Вікіпедыя bewiki https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікіпедыя Размовы пра Вікіпедыю Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Партал Размовы пра партал TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk 0 257 5153472 5111020 2026-06-11T15:09:00Z JerzyKundrat 174 5153472 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ <noinclude>{{каляндар на чэрвень}}</noinclude> '''12 чэрвеня''' — сто шэсцьдзесят трэці (сто шэсцьдзесят чацвёрты ў [[высакосны год]]) дзень года па [[Грыгарыянскі каляндар|Грыгарыянскім календары]]. == Падзеі == * [[1550]]: Загадам шведскага караля [[Густаў I Ваза|Густава I Вазы]] заснаваны [[Хельсінкі]]. * [[1812]]: Пачалася [[Вайна 1812 года|французска-расійская вайна 1812 года]]. * [[1867]]: Утворана [[Аўстра-Венгерская імперыя]]. * [[1898]]: Генерал [[Эміліа Агінальда]] абвясціў незалежнасць [[Філіпіны|Філіпінаў]] у горадзе [[Кавітэ]]. * [[1955]]: У [[Якуція|Якуціі]] адкрыта першае буйное радовішча [[алмаз]]аў. * [[1990]]: Прынята Дэкларацыя пра дзяржаўны суверэнітэт [[РСФСР]]. * [[1991]]: [[Барыс Ельцын]] абраны прэзідэнтам [[Расія|Расіі]]. * 1991: На рэферэндуме жыхары [[Ленінград]]а прагаласавалі за вяртанне гораду назвы [[Санкт-Пецярбург]]. * [[1999]]: Увод сухапутных войск [[НАТА]] на тэрыторыю [[Сербія|Сербіі]]. * [[2012]]: Здарылася [[катастрофа Су-25 пад Навагрудкам]]. * [[2016]]: Здзейснена [[масавае забойства ў Арланда]]. == Нарадзіліся == [[Файл:George H. W. Bush presidential portrait (cropped).jpg|thumb|left|120px|Джордж Буш-старэйшы]] * [[1890]]: [[Эган Шыле]], аўстрыйскі жывапісец * [[1895]]: [[Леапольд Родзевіч]], беларускі драматург, тэатральны дзеяч (пам. 1938) * [[1917]]: [[Готфрыд Хонегер]], швейцарскі мастак * [[1919]]: [[Ута Хаген]], амерыканская актрыса * [[1924]]: [[Джордж Буш-старэйшы]], 41-ы прэзідэнт [[ЗША]] * [[1924]]: [[Паўль Хааваакс]], эстонскі паэт і празаік * [[1929]]: [[Ганна Франк]], яўрэйская дзяўчынка, вядомая дзённікам, дзе апісала жыццё пры [[нацызм]]е * [[1937]]: [[Уладзімір Ігаравіч Арнольд]], расійскі матэматык * [[1941]]: [[Чык Карыа]], амерыканскі джазавы піяніст * [[1949]]: [[Іва Ліна]], эстонскі спявак * [[1959]]: [[Хуан Антоніа Сан-Эпіфаніа]], іспанскі баскетбаліст * [[1970]]: [[Турэ Бровальд]], нарвежскі стралок, алімпійскі прызёр * [[1980]]: [[Алена Сяргееўна Саннікава|Алена Саннікава]], беларуская лыжніца * [[1985]]: [[Дэйв Франка]], амерыканскі акцёр == Памерлі == [[Файл:Gregory Peck in Roman Holiday trailer.jpg|thumb|right|120px|[[Грэгары Пек]]]] * [[816]]: [[Леў III (Папа Рымскі)|Леў III, Папа Рымскі]] (нар. 750) * [[1789]]: [[Жан-Эцьен Ліятар]], швейцарскі мастак * [[1936]]: [[Мантэг’ю Родс Джэймс]], англійскі пісьменнік * [[1937]]: [[Вітаўт Путна]], савецкі военачальнік (нар. 12.4.1893) * [[1969]]: [[Аляксандр Аляксандравіч Дэйнека]], савецкі мастак * [[1982]]: [[Карл фон Фрыш]], аўстрыйскі заолаг * [[1983]]: [[Норма Шырэр]], амерыканская актрыса * [[1990]]: [[Георг Майстэрман]], нямецкі мастак * [[1997]]: [[Булат Акуджава]], расійскі бард, [[паэт]] і [[пісьменнік]] * [[1998]]: [[Антон Адамовіч]], беларускі літаратуразнавец, гісторык, празаік * [[2002]]: [[Раймунд Гірке]], нямецкі мастак * [[2003]]: [[Грэгары Пек]], амерыканскі [[акцёр]] * [[2011]]: [[Лора Зіскін]], амерыканскі сцэнарыст * [[2012]]: [[Элінор Острам]], лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па эканоміцы|Нобелеўскай прэміі па эканоміцы]] (2009) == Святкуюць == * {{Сцяг ААН}} [[ААН]]: Сусветны дзень барацьбы супраць дзіцячай працы * {{Сцяг Парагвая}} [[Парагвай]]: Дзень міру * {{Сцяг Расіі}} [[Расія]]: Дзень Расіі * {{Сцяг Філіпін}} [[Філіпіны]]: Дзень незалежнасці * {{Сцяг Фінляндыі}} [[Фінляндыя]]: Дзень Хельсінкі {{Вонкавыя спасылкі}} <noinclude>{{Храналагічны пералік}} [[Катэгорыя:Дні па Грыгарыянскім календары|612]] </noinclude> [[Катэгорыя:12 чэрвеня| ]] dqfmddv1fo9dnqjq8kv15gxyzj643ug 0 378 5153475 4944807 2026-06-11T15:20:15Z JerzyKundrat 174 /* Падзеі */ 5153475 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ <noinclude>{{каляндар на чэрвень}}</noinclude> '''17 чэрвеня''' — сто шэсцьдзесят восьмы (сто шэсцьдзесят дзявяты ў [[высакосны год]]) дзень года па [[Грыгарыянскі каляндар|Грыгарыянскім календары]]. == Падзеі == * [[1397]]: Пачатак [[Кальмарская унія|Кальмарскай уніі]] паміж [[Данія]]й, [[Нарвегія]]й і [[Швецыя]]й. * [[1416]]: [[Канстанцкі сабор]] прыняў рашэнне, паводле якога [[Жамойць]] у адміністрацыйным дачыненні падпарадкоўвалася імператару [[Жыгімонт Карыбутавіч|Жыгімонту]], а ў царкоўным — польскім і літоўскім біскупам. * [[1649]]: Войска [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] пад камандаю [[Януш Радзівіл (1612—1655)|Януша Радзівіла]] разбіла аддзел украінскіх казакоў каля [[Загалле (Хойніцкі раён)|Загалля]] на [[Прыпяць|Прыпяці]]. * [[1654]]: [[Януш Радзівіл (1612—1655)|Януш Радзівіл]] заступіў на пасаду [[Гетман вялікі літоўскі|гетмана вялікага]]. * [[1793]]: У [[Гродна|Гародні]] пачаўся апошні сойм [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]. * [[1855]]: У гавань [[Нью-Ёрк]]а прыбыла [[Статуя Свабоды]] — падарунак французскага народа [[Злучаныя Штаты Амерыкі|Злучаным Штатам Амерыкі]]. * [[1907]]: На з’ездзе ў [[Вільня|Вільні]] створана [[Краёвая партыя Літвы і Беларусі]]. * [[1940]]: [[СССР|Савецкія]] войскі ўвайшлі ў [[Латвія|Латвію]] і [[Эстонія|Эстонію]]. * [[1944]]: [[Ісландыя]] становіцца незалежнай ад [[Данія|Даніі]]. * [[1988]]: Фірма «[[Microsoft]]» выпусціла аперацыйную сістэму «MS DOS 4.0». * [[1991]]: У [[ПАР|Паўднёва-Афрыканскай Рэспубліцы]] адменены закон, што патрабаваў рэгістрацыі немаўлят па [[раса]]вай прыкмеце. == Нарадзіліся == * [[1660]]: [[Ян ван Мірыс]], нідэрландскі мастак * [[1802]]: [[Герман Маер Саламон Гольдшміт]], нямецкі астраном * [[1818]]: [[Шарль Франсуа Гуно]], французскі [[кампазітар]] * [[1856]]: [[Франц Аляксеевіч Рубо|Франц Рубо]], рускі мастак-панараміст * [[1880]]: [[Карл ван Вехтэн]], амерыканскі [[пісьменнік]] і фатограф * [[1882]]: [[Павел Вент]], беларускі вайсковы дзеяч * [[1882]]: [[Ігар Стравінскі]], расійскі кампазітар * [[1898]]: [[Морыц Карнеліс Эшэр]], нідэрландскі мастак * [[1920]]: [[Франсуа Жакоб]], французскі мікрабіёлаг * [[1936]]: [[Кен Лоўч]], брытанскі кінарэжысёр * [[1939]]: [[Кшыштаф Занусі]], польскі кінарэжысёр * [[1990]]: [[Хансл Парчмент]], ямайскі лёгкаатлет == Памерлі == * [[1025]]: [[Баляслаў I Храбры]], [[Каралі польскія|кароль польскі]] (нар. ~967) * [[1501]]: [[Ян I Ольбрахт]], кароль польскі (нар. 27.12.[[1459]]) * [[1631]]: [[Мумтаз-Махал]], любімая жонка ўладара [[Імперыя Вялікіх Маголаў|Імперыі Вялікіх Маголаў]] [[Шах-Джахан]]а * [[1696]]: [[Ян Сабескі]], кароль польскі і вялікі князь літоўскі (нар. [[17.8]].[[1629]]) * [[1848]]: [[Максімільян Станіслаў Рыла]], [[філосаф]], [[археолаг]], арыенталіст, каталіцкі місіянер на [[Блізкі Усход|Блізкім Усходзе]] і ў [[Паўночная Афрыка|Паўночнай Афрыцы]] (нар. 31.12.[[1802]]) * [[1938]]: [[Аркадзь Смоліч]], беларускі навуковец, палітычны і грамадскі дзеяч (нар. [[29.9]].[[1891]]) * [[1940]]: [[Артур Гардэн]], англійскі біяхімік, лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па хіміі|Нобелеўскай прэміі па хіміі]] (1929) * [[1954]]: [[Барыс Мікуліч]], беларускі [[пісьменнік]], празаік, крытык (нар. 6(19).8.[[1912]]) * [[1974]]: [[Рабэ Энкель]], фінскі пісьменнік * [[2022]]: [[Жан-Луі Трэнціньян]], французскі акцёр == Святкуюць == * {{Сцяг ААН}} [[Сусветны дзень барацьбы з апустыньваннем і засухай]] * {{Сцяг Арменіі}} [[Арменія]]: Дзень авіяцыі * {{Сцяг Германіі}} [[Германія]]: Дзень германскага адзінства * {{Сцяг Гватэмалы}} [[Гватэмала]], {{Сцяг Сальвадора}} [[Сальвадор]]: Дзень бацькі * {{Сцяг Інданезіі}} [[Інданезія]]: Дзень дзяцей * {{Сцяг Ісландыі}} [[Ісландыя]]: Дзень незалежнасці * {{Сцяг Латвіі}} [[Латвія]]: Дзень савецкай акупацыі <noinclude>{{Храналагічны пералік}} [[Катэгорыя:Дні па Грыгарыянскім календары|617]] </noinclude> [[Катэгорыя:17 чэрвеня| ]] rw1i6nhomjr3k06xhwtus88webtbch7 5153482 5153475 2026-06-11T15:25:37Z JerzyKundrat 174 7 чэрвеня 5153482 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ <noinclude>{{каляндар на чэрвень}}</noinclude> '''17 чэрвеня''' — сто шэсцьдзесят восьмы (сто шэсцьдзесят дзявяты ў [[высакосны год]]) дзень года па [[Грыгарыянскі каляндар|Грыгарыянскім календары]]. == Падзеі == * [[1397]]: Пачатак [[Кальмарская унія|Кальмарскай уніі]] паміж [[Данія]]й, [[Нарвегія]]й і [[Швецыя]]й. * [[1416]]: [[Канстанцкі сабор]] прыняў рашэнне, паводле якога [[Жамойць]] у адміністрацыйным дачыненні падпарадкоўвалася імператару [[Жыгімонт Карыбутавіч|Жыгімонту]], а ў царкоўным — польскім і літоўскім біскупам. * [[1649]]: Войска [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] пад камандаю [[Януш Радзівіл (1612—1655)|Януша Радзівіла]] разбіла аддзел украінскіх казакоў каля [[Загалле (Хойніцкі раён)|Загалля]] на [[Прыпяць|Прыпяці]]. * [[1793]]: У [[Гродна|Гародні]] пачаўся апошні сойм [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]. * [[1855]]: У гавань [[Нью-Ёрк]]а прыбыла [[Статуя Свабоды]] — падарунак французскага народа [[Злучаныя Штаты Амерыкі|Злучаным Штатам Амерыкі]]. * [[1907]]: На з’ездзе ў [[Вільня|Вільні]] створана [[Краёвая партыя Літвы і Беларусі]]. * [[1940]]: [[СССР|Савецкія]] войскі ўвайшлі ў [[Латвія|Латвію]] і [[Эстонія|Эстонію]]. * [[1944]]: [[Ісландыя]] становіцца незалежнай ад [[Данія|Даніі]]. * [[1988]]: Фірма «[[Microsoft]]» выпусціла аперацыйную сістэму «MS DOS 4.0». * [[1991]]: У [[ПАР|Паўднёва-Афрыканскай Рэспубліцы]] адменены закон, што патрабаваў рэгістрацыі немаўлят па [[раса]]вай прыкмеце. == Нарадзіліся == * [[1660]]: [[Ян ван Мірыс]], нідэрландскі мастак * [[1802]]: [[Герман Маер Саламон Гольдшміт]], нямецкі астраном * [[1818]]: [[Шарль Франсуа Гуно]], французскі [[кампазітар]] * [[1856]]: [[Франц Аляксеевіч Рубо|Франц Рубо]], рускі мастак-панараміст * [[1880]]: [[Карл ван Вехтэн]], амерыканскі [[пісьменнік]] і фатограф * [[1882]]: [[Павел Вент]], беларускі вайсковы дзеяч * [[1882]]: [[Ігар Стравінскі]], расійскі кампазітар * [[1898]]: [[Морыц Карнеліс Эшэр]], нідэрландскі мастак * [[1920]]: [[Франсуа Жакоб]], французскі мікрабіёлаг * [[1936]]: [[Кен Лоўч]], брытанскі кінарэжысёр * [[1939]]: [[Кшыштаф Занусі]], польскі кінарэжысёр * [[1990]]: [[Хансл Парчмент]], ямайскі лёгкаатлет == Памерлі == * [[1025]]: [[Баляслаў I Храбры]], [[Каралі польскія|кароль польскі]] (нар. ~967) * [[1501]]: [[Ян I Ольбрахт]], кароль польскі (нар. 27.12.[[1459]]) * [[1631]]: [[Мумтаз-Махал]], любімая жонка ўладара [[Імперыя Вялікіх Маголаў|Імперыі Вялікіх Маголаў]] [[Шах-Джахан]]а * [[1696]]: [[Ян Сабескі]], кароль польскі і вялікі князь літоўскі (нар. [[17.8]].[[1629]]) * [[1848]]: [[Максімільян Станіслаў Рыла]], [[філосаф]], [[археолаг]], арыенталіст, каталіцкі місіянер на [[Блізкі Усход|Блізкім Усходзе]] і ў [[Паўночная Афрыка|Паўночнай Афрыцы]] (нар. 31.12.[[1802]]) * [[1938]]: [[Аркадзь Смоліч]], беларускі навуковец, палітычны і грамадскі дзеяч (нар. [[29.9]].[[1891]]) * [[1940]]: [[Артур Гардэн]], англійскі біяхімік, лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па хіміі|Нобелеўскай прэміі па хіміі]] (1929) * [[1954]]: [[Барыс Мікуліч]], беларускі [[пісьменнік]], празаік, крытык (нар. 6(19).8.[[1912]]) * [[1974]]: [[Рабэ Энкель]], фінскі пісьменнік * [[2022]]: [[Жан-Луі Трэнціньян]], французскі акцёр == Святкуюць == * {{Сцяг ААН}} [[Сусветны дзень барацьбы з апустыньваннем і засухай]] * {{Сцяг Арменіі}} [[Арменія]]: Дзень авіяцыі * {{Сцяг Германіі}} [[Германія]]: Дзень германскага адзінства * {{Сцяг Гватэмалы}} [[Гватэмала]], {{Сцяг Сальвадора}} [[Сальвадор]]: Дзень бацькі * {{Сцяг Інданезіі}} [[Інданезія]]: Дзень дзяцей * {{Сцяг Ісландыі}} [[Ісландыя]]: Дзень незалежнасці * {{Сцяг Латвіі}} [[Латвія]]: Дзень савецкай акупацыі <noinclude>{{Храналагічны пералік}} [[Катэгорыя:Дні па Грыгарыянскім календары|617]] </noinclude> [[Катэгорыя:17 чэрвеня| ]] 2rhvr8lcppgyjdio88ylnm5ibhux6dj 0 1114 5153483 5130141 2026-06-11T15:26:46Z JerzyKundrat 174 /* Падзеі */ 5153483 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ <noinclude>{{каляндар на чэрвень}}</noinclude> '''7 чэрвеня''' — сто пяцьдзясят восьмы (сто пяцьдзясят дзевяты ў [[высакосны год]]) дзень года па [[Грыгарыянскі каляндар|Грыгарыянскім календары]]. == Падзеі == [[Выява:RotterdamMaasNederland.jpg|thumb|right|Ротэрдам]] * [[1340]]: Заснаваны горад [[Ротэрдам]]. * [[1424]]: Дзве фракцыі [[гусіты|гусітаў]] сышліся ў бітве ля горада Мацешаў, чашнікі пацярпелі паражэнне ад [[табарыты|табарытаў]]. * [[1494]]: Складзены [[Тардэсільяскі дагавор]] паміж [[Іспанія]]й і [[Партугалія]]й аб падзеле сфер уплыву ў свеце. * [[1654]]: [[Януш Радзівіл (1612—1655)|Януш Радзівіл]] заступіў на пасаду [[Гетман вялікі літоўскі|Гетмана вялікага літоўскага]]. * [[1793]]: У выніку [[землетрасенне|землетрасення]] зруйнаваны [[Порт-Роял|горад Порт-Роял]] на [[Ямайка|Ямайцы]]. * [[1905]]: [[Стортынг|Парламент Нарвегіі]] разарваў унію са [[Швецыя]]й. * [[1905]]: У [[Дрэздэн]]е заснавалі арт-групу «[[Die Brücke]]». * [[1927]]: У [[Варшава|Варшаве]] супрацоўнікам «Беларускага слова» [[Барыс Каверда|Барысам Кавердам]] забіты савецкі пасол [[Пётр Войкаў]]. * [[1958]]: Пачалося будаўніцтва горада [[Наваполацк]]а. * [[1998]]: [[Зборная Беларусі па футболу|Нацыянальная зборная Беларусі па футболу]] атрымала самую буйную перамогу ў сваёй гісторыі, абыграўшы з лікам 5:0 зборную [[Літва|Літвы]]. * [[2025]]: У [[Мінск]]у адкрылі [[Нацыянальны футбольны стадыён (Мінск)|Нацыянальны футбольны стадыён]]. == Нарадзіліся == [[Выява:Paul Gauguin 111.jpg|thumb|120px|left|Поль Гаген]] * [[1740]]: [[Фердынанд Кобель]], нямецкі жывапісец * [[1825]]: [[Эдвард Паўловіч]], беларускі мемуарыст, [[мастак]] і асветнік (пам. 10.2.1909) * [[1848]]: [[Поль Гаген]], французскі мастак, графік, [[скульптар]], кераміст і пост-імпрэсіяніст (пам. 1903) * [[1862]]: [[Філіп Эдуард Антон фон Ленард]], нямецкі фізік * [[1877]]: [[Чарлз Гловер Баркла]], англійскі [[фізік]], лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па фізіцы|Нобелеўскай прэміі па фізіцы]] * [[1880]]: [[Вацлаў Іваноўскі]], беларускі палітычны і грамадскі дзеяч, доктар тэхнічных навук (пам. 7.12.1943) * [[1890]]: [[Яльмар Рысер-Ларсен]], нарвежскі авіятар і палярны даследчык (пам. 3.6.1965) * [[1908]]: [[Уладзімір Галубовіч]], беларускі і польскі [[археолаг]] (пам. 1962) * [[1909]]: [[Джэсіка Тэндзі]], брытанская і амерыканская актрыса * [[1914]]: [[Хаджа Ахмад Абас]], індыйскі пісьменнік і рэжысёр * [[1924]]: [[Уладзімір Рыгоравіч Вейсберг]], савецкі мастак * [[1937]]: [[Неэмэ Ярві]], эстонскі і амерыканскі дырыжор * [[1939]]: [[Эры Клас]], эстонскі дырыжор * [[1942]]: [[Муамар Кадафі]], лідар [[Лівія|Лівійскай Джамахірыі]] (пам. 20.10.2011) * [[1962]]: [[Віёла Амерд]], прэзідэнт Швейцарыі * [[1978]]: [[Біл Хейдэр]], амерыканскі акцёр і рэжысёр * [[1988]]: [[Майкл Сера]], канадскі акцёр і музыкант * [[2003]]: [[Летсіле Тэбога]], батсванскі лёгкаатлет * [[2005]]: [[Віялета Аляксандраўна Бардзілоўская]], беларуская гімнастка == Памерлі == [[Выява:FK Hiemer - Friedrich Hölderlin - (Pastell 1792).jpg|thumb|120px|Фрыдрых Гёльдэрлін]] * [[1492]]: [[Казімір Ягелончык]], [[Каралі польскія|кароль польскі]] і [[Вялікія князі літоўскія|вялікі князь літоўскі]] (нар. 30.11.1427) * [[1826]]: [[Іозеф Фраўнгофер]], нямецкі фізік * [[1843]]: [[Фрыдрых Гёльдэрлін]], нямецкі паэт * [[1843]]: [[Жорж Мішэль]], французскі мастак * [[1976]]: [[Міхась Машара]], беларускі [[паэт]], празаік, [[драматург]], перакладчык (нар. 5(18).11.1902) * [[1927]]: [[Іосіф Апанскі]], дзеяч [[СССР|савецкіх]] спецслужб (нар. 18.7.1897) * [[1944]]: [[Жазеф Вільнёў дэ Жанці]], французскі энтамолаг * [[1954]]: [[Алан Матысан Цьюрынг]], англійскі [[матэматык]], логік, [[Крыптаграфія|крыптограф]] (нар. 23.6.1912) * [[2008]]: [[Дзіна Рызі]], італьянскі кінарэжысёр * [[2015]]: [[Крыстафер Лі]], брытанскі акцёр і спявак == Святкуюць == * {{Сцяг Аргенціны}} [[Аргенціна]]: Дзень журналіста * {{Сцяг Перу}} [[Перу]]: Дзень сцяга {{ВС}} <noinclude> {{Храналагічны пералік}} [[Катэгорыя:Дні па Грыгарыянскім календары|607]] </noinclude> [[Катэгорыя:7 чэрвеня| ]] 2jbpgp0qtxhadz03t7xnusylciruo9t 0 2235 5153535 5152902 2026-06-11T20:21:02Z JerzyKundrat 174 /* Літаратура */ 5153535 wikitext text/x-wiki {{Значэнні}} {{Рака |Назва = Макензі |Нацыянальная назва = en/Mackenzie |Выява = MackenzieDelta23.jpg |Шырыня выявы = |Подпіс выявы = |Даўжыня = 1738 км, поўная даўжыня<br />ад вытока [[рака Фінлей|Фінлей]] - 4241 |Плошча вадазбору = 1805200 |Расход вады = 10700<ref name = "a">[http://atlas.nrcan.gc.ca/site/english/learningresources/facts/rivers.html Atlas of Canada]</ref> |Месца вымярэння = |Выток = |Месцазнаходжанне вытока = |Вышыня вытока = |Каардынаты вытока = |Вусце = [[Паўночны Ледавіты акіян]] |Месцазнаходжанне вусця = |Вышыня вусця = |Каардынаты вусця = |Ухіл ракі = |Басейн = |Карта = Mackenzierivermap.jpg |Подпіс карты = |Краіна = |Рэгіён = |Раён = |Пазіцыйная карта = |Пазіцыйная карта 1 = |Катэгорыя на Вікісховішчы = }} '''Маке́нзі''' (''Mackenzie'', інд. ''Deh Cho'') — рака ў [[Канада|Канадзе]]. Даўжыня 1738 км (4250 км з р.[[Піс (рака)|Піс]]). Плошча [[вадазбор]]у 1804 тыс. км². Сярэднегадавы расход вады ў [[Вусце (частка ракі)|вусці]] 11 тыс. м³. Плошча басейна (уключае сістэму рэк Нявольніцкая, [[Піс (рака)|Піс]] і Атабаска, якія належаць басейну Вялікага Нявольніцкага возера) 1804 тыс. км². Пачынаецца з [[Вялікае Нявольніцкае возера|Вялікага Нявольніцкага возера]], цячэ па нізіне Макензі, упадае ў [[мора Бафорта]] ([[Заліў Макензі]]) [[Паўночны Ледавіты акіян|Паўночнага Ледавітага акіяна]], утварае дэльту (плошча каля 12 тыс. км²). Даліна Макензі складзена з тоўшчаў алювіяльных і водна-ледавіковых адкладаў, моцна забалочаная, укрытая яловымі лясамі. Галоўныя прытокі: [[Ліярд]], [[Арктык-Рэд-Рывер]], [[Піл (рака)|Піл]] (злева), [[Вялікая Мядзведжая]] (справа). Жыўленне снегава-дажджавое. Вясенне-летняя [[паводка]]. Ледастаў з кастрычніка да мая. Даўжыня суднаходных шляхоў усёй сістэмы 2200 км (ад Уотэруэйса на рацэ [[Атабаска (рака)|Атабаска]] да порта Тактаяктук на ўзбярэжжы [[Паўночны Ледавіты акіян|Паўночнага Ледавітага акіяна]]). Найбольш населенныя пункты: Аклавік, Інувік, Норман-Уэлс, Форт-Норман, Форт-Провідэнс. Рака Макензі была адкрыта і ўпершыню пройдзена ад вытокаў да вусця [[Аляксандр Макензі|А. Макензі]] ў [[1789]] годзе, названа ў яго гонар. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|9}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Рэкі Паўночна-Заходніх тэрыторый]] [[Катэгорыя:Басейн Макензі| ]] c4vz6w56modalhrw51p1ng1ohksmpzo 0 8879 5153479 5025164 2026-06-11T15:22:46Z JerzyKundrat 174 /* Падзеі */ 5153479 wikitext text/x-wiki {{Навігацыя для года}} {{Год паводле тэм}} == Падзеі == * [[30 студзеня]]: [[Карл I Сцюарт]], кароль [[Англія|Англіі]], [[Шатландыя|Шатландыі]] і [[Ірландыя|Ірландыі]], пакараны смерцю * [[21 лютага]]: Месцічы [[Бабруйск]]а адчынілі гарадскія вароты перад войскамі [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], скончылася [[Абарона Бабруйска (1649)|абарона Бабруйска]] ў ходзе [[Паўстанне Хмяльніцкага|казацкага паўстання 1648—1651 гадоў]]. * [[17 чэрвеня]]: Войска [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] пад камандаю [[Януш Радзівіл (1612—1655)|Януша Радзівіла]] разбіла аддзел украінскіх казакоў каля [[Загалле (Хойніцкі раён)|Загалля]] на [[Прыпяць|Прыпяці]]. * [[ліпень]]: Багдан Хмяльніцкі накіраваў у межы [[ВКЛ]] 15-тысячнае казацкае войска на чале з [[Міхайла Крычэўскі|Міхайлам Крычэўскім]], каб перашкодзіць літоўскім войскам на чале з Янушам Радзівілам ісці на Украіну. * [[31 ліпеня]]: Адбылася [[Бітва пад Лоевам (1649)|бітва пад Лоевам]], казацкія войскі разбітыя арміяй ВКЛ, [[Міхайла Крычэўскі]] загінуў. * [[15 жніўня]]: Высадка арміі [[Олівер Кромвель|Олівера Кромвела]] ў [[Ірландыя|Ірландыі]] для падаўлення паўстання каталіцкіх раялістаў * [[18 жніўня]]: Заключана Збораўскае пагадненне паміж польскім каралём [[Ян II Казімір Ваза|Янам Казімірам]] і казацкай старшынёй. == Нарадзіліся == * [[23 ліпеня]]: [[Клімент XI|Клімент XI, Папа Рымскі]] == Памерлі == * [[30 студзеня]]: [[Карл I Сцюарт]], кароль [[Англія|Англіі]], [[Шатландыя|Шатландыі]] і [[Ірландыя|Ірландыі]] * [[30 чэрвеня]]: [[Сімон Вуэ]], французскі мастак {{Храналагічны пералік}} [[Катэгорыя:1649| ]] ib4xcxwagqwkkpmzmsiekz24xt89l8s 5153480 5153479 2026-06-11T15:23:22Z JerzyKundrat 174 /* Падзеі */ 5153480 wikitext text/x-wiki {{Навігацыя для года}} {{Год паводле тэм}} == Падзеі == * [[30 студзеня]]: [[Карл I Сцюарт]], кароль [[Англія|Англіі]], [[Шатландыя|Шатландыі]] і [[Ірландыя|Ірландыі]], пакараны смерцю * [[21 лютага]]: Месцічы [[Бабруйск]]а адчынілі гарадскія вароты перад войскамі [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], скончылася [[Абарона Бабруйска (1649)|абарона Бабруйска]] ў ходзе [[Паўстанне Хмяльніцкага|казацкага паўстання 1648—1651 гадоў]]. * [[17 чэрвеня]]: Войска [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] пад камандаю [[Януш Радзівіл (1612—1655)|Януша Радзівіла]] разбіла аддзел украінскіх казакоў каля [[Загалле (Хойніцкі раён)|Загалля]] на [[Прыпяць|Прыпяці]]. * [[ліпень]]: [[Багдан Хмяльніцкі]] накіраваў у межы [[ВКЛ]] 15-тысячнае казацкае войска на чале з [[Міхайла Крычэўскі|Міхайлам Крычэўскім]], каб перашкодзіць літоўскім войскам на чале з Янушам Радзівілам ісці на Украіну. * [[31 ліпеня]]: Адбылася [[Бітва пад Лоевам (1649)|бітва пад Лоевам]], казацкія войскі разбітыя арміяй ВКЛ, [[Міхайла Крычэўскі]] загінуў. * [[15 жніўня]]: Высадка арміі [[Олівер Кромвель|Олівера Кромвела]] ў [[Ірландыя|Ірландыі]] для падаўлення паўстання каталіцкіх раялістаў * [[18 жніўня]]: Заключана Збораўскае пагадненне паміж польскім каралём [[Ян II Казімір Ваза|Янам Казімірам]] і казацкай старшынёй. == Нарадзіліся == * [[23 ліпеня]]: [[Клімент XI|Клімент XI, Папа Рымскі]] == Памерлі == * [[30 студзеня]]: [[Карл I Сцюарт]], кароль [[Англія|Англіі]], [[Шатландыя|Шатландыі]] і [[Ірландыя|Ірландыі]] * [[30 чэрвеня]]: [[Сімон Вуэ]], французскі мастак {{Храналагічны пералік}} [[Катэгорыя:1649| ]] 2tli49a6epnd2818d9xxzviybje9z5w 0 8884 5153481 4855559 2026-06-11T15:24:58Z JerzyKundrat 174 /* Падзеі */ 5153481 wikitext text/x-wiki {{Навігацыя для года}} {{Год паводле тэм}} == Падзеі == * [[18 студзеня]]: [[Пераяслаўская рада]] ўхваліла саюз [[Украіна|Украіны]] з [[Маскоўская дзяржава|Маскоўскай дзяржавай]]. * [[8 мая]]: Падпісаннем Вестмінстэрскага дагавора скончылася Першая англа-галандская вайна. * [[20 мая]]: На востраве [[Табага]] [[Курляндскае і Земгальскае герцагства|курляндскі]] капітан Моленс заснаваў калонію «Новая Курляндыя». * [[7 чэрвеня]]: [[Януш Радзівіл (1612—1655)|Януш Радзівіл]] заступіў на пасаду [[Гетман вялікі літоўскі|гетмана вялікага]]. * [[12 жніўня]]: Адбылася [[Бітва пад Шкловам (1654)|бітва пад Шкловам]], вялікалітоўскае войска на чале з [[Януш Радзівіл (1612—1655)|Янушам Радзівілам]] перамагло маскоўскае на чале з [[Якаў Чаркаскі|Якавам Чаркаскім]]. * [[13 жніўня]]: Пасля гарматнага абстрэлу [[Гомельскі замак|Гомельскага замка]] войскамі [[Іван Нічыпаравіч Залатарэнка|Івана Залатарэнкі]] ў горадзе здарыўся [[Пажар у Гомелі (1654)|пажар]]. * [[29 жніўня]]: Наказны гетман [[Іван Нічыпаравіч Залатарэнка|Іван Залатарэнка]] прасіў у вялікага князя маскоўскага падмацаванняў, каб пераадолець [[Абарона Быхава (1654—1655)|абарону Быхава]]. * [[3 верасня]]: [[Магілёў]] без бою перайшоў пад уладу вялікага князя маскоўскага [[Аляксей Міхайлавіч|Аляксея Міхайлавіча]]. * [[16 верасня]]: Маскоўскія войскі пасля працяглай аблогі занялі [[Смаленск]], асноўную крэпасць [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага княства Літоўскага]] на ўсходзе. * [[12 кастрычніка]]: Расійскія войскі пасля працяглай аблогі ўзялі [[Дуброўна|горад Дуброўну]]. == Нарадзіліся == * [[19 лістапада]]: [[Луі Булонь Малодшы]], французскі мастак * [[27 снежня]]: [[Якаб Бернулі]], швейцарскі матэматык == Памерлі == * [[30 сакавіка]]: [[Тамаш Казімір Сапега]], дзяржаўны і ваенны дзеяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] (нар. [[1621]]) * [[12 кастрычніка]]: [[Карэл Фабрыцыус]], галандскі мастак {{Храналагічны пералік}} [[Катэгорыя:1654| ]] 110ijxqfbtdshjvfbdl2hyoafuc9req 0 17560 5153573 5050495 2026-06-12T06:25:43Z JerzyKundrat 174 /* Гідраграфія */ 5153573 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Уша}} {{Рака |Назва = Уша |Нацыянальная назва = |Выява = |Шырыня выявы = |Подпіс выявы = |Даўжыня = 105 |Плошча вадазбору = 1220 |Расход вады = 7,3 |Месца вымярэння = |Выток = |Месцазнаходжанне вытока = каля в. [[Качановічы (Нясвіжскі раён)|Качановічы]] |Вышыня вытока = |Каардынаты вытока = |Вусце = Нёман |Месцазнаходжанне вусця = |Вышыня вусця = |Каардынаты вусця = |Ухіл ракі = |Басейн = Нёман/Балтыйскае мора |Карта = |Подпіс карты = |Краіна = Беларусь |Рэгіён = Мінская вобласць/Гродзенская вобласць |Раён = Нясвіжскі раён/Карэліцкі раён |Пазіцыйная карта = |Пазіцыйная карта 1 = Беларусь Мінская вобласць }} '''Уша́''' — [[рака]] ў [[Нясвіжскі раён|Нясвіжскім]] раёне [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]] і [[Карэліцкі раён|Карэліцкім]] раёне [[Гродзенская вобласць|Гродзенскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]], левы прыток [[Нёман]]а. Даўжыня ракі 105 км. Плошча [[вадазбор]]у 1220 км². Сярэднегадавы расход вады ў [[Вусце|вусці]] 7,3 м³/с. Сярэдні [[Ухіл ракі|нахіл воднай паверхні]] 0,5 [[праміля|‰]]. == Назва == Корань ''Uš-'' з’яўляецца варыянтам кораня ''Us-''. Абодва аднолькава ад індаеўрапейскага *''aus- / *us-'' «блішчэць, ззяць», ад якога літоўскае ''aušra'' «зара», ''apy-ūšris'' «час перад світанкам», латышскае ''*Ūss'' (балцкае боства зары)<ref>''Топоров В. Н.'' Балтийский элемент в гидронимии Поочья III // Балто-славянские исследования 1988—1996. Москва, 1997. С. 282—283.</ref><ref>J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 86—87.</ref>. Балцкія гідронімы з коранем ''Us- / Uš-'' матываваныя блішчастасцю воднай паверхні, адпаведна назва Уша значыць «Блішчастая (рака)». == Гідраграфія == Пачынаецца каля заходняй ускраіны вёскі [[Качановічы (Нясвіжскі раён)]], упадае ў Нёман на ўсход ад вёскі Ярэмічы Карэліцкага раёна. Замярзае ў сярэдзіне снежня, крыгалом у канцы сакавіка. Каля [[Нясвіж]]а і вёскі Качановічы цячэ праз [[Сажалка|сажалкі]]. Прымае сцёк з [[Меліярацыя|меліярацыйных]] [[Канал (гідраграфія)|каналаў]]. [[Даліна]] не выражана, схілы забалочаныя. [[Пойма]] двухбаковая, забалочаная, шырыня разліву ў ніжнім цячэнні да 2,5 км, у верхнім і сярэднім — ад 100 м да 1 км. Рэчышча на працягу 10,1 км каналізаванае: ад вытоку да сажалкі Дзікая (7,3 км) і за 1,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Еськавічы да вёскі Круты Бераг (2,8 км). === Асноўныя прытокі === '''Справа''': [[Пясочная (рака)|Пясочная]], [[Міранка (рака)|Міранка]]. '''Злева''': [[Гарадніца (рака)|Гарадніца]], [[Сноўка (прыток Ушы)|Сноўка]], [[Змейка (прыток Ушы)|Змейка]], [[Цятранка]]. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/РэсВодСССР|5|1-2}} * {{Крыніцы/ПрырБел}} * {{Крыніцы/Блакітная}} * {{Крыніцы/БелЭн|16|||293}} {{Нёман}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Прытокі Нёмана]] [[Катэгорыя:Рэкі Нясвіжскага раёна]] [[Катэгорыя:Рэкі Карэліцкага раёна]] [[Катэгорыя:Басейн Ушы (прыток Нёмана)| ]] apvplidif8gbuhohe6yfaw3t91dgjmo 5153574 5153573 2026-06-12T06:27:37Z JerzyKundrat 174 /* Гідраграфія */ 5153574 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Уша}} {{Рака |Назва = Уша |Нацыянальная назва = |Выява = |Шырыня выявы = |Подпіс выявы = |Даўжыня = 105 |Плошча вадазбору = 1220 |Расход вады = 7,3 |Месца вымярэння = |Выток = |Месцазнаходжанне вытока = каля в. [[Качановічы (Нясвіжскі раён)|Качановічы]] |Вышыня вытока = |Каардынаты вытока = |Вусце = Нёман |Месцазнаходжанне вусця = |Вышыня вусця = |Каардынаты вусця = |Ухіл ракі = |Басейн = Нёман/Балтыйскае мора |Карта = |Подпіс карты = |Краіна = Беларусь |Рэгіён = Мінская вобласць/Гродзенская вобласць |Раён = Нясвіжскі раён/Карэліцкі раён |Пазіцыйная карта = |Пазіцыйная карта 1 = Беларусь Мінская вобласць }} '''Уша́''' — [[рака]] ў [[Нясвіжскі раён|Нясвіжскім]] раёне [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]] і [[Карэліцкі раён|Карэліцкім]] раёне [[Гродзенская вобласць|Гродзенскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]], левы прыток [[Нёман]]а. Даўжыня ракі 105 км. Плошча [[вадазбор]]у 1220 км². Сярэднегадавы расход вады ў [[Вусце|вусці]] 7,3 м³/с. Сярэдні [[Ухіл ракі|нахіл воднай паверхні]] 0,5 [[праміля|‰]]. == Назва == Корань ''Uš-'' з’яўляецца варыянтам кораня ''Us-''. Абодва аднолькава ад індаеўрапейскага *''aus- / *us-'' «блішчэць, ззяць», ад якога літоўскае ''aušra'' «зара», ''apy-ūšris'' «час перад світанкам», латышскае ''*Ūss'' (балцкае боства зары)<ref>''Топоров В. Н.'' Балтийский элемент в гидронимии Поочья III // Балто-славянские исследования 1988—1996. Москва, 1997. С. 282—283.</ref><ref>J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 86—87.</ref>. Балцкія гідронімы з коранем ''Us- / Uš-'' матываваныя блішчастасцю воднай паверхні, адпаведна назва Уша значыць «Блішчастая (рака)». == Гідраграфія == Пачынаецца каля заходняй ускраіны вёскі [[Качановічы (Нясвіжскі раён)]], упадае ў Нёман на ўсход ад вёскі [[Ярэмічы]] (Карэліцкі раён). Замярзае ў сярэдзіне снежня, крыгалом у канцы сакавіка. Каля [[Нясвіж]]а і вёскі Качановічы цячэ праз [[Сажалка|сажалкі]]. Прымае сцёк з [[Меліярацыя|меліярацыйных]] [[Канал (гідраграфія)|каналаў]]. [[Даліна]] не выражана, схілы забалочаныя. [[Пойма]] двухбаковая, забалочаная, шырыня разліву ў ніжнім цячэнні да 2,5 км, у верхнім і сярэднім — ад 100 м да 1 км. Рэчышча на працягу 10,1 км каналізаванае: ад вытоку да сажалкі Дзікая (7,3 км) і за 1,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Еськавічы да вёскі Круты Бераг (2,8 км). === Асноўныя прытокі === '''Справа''': [[Пясочная (рака)|Пясочная]], [[Міранка (рака)|Міранка]]. '''Злева''': [[Гарадніца (рака)|Гарадніца]], [[Сноўка (прыток Ушы)|Сноўка]], [[Змейка (прыток Ушы)|Змейка]], [[Цятранка]]. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/РэсВодСССР|5|1-2}} * {{Крыніцы/ПрырБел}} * {{Крыніцы/Блакітная}} * {{Крыніцы/БелЭн|16|||293}} {{Нёман}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Прытокі Нёмана]] [[Катэгорыя:Рэкі Нясвіжскага раёна]] [[Катэгорыя:Рэкі Карэліцкага раёна]] [[Катэгорыя:Басейн Ушы (прыток Нёмана)| ]] b3gd6or3f404tgo1qs7a3i9a729d4ef 5153575 5153574 2026-06-12T06:33:10Z JerzyKundrat 174 5153575 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Уша}} {{Рака |Назва = Уша |Нацыянальная назва = |Выява = |Шырыня выявы = |Подпіс выявы = |Даўжыня = 105 |Плошча вадазбору = 1220 |Расход вады = 7,3 |Месца вымярэння = |Выток = |Месцазнаходжанне вытока = каля в. [[Качановічы (Нясвіжскі раён)]] |Вышыня вытока = |Каардынаты вытока = |Вусце = Нёман |Месцазнаходжанне вусця = |Вышыня вусця = |Каардынаты вусця = |Ухіл ракі = |Басейн = Нёман/Балтыйскае мора |Карта = |Подпіс карты = |Краіна = Беларусь |Рэгіён = Мінская вобласць/Гродзенская вобласць |Раён = Нясвіжскі раён/Карэліцкі раён |Пазіцыйная карта = |Пазіцыйная карта 1 = Беларусь Мінская вобласць }} '''Уша́''' — [[рака]] ў [[Нясвіжскі раён|Нясвіжскім]] раёне [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]] і [[Карэліцкі раён|Карэліцкім]] раёне [[Гродзенская вобласць|Гродзенскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]], левы прыток [[Нёман]]а. Даўжыня ракі 105 км. Плошча [[вадазбор]]у 1220 км². Сярэднегадавы расход вады ў [[Вусце|вусці]] 7,3 м³/с. Сярэдні [[Ухіл ракі|нахіл воднай паверхні]] 0,5 [[праміля|‰]]. == Назва == Корань ''Uš-'' з’яўляецца варыянтам кораня ''Us-''. Абодва аднолькава ад індаеўрапейскага *''aus- / *us-'' «блішчэць, ззяць», ад якога літоўскае ''aušra'' «зара», ''apy-ūšris'' «час перад світанкам», латышскае ''*Ūss'' (балцкае боства зары)<ref>''Топоров В. Н.'' Балтийский элемент в гидронимии Поочья III // Балто-славянские исследования 1988—1996. Москва, 1997. С. 282—283.</ref><ref>J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 86—87.</ref>. Балцкія гідронімы з коранем ''Us- / Uš-'' матываваныя блішчастасцю воднай паверхні, адпаведна назва Уша значыць «Блішчастая (рака)». == Гідраграфія == Пачынаецца каля заходняй ускраіны вёскі [[Качановічы (Нясвіжскі раён)]], упадае ў Нёман на ўсход ад вёскі [[Ярэмічы]] (Карэліцкі раён). Замярзае ў сярэдзіне снежня, крыгалом у канцы сакавіка. Каля [[Нясвіж]]а і вёскі Качановічы цячэ праз [[Сажалка|сажалкі]]. Прымае сцёк з [[Меліярацыя|меліярацыйных]] [[Канал (гідраграфія)|каналаў]]. [[Даліна]] не выражана, схілы забалочаныя. [[Пойма]] двухбаковая, забалочаная, шырыня разліву ў ніжнім цячэнні да 2,5 км, у верхнім і сярэднім — ад 100 м да 1 км. Рэчышча на працягу 10,1 км каналізаванае: ад вытоку да сажалкі Дзікая (7,3 км) і за 1,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Еськавічы да вёскі Круты Бераг (2,8 км). === Асноўныя прытокі === '''Справа''': [[Пясочная (рака)|Пясочная]], [[Міранка (рака)|Міранка]]. '''Злева''': [[Гарадніца (рака)|Гарадніца]], [[Сноўка (прыток Ушы)|Сноўка]], [[Змейка (прыток Ушы)|Змейка]], [[Цятранка]]. == На рацэ == Даліна ракі шчыльна заселена, рака працякае вялікую колькасць населеных пунктаў. Найбуйнейшыя з іх — горад [[Нясвіж]] і гарадскі пасёлак [[Гарадзея]]. Каля горада Нясвіж на рацэ ланцужок сажалак, утвораных плацінамі: Альбянская, Бернардзінская, Дзікая, Дзявочая, Замкавая, Свіцязь. Сажалкі часткова выкарыстоўваюцца для рыбаводства. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/РэсВодСССР|5|1-2}} * {{Крыніцы/ПрырБел}} * {{Крыніцы/Блакітная}} * {{Крыніцы/БелЭн|16|||293}} == Спасылкі == * {{belarusenc|slovnik/10386|Уша}} {{Нёман}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Прытокі Нёмана]] [[Катэгорыя:Рэкі Нясвіжскага раёна]] [[Катэгорыя:Рэкі Карэліцкага раёна]] [[Катэгорыя:Басейн Ушы (прыток Нёмана)| ]] bx7vljeyupoejmanofu22w78355nyo1 0 19930 5153576 5050496 2026-06-12T06:34:44Z JerzyKundrat 174 /* Спасылкі */ 5153576 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Уша}} {{Рака |Назва = Уша |Арыгінальная назва = |Выява = Уша_(прыток_Бярэзіны).jpg |Подпіс = Рака Уша каля в. [[Пекалін]] |Карта = |Подпіс карты = |Даўжыня = 89 |Плошча басейна = 725 |Басейн = Бярэзіна/Дняпро/Чорнае мора |Расход вады = 4,2 |Месца вымярэння = у вусці |Выток = |Месцазнаходжанне вытоку= за 2 км ад вёскі Смольніца |Вышыня вытоку = |s_lat_dir = N|s_lat_deg = 53|s_lat_min = 56|s_lat_sec =29.13 |s_lon_dir = E|s_lon_deg = 27|s_lon_min = 57|s_lon_sec =55.54 |Вусце = [[Бярэзіна|рака Бярэзіна]] |Месцазнаходжанне вусця = |Вышыня вусця = 146 |m_lat_dir = N|m_lat_deg = 53|m_lat_min = 59|m_lat_sec =29.76 |m_lon_dir = E|m_lon_deg = 28|m_lon_min = 54|m_lon_sec =39.49 |Ухіл ракі = 0,6 |Краіна = Беларусь |Рэгіён = Мінская вобласць |Раён = }} '''Уша́''' — [[рака]] ў [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкім]], [[Чэрвеньскі раён|Чэрвеньскім]] і [[Бярэзінскі раён|Бярэзінскім]] раёнах [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]], правы прыток ракі [[Бярэзіна]] (басейн [[Дняпро|Дняпра]]). Даўжыня ракі 89 км. Плошча [[вадазбор]]у 725 км². Сярэднегадавы расход вады ў [[Вусце|вусці]] 4,2 м³/с. Сярэдні [[Ухіл ракі|нахіл воднай паверхні]] 0,6 [[праміле|‰]]. == Назва == Корань ''Uš-'' з’яўляецца варыянтам кораня ''Us-''. Абодва аднолькава ад індаеўрапейскага *''aus- / *us-'' «блішчэць, ззяць», ад якога літоўскае ''aušra'' «зара», ''apy-ūšris'' «час перад світанкам», латышскае ''*Ūss'' (балцкае боства зары)<ref>''Топоров В. Н.'' Балтийский элемент в гидронимии Поочья III // Балто-славянские исследования 1988—1996. Москва, 1997. С. 282—283.</ref><ref>J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 86—87.</ref>. Балцкія гідронімы з коранем ''Us- / Uš-'' матываваныя блішчастасцю воднай паверхні, адпаведна назва Уша значыць «Блішчастая (рака)». == Гідраграфія == Пачынаецца за 2,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Смольніца Смалявіцкага раёна, вусце за 4,5 км на ўсход ад вёскі Уша [[Бярэзінскі раён|Бярэзінскага раёна]]. Цячэ пераважна па паўднёва-ўсходніх схілах [[Мінскае ўзвышша|Мінскага ўзвышша]]. Найвышэйшы ўзровень вады ў сярэдзіне [[красавік]]а. Замярзае ў канцы [[лістапад]]а, крыгалом у сярэдзіне [[сакавік]]а. Прымае сцёк з меліярацыйных [[Канал (гідраграфія)|каналаў]]. [[Даліна]] ракі да вёскі Уборкі Чэрвеньскага раёна невыразная, на астатнім працягу трапецападобная; шырыня яе 0,9—1,2 км, найбольшая каля 3,5 км. Схілы спадзістыя, вышынёй 5—20 м. [[Пойма]] двухбаковая (шырыня 100—200 м), да вусця ракі [[Маконь (рака)|Маконь]] забалочаная і парослая [[лес]]ам, ніжэй перасечаная, пясчана-тарфяністая. Рэчышча ад вытоку на працягу 13,9 км каналізаванае, на астатнім працягу ўмерана звілістае. У вусці ракі [[Пратока|пратокі]] і [[Востраў|астравы]]. [[Бераг]]і пераважна стромкія і абрывістыя. Асноўныя прытокі справа: [[Клёнаўка (рака)|Клёнаўка]], [[Беліца (прыток Ушы)|Беліца]]; злева: [[Маконь (рака)|Маконь]], [[Рэчка (прыток Ушы)|Рэчка]]. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/РэсВодСССР|5|1-2}} * {{Крыніцы/ПрырБел}} * {{Крыніцы/Блакітная}} * {{Крыніцы/БелЭн|16|||290}} == Спасылкі == * {{belarusenc|slovnik/11516|Уша}} * [http://poseidon.by/content/usha-bassein-reki-dnepr Рака Уша (басейн ракі Днепр)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130116212747/http://poseidon.by/content/usha-bassein-reki-dnepr |date=16 студзеня 2013 }} {{Бярэзіна}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Прытокі Бярэзіны]] [[Катэгорыя:Рэкі Смалявіцкага раёна]] [[Катэгорыя:Рэкі Чэрвеньскага раёна]] [[Катэгорыя:Рэкі Бярэзінскага раёна]] 5rt63p7deo67cj8128wg8usss8zoh18 5153577 5153576 2026-06-12T06:37:13Z JerzyKundrat 174 /* Гідраграфія */ 5153577 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Уша}} {{Рака |Назва = Уша |Арыгінальная назва = |Выява = Уша_(прыток_Бярэзіны).jpg |Подпіс = Рака Уша каля в. [[Пекалін]] |Карта = |Подпіс карты = |Даўжыня = 89 |Плошча басейна = 725 |Басейн = Бярэзіна/Дняпро/Чорнае мора |Расход вады = 4,2 |Месца вымярэння = у вусці |Выток = |Месцазнаходжанне вытоку= за 2 км ад вёскі Смольніца |Вышыня вытоку = |s_lat_dir = N|s_lat_deg = 53|s_lat_min = 56|s_lat_sec =29.13 |s_lon_dir = E|s_lon_deg = 27|s_lon_min = 57|s_lon_sec =55.54 |Вусце = [[Бярэзіна|рака Бярэзіна]] |Месцазнаходжанне вусця = |Вышыня вусця = 146 |m_lat_dir = N|m_lat_deg = 53|m_lat_min = 59|m_lat_sec =29.76 |m_lon_dir = E|m_lon_deg = 28|m_lon_min = 54|m_lon_sec =39.49 |Ухіл ракі = 0,6 |Краіна = Беларусь |Рэгіён = Мінская вобласць |Раён = }} '''Уша́''' — [[рака]] ў [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкім]], [[Чэрвеньскі раён|Чэрвеньскім]] і [[Бярэзінскі раён|Бярэзінскім]] раёнах [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]], правы прыток ракі [[Бярэзіна]] (басейн [[Дняпро|Дняпра]]). Даўжыня ракі 89 км. Плошча [[вадазбор]]у 725 км². Сярэднегадавы расход вады ў [[Вусце|вусці]] 4,2 м³/с. Сярэдні [[Ухіл ракі|нахіл воднай паверхні]] 0,6 [[праміле|‰]]. == Назва == Корань ''Uš-'' з’яўляецца варыянтам кораня ''Us-''. Абодва аднолькава ад індаеўрапейскага *''aus- / *us-'' «блішчэць, ззяць», ад якога літоўскае ''aušra'' «зара», ''apy-ūšris'' «час перад світанкам», латышскае ''*Ūss'' (балцкае боства зары)<ref>''Топоров В. Н.'' Балтийский элемент в гидронимии Поочья III // Балто-славянские исследования 1988—1996. Москва, 1997. С. 282—283.</ref><ref>J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 86—87.</ref>. Балцкія гідронімы з коранем ''Us- / Uš-'' матываваныя блішчастасцю воднай паверхні, адпаведна назва Уша значыць «Блішчастая (рака)». == Гідраграфія == Пачынаецца за 2,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі [[Смольніца (Смалявіцкі раён)]], вусце за 4,5 км на ўсход ад вёскі [[Уша (Бярэзінскі раён)]]. Цячэ пераважна па паўднёва-ўсходніх схілах [[Мінскае ўзвышша|Мінскага ўзвышша]]. [[Даліна]] ракі да вёскі Уборкі Чэрвеньскага раёна невыразная, на астатнім працягу трапецападобная; шырыня яе 0,9—1,2 км, найбольшая каля 3,5 км. Схілы спадзістыя, вышынёй 5—20 м. [[Пойма]] двухбаковая (шырыня 100—200 м), да вусця ракі [[Маконь (рака)|Маконь]] забалочаная і парослая [[лес]]ам, ніжэй перасечаная, пясчана-тарфяністая. Рэчышча ад вытоку на працягу 13,9 км каналізаванае, на астатнім працягу ўмерана звілістае. У вусці ракі [[Пратока|пратокі]] і [[Востраў|астравы]]. [[Бераг]]і пераважна стромкія і абрывістыя. Асноўныя прытокі справа: [[Клёнаўка (рака)|Клёнаўка]], [[Беліца (прыток Ушы)|Беліца]]; злева: [[Маконь (рака)|Маконь]], [[Рэчка (прыток Ушы)|Рэчка]]. Прымае сцёк з меліярацыйных [[Канал (гідраграфія)|каналаў]]. Найвышэйшы ўзровень вады ў сярэдзіне [[красавік]]а. Замярзае ў канцы [[лістапад]]а, крыгалом у сярэдзіне [[сакавік]]а. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/РэсВодСССР|5|1-2}} * {{Крыніцы/ПрырБел}} * {{Крыніцы/Блакітная}} * {{Крыніцы/БелЭн|16|||290}} == Спасылкі == * {{belarusenc|slovnik/11516|Уша}} * [http://poseidon.by/content/usha-bassein-reki-dnepr Рака Уша (басейн ракі Днепр)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130116212747/http://poseidon.by/content/usha-bassein-reki-dnepr |date=16 студзеня 2013 }} {{Бярэзіна}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Прытокі Бярэзіны]] [[Катэгорыя:Рэкі Смалявіцкага раёна]] [[Катэгорыя:Рэкі Чэрвеньскага раёна]] [[Катэгорыя:Рэкі Бярэзінскага раёна]] 1b543q6ftvarxp5nkmpfk28y0kwukrb 0 22484 5153499 5073963 2026-06-11T18:15:15Z DenisBorum 139498 вычытка, ілюстрацыя 5153499 wikitext text/x-wiki [[Файл:HD.15.099 (11841650714).jpg|thumb|ПЭС у разрэзе]] '''Прыліўная электрычная станцыя''' (ПЭС) — [[гідраэлектрычная станцыя]], якая пераўтварае энергію [[Прылівы і адлівы|марскіх прыліваў і адліваў]] у [[Электраэнергія|электраэнергію]]<ref>[https://old.bigenc.ru/technology_and_technique/text/3167058 Приливная электростанция]{{ref-ru}}</ref>. == Уладкаванне ПЭС == ПЭС будуецца на беразе [[заліў|заліва]] або штучнага басейну, адрэзанага ад [[мора]] [[Плаціна (архітэктура)|плацінай]]. Пры адлівах і прылівах утвараецца перапад [[Узровень мора|узроўня мора]] і ўзроўня вады ў заліве (басейне), што прыводзіць у дзеянне [[гідраагрэгат]]ы, устаноўленыя ў плаціне. Адметнасць работы ПЭС звязана з пераменнасцю напору пры змене прыліваў і адліваў. Таму звычайна ПЭС аб’ядноўваюцца ў адзіную энергасістэму з іншымі [[Электрычная станцыя|электрастанцыямі]], каб скампенсаваць памяншэнне выпрацоўкі электраэнергіі пры аслабленні прыліваў. == Прыклады == Паводле звестак 1988 года, найбольшымі ПЭС у свеце былі<ref>«Альфа и омега», Талін, 1990</ref>: * Ранс ([[Францыя]], 1967) — 240 [[мегават|МВт]], 24 [[турбіна|турбіны]] * Анапаліс ([[Канада]], 1984) — 20 МВт, 1 турбіна * Джангксія ([[Кітай]], 1986) — 3,9 МВт, 6 турбін == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{крыніцы/БелСЭ|8}} {{Узнаўляльныя энергарэсурсы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Гідраэнергетыка]] 514ojh8y9jw306bd50iqtoz3wy0iktv 5153500 5153499 2026-06-11T18:22:19Z DenisBorum 139498 5153500 wikitext text/x-wiki [[Файл:HD.15.099 (11841650714).jpg|thumb|ПЭС у разрэзе]] '''Прыліўная электрычная станцыя''' (ПЭС) — [[гідраэлектрычная станцыя]], якая пераўтварае энергію [[Прылівы і адлівы|марскіх прыліваў і адліваў]] у [[Электраэнергія|электраэнергію]]<ref>[https://old.bigenc.ru/technology_and_technique/text/3167058 Приливная электростанция]{{ref-ru}}</ref>. == Уладкаванне ПЭС == ПЭС будуецца на беразе [[заліў|заліва]] або штучнага басейну, адрэзанага ад [[мора]] [[Плаціна (архітэктура)|плацінай]]. Пры адлівах і прылівах утвараецца перапад паміж [[Узровень мора|узроўнем мора]] і ўзроўнем вады ў заліве (басейне), што прыводзіць у дзеянне [[гідраагрэгат]]ы, устаноўленыя ў плаціне. Адметнасць работы ПЭС звязана з пераменнасцю напору пры змене прыліваў і адліваў. Таму звычайна ПЭС аб’ядноўваюцца ў адзіную энергасістэму з іншымі [[Электрычная станцыя|электрастанцыямі]], каб скампенсаваць памяншэнне выпрацоўкі электраэнергіі пры аслабленні прыліваў. == Прыклады == Паводле звестак 1988 года, найбольшымі ПЭС у свеце былі<ref>«Альфа и омега», Талін, 1990</ref>: * Ранс ([[Францыя]], 1967) — 240 [[мегават|МВт]], 24 [[турбіна|турбіны]] * Анапаліс ([[Канада]], 1984) — 20 МВт, 1 турбіна * Джангксія ([[Кітай]], 1986) — 3,9 МВт, 6 турбін == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{крыніцы/БелСЭ|8}} {{Узнаўляльныя энергарэсурсы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Гідраэнергетыка]] jonrqlgv8wpbkyvici9zd2syb2bzv3t 0 24767 5153463 4445601 2026-06-11T14:26:33Z M.L.Bot 261 5153463 wikitext text/x-wiki '''Ганаровыя (знакамітыя) грамадзяне''' — адна з [[Саслоўе|саслоўных]] катэгорый [[горад|гарадскога]] насельніцтва ў [[Расійская імперыя|Расіі]] ў канцы [[18 ст.]] — 1-й траціне [[19 ст.]] У іх лік уключаліся асобы [[Вольныя прафесіі|вольных прафесій]] (навукоўцы, мастакі, музыкі), купцы і прадпрымальнікі. Знакамітыя грамадзяне вызваляліся ад цялесных пакаранняў, мелі права трымаць фабрыкі і трымацца ладу жыцця блізкага да [[Дваранства|дваранства]]. == Літаратура == *{{крыніцы/Святая Русь}} [[Катэгорыя:Права Расійскай імперыі]] [[Катэгорыя:Саслоўі]] [[Катэгорыя:Гісторыя дзяржавы]] f3ycqfpw1wv3aybqnylmtmb57ltm0ht 0 29025 5153564 5105691 2026-06-12T06:03:59Z JerzyKundrat 174 5153564 wikitext text/x-wiki [[Файл:Навагрудскае ўзвышша (2001).svg|thumb|Навагрудскае ўзвышша]] [[Выява:Фарны касцёл з гары.jpg|thumb|Краявід з Замкавай гары ў [[Навагрудак|Навагрудку]]]] '''Навагрудскае ўзвышша''' знаходзіцца ў [[Навагрудскі раён|Навагрудскім]], па захадзе [[Карэліцкі раён|Карэліцкага]], усходзе [[Дзятлаўскі раён|Дзятлаўскага]], поўдні [[Слонімскі раён|Слонімскага]] (адгор’і) раёнаў [[Гродзенская вобласць|Гродзенскай вобласці]], поўначы і паўночным захадзе [[Баранавіцкі раён|Баранавіцкага раёна]] [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]], з’яўляецца часткай [[Беларуская града|Беларускай грады]]. Мяжуе са [[Слонімскае ўзвышша|Слонімскім узвышшам]], [[Стаўбцоўская раўніна|Стаўбцоўскай]] і [[Баранавіцкая раўніна|Баранавіцкай]] нізінамі, [[Капыльская града|Капыльскай градой]] і [[Нёманская нізіна|Нёманскай нізінай]]{{sfn|Беларусь|1995}}. Плошча 4,4{{sfn|Беларусь|1995}} тыс. км², працягнулася з поўначы на поўдзень на 72 км, з захаду на ўсход па 45—50 км. Вышыня да 323 м — [[Замкавая гара (Пуцэвічы)]], за 3 км на захад ад [[Навагрудак|Навагрудка]]. Перадумовы ўзнікнення Навагрудскага ўзвышша абазначыліся ўжо ў рэльефе крышталічнага фундамента, дзе выяўлена серыя невялікіх выступаў. Навагрудскае ўзвышша прымеркавана да [[Цэнтральнабеларускі масіў|Цэнтральнабеларускага масіву]] [[Беларуская антэкліза|Беларускай антэклізы]]. Крышталічны фундамент перакрыты на цэнтральным і паўночна-ўсходнім участках верхнявендска-ніжнекембрыйскім комплексам парод, на паўднёвым — сярэднерыфейска-ніжнекембрыйскім. Тоўшча даантрапагенавых парод (магутнасць больш за 200 м) пераважна складаецца з [[мезазой]]скіх і [[кайназой]]скіх адкладаў, якія на асобных участках у выніку дзейнасці ледавікоў моцна дэфармаваны. [[Антрапаген]]авая тоўшча (магутнасць 60—300 м) суцэльным чахлом перакрывае даантрапагенавыя пароды. У ёй найбольш развіты ледавіковыя адклады ранняга і сярэдняга [[плейстацэн]]у. Першыя [[ледавік]]і стварылі ядро ўзвышша. У фарміраванні ўзвышша ўдзельнічалі ледавікі чатырох зледзяненняў, у тым ліку апошняга для гэтай тэрыторыі — [[сожскае зледзяненне|сожскага]]. Яно складзена з пясчана-жвіровага матэрыялу, валунных суглінкаў і супескаў з удзелам адорвеняў даантрапагенавых парод, а таксама азёрных і балотных намнажэнняў міжледавіковых эпох. У час [[паазерскае зледзяненне|паазерскага зледзянення]] на паверхні намнажаліся лёсападобныя суглінкі, якія лёгка размываюцца снегавымі водамі і ліўневымі дажджамі. Тут утварыліся шматлікія [[яр]]ы. [[Файл:Гара Замкавая Пуцэвічы2.JPG|thumb|[[Замкавая гара (Пуцэвічы)]]]] На Навагрудскім узвышшы вылучаюць тры тыпы рэльефу{{sfn|БелЭн|2000}}. Градава-ўзгорыстыя краявыя ўтварэнні знаходзяцца ў цэнтры ўзвышша, на поўдзень ад г. [[Дзятлава]] і на ўчастках, што прылягаюць да далін рэк [[Моўчадзь (рака)|Моўчадзь]], [[Нёўда (рака)|Нёўда]], [[Сэрвач (прыток Нёмана)|Сэрвач]], [[Валоўка]]. Абсалютная вышыня тут 300—323 м, глыбіня расчлянення 30—60 м/км², даўжыня град да 20—30 км. Спадзіста-выпуклыя схілы расчлянёныя мноствам старажытных лагчын ледавіковага сцёку і ярамі. Узгорыста-марэнны дэнудацыйны рэльеф характэрны на большай частцы ўзвышша. Вышыня 170—250 м, адносныя перавышэнні 10—30 м, густата расчлянення да 2—3 км/². Узгорыста-марэнны рэльеф на лёсападобных пародах вызначаецца згладжанымі і платопадобнымі водападзельнымі паверхнямі і інтэнсіўным ярыста-лагчынным (3—5 км/²) расчляненнем схілаў. Заходнія схілы ўзвышша нешырокай паласой аблямоўвае водна-ледавіковая раўніна. Далінныя зандры развіты ўздоўж р. Моўчадзь і яе прытокаў. На плоскіх паверхнях трапляюцца тэрмакарставыя западзіны, занятыя балотамі. Карысныя выкапні: [[мел]], керамічная [[гліна]], пясчана-жвіровы матэрыял, [[жалезныя руды]] (Навасёлкаўскае радовішча). Сярэднія тэмпературы студзеня −6,6 °C, ліпеня 17,4 °C, ападкаў 706 мм за год (горад [[Навагрудак]]). Рачная сетка належыць да басейна [[Нёман]]а. Найбольшая рака, якая цячэ па ўзвышшы — [[Моўчадзь (рака)|Моўчадзь]]. На схілах вытокі рэк [[Іса (рака)|Іса]], [[Мышанка (рака)|Мышанка]], [[Шчара]], [[Сэрвач (прыток Нёмана)|Сэрвач]], Нёўда, Валоўка. Глебы пераважна [[дзярнова-падзолістыя глебы|дзярнова-падзолістыя]], дзярнова-балотныя, дзярновыя, перагнойна-карбанатныя. Пад лесам каля 28 % тэрыторыі; лясы яловыя, яловыя з дамешкамі [[дуб]]у, [[граб]]у, [[Ясень|ясеню]], [[вяз]]у, [[клён]]у; дубровы. Па тэрасах ракі Моўчадзь — хваёвыя бары, па далінах рэк і сухадолах — [[луг]]і. Разарана 41 % тэрыторыі. [[Файл:У_озера_Свитязь.jpg|thumb|[[Возера Свіцязь, Навагрудскі раён]]]] На поўдзень ад Навагрудка апетае [[А. Міцкевіч]]ам славутае возера [[Свіцязь (возера, Навагрудскі раён)|Свіцязь]], якое ўваходзіць у [[Свіцязянскі ландшафтны заказнік]]. З мэтай зберажэнне ў натуральным стане прыроднага комплексу з участкамі дубовых і яловых лясоў, рэдкіх відаў жывёл і раслін створаны [[Навагрудскі заказнік]]. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * Геаграфія Беларусі: Энцыкл. даведнік. — Мн.: БелЭн, 1992. — С. 63—64. * {{Крыніцы/БелЭн|11|Навагрудскае ўзвышша|Зусь М.|}} * {{Крыніцы/Беларусь: энцыклапедычны даведнік (1995)|Навагру́дскае ўзвы́шша|509}} {{Рэльеф Беларусі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Узвышшы Беларусі]] [[Катэгорыя:Рэльеф Брэсцкай вобласці]] [[Катэгорыя:Рэльеф Гродзенскай вобласці]] [[Катэгорыя:Геаграфія Баранавіцкага раёна]] [[Катэгорыя:Геаграфія Дзятлаўскага раёна]] [[Катэгорыя:Геаграфія Карэліцкага раёна]] [[Катэгорыя:Геаграфія Навагрудскага раёна]] [[Катэгорыя:Геаграфія Слонімскага раёна]] gt422hid00bfiqdbypnzfgconvsnpvv 0 30589 5153495 4780498 2026-06-11T16:58:18Z ~2026-34496-06 169654 /* */ 5153495 wikitext text/x-wiki {{значэнні2|Піза (значэнні)}} {{НП |статус = Горад |беларуская назва = Піза |арыгінальная назва = Pisa |падначаленне = |краіна = Італія |герб = |сцяг = Flag of the Republic of Pisa.svg |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = N|lat_deg = 43|lat_min = 43|lat_sec = |lon_dir = E|lon_deg = 10|lon_min = 24|lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |від рэгіёна = Рэгіён |рэгіён = Таскана |від раёна = Правінцыя |раён = правінцыя Піза{{!}}Піза |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = 185 |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = 4 |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = 87353 |год перапісу = 2008 |шчыльнасць = 489 |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = +1 |DST = ёсць |тэлефонны код = 050 |паштовы індэкс = 56100 |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = Pisa |сайт = http://www.comune.pisa.it/ |мова сайта = it |мова сайта 2 = en |мова сайта 3 = fr |мова сайта 4 = de |мова сайта 5 = es |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = }} '''Пі́зда''' ({{lang-it|Pisa}}) — старажытны горад у [[Італія|Італіі]], заснаваны [[этрускі|этрускамі]] пры зліцці рэк Аусера (сучасн. Серкіо) і [[Арно]], у [[180 да н.э.|180 годзе да н.э.]] стаў рымскай калоніяй. У сярэднявеччы Піза зрабілася значным марскім гандлёвым горадам, рака Арно ў той час была суднаходная. Завязаўшы шырокія гандлёвыя сувязі па ўсім [[Міжземнамор’е|Міжземнамор'і]], Піза ператварылася ў багатую [[Пізанская рэспубліка|Пізанскую рэспубліку]]. Горад шырока вядома за кошт сваёй [[Пізанская вежа|вежы]], які нахілена ў бок і здаецца нібыта збіраецца паваліцца. У горадзе на [[2014]] год налічвалася крыху больш за 89 тысяч чалавек, пры гэтым у метраполіі пражывала каля 200 тысяч чалавек. У горадзе знаходзяцца больш за 20 цэркваў, шмат мастоў і палацаў. == Геаграфія == Горад знаходзіцца на вышыні 4 [[метр]]ы над узроўнем мора. Займае плошчу 185 [[кіламетр|км²]]. У горадзе працякае рака [[Арно]]. У ім пражывае 87353 жыхароў ([[2008]]). Шчыльнасць насельніцтва 472 чал/км². === Клімат === Для Пізы, як і для ўсёй цэнтральнай і паўднёвай Італіі, характэрны міжземнаморскі клімат. {{Клімат мясцовасці | Шырыня = | Становішча = | Месца_род = | Крыніца = Servizio Meteorologico. Тэмпература і ападкі, 1971-2000.<ref name=Servizio>{{cite web|url= http://clima.meteoam.it/AtlanteClim2/pdf/(158)Pisa%20S.Giusto.pdf|publisher =Servizio Meteorologico|title= PISA/S.GIUSTO|accessdate=26 красавіка 2014}}</ref> | Сту_ср = 6.8 | Сту_сяр_апад = 63.4 | Лют_ср = 7.6 | Лют_сяр_апад = 57.5 | Сак_ср = 9.8 | Сак_сяр_апад = 59.8 | Кра_ср = 12.5 | Кра_сяр_апад = 89.1 | Май_ср = 16.4 | Май_сяр_апад = 61.5 | Чэр_ср = 20.0 | Чэр_сяр_апад = 47.8 | Ліп_ср = 23.1 | Ліп_сяр_апад = 25.4 | Жні_ср = 23.4 | Жні_сяр_апад = 49.4 | Вер_ср = 20.0 | Вер_сяр_апад = 101.5 | Кас_ср = 15.8 | Кас_сяр_апад = 140.3 | Ліс_ср = 10.7 | Ліс_сяр_апад = 123.5 | Сне_ср = 7.6 | Сне_сяр_апад = 74.4 | Год_ср = 14.48 | Год_сяр_апад = 893.6 | Сту_сяр_мін = 2.2 | Сту_сяр_макс = 11.4 | Лют_сяр_мін = 2.5 | Лют_сяр_макс = 12.6 | Сак_сяр_мін = 4.4 | Сак_сяр_макс = 15.2 | Кра_сяр_мін = 7.2 | Кра_сяр_макс = 17.8 | Май_сяр_мін = 10.7 | Май_сяр_макс = 22.2 | Чэр_сяр_мін = 14.1 | Чэр_сяр_макс = 26.0 | Ліп_сяр_мін = 16.7 | Ліп_сяр_макс = 29.4 | Жні_сяр_мін = 17.2 | Жні_сяр_макс = 29.5 | Вер_сяр_мін = 14.3 | Вер_сяр_макс = 25.7 | Кас_сяр_мін = 10.7 | Кас_сяр_макс = 20.9 | Ліс_сяр_мін = 6.1 | Ліс_сяр_макс = 15.3 | Сне_сяр_мін = 3.4 | Сне_сяр_макс = 11.8 | Год_сяр_мін = 9.13 | Год_сяр_макс = 19.82 | Сту_а_мін = -13.8 | Сту_а_макс = 17.6 | Лют_а_мін = -8.4 | Лют_а_макс = 21.0 | Сак_а_мін = -8.2 | Сак_а_макс = 24.0 | Кра_а_мін = -3.2 | Кра_а_макс = 27.9 | Май_а_мін = 2.8 | Май_а_макс = 30.9 | Чэр_а_мін = 5.8 | Чэр_а_макс = 35.0 | Ліп_а_мін = 8.8 | Ліп_а_макс = 37.8 | Жні_а_мін = 8.2 | Жні_а_макс = 38.8 | Вер_а_мін = 3.8 | Вер_а_макс = 36.2 | Кас_а_мін = 0.3 | Кас_а_макс = 30.2 | Ліс_а_мін = -7.2 | Ліс_а_макс = 24.0 | Сне_а_мін = -7.2 | Сне_а_макс = 20.4 | Год_а_мін = -13.8 | Год_а_макс = 38.8 | Сту_вада = | Лют_вада = | Сак_вада = | Кра_вада = | Май_вада = | Чэр_вада = | Ліп_вада = | Аўг_вада = | Вер_вада = | Кас_вада = | Ліс_вада = | Сне_вада = | Год_вада = }} == Гісторыя == [[Файл:Leaning tower of pisa 2.jpg|thumb|220px|злева|Знакамітая [[Пізанская вежа]]]] Да прыходу рымлян, верагодна, мясцовасць сучаснага горада была населена [[лігурыйцы|лігурыйцамі]]. Пасля [[180 да н.э.|180 года да н.э.]] горад уваходзіў у склад [[Рымская рэспубліка|Рымскай рэспублікі]] і была адной з яе ваенна-марскіх базаў. Аб існаванні [[Пізанскае епіскапства|Пізанскай епіскапіі]] вядома з [[313]] года. У [[7 стагоддзе|VII стагоддзі]] праз Пізу адпраўляліся ваенныя экспедыцыі да візантыйскай [[Равена|Равены]]. Гэтыя напады здзяйсняліся з дапамогаў папы [[Грыгорый I (Папа Рымскі)|Рыгора I]]. Піза была адзіным цэнтрам візантыйскай Тасканы, якая мірна перайшла да ўлады [[лангабарды|лангабардаў]]. Праз некаторы час Піза стала галоўным портам паўночнай часткі [[Тырэнскае мора|Тырэнскага мора]] і стала галоўным гандлёвым цэнтрам паміж Тасканай, [[Корсіка]]й, [[Сардзінія]]й і паўднёвымі берагамі [[Францыя|Францыі]] і [[Іспанія|Іспаніі]]. Пасля таго як [[Карл Вялікі]] разграміў лангабардаў пад камандаваннем [[Дэзідэрый|Дэзідэрыя]] ў [[774]] годзе, Піза перажывала крызіс, які неўзабаве хутка скончыўся. Палітычна горада стала часткай [[герцагства Лука]]. У [[860]] годзе Піза была захоплена [[вікінгі|вікінгамі]] на чале з [[Б’ёрн Жалезнабокі|Б'ёрнам Жалезнабокім]]. У [[930]] годзе Піза стала павятовым цэнтрам у межах маркі [[Тусцыя]]. У [[12 стагоддзе|XII]]—[[13 стагоддзе|XIII стагоддзях]] горад вёў вялікае будаўніцтва ў раманскім стылі, гэта значыць над яго ўпрыгожваннем працавала сямейства таленавітых мастакоў і рамеснікаў Пізы, у гэты час расквітае Пізанская школа жывапісу. Нягледзячы на тое, што пізанскія грамадзяне заручыліся падтрымкай імператараў [[Свяшчэнная Рымская імперыя|Свяшчэннай Рымскай імперыі]] і ўмацавалі свае пазіцыі ў гады [[крыжовыя паходы|крыжовых паходаў]], канец залатому веку Пізанскай дзяржаўнасці паклала паражэнне ад генуэзцаў у [[бітва пры Мелорыі|бітве пры Мелорыі]] ў [[1284]] годзе. Прычынай паслаблення марской моцы горада стала заіленаванне ракі [[Арна]]. Змена рэчышча ракі канчаткова адрэзала Пізу ад марскога гандлю. == Архітэктура == У той час як званіца сабору, вядомая як [[Пізанская вежа]], з'яўляецца самым вядомым вобразам гораду. Адным з многіх твораў мастацтва і архітэктуры з'яўляецца гарадская плошча [[П’яцца дэі Міраколі]] ({{lang-it|Piazza dei Miracoli}} — «Плошча цудаў»), якая знаходзіцца на поўначы ад гістарычнага цэнтра горада. == Насельніцтва == {{Wikidata/Population}} == Гарады-пабрацімы == {{Wikidata/SisterCities}} == Вядомыя асобы == * [[Фібаначы]] * [[Арацыо Джэнтылескі]] == Гл. таксама == * [[Dictatus papae]] == Зноскі == {{reflist}} == Літаратура == * {{крыніцы/БелЭн|12|Пі́за|[[Яўген Феліксавіч Шунейка|Шунейка Я. Ф.]] (архітэктура)|350—351}} * {{ВСЭ3|Пи́за|19|523}} * {{крыніцы/БСГН|Пи́за|506}} * {{крыніцы/ГНМ (2002)|Пи́за|330}} * {{крыніцы/ГЭС (1989)|Пи́за|373}} == Спасылкі == {{Commons}} * [http://portale.pisaonline.it/ Гарадскі партал] * [http://www.stilepisano.it/ Гістарычны партал Пізы] {{Правінцыя Піза}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Піза| ]] [[Катэгорыя:Камуны правінцыі Піза]] [[Катэгорыя:Гарады Тасканы]] 67hnxetj2miqamdf9or4tkkegaialcg 5153504 5153495 2026-06-11T18:55:40Z Hanylka 41646 Адхілена апошняя змена (зробленая [[Адмысловае:Contributions/~2026-34496-06|~2026-34496-06]]) і адноўлена версія 4780498, зробленая VladimirZhV: Вандалізм 5153504 wikitext text/x-wiki {{значэнні2|Піза (значэнні)}} {{НП |статус = Горад |беларуская назва = Піза |арыгінальная назва = Pisa |падначаленне = |краіна = Італія |герб = |сцяг = Flag of the Republic of Pisa.svg |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = N|lat_deg = 43|lat_min = 43|lat_sec = |lon_dir = E|lon_deg = 10|lon_min = 24|lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |від рэгіёна = Рэгіён |рэгіён = Таскана |від раёна = Правінцыя |раён = правінцыя Піза{{!}}Піза |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = 185 |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = 4 |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = 87353 |год перапісу = 2008 |шчыльнасць = 489 |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = +1 |DST = ёсць |тэлефонны код = 050 |паштовы індэкс = 56100 |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = Pisa |сайт = http://www.comune.pisa.it/ |мова сайта = it |мова сайта 2 = en |мова сайта 3 = fr |мова сайта 4 = de |мова сайта 5 = es |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = }} '''Пі́за''' ({{lang-it|Pisa}}) — старажытны горад у [[Італія|Італіі]], заснаваны [[этрускі|этрускамі]] пры зліцці рэк Аусера (сучасн. Серкіо) і [[Арно]], у [[180 да н.э.|180 годзе да н.э.]] стаў рымскай калоніяй. У сярэднявеччы Піза зрабілася значным марскім гандлёвым горадам, рака Арно ў той час была суднаходная. Завязаўшы шырокія гандлёвыя сувязі па ўсім [[Міжземнамор’е|Міжземнамор'і]], Піза ператварылася ў багатую [[Пізанская рэспубліка|Пізанскую рэспубліку]]. Горад шырока вядома за кошт сваёй [[Пізанская вежа|вежы]], які нахілена ў бок і здаецца нібыта збіраецца паваліцца. У горадзе на [[2014]] год налічвалася крыху больш за 89 тысяч чалавек, пры гэтым у метраполіі пражывала каля 200 тысяч чалавек. У горадзе знаходзяцца больш за 20 цэркваў, шмат мастоў і палацаў. == Геаграфія == Горад знаходзіцца на вышыні 4 [[метр]]ы над узроўнем мора. Займае плошчу 185 [[кіламетр|км²]]. У горадзе працякае рака [[Арно]]. У ім пражывае 87353 жыхароў ([[2008]]). Шчыльнасць насельніцтва 472 чал/км². === Клімат === Для Пізы, як і для ўсёй цэнтральнай і паўднёвай Італіі, характэрны міжземнаморскі клімат. {{Клімат мясцовасці | Шырыня = | Становішча = | Месца_род = | Крыніца = Servizio Meteorologico. Тэмпература і ападкі, 1971-2000.<ref name=Servizio>{{cite web|url= http://clima.meteoam.it/AtlanteClim2/pdf/(158)Pisa%20S.Giusto.pdf|publisher =Servizio Meteorologico|title= PISA/S.GIUSTO|accessdate=26 красавіка 2014}}</ref> | Сту_ср = 6.8 | Сту_сяр_апад = 63.4 | Лют_ср = 7.6 | Лют_сяр_апад = 57.5 | Сак_ср = 9.8 | Сак_сяр_апад = 59.8 | Кра_ср = 12.5 | Кра_сяр_апад = 89.1 | Май_ср = 16.4 | Май_сяр_апад = 61.5 | Чэр_ср = 20.0 | Чэр_сяр_апад = 47.8 | Ліп_ср = 23.1 | Ліп_сяр_апад = 25.4 | Жні_ср = 23.4 | Жні_сяр_апад = 49.4 | Вер_ср = 20.0 | Вер_сяр_апад = 101.5 | Кас_ср = 15.8 | Кас_сяр_апад = 140.3 | Ліс_ср = 10.7 | Ліс_сяр_апад = 123.5 | Сне_ср = 7.6 | Сне_сяр_апад = 74.4 | Год_ср = 14.48 | Год_сяр_апад = 893.6 | Сту_сяр_мін = 2.2 | Сту_сяр_макс = 11.4 | Лют_сяр_мін = 2.5 | Лют_сяр_макс = 12.6 | Сак_сяр_мін = 4.4 | Сак_сяр_макс = 15.2 | Кра_сяр_мін = 7.2 | Кра_сяр_макс = 17.8 | Май_сяр_мін = 10.7 | Май_сяр_макс = 22.2 | Чэр_сяр_мін = 14.1 | Чэр_сяр_макс = 26.0 | Ліп_сяр_мін = 16.7 | Ліп_сяр_макс = 29.4 | Жні_сяр_мін = 17.2 | Жні_сяр_макс = 29.5 | Вер_сяр_мін = 14.3 | Вер_сяр_макс = 25.7 | Кас_сяр_мін = 10.7 | Кас_сяр_макс = 20.9 | Ліс_сяр_мін = 6.1 | Ліс_сяр_макс = 15.3 | Сне_сяр_мін = 3.4 | Сне_сяр_макс = 11.8 | Год_сяр_мін = 9.13 | Год_сяр_макс = 19.82 | Сту_а_мін = -13.8 | Сту_а_макс = 17.6 | Лют_а_мін = -8.4 | Лют_а_макс = 21.0 | Сак_а_мін = -8.2 | Сак_а_макс = 24.0 | Кра_а_мін = -3.2 | Кра_а_макс = 27.9 | Май_а_мін = 2.8 | Май_а_макс = 30.9 | Чэр_а_мін = 5.8 | Чэр_а_макс = 35.0 | Ліп_а_мін = 8.8 | Ліп_а_макс = 37.8 | Жні_а_мін = 8.2 | Жні_а_макс = 38.8 | Вер_а_мін = 3.8 | Вер_а_макс = 36.2 | Кас_а_мін = 0.3 | Кас_а_макс = 30.2 | Ліс_а_мін = -7.2 | Ліс_а_макс = 24.0 | Сне_а_мін = -7.2 | Сне_а_макс = 20.4 | Год_а_мін = -13.8 | Год_а_макс = 38.8 | Сту_вада = | Лют_вада = | Сак_вада = | Кра_вада = | Май_вада = | Чэр_вада = | Ліп_вада = | Аўг_вада = | Вер_вада = | Кас_вада = | Ліс_вада = | Сне_вада = | Год_вада = }} == Гісторыя == [[Файл:Leaning tower of pisa 2.jpg|thumb|220px|злева|Знакамітая [[Пізанская вежа]]]] Да прыходу рымлян, верагодна, мясцовасць сучаснага горада была населена [[лігурыйцы|лігурыйцамі]]. Пасля [[180 да н.э.|180 года да н.э.]] горад уваходзіў у склад [[Рымская рэспубліка|Рымскай рэспублікі]] і была адной з яе ваенна-марскіх базаў. Аб існаванні [[Пізанскае епіскапства|Пізанскай епіскапіі]] вядома з [[313]] года. У [[7 стагоддзе|VII стагоддзі]] праз Пізу адпраўляліся ваенныя экспедыцыі да візантыйскай [[Равена|Равены]]. Гэтыя напады здзяйсняліся з дапамогаў папы [[Грыгорый I (Папа Рымскі)|Рыгора I]]. Піза была адзіным цэнтрам візантыйскай Тасканы, якая мірна перайшла да ўлады [[лангабарды|лангабардаў]]. Праз некаторы час Піза стала галоўным портам паўночнай часткі [[Тырэнскае мора|Тырэнскага мора]] і стала галоўным гандлёвым цэнтрам паміж Тасканай, [[Корсіка]]й, [[Сардзінія]]й і паўднёвымі берагамі [[Францыя|Францыі]] і [[Іспанія|Іспаніі]]. Пасля таго як [[Карл Вялікі]] разграміў лангабардаў пад камандаваннем [[Дэзідэрый|Дэзідэрыя]] ў [[774]] годзе, Піза перажывала крызіс, які неўзабаве хутка скончыўся. Палітычна горада стала часткай [[герцагства Лука]]. У [[860]] годзе Піза была захоплена [[вікінгі|вікінгамі]] на чале з [[Б’ёрн Жалезнабокі|Б'ёрнам Жалезнабокім]]. У [[930]] годзе Піза стала павятовым цэнтрам у межах маркі [[Тусцыя]]. У [[12 стагоддзе|XII]]—[[13 стагоддзе|XIII стагоддзях]] горад вёў вялікае будаўніцтва ў раманскім стылі, гэта значыць над яго ўпрыгожваннем працавала сямейства таленавітых мастакоў і рамеснікаў Пізы, у гэты час расквітае Пізанская школа жывапісу. Нягледзячы на тое, што пізанскія грамадзяне заручыліся падтрымкай імператараў [[Свяшчэнная Рымская імперыя|Свяшчэннай Рымскай імперыі]] і ўмацавалі свае пазіцыі ў гады [[крыжовыя паходы|крыжовых паходаў]], канец залатому веку Пізанскай дзяржаўнасці паклала паражэнне ад генуэзцаў у [[бітва пры Мелорыі|бітве пры Мелорыі]] ў [[1284]] годзе. Прычынай паслаблення марской моцы горада стала заіленаванне ракі [[Арна]]. Змена рэчышча ракі канчаткова адрэзала Пізу ад марскога гандлю. == Архітэктура == У той час як званіца сабору, вядомая як [[Пізанская вежа]], з'яўляецца самым вядомым вобразам гораду. Адным з многіх твораў мастацтва і архітэктуры з'яўляецца гарадская плошча [[П’яцца дэі Міраколі]] ({{lang-it|Piazza dei Miracoli}} — «Плошча цудаў»), якая знаходзіцца на поўначы ад гістарычнага цэнтра горада. == Насельніцтва == {{Wikidata/Population}} == Гарады-пабрацімы == {{Wikidata/SisterCities}} == Вядомыя асобы == * [[Фібаначы]] * [[Арацыо Джэнтылескі]] == Гл. таксама == * [[Dictatus papae]] == Зноскі == {{reflist}} == Літаратура == * {{крыніцы/БелЭн|12|Пі́за|[[Яўген Феліксавіч Шунейка|Шунейка Я. Ф.]] (архітэктура)|350—351}} * {{ВСЭ3|Пи́за|19|523}} * {{крыніцы/БСГН|Пи́за|506}} * {{крыніцы/ГНМ (2002)|Пи́за|330}} * {{крыніцы/ГЭС (1989)|Пи́за|373}} == Спасылкі == {{Commons}} * [http://portale.pisaonline.it/ Гарадскі партал] * [http://www.stilepisano.it/ Гістарычны партал Пізы] {{Правінцыя Піза}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Піза| ]] [[Катэгорыя:Камуны правінцыі Піза]] [[Катэгорыя:Гарады Тасканы]] 0s9aummd677jfvtighpqgkguzcpmm3w 0 32924 5153570 5125154 2026-06-12T06:13:26Z JerzyKundrat 174 5153570 wikitext text/x-wiki [[Файл:Narač - 8.jpg|thumb|Возера Нарач]] На тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]] больш за 10 тысяч азёр. Іх агульная плошча каля 2 тысяч км², агульны аб’ём вады — каля 6 км³. Азёр плошчай большай за 10 км² ёсць 20. Самае вялікае па плошчы возера [[Нарач (возера)|Нарач]] (79,6 км²), самае глыбокае — [[Доўгае возера]] (глыбіня 53,7 м). Найвялікшыя азёры — [[Асвейскае]] (52,8 км²), [[Чырвонае (возера)|Чырвонае]] (40,8 км²), [[Лукомскае]] (37,7 км²), [[Дрывяты]] (36,1 км²). Найбольш азёр на поўначы краіны — у [[Беларускае Паазер’е|Беларускім Паазер’і]] і на поўдні — у [[Беларускае Палессе|Беларускім Палессі]]. У асобных раёнах ([[Браслаўскі раён|Браслаўскі]], [[Ушацкі раён|Ушацкі]]) пад азёрамі да 10 % тэрыторыі. Многія азёры ўтвараюць групы або ланцугі, звязаныя невялікімі [[Рака|рэкамі]] і пратокамі, у іх ліку [[Ушацкая група азёр]], якая ўключае каля 40 азёр, сістэма [[Браслаўская група азёр|Браслаўскіх азёр]] (больш за 50), якую звязвае рака [[Друйка (рака)|Друйка]]. == Паходжанне == [[Файл:Miadzel Lake.jpg|thumb|Возера Мядзел, выгляд з космасу]] [[Катлавіна|Катлавіны]] беларускіх азёр найчасцей маюць ледавіковае (пераважна на поўначы), рачное і карставае паходжанне. Азёры паўночнай часткі краіны звычайна размешчаны ў межах [[Марэна|марэнных]] узвышшаў і раўнін на вышыні да 160—180 м над [[Узровень мора|узроўнем мора]]. У большасці яны маюць добра выражаныя [[бераг]]і, стромкія, высокія схілы. Вылучаюцца наступныя тыпы ледавіковых катлавін: * Падпрудныя. Утварыліся ад расталых ледавіковых вод у паніжэннях паміж марэннымі градамі, іх форма круглаватая або лопасцевая, схілы асіметрычныя ([[Нарач (возера)|Нарач]], [[Асвейскае]], [[Мядзел (возера)|Мядзел]], [[Дрывяты]], [[Лукомскае]] і інш.). * Лагчынныя. Утварыліся ад ледавіковага выворвання вузкіх глыбокіх лагчын (глыбіня да 80—100 м) і эварзійнай дзейнасці талых вод ([[Доўгае (возера, Глыбоцкі раён)|Доўгае]], [[Саро]], [[Сянно (возера)|Сянно]], [[Балдук]] і інш.). * Эварзійныя. Узніклі ад разбуральнай дзейнасці вады, якая [[вадаспад]]ам сцякала з [[ледавік]]а і выбівала невялікія, але глыбокія (25—30 м) чашы са стромкімі схіламі і акруглым малюнкам берагавой лініі ([[Рудакова (возера)|Рудакова]], [[Вісяты (возера)|Вісяты]], Варанец, [[Жэнна]], Светлае і інш.). * [[Тэрмакарст]]авыя. Узніклі на месцы раставання лінзаў лёду ў марэнных адкладах у час адступання ледавіка, малыя і неглыбокія, часам акруглыя прасадачнага паходжання (Лісіцкае, [[Усомля (возера)|Усомля]], [[Канашы (возера)|Канашы]]). Найбольш разнастайныя абрысы берагавой лініі ў складаных катлавінах азёр, утвораных у выніку ўзаемадзеяння некалькіх фактараў; у іх плане спалучэнне буйных мысаў і ўпадзін, высокіх паўастравоў і розных па форме заліваў ([[Крывое (возера)|Крывое]], Атолава, [[Лепельскае возера]]). [[Файл:LakeVigonoshanskoe.JPG|thumb|[[Выганашчанскае возера]]]] Па ўсёй краіне, асабліва ў басейне рэк [[Дняпро]] і [[Прыпяць]], шмат рачных азёр-старыц. [[Карст]]авыя ([[Вулькаўскае возера|Вулькаўскае]], [[Свіцязь (возера, Беларусь)|Свіцязь]], [[Сомінскае возера|Сомінскае]], [[Лукаўскае вадасховішча|Лукаўскае]] і інш.) і суфазійныя катлавіны звязаны з вышчалочваннем вапнякоў, мелу, вымываннем гліністых часціц і прасадкай грунту. Самыя буйныя азёры Беларускага Палесся мелкаводныя. Гэта азёры-разлівы, якія ляжаць у плоскіх забалочаных паніжэннях і акружаныя тарфянымі балотамі ([[Чырвонае (возера)|Чырвонае]], [[Арэхаўскае (возера, Маларыцкі раён)|Арэхаўскае]], [[Олтушскае]], [[Выганашчанскае возера]] і інш.). Азёры паўночнай часткі краіны звычайна размешчаны ў межах марэнных узвышшаў і раўнін на вышыні да 160—180 м над узроўнем мора. У большасці яны маюць добра выражаныя берагі, стромкія, высокія схілы. Самыя буйныя азёры Беларускага Палесся ляжаць у плоскіх забалочаных паніжэннях. == Жыўленне == У водным жыўленні азёр Беларусі пераважаюць паверхневы сцёк і атмасферныя ападкі, роля падземных вод малазначная. Узровень вады ў азёрах на працягу года амаль пастаянны, звычайна вагаецца ад 1 да 1,5 м; вясной узровень вады павышаецца, зімой і летам паніжаецца. == Флора і фаўна == Да азёрнай расліннасці належыць фітапланктон (больш за 500 [[Біялагічны від|відаў]]), прадстаўлены дыятомавымі і сінезялёнымі водарасцямі. Макрафіты ўтвараюць палосы расліннасці, найчасцей уздоўж берага. Прадстаўнікі зоапланктону займаюць сярод жывёльных арганізмаў азёр самую нізкую ступень, найбольш пашыраны галінаставусыя, весланогія рачкі. Сярод насельнікаў дна (бентас) — [[малюскі]], алігахеты, хіранаміды, [[ракападобныя]]. У азёрах Беларусі больш за 20 відаў прамысловых [[Рыбы|рыб]], найбольш каштоўныя з іх: [[лешч]], [[сазан]], [[шчупак]], [[судак]]. Прамысловае значэнне маюць таксама віды, што ўзнаўляюцца або папаўняюцца штучна (напр., [[еўрапейскі вугор]]). == Донныя адклады == Донныя адклады азёр Беларусі тэрыгенныя, хемагенныя, арганагенныя, нярэдка мяшаныя. Тэрыгенныя адклады — пяскі, гліны, галечны матэрыял, што намнажаюцца ў прыбярэжнай зоне ад разбурэныя берагоў. Хемагенныя — прыбярэжяыя адклады [[вапняк]]оў (азёрнага мергелю); утвараюцца на глыбіні 2—5 м у глыбокіх азёрах. Аргана-мінеральныя і арганічныя адклады займаюць асноўную частку дна (крэменязёмістыя, тонкадэтрытавыя, грубадэтрытавыя, змешаныя ілы і [[сапрапелі]]); узніклі ў выніку назапашвання адмерлых арганізмаў (пераважна раслінных) і дробных глеістых мінеральных часцінак. Запасы сапрапеляў у азёрах каля 3 млрд м³<ref>{{Крыніцы/ЭПБ|1|Азёры|[[В. П. Якушка]]}}</ref>. == Выкарыстанне == Азёры выкарыстоўваюцца як крыніцы і збіральнікі вады, для [[рыбалоўства]] і рыбагадоўлі, арашэння зямель, рэгулявання сцёку, добраўпарадкавання населеных пунктаў і стварэння воднарэкрэацыйных сістэм, турызму. == Спіс азёр з плошчай больш за 10 км² == {| class="wikitable sortable" !Назва !Плошча, км² !Макс. глыбіня, м !Раён |- |[[Нарач (возера)|Нарач]] |79,62 |24,8 |[[Мядзельскі раён|Мядзельскі]] |- |[[Асвейскае]] |52,8 |7,5 |[[Верхнядзвінскі раён|Верхнядзвінскі]] |- |[[Дрысвяты (возера)|Дрысвяты]] |44,5 |31 |[[Браслаўскі раён|Браслаўскі]] |- |[[Чырвонае (возера)|Чырвонае]] |40,82 |2,9 |[[Жыткавіцкі раён|Жыткавіцкі]] |- |[[Лукомскае]] |37,71 |11,5 |[[Чашніцкі раён|Чашніцкі]] |- |[[Дрывяты]] |36,14 |12 |[[Браслаўскі раён|Браслаўскі]] |- |[[Выганашчанскае]] |26 |2,3 |[[Івацэвіцкі раён|Івацэвіцкі]] |- |[[Нешчарда (возера)|Нешчарда]] |24,62 |8,1 |[[Расонскі раён|Расонскі]] |- |[[Свір (возера)|Свір]] |22,28 |8,7 |[[Мядзельскі раён|Мядзельскі]] |- |[[Снуды]] |22 |16,5 |[[Браслаўскі раён|Браслаўскі]] |- |[[Чорнае (возера, Бярозаўскі раён)|Чорнае]] |17,3 |3 |[[Бярозаўскі раён|Бярозаўскі]] |- |[[Мядзел (возера)|Мядзел]] |16,2 |24,6 |[[Мядзельскі раён|Мядзельскі]] |- |[[Лісна (возера)|Лісна]] |15,71 |6,1 |[[Верхнядзвінскі раён|Верхнядзвінскі]] |- |[[Езярышча (возера)|Езярышча]] |15,39 |11,5 |[[Гарадоцкі раён|Гарадоцкі]] |- |[[Сялява (возера)|Сялява]] |15 |17,6 |[[Крупскі раён|Крупскі]] |- |[[Богінскае]] |13,23 |15 |[[Браслаўскі раён|Браслаўскі]] |- |[[Мястра]] |13,1 |11,3 |[[Мядзельскі раён|Мядзельскі]] |- |[[Струста (возера)|Струста]] |13 |23 |[[Браслаўскі раён|Браслаўскі]] |- |[[Рычы (возера)|Рычы]] |12,84 |51,9 |[[Браслаўскі раён|Браслаўскі]] |- |[[Лосвіда]] |11,42 |20,2 |[[Гарадоцкі раён|Гарадоцкі]] |- |[[Спораўскае]] |11,1 |1,5 |[[Бярозаўскі раён|Бярозаўскі]] |- |[[Лепельскае]] |10,18 |33,7 |[[Лепельскі раён|Лепельскі]] |} == Спіс азёр з максімальнымі глыбінямі больш за 30 м == {| class="wikitable sortable" !Назва !Макс. глыбіня, м !Плошча, км² !Раён |- |[[Доўгае (возера, Глыбоцкі раён)|Доўгае]] |53,7 |2,6 |[[Глыбоцкі раён|Глыбоцкі]] |- |[[Рычы (возера)|Рычы]] |51,9 |12,84 |[[Браслаўскі раён|Браслаўскі]] |- |[[Гінькава]] |43,3 |0,51 |[[Глыбоцкі раён|Глыбоцкі]] |- |[[Воласа Паўднёвы]] |40,4 |1,21 |[[Браслаўскі раён|Браслаўскі]] |- |[[Балдук]] |39,7 |0,76 |[[Мядзельскі раён|Мядзельскі]] |- |[[Трошча (возера)|Трошча]] |38,2 |0,51 |[[Ушацкі раён|Ушацкі]] |- |[[Саро]] |36,3 |5,31 |[[Бешанковіцкі раён|Бешанковіцкі]] |- |[[Вечалле]] |35,9 |1,36 |[[Ушацкі раён|Ушацкі]] |- |[[Лепельскае]] |33,7 |10,18 |[[Лепельскі раён|Лепельскі]] |- |[[Какісіна]] |33,5 |0,78 |[[Лепельскі раён|Лепельскі]] |- |[[Сомінскае]] |33,5 |0,46 |[[Івацэвіцкі раён|Івацэвіцкі]] |- |[[Воўчын (возера)|Воўчын]] |32,9 |0,53 |[[Мядзельскі раён|Мядзельскі]] |- |[[Пліса (возера, Глыбоцкі раён, каля вёскі Луцк-Мосарскі)|Пліса]] |32,9 |1,1 |[[Глыбоцкі раён|Глыбоцкі]] |- |[[Полазна]] |32,5 |0,15 |[[Ушацкі раён|Ушацкі]] |- |[[Бабына]] |32,3 |0,49 |[[Полацкі раён|Полацкі]] |- |[[Круглік (возера)|Круглік]] |31,5 |0,4 |[[Шумілінскі раён|Шумілінскі]] |- |[[Крывое (возера)|Крывое]] |31,5 |4,5 |[[Ушацкі раён|Ушацкі]] |- |[[Сянно (возера)|Сянно]] |31,5 |3,13 |[[Сенненскі раён|Сенненскі]] |- |[[Дрысвяты (возера)|Дрысвяты]] |31 |44,5 |[[Браслаўскі раён|Браслаўскі]] |- |[[Доўгае (возера, Браслаўскі раён)|Доўгае]] |31 |1,87 |[[Браслаўскі раён|Браслаўскі]] |- |[[Світа]] |31 |0,82 |[[Пастаўскі раён|Пастаўскі]] |- |[[Лескавічы (возера)|Лескавічы]] |30,7 |0,72 |[[Шумілінскі раён|Шумілінскі]] |- |[[Замошша (возера)|Замошша]] |30,7 |0,33 |[[Ушацкі раён|Ушацкі]] |} == Карта == {{На карце+ |Беларусь |float=center |width=1000 |caption=Азёры Беларусі:<br> {{каляровы прамавугольнік|#FBEC5D}} плошча больш за 10 км². {{каляровы прамавугольнік|#00CCCC}} глыбіня больш за 30 м. |places={{На карце~|Беларусь|lat=54.859098|long=26.769221|label=[[Нарач (возера)|Нарач]]|position=left|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=56.044050|long=28.146131|label=[[Асвейскае]]|position=left|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.622024|long=26.582155|label=[[Дрысвяты (возера)|Дрысвяты]]|position=left|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=52.403402|long=27.970807|label=[[Чырвонае (возера)|Чырвонае]]|position=top|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=54.666270|long=29.083999|label=[[Лукомскае]]|position=right|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.609797|long=27.034547|label=[[Дрывяты]]|position=bottom|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=52.682218|long=25.949463|label=[[Выганашчанскае]]|position=left|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.903999|long=29.074774|label=[[Нешчарда (возера)|Нешчарда]]|position=top|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=54.799885|long=26.482379|label=[[Свір (возера)|Свір]]|position=bottom|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.749385|long=27.061721|label=[[Снуды]]|position=top|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=52.479225|long=25.244968|label=[[Чорнае (возера, Бярозаўскі раён)|Чорнае]]|position=left|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=54.936041|long=26.856887|label=[[Мядзел (возера)|Мядзел]]|position=right|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=56.063967|long=28.413039|label=[[Лісна (возера)|Лісна]]|position=top|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.848129|long=30.025982|label=[[Езярышча (возера)|Езярышча]]|position=top|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=54.551862|long=29.156790|label=[[Сялява (возера)|Сялява]]|position=bottom|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.394883|long=26.829983|label=[[Богінскае]]|position=bottom|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=54.863430|long=26.893754|label=[[Мястра]]|position=right|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.698330|long=27.037035|label=[[Струста (возера)|Струста]]|position=bottom|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.708465|long=26.719166|label=[[Рычы (возера)|Рычы]]|position=left|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.380641|long=30.025892|label=[[Лосвіда]]|position=top|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=52.408605|long=25.338689|label=[[Спораўскае]]|position=bottom|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=54.915533|long=28.697903|label=[[Лепельскае]]|position=bottom|background=#FBEC5D}} {{На карце~|Беларусь|lat=55.225091|long=28.175012|label=[[Доўгае (возера, Глыбоцкі раён)|Доўгае]]|position=left|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.298609|long=28.143167|label=[[Гінькава]]|position=left|background=#00CCCC}} {{На карце~|Беларусь|lat=55.729235|long=27.137828|label=[[Воласа Паўднёвы|Воласа Пд]]|position=right|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=54.976059|long=26.413119|label=[[Балдук]]|position=top|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.109173|long=28.848129|label=[[Трошча (возера)|Трошча]]|position=bottom|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.025152|long=29.772756|label=[[Саро]]|position=right|background=#00CCCC}} {{На карце~|Беларусь|lat=55.146131|long=28.626658|label=[[Вечалле]]|position=top|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.068453|long=28.988517|label=[[Какісіна]]|position=right|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=52.535671|long=25.931101|label=[[Сомінскае]]|position=bottom|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.001086|long=26.873434|label=[[Воўчын (возера)|Воўчын]]|position=right|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.198350|long=27.417211|label=[[Пліса (возера, Глыбоцкі раён, каля вёскі Луцк-Мосарскі)|Пліса]]|position=top|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.010813|long=28.443294|label=[[Полазна]]|position=left|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.287942|long=28.402205|label=[[Бабына]]|position=top|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.253030|long=29.606648|label=[[Круглік (возера)|Круглік]]|position=top|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.159630|long=29.022555|label=[[Крывое (возера)|Крывое ]]|position=right|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=54.838017|long=29.697055|label=[[Сянно (возера)|Сянно]]|position=right|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.463855|long=26.772616|label=[[Доўгае (возера, Браслаўскі раён)|Доўгае]]|position=left|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.048023|long=26.805782|label=[[Світа]]|position=top|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.244696|long=29.631747|label=[[Лескавічы (возера)|Лескавічы]]|position=right|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.028620|long=28.466165|label=[[Замошша (возера)|Замошша]]|position=top|background=#00CCCC}} }} == Зноскі == {{reflist}} == Літаратура == * ''[[В. П. Якушка]]''. Азёры // {{Крыніцы/Блакітная}} * Озера Белоруссии / О. Ф. Якушко и др. — Мн.: Ураджай, 1988. — 216 с. == Спасылкі == * [https://belarus.belarusenc.by/belarus/detail-article.php?ID=4634#h1 Азёры Беларусі] — belarusenc.by * [http://poseidon.by/ozera Азёры Беларусі на poseidon.by] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130806023552/http://poseidon.by/ozera |date=6 жніўня 2013 }} {{ref-ru}} {{ref-be}} {{Геаграфія Беларусі}} {{Еўропа паводле тэм|Азёры}} {{Беларусь у тэмах}} [[Катэгорыя:Азёры Беларусі| ]] [[Катэгорыя:Азёры паводле краін]] 8u0gb53mvzm48y647jbab2gadiv3ib9 0 42932 5153560 5105684 2026-06-12T05:26:34Z Tess Mattew 51169 /* Прыродакарыстанне і ахова */ ілюстрацыя 5153560 wikitext text/x-wiki {{іншыя значэнні|Свіцязь}} {{Возера2 |Назва = Свіцязь |Нацыянальная назва = |Выява = |Подпіс = |Упадаюць = |Выцякаюць = |Краіна = Беларусь |Рэгіён = |Пазіцыйная карта 1 = Беларусь |Пазіцыйная карта 2 = Беларусь Гродзенская вобласць |Плошча = 2,24 |Вышыня над узроўнем мора = |Сярэдняя глыбіня = 15 |Аб'ём=0,00784 |marksize = 2 |lat = |long = |lat_dir=N|lat_deg=53|lat_min=26|lat_sec= |lon_dir=E|lon_deg=25|lon_min=55|lon_sec= |Плошча вадазбору = 14 }} '''Свіцязь''' — возера ў [[Навагрудскі раён|Навагрудскім раёне]], каля мяжы з [[Карэліцкі раён|Карэліцкім раёнам]], за 22 км на поўдзень ад [[Навагрудак|Навагрудка]], у басейне [[Моўчадзь (рака)|Моўчадзі]], на [[Навагрудскае ўзвышша|Навагрудскім узвышшы]], за 3 км на поўдзень ад вёскі [[Валеўка]]. == Назва == [[А. Ванагас]] і [[У. Тапароў]] з гэтай назвай параўноўваюць прускі тапонім ''Switthe''. Далей звязана з балцкімі каранямі ''švait- : švit- : šviet-'' (''svait- : svit- : sviet-'') з семантыкай «свяціць, блішчэць», «светлы, блішчасты»<ref>A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. V., 1981. С. 322.</ref><ref>''В. Н. Топоров.'' Балтийский элемент в гидронимии Поочья. III // Балто-славянские исследования. 1988—1996. Москва, 1998. С. 290—291.</ref>. [[М. Фасмер]] назву возера Свіцязь параўноўваў са старажытнаісландскім ''Hvíting'' — назва возера і ракі, ад ''hvítr'' «белы»<ref>М. Фасмер. Этимологический словарь русского языка. Т. 3. Москва, 1987. С. 582.</ref>. [[К. Буга]] лічыў, што назву Свіцязь славяне прынеслі з сабою са сваёй прарадзімы (возера з такой жа самай назвай ёсць на Валыні)<ref>''K. Būga''. Rinktiniai raštai. III. Vilnius, 1961. P. 884.</ref>. В. Шульгач тлумачыць гідронім Свіцязь ад праславянскага ''*sъvitęzь'' «аб'ект крывой, сагнутай, выпуклай формы», якое ад ''*sъvit-'' «звіты, звілісты, крывы»<ref>В. В. Лучик. Етимологічний словник топонімів України. Київ, 2014. С. 419.</ref>. [[А. Рогалеў]] вылучае ў гідроніме старажытны корань ''віт-'', які мае значэнне «вада», «вільгаць» і выяўляецца на прасторах, дзе распаўсюджаны індаеўрапейскія і фіна-угорскія мовы<ref>А. Ф. Рогалев. Географические названия в калейдоскопе времен. Гомель, 2011. С. 196.</ref>. == Гідраграфія == Плошча 2,24 км². Найбольшая глыбіня 15 м. Даўжыня 1,7 км, найбольшая шырыня 1,6 км. Аб’ём вады 7,84 млн м³. Плошча [[вадазбор]]у 14 км². Катлавіна возера суфазійнага тыпу<ref>ЭПБ. Т. 4. С. 471</ref>, у літаратуры часам называецца [[карст]]авым, утварылася ў выніку прасадкі чацвярцічных адкладаў у падземныя пустоты. Форма возера круглаватая, слаба выцягнутая з поўначы на поўдзень. Вадазбор буйнаўзгорысты, пераважна складзены з лёсападобных суглінкаў. Схілы [[Катлавіна|катлавіны]] параслі лісцевым, месцамі хвойным лесам, на поўдні і паўднёвым захадзе забалочаныя, [[Торф|тарфяністыя]]. Прыбярэжная частка возера да глыбіні 3—5 м выслана [[Пясок|пяском]], глыбакаводная — [[Глей|ілам]]. Слаба зарастае. Выцякае рака [[Сваротва]], аднак каля вытоку яе пабудаваная [[Плаціна (архітэктура)|плаціна]], якая амаль не прапускае ваду ў межанны перыяд. Паверхневых вадацёкаў (рэк і ручаёў), якія ўпадаюць у возера, няма. == Флора і фаўна == У возеры растуць {{bt-bellat|лабелія Дортмана|Lobelia dortmanna}} і {{bt-bellat|палушнік азёрны|Isoëtes lacustris}}, занесеныя ў [[Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь|Чырвоную кнігу Беларусі]]. Сустракаюцца {{bt-bellat|каўлінія гнуткая|Caulinia flexilis}} і рэдкі від {{bt-bellat|прыбярэжнік аднакветкавы|Littorella uniflora}}. У лясах, якія добра захаваліся вакол возера, шмат [[чарніцы|чарніц]], [[брусніцы|брусніц]], [[суніцы|суніц]]; на тарфяных лугах можна бачыць насякомаедныя расліны — {{bt-bellat|расіца круглалістая|Drosera rotundifolia}} і {{bt-bellat|тлушчанка звычайная|Pinguicula vulgaris}}, а ў лясных гушчарах сярод вялікай разнастайнасці травяністай расліннасці — рэдкія архідэі. У заапланктоне возера мноства відаў, тыповых цяпер для паўночных азёр, і сярод іх таксама рэлікты эпохі «Вялікай зімы». Прысутная тут вельмі рэдкая раслінная форма {{bt-bellat||Tetradinium javanicum}}, якая апісана толькі для [[Востраў Ява|Явы]], пражывае малюск {{bt-bellat||Planorbis stelmachaelius}}, вядомы толькі для азёр [[Францыя|Францыі]], [[Бельгія|Бельгіі]] і [[Германія|Германіі]]. == Прыродакарыстанне і ахова == [[Файл:У озера Свитязь.jpg|250px|міні|злева|На беразе Свіцязі]] Возера шчыльна акружае лес у кіламетровую шырыню. У 1970 годзе возера Свіцязь і прылеглыя да яго тэрыторыі былі абвешчаныя экалагічным запаведнікам. На беразе возера знаходзіцца пансіянат «Свіцязь», шматлікія зоны адпачынку. Возера Свіцязь абвешчана [[Свіцязянскі ландшафтны заказнік|заказнікам]] разам з лясным масівам плошчай 847 гектараў. Тут насаджаныя дуб, елка, граб, ясень, клён, асіна на невялікіх плошчах чаргуюцца з чыстымі хвойнікамі, алешнікамі, утвараючы больш за 25 розных тыпаў лесу. == Свіцязь у культуры == === У паданнях === [[Файл:Śviciaź lake.jpg|250px|міні|злева|Здымак Свіцязі канца XIX стагоддзя]] Вядома некалькі народных паданняў звязаных з возерам Свіцязь, у тым ліку пра яго ўзнікненне<ref>Легенды і паданні. Мн., 1983. № 683—691. С. 391—395.</ref>. У некалькіх з гэтых паданнях фігуруе надзвычайная істота ў дзявочым абліччы, якая з’яўляецца са дна возера<ref>Легенды і паданні. № 683—685.</ref>. Яна спачатку злуе на людзей, што яе патурбавалі, але потым распавядае ім, што на месцы возера Свіцязь стаяў горад, які пазней быў затоплены. У астатніх паданнях асобна апісваецца затапленне паселішча і ўзнікненне на яго месцы возера<ref>Легенды і паданні. № 686—688.</ref>. [[Файл:Fałat_Świteź.jpg|thumb|Карціна «Свіцязь» Юліяна Фалата, 1888]] У трэцім сюжэце (ён скантамінаваны з першым, пра дзяўчыну — «дух» возера) у паданнях фігуруюць старажытныя князі («Міндоўг», «Мендаг», «Туган»), якія змагаюцца з ворагам («рускі цар», «наезны вораг з поўначы», «князь рускі»). Гэты сюжэт пазнейшы — ён выглядае плёнам рамантычных настрояў і, імаверна, пазычаны з паэмы Адама Міцкевіча «Свіцязь». === У паэзіі === [[Файл:Kazimierz Alchimowicz Water nymph.jpg|міні|[[Казімір Альхімовіч]]. [[Свіцязянка (карціна Казіміра Альхімовіча)|Свіцязянка]], 1898—1900]] Паблізу Свіцязі нарадзіліся [[Ян Чачот]] і [[Адам Міцкевіч]]: Чачот — з [[Малюшычы|Малюшычаў]], Міцкевіч — з [[Сядзіба Міцкевічаў (Завоссе)|Завосся]]. Чачот і Міцкевіч, а таксама іх сябар па [[Вільнюскі ўніверсітэт|Віленскім універсітэце]] і «[[Таварыства філаматаў|Таварыстве філаматаў]]» [[Тамаш Зан (паэт)|Тамаш Зан]] — аўтары баладаў, натхнёных возерам Свіцязь і народнымі паданнямі пра яго. Яны напісаныя прыкладна адным часам, у паслястудэнцкія 1819—1821 гады. У паэме Яна Чачота «[[Свіцязь (Ян Чачот)|Свіцязь]]» (1819) і ў паэме Тамаша Зана «[[Свіцязь-возера]]» (1820) паэты абапіраліся на распаўсюджаныя народныя паданні пра ўзнікненне возера на месцы горада, што праваліўся. Тое ж паданне натхніла Адама Міцкевіча на напісанне паэмы «Свіцязь»<ref>[https://knihi.com/Adam_Mickievic/Sviciaz.html Свіцязь]</ref>. Ягоная ж паэма «Свіцязянка»<ref>[https://knihi.com/Adam_Mickievic/Sviciazianka.html Свіцязянка]</ref> развівае іншае вядомае паданне — пра дзяўчыну «дух» Свіцязі, у якую закахаўся просты чалавек. Трэцяя балада ў Міцкевіча з цыкла, прысвечанага Свіцязі, — «Рыбка»<ref>[https://vk.com/wall-128822499_616 Рыбка]</ref>. Побач з возерам Свіцязь ляжыць камень, на якім (у беларускім перакладзе) выбітая страфа з балады «Свіцязь»: <poem>Ktokolwiek będzisz w nowogródzkiej stronie, Do Płużyn ciemnego boru Wjechawszy, pomnij zatrzymać twe konie, Byś się przypatrzył jezioru. </poem> Міцкевічава паэма «Свіцязянка» натхніла менскую паэтку [[Алена Цэпрынская|Гэлену Цыпрынскую]] напісаць паэму «Свіслачанка» (польск. ''Świsłoczanka''), апублікаваную ў 1909 годзе ў віленскай польскамоўнай літуанафільскай газеце «Litwa»<ref>Helena Cyprinska. Świsłoczanka // Litwa. Nr. 17 (23). 1909. C. 248—251 [скразная нумарацыя].</ref>. У абедзвюх паэмах дзейнічае надзвычайная істота ў жаночым абліччы (увасабленне, адпаведна, возера Свіцязь і ракі [[Свіслач (прыток Бярэзіны)|Свіслач]]), з якой камунікуе просты чалавек. === У кінематографе === У 2011 годзе на студыях [[Human Ark]] і {{нп3|Se-ma-for||ru|Se-ma-for}} створаны анімацыйны фільм па матывах балады. Аўтар сцэнарыя і рэжысёр [[Каміль Поляк]]. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/Блакітная}} * {{Крыніцы/БелЭн|14|Свіцязь||268}} * {{нп3|Міхал Даманьскі|M. Domański|pl|Michał Domański (historyk sztuki)}}, ''Świteź. Balladowe jezioro Adama Mickiewicza'', «Rota», 1998, nr 2/3. == Спасылкі == * [http://globustut.by/svityaz/index.htm#lake Изображение озера Свитязь на globustut.by] {{ref-ru}} * [http://kp.by/daily/24531/676553/ Последствия аномальной жары: озеро Свитязь пора спасать от туристов!]{{Недаступная спасылка}} {{ref-ru}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Азёры Навагрудскага раёна]] [[Катэгорыя:Басейн Моўчадзі]] 2gzn6bbgrgp7hfpogt4pe1mue92q08l 5153561 5153560 2026-06-12T05:56:06Z JerzyKundrat 174 Адхілена апошняя змена (зробленая [[Адмысловае:Contributions/Tess Mattew|Tess Mattew]]) і адноўлена версія 5105684, зробленая JerzyKundrat 5153561 wikitext text/x-wiki {{іншыя значэнні|Свіцязь}} {{Возера2 |Назва = Свіцязь |Нацыянальная назва = |Выява = |Подпіс = |Упадаюць = |Выцякаюць = |Краіна = Беларусь |Рэгіён = |Пазіцыйная карта 1 = Беларусь |Пазіцыйная карта 2 = Беларусь Гродзенская вобласць |Плошча = 2,24 |Вышыня над узроўнем мора = |Сярэдняя глыбіня = 15 |Аб'ём=0,00784 |marksize = 2 |lat = |long = |lat_dir=N|lat_deg=53|lat_min=26|lat_sec= |lon_dir=E|lon_deg=25|lon_min=55|lon_sec= |Плошча вадазбору = 14 }} '''Свіцязь''' — возера ў [[Навагрудскі раён|Навагрудскім раёне]], каля мяжы з [[Карэліцкі раён|Карэліцкім раёнам]], за 22 км на поўдзень ад [[Навагрудак|Навагрудка]], у басейне [[Моўчадзь (рака)|Моўчадзі]], на [[Навагрудскае ўзвышша|Навагрудскім узвышшы]], за 3 км на поўдзень ад вёскі [[Валеўка]]. == Назва == [[А. Ванагас]] і [[У. Тапароў]] з гэтай назвай параўноўваюць прускі тапонім ''Switthe''. Далей звязана з балцкімі каранямі ''švait- : švit- : šviet-'' (''svait- : svit- : sviet-'') з семантыкай «свяціць, блішчэць», «светлы, блішчасты»<ref>A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. V., 1981. С. 322.</ref><ref>''В. Н. Топоров.'' Балтийский элемент в гидронимии Поочья. III // Балто-славянские исследования. 1988—1996. Москва, 1998. С. 290—291.</ref>. [[М. Фасмер]] назву возера Свіцязь параўноўваў са старажытнаісландскім ''Hvíting'' — назва возера і ракі, ад ''hvítr'' «белы»<ref>М. Фасмер. Этимологический словарь русского языка. Т. 3. Москва, 1987. С. 582.</ref>. [[К. Буга]] лічыў, што назву Свіцязь славяне прынеслі з сабою са сваёй прарадзімы (возера з такой жа самай назвай ёсць на Валыні)<ref>''K. Būga''. Rinktiniai raštai. III. Vilnius, 1961. P. 884.</ref>. В. Шульгач тлумачыць гідронім Свіцязь ад праславянскага ''*sъvitęzь'' «аб'ект крывой, сагнутай, выпуклай формы», якое ад ''*sъvit-'' «звіты, звілісты, крывы»<ref>В. В. Лучик. Етимологічний словник топонімів України. Київ, 2014. С. 419.</ref>. [[А. Рогалеў]] вылучае ў гідроніме старажытны корань ''віт-'', які мае значэнне «вада», «вільгаць» і выяўляецца на прасторах, дзе распаўсюджаны індаеўрапейскія і фіна-угорскія мовы<ref>А. Ф. Рогалев. Географические названия в калейдоскопе времен. Гомель, 2011. С. 196.</ref>. == Гідраграфія == Плошча 2,24 км². Найбольшая глыбіня 15 м. Даўжыня 1,7 км, найбольшая шырыня 1,6 км. Аб’ём вады 7,84 млн м³. Плошча [[вадазбор]]у 14 км². Катлавіна возера суфазійнага тыпу<ref>ЭПБ. Т. 4. С. 471</ref>, у літаратуры часам называецца [[карст]]авым, утварылася ў выніку прасадкі чацвярцічных адкладаў у падземныя пустоты. Форма возера круглаватая, слаба выцягнутая з поўначы на поўдзень. Вадазбор буйнаўзгорысты, пераважна складзены з лёсападобных суглінкаў. Схілы [[Катлавіна|катлавіны]] параслі лісцевым, месцамі хвойным лесам, на поўдні і паўднёвым захадзе забалочаныя, [[Торф|тарфяністыя]]. Прыбярэжная частка возера да глыбіні 3—5 м выслана [[Пясок|пяском]], глыбакаводная — [[Глей|ілам]]. Слаба зарастае. Выцякае рака [[Сваротва]], аднак каля вытоку яе пабудаваная [[Плаціна (архітэктура)|плаціна]], якая амаль не прапускае ваду ў межанны перыяд. Паверхневых вадацёкаў (рэк і ручаёў), якія ўпадаюць у возера, няма. == Флора і фаўна == У возеры растуць {{bt-bellat|лабелія Дортмана|Lobelia dortmanna}} і {{bt-bellat|палушнік азёрны|Isoëtes lacustris}}, занесеныя ў [[Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь|Чырвоную кнігу Беларусі]]. Сустракаюцца {{bt-bellat|каўлінія гнуткая|Caulinia flexilis}} і рэдкі від {{bt-bellat|прыбярэжнік аднакветкавы|Littorella uniflora}}. У лясах, якія добра захаваліся вакол возера, шмат [[чарніцы|чарніц]], [[брусніцы|брусніц]], [[суніцы|суніц]]; на тарфяных лугах можна бачыць насякомаедныя расліны — {{bt-bellat|расіца круглалістая|Drosera rotundifolia}} і {{bt-bellat|тлушчанка звычайная|Pinguicula vulgaris}}, а ў лясных гушчарах сярод вялікай разнастайнасці травяністай расліннасці — рэдкія архідэі. У заапланктоне возера мноства відаў, тыповых цяпер для паўночных азёр, і сярод іх таксама рэлікты эпохі «Вялікай зімы». Прысутная тут вельмі рэдкая раслінная форма {{bt-bellat||Tetradinium javanicum}}, якая апісана толькі для [[Востраў Ява|Явы]], пражывае малюск {{bt-bellat||Planorbis stelmachaelius}}, вядомы толькі для азёр [[Францыя|Францыі]], [[Бельгія|Бельгіі]] і [[Германія|Германіі]]. == Прыродакарыстанне і ахова == [[Файл:Яліна ў Сьвіцязі..jpg|250px|міні|злева|Яліна ў Свіцязі]] Возера шчыльна акружае лес у кіламетровую шырыню. У 1970 годзе возера Свіцязь і прылеглыя да яго тэрыторыі былі абвешчаныя экалагічным запаведнікам. На беразе возера знаходзіцца пансіянат «Свіцязь», шматлікія зоны адпачынку. Возера Свіцязь абвешчана [[Свіцязянскі ландшафтны заказнік|заказнікам]] разам з лясным масівам плошчай 847 гектараў. Тут насаджаныя дуб, елка, граб, ясень, клён, асіна на невялікіх плошчах чаргуюцца з чыстымі хвойнікамі, алешнікамі, утвараючы больш за 25 розных тыпаў лесу. == Свіцязь у культуры == === У паданнях === [[Файл:Śviciaź lake.jpg|250px|міні|злева|Здымак Свіцязі канца XIX стагоддзя]] Вядома некалькі народных паданняў звязаных з возерам Свіцязь, у тым ліку пра яго ўзнікненне<ref>Легенды і паданні. Мн., 1983. № 683—691. С. 391—395.</ref>. У некалькіх з гэтых паданнях фігуруе надзвычайная істота ў дзявочым абліччы, якая з’яўляецца са дна возера<ref>Легенды і паданні. № 683—685.</ref>. Яна спачатку злуе на людзей, што яе патурбавалі, але потым распавядае ім, што на месцы возера Свіцязь стаяў горад, які пазней быў затоплены. У астатніх паданнях асобна апісваецца затапленне паселішча і ўзнікненне на яго месцы возера<ref>Легенды і паданні. № 686—688.</ref>. [[Файл:Fałat_Świteź.jpg|thumb|Карціна «Свіцязь» Юліяна Фалата, 1888]] У трэцім сюжэце (ён скантамінаваны з першым, пра дзяўчыну — «дух» возера) у паданнях фігуруюць старажытныя князі («Міндоўг», «Мендаг», «Туган»), якія змагаюцца з ворагам («рускі цар», «наезны вораг з поўначы», «князь рускі»). Гэты сюжэт пазнейшы — ён выглядае плёнам рамантычных настрояў і, імаверна, пазычаны з паэмы Адама Міцкевіча «Свіцязь». === У паэзіі === [[Файл:Kazimierz Alchimowicz Water nymph.jpg|міні|[[Казімір Альхімовіч]]. [[Свіцязянка (карціна Казіміра Альхімовіча)|Свіцязянка]], 1898—1900]] Паблізу Свіцязі нарадзіліся [[Ян Чачот]] і [[Адам Міцкевіч]]: Чачот — з [[Малюшычы|Малюшычаў]], Міцкевіч — з [[Сядзіба Міцкевічаў (Завоссе)|Завосся]]. Чачот і Міцкевіч, а таксама іх сябар па [[Вільнюскі ўніверсітэт|Віленскім універсітэце]] і «[[Таварыства філаматаў|Таварыстве філаматаў]]» [[Тамаш Зан (паэт)|Тамаш Зан]] — аўтары баладаў, натхнёных возерам Свіцязь і народнымі паданнямі пра яго. Яны напісаныя прыкладна адным часам, у паслястудэнцкія 1819—1821 гады. У паэме Яна Чачота «[[Свіцязь (Ян Чачот)|Свіцязь]]» (1819) і ў паэме Тамаша Зана «[[Свіцязь-возера]]» (1820) паэты абапіраліся на распаўсюджаныя народныя паданні пра ўзнікненне возера на месцы горада, што праваліўся. Тое ж паданне натхніла Адама Міцкевіча на напісанне паэмы «Свіцязь»<ref>[https://knihi.com/Adam_Mickievic/Sviciaz.html Свіцязь]</ref>. Ягоная ж паэма «Свіцязянка»<ref>[https://knihi.com/Adam_Mickievic/Sviciazianka.html Свіцязянка]</ref> развівае іншае вядомае паданне — пра дзяўчыну «дух» Свіцязі, у якую закахаўся просты чалавек. Трэцяя балада ў Міцкевіча з цыкла, прысвечанага Свіцязі, — «Рыбка»<ref>[https://vk.com/wall-128822499_616 Рыбка]</ref>. Побач з возерам Свіцязь ляжыць камень, на якім (у беларускім перакладзе) выбітая страфа з балады «Свіцязь»: <poem>Ktokolwiek będzisz w nowogródzkiej stronie, Do Płużyn ciemnego boru Wjechawszy, pomnij zatrzymać twe konie, Byś się przypatrzył jezioru. </poem> Міцкевічава паэма «Свіцязянка» натхніла менскую паэтку [[Алена Цэпрынская|Гэлену Цыпрынскую]] напісаць паэму «Свіслачанка» (польск. ''Świsłoczanka''), апублікаваную ў 1909 годзе ў віленскай польскамоўнай літуанафільскай газеце «Litwa»<ref>Helena Cyprinska. Świsłoczanka // Litwa. Nr. 17 (23). 1909. C. 248—251 [скразная нумарацыя].</ref>. У абедзвюх паэмах дзейнічае надзвычайная істота ў жаночым абліччы (увасабленне, адпаведна, возера Свіцязь і ракі [[Свіслач (прыток Бярэзіны)|Свіслач]]), з якой камунікуе просты чалавек. === У кінематографе === У 2011 годзе на студыях [[Human Ark]] і {{нп3|Se-ma-for||ru|Se-ma-for}} створаны анімацыйны фільм па матывах балады. Аўтар сцэнарыя і рэжысёр [[Каміль Поляк]]. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/Блакітная}} * {{Крыніцы/БелЭн|14|Свіцязь||268}} * {{нп3|Міхал Даманьскі|M. Domański|pl|Michał Domański (historyk sztuki)}}, ''Świteź. Balladowe jezioro Adama Mickiewicza'', «Rota», 1998, nr 2/3. == Спасылкі == * [http://globustut.by/svityaz/index.htm#lake Изображение озера Свитязь на globustut.by] {{ref-ru}} * [http://kp.by/daily/24531/676553/ Последствия аномальной жары: озеро Свитязь пора спасать от туристов!]{{Недаступная спасылка}} {{ref-ru}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Азёры Навагрудскага раёна]] [[Катэгорыя:Басейн Моўчадзі]] km2n81lrmpj02lm2coc315nnmui9hsg 5153562 5153561 2026-06-12T05:58:47Z JerzyKundrat 174 /* Прыродакарыстанне і ахова */ 5153562 wikitext text/x-wiki {{іншыя значэнні|Свіцязь}} {{Возера2 |Назва = Свіцязь |Нацыянальная назва = |Выява = |Подпіс = |Упадаюць = |Выцякаюць = |Краіна = Беларусь |Рэгіён = |Пазіцыйная карта 1 = Беларусь |Пазіцыйная карта 2 = Беларусь Гродзенская вобласць |Плошча = 2,24 |Вышыня над узроўнем мора = |Сярэдняя глыбіня = 15 |Аб'ём=0,00784 |marksize = 2 |lat = |long = |lat_dir=N|lat_deg=53|lat_min=26|lat_sec= |lon_dir=E|lon_deg=25|lon_min=55|lon_sec= |Плошча вадазбору = 14 }} '''Свіцязь''' — возера ў [[Навагрудскі раён|Навагрудскім раёне]], каля мяжы з [[Карэліцкі раён|Карэліцкім раёнам]], за 22 км на поўдзень ад [[Навагрудак|Навагрудка]], у басейне [[Моўчадзь (рака)|Моўчадзі]], на [[Навагрудскае ўзвышша|Навагрудскім узвышшы]], за 3 км на поўдзень ад вёскі [[Валеўка]]. == Назва == [[А. Ванагас]] і [[У. Тапароў]] з гэтай назвай параўноўваюць прускі тапонім ''Switthe''. Далей звязана з балцкімі каранямі ''švait- : švit- : šviet-'' (''svait- : svit- : sviet-'') з семантыкай «свяціць, блішчэць», «светлы, блішчасты»<ref>A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. V., 1981. С. 322.</ref><ref>''В. Н. Топоров.'' Балтийский элемент в гидронимии Поочья. III // Балто-славянские исследования. 1988—1996. Москва, 1998. С. 290—291.</ref>. [[М. Фасмер]] назву возера Свіцязь параўноўваў са старажытнаісландскім ''Hvíting'' — назва возера і ракі, ад ''hvítr'' «белы»<ref>М. Фасмер. Этимологический словарь русского языка. Т. 3. Москва, 1987. С. 582.</ref>. [[К. Буга]] лічыў, што назву Свіцязь славяне прынеслі з сабою са сваёй прарадзімы (возера з такой жа самай назвай ёсць на Валыні)<ref>''K. Būga''. Rinktiniai raštai. III. Vilnius, 1961. P. 884.</ref>. В. Шульгач тлумачыць гідронім Свіцязь ад праславянскага ''*sъvitęzь'' «аб'ект крывой, сагнутай, выпуклай формы», якое ад ''*sъvit-'' «звіты, звілісты, крывы»<ref>В. В. Лучик. Етимологічний словник топонімів України. Київ, 2014. С. 419.</ref>. [[А. Рогалеў]] вылучае ў гідроніме старажытны корань ''віт-'', які мае значэнне «вада», «вільгаць» і выяўляецца на прасторах, дзе распаўсюджаны індаеўрапейскія і фіна-угорскія мовы<ref>А. Ф. Рогалев. Географические названия в калейдоскопе времен. Гомель, 2011. С. 196.</ref>. == Гідраграфія == Плошча 2,24 км². Найбольшая глыбіня 15 м. Даўжыня 1,7 км, найбольшая шырыня 1,6 км. Аб’ём вады 7,84 млн м³. Плошча [[вадазбор]]у 14 км². Катлавіна возера суфазійнага тыпу<ref>ЭПБ. Т. 4. С. 471</ref>, у літаратуры часам называецца [[карст]]авым, утварылася ў выніку прасадкі чацвярцічных адкладаў у падземныя пустоты. Форма возера круглаватая, слаба выцягнутая з поўначы на поўдзень. Вадазбор буйнаўзгорысты, пераважна складзены з лёсападобных суглінкаў. Схілы [[Катлавіна|катлавіны]] параслі лісцевым, месцамі хвойным лесам, на поўдні і паўднёвым захадзе забалочаныя, [[Торф|тарфяністыя]]. Прыбярэжная частка возера да глыбіні 3—5 м выслана [[Пясок|пяском]], глыбакаводная — [[Глей|ілам]]. Слаба зарастае. Выцякае рака [[Сваротва]], аднак каля вытоку яе пабудаваная [[Плаціна (архітэктура)|плаціна]], якая амаль не прапускае ваду ў межанны перыяд. Паверхневых вадацёкаў (рэк і ручаёў), якія ўпадаюць у возера, няма. == Флора і фаўна == У возеры растуць {{bt-bellat|лабелія Дортмана|Lobelia dortmanna}} і {{bt-bellat|палушнік азёрны|Isoëtes lacustris}}, занесеныя ў [[Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь|Чырвоную кнігу Беларусі]]. Сустракаюцца {{bt-bellat|каўлінія гнуткая|Caulinia flexilis}} і рэдкі від {{bt-bellat|прыбярэжнік аднакветкавы|Littorella uniflora}}. У лясах, якія добра захаваліся вакол возера, шмат [[чарніцы|чарніц]], [[брусніцы|брусніц]], [[суніцы|суніц]]; на тарфяных лугах можна бачыць насякомаедныя расліны — {{bt-bellat|расіца круглалістая|Drosera rotundifolia}} і {{bt-bellat|тлушчанка звычайная|Pinguicula vulgaris}}, а ў лясных гушчарах сярод вялікай разнастайнасці травяністай расліннасці — рэдкія архідэі. У заапланктоне возера мноства відаў, тыповых цяпер для паўночных азёр, і сярод іх таксама рэлікты эпохі «Вялікай зімы». Прысутная тут вельмі рэдкая раслінная форма {{bt-bellat||Tetradinium javanicum}}, якая апісана толькі для [[Востраў Ява|Явы]], пражывае малюск {{bt-bellat||Planorbis stelmachaelius}}, вядомы толькі для азёр [[Францыя|Францыі]], [[Бельгія|Бельгіі]] і [[Германія|Германіі]]. == Прыродакарыстанне і ахова == [[Файл:Svityaz Lake in Belarus.jpg|thumb|left|Возера Свіцязь.]] Возера шчыльна акружае лес у кіламетровую шырыню. У 1970 годзе возера Свіцязь і прылеглыя да яго тэрыторыі былі абвешчаныя экалагічным запаведнікам. На беразе возера знаходзіцца пансіянат «Свіцязь», шматлікія зоны адпачынку. Возера Свіцязь абвешчана [[Свіцязянскі ландшафтны заказнік|заказнікам]] разам з лясным масівам плошчай 847 гектараў. Тут насаджаныя дуб, елка, граб, ясень, клён, асіна на невялікіх плошчах чаргуюцца з чыстымі хвойнікамі, алешнікамі, утвараючы больш за 25 розных тыпаў лесу. == Свіцязь у культуры == === У паданнях === [[Файл:Śviciaź lake.jpg|250px|міні|злева|Здымак Свіцязі канца XIX стагоддзя]] Вядома некалькі народных паданняў звязаных з возерам Свіцязь, у тым ліку пра яго ўзнікненне<ref>Легенды і паданні. Мн., 1983. № 683—691. С. 391—395.</ref>. У некалькіх з гэтых паданнях фігуруе надзвычайная істота ў дзявочым абліччы, якая з’яўляецца са дна возера<ref>Легенды і паданні. № 683—685.</ref>. Яна спачатку злуе на людзей, што яе патурбавалі, але потым распавядае ім, што на месцы возера Свіцязь стаяў горад, які пазней быў затоплены. У астатніх паданнях асобна апісваецца затапленне паселішча і ўзнікненне на яго месцы возера<ref>Легенды і паданні. № 686—688.</ref>. [[Файл:Fałat_Świteź.jpg|thumb|Карціна «Свіцязь» Юліяна Фалата, 1888]] У трэцім сюжэце (ён скантамінаваны з першым, пра дзяўчыну — «дух» возера) у паданнях фігуруюць старажытныя князі («Міндоўг», «Мендаг», «Туган»), якія змагаюцца з ворагам («рускі цар», «наезны вораг з поўначы», «князь рускі»). Гэты сюжэт пазнейшы — ён выглядае плёнам рамантычных настрояў і, імаверна, пазычаны з паэмы Адама Міцкевіча «Свіцязь». === У паэзіі === [[Файл:Kazimierz Alchimowicz Water nymph.jpg|міні|[[Казімір Альхімовіч]]. [[Свіцязянка (карціна Казіміра Альхімовіча)|Свіцязянка]], 1898—1900]] Паблізу Свіцязі нарадзіліся [[Ян Чачот]] і [[Адам Міцкевіч]]: Чачот — з [[Малюшычы|Малюшычаў]], Міцкевіч — з [[Сядзіба Міцкевічаў (Завоссе)|Завосся]]. Чачот і Міцкевіч, а таксама іх сябар па [[Вільнюскі ўніверсітэт|Віленскім універсітэце]] і «[[Таварыства філаматаў|Таварыстве філаматаў]]» [[Тамаш Зан (паэт)|Тамаш Зан]] — аўтары баладаў, натхнёных возерам Свіцязь і народнымі паданнямі пра яго. Яны напісаныя прыкладна адным часам, у паслястудэнцкія 1819—1821 гады. У паэме Яна Чачота «[[Свіцязь (Ян Чачот)|Свіцязь]]» (1819) і ў паэме Тамаша Зана «[[Свіцязь-возера]]» (1820) паэты абапіраліся на распаўсюджаныя народныя паданні пра ўзнікненне возера на месцы горада, што праваліўся. Тое ж паданне натхніла Адама Міцкевіча на напісанне паэмы «Свіцязь»<ref>[https://knihi.com/Adam_Mickievic/Sviciaz.html Свіцязь]</ref>. Ягоная ж паэма «Свіцязянка»<ref>[https://knihi.com/Adam_Mickievic/Sviciazianka.html Свіцязянка]</ref> развівае іншае вядомае паданне — пра дзяўчыну «дух» Свіцязі, у якую закахаўся просты чалавек. Трэцяя балада ў Міцкевіча з цыкла, прысвечанага Свіцязі, — «Рыбка»<ref>[https://vk.com/wall-128822499_616 Рыбка]</ref>. Побач з возерам Свіцязь ляжыць камень, на якім (у беларускім перакладзе) выбітая страфа з балады «Свіцязь»: <poem>Ktokolwiek będzisz w nowogródzkiej stronie, Do Płużyn ciemnego boru Wjechawszy, pomnij zatrzymać twe konie, Byś się przypatrzył jezioru. </poem> Міцкевічава паэма «Свіцязянка» натхніла менскую паэтку [[Алена Цэпрынская|Гэлену Цыпрынскую]] напісаць паэму «Свіслачанка» (польск. ''Świsłoczanka''), апублікаваную ў 1909 годзе ў віленскай польскамоўнай літуанафільскай газеце «Litwa»<ref>Helena Cyprinska. Świsłoczanka // Litwa. Nr. 17 (23). 1909. C. 248—251 [скразная нумарацыя].</ref>. У абедзвюх паэмах дзейнічае надзвычайная істота ў жаночым абліччы (увасабленне, адпаведна, возера Свіцязь і ракі [[Свіслач (прыток Бярэзіны)|Свіслач]]), з якой камунікуе просты чалавек. === У кінематографе === У 2011 годзе на студыях [[Human Ark]] і {{нп3|Se-ma-for||ru|Se-ma-for}} створаны анімацыйны фільм па матывах балады. Аўтар сцэнарыя і рэжысёр [[Каміль Поляк]]. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/Блакітная}} * {{Крыніцы/БелЭн|14|Свіцязь||268}} * {{нп3|Міхал Даманьскі|M. Domański|pl|Michał Domański (historyk sztuki)}}, ''Świteź. Balladowe jezioro Adama Mickiewicza'', «Rota», 1998, nr 2/3. == Спасылкі == * [http://globustut.by/svityaz/index.htm#lake Изображение озера Свитязь на globustut.by] {{ref-ru}} * [http://kp.by/daily/24531/676553/ Последствия аномальной жары: озеро Свитязь пора спасать от туристов!]{{Недаступная спасылка}} {{ref-ru}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Азёры Навагрудскага раёна]] [[Катэгорыя:Басейн Моўчадзі]] 3u985mh2gfs737ixfnxzc3nsnhpu5oh 5153563 5153562 2026-06-12T06:00:55Z JerzyKundrat 174 5153563 wikitext text/x-wiki {{іншыя значэнні|Свіцязь}} {{Возера2 |Назва = Свіцязь |Краіна = Беларусь |Пазіцыйная карта 1 = Беларусь |Пазіцыйная карта 2 = Беларусь Гродзенская вобласць |Плошча = 2,24 |Сярэдняя глыбіня = 15 |Аб'ём = 0,00784 |marksize = 2 |Плошча вадазбору = 14 }} '''Свіцязь''' — возера ў [[Навагрудскі раён|Навагрудскім раёне]], каля мяжы з [[Карэліцкі раён|Карэліцкім раёнам]], за 22 км на поўдзень ад [[Навагрудак|Навагрудка]], у басейне [[Моўчадзь (рака)|Моўчадзі]], на [[Навагрудскае ўзвышша|Навагрудскім узвышшы]], за 3 км на поўдзень ад вёскі [[Валеўка]]. == Назва == [[А. Ванагас]] і [[У. Тапароў]] з гэтай назвай параўноўваюць прускі тапонім ''Switthe''. Далей звязана з балцкімі каранямі ''švait- : švit- : šviet-'' (''svait- : svit- : sviet-'') з семантыкай «свяціць, блішчэць», «светлы, блішчасты»<ref>A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. V., 1981. С. 322.</ref><ref>''В. Н. Топоров.'' Балтийский элемент в гидронимии Поочья. III // Балто-славянские исследования. 1988—1996. Москва, 1998. С. 290—291.</ref>. [[М. Фасмер]] назву возера Свіцязь параўноўваў са старажытнаісландскім ''Hvíting'' — назва возера і ракі, ад ''hvítr'' «белы»<ref>М. Фасмер. Этимологический словарь русского языка. Т. 3. Москва, 1987. С. 582.</ref>. [[К. Буга]] лічыў, што назву Свіцязь славяне прынеслі з сабою са сваёй прарадзімы (возера з такой жа самай назвай ёсць на Валыні)<ref>''K. Būga''. Rinktiniai raštai. III. Vilnius, 1961. P. 884.</ref>. В. Шульгач тлумачыць гідронім Свіцязь ад праславянскага ''*sъvitęzь'' «аб'ект крывой, сагнутай, выпуклай формы», якое ад ''*sъvit-'' «звіты, звілісты, крывы»<ref>В. В. Лучик. Етимологічний словник топонімів України. Київ, 2014. С. 419.</ref>. [[А. Рогалеў]] вылучае ў гідроніме старажытны корань ''віт-'', які мае значэнне «вада», «вільгаць» і выяўляецца на прасторах, дзе распаўсюджаны індаеўрапейскія і фіна-угорскія мовы<ref>А. Ф. Рогалев. Географические названия в калейдоскопе времен. Гомель, 2011. С. 196.</ref>. == Гідраграфія == Плошча 2,24 км². Найбольшая глыбіня 15 м. Даўжыня 1,7 км, найбольшая шырыня 1,6 км. Аб’ём вады 7,84 млн м³. Плошча [[вадазбор]]у 14 км². Катлавіна возера суфазійнага тыпу<ref>ЭПБ. Т. 4. С. 471</ref>, у літаратуры часам называецца [[карст]]авым, утварылася ў выніку прасадкі чацвярцічных адкладаў у падземныя пустоты. Форма возера круглаватая, слаба выцягнутая з поўначы на поўдзень. Вадазбор буйнаўзгорысты, пераважна складзены з лёсападобных суглінкаў. Схілы [[Катлавіна|катлавіны]] параслі лісцевым, месцамі хвойным лесам, на поўдні і паўднёвым захадзе забалочаныя, [[Торф|тарфяністыя]]. Прыбярэжная частка возера да глыбіні 3—5 м выслана [[Пясок|пяском]], глыбакаводная — [[Глей|ілам]]. Слаба зарастае. Выцякае рака [[Сваротва]], аднак каля вытоку яе пабудаваная [[Плаціна (архітэктура)|плаціна]], якая амаль не прапускае ваду ў межанны перыяд. Паверхневых вадацёкаў (рэк і ручаёў), якія ўпадаюць у возера, няма. == Флора і фаўна == У возеры растуць {{bt-bellat|лабелія Дортмана|Lobelia dortmanna}} і {{bt-bellat|палушнік азёрны|Isoëtes lacustris}}, занесеныя ў [[Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь|Чырвоную кнігу Беларусі]]. Сустракаюцца {{bt-bellat|каўлінія гнуткая|Caulinia flexilis}} і рэдкі від {{bt-bellat|прыбярэжнік аднакветкавы|Littorella uniflora}}. У лясах, якія добра захаваліся вакол возера, шмат [[чарніцы|чарніц]], [[брусніцы|брусніц]], [[суніцы|суніц]]; на тарфяных лугах можна бачыць насякомаедныя расліны — {{bt-bellat|расіца круглалістая|Drosera rotundifolia}} і {{bt-bellat|тлушчанка звычайная|Pinguicula vulgaris}}, а ў лясных гушчарах сярод вялікай разнастайнасці травяністай расліннасці — рэдкія архідэі. У заапланктоне возера мноства відаў, тыповых цяпер для паўночных азёр, і сярод іх таксама рэлікты эпохі «Вялікай зімы». Прысутная тут вельмі рэдкая раслінная форма {{bt-bellat||Tetradinium javanicum}}, якая апісана толькі для [[Востраў Ява|Явы]], пражывае малюск {{bt-bellat||Planorbis stelmachaelius}}, вядомы толькі для азёр [[Францыя|Францыі]], [[Бельгія|Бельгіі]] і [[Германія|Германіі]]. == Прыродакарыстанне і ахова == [[Файл:Svityaz Lake in Belarus.jpg|thumb|left|Возера Свіцязь.]] Возера шчыльна акружае лес у кіламетровую шырыню. У 1970 годзе возера Свіцязь і прылеглыя да яго тэрыторыі былі абвешчаныя экалагічным запаведнікам. На беразе возера знаходзіцца пансіянат «Свіцязь», шматлікія зоны адпачынку. Возера Свіцязь абвешчана [[Свіцязянскі ландшафтны заказнік|заказнікам]] разам з лясным масівам плошчай 847 гектараў. Тут насаджаныя дуб, елка, граб, ясень, клён, асіна на невялікіх плошчах чаргуюцца з чыстымі хвойнікамі, алешнікамі, утвараючы больш за 25 розных тыпаў лесу. == Свіцязь у культуры == === У паданнях === [[Файл:Śviciaź lake.jpg|250px|міні|злева|Здымак Свіцязі канца XIX стагоддзя]] Вядома некалькі народных паданняў звязаных з возерам Свіцязь, у тым ліку пра яго ўзнікненне<ref>Легенды і паданні. Мн., 1983. № 683—691. С. 391—395.</ref>. У некалькіх з гэтых паданнях фігуруе надзвычайная істота ў дзявочым абліччы, якая з’яўляецца са дна возера<ref>Легенды і паданні. № 683—685.</ref>. Яна спачатку злуе на людзей, што яе патурбавалі, але потым распавядае ім, што на месцы возера Свіцязь стаяў горад, які пазней быў затоплены. У астатніх паданнях асобна апісваецца затапленне паселішча і ўзнікненне на яго месцы возера<ref>Легенды і паданні. № 686—688.</ref>. [[Файл:Fałat_Świteź.jpg|thumb|Карціна «Свіцязь» Юліяна Фалата, 1888]] У трэцім сюжэце (ён скантамінаваны з першым, пра дзяўчыну — «дух» возера) у паданнях фігуруюць старажытныя князі («Міндоўг», «Мендаг», «Туган»), якія змагаюцца з ворагам («рускі цар», «наезны вораг з поўначы», «князь рускі»). Гэты сюжэт пазнейшы — ён выглядае плёнам рамантычных настрояў і, імаверна, пазычаны з паэмы Адама Міцкевіча «Свіцязь». === У паэзіі === [[Файл:Kazimierz Alchimowicz Water nymph.jpg|міні|[[Казімір Альхімовіч]]. [[Свіцязянка (карціна Казіміра Альхімовіча)|Свіцязянка]], 1898—1900]] Паблізу Свіцязі нарадзіліся [[Ян Чачот]] і [[Адам Міцкевіч]]: Чачот — з [[Малюшычы|Малюшычаў]], Міцкевіч — з [[Сядзіба Міцкевічаў (Завоссе)|Завосся]]. Чачот і Міцкевіч, а таксама іх сябар па [[Вільнюскі ўніверсітэт|Віленскім універсітэце]] і «[[Таварыства філаматаў|Таварыстве філаматаў]]» [[Тамаш Зан (паэт)|Тамаш Зан]] — аўтары баладаў, натхнёных возерам Свіцязь і народнымі паданнямі пра яго. Яны напісаныя прыкладна адным часам, у паслястудэнцкія 1819—1821 гады. У паэме Яна Чачота «[[Свіцязь (Ян Чачот)|Свіцязь]]» (1819) і ў паэме Тамаша Зана «[[Свіцязь-возера]]» (1820) паэты абапіраліся на распаўсюджаныя народныя паданні пра ўзнікненне возера на месцы горада, што праваліўся. Тое ж паданне натхніла Адама Міцкевіча на напісанне паэмы «Свіцязь»<ref>[https://knihi.com/Adam_Mickievic/Sviciaz.html Свіцязь]</ref>. Ягоная ж паэма «Свіцязянка»<ref>[https://knihi.com/Adam_Mickievic/Sviciazianka.html Свіцязянка]</ref> развівае іншае вядомае паданне — пра дзяўчыну «дух» Свіцязі, у якую закахаўся просты чалавек. Трэцяя балада ў Міцкевіча з цыкла, прысвечанага Свіцязі, — «Рыбка»<ref>[https://vk.com/wall-128822499_616 Рыбка]</ref>. Побач з возерам Свіцязь ляжыць камень, на якім (у беларускім перакладзе) выбітая страфа з балады «Свіцязь»: <poem>Ktokolwiek będzisz w nowogródzkiej stronie, Do Płużyn ciemnego boru Wjechawszy, pomnij zatrzymać twe konie, Byś się przypatrzył jezioru. </poem> Міцкевічава паэма «Свіцязянка» натхніла менскую паэтку [[Алена Цэпрынская|Гэлену Цыпрынскую]] напісаць паэму «Свіслачанка» (польск. ''Świsłoczanka''), апублікаваную ў 1909 годзе ў віленскай польскамоўнай літуанафільскай газеце «Litwa»<ref>Helena Cyprinska. Świsłoczanka // Litwa. Nr. 17 (23). 1909. C. 248—251 [скразная нумарацыя].</ref>. У абедзвюх паэмах дзейнічае надзвычайная істота ў жаночым абліччы (увасабленне, адпаведна, возера Свіцязь і ракі [[Свіслач (прыток Бярэзіны)|Свіслач]]), з якой камунікуе просты чалавек. === У кінематографе === У 2011 годзе на студыях [[Human Ark]] і {{нп3|Se-ma-for||ru|Se-ma-for}} створаны анімацыйны фільм па матывах балады. Аўтар сцэнарыя і рэжысёр [[Каміль Поляк]]. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/Блакітная}} * {{Крыніцы/БелЭн|14|Свіцязь||268}} * {{нп3|Міхал Даманьскі|M. Domański|pl|Michał Domański (historyk sztuki)}}, ''Świteź. Balladowe jezioro Adama Mickiewicza'', «Rota», 1998, nr 2/3. == Спасылкі == * [http://globustut.by/svityaz/index.htm#lake Изображение озера Свитязь на globustut.by] {{ref-ru}} * [http://kp.by/daily/24531/676553/ Последствия аномальной жары: озеро Свитязь пора спасать от туристов!]{{Недаступная спасылка}} {{ref-ru}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Азёры Навагрудскага раёна]] [[Катэгорыя:Басейн Моўчадзі]] oud8tvmnmh1tbabepoava6biiz2w4b7 5153566 5153563 2026-06-12T06:11:02Z JerzyKundrat 174 JerzyKundrat перанёс старонку [[Свіцязь (возера, Навагрудскі раён)]] у [[Свіцязь (возера, Беларусь)]]: Уніфікацыя назваў 5153563 wikitext text/x-wiki {{іншыя значэнні|Свіцязь}} {{Возера2 |Назва = Свіцязь |Краіна = Беларусь |Пазіцыйная карта 1 = Беларусь |Пазіцыйная карта 2 = Беларусь Гродзенская вобласць |Плошча = 2,24 |Сярэдняя глыбіня = 15 |Аб'ём = 0,00784 |marksize = 2 |Плошча вадазбору = 14 }} '''Свіцязь''' — возера ў [[Навагрудскі раён|Навагрудскім раёне]], каля мяжы з [[Карэліцкі раён|Карэліцкім раёнам]], за 22 км на поўдзень ад [[Навагрудак|Навагрудка]], у басейне [[Моўчадзь (рака)|Моўчадзі]], на [[Навагрудскае ўзвышша|Навагрудскім узвышшы]], за 3 км на поўдзень ад вёскі [[Валеўка]]. == Назва == [[А. Ванагас]] і [[У. Тапароў]] з гэтай назвай параўноўваюць прускі тапонім ''Switthe''. Далей звязана з балцкімі каранямі ''švait- : švit- : šviet-'' (''svait- : svit- : sviet-'') з семантыкай «свяціць, блішчэць», «светлы, блішчасты»<ref>A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. V., 1981. С. 322.</ref><ref>''В. Н. Топоров.'' Балтийский элемент в гидронимии Поочья. III // Балто-славянские исследования. 1988—1996. Москва, 1998. С. 290—291.</ref>. [[М. Фасмер]] назву возера Свіцязь параўноўваў са старажытнаісландскім ''Hvíting'' — назва возера і ракі, ад ''hvítr'' «белы»<ref>М. Фасмер. Этимологический словарь русского языка. Т. 3. Москва, 1987. С. 582.</ref>. [[К. Буга]] лічыў, што назву Свіцязь славяне прынеслі з сабою са сваёй прарадзімы (возера з такой жа самай назвай ёсць на Валыні)<ref>''K. Būga''. Rinktiniai raštai. III. Vilnius, 1961. P. 884.</ref>. В. Шульгач тлумачыць гідронім Свіцязь ад праславянскага ''*sъvitęzь'' «аб'ект крывой, сагнутай, выпуклай формы», якое ад ''*sъvit-'' «звіты, звілісты, крывы»<ref>В. В. Лучик. Етимологічний словник топонімів України. Київ, 2014. С. 419.</ref>. [[А. Рогалеў]] вылучае ў гідроніме старажытны корань ''віт-'', які мае значэнне «вада», «вільгаць» і выяўляецца на прасторах, дзе распаўсюджаны індаеўрапейскія і фіна-угорскія мовы<ref>А. Ф. Рогалев. Географические названия в калейдоскопе времен. Гомель, 2011. С. 196.</ref>. == Гідраграфія == Плошча 2,24 км². Найбольшая глыбіня 15 м. Даўжыня 1,7 км, найбольшая шырыня 1,6 км. Аб’ём вады 7,84 млн м³. Плошча [[вадазбор]]у 14 км². Катлавіна возера суфазійнага тыпу<ref>ЭПБ. Т. 4. С. 471</ref>, у літаратуры часам называецца [[карст]]авым, утварылася ў выніку прасадкі чацвярцічных адкладаў у падземныя пустоты. Форма возера круглаватая, слаба выцягнутая з поўначы на поўдзень. Вадазбор буйнаўзгорысты, пераважна складзены з лёсападобных суглінкаў. Схілы [[Катлавіна|катлавіны]] параслі лісцевым, месцамі хвойным лесам, на поўдні і паўднёвым захадзе забалочаныя, [[Торф|тарфяністыя]]. Прыбярэжная частка возера да глыбіні 3—5 м выслана [[Пясок|пяском]], глыбакаводная — [[Глей|ілам]]. Слаба зарастае. Выцякае рака [[Сваротва]], аднак каля вытоку яе пабудаваная [[Плаціна (архітэктура)|плаціна]], якая амаль не прапускае ваду ў межанны перыяд. Паверхневых вадацёкаў (рэк і ручаёў), якія ўпадаюць у возера, няма. == Флора і фаўна == У возеры растуць {{bt-bellat|лабелія Дортмана|Lobelia dortmanna}} і {{bt-bellat|палушнік азёрны|Isoëtes lacustris}}, занесеныя ў [[Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь|Чырвоную кнігу Беларусі]]. Сустракаюцца {{bt-bellat|каўлінія гнуткая|Caulinia flexilis}} і рэдкі від {{bt-bellat|прыбярэжнік аднакветкавы|Littorella uniflora}}. У лясах, якія добра захаваліся вакол возера, шмат [[чарніцы|чарніц]], [[брусніцы|брусніц]], [[суніцы|суніц]]; на тарфяных лугах можна бачыць насякомаедныя расліны — {{bt-bellat|расіца круглалістая|Drosera rotundifolia}} і {{bt-bellat|тлушчанка звычайная|Pinguicula vulgaris}}, а ў лясных гушчарах сярод вялікай разнастайнасці травяністай расліннасці — рэдкія архідэі. У заапланктоне возера мноства відаў, тыповых цяпер для паўночных азёр, і сярод іх таксама рэлікты эпохі «Вялікай зімы». Прысутная тут вельмі рэдкая раслінная форма {{bt-bellat||Tetradinium javanicum}}, якая апісана толькі для [[Востраў Ява|Явы]], пражывае малюск {{bt-bellat||Planorbis stelmachaelius}}, вядомы толькі для азёр [[Францыя|Францыі]], [[Бельгія|Бельгіі]] і [[Германія|Германіі]]. == Прыродакарыстанне і ахова == [[Файл:Svityaz Lake in Belarus.jpg|thumb|left|Возера Свіцязь.]] Возера шчыльна акружае лес у кіламетровую шырыню. У 1970 годзе возера Свіцязь і прылеглыя да яго тэрыторыі былі абвешчаныя экалагічным запаведнікам. На беразе возера знаходзіцца пансіянат «Свіцязь», шматлікія зоны адпачынку. Возера Свіцязь абвешчана [[Свіцязянскі ландшафтны заказнік|заказнікам]] разам з лясным масівам плошчай 847 гектараў. Тут насаджаныя дуб, елка, граб, ясень, клён, асіна на невялікіх плошчах чаргуюцца з чыстымі хвойнікамі, алешнікамі, утвараючы больш за 25 розных тыпаў лесу. == Свіцязь у культуры == === У паданнях === [[Файл:Śviciaź lake.jpg|250px|міні|злева|Здымак Свіцязі канца XIX стагоддзя]] Вядома некалькі народных паданняў звязаных з возерам Свіцязь, у тым ліку пра яго ўзнікненне<ref>Легенды і паданні. Мн., 1983. № 683—691. С. 391—395.</ref>. У некалькіх з гэтых паданнях фігуруе надзвычайная істота ў дзявочым абліччы, якая з’яўляецца са дна возера<ref>Легенды і паданні. № 683—685.</ref>. Яна спачатку злуе на людзей, што яе патурбавалі, але потым распавядае ім, што на месцы возера Свіцязь стаяў горад, які пазней быў затоплены. У астатніх паданнях асобна апісваецца затапленне паселішча і ўзнікненне на яго месцы возера<ref>Легенды і паданні. № 686—688.</ref>. [[Файл:Fałat_Świteź.jpg|thumb|Карціна «Свіцязь» Юліяна Фалата, 1888]] У трэцім сюжэце (ён скантамінаваны з першым, пра дзяўчыну — «дух» возера) у паданнях фігуруюць старажытныя князі («Міндоўг», «Мендаг», «Туган»), якія змагаюцца з ворагам («рускі цар», «наезны вораг з поўначы», «князь рускі»). Гэты сюжэт пазнейшы — ён выглядае плёнам рамантычных настрояў і, імаверна, пазычаны з паэмы Адама Міцкевіча «Свіцязь». === У паэзіі === [[Файл:Kazimierz Alchimowicz Water nymph.jpg|міні|[[Казімір Альхімовіч]]. [[Свіцязянка (карціна Казіміра Альхімовіча)|Свіцязянка]], 1898—1900]] Паблізу Свіцязі нарадзіліся [[Ян Чачот]] і [[Адам Міцкевіч]]: Чачот — з [[Малюшычы|Малюшычаў]], Міцкевіч — з [[Сядзіба Міцкевічаў (Завоссе)|Завосся]]. Чачот і Міцкевіч, а таксама іх сябар па [[Вільнюскі ўніверсітэт|Віленскім універсітэце]] і «[[Таварыства філаматаў|Таварыстве філаматаў]]» [[Тамаш Зан (паэт)|Тамаш Зан]] — аўтары баладаў, натхнёных возерам Свіцязь і народнымі паданнямі пра яго. Яны напісаныя прыкладна адным часам, у паслястудэнцкія 1819—1821 гады. У паэме Яна Чачота «[[Свіцязь (Ян Чачот)|Свіцязь]]» (1819) і ў паэме Тамаша Зана «[[Свіцязь-возера]]» (1820) паэты абапіраліся на распаўсюджаныя народныя паданні пра ўзнікненне возера на месцы горада, што праваліўся. Тое ж паданне натхніла Адама Міцкевіча на напісанне паэмы «Свіцязь»<ref>[https://knihi.com/Adam_Mickievic/Sviciaz.html Свіцязь]</ref>. Ягоная ж паэма «Свіцязянка»<ref>[https://knihi.com/Adam_Mickievic/Sviciazianka.html Свіцязянка]</ref> развівае іншае вядомае паданне — пра дзяўчыну «дух» Свіцязі, у якую закахаўся просты чалавек. Трэцяя балада ў Міцкевіча з цыкла, прысвечанага Свіцязі, — «Рыбка»<ref>[https://vk.com/wall-128822499_616 Рыбка]</ref>. Побач з возерам Свіцязь ляжыць камень, на якім (у беларускім перакладзе) выбітая страфа з балады «Свіцязь»: <poem>Ktokolwiek będzisz w nowogródzkiej stronie, Do Płużyn ciemnego boru Wjechawszy, pomnij zatrzymać twe konie, Byś się przypatrzył jezioru. </poem> Міцкевічава паэма «Свіцязянка» натхніла менскую паэтку [[Алена Цэпрынская|Гэлену Цыпрынскую]] напісаць паэму «Свіслачанка» (польск. ''Świsłoczanka''), апублікаваную ў 1909 годзе ў віленскай польскамоўнай літуанафільскай газеце «Litwa»<ref>Helena Cyprinska. Świsłoczanka // Litwa. Nr. 17 (23). 1909. C. 248—251 [скразная нумарацыя].</ref>. У абедзвюх паэмах дзейнічае надзвычайная істота ў жаночым абліччы (увасабленне, адпаведна, возера Свіцязь і ракі [[Свіслач (прыток Бярэзіны)|Свіслач]]), з якой камунікуе просты чалавек. === У кінематографе === У 2011 годзе на студыях [[Human Ark]] і {{нп3|Se-ma-for||ru|Se-ma-for}} створаны анімацыйны фільм па матывах балады. Аўтар сцэнарыя і рэжысёр [[Каміль Поляк]]. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/Блакітная}} * {{Крыніцы/БелЭн|14|Свіцязь||268}} * {{нп3|Міхал Даманьскі|M. Domański|pl|Michał Domański (historyk sztuki)}}, ''Świteź. Balladowe jezioro Adama Mickiewicza'', «Rota», 1998, nr 2/3. == Спасылкі == * [http://globustut.by/svityaz/index.htm#lake Изображение озера Свитязь на globustut.by] {{ref-ru}} * [http://kp.by/daily/24531/676553/ Последствия аномальной жары: озеро Свитязь пора спасать от туристов!]{{Недаступная спасылка}} {{ref-ru}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Азёры Навагрудскага раёна]] [[Катэгорыя:Басейн Моўчадзі]] oud8tvmnmh1tbabepoava6biiz2w4b7 5153571 5153566 2026-06-12T06:21:45Z JerzyKundrat 174 /* Гідраграфія */ 5153571 wikitext text/x-wiki {{іншыя значэнні|Свіцязь}} {{Возера2 |Назва = Свіцязь |Краіна = Беларусь |Пазіцыйная карта 1 = Беларусь |Пазіцыйная карта 2 = Беларусь Гродзенская вобласць |Плошча = 2,24 |Сярэдняя глыбіня = 15 |Аб'ём = 0,00784 |marksize = 2 |Плошча вадазбору = 14 }} '''Свіцязь''' — возера ў [[Навагрудскі раён|Навагрудскім раёне]], каля мяжы з [[Карэліцкі раён|Карэліцкім раёнам]], за 22 км на поўдзень ад [[Навагрудак|Навагрудка]], у басейне [[Моўчадзь (рака)|Моўчадзі]], на [[Навагрудскае ўзвышша|Навагрудскім узвышшы]], за 3 км на поўдзень ад вёскі [[Валеўка]]. == Назва == [[А. Ванагас]] і [[У. Тапароў]] з гэтай назвай параўноўваюць прускі тапонім ''Switthe''. Далей звязана з балцкімі каранямі ''švait- : švit- : šviet-'' (''svait- : svit- : sviet-'') з семантыкай «свяціць, блішчэць», «светлы, блішчасты»<ref>A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. V., 1981. С. 322.</ref><ref>''В. Н. Топоров.'' Балтийский элемент в гидронимии Поочья. III // Балто-славянские исследования. 1988—1996. Москва, 1998. С. 290—291.</ref>. [[М. Фасмер]] назву возера Свіцязь параўноўваў са старажытнаісландскім ''Hvíting'' — назва возера і ракі, ад ''hvítr'' «белы»<ref>М. Фасмер. Этимологический словарь русского языка. Т. 3. Москва, 1987. С. 582.</ref>. [[К. Буга]] лічыў, што назву Свіцязь славяне прынеслі з сабою са сваёй прарадзімы (возера з такой жа самай назвай ёсць на Валыні)<ref>''K. Būga''. Rinktiniai raštai. III. Vilnius, 1961. P. 884.</ref>. В. Шульгач тлумачыць гідронім Свіцязь ад праславянскага ''*sъvitęzь'' «аб'ект крывой, сагнутай, выпуклай формы», якое ад ''*sъvit-'' «звіты, звілісты, крывы»<ref>В. В. Лучик. Етимологічний словник топонімів України. Київ, 2014. С. 419.</ref>. [[А. Рогалеў]] вылучае ў гідроніме старажытны корань ''віт-'', які мае значэнне «вада», «вільгаць» і выяўляецца на прасторах, дзе распаўсюджаны індаеўрапейскія і фіна-угорскія мовы<ref>А. Ф. Рогалев. Географические названия в калейдоскопе времен. Гомель, 2011. С. 196.</ref>. == Гідраграфія == Плошча 2,24 км². Найбольшая глыбіня 15 м. Даўжыня 1,7 км, найбольшая шырыня 1,6 км. Аб’ём вады 7,84 млн м³. Плошча [[вадазбор]]у 14 км². Вадазбор буйнаўзгорысты, пераважна складзены з лёсападобных суглінкаў. Катлавіна возера суфазійнага тыпу<ref>ЭПБ. Т. 4. С. 471</ref>, у літаратуры часам называецца [[карст]]авым, утварылася ў выніку прасадкі чацвярцічных адкладаў у падземныя пустоты. Форма возера круглаватая, слаба выцягнутая з поўначы на поўдзень. Вадазбор буйнаўзгорысты, пераважна складзены з лёсападобных суглінкаў. Схілы [[Катлавіна|катлавіны]] параслі лісцевым, месцамі хвойным лесам, на поўдні і паўднёвым захадзе забалочаныя, [[Торф|тарфяністыя]]. Прыбярэжная частка возера да глыбіні 3—5 м выслана [[Пясок|пяском]], глыбакаводная — [[Глей|ілам]]. Слаба зарастае. Выцякае рака [[Сваротва]], аднак каля вытоку яе пабудаваная [[Плаціна (архітэктура)|плаціна]], якая амаль не прапускае ваду ў межанны перыяд. Паверхневых вадацёкаў (рэк і ручаёў), якія ўпадаюць у возера, няма. == Флора і фаўна == У возеры растуць {{bt-bellat|лабелія Дортмана|Lobelia dortmanna}} і {{bt-bellat|палушнік азёрны|Isoëtes lacustris}}, занесеныя ў [[Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь|Чырвоную кнігу Беларусі]]. Сустракаюцца {{bt-bellat|каўлінія гнуткая|Caulinia flexilis}} і рэдкі від {{bt-bellat|прыбярэжнік аднакветкавы|Littorella uniflora}}. У лясах, якія добра захаваліся вакол возера, шмат [[чарніцы|чарніц]], [[брусніцы|брусніц]], [[суніцы|суніц]]; на тарфяных лугах можна бачыць насякомаедныя расліны — {{bt-bellat|расіца круглалістая|Drosera rotundifolia}} і {{bt-bellat|тлушчанка звычайная|Pinguicula vulgaris}}, а ў лясных гушчарах сярод вялікай разнастайнасці травяністай расліннасці — рэдкія архідэі. У заапланктоне возера мноства відаў, тыповых цяпер для паўночных азёр, і сярод іх таксама рэлікты эпохі «Вялікай зімы». Прысутная тут вельмі рэдкая раслінная форма {{bt-bellat||Tetradinium javanicum}}, якая апісана толькі для [[Востраў Ява|Явы]], пражывае малюск {{bt-bellat||Planorbis stelmachaelius}}, вядомы толькі для азёр [[Францыя|Францыі]], [[Бельгія|Бельгіі]] і [[Германія|Германіі]]. == Прыродакарыстанне і ахова == [[Файл:Svityaz Lake in Belarus.jpg|thumb|left|Возера Свіцязь.]] Возера шчыльна акружае лес у кіламетровую шырыню. У 1970 годзе возера Свіцязь і прылеглыя да яго тэрыторыі былі абвешчаныя экалагічным запаведнікам. На беразе возера знаходзіцца пансіянат «Свіцязь», шматлікія зоны адпачынку. Возера Свіцязь абвешчана [[Свіцязянскі ландшафтны заказнік|заказнікам]] разам з лясным масівам плошчай 847 гектараў. Тут насаджаныя дуб, елка, граб, ясень, клён, асіна на невялікіх плошчах чаргуюцца з чыстымі хвойнікамі, алешнікамі, утвараючы больш за 25 розных тыпаў лесу. == Свіцязь у культуры == === У паданнях === [[Файл:Śviciaź lake.jpg|250px|міні|злева|Здымак Свіцязі канца XIX стагоддзя]] Вядома некалькі народных паданняў звязаных з возерам Свіцязь, у тым ліку пра яго ўзнікненне<ref>Легенды і паданні. Мн., 1983. № 683—691. С. 391—395.</ref>. У некалькіх з гэтых паданнях фігуруе надзвычайная істота ў дзявочым абліччы, якая з’яўляецца са дна возера<ref>Легенды і паданні. № 683—685.</ref>. Яна спачатку злуе на людзей, што яе патурбавалі, але потым распавядае ім, што на месцы возера Свіцязь стаяў горад, які пазней быў затоплены. У астатніх паданнях асобна апісваецца затапленне паселішча і ўзнікненне на яго месцы возера<ref>Легенды і паданні. № 686—688.</ref>. [[Файл:Fałat_Świteź.jpg|thumb|Карціна «Свіцязь» Юліяна Фалата, 1888]] У трэцім сюжэце (ён скантамінаваны з першым, пра дзяўчыну — «дух» возера) у паданнях фігуруюць старажытныя князі («Міндоўг», «Мендаг», «Туган»), якія змагаюцца з ворагам («рускі цар», «наезны вораг з поўначы», «князь рускі»). Гэты сюжэт пазнейшы — ён выглядае плёнам рамантычных настрояў і, імаверна, пазычаны з паэмы Адама Міцкевіча «Свіцязь». === У паэзіі === [[Файл:Kazimierz Alchimowicz Water nymph.jpg|міні|[[Казімір Альхімовіч]]. [[Свіцязянка (карціна Казіміра Альхімовіча)|Свіцязянка]], 1898—1900]] Паблізу Свіцязі нарадзіліся [[Ян Чачот]] і [[Адам Міцкевіч]]: Чачот — з [[Малюшычы|Малюшычаў]], Міцкевіч — з [[Сядзіба Міцкевічаў (Завоссе)|Завосся]]. Чачот і Міцкевіч, а таксама іх сябар па [[Вільнюскі ўніверсітэт|Віленскім універсітэце]] і «[[Таварыства філаматаў|Таварыстве філаматаў]]» [[Тамаш Зан (паэт)|Тамаш Зан]] — аўтары баладаў, натхнёных возерам Свіцязь і народнымі паданнямі пра яго. Яны напісаныя прыкладна адным часам, у паслястудэнцкія 1819—1821 гады. У паэме Яна Чачота «[[Свіцязь (Ян Чачот)|Свіцязь]]» (1819) і ў паэме Тамаша Зана «[[Свіцязь-возера]]» (1820) паэты абапіраліся на распаўсюджаныя народныя паданні пра ўзнікненне возера на месцы горада, што праваліўся. Тое ж паданне натхніла Адама Міцкевіча на напісанне паэмы «Свіцязь»<ref>[https://knihi.com/Adam_Mickievic/Sviciaz.html Свіцязь]</ref>. Ягоная ж паэма «Свіцязянка»<ref>[https://knihi.com/Adam_Mickievic/Sviciazianka.html Свіцязянка]</ref> развівае іншае вядомае паданне — пра дзяўчыну «дух» Свіцязі, у якую закахаўся просты чалавек. Трэцяя балада ў Міцкевіча з цыкла, прысвечанага Свіцязі, — «Рыбка»<ref>[https://vk.com/wall-128822499_616 Рыбка]</ref>. Побач з возерам Свіцязь ляжыць камень, на якім (у беларускім перакладзе) выбітая страфа з балады «Свіцязь»: <poem>Ktokolwiek będzisz w nowogródzkiej stronie, Do Płużyn ciemnego boru Wjechawszy, pomnij zatrzymać twe konie, Byś się przypatrzył jezioru. </poem> Міцкевічава паэма «Свіцязянка» натхніла менскую паэтку [[Алена Цэпрынская|Гэлену Цыпрынскую]] напісаць паэму «Свіслачанка» (польск. ''Świsłoczanka''), апублікаваную ў 1909 годзе ў віленскай польскамоўнай літуанафільскай газеце «Litwa»<ref>Helena Cyprinska. Świsłoczanka // Litwa. Nr. 17 (23). 1909. C. 248—251 [скразная нумарацыя].</ref>. У абедзвюх паэмах дзейнічае надзвычайная істота ў жаночым абліччы (увасабленне, адпаведна, возера Свіцязь і ракі [[Свіслач (прыток Бярэзіны)|Свіслач]]), з якой камунікуе просты чалавек. === У кінематографе === У 2011 годзе на студыях [[Human Ark]] і {{нп3|Se-ma-for||ru|Se-ma-for}} створаны анімацыйны фільм па матывах балады. Аўтар сцэнарыя і рэжысёр [[Каміль Поляк]]. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/Блакітная}} * {{Крыніцы/БелЭн|14|Свіцязь||268}} * {{нп3|Міхал Даманьскі|M. Domański|pl|Michał Domański (historyk sztuki)}}, ''Świteź. Balladowe jezioro Adama Mickiewicza'', «Rota», 1998, nr 2/3. == Спасылкі == * [http://globustut.by/svityaz/index.htm#lake Изображение озера Свитязь на globustut.by] {{ref-ru}} * [http://kp.by/daily/24531/676553/ Последствия аномальной жары: озеро Свитязь пора спасать от туристов!]{{Недаступная спасылка}} {{ref-ru}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Азёры Навагрудскага раёна]] [[Катэгорыя:Басейн Моўчадзі]] qwkrwgyf797xsg8y9zux2s4ehqkzz5t 5153572 5153571 2026-06-12T06:22:11Z JerzyKundrat 174 Адкат праўкі [[Special:Diff/5153571|5153571]] аўтарства [[Special:Contributions/JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[User talk:JerzyKundrat|размовы]]) 5153572 wikitext text/x-wiki {{іншыя значэнні|Свіцязь}} {{Возера2 |Назва = Свіцязь |Краіна = Беларусь |Пазіцыйная карта 1 = Беларусь |Пазіцыйная карта 2 = Беларусь Гродзенская вобласць |Плошча = 2,24 |Сярэдняя глыбіня = 15 |Аб'ём = 0,00784 |marksize = 2 |Плошча вадазбору = 14 }} '''Свіцязь''' — возера ў [[Навагрудскі раён|Навагрудскім раёне]], каля мяжы з [[Карэліцкі раён|Карэліцкім раёнам]], за 22 км на поўдзень ад [[Навагрудак|Навагрудка]], у басейне [[Моўчадзь (рака)|Моўчадзі]], на [[Навагрудскае ўзвышша|Навагрудскім узвышшы]], за 3 км на поўдзень ад вёскі [[Валеўка]]. == Назва == [[А. Ванагас]] і [[У. Тапароў]] з гэтай назвай параўноўваюць прускі тапонім ''Switthe''. Далей звязана з балцкімі каранямі ''švait- : švit- : šviet-'' (''svait- : svit- : sviet-'') з семантыкай «свяціць, блішчэць», «светлы, блішчасты»<ref>A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. V., 1981. С. 322.</ref><ref>''В. Н. Топоров.'' Балтийский элемент в гидронимии Поочья. III // Балто-славянские исследования. 1988—1996. Москва, 1998. С. 290—291.</ref>. [[М. Фасмер]] назву возера Свіцязь параўноўваў са старажытнаісландскім ''Hvíting'' — назва возера і ракі, ад ''hvítr'' «белы»<ref>М. Фасмер. Этимологический словарь русского языка. Т. 3. Москва, 1987. С. 582.</ref>. [[К. Буга]] лічыў, што назву Свіцязь славяне прынеслі з сабою са сваёй прарадзімы (возера з такой жа самай назвай ёсць на Валыні)<ref>''K. Būga''. Rinktiniai raštai. III. Vilnius, 1961. P. 884.</ref>. В. Шульгач тлумачыць гідронім Свіцязь ад праславянскага ''*sъvitęzь'' «аб'ект крывой, сагнутай, выпуклай формы», якое ад ''*sъvit-'' «звіты, звілісты, крывы»<ref>В. В. Лучик. Етимологічний словник топонімів України. Київ, 2014. С. 419.</ref>. [[А. Рогалеў]] вылучае ў гідроніме старажытны корань ''віт-'', які мае значэнне «вада», «вільгаць» і выяўляецца на прасторах, дзе распаўсюджаны індаеўрапейскія і фіна-угорскія мовы<ref>А. Ф. Рогалев. Географические названия в калейдоскопе времен. Гомель, 2011. С. 196.</ref>. == Гідраграфія == Плошча 2,24 км². Найбольшая глыбіня 15 м. Даўжыня 1,7 км, найбольшая шырыня 1,6 км. Аб’ём вады 7,84 млн м³. Плошча [[вадазбор]]у 14 км². Катлавіна возера суфазійнага тыпу<ref>ЭПБ. Т. 4. С. 471</ref>, у літаратуры часам называецца [[карст]]авым, утварылася ў выніку прасадкі чацвярцічных адкладаў у падземныя пустоты. Форма возера круглаватая, слаба выцягнутая з поўначы на поўдзень. Вадазбор буйнаўзгорысты, пераважна складзены з лёсападобных суглінкаў. Схілы [[Катлавіна|катлавіны]] параслі лісцевым, месцамі хвойным лесам, на поўдні і паўднёвым захадзе забалочаныя, [[Торф|тарфяністыя]]. Прыбярэжная частка возера да глыбіні 3—5 м выслана [[Пясок|пяском]], глыбакаводная — [[Глей|ілам]]. Слаба зарастае. Выцякае рака [[Сваротва]], аднак каля вытоку яе пабудаваная [[Плаціна (архітэктура)|плаціна]], якая амаль не прапускае ваду ў межанны перыяд. Паверхневых вадацёкаў (рэк і ручаёў), якія ўпадаюць у возера, няма. == Флора і фаўна == У возеры растуць {{bt-bellat|лабелія Дортмана|Lobelia dortmanna}} і {{bt-bellat|палушнік азёрны|Isoëtes lacustris}}, занесеныя ў [[Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь|Чырвоную кнігу Беларусі]]. Сустракаюцца {{bt-bellat|каўлінія гнуткая|Caulinia flexilis}} і рэдкі від {{bt-bellat|прыбярэжнік аднакветкавы|Littorella uniflora}}. У лясах, якія добра захаваліся вакол возера, шмат [[чарніцы|чарніц]], [[брусніцы|брусніц]], [[суніцы|суніц]]; на тарфяных лугах можна бачыць насякомаедныя расліны — {{bt-bellat|расіца круглалістая|Drosera rotundifolia}} і {{bt-bellat|тлушчанка звычайная|Pinguicula vulgaris}}, а ў лясных гушчарах сярод вялікай разнастайнасці травяністай расліннасці — рэдкія архідэі. У заапланктоне возера мноства відаў, тыповых цяпер для паўночных азёр, і сярод іх таксама рэлікты эпохі «Вялікай зімы». Прысутная тут вельмі рэдкая раслінная форма {{bt-bellat||Tetradinium javanicum}}, якая апісана толькі для [[Востраў Ява|Явы]], пражывае малюск {{bt-bellat||Planorbis stelmachaelius}}, вядомы толькі для азёр [[Францыя|Францыі]], [[Бельгія|Бельгіі]] і [[Германія|Германіі]]. == Прыродакарыстанне і ахова == [[Файл:Svityaz Lake in Belarus.jpg|thumb|left|Возера Свіцязь.]] Возера шчыльна акружае лес у кіламетровую шырыню. У 1970 годзе возера Свіцязь і прылеглыя да яго тэрыторыі былі абвешчаныя экалагічным запаведнікам. На беразе возера знаходзіцца пансіянат «Свіцязь», шматлікія зоны адпачынку. Возера Свіцязь абвешчана [[Свіцязянскі ландшафтны заказнік|заказнікам]] разам з лясным масівам плошчай 847 гектараў. Тут насаджаныя дуб, елка, граб, ясень, клён, асіна на невялікіх плошчах чаргуюцца з чыстымі хвойнікамі, алешнікамі, утвараючы больш за 25 розных тыпаў лесу. == Свіцязь у культуры == === У паданнях === [[Файл:Śviciaź lake.jpg|250px|міні|злева|Здымак Свіцязі канца XIX стагоддзя]] Вядома некалькі народных паданняў звязаных з возерам Свіцязь, у тым ліку пра яго ўзнікненне<ref>Легенды і паданні. Мн., 1983. № 683—691. С. 391—395.</ref>. У некалькіх з гэтых паданнях фігуруе надзвычайная істота ў дзявочым абліччы, якая з’яўляецца са дна возера<ref>Легенды і паданні. № 683—685.</ref>. Яна спачатку злуе на людзей, што яе патурбавалі, але потым распавядае ім, што на месцы возера Свіцязь стаяў горад, які пазней быў затоплены. У астатніх паданнях асобна апісваецца затапленне паселішча і ўзнікненне на яго месцы возера<ref>Легенды і паданні. № 686—688.</ref>. [[Файл:Fałat_Świteź.jpg|thumb|Карціна «Свіцязь» Юліяна Фалата, 1888]] У трэцім сюжэце (ён скантамінаваны з першым, пра дзяўчыну — «дух» возера) у паданнях фігуруюць старажытныя князі («Міндоўг», «Мендаг», «Туган»), якія змагаюцца з ворагам («рускі цар», «наезны вораг з поўначы», «князь рускі»). Гэты сюжэт пазнейшы — ён выглядае плёнам рамантычных настрояў і, імаверна, пазычаны з паэмы Адама Міцкевіча «Свіцязь». === У паэзіі === [[Файл:Kazimierz Alchimowicz Water nymph.jpg|міні|[[Казімір Альхімовіч]]. [[Свіцязянка (карціна Казіміра Альхімовіча)|Свіцязянка]], 1898—1900]] Паблізу Свіцязі нарадзіліся [[Ян Чачот]] і [[Адам Міцкевіч]]: Чачот — з [[Малюшычы|Малюшычаў]], Міцкевіч — з [[Сядзіба Міцкевічаў (Завоссе)|Завосся]]. Чачот і Міцкевіч, а таксама іх сябар па [[Вільнюскі ўніверсітэт|Віленскім універсітэце]] і «[[Таварыства філаматаў|Таварыстве філаматаў]]» [[Тамаш Зан (паэт)|Тамаш Зан]] — аўтары баладаў, натхнёных возерам Свіцязь і народнымі паданнямі пра яго. Яны напісаныя прыкладна адным часам, у паслястудэнцкія 1819—1821 гады. У паэме Яна Чачота «[[Свіцязь (Ян Чачот)|Свіцязь]]» (1819) і ў паэме Тамаша Зана «[[Свіцязь-возера]]» (1820) паэты абапіраліся на распаўсюджаныя народныя паданні пра ўзнікненне возера на месцы горада, што праваліўся. Тое ж паданне натхніла Адама Міцкевіча на напісанне паэмы «Свіцязь»<ref>[https://knihi.com/Adam_Mickievic/Sviciaz.html Свіцязь]</ref>. Ягоная ж паэма «Свіцязянка»<ref>[https://knihi.com/Adam_Mickievic/Sviciazianka.html Свіцязянка]</ref> развівае іншае вядомае паданне — пра дзяўчыну «дух» Свіцязі, у якую закахаўся просты чалавек. Трэцяя балада ў Міцкевіча з цыкла, прысвечанага Свіцязі, — «Рыбка»<ref>[https://vk.com/wall-128822499_616 Рыбка]</ref>. Побач з возерам Свіцязь ляжыць камень, на якім (у беларускім перакладзе) выбітая страфа з балады «Свіцязь»: <poem>Ktokolwiek będzisz w nowogródzkiej stronie, Do Płużyn ciemnego boru Wjechawszy, pomnij zatrzymać twe konie, Byś się przypatrzył jezioru. </poem> Міцкевічава паэма «Свіцязянка» натхніла менскую паэтку [[Алена Цэпрынская|Гэлену Цыпрынскую]] напісаць паэму «Свіслачанка» (польск. ''Świsłoczanka''), апублікаваную ў 1909 годзе ў віленскай польскамоўнай літуанафільскай газеце «Litwa»<ref>Helena Cyprinska. Świsłoczanka // Litwa. Nr. 17 (23). 1909. C. 248—251 [скразная нумарацыя].</ref>. У абедзвюх паэмах дзейнічае надзвычайная істота ў жаночым абліччы (увасабленне, адпаведна, возера Свіцязь і ракі [[Свіслач (прыток Бярэзіны)|Свіслач]]), з якой камунікуе просты чалавек. === У кінематографе === У 2011 годзе на студыях [[Human Ark]] і {{нп3|Se-ma-for||ru|Se-ma-for}} створаны анімацыйны фільм па матывах балады. Аўтар сцэнарыя і рэжысёр [[Каміль Поляк]]. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/Блакітная}} * {{Крыніцы/БелЭн|14|Свіцязь||268}} * {{нп3|Міхал Даманьскі|M. Domański|pl|Michał Domański (historyk sztuki)}}, ''Świteź. Balladowe jezioro Adama Mickiewicza'', «Rota», 1998, nr 2/3. == Спасылкі == * [http://globustut.by/svityaz/index.htm#lake Изображение озера Свитязь на globustut.by] {{ref-ru}} * [http://kp.by/daily/24531/676553/ Последствия аномальной жары: озеро Свитязь пора спасать от туристов!]{{Недаступная спасылка}} {{ref-ru}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Азёры Навагрудскага раёна]] [[Катэгорыя:Басейн Моўчадзі]] oud8tvmnmh1tbabepoava6biiz2w4b7 0 46484 5153494 5060404 2026-06-11T16:54:34Z ~2026-34381-30 169653 дапаўненне, удакладненне 5153494 wikitext text/x-wiki {{Кінематаграфіст | Імя = Сямён Фарада | Арыгінал імя = | Фота = | Шырыня = | Подпіс = | Імя пры нараджэнні = Сямён Львовіч Фердман | Дата нараджэння = | Месца нараджэння = | Дата смерці = | Месца смерці = | Грамадзянства = {{USSR}} <br />{{RUS}} | Нацыянальнасць= [[яўрэй]] | Прафесія = | Гады актыўнасці = [[1968]]—[[2000]] | Кірунак = | Узнагароды = {{{!}} style="background:transparent" {{!}} {{Народны артыст РФ}} {{!}}{{!}} {{Заслужаны артыст РСФСР}} {{!}}} | imdb_id = 0266996 | Сайт = }} {{цёзкі2|Фарада}} '''Сямён Льво́віч Фарада́''' ({{ДН|31|12|1933}}, [[Маскоўская вобласць]] — {{ДС|20|8|2009}}, [[Масква]]) — савецкі і расійскі {{акцёр|СССР|Расіі}} тэатра і кіно. Народны артыст Расіі (1999). == Фільмаграфія == * «[[Чалавек з бульвара Капуцынаў]]» (1987) — шматдзетны бацька, містар Томсан * «[[Забіць дракона]]» (1988) — дырыжор * «[[Тутэйшыя (фільм, 1993)|Тутэйшыя]]» (1993) — Спічыні {{зноскі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Фарада Сямён}} [[Катэгорыя:Артыстычныя псеўданімы]] [[Катэгорыя:Акцёры і актрысы Тэатра на Таганцы]] avekzjbwm4xvft6ha77z0d866jqqrv4 0 52614 5153468 4464924 2026-06-11T14:58:02Z Глеков Олег 169642 5153468 wikitext text/x-wiki {{пісьменнік | Прэміі = [[Прэмія Ленінскага камсамола Беларусі#1986|Прэмія Ленінскага камсамола Беларусі]] (1986) | Узнагароды = [[Медаль «Pro Benemerenti»]] (2012) }} '''Хрысціна Аляксееўна Лялько''' ({{ДН|30|3|1956}}, [[Хадзюкі|в. Хадзюкі]], {{МН|Лідскі раён|у Лідскім раёне|}}) — беларуская [[пісьменніца]], [[перакладчыца]] і [[журналістка]]. == Біяграфія == Пасля заканчэння Тарноўскай сярэдняй школы (1973) працавала бухгалтарам у Радзівонішкаўскім сельсавеце Лідскага раёна. Скончыла [[філалагічны факультэт БДУ]] (1979). Працавала ў [[Дзяржаўны літаратурны музей Янкі Купалы|Літаратурным музеі Янкі Купалы]], штотыднёвіку «[[Літаратура і мастацтва]]», часопісе «[[Беларусь (1944)|Беларусь]]». Галоўны рэдактар каталіцкіх часопісаў «[[Наша Вера]]» і «[[Ave Maria (часопіс)|Ave Maria]]».<ref>{{Cite web|url=https://media.catholic.by/nv/n28/authors.htm?2#auth84|title=Часопіс "НАША ВЕРА" :: Аўтары|website=media.catholic.by|access-date=2026-06-11}}</ref> == Творчасць == Першыя вершы апублікавала ў 1971 годзе ў лідскай газеце «Уперад». Аўтар кніг прозы «Дарога пад гару», «Світанак над бярозамі» і кнігі паэзіі «На далонях любові», «Адвячорак». У яе апрацоўцы выйшаў зборнік народных казак «Хітрэй свету не будзеш». Пераклала на беларускую мову нарыс [[Уладзіслаў Сыракомля|Уладзіслава Сыракомлі]] «Мінск», кнігі Папы [[Ян Павел II|Яна Паўла II]] «Пераступіць парог надзеі», «Дар і Таямніца», «Устаньце, хадзем!», «Памяць і самасвядомасць», энцыклікі «Fides et ratio», «Ecclesia de Eucharistia», Апостальскі ліст пра Ружанец «Rosarium Virginis Mariae», «Дзённік» святой Фаўстыны Кавальскай, творы [[Ян Твардоўскі|Яна Твардоўскага]] ды іншыя тэалагічныя творы. == Бібліяграфія == * Дарога пад гару. Апавяданьні / Хрысьціна Лялько. — Мінск: Мастацкая літаратура, 1985. — 151 с. * Світанак над бярозамі / Хрысціна Лялько. — Мінск: Юнацтва, 1989. — 223 с., 4 л.іл. ISBN 6-7880-0065-3 * На далонях любові / Хрысціна Лялько — Мінск: Канфіда, 2006. — 153 с. ISBN 985-6777-02-Х. * Адвячорак / Хрысціна Лялько — Мінск: Про Хрысто, 2016. — 216 с. ISBN 978-985-7074-43-3 {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|9}} {{DEFAULTSORT:Лялько}} [[Катэгорыя:Журналісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Журналісты паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты]] [[Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі]] [[Катэгорыя:Паэты Беларусі]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі]] b5j7yzm05ruz3z8te7er7u2qgf31nej 5153474 5153468 2026-06-11T15:14:19Z Глеков Олег 169642 5153474 wikitext text/x-wiki {{пісьменнік | Прэміі = [[Прэмія Ленінскага камсамола Беларусі#1986|Прэмія Ленінскага камсамола Беларусі]] (1986) | Узнагароды = [[Медаль «Pro Benemerenti»]] (2012) }} '''Хрысціна Аляксееўна Лялько''' ({{ДН|30|3|1956}}, [[Хадзюкі|в. Хадзюкі]], {{МН|Лідскі раён|у Лідскім раёне|}}) — беларуская [[пісьменніца]], [[перакладчыца]] і [[журналістка]]. == Біяграфія == Пасля заканчэння Тарноўскай сярэдняй школы (1973) працавала бухгалтарам у Радзівонішкаўскім сельсавеце Лідскага раёна. Скончыла [[філалагічны факультэт БДУ]] (1979). Працавала ў [[Дзяржаўны літаратурны музей Янкі Купалы|Літаратурным музеі Янкі Купалы]], штотыднёвіку «[[Літаратура і мастацтва]]», часопісе «[[Беларусь (1944)|Беларусь]]». Галоўны рэдактар каталіцкіх часопісаў «[[Наша Вера]]» і «[[Ave Maria (часопіс)|Ave Maria]]».<ref>{{Cite web|url=https://media.catholic.by/nv/n28/authors.htm?2#auth84|title=Часопіс "НАША ВЕРА" :: Аўтары|website=media.catholic.by|access-date=2026-06-11}}</ref> == Творчасць == Першыя вершы апублікавала ў 1971 годзе ў лідскай газеце «Уперад». Аўтар кніг прозы «Дарога пад гару», «Світанак над бярозамі» і кнігі паэзіі «На далонях любові», «Адвячорак». У яе апрацоўцы выйшаў зборнік народных казак «Хітрэй свету не будзеш». Пераклала на беларускую мову нарыс [[Уладзіслаў Сыракомля|Уладзіслава Сыракомлі]] «Мінск», кнігі Папы [[Ян Павел II|Яна Паўла II]] «Пераступіць парог надзеі», «Дар і Таямніца», «Устаньце, хадзем!», «Памяць і самасвядомасць», энцыклікі «Fides et ratio», «Ecclesia de Eucharistia», Апостальскі ліст пра Ружанец «Rosarium Virginis Mariae», «Дзённік» святой Фаўстыны Кавальскай, творы [[Ян Твардоўскі|Яна Твардоўскага]] ды іншыя тэалагічныя творы. == Бібліяграфія == * Дарога пад гару. Апавяданьні / Хрысціна Лялько. — Мінск: Мастацкая літаратура, 1985. — 151 с. * Світанак над бярозамі / Хрысціна Лялько. — Мінск: Юнацтва, 1989. — 223 с., 4 л.іл. ISBN 6-7880-0065-3 * На далонях любові / Хрысціна Лялько — Мінск: Канфіда, 2006. — 153 с. ISBN 985-6777-02-Х. * Адвячорак / Хрысціна Лялько — Мінск: Про Хрысто, 2016. — 216 с. ISBN 978-985-7074-43-3 {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|9}} {{DEFAULTSORT:Лялько}} [[Катэгорыя:Журналісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Журналісты паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты]] [[Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі]] [[Катэгорыя:Паэты Беларусі]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі]] kkmobsb65b5j5jdxsilithys6uqy6u4 5153485 5153474 2026-06-11T15:33:53Z Глеков Олег 169642 5153485 wikitext text/x-wiki {{пісьменнік | Прэміі = [[Прэмія Ленінскага камсамола Беларусі#1986|Прэмія Ленінскага камсамола Беларусі]] (1986) }} '''Хрысціна Аляксееўна Лялько''' ({{ДН|30|3|1956}}, [[Хадзюкі|в. Хадзюкі]], {{МН|Лідскі раён|у Лідскім раёне|}}) — беларуская [[пісьменніца]], [[перакладчыца]] і [[журналістка]]. == Біяграфія == Пасля заканчэння Тарноўскай сярэдняй школы (1973) працавала бухгалтарам у Радзівонішкаўскім сельсавеце Лідскага раёна. Скончыла [[філалагічны факультэт БДУ]] (1979). Працавала ў [[Дзяржаўны літаратурны музей Янкі Купалы|Літаратурным музеі Янкі Купалы]], штотыднёвіку «[[Літаратура і мастацтва]]», часопісе «[[Беларусь (1944)|Беларусь]]». Галоўны рэдактар каталіцкіх часопісаў «[[Наша Вера]]» і «[[Ave Maria (часопіс)|Ave Maria]]».<ref>{{Cite web|url=https://media.catholic.by/nv/n28/authors.htm?2#auth84|title=Часопіс "НАША ВЕРА" :: Аўтары|website=media.catholic.by|access-date=2026-06-11}}</ref> == Творчасць == Першыя вершы апублікавала ў 1971 годзе ў лідскай газеце «Уперад». Аўтар кніг прозы «Дарога пад гару», «Світанак над бярозамі» і кнігі паэзіі «На далонях любові», «Адвячорак». У яе апрацоўцы выйшаў зборнік народных казак «Хітрэй свету не будзеш». Пераклала на беларускую мову нарыс [[Уладзіслаў Сыракомля|Уладзіслава Сыракомлі]] «Мінск», кнігі Папы [[Ян Павел II|Яна Паўла II]] «Пераступіць парог надзеі», «Дар і Таямніца», «Устаньце, хадзем!», «Памяць і самасвядомасць», энцыклікі «Fides et ratio», «Ecclesia de Eucharistia», Апостальскі ліст пра Ружанец «Rosarium Virginis Mariae», «Дзённік» святой Фаўстыны Кавальскай, творы [[Ян Твардоўскі|Яна Твардоўскага]] ды іншыя тэалагічныя творы. == Бібліяграфія == * Дарога пад гару. Апавяданьні / Хрысціна Лялько. — Мінск: Мастацкая літаратура, 1985. — 151 с. * Світанак над бярозамі / Хрысціна Лялько. — Мінск: Юнацтва, 1989. — 223 с., 4 л.іл. ISBN 6-7880-0065-3 * На далонях любові / Хрысціна Лялько — Мінск: Канфіда, 2006. — 153 с. ISBN 985-6777-02-Х. * Адвячорак / Хрысціна Лялько — Мінск: Про Хрысто, 2016. — 216 с. ISBN 978-985-7074-43-3 {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|9}} {{DEFAULTSORT:Лялько}} [[Катэгорыя:Журналісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Журналісты паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты]] [[Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі]] [[Катэгорыя:Паэты Беларусі]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі]] ms3yrd9zw09l8r027eohw2j0igega0s 5153491 5153485 2026-06-11T15:58:00Z StachLysy 62453 шаблоны 5153491 wikitext text/x-wiki {{пісьменнік | Прэміі = [[Прэмія Ленінскага камсамола Беларусі#1986|Прэмія Ленінскага камсамола Беларусі]] (1986) }} '''Хрысціна Аляксееўна Лялько''' ({{ДН|30|3|1956}}, [[Хадзюкі|в. Хадзюкі]], {{МН|Лідскі раён|у Лідскім раёне|}}) — беларуская [[пісьменніца]], [[перакладчыца]] і [[журналістка]]. == Біяграфія == Пасля заканчэння Тарноўскай сярэдняй школы (1973) працавала бухгалтарам у Радзівонішкаўскім сельсавеце Лідскага раёна. Скончыла [[філалагічны факультэт БДУ]] (1979). Працавала ў [[Дзяржаўны літаратурны музей Янкі Купалы|Літаратурным музеі Янкі Купалы]], штотыднёвіку «[[Літаратура і мастацтва]]», часопісе «[[Беларусь (1944)|Беларусь]]». Галоўны рэдактар каталіцкіх часопісаў «[[Наша Вера]]» і «[[Ave Maria (часопіс)|Ave Maria]]».<ref>{{Cite web|url=https://media.catholic.by/nv/n28/authors.htm?2#auth84|title=Часопіс "НАША ВЕРА" :: Аўтары|website=media.catholic.by|access-date=2026-06-11}}</ref> == Творчасць == Першыя вершы апублікавала ў 1971 годзе ў лідскай газеце «Уперад». Аўтар кніг прозы «Дарога пад гару», «Світанак над бярозамі» і кніг паэзіі «На далонях любові», «Адвячорак». У яе апрацоўцы выйшаў зборнік народных казак «Хітрэй свету не будзеш». Пераклала на беларускую мову нарыс [[Уладзіслаў Сыракомля|Уладзіслава Сыракомлі]] «Мінск», кнігі Папы [[Ян Павел II|Яна Паўла II]] «Пераступіць парог надзеі», «Дар і Таямніца», «Устаньце, хадзем!», «Памяць і самасвядомасць», энцыклікі «Fides et ratio», «Ecclesia de Eucharistia», Апостальскі ліст пра Ружанец «Rosarium Virginis Mariae», «Дзённік» святой Фаўстыны Кавальскай, творы [[Ян Твардоўскі|Яна Твардоўскага]] ды іншыя тэалагічныя творы. == Бібліяграфія == * Дарога пад гару. Апавяданьні / Хрысціна Лялько. — Мінск: Мастацкая літаратура, 1985. — 151 с. * Світанак над бярозамі / Хрысціна Лялько. — Мінск: Юнацтва, 1989. — 223 с., 4 л.іл. ISBN 6-7880-0065-3 * На далонях любові / Хрысціна Лялько — Мінск: Канфіда, 2006. — 153 с. ISBN 985-6777-02-Х. * Адвячорак / Хрысціна Лялько — Мінск: Про Хрысто, 2016. — 216 с. ISBN 978-985-7074-43-3 == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|9}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Лялько}} [[Катэгорыя:Журналісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Журналісты паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты]] [[Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі]] [[Катэгорыя:Паэты Беларусі]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі]] 98gl1cmcd99q5fqz4o8akrxxkxj6mup 5153492 5153491 2026-06-11T16:48:49Z JerzyKundrat 174 5153492 wikitext text/x-wiki {{пісьменнік | Прэміі = [[Прэмія Ленінскага камсамола Беларусі#1986|Прэмія Ленінскага камсамола Беларусі]] (1986) }} '''Хрысціна Аляксееўна Лялько''' ({{ДН|30|3|1956}}, [[Хадзюкі|в. Хадзюкі]], {{МН|Лідскі раён|у Лідскім раёне|}}) — беларуская [[пісьменніца]], [[перакладчыца]] і [[журналістка]]. == Біяграфія == Пасля заканчэння Тарноўскай сярэдняй школы (1973) працавала бухгалтарам у Радзівонішкаўскім сельсавеце Лідскага раёна. Скончыла [[філалагічны факультэт БДУ]] (1979). Працавала ў [[Дзяржаўны літаратурны музей Янкі Купалы|Літаратурным музеі Янкі Купалы]], штотыднёвіку «[[Літаратура і мастацтва]]», часопісе «[[Беларусь (1944)|Беларусь]]». Галоўны рэдактар каталіцкіх часопісаў «[[Наша Вера]]» і «[[Ave Maria (часопіс)|Ave Maria]]».<ref>{{Cite web|url=https://media.catholic.by/nv/n28/authors.htm?2#auth84|title=Часопіс "НАША ВЕРА" :: Аўтары|website=media.catholic.by|access-date=2026-06-11}}</ref> == Творчасць == Першыя вершы апублікавала ў 1971 годзе ў лідскай газеце «Уперад». Аўтар кніг прозы «Дарога пад гару», «Світанак над бярозамі» і кніг паэзіі «На далонях любові», «Адвячорак». У яе апрацоўцы выйшаў зборнік народных казак «Хітрэй свету не будзеш». Пераклала на беларускую мову нарыс [[Уладзіслаў Сыракомля|Уладзіслава Сыракомлі]] «Мінск», кнігі Папы [[Ян Павел II|Яна Паўла II]] «Пераступіць парог надзеі», «Дар і Таямніца», «Устаньце, хадзем!», «Памяць і самасвядомасць», энцыклікі «Fides et ratio», «Ecclesia de Eucharistia», Апостальскі ліст пра Ружанец «Rosarium Virginis Mariae», «Дзённік» святой Фаўстыны Кавальскай, творы [[Ян Твардоўскі|Яна Твардоўскага]] ды іншыя тэалагічныя творы. == Бібліяграфія == * Дарога пад гару. Апавяданьні / Хрысціна Лялько. — Мінск: Мастацкая літаратура, 1985. — 151 с. * Світанак над бярозамі / Хрысціна Лялько. — Мінск: Юнацтва, 1989. — 223 с., 4 л.іл. ISBN 6-7880-0065-3 * На далонях любові / Хрысціна Лялько — Мінск: Канфіда, 2006. — 153 с. ISBN 985-6777-02-Х. * Адвячорак / Хрысціна Лялько — Мінск: Про Хрысто, 2016. — 216 с. ISBN 978-985-7074-43-3 == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|9}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Лялько}} [[Катэгорыя:Журналісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі]] [[Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты]] [[Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі]] [[Катэгорыя:Паэты Беларусі]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі]] jlho9ke327xlb2z8yptucpn0v1n7dax 5153493 5153492 2026-06-11T16:49:08Z JerzyKundrat 174 5153493 wikitext text/x-wiki {{пісьменнік | Прэміі = [[Прэмія Ленінскага камсамола Беларусі#1986|Прэмія Ленінскага камсамола Беларусі]] (1986) }} '''Хрысціна Аляксееўна Лялько''' ({{ДН|30|3|1956}}, [[Хадзюкі|в. Хадзюкі]], {{МН|Лідскі раён|у Лідскім раёне|}}) — беларуская [[пісьменніца]], [[перакладчыца]] і [[журналістка]]. == Біяграфія == Пасля заканчэння Тарноўскай сярэдняй школы (1973) працавала бухгалтарам у Радзівонішкаўскім сельсавеце Лідскага раёна. Скончыла [[філалагічны факультэт БДУ]] (1979). Працавала ў [[Дзяржаўны літаратурны музей Янкі Купалы|Літаратурным музеі Янкі Купалы]], штотыднёвіку «[[Літаратура і мастацтва]]», часопісе «[[Беларусь (1944)|Беларусь]]». Галоўны рэдактар каталіцкіх часопісаў «[[Наша Вера]]» і «[[Ave Maria (часопіс)|Ave Maria]]».<ref>{{Cite web|url=https://media.catholic.by/nv/n28/authors.htm?2#auth84|title=Часопіс "НАША ВЕРА" :: Аўтары|website=media.catholic.by|access-date=2026-06-11}}</ref> == Творчасць == Першыя вершы апублікавала ў 1971 годзе ў лідскай газеце «Уперад». Аўтар кніг прозы «Дарога пад гару», «Світанак над бярозамі» і кніг паэзіі «На далонях любові», «Адвячорак». У яе апрацоўцы выйшаў зборнік народных казак «Хітрэй свету не будзеш». Пераклала на беларускую мову нарыс [[Уладзіслаў Сыракомля|Уладзіслава Сыракомлі]] «Мінск», кнігі Папы [[Ян Павел II|Яна Паўла II]] «Пераступіць парог надзеі», «Дар і Таямніца», «Устаньце, хадзем!», «Памяць і самасвядомасць», энцыклікі «Fides et ratio», «Ecclesia de Eucharistia», Апостальскі ліст пра Ружанец «Rosarium Virginis Mariae», «Дзённік» святой Фаўстыны Кавальскай, творы [[Ян Твардоўскі|Яна Твардоўскага]] ды іншыя тэалагічныя творы. == Бібліяграфія == * Дарога пад гару. Апавяданьні / Хрысціна Лялько. — Мінск: Мастацкая літаратура, 1985. — 151 с. * Світанак над бярозамі / Хрысціна Лялько. — Мінск: Юнацтва, 1989. — 223 с., 4 л.іл. ISBN 6-7880-0065-3 * На далонях любові / Хрысціна Лялько — Мінск: Канфіда, 2006. — 153 с. ISBN 985-6777-02-Х. * Адвячорак / Хрысціна Лялько — Мінск: Про Хрысто, 2016. — 216 с. ISBN 978-985-7074-43-3 == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|9}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Лялько Хрысціна Аляксееўна}} [[Катэгорыя:Журналісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі]] [[Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты]] [[Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі]] [[Катэгорыя:Паэты Беларусі]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі]] n88yh0vlwxcj61nhr9bapz22056jrz0 5153496 5153493 2026-06-11T17:38:39Z Глеков Олег 169642 5153496 wikitext text/x-wiki {{пісьменнік | Прэміі = [[Прэмія Ленінскага камсамола Беларусі#1986|Прэмія Ленінскага камсамола Беларусі]] (1986) }} '''Хрысціна Аляксееўна Лялько''' ({{ДН|30|3|1956}}, [[Хадзюкі|в. Хадзюкі]], {{МН|Лідскі раён|у Лідскім раёне|}}) — беларуская [[пісьменніца]], [[перакладчыца]] і [[журналістка]]. == Біяграфія == Пасля заканчэння Тарноўскай сярэдняй школы (1973) працавала бухгалтарам у Радзівонішкаўскім сельсавеце Лідскага раёна. Скончыла [[філалагічны факультэт БДУ]] (1979). Працавала ў [[Дзяржаўны літаратурны музей Янкі Купалы|Літаратурным музеі Янкі Купалы]], штотыднёвіку «[[Літаратура і мастацтва]]», часопісе «[[Беларусь (1944)|Беларусь]]». Галоўны рэдактар каталіцкіх часопісаў «[[Наша Вера]]» і «[[Ave Maria (часопіс)|Ave Maria]]».<ref>{{Cite web|url=https://media.catholic.by/nv/n28/authors.htm?2#auth84|title=Часопіс "НАША ВЕРА" :: Аўтары|website=media.catholic.by|access-date=2026-06-11}}</ref> 18 cнежня 2012 г. ў мінскім касцёле святых Сымона і Алены, у прысутнасці Мітрапаліта Тадэвуша Кандрусевіча Апостальскі Нунцый у Беларусі арцыбіскуп Клаўдыё Гуджэроцці уручыў Крыстыне Лялько папскі медаль «Bene merenti» — «Заслужаным» — за вялікі ўклад у развіццё Касцёла ў нашай краіне<ref>{{Cite web|url=https://pro-christo.catholic.by/by/actions-2012-12-08.htm|title=Выдавецтва "PRO CHRISTO" : Акцыі|website=pro-christo.catholic.by|access-date=2026-06-11}}</ref>. == Творчасць == Першыя вершы апублікавала ў 1971 годзе ў лідскай газеце «Уперад». Аўтар кніг прозы «Дарога пад гару», «Світанак над бярозамі» і кніг паэзіі «На далонях любові», «Адвячорак». У яе апрацоўцы выйшаў зборнік народных казак «Хітрэй свету не будзеш». Пераклала на беларускую мову нарыс [[Уладзіслаў Сыракомля|Уладзіслава Сыракомлі]] «Мінск», кнігі Папы [[Ян Павел II|Яна Паўла II]] «Пераступіць парог надзеі», «Дар і Таямніца», «Устаньце, хадзем!», «Памяць і самасвядомасць», энцыклікі «Fides et ratio», «Ecclesia de Eucharistia», Апостальскі ліст пра Ружанец «Rosarium Virginis Mariae», «Дзённік» святой Фаўстыны Кавальскай, творы [[Ян Твардоўскі|Яна Твардоўскага]] ды іншыя тэалагічныя творы. == Бібліяграфія == * Дарога пад гару. Апавяданьні / Хрысціна Лялько. — Мінск: Мастацкая літаратура, 1985. — 151 с. * Світанак над бярозамі / Хрысціна Лялько. — Мінск: Юнацтва, 1989. — 223 с., 4 л.іл. ISBN 6-7880-0065-3 * На далонях любові / Хрысціна Лялько — Мінск: Канфіда, 2006. — 153 с. ISBN 985-6777-02-Х. * Адвячорак / Хрысціна Лялько — Мінск: Про Хрысто, 2016. — 216 с. ISBN 978-985-7074-43-3 == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|9}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Лялько Хрысціна Аляксееўна}} [[Катэгорыя:Журналісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі]] [[Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты]] [[Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі]] [[Катэгорыя:Паэты Беларусі]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі]] log4t9ycxt61pykcugvk95o0yv6h744 5153497 5153496 2026-06-11T17:58:13Z Глеков Олег 169642 вікіфікацыя 5153497 wikitext text/x-wiki {{пісьменнік | Прэміі = [[Прэмія Ленінскага камсамола Беларусі#1986|Прэмія Ленінскага камсамола Беларусі]] (1986) }} '''Хрысціна Аляксееўна Лялько''' ({{ДН|30|3|1956}}, [[Хадзюкі|в. Хадзюкі]], {{МН|Лідскі раён|у Лідскім раёне|}}) — беларуская [[пісьменніца]], [[перакладчыца]] і [[журналістка]]. == Біяграфія == Пасля заканчэння Тарноўскай сярэдняй школы (1973) працавала бухгалтарам у Радзівонішкаўскім сельсавеце Лідскага раёна. Скончыла [[філалагічны факультэт БДУ]] (1979). Працавала ў [[Дзяржаўны літаратурны музей Янкі Купалы|Літаратурным музеі Янкі Купалы]], штотыднёвіку «[[Літаратура і мастацтва]]», часопісе «[[Беларусь (1944)|Беларусь]]». Галоўны рэдактар каталіцкіх часопісаў «[[Наша Вера]]» і «[[Ave Maria (часопіс)|Ave Maria]]».<ref>{{Cite web|url=https://media.catholic.by/nv/n28/authors.htm?2#auth84|title=Часопіс "НАША ВЕРА" :: Аўтары|website=media.catholic.by|access-date=2026-06-11}}</ref> 18 cнежня 2012 г. ў мінскім [[Касцёл Святога Сымона і Святой Алены|касцёле святых Сымона і Алены]], у прысутнасці [[Мітрапаліт#У Рымска-каталіцкай царкве|Мітрапаліта]] [[Тадэвуш Кандрусевіч|Тадэвуша Кандрусевіча]] [[Нунцый|Апостальскі Нунцый]] у Беларусі [[Архіепіскап|арцыбіскуп]] [[Клаўдзіа Гуджэроці|Клаўдыё Гуджэроцці]] уручыў Крыстыне Лялько папскі медаль «[[Bene merenti]]» — «Заслужаным» — за вялікі ўклад у развіццё Касцёла ў нашай краіне<ref>{{Cite web|url=https://pro-christo.catholic.by/by/actions-2012-12-08.htm|title=Выдавецтва "PRO CHRISTO" : Акцыі|website=pro-christo.catholic.by|access-date=2026-06-11}}</ref>. == Творчасць == Першыя вершы апублікавала ў 1971 годзе ў лідскай газеце «Уперад». Аўтар кніг прозы «Дарога пад гару», «Світанак над бярозамі» і кніг паэзіі «На далонях любові», «Адвячорак». У яе апрацоўцы выйшаў зборнік народных казак «Хітрэй свету не будзеш». Пераклала на беларускую мову нарыс [[Уладзіслаў Сыракомля|Уладзіслава Сыракомлі]] «Мінск», кнігі Папы [[Ян Павел II|Яна Паўла II]] «Пераступіць парог надзеі», «Дар і Таямніца», «Устаньце, хадзем!», «Памяць і самасвядомасць», энцыклікі «Fides et ratio», «Ecclesia de Eucharistia», Апостальскі ліст пра Ружанец «Rosarium Virginis Mariae», «Дзённік» святой Фаўстыны Кавальскай, творы [[Ян Твардоўскі|Яна Твардоўскага]] ды іншыя тэалагічныя творы. == Бібліяграфія == * Дарога пад гару. Апавяданьні / Хрысціна Лялько. — Мінск: Мастацкая літаратура, 1985. — 151 с. * Світанак над бярозамі / Хрысціна Лялько. — Мінск: Юнацтва, 1989. — 223 с., 4 л.іл. ISBN 6-7880-0065-3 * На далонях любові / Хрысціна Лялько — Мінск: Канфіда, 2006. — 153 с. ISBN 985-6777-02-Х. * Адвячорак / Хрысціна Лялько — Мінск: Про Хрысто, 2016. — 216 с. ISBN 978-985-7074-43-3 == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|9}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Лялько Хрысціна Аляксееўна}} [[Катэгорыя:Журналісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі]] [[Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты]] [[Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі]] [[Катэгорыя:Паэты Беларусі]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі]] 5zsiy1392v76h1vxuwikq9ydgfs35iy 5153636 5153497 2026-06-12T10:52:51Z Глеков Олег 169642 вікіфікацыя 5153636 wikitext text/x-wiki {{пісьменнік | Прэміі = [[Прэмія Ленінскага камсамола Беларусі#1986|Прэмія Ленінскага камсамола Беларусі]] (1986) }} '''Хрысціна Аляксееўна Лялько''' ({{ДН|30|3|1956}}, [[Хадзюкі|в. Хадзюкі]], {{МН|Лідскі раён|у Лідскім раёне|}}) — беларуская [[пісьменніца]], [[перакладчыца]] і [[журналістка]]. == Біяграфія == Пасля заканчэння Тарноўскай сярэдняй школы (1973) працавала бухгалтарам у Радзівонішкаўскім сельсавеце Лідскага раёна. Скончыла [[філалагічны факультэт БДУ]] (1979). Працавала ў [[Дзяржаўны літаратурны музей Янкі Купалы|Літаратурным музеі Янкі Купалы]], штотыднёвіку «[[Літаратура і мастацтва]]», часопісе «[[Беларусь (1944)|Беларусь]]». Галоўны рэдактар каталіцкіх часопісаў «[[Наша Вера]]» і «[[Ave Maria (часопіс)|Ave Maria]]».<ref>{{Cite web|url=https://media.catholic.by/nv/n28/authors.htm?2#auth84|title=Часопіс "НАША ВЕРА" :: Аўтары|website=media.catholic.by|access-date=2026-06-11}}</ref> 18 cнежня 2012 г. ў мінскім [[Касцёл Святога Сымона і Святой Алены|касцёле святых Сымона і Алены]], у прысутнасці [[Мітрапаліт#У Рымска-каталіцкай царкве|Мітрапаліта]] [[Тадэвуш Кандрусевіч|Тадэвуша Кандрусевіча]] [[Нунцый|Апостальскі Нунцый]] у Беларусі [[Архіепіскап|арцыбіскуп]] [[Клаўдзіа Гуджэроці|Клаўдыё Гуджэроцці]] уручыў Крыстыне Лялько папскі медаль «[[Bene merenti]]» — «Заслужаным» — за вялікі ўклад у развіццё Касцёла ў нашай краіне<ref>{{Cite web|url=https://pro-christo.catholic.by/by/actions-2012-12-08.htm|title=Выдавецтва "PRO CHRISTO" : Акцыі|website=pro-christo.catholic.by|access-date=2026-06-11}}</ref>. == Творчасць == Першыя вершы апублікавала ў 1971 годзе ў лідскай газеце «Уперад». Аўтар кніг прозы «Дарога пад гару», «Світанак над бярозамі» і кніг паэзіі «На далонях любові», «Адвячорак». У яе апрацоўцы выйшаў зборнік народных казак «Хітрэй свету не будзеш». Пераклала на беларускую мову нарыс [[Уладзіслаў Сыракомля|Уладзіслава Сыракомлі]] «Мінск», кнігі Папы [[Ян Павел II|Яна Паўла II]] «Пераступіць парог надзеі», «Дар і Таямніца», «Устаньце, хадзем!», «Памяць і самасвядомасць», энцыклікі «Fides et ratio», «Ecclesia de Eucharistia», Апостальскі ліст пра Ружанец «Rosarium Virginis Mariae», «Дзённік» святой [[Фаўстына Кавальская|Фаўстыны Кавальскай]], творы [[Ян Твардоўскі|Яна Твардоўскага]] ды іншыя тэалагічныя творы. == Бібліяграфія == * Дарога пад гару. Апавяданьні / Хрысціна Лялько. — Мінск: Мастацкая літаратура, 1985. — 151 с. * Світанак над бярозамі / Хрысціна Лялько. — Мінск: Юнацтва, 1989. — 223 с., 4 л.іл. ISBN 6-7880-0065-3 * На далонях любові / Хрысціна Лялько — Мінск: Канфіда, 2006. — 153 с. ISBN 985-6777-02-Х. * Адвячорак / Хрысціна Лялько — Мінск: Про Хрысто, 2016. — 216 с. ISBN 978-985-7074-43-3 == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|9}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Лялько Хрысціна Аляксееўна}} [[Катэгорыя:Журналісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі]] [[Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты]] [[Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі]] [[Катэгорыя:Паэты Беларусі]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі]] lixo4qm6tv1i0qh57bwyihj3vqsoh4i 0 53918 5153618 5054706 2026-06-12T10:02:25Z DzBar 156353 выдалена [[Катэгорыя:Музычныя калектывы ЗША]]; дададзена [[Катэгорыя:Метал-гурты ЗША]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5153618 wikitext text/x-wiki {{музычны калектыў | Шырыня_лога = 120px | Гады = 1993–цяпер }} '''«Korn»''' (афіцыйна '''KoЯn''') — амерыканскі музычны [[ню-метал]] гурт, створаны ў [[Каліфорнія|Каліфорніі]] ў 1993 годзе. == Склад == === Цяперашні склад === * [[Джонатан Дэвіс]] — [[вакал]], [[дуда]], [[барабаны]] * [[Рэджынальд Арвізу|Рэджынальд «Fieldy» Арвізу]] — [[бас-гітара]] * [[Браян Уэлч|Браян «Head» Уэлч]] ([[1993]]—[[2005]] і з 2013) — [[гітара]], [[бэк-вакал]] * [[Джэймс Шафер|Джэймс «Munky» Шафер]] — [[гітара]] * [[Рэй Лузье]] (з [[2007]]) — [[барабаны]] === Былыя ўдзельнікі === * [[Дэвід Сільверыя]] (1993]]—2006) — барабаны * [[Клінт Ловеры]] (2005—2007) — гітара * [[Міхаэль Жокум]] (2006—2007) — барабаны * [[Шэйн Гібсан]] (2007—2012) — гітара === Часавая шкала === {{#tag:timeline| ImageSize = width:950 height:300 PlotArea = left:110 bottom:120 top:0 right:30 Alignbars = justify DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:1993 till:{{#time:d/m/Y}} TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy Colors = id:Vocals value:red legend:Вакал id:Back value:pink legend:Бэк-вакал id:Guitar value:green legend:Гітара id:Bass value:blue legend:Бас-гітара id:Drums value:orange legend:Барабаны id:Lines value:black legend:Студыйны_альбом Legend = orientation:horizontal position:bottom ScaleMajor = increment:1 start:1994 LineData = at:11/10/1994 color:black layer:back at:15/10/1996 color:black layer:back at:18/08/1998 color:black layer:back at:16/11/1999 color:black layer:back at:11/06/2002 color:black layer:back at:21/11/2003 color:black layer:back at:06/12/2005 color:black layer:back at:31/07/2007 color:black layer:back at:13/07/2010 color:black layer:back at:06/12/2011 color:black layer:back at:08/10/2013 color:black layer:back at:21/10/2016 color:black layer:back at:13/09/2019 color:black layer:back at:04/02/2022 color:black layer:back BarData = bar:Davis text:"Джонатан Дэвіс" bar:Head text:"Браян Уэлч" bar:Munky text:"Джэймс Шафер" bar:Fieldy text:"Рэджынальд Арвізу" bar:Silveria text:"Дэвід Сільверыя" bar:Luzier text:"Рэй Лузье" PlotData= width:11 textcolor:black align:left anchor:from shift:(10,-4) bar:Davis from:01/01/1993 till:end color:Vocals bar:Davis from:20/09/2006 till:11/11/2007 color:Drums width:3 bar:Head from:01/01/1993 till:22/02/2005 color:Guitar bar:Head from:01/01/1993 till:22/02/2005 color:Back width:3 bar:Head from:02/05/2013 till:end color:Guitar bar:Head from:02/05/2013 till:end color:Back width:3 bar:Munky from:01/01/1993 till:end color:Guitar bar:Munky from:22/02/2005 till:end color:Back width:3 bar:Fieldy from:01/01/1993 till:22/06/2021 color:Bass bar:Silveria from:01/01/1993 till:20/09/2006 color:Drums bar:Luzier from:11/11/2007 till:end color:Drums }} == Дыскаграфія == '''Студыйныя альбомы''' * ''Korn'' (1994) * ''Life Is Peachy'' (1996) * ''Follow the Leader'' (1998) * ''Issues'' (1999) * ''Untouchables'' (2002) * ''Take a Look in the Mirror'' (2003) * ''See You on the Other Side'' (2005) * Untitled (2007) * ''Korn III: Remember Who You Are'' (2010) * ''The Path of Totality'' (2011) * ''The Paradigm Shift'' (2013) * ''The Serenity of Suffering'' (2016) * ''The Nothing'' (2019) * ''Requiem'' (2022) {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Метал-гурты ЗША]] [[Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1993 годзе]] 0yvi2hf2mu6etg8r4sacwnpbghjhhwi 0 66997 5153620 5125442 2026-06-12T10:06:18Z PRChina Taiwan 169625 Створана перакладам раздзела «__LEAD_SECTION__» старонкі «[[:ru:Special:Redirect/revision/152975903|Фредди Меркьюри]]» 5153620 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Імя = Фрэдзі Меркуры |Арыгінал імя = Freddie Mercury |Выява = Freddie Mercury performing in New Haven, CT, November 1977.jpg |Апісанне выявы = Фрэдзі Меркуры падчас канцэрта. Лістапад [[1978]] года |Імя пры нададжэнні = Фарух Булсара |Дата нараджэння = 5.9.1946 |Месца нараджэння = [[Занзібар (горад)|Занзібар]], [[Занзібар, султанат|Занзібар]] |Дата смерці = 24.11.1991 |Месца смерці = [[Кенсінгтан]], [[Лондан]], [[Вялікабрытанія]] |Краіна = {{GBR}} |Прафесіі = [[певец]], [[музыка]], [[кампазітар]], [[прадзюсар]], [[паэт]] |Інструменты = [[вакал]], [[клавішныя]], [[акустычная гітара]] |Жанры = [[рок-н-ролл]], [[хард-рок]], [[поп-рок]], [[арт-рок]], [[глэм-рок]], [[поп-музыка|поп]], [[дыска]], [[опера]], |Псеўданімы = Ларры Люрэкс, Фрэдзі Меркуры |Калектывы = The Hectics, {{s|Sour Milk Sea,}} [[IBEX/Wreckage]], Smile/[[Queen]] |Лэйблы = [[Columbia Records|Columbia]], [[Polydor Records|Polydor]], [[EMI]], [[Parlophone]], [[Hollywood Records]] |Сайт = [[Выява:Freddie Mercury signature 2.svg|150px]]<br/>Подпіс Фрэдзі Меркуры }} '''Фрэдзі Меркуры''', таксама '''Фрэдзі Мерк'юры''' (анг. Freddie Mercury, сапраўднае імя '''Фарух Балсара'''; {{ДН|5|9|1946}}, Каменны горад, Занзібар — {{ДС|24|11|1991}}, {{МС|Лондан||}}, [[Вялікабрытанія]]) — англійскі спявак і музыкант парсійскага паходжання, вакаліст рок-гурта [[Queen]]. На сцэне вылучаўся сваім экстравагантным выглядам і вакалам у дыяпазоне чатырох [[актава|актаў]]. Напісаў для «Queen» мноства песень, якія сталі хітамі, у тым ліку «Bohemian Rhapsody», «Killer Queen», «Somebody to Love», «Don’t Stop Me Now», «Crazy Little Thing Called Love» і «We Are the Champions». Акрамя ўдзелу ў «Queen» таксама спяваў сола, стварыўшы такія хіты, як «Barcelona», «I Was Born to Love You» і «Living on My Own». {{Музыкант | Жанры = [[рок-н-ролл]], [[хард-рок]], [[глэм-рок]] <br><small>{{s|(в составе IBEX/Wreckage)}}</small><br>[[поп-рок]]<br><small>(как Ларри Люрекс)</small><br>[[хард-рок]], [[глэм-рок]], [[хеви-метал]], [[прогрессив-рок]]<br><small>{{s|(в составе Queen)}}</small><br>[[поп-рок]], [[диско]]<br><small>(сольное творчество)</small><br>[[классический кроссовер]], {{s|[[Неоклассицизм (музыка)|неоклассическая музыка]]}}<br><small>(с [[Кабалье, Монсеррат|Монсеррат Кабалье]])</small> | Сайт = }} <references /> '''Фрэдзі Меркуры''' ({{Lang-en|Freddie Mercury}} ; імя пры нараджэнні — '''Фарру́х Булсара''' ( {{Lang-gu|ફારુખ બલસારા}} ); {{ВД-Прэамбула}} ) — [[Вялікабрытанія|брытанскі]] [[Рок-музыка|рок-спявак]], [[кампазітар]] і аўтар песень. Вакаліст рок-гурта [[Queen]] . Меркуры з'яўляецца аўтарам такіх хітоў групы Queen, як " [[Bohemian Rhapsody]] ", " Killer Queen ", " Seven Seas of Rhye ", " Somebody to Love ", " We Are the Champions ", " Don't Stop Me Now ", " Crazy Little Thing Called Love " і інш. Таксама займаўся сольнай творчасцю . У 2002 годзе еркуры8-е месца ў апытанні " 100 найвялікшых брытанцаў ", арганізаваным кампаніяй " [[BBC|Бі-бі-сі]] " <ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.bbc.co.uk/history/programmes/greatbritons/list.shtml/|title=The Top 100 Great Britons|publisher=BBC|archive-url=https://web.archive.org/web/20021204214727/http://www.bbc.co.uk/history/programmes/greatbritons/list.shtml/|archive-date=2002-12-04|access-date=2014-01-03|url-status=unfit}}</ref> . У 2005 годзе часопіс ''Blender'' правёў апытанне, па выніках якога Фрэдзі заняў другое месца сярод вакалістаў (першае сярод мужчын) <ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.amiannoying.com/(S(l55wicfqhktyxu1hx2niojbs))/collection.aspx?collection=534|title=Blender Magazine's 22 Greatest Voices [MTV2]|publisher=AmIAnnoying.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109104532/http://www.amiannoying.com/(S(z5musrm1ce50jyszpx44xwfo))/collection.aspx?collection=534|archive-date=2013-11-09|access-date=2014-01-03|url-status=live}}</ref> . У 2008 годзе часопіс ''[[Rolling Stone]]'' паставіў яго на 18-е месца ў спісе «100 найвялікшых спевакоў усіх часоў» <ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.rollingstone.com/music/lists/100-greatest-singers-of-all-time-19691231/freddie-mercury-20101202|title=Freddie Mercury|date=2010-12-03|publisher=Rolling Stone|archive-url=https://web.archive.org/web/20150420230335/http://www.rollingstone.com/music/lists/100-greatest-singers-of-all-time-19691231/freddie-mercury-20101202|archive-date=2015-04-20|access-date=2014-01-03|url-status=live}}</ref>, а ў 2023 годзе гэты ж часопіс уключыў яго ў спіс «200 найвялікшых спевакоў усіх часоў» на 14-м месцы . [[AllMusic|Allmusic]] ахарактарызаваў яго як «аднаго з найвялікшых рок-спевакоў і ўладальніка аднаго з найвялікшых галасоў за ўсю гісторыю музыкі» <ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.allmusic.com/artist/freddie-mercury-mn0000130028/biography|title=Freddie Mercury — Biography|author=Greg Prato|publisher=[[Allmusic]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219204617/http://www.allmusic.com/artist/freddie-mercury-mn0000130028/biography|archive-date=2013-12-19|access-date=2014-01-03|url-status=live}}</ref> . == Біяграфія == === Дзяцінства і юнацтва (1946-1964) === Фрэдзі Меркуры нарадзіўся 5 верасня 1946 г. на востраве [[Занзібар]] ў сям'і [[парсы|парсаў]] Бомі (1908 г. - 2003/12/25) і Джэр (н. 1922/09/29). Пры нараджэнні хлопчык атрымаў імя Фарух, што значыць «выдатны», «шчаслівы». Бацька Фаруха працаваў касірам пры Вярхоўным судзе Англіі і Уэльса. У 1952 годзе ў Фрэдзі з'явілася сястра Кашміра. У [[1954]] годзе бацькі адправілі Фаруха ў школу Св. Пятра ў [[Панчгані]]. У той час значны ўплыў з музычнага пункту гледжання на яго аказала [[Балівуд]]ская спявачка [[Лата Мангешкар]] <ref>{{cite web|last = Fitzpatrick|first = Liam|title = Farrokh Bulsara|url = http ://www.time.com/time/asia/2006/heroes/at_bulsara.html|work = [[Time (magazine)|Time]]|access-date = 28 April May 2011|year = 2006|archive-url = https://web.archive.org/web/20110523230337/http://www.time.com/time/asia/2006/heroes/at_bulsara.html|archive-date = 23 мая 2011|url-status = dead}}</ref>. У Панчгані Фрэдзі стаў жыць з дзедам і цёткай <ref>{{cite web|url = http://www.nowpublic.com/culture/tribute-king-queen-freddie-mercury|title = Tribute to King of "Queen" Freddie Mercury|publisher = Nowpublic.com|access-date = 22 November 2009|archive-url = https://web.archive.org/web/20090606045524/http://www.nowpublic.com/culture/tribute-king-queen-freddie-mercury|archive-date = 6 чэрвеня 2009|url-status = dead}}</ref>. Імя «Фарух» было нязручна для вымаўлення аднакласнікамі (пераважна англамоўнымі), таму сябры сталі называць яго Фрэдзі. Усе віды спорту ў школе Св. Пятра былі тыпова брытанскімі. Фрэдзі не падабаліся крыкет і бег на доўгія дыстанцыі - ён аддаваў перавагу хакею, спрынту і боксу. У дзесяць гадоў ён стаў чэмпіёнам школы па настольным тэнісе, у дванаццаць гадоў атрымаў кубак за перамогу ў юнацкім мнагабор'і, а таксама грамату «за поспех ва ўсіх навуках і мастацтвах». Фрэдзі добра вучыўся, праяўляў цікавасць да музыкі і жывапісу, пастаянна рабіў малюнкі для сяброў і сваякоў. Таксама ён спяваў у школьным хоры і ўдзельнічаў у пастаноўках спектакляў. З ранніх гадоў Фрэдзі захапляўся музыкай. Спевы займалі амаль увесь яго вольны час, часам на шкоду заняткам. На музычныя здольнасці Фрэдзі звярнуў увагу дырэктар школы Св. Пятра. Ён напісаў ліст бацькам хлопчыка, у якім прапанаваў арганізаваць для Фрэдзі курсы гульні на [[фартэпіяна]] за невялікую плату <ref>[http://www.queenonline.com/history/35/Queen Online - History : Freddie Mercury]</ref>. Бацькі згадзіліся, і Фрэдзі пачаў з захапленнем вучыцца. Па заканчэнні навучання ён атрымаў чацвёртую ступень па тэорыі і практыцы. У [[1958]] пяцёра сяброў са школы Св. Пятра - Фрэдзі Булсара, [[Дэрык Бранш]], [[Брус Мюрэй]], [[Фаранг Іран]] і [[Віктар Рана]] стварылі сваю першую рок-групу, якую яны назвалі [[The Hectics]]. Гурт граў на школьных вечарах, танцах і юбілеях. У [[1962]] шаснаццацігадовы Фрэдзі скончыў школу Св. Пятра ў Панчгані і вярнуўся на Занзібар. У пачатку [[1964]] брытанскі ўрад перадаў уладу над Занзібарам арабскаму султану, і праз тыдзень пасля гэтага Занзібар быў абвешчаны незалежнай дзяржавай. У сувязі з палітычнымі беспарадкамі ў краіне сямейства Булсара, захапіўшы ўсяго толькі два валізкі з адзеннем, адляцела прэч у Вялікабрытанію. === Напярэдадні вядомасці (1964-1970) === {{няма крыніц у раздзеле|дата = 2011-11-25}} Прыбыўшы ў Англію, сям'я Булсара спачатку спынілася ў сваякоў, якія жылі ў Фелтхэме, графства [[Мідлсекс]], потым яны купілі ўласны дом. Фрэдзі, якому да таго моманту было васямнаццаць гадоў, паступіў у політэхнічную школу Айлсворт, дзе займаўся пераважна жывапісам, так як хацеў паступіць у мастацкі каледж. У сям'і былі праблемы з грашыма, таму падчас вакацый Фрэдзі даводзілася падпрацоўваць. Спачатку ён працаваў у аддзеле забеспячэння аэрапорта [[Хітроў]] у Лондане, затым - грузчыкам на гандлёвым складзе Фелтхэма. Яго калегі звярнулі ўвагу на яго «хупавыя» рукі, якія не адпавядаюць гэтай працы. На іх пытанні Фрэдзі адказаў, што ён - музыка і працуе грузчыкам толькі ў вольны час. Дзякуючы абаянню Фрэдзі іншыя грузчыкі сталі браць на сябе ільвіную частка яго працы. У маі [[1966]], скончыўшы Айлсворт з высокім балам па жывапісе, Фрэдзі прайшоў сумоўе ў мастацкі каледж Ілінг у Лондане, дзе пачаў вучыцца на кафедры графічнага ілюстравання восенню таго ж года. Неўзабаве пасля гэтага Фрэдзі пакінуў бацькоўскі дом і пасяліўся ў здымнай кватэры ў [[Кенсінгтон]]е са сваім сябрам Крысам Смітам. Кенсінгтон у тыя гады быў сэрцам лонданскай багемы і мастацтва. Фрэдзі шмат маляваў, асаблівае месца ў яго малюнках займаў яго кумір - гітарыст [[Джымі Хендрыкс]]. У Ілінга Фрэдзі пазнаёміўся і пасябраваў з [[Цім Стафел|Цімам Стафелам]], вакалістам, бас- гітарыстам і лідарам групы [[Smile]]. Праз некаторы час Цім стаў запрашаць Фрэдзі на рэпетыцыі групы. Фрэдзі ацаніў патэнцыял Smile, асабліва гульню гітарыста [[Брайн Мэй|Брайна Мэя]] і ўдарніка [[Роджэр Тэйлар|Роджэра Тэйлара]]. Фрэдзі пазнаёміўся і з іншымі маладымі музыкамі, такімі, як Цім і Найджэл Фостэры. Крыс Сміт, яго сусед па кватэры, таксама захапляўся музыкай. Фрэдзі і Крыс гулялі разам, спрабуючы змешваць розныя стылі, але на сцэну не выходзілі. Улетку [[1969]] дваццацітрохгадовы Фрэдзі скончыў Ілінг з дыпломам дызайнера графікі. Неўзабаве Фрэдзі пераехаў да Роджэра Тэйлара, і яны адкрылі краму на Кенсінгтонскім рынку, дзе прадавалі як карціны Фрэдзі, так і іншыя тавары. [[13 жніўня]] Фрэдзі пазнаёміўся з ліверпульскай групай ''Ibex''. У склад групы ўваходзілі гітарыст Майк Берзіня, бас-гітарыст Джон Тэйлар па мянушцы Тап, бубнач Мік Сміт па мянушцы Міфер (ад {{lang-en|miff}} — «злавацца», «псаваць настрой») і яшчэ адзін бас-гітарыст Джэф Хігінс, які замяняў Тапа, калі той граў на флейце. З імі быў іх менеджар Кен Тэст. Праз дзесяць дзён пасля сустрэчы Фрэдзі ўжо ведаў увесь рэпертуар групы, дадаў некалькі сваіх песень і адправіўся з імі на іх першы сумесны канцэрт, у Болтане, графства [[Ланкашыр]]. Іх канцэрты праходзілі ў рамках штогадовага блюз-фестывалю, таму мерапрыемствы асвятляліся прэсай. Канцэрты Ibex прайшлі [[23 Жніўня]] ў тэатры «Октагон» і [[25 жніўні]] ў Каралеўскім парку. Ibex выконвалі кавер-версіі песень гурта [[Cream]], [[Джымі Хендрыкс]]а, [[Led Zeppelin]] - улюбёнцаў Фрэдзі. У верасні - кастрычніку 1969 г. па прапанове Фрэдзі група была перайменавана ў Wreckage («Абломкі караблекрушэння»), прычым Фрэдзі пайшоў на хітрасць, каб пераканаць усіх змяніць назву групы. Праз кароткі час групу пакінуў Міфер, і яго месца заняў Рычард Томпсан, экс-бубнач групы 1984, у якой гуляў Браян Мэй да Smile. Пасля перайменавання Wreckage далі некалькі канцэртаў, але неўзабаве з-за таго, што Майк Берзіня вярнуўся ў Ліверпуль на вучобу, гурт распаўся. Фрэдзі вырашыў знайсці сабе новую групу. Сярод аб'яў у Melody Maker ён знайшоў вакансію вакаліста ў групе Sour Milk Sea («кісламалочнае мора»). Фрэдзі прыйшоў на праслухоўванне, і ў той жа дзень быў прыняты, так як іншым удзельнікам спадабаўся яго голас і манера рухацца. Група дагэтуль складалася з вакаліста-гітарыста Крыса Чэзні, басіста Пола Мілна, рытм-гітарыста Джэрэмі Гэлапа па мянушцы Рабер і бубнча Роба Цірэла. Пасля некалькіх рэпетыцый група дала пару канцэртаў у [[Оксфард]]зе, родным горадзе Крыса. Фрэдзі і Крыс пасябравалі, і неўзабаве Крыс пераехаў у кватэру, дзе жыў Фрэдзі і музыканты з Smile. Астатнім членам Sour Milk Sea не падабалася іх сяброўства, яны аргументавалі гэту антыпатыю непакоем за будучыню групы. У выніку праз два месяцы Джэрэмі забраў амаль усю апаратуру (паколькі яна належала яму), і на гэтым існаванне Sour Milk Sea завяршылася. === Queen (1970-1991) === ==== 1970-1982 ==== У красавіку [[1970]] Цім Стаффел вырашыў пакінуць Smile, і месца вакаліста ў іх групе заняў Фрэдзі. Па яго ініцыятыве група была перайменавана ў Queen. Да лютага [[1971]] ў групе не было сталага басіста - менш чым за год яны змянілі траіх чалавек. Нарэшце на адной з музычных вечарынак яны сустрэлі [[Джон Дзікан|Джона Дзікана]], чые здольнасці лепш за ўсё задавальнялі ў прафесійным плане. Пасля гэтага Queen сфарміраваліся ў канчатковым складзе. Пасля таго, як склад групы стаў сталым, Фрэдзі вырашыў намаляваць яе герб. Па адной з версій, за аснову быў узяты [[герб Вялікабрытаніі]], з лацінскай літарай Q, вакол якой «ўплецены» задыякальныя знакі членаў Queen: два [[Леў, знак задыяку|Льва]] — Джон Дзікан і Роджэр Тэйлар, краб, які вылазіў з агню - знак [[Рак, знак задыяку|Рака]] — Браян Мэй. Дзве феі з крыламі - добрыя памочніцы для герояў з брытанскага эпасу (таксама задыякальны знак Фрэдзі - Дзева). У [[1972]], падчас запісу ў студыі [[Trident Studios|Trident]] [[Queen, альбом|дэбютнага альбома]] Queen, Фрэдзі вырашыў змяніць сваё прозвішча Булсара на творчы псеўданім «Меркуры» - «Меркурый» і «Ртуць»). Гэта імя ён выкарыстаў у сваёй песні "[[Queen, альбом#My Fairy King|My Fairy King]]», у якой ёсць радкі: «Mother Mercury, look what they've done to me, I cannot run I cannot hide» ({{lang-be| Маці Меркурый (варыянт: '' ртуць''), паглядзі, што яны зрабілі са мной, я не магу бегчы, я не магу схавацца}}) <ref>[http://www.zoominfo.com/people/Bulsara_Freddie_207744607.aspx Freddie Bulsara ]//ZoomInfo Business</ref>. Паралельна з працай над першым альбомам — ''Queen'' — Фрэдзі прыняў удзел у праекце кампаніі Trident Studios пад псеўданімам Ларры Люрэкс, выканаўшы кавер-версіі песень «I Can Hear Music» і «Going Back» (па ініцыятыве Фрэдзі Меркуры ў гэтым праекце былі задзейнічаныя Браян Мэй і Роджэр Тэйлар). Фрэдзі стаў аўтарам першай песні Queen, якая патрапіла ў брытанскія чарты — «[[Seven Seas of Rhye]]» ([[1973 ў музыцы|1973]]). Ён жа склаў першы хіт групы — «[[Killer Queen]]» ([[1974 ў музыцы|1974]]), а таксама самую паспяховую кампазіцыю Queen - «[[Bohemian Rhapsody]]». Гэтай песне прадказвалі правал з-за яе занадта вялікай па мерках таго часу працягласці для сінгла і для прайгравання на камерцыйных радыёстанцыях (05:55) і змешвання некалькіх стыляў і жанраў музыкі. Але Queen выпусцілі песню ў якасці сінгла, знялі да яе відэакліп, які стаў рэвалюцыяй у музычных відэа, некаторыя нават называюць яго «першым відэакліпам » <ref>Ana María Sedeño, Videoclip Musical : Desarrollo Industrial y Últimas Tendencias Internacionales, dans Ciencias Sociales Online, vol. 3 n°1 (mars 2006), ISSN 0718-1671, p. 51-52 {{ref-es}}</ref>, хоць кліпы да песень здымаліся і раней <ref>'' Austerlitz, Saul.'' Money for Nothing : A History of the Music Video from the Beatles to the White Stripes {{ref-en}}. - Continuum International Publishing Group. - ISBN 0-8264-2958-0.</ref>. Песня пратрымалася на вяршыні брытанскага хіт-параду дзевяць тыдняў. У [[1975]] Queen гастралявала ў Японіі. Музыкі былі вельмі здзіўлены гарачым прыёмам японскіх прыхільнікаў гурта. Брайн Мэй успамінаў: «У нас быў некаторы поспех у Англіі і ЗША, але мы ніколі раней не бачылі такога фанатызму і любові. Раптам у Японіі мы пачалі адчуваць сябе сапраўднымі зоркамі, такімі як [[The Beatles]] і [[Bay City Rollers]], людзі сустракалі нас крыкамі захаплення, што было для нас навіной » <ref>''Hodkinson, Mark.'' Queen - The Early Years {{ref-en}}. - London : Omnibus Press, 1995-га. - ISBN 0-7119-4820-8</ref>. Фрэдзі закахаўся ў Японію і стаў фанатычным калекцыянерам японскага мастацтва <ref>[http://www.mercury-and-queen.com/officialbiography.htm Афіцыйная біяграфія Фрэдзі Меркуры]//Mercury and Queen</ref>. [[7 кастрычніка]] [[1979]] спраўдзілася даўняя мара Фрэдзі — ён выступіў з Каралеўскім балетам. Для свайго выступу ён абраў песні «Bohemian Rhapsody» і «Crazy Little Thing Called Love». У [[1980]] годзе Фрэдзі змяніў імідж - каротка пастрыгся і адгадаваў вусы. ==== Сольная кар'ера і пік славы ў складзе Queen (1983—1988) ==== У канцы [[1982]] гурт Queen заявіў, што ў [[1983]] гастроляў не будзе, група сыходзіць у адпачынак. Фрэдзі Меркуры даўно абдумваў ідэю выпусціць сольны альбом і цяпер для гэтага з'явілася магчымасць. У пачатку 1983 ён прыступіў да запісаў у студыі Musicland Studios ў [[Мюнхен]]е. У гэты час ён пазнаёміўся з кампазітарам Джорджа Морадэрам, які ўдзельнічаў у праекце аднаўлення нямога навукова-фантастычнага фільма Фрыца Ланга «[[Метраполіс, фільм, 1927|Метраполіс]]». Морадэр быў прыцягнуты ў якасці кампазітара для стварэння афармлення фільма музыкай у сучасным стылі. Ён прапанаваў Фрэдзі Меркуры прыняць удзел у гэтым праекце. Вынікам сумеснай працы Меркуры і Мородера стала песня «Love Kills», якая выйшла [[10 верасня]] [[1984]]. У канцы мая 1983 года Фрэдзі Меркуры пабываў на оперы [[Джузэпэ Ведзі]] «[[Баль-маскарад (опера)|Баль-маскарад]]». Тут ён упершыню ўбачыў і пачуў выдатную [[Іспанія|іспанскую]] оперную спявачку [[Мансерат Кабалье]]. Незвычайная прыгажосць і сіла яе голасу зрабілі на яго велізарнае ўражанне. Першым сінглам будучага сольнага альбома Меркуры [[Mr. Bad Guy]] стала песня «[[I Was Born to Love You]]», якая пабачыла свет [[9 красавіка]] [[1985]]. Альбом выйшаў праз тры тыдні, у кампаніі CBS Records. Пасля дзве песні гэтага альбома «[[Made in Heaven, песня|Made in Heaven]]» і «I Was Born to Love You» былі ўключаныя ў альбом «Made in Heaven», які Queen выпусціла ў [[1995 ў музыцы|1995]]. [[13 ліпеня]] 1985 стала асаблівым днём для [[Queen]] і Фрэдзі. У гэты дзень адбыўся канцэрт [[Live Aid]] — грандыёзнае шоу на стадыёне «[[Уэмблі]]», дзе прысутнічала 75 тысяч гледачоў і шмат вядомых выканаўцаў, такіх як [[Элтан Джон]], [[Пол Макартні]], [[Дэвід Боўі]], [[Стынг]], [[U2]] і многія іншыя (паралельна Шоу на «Уэмблі» ішоў канцэрт у [[Філадэльфія|Філадэльфіі]]). Канцэрт транслявала тэлебачанне ўсяго свету. Сваім выступленнем [[Queen]] забяспечылі сабе месца ў гісторыі, а ўсе аглядальнікі, журналісты, фаны і крытыкі былі аднадушныя, што гурт стаў цвіком праграмы{{крыніца?}}. [[Брайн Мей]]: "Памятаю, як рэзка падскочыў узровень адрэналіну, калі я выйшаў на сцэну і пачуў роў натоўпу. Але мы энергічна ўзяліся за справу. Азіраючыся назад, мяркую, што ўсе мы тады крыху перахвалявалася. Калі мы заканчвалі, мне здавалася, што выступ атрымаўся некалькі няскладным. Але ён нес шмат станоўчай энергіі. Вядома, Фрэдзі быў нашай сакрэтнай зброяй. Ён з лёгкасцю звяртаўся да ўсіх на стадыёне. Думаю, гэта быў яго дзень!». Праз год, [[12 ліпеня]] [[1986]], Queen зноў далі канцэрт на стадыёне «[[Уэмблі]]» у рамках тура [[Magic Tour]] у падтрымку альбома ''[[A Kind of Magic]]''. Гэты канцэрт наведала каля 120 000 чалавек, і пазней ён быў выдадзены як ''[[Queen at Wembley]]''. Завяршальнае шоу тура ў Небуорце [[9 жніўня]] стала апошнім выступам Queen з Меркуры. [[23 лютага]] [[1987]] Фрэдзі Меркуры выпусціў сінгл «[[The Great Pretender]]» (кавер-версію песні гурта [[The Platters]], запісаную ў студыі Townhouse). Таксама ён запісаў дзве песні для мюзікла ''Time'' [[1986]] — аднайменную «Time» і «In My Defence». У сакавіку 1987 Фрэдзі Меркуры сустрэўся з [[Мансерат Кабалье]] ў [[Барселона|Барселоне]] і падарыў ёй касету з некалькімі сваімі новымі песнямі. Гэтыя песні зрабілі моцнае ўражанне на Кабалье, і яна нават выканала адну з іх на канцэрце ў Лондане, у [[Каралеўскі тэатр Ковент-Гарден|Ковент-Гарден]], на здзіўленне Фрэдзі Меркуры. У пачатку красавіка 1987 Меркуры і Кабалье пачалі працу над сумесным альбомам. У канцы мая ў знакамітым «Ку-Клаб» на востраве [[востраў Івіс|Івіс]] адбыўся музычны фестываль, дзе Меркуры і Кабалье былі ганаровымі гасцямі. Яны выканалі на фестывалі песню «Barcelona», якую Фрэдзі Меркуры прысвяціў роднаму гораду Кабалье. [[8 кастрычніка]] [[1988]] на фестывалі La Nit ў Барселоне адбыўся другі сумесны выступ рок-музыканта і опернай дзівы - яны выканалі тры песні: «Golden Boy», «How Can I Go On» і «Barcelona». Сааўтар гэтых песень [[Майк Моран]] выканаў фартэпіянныя партыі да гэтых песень. Гэты выступ стаў апошнім з'яўленнем Фрэдзі Меркуры перад публікай. Да гэтага часу музыка ўжо быў цяжка хворы на [[СНІД]]. Альбом ''[[Barcelona, альбом|Barcelona]]'' выйшаў [[10 кастрычніка]] 1988 года. Загалоўная песня альбома, «Barcelona» стала адным з двух гімнаў [[Летнія Алімпійскія гульні 1992|Летніх Алімпійскіх гульняў у Барселоне]] [[1992]] года. ==== Хвароба і смерць (1986-1991) ==== У [[1986]] пачалі з'яўляцца чуткі пра тое, што Фрэдзі Меркуры хворы на [[СНІД]]. Першапачаткова ў прэсу прасачылася інфармацыя аб тым, што ён здаваў тэст на [[ВІЧ]]. З [[1989]] года сталі выяўляцца сур'ёзныя змены ў знешнасці Меркуры - ён моцна схуднеў. Аднак аж да апошніх дзён жыцця музыкант адмаўляў усе чуткі адносна свайго здароўя. Пра яго страшны дыягназ ведалі толькі блізкія людзі. У [[1989]] гурт Queen даў першае за некалькі гадоў сумеснае інтэрв'ю на радыё, дзе паведаміў аб тым, што хоча адступіць ад звыклай схемы «альбом-тур», у сувязі з чым у тур на гэты раз не паедзе. Сапраўдная прычына была ў тым, што фізічны стан вакаліста групы не дазваляў праводзіць канцэрты. Меркуры, ведаючы, што часу засталося мала, стараўся запісаць як мага больш песень. За апошнія гады жыцця акрамя свайго сольнага альбома [[Barcelona, альбом|Barcelona]] музыканту атрымалася запісаць песні да яшчэ трох альбомаў групы. Пры яго жыцці было выпушчана два альбома - [[The Miracle]], які выйшаў у 1989 годзе і [[Innuendo]], які выйшаў у [[1991]] годзе. Таксама да песень гэтых альбомаў было знята некалькі відэакліпаў. Да апошняга прыжыццёвага альбому кліпы здымаліся ў чорна-белым варыянце, каб завуаляваць фізічны стан вакаліста групы. Пасля смерці Фрэдзі Меркуры астатнія члены групы, выкарыстаўшы запісы яго галаса, змаглі выпусціць у [[1995]] годзе апошні альбом Queen ''[[Made in Heaven]]''. [[23 лістапада]] 1991 Фрэдзі зрабіў афіцыйную заяву, аб тым, што хворы на СНІД: «Улічваючы чуткі, якія хадзілі ў прэсе апошнія два тыдні, я хачу пацвердзіць: аналіз маёй крыві паказаў прысутнасць ВІЧ. У мяне СНІД. Я лічыў патрэбным трымаць гэту інфармацыю ў сакрэце, каб захаваць спакой родных і блізкіх. Аднак прыйшоў час паведаміць праўду маім сябрам і прыхільнікам ва ўсім свеце. Я спадзяюся, што кожны далучыцца да барацьбы з гэтай жудаснай хваробай» <ref>'' Bret, David.'' Living On the Edge : The Freddie Mercury Story {{ref-en}}. - London : Robson Books, 1996. - ISBN 1-86105-256-1.</ref>. Ён таксама распарадзіўся перадаць усе правы на песню «Bohemian Rhapsody» фонду Теренса Хігінса, створанага для супрацьстаяння СНІДу і ВІЧ. На наступны дзень, [[24 лістапада]], каля сямі гадзін вечара Фрэдзі Меркуры памёр у сваім доме ў Лондане ад бронхапнеўманіі, якая развілася на фоне СНІДу. Пасля таго, як стала вядома аб яго смерці, тысячы людзей прыйшлі да агароджы яго дома Garden Lodge, каб пакласці на дарожкі букеты кветак, паштоўкі, лісты і фатаграфіі. Пахаванне Фрэдзі Меркуры праводзіліся закрыта- прысутнічалі толькі родныя і блізкія. Нягледзячы на тое, што музыка, стаўшы дарослым, больш не схіляўся да [[Зараастрызм|зараастрыйскіх вераванняў]], яго бацькі, якія вызнаюць зараастрызм, правялі цырымонію пахавання ў адпаведнасці са сваімі вераваннямі, за выключэннем крэмацыі цела, якая паводле звычаяў зараастрызму не вітаецца. [[Піцер Фрыстоун]], асабісты памочнік Фрэдзі Меркуры, так апісваў цырымонію: {{Пачатак цытаты}} Труна з целам Фрэдзі перанеслі ў капліцу пад гукі песні [[Арэта Франклін|Арэты Франклін]] «You've Got a Friend». Затым Зараастрыйскі абрад быў працягам цырымоніі, якая пачалася ў паўдзевятага раніцы. Два святара- Парса, апранутых у белае адзенне, праводзілі яе ў памінальнай капліцы пахавальнага бюро «Джон НОДС і сыны» ў Лэдбоук-Гроўв. <...> У канцы службы цела Фрэдзі пакінула свет у суправаджэнні голаса Мансерат Кабалье, якая выконвала арыю «D'Amor Sull' Ali Rosee» з оперы [[Джузэпэ Вердзі]] «Трубадур». Фрэдзі ніколі не імкнуўся быць такім, як усе, - такое adieu як раз было ў яго духу, і Фрэдзі б яго ўхваліў. {{Канец цытаты}} Цела Фрэдзі Меркуры было крэміравана. Толькі яго сям'я і [[Мэры Осцін]] ведаюць, дзе спачывае прах музыканта — такім было яго жаданне<ref name='daily_mail2000'>[http://www.freddie.ru:8080/r/archives/daily_mail/Меркуры завяшчаў мне свае мільёны]{{Недаступная спасылка}}//Daily Mail Weekend. - 2000. - 22 студзеня.</ref>. У пачатку 2013 года выданне [[The Daily Mirror]] паведаміла, што месца спачынку артыста выяўлена прыхільнікамі — гэта могілкі Kensal Green ў Заходнім Лондане <ref>[http://news.mail.ru/society/12129308/?frommail = 1 Прыхільнікі Queen знайшлі прах Фрэдзі Меркуры] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20150411062616/https://news.mail.ru/society/12129308/?frommail |date=11 красавіка 2015 }}</ref>. У сваім завяшчанні Фрэдзі Меркуры пакінуў большую частку свайго стану, у тым ліку свой асабняк i даход ад продажаў яго пласцінак [[Мэры Осцін]], а таксама сваім бацькам і сястры. Акрамя таго, па 500 тысяч фунтаў было завешчана яго шэф-кухару Джо Фанелі, асабістаму памочніку Піцеру Фрыстоўну, 100 тысяч фунтаў — яго асабістаму шафёру Тэры Гідынгсу і 500 тысяч фунтаў — Джыму Хатан<ref name='daily_mail2000'/>. Джым Хатан вярнуўся ў 1995 годзе ў Ірландыю, дзе і памёр 1 студзеня 2010 г. ад раку лёгкіх. == Дыскаграфія == === Сольныя альбомы === * ''[[Mr. Bad Guy]]'' (выйшаў [[29 красавіка]] [[1985]]) * ''[[Barcelona, альбом|Barcelona]]'' (сумесны з [[Мантсерат Кабалье]], выйшаў [[10 кастрычніка]] [[1988]]) === Кампіляцыі === * ''[[The Freddie Mercury Album]]'' (выйшаў [[17 лістапада]] [[1992]]) * ''[[The Great Pretender]]'' (выйшаў [[24 лістапада]] 1992 года толькі ў [[ЗША]]) * ''[[Freddie Mercury – Remixes|Remixes]]'' (выйшаў [[1 лістапада]] [[1993]] толькі ў [[Балівія|Балівіі]], [[Бразілія|Бразіліі]], [[Італія|Італіі]], [[Нідэрланды|Нідэрландах]] і [[Японія|Японіі]]) * ''[[The Solo Collection]]'' (бокс-сет выйшаў [[23 кастрычніка]] [[2000]] у [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]], [[Еўропа|Еўропе]] і [[Японія|Японіі]]) * ''[[Solo]]'' (выйшаў у 2000 годзе) * ''[[Lover of Life, Singer of Songs]]'' (выйшаў [[4 верасня]] [[2006]]) * ''Barcelona: Special Edition'' (выйшаў 11 верасня 2012) * ''Messenger of the Gods: The Singles'' (выйшаў 2 верасня 2016)<ref>{{Cite web|url=https://www.amazon.co.uk/gp/product/B01H75D3M2/ref=dm_ws_sp_ps_dp|title=Messenger of the Gods: The Singles Collection|website=Amazon UK}}</ref> * ''Never Boring'' (бокс-сет, выйшаў 11 кастрычніка 2019) === Сінглы === * 1974 — «I Can Hear Music» * 1984 — «Love Kills» * 1985 — «I Was Born to Love You» * 1985 — «Made in Heaven» * 1985 — «Living on My Own» * 1985 — «Love Me Like There’s No Tomorrow» * 1986 — «Time» * 1987 — «The Great Pretender» * 1987 — «Barcelona» (з М. Кабалье) * 1988 — «The Golden Boy» (з М. Кабалье) * 1988 — «How Can I Go On» (з М. Кабалье) Пасмяротна выдадзеныя (выбарачна): * 1992 — «How Can I Go On» (з М. Кабалье) * 1992 — «In My Defence» * 1993 — «Living on My Own» (‘No More Brothers Remix’) * 2006 — «Love Kills» (шэраг рэміксаў, якія выпусцілі да 60-годдзя) == Зноскі == {{Reflist}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Queen}} {{DEFAULTSORT:Меркуры Фрэдзі}} [[Катэгорыя:Памерлі ад захворванняў, звязаных са СНІДам]] [[Катэгорыя:Музыканты Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Queen]] fft29yue9rfvfyrap39g4o55cod2614 5153622 5153620 2026-06-12T10:13:14Z PRChina Taiwan 169625 5153622 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Імя = Фрэдзі Меркуры |Арыгінал імя = Freddie Mercury |Выява = Freddie Mercury performing in New Haven, CT, November 1977.jpg |Апісанне выявы = Фрэдзі Меркуры падчас канцэрта. Лістапад [[1978]] года |Імя пры нададжэнні = Фарух Булсара |Дата нараджэння = 5.9.1946 |Месца нараджэння = [[Занзібар (горад)|Занзібар]], [[Занзібар, султанат|Занзібар]] |Дата смерці = 24.11.1991 |Месца смерці = [[Кенсінгтан]], [[Лондан]], [[Вялікабрытанія]] |Краіна = {{GBR}} |Прафесіі = [[певец]], [[музыка]], [[кампазітар]], [[прадзюсар]], [[паэт]] |Інструменты = [[вакал]], [[клавішныя]], [[акустычная гітара]] |Жанры = [[рок-н-ролл]], [[хард-рок]], [[поп-рок]], [[арт-рок]], [[глэм-рок]], [[поп-музыка|поп]], [[дыска]], [[опера]], |Псеўданімы = Ларры Люрэкс, Фрэдзі Меркуры |Калектывы = The Hectics, {{s|Sour Milk Sea,}} [[IBEX/Wreckage]], Smile/[[Queen]] |Лэйблы = [[Columbia Records|Columbia]], [[Polydor Records|Polydor]], [[EMI]], [[Parlophone]], [[Hollywood Records]] |Сайт = [[Выява:Freddie Mercury signature 2.svg|150px]]<br/>Подпіс Фрэдзі Меркуры }} '''Фрэдзі Меркуры''', таксама '''Фрэдзі Мерк'юры''' (анг. Freddie Mercury, сапраўднае імя '''Фарух Балсара'''; {{ДН|5|9|1946}}, Каменны горад, Занзібар — {{ДС|24|11|1991}}, {{МС|Лондан||}}, [[Вялікабрытанія]]) — англійскі спявак і музыкант парсійскага паходжання, вакаліст рок-гурта [[Queen]]. На сцэне вылучаўся сваім экстравагантным выглядам і вакалам у дыяпазоне чатырох [[актава|актаў]]. Напісаў для «Queen» мноства песень, якія сталі хітамі. {{Музыкант | Жанры = [[рок-н-ролл]], [[хард-рок]], [[глэм-рок]] <br><small>{{s|(в составе IBEX/Wreckage)}}</small><br>[[поп-рок]]<br><small>(как Ларри Люрекс)</small><br>[[хард-рок]], [[глэм-рок]], [[хеви-метал]], [[прогрессив-рок]]<br><small>{{s|(в составе Queen)}}</small><br>[[поп-рок]], [[диско]]<br><small>(сольное творчество)</small><br>[[классический кроссовер]], {{s|[[Неоклассицизм (музыка)|неоклассическая музыка]]}}<br><small>(с [[Кабалье, Монсеррат|Монсеррат Кабалье]])</small> | Сайт = }} <references /> '''Фрэдзі Меркуры''' ({{Lang-en|Freddie Mercury}} э; імя пры нараджэнні — '''Фарру́х Булсара''' ( {{Lang-gu|ફારુખ બલસારા}} ); {{ВД-Прэамбула}} ) — [[Вялікабрытанія|брытанскі]] [[Рок-музыка|рок-спявак]], [[кампазітар]] і аўтар песень. Вакаліст рок-гурта [[Queen]]. Меркуры з'яўляецца аўтарам такіх хітоў групы Queen, як "[[Bohemian Rhapsody]]", "Killer Queen", "Seven Seas of Rhye", "Somebody to Love", "We Are the Champions", "Don't Stop Me Now", "Crazy Little Thing Called Love і інш. Таксама займаўся сольнай творчасцю. У 2002 годзе Меркуры заняў 8-е месца ў апытанні "100 найвялікшых брытанцаў ", арганізаваным кампаніяй "[[BBC|Бі-бі-сі]]" <ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.bbc.co.uk/history/programmes/greatbritons/list.shtml/|title=The Top 100 Great Britons|publisher=BBC|archive-url=https://web.archive.org/web/20021204214727/http://www.bbc.co.uk/history/programmes/greatbritons/list.shtml/|archive-date=2002-12-04|access-date=2014-01-03|url-status=unfit}}</ref>. У 2005 годзе часопіс ''Blender'' правёў апытанне, па выніках якога Фрэдзі заняў другое месца сярод вакалістаў (першае сярод мужчын)<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.amiannoying.com/(S(l55wicfqhktyxu1hx2niojbs))/collection.aspx?collection=534|title=Blender Magazine's 22 Greatest Voices [MTV2]|publisher=AmIAnnoying.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109104532/http://www.amiannoying.com/(S(z5musrm1ce50jyszpx44xwfo))/collection.aspx?collection=534|archive-date=2013-11-09|access-date=2014-01-03|url-status=live}}</ref>. У 2008 годзе часопіс ''[[Rolling Stone]]'' паставіў яго на 18-е месца ў спісе «100 найвялікшых спевакоў усіх часоў»<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.rollingstone.com/music/lists/100-greatest-singers-of-all-time-19691231/freddie-mercury-20101202|title=Freddie Mercury|date=2010-12-03|publisher=Rolling Stone|archive-url=https://web.archive.org/web/20150420230335/http://www.rollingstone.com/music/lists/100-greatest-singers-of-all-time-19691231/freddie-mercury-20101202|archive-date=2015-04-20|access-date=2014-01-03|url-status=live}}</ref>, а ў 2023 годзе гэты ж часопіс уключыў яго ў спіс «200 найвялікшых спевакоў усіх часоў» на 14-м месцы. [[AllMusic|Allmusic]] ахарактарызаваў яго як «аднаго з найвялікшых рок-спевакоў і ўладальніка аднаго з найвялікшых галасоў за ўсю гісторыю музыкі»<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.allmusic.com/artist/freddie-mercury-mn0000130028/biography|title=Freddie Mercury — Biography|author=Greg Prato|publisher=[[Allmusic]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219204617/http://www.allmusic.com/artist/freddie-mercury-mn0000130028/biography|archive-date=2013-12-19|access-date=2014-01-03|url-status=live}}</ref>. == Біяграфія == === Дзяцінства і юнацтва (1946-1964) === Фрэдзі Меркуры нарадзіўся 5 верасня 1946 г. на востраве [[Занзібар]] ў сям'і [[парсы|парсаў]] Бомі (1908 г. - 2003/12/25) і Джэр (н. 1922/09/29). Пры нараджэнні хлопчык атрымаў імя Фарух, што значыць «выдатны», «шчаслівы». Бацька Фаруха працаваў касірам пры Вярхоўным судзе Англіі і Уэльса. У 1952 годзе ў Фрэдзі з'явілася сястра Кашміра. У [[1954]] годзе бацькі адправілі Фаруха ў школу Св. Пятра ў [[Панчгані]]. У той час значны ўплыў з музычнага пункту гледжання на яго аказала [[Балівуд]]ская спявачка [[Лата Мангешкар]] <ref>{{cite web|last = Fitzpatrick|first = Liam|title = Farrokh Bulsara|url = http ://www.time.com/time/asia/2006/heroes/at_bulsara.html|work = [[Time (magazine)|Time]]|access-date = 28 April May 2011|year = 2006|archive-url = https://web.archive.org/web/20110523230337/http://www.time.com/time/asia/2006/heroes/at_bulsara.html|archive-date = 23 мая 2011|url-status = dead}}</ref>. У Панчгані Фрэдзі стаў жыць з дзедам і цёткай <ref>{{cite web|url = http://www.nowpublic.com/culture/tribute-king-queen-freddie-mercury|title = Tribute to King of "Queen" Freddie Mercury|publisher = Nowpublic.com|access-date = 22 November 2009|archive-url = https://web.archive.org/web/20090606045524/http://www.nowpublic.com/culture/tribute-king-queen-freddie-mercury|archive-date = 6 чэрвеня 2009|url-status = dead}}</ref>. Імя «Фарух» было нязручна для вымаўлення аднакласнікамі (пераважна англамоўнымі), таму сябры сталі называць яго Фрэдзі. Усе віды спорту ў школе Св. Пятра былі тыпова брытанскімі. Фрэдзі не падабаліся крыкет і бег на доўгія дыстанцыі - ён аддаваў перавагу хакею, спрынту і боксу. У дзесяць гадоў ён стаў чэмпіёнам школы па настольным тэнісе, у дванаццаць гадоў атрымаў кубак за перамогу ў юнацкім мнагабор'і, а таксама грамату «за поспех ва ўсіх навуках і мастацтвах». Фрэдзі добра вучыўся, праяўляў цікавасць да музыкі і жывапісу, пастаянна рабіў малюнкі для сяброў і сваякоў. Таксама ён спяваў у школьным хоры і ўдзельнічаў у пастаноўках спектакляў. З ранніх гадоў Фрэдзі захапляўся музыкай. Спевы займалі амаль увесь яго вольны час, часам на шкоду заняткам. На музычныя здольнасці Фрэдзі звярнуў увагу дырэктар школы Св. Пятра. Ён напісаў ліст бацькам хлопчыка, у якім прапанаваў арганізаваць для Фрэдзі курсы гульні на [[фартэпіяна]] за невялікую плату <ref>[http://www.queenonline.com/history/35/Queen Online - History : Freddie Mercury]</ref>. Бацькі згадзіліся, і Фрэдзі пачаў з захапленнем вучыцца. Па заканчэнні навучання ён атрымаў чацвёртую ступень па тэорыі і практыцы. У [[1958]] пяцёра сяброў са школы Св. Пятра - Фрэдзі Булсара, [[Дэрык Бранш]], [[Брус Мюрэй]], [[Фаранг Іран]] і [[Віктар Рана]] стварылі сваю першую рок-групу, якую яны назвалі [[The Hectics]]. Гурт граў на школьных вечарах, танцах і юбілеях. У [[1962]] шаснаццацігадовы Фрэдзі скончыў школу Св. Пятра ў Панчгані і вярнуўся на Занзібар. У пачатку [[1964]] брытанскі ўрад перадаў уладу над Занзібарам арабскаму султану, і праз тыдзень пасля гэтага Занзібар быў абвешчаны незалежнай дзяржавай. У сувязі з палітычнымі беспарадкамі ў краіне сямейства Булсара, захапіўшы ўсяго толькі два валізкі з адзеннем, адляцела прэч у Вялікабрытанію. === Напярэдадні вядомасці (1964-1970) === {{няма крыніц у раздзеле|дата = 2011-11-25}} Прыбыўшы ў Англію, сям'я Булсара спачатку спынілася ў сваякоў, якія жылі ў Фелтхэме, графства [[Мідлсекс]], потым яны купілі ўласны дом. Фрэдзі, якому да таго моманту было васямнаццаць гадоў, паступіў у політэхнічную школу Айлсворт, дзе займаўся пераважна жывапісам, так як хацеў паступіць у мастацкі каледж. У сям'і былі праблемы з грашыма, таму падчас вакацый Фрэдзі даводзілася падпрацоўваць. Спачатку ён працаваў у аддзеле забеспячэння аэрапорта [[Хітроў]] у Лондане, затым - грузчыкам на гандлёвым складзе Фелтхэма. Яго калегі звярнулі ўвагу на яго «хупавыя» рукі, якія не адпавядаюць гэтай працы. На іх пытанні Фрэдзі адказаў, што ён - музыка і працуе грузчыкам толькі ў вольны час. Дзякуючы абаянню Фрэдзі іншыя грузчыкі сталі браць на сябе ільвіную частка яго працы. У маі [[1966]], скончыўшы Айлсворт з высокім балам па жывапісе, Фрэдзі прайшоў сумоўе ў мастацкі каледж Ілінг у Лондане, дзе пачаў вучыцца на кафедры графічнага ілюстравання восенню таго ж года. Неўзабаве пасля гэтага Фрэдзі пакінуў бацькоўскі дом і пасяліўся ў здымнай кватэры ў [[Кенсінгтон]]е са сваім сябрам Крысам Смітам. Кенсінгтон у тыя гады быў сэрцам лонданскай багемы і мастацтва. Фрэдзі шмат маляваў, асаблівае месца ў яго малюнках займаў яго кумір - гітарыст [[Джымі Хендрыкс]]. У Ілінга Фрэдзі пазнаёміўся і пасябраваў з [[Цім Стафел|Цімам Стафелам]], вакалістам, бас- гітарыстам і лідарам групы [[Smile]]. Праз некаторы час Цім стаў запрашаць Фрэдзі на рэпетыцыі групы. Фрэдзі ацаніў патэнцыял Smile, асабліва гульню гітарыста [[Брайн Мэй|Брайна Мэя]] і ўдарніка [[Роджэр Тэйлар|Роджэра Тэйлара]]. Фрэдзі пазнаёміўся і з іншымі маладымі музыкамі, такімі, як Цім і Найджэл Фостэры. Крыс Сміт, яго сусед па кватэры, таксама захапляўся музыкай. Фрэдзі і Крыс гулялі разам, спрабуючы змешваць розныя стылі, але на сцэну не выходзілі. Улетку [[1969]] дваццацітрохгадовы Фрэдзі скончыў Ілінг з дыпломам дызайнера графікі. Неўзабаве Фрэдзі пераехаў да Роджэра Тэйлара, і яны адкрылі краму на Кенсінгтонскім рынку, дзе прадавалі як карціны Фрэдзі, так і іншыя тавары. [[13 жніўня]] Фрэдзі пазнаёміўся з ліверпульскай групай ''Ibex''. У склад групы ўваходзілі гітарыст Майк Берзіня, бас-гітарыст Джон Тэйлар па мянушцы Тап, бубнач Мік Сміт па мянушцы Міфер (ад {{lang-en|miff}} — «злавацца», «псаваць настрой») і яшчэ адзін бас-гітарыст Джэф Хігінс, які замяняў Тапа, калі той граў на флейце. З імі быў іх менеджар Кен Тэст. Праз дзесяць дзён пасля сустрэчы Фрэдзі ўжо ведаў увесь рэпертуар групы, дадаў некалькі сваіх песень і адправіўся з імі на іх першы сумесны канцэрт, у Болтане, графства [[Ланкашыр]]. Іх канцэрты праходзілі ў рамках штогадовага блюз-фестывалю, таму мерапрыемствы асвятляліся прэсай. Канцэрты Ibex прайшлі [[23 Жніўня]] ў тэатры «Октагон» і [[25 жніўні]] ў Каралеўскім парку. Ibex выконвалі кавер-версіі песень гурта [[Cream]], [[Джымі Хендрыкс]]а, [[Led Zeppelin]] - улюбёнцаў Фрэдзі. У верасні - кастрычніку 1969 г. па прапанове Фрэдзі група была перайменавана ў Wreckage («Абломкі караблекрушэння»), прычым Фрэдзі пайшоў на хітрасць, каб пераканаць усіх змяніць назву групы. Праз кароткі час групу пакінуў Міфер, і яго месца заняў Рычард Томпсан, экс-бубнач групы 1984, у якой гуляў Браян Мэй да Smile. Пасля перайменавання Wreckage далі некалькі канцэртаў, але неўзабаве з-за таго, што Майк Берзіня вярнуўся ў Ліверпуль на вучобу, гурт распаўся. Фрэдзі вырашыў знайсці сабе новую групу. Сярод аб'яў у Melody Maker ён знайшоў вакансію вакаліста ў групе Sour Milk Sea («кісламалочнае мора»). Фрэдзі прыйшоў на праслухоўванне, і ў той жа дзень быў прыняты, так як іншым удзельнікам спадабаўся яго голас і манера рухацца. Група дагэтуль складалася з вакаліста-гітарыста Крыса Чэзні, басіста Пола Мілна, рытм-гітарыста Джэрэмі Гэлапа па мянушцы Рабер і бубнча Роба Цірэла. Пасля некалькіх рэпетыцый група дала пару канцэртаў у [[Оксфард]]зе, родным горадзе Крыса. Фрэдзі і Крыс пасябравалі, і неўзабаве Крыс пераехаў у кватэру, дзе жыў Фрэдзі і музыканты з Smile. Астатнім членам Sour Milk Sea не падабалася іх сяброўства, яны аргументавалі гэту антыпатыю непакоем за будучыню групы. У выніку праз два месяцы Джэрэмі забраў амаль усю апаратуру (паколькі яна належала яму), і на гэтым існаванне Sour Milk Sea завяршылася. === Queen (1970-1991) === ==== 1970-1982 ==== У красавіку [[1970]] Цім Стаффел вырашыў пакінуць Smile, і месца вакаліста ў іх групе заняў Фрэдзі. Па яго ініцыятыве група была перайменавана ў Queen. Да лютага [[1971]] ў групе не было сталага басіста - менш чым за год яны змянілі траіх чалавек. Нарэшце на адной з музычных вечарынак яны сустрэлі [[Джон Дзікан|Джона Дзікана]], чые здольнасці лепш за ўсё задавальнялі ў прафесійным плане. Пасля гэтага Queen сфарміраваліся ў канчатковым складзе. Пасля таго, як склад групы стаў сталым, Фрэдзі вырашыў намаляваць яе герб. Па адной з версій, за аснову быў узяты [[герб Вялікабрытаніі]], з лацінскай літарай Q, вакол якой «ўплецены» задыякальныя знакі членаў Queen: два [[Леў, знак задыяку|Льва]] — Джон Дзікан і Роджэр Тэйлар, краб, які вылазіў з агню - знак [[Рак, знак задыяку|Рака]] — Браян Мэй. Дзве феі з крыламі - добрыя памочніцы для герояў з брытанскага эпасу (таксама задыякальны знак Фрэдзі - Дзева). У [[1972]], падчас запісу ў студыі [[Trident Studios|Trident]] [[Queen, альбом|дэбютнага альбома]] Queen, Фрэдзі вырашыў змяніць сваё прозвішча Булсара на творчы псеўданім «Меркуры» - «Меркурый» і «Ртуць»). Гэта імя ён выкарыстаў у сваёй песні "[[Queen, альбом#My Fairy King|My Fairy King]]», у якой ёсць радкі: «Mother Mercury, look what they've done to me, I cannot run I cannot hide» ({{lang-be| Маці Меркурый (варыянт: '' ртуць''), паглядзі, што яны зрабілі са мной, я не магу бегчы, я не магу схавацца}}) <ref>[http://www.zoominfo.com/people/Bulsara_Freddie_207744607.aspx Freddie Bulsara ]//ZoomInfo Business</ref>. Паралельна з працай над першым альбомам — ''Queen'' — Фрэдзі прыняў удзел у праекце кампаніі Trident Studios пад псеўданімам Ларры Люрэкс, выканаўшы кавер-версіі песень «I Can Hear Music» і «Going Back» (па ініцыятыве Фрэдзі Меркуры ў гэтым праекце былі задзейнічаныя Браян Мэй і Роджэр Тэйлар). Фрэдзі стаў аўтарам першай песні Queen, якая патрапіла ў брытанскія чарты — «[[Seven Seas of Rhye]]» ([[1973 ў музыцы|1973]]). Ён жа склаў першы хіт групы — «[[Killer Queen]]» ([[1974 ў музыцы|1974]]), а таксама самую паспяховую кампазіцыю Queen - «[[Bohemian Rhapsody]]». Гэтай песне прадказвалі правал з-за яе занадта вялікай па мерках таго часу працягласці для сінгла і для прайгравання на камерцыйных радыёстанцыях (05:55) і змешвання некалькіх стыляў і жанраў музыкі. Але Queen выпусцілі песню ў якасці сінгла, знялі да яе відэакліп, які стаў рэвалюцыяй у музычных відэа, некаторыя нават называюць яго «першым відэакліпам » <ref>Ana María Sedeño, Videoclip Musical : Desarrollo Industrial y Últimas Tendencias Internacionales, dans Ciencias Sociales Online, vol. 3 n°1 (mars 2006), ISSN 0718-1671, p. 51-52 {{ref-es}}</ref>, хоць кліпы да песень здымаліся і раней <ref>'' Austerlitz, Saul.'' Money for Nothing : A History of the Music Video from the Beatles to the White Stripes {{ref-en}}. - Continuum International Publishing Group. - ISBN 0-8264-2958-0.</ref>. Песня пратрымалася на вяршыні брытанскага хіт-параду дзевяць тыдняў. У [[1975]] Queen гастралявала ў Японіі. Музыкі былі вельмі здзіўлены гарачым прыёмам японскіх прыхільнікаў гурта. Брайн Мэй успамінаў: «У нас быў некаторы поспех у Англіі і ЗША, але мы ніколі раней не бачылі такога фанатызму і любові. Раптам у Японіі мы пачалі адчуваць сябе сапраўднымі зоркамі, такімі як [[The Beatles]] і [[Bay City Rollers]], людзі сустракалі нас крыкамі захаплення, што было для нас навіной » <ref>''Hodkinson, Mark.'' Queen - The Early Years {{ref-en}}. - London : Omnibus Press, 1995-га. - ISBN 0-7119-4820-8</ref>. Фрэдзі закахаўся ў Японію і стаў фанатычным калекцыянерам японскага мастацтва <ref>[http://www.mercury-and-queen.com/officialbiography.htm Афіцыйная біяграфія Фрэдзі Меркуры]//Mercury and Queen</ref>. [[7 кастрычніка]] [[1979]] спраўдзілася даўняя мара Фрэдзі — ён выступіў з Каралеўскім балетам. Для свайго выступу ён абраў песні «Bohemian Rhapsody» і «Crazy Little Thing Called Love». У [[1980]] годзе Фрэдзі змяніў імідж - каротка пастрыгся і адгадаваў вусы. ==== Сольная кар'ера і пік славы ў складзе Queen (1983—1988) ==== У канцы [[1982]] гурт Queen заявіў, што ў [[1983]] гастроляў не будзе, група сыходзіць у адпачынак. Фрэдзі Меркуры даўно абдумваў ідэю выпусціць сольны альбом і цяпер для гэтага з'явілася магчымасць. У пачатку 1983 ён прыступіў да запісаў у студыі Musicland Studios ў [[Мюнхен]]е. У гэты час ён пазнаёміўся з кампазітарам Джорджа Морадэрам, які ўдзельнічаў у праекце аднаўлення нямога навукова-фантастычнага фільма Фрыца Ланга «[[Метраполіс, фільм, 1927|Метраполіс]]». Морадэр быў прыцягнуты ў якасці кампазітара для стварэння афармлення фільма музыкай у сучасным стылі. Ён прапанаваў Фрэдзі Меркуры прыняць удзел у гэтым праекце. Вынікам сумеснай працы Меркуры і Мородера стала песня «Love Kills», якая выйшла [[10 верасня]] [[1984]]. У канцы мая 1983 года Фрэдзі Меркуры пабываў на оперы [[Джузэпэ Ведзі]] «[[Баль-маскарад (опера)|Баль-маскарад]]». Тут ён упершыню ўбачыў і пачуў выдатную [[Іспанія|іспанскую]] оперную спявачку [[Мансерат Кабалье]]. Незвычайная прыгажосць і сіла яе голасу зрабілі на яго велізарнае ўражанне. Першым сінглам будучага сольнага альбома Меркуры [[Mr. Bad Guy]] стала песня «[[I Was Born to Love You]]», якая пабачыла свет [[9 красавіка]] [[1985]]. Альбом выйшаў праз тры тыдні, у кампаніі CBS Records. Пасля дзве песні гэтага альбома «[[Made in Heaven, песня|Made in Heaven]]» і «I Was Born to Love You» былі ўключаныя ў альбом «Made in Heaven», які Queen выпусціла ў [[1995 ў музыцы|1995]]. [[13 ліпеня]] 1985 стала асаблівым днём для [[Queen]] і Фрэдзі. У гэты дзень адбыўся канцэрт [[Live Aid]] — грандыёзнае шоу на стадыёне «[[Уэмблі]]», дзе прысутнічала 75 тысяч гледачоў і шмат вядомых выканаўцаў, такіх як [[Элтан Джон]], [[Пол Макартні]], [[Дэвід Боўі]], [[Стынг]], [[U2]] і многія іншыя (паралельна Шоу на «Уэмблі» ішоў канцэрт у [[Філадэльфія|Філадэльфіі]]). Канцэрт транслявала тэлебачанне ўсяго свету. Сваім выступленнем [[Queen]] забяспечылі сабе месца ў гісторыі, а ўсе аглядальнікі, журналісты, фаны і крытыкі былі аднадушныя, што гурт стаў цвіком праграмы{{крыніца?}}. [[Брайн Мей]]: "Памятаю, як рэзка падскочыў узровень адрэналіну, калі я выйшаў на сцэну і пачуў роў натоўпу. Але мы энергічна ўзяліся за справу. Азіраючыся назад, мяркую, што ўсе мы тады крыху перахвалявалася. Калі мы заканчвалі, мне здавалася, што выступ атрымаўся некалькі няскладным. Але ён нес шмат станоўчай энергіі. Вядома, Фрэдзі быў нашай сакрэтнай зброяй. Ён з лёгкасцю звяртаўся да ўсіх на стадыёне. Думаю, гэта быў яго дзень!». Праз год, [[12 ліпеня]] [[1986]], Queen зноў далі канцэрт на стадыёне «[[Уэмблі]]» у рамках тура [[Magic Tour]] у падтрымку альбома ''[[A Kind of Magic]]''. Гэты канцэрт наведала каля 120 000 чалавек, і пазней ён быў выдадзены як ''[[Queen at Wembley]]''. Завяршальнае шоу тура ў Небуорце [[9 жніўня]] стала апошнім выступам Queen з Меркуры. [[23 лютага]] [[1987]] Фрэдзі Меркуры выпусціў сінгл «[[The Great Pretender]]» (кавер-версію песні гурта [[The Platters]], запісаную ў студыі Townhouse). Таксама ён запісаў дзве песні для мюзікла ''Time'' [[1986]] — аднайменную «Time» і «In My Defence». У сакавіку 1987 Фрэдзі Меркуры сустрэўся з [[Мансерат Кабалье]] ў [[Барселона|Барселоне]] і падарыў ёй касету з некалькімі сваімі новымі песнямі. Гэтыя песні зрабілі моцнае ўражанне на Кабалье, і яна нават выканала адну з іх на канцэрце ў Лондане, у [[Каралеўскі тэатр Ковент-Гарден|Ковент-Гарден]], на здзіўленне Фрэдзі Меркуры. У пачатку красавіка 1987 Меркуры і Кабалье пачалі працу над сумесным альбомам. У канцы мая ў знакамітым «Ку-Клаб» на востраве [[востраў Івіс|Івіс]] адбыўся музычны фестываль, дзе Меркуры і Кабалье былі ганаровымі гасцямі. Яны выканалі на фестывалі песню «Barcelona», якую Фрэдзі Меркуры прысвяціў роднаму гораду Кабалье. [[8 кастрычніка]] [[1988]] на фестывалі La Nit ў Барселоне адбыўся другі сумесны выступ рок-музыканта і опернай дзівы - яны выканалі тры песні: «Golden Boy», «How Can I Go On» і «Barcelona». Сааўтар гэтых песень [[Майк Моран]] выканаў фартэпіянныя партыі да гэтых песень. Гэты выступ стаў апошнім з'яўленнем Фрэдзі Меркуры перад публікай. Да гэтага часу музыка ўжо быў цяжка хворы на [[СНІД]]. Альбом ''[[Barcelona, альбом|Barcelona]]'' выйшаў [[10 кастрычніка]] 1988 года. Загалоўная песня альбома, «Barcelona» стала адным з двух гімнаў [[Летнія Алімпійскія гульні 1992|Летніх Алімпійскіх гульняў у Барселоне]] [[1992]] года. ==== Хвароба і смерць (1986-1991) ==== У [[1986]] пачалі з'яўляцца чуткі пра тое, што Фрэдзі Меркуры хворы на [[СНІД]]. Першапачаткова ў прэсу прасачылася інфармацыя аб тым, што ён здаваў тэст на [[ВІЧ]]. З [[1989]] года сталі выяўляцца сур'ёзныя змены ў знешнасці Меркуры - ён моцна схуднеў. Аднак аж да апошніх дзён жыцця музыкант адмаўляў усе чуткі адносна свайго здароўя. Пра яго страшны дыягназ ведалі толькі блізкія людзі. У [[1989]] гурт Queen даў першае за некалькі гадоў сумеснае інтэрв'ю на радыё, дзе паведаміў аб тым, што хоча адступіць ад звыклай схемы «альбом-тур», у сувязі з чым у тур на гэты раз не паедзе. Сапраўдная прычына была ў тым, што фізічны стан вакаліста групы не дазваляў праводзіць канцэрты. Меркуры, ведаючы, што часу засталося мала, стараўся запісаць як мага больш песень. За апошнія гады жыцця акрамя свайго сольнага альбома [[Barcelona, альбом|Barcelona]] музыканту атрымалася запісаць песні да яшчэ трох альбомаў групы. Пры яго жыцці было выпушчана два альбома - [[The Miracle]], які выйшаў у 1989 годзе і [[Innuendo]], які выйшаў у [[1991]] годзе. Таксама да песень гэтых альбомаў было знята некалькі відэакліпаў. Да апошняга прыжыццёвага альбому кліпы здымаліся ў чорна-белым варыянце, каб завуаляваць фізічны стан вакаліста групы. Пасля смерці Фрэдзі Меркуры астатнія члены групы, выкарыстаўшы запісы яго галаса, змаглі выпусціць у [[1995]] годзе апошні альбом Queen ''[[Made in Heaven]]''. [[23 лістапада]] 1991 Фрэдзі зрабіў афіцыйную заяву, аб тым, што хворы на СНІД: «Улічваючы чуткі, якія хадзілі ў прэсе апошнія два тыдні, я хачу пацвердзіць: аналіз маёй крыві паказаў прысутнасць ВІЧ. У мяне СНІД. Я лічыў патрэбным трымаць гэту інфармацыю ў сакрэце, каб захаваць спакой родных і блізкіх. Аднак прыйшоў час паведаміць праўду маім сябрам і прыхільнікам ва ўсім свеце. Я спадзяюся, што кожны далучыцца да барацьбы з гэтай жудаснай хваробай» <ref>'' Bret, David.'' Living On the Edge : The Freddie Mercury Story {{ref-en}}. - London : Robson Books, 1996. - ISBN 1-86105-256-1.</ref>. Ён таксама распарадзіўся перадаць усе правы на песню «Bohemian Rhapsody» фонду Теренса Хігінса, створанага для супрацьстаяння СНІДу і ВІЧ. На наступны дзень, [[24 лістапада]], каля сямі гадзін вечара Фрэдзі Меркуры памёр у сваім доме ў Лондане ад бронхапнеўманіі, якая развілася на фоне СНІДу. Пасля таго, як стала вядома аб яго смерці, тысячы людзей прыйшлі да агароджы яго дома Garden Lodge, каб пакласці на дарожкі букеты кветак, паштоўкі, лісты і фатаграфіі. Пахаванне Фрэдзі Меркуры праводзіліся закрыта- прысутнічалі толькі родныя і блізкія. Нягледзячы на тое, што музыка, стаўшы дарослым, больш не схіляўся да [[Зараастрызм|зараастрыйскіх вераванняў]], яго бацькі, якія вызнаюць зараастрызм, правялі цырымонію пахавання ў адпаведнасці са сваімі вераваннямі, за выключэннем крэмацыі цела, якая паводле звычаяў зараастрызму не вітаецца. [[Піцер Фрыстоун]], асабісты памочнік Фрэдзі Меркуры, так апісваў цырымонію: {{Пачатак цытаты}} Труна з целам Фрэдзі перанеслі ў капліцу пад гукі песні [[Арэта Франклін|Арэты Франклін]] «You've Got a Friend». Затым Зараастрыйскі абрад быў працягам цырымоніі, якая пачалася ў паўдзевятага раніцы. Два святара- Парса, апранутых у белае адзенне, праводзілі яе ў памінальнай капліцы пахавальнага бюро «Джон НОДС і сыны» ў Лэдбоук-Гроўв. <...> У канцы службы цела Фрэдзі пакінула свет у суправаджэнні голаса Мансерат Кабалье, якая выконвала арыю «D'Amor Sull' Ali Rosee» з оперы [[Джузэпэ Вердзі]] «Трубадур». Фрэдзі ніколі не імкнуўся быць такім, як усе, - такое adieu як раз было ў яго духу, і Фрэдзі б яго ўхваліў. {{Канец цытаты}} Цела Фрэдзі Меркуры было крэміравана. Толькі яго сям'я і [[Мэры Осцін]] ведаюць, дзе спачывае прах музыканта — такім было яго жаданне<ref name='daily_mail2000'>[http://www.freddie.ru:8080/r/archives/daily_mail/Меркуры завяшчаў мне свае мільёны]{{Недаступная спасылка}}//Daily Mail Weekend. - 2000. - 22 студзеня.</ref>. У пачатку 2013 года выданне [[The Daily Mirror]] паведаміла, што месца спачынку артыста выяўлена прыхільнікамі — гэта могілкі Kensal Green ў Заходнім Лондане <ref>[http://news.mail.ru/society/12129308/?frommail = 1 Прыхільнікі Queen знайшлі прах Фрэдзі Меркуры] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20150411062616/https://news.mail.ru/society/12129308/?frommail |date=11 красавіка 2015 }}</ref>. У сваім завяшчанні Фрэдзі Меркуры пакінуў большую частку свайго стану, у тым ліку свой асабняк i даход ад продажаў яго пласцінак [[Мэры Осцін]], а таксама сваім бацькам і сястры. Акрамя таго, па 500 тысяч фунтаў было завешчана яго шэф-кухару Джо Фанелі, асабістаму памочніку Піцеру Фрыстоўну, 100 тысяч фунтаў — яго асабістаму шафёру Тэры Гідынгсу і 500 тысяч фунтаў — Джыму Хатан<ref name='daily_mail2000'/>. Джым Хатан вярнуўся ў 1995 годзе ў Ірландыю, дзе і памёр 1 студзеня 2010 г. ад раку лёгкіх. == Дыскаграфія == === Сольныя альбомы === * ''[[Mr. Bad Guy]]'' (выйшаў [[29 красавіка]] [[1985]]) * ''[[Barcelona, альбом|Barcelona]]'' (сумесны з [[Мантсерат Кабалье]], выйшаў [[10 кастрычніка]] [[1988]]) === Кампіляцыі === * ''[[The Freddie Mercury Album]]'' (выйшаў [[17 лістапада]] [[1992]]) * ''[[The Great Pretender]]'' (выйшаў [[24 лістапада]] 1992 года толькі ў [[ЗША]]) * ''[[Freddie Mercury – Remixes|Remixes]]'' (выйшаў [[1 лістапада]] [[1993]] толькі ў [[Балівія|Балівіі]], [[Бразілія|Бразіліі]], [[Італія|Італіі]], [[Нідэрланды|Нідэрландах]] і [[Японія|Японіі]]) * ''[[The Solo Collection]]'' (бокс-сет выйшаў [[23 кастрычніка]] [[2000]] у [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]], [[Еўропа|Еўропе]] і [[Японія|Японіі]]) * ''[[Solo]]'' (выйшаў у 2000 годзе) * ''[[Lover of Life, Singer of Songs]]'' (выйшаў [[4 верасня]] [[2006]]) * ''Barcelona: Special Edition'' (выйшаў 11 верасня 2012) * ''Messenger of the Gods: The Singles'' (выйшаў 2 верасня 2016)<ref>{{Cite web|url=https://www.amazon.co.uk/gp/product/B01H75D3M2/ref=dm_ws_sp_ps_dp|title=Messenger of the Gods: The Singles Collection|website=Amazon UK}}</ref> * ''Never Boring'' (бокс-сет, выйшаў 11 кастрычніка 2019) === Сінглы === * 1974 — «I Can Hear Music» * 1984 — «Love Kills» * 1985 — «I Was Born to Love You» * 1985 — «Made in Heaven» * 1985 — «Living on My Own» * 1985 — «Love Me Like There’s No Tomorrow» * 1986 — «Time» * 1987 — «The Great Pretender» * 1987 — «Barcelona» (з М. Кабалье) * 1988 — «The Golden Boy» (з М. Кабалье) * 1988 — «How Can I Go On» (з М. Кабалье) Пасмяротна выдадзеныя (выбарачна): * 1992 — «How Can I Go On» (з М. Кабалье) * 1992 — «In My Defence» * 1993 — «Living on My Own» (‘No More Brothers Remix’) * 2006 — «Love Kills» (шэраг рэміксаў, якія выпусцілі да 60-годдзя) == Зноскі == {{Reflist}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Queen}} {{DEFAULTSORT:Меркуры Фрэдзі}} [[Катэгорыя:Памерлі ад захворванняў, звязаных са СНІДам]] [[Катэгорыя:Музыканты Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Queen]] cim0txopz9yz5sy0l4crkcf2xjnru89 5153656 5153622 2026-06-12T11:19:18Z JerzyKundrat 174 Адхілены 2 апошнія змены (зробленыя [[Адмысловае:Contributions/PRChina Taiwan|PRChina Taiwan]]) і адноўлена версія 5125442, зробленая DzBar 5153656 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Імя = Фрэдзі Меркуры |Арыгінал імя = Freddie Mercury |Выява = Freddie Mercury performing in New Haven, CT, November 1977.jpg |Апісанне выявы = Фрэдзі Меркуры падчас канцэрта. Лістапад [[1978]] года |Імя пры нададжэнні = Фарух Булсара |Дата нараджэння = 5.9.1946 |Месца нараджэння = [[Занзібар (горад)|Занзібар]], [[Занзібар, султанат|Занзібар]] |Дата смерці = 24.11.1991 |Месца смерці = [[Кенсінгтан]], [[Лондан]], [[Вялікабрытанія]] |Краіна = {{GBR}} |Прафесіі = [[певец]], [[музыка]], [[кампазітар]], [[прадзюсар]], [[паэт]] |Інструменты = [[вакал]], [[клавішныя]], [[акустычная гітара]] |Жанры = [[рок-н-ролл]], [[хард-рок]], [[поп-рок]], [[арт-рок]], [[глэм-рок]], [[поп-музыка|поп]], [[дыска]], [[опера]], |Псеўданімы = Ларры Люрэкс, Фрэдзі Меркуры |Калектывы = The Hectics, {{s|Sour Milk Sea,}} [[IBEX/Wreckage]], Smile/[[Queen]] |Лэйблы = [[Columbia Records|Columbia]], [[Polydor Records|Polydor]], [[EMI]], [[Parlophone]], [[Hollywood Records]] |Сайт = [[Выява:Freddie Mercury signature 2.svg|150px]]<br/>Подпіс Фрэдзі Меркуры }} '''Фрэдзі Меркуры''', таксама '''Фрэдзі Мерк'юры''' (анг. Freddie Mercury, сапраўднае імя '''Фарух Балсара'''; {{ДН|5|9|1946}}, Каменны горад, Занзібар — {{ДС|24|11|1991}}, {{МС|Лондан||}}, [[Вялікабрытанія]]) — англійскі спявак і музыкант парсійскага паходжання, вакаліст рок-гурта [[Queen]]. На сцэне вылучаўся сваім экстравагантным выглядам і вакалам у дыяпазоне чатырох [[актава|актаў]]. Напісаў для «Queen» мноства песень, якія сталі хітамі, у тым ліку «Bohemian Rhapsody», «Killer Queen», «Somebody to Love», «Don’t Stop Me Now», «Crazy Little Thing Called Love» і «We Are the Champions». Акрамя ўдзелу ў «Queen» таксама спяваў сола, стварыўшы такія хіты, як «Barcelona», «I Was Born to Love You» і «Living on My Own». == Біяграфія == === Дзяцінства і юнацтва (1946-1964) === Фрэдзі Меркуры нарадзіўся 5 верасня 1946 г. на востраве [[Занзібар]] ў сям'і [[парсы|парсаў]] Бомі (1908 г. - 2003/12/25) і Джэр (н. 1922/09/29). Пры нараджэнні хлопчык атрымаў імя Фарух, што значыць «выдатны», «шчаслівы». Бацька Фаруха працаваў касірам пры Вярхоўным судзе Англіі і Уэльса. У 1952 годзе ў Фрэдзі з'явілася сястра Кашміра. У [[1954]] годзе бацькі адправілі Фаруха ў школу Св. Пятра ў [[Панчгані]]. У той час значны ўплыў з музычнага пункту гледжання на яго аказала [[Балівуд]]ская спявачка [[Лата Мангешкар]] <ref>{{cite web|last = Fitzpatrick|first = Liam|title = Farrokh Bulsara|url = http ://www.time.com/time/asia/2006/heroes/at_bulsara.html|work = [[Time (magazine)|Time]]|access-date = 28 April May 2011|year = 2006|archive-url = https://web.archive.org/web/20110523230337/http://www.time.com/time/asia/2006/heroes/at_bulsara.html|archive-date = 23 мая 2011|url-status = dead}}</ref>. У Панчгані Фрэдзі стаў жыць з дзедам і цёткай <ref>{{cite web|url = http://www.nowpublic.com/culture/tribute-king-queen-freddie-mercury|title = Tribute to King of "Queen" Freddie Mercury|publisher = Nowpublic.com|access-date = 22 November 2009|archive-url = https://web.archive.org/web/20090606045524/http://www.nowpublic.com/culture/tribute-king-queen-freddie-mercury|archive-date = 6 чэрвеня 2009|url-status = dead}}</ref>. Імя «Фарух» было нязручна для вымаўлення аднакласнікамі (пераважна англамоўнымі), таму сябры сталі называць яго Фрэдзі. Усе віды спорту ў школе Св. Пятра былі тыпова брытанскімі. Фрэдзі не падабаліся крыкет і бег на доўгія дыстанцыі - ён аддаваў перавагу хакею, спрынту і боксу. У дзесяць гадоў ён стаў чэмпіёнам школы па настольным тэнісе, у дванаццаць гадоў атрымаў кубак за перамогу ў юнацкім мнагабор'і, а таксама грамату «за поспех ва ўсіх навуках і мастацтвах». Фрэдзі добра вучыўся, праяўляў цікавасць да музыкі і жывапісу, пастаянна рабіў малюнкі для сяброў і сваякоў. Таксама ён спяваў у школьным хоры і ўдзельнічаў у пастаноўках спектакляў. З ранніх гадоў Фрэдзі захапляўся музыкай. Спевы займалі амаль увесь яго вольны час, часам на шкоду заняткам. На музычныя здольнасці Фрэдзі звярнуў увагу дырэктар школы Св. Пятра. Ён напісаў ліст бацькам хлопчыка, у якім прапанаваў арганізаваць для Фрэдзі курсы гульні на [[фартэпіяна]] за невялікую плату <ref>[http://www.queenonline.com/history/35/Queen Online - History : Freddie Mercury]</ref>. Бацькі згадзіліся, і Фрэдзі пачаў з захапленнем вучыцца. Па заканчэнні навучання ён атрымаў чацвёртую ступень па тэорыі і практыцы. У [[1958]] пяцёра сяброў са школы Св. Пятра - Фрэдзі Булсара, [[Дэрык Бранш]], [[Брус Мюрэй]], [[Фаранг Іран]] і [[Віктар Рана]] стварылі сваю першую рок-групу, якую яны назвалі [[The Hectics]]. Гурт граў на школьных вечарах, танцах і юбілеях. У [[1962]] шаснаццацігадовы Фрэдзі скончыў школу Св. Пятра ў Панчгані і вярнуўся на Занзібар. У пачатку [[1964]] брытанскі ўрад перадаў уладу над Занзібарам арабскаму султану, і праз тыдзень пасля гэтага Занзібар быў абвешчаны незалежнай дзяржавай. У сувязі з палітычнымі беспарадкамі ў краіне сямейства Булсара, захапіўшы ўсяго толькі два валізкі з адзеннем, адляцела прэч у Вялікабрытанію. === Напярэдадні вядомасці (1964-1970) === {{няма крыніц у раздзеле|дата = 2011-11-25}} Прыбыўшы ў Англію, сям'я Булсара спачатку спынілася ў сваякоў, якія жылі ў Фелтхэме, графства [[Мідлсекс]], потым яны купілі ўласны дом. Фрэдзі, якому да таго моманту было васямнаццаць гадоў, паступіў у політэхнічную школу Айлсворт, дзе займаўся пераважна жывапісам, так як хацеў паступіць у мастацкі каледж. У сям'і былі праблемы з грашыма, таму падчас вакацый Фрэдзі даводзілася падпрацоўваць. Спачатку ён працаваў у аддзеле забеспячэння аэрапорта [[Хітроў]] у Лондане, затым - грузчыкам на гандлёвым складзе Фелтхэма. Яго калегі звярнулі ўвагу на яго «хупавыя» рукі, якія не адпавядаюць гэтай працы. На іх пытанні Фрэдзі адказаў, што ён - музыка і працуе грузчыкам толькі ў вольны час. Дзякуючы абаянню Фрэдзі іншыя грузчыкі сталі браць на сябе ільвіную частка яго працы. У маі [[1966]], скончыўшы Айлсворт з высокім балам па жывапісе, Фрэдзі прайшоў сумоўе ў мастацкі каледж Ілінг у Лондане, дзе пачаў вучыцца на кафедры графічнага ілюстравання восенню таго ж года. Неўзабаве пасля гэтага Фрэдзі пакінуў бацькоўскі дом і пасяліўся ў здымнай кватэры ў [[Кенсінгтон]]е са сваім сябрам Крысам Смітам. Кенсінгтон у тыя гады быў сэрцам лонданскай багемы і мастацтва. Фрэдзі шмат маляваў, асаблівае месца ў яго малюнках займаў яго кумір - гітарыст [[Джымі Хендрыкс]]. У Ілінга Фрэдзі пазнаёміўся і пасябраваў з [[Цім Стафел|Цімам Стафелам]], вакалістам, бас- гітарыстам і лідарам групы [[Smile]]. Праз некаторы час Цім стаў запрашаць Фрэдзі на рэпетыцыі групы. Фрэдзі ацаніў патэнцыял Smile, асабліва гульню гітарыста [[Брайн Мэй|Брайна Мэя]] і ўдарніка [[Роджэр Тэйлар|Роджэра Тэйлара]]. Фрэдзі пазнаёміўся і з іншымі маладымі музыкамі, такімі, як Цім і Найджэл Фостэры. Крыс Сміт, яго сусед па кватэры, таксама захапляўся музыкай. Фрэдзі і Крыс гулялі разам, спрабуючы змешваць розныя стылі, але на сцэну не выходзілі. Улетку [[1969]] дваццацітрохгадовы Фрэдзі скончыў Ілінг з дыпломам дызайнера графікі. Неўзабаве Фрэдзі пераехаў да Роджэра Тэйлара, і яны адкрылі краму на Кенсінгтонскім рынку, дзе прадавалі як карціны Фрэдзі, так і іншыя тавары. [[13 жніўня]] Фрэдзі пазнаёміўся з ліверпульскай групай ''Ibex''. У склад групы ўваходзілі гітарыст Майк Берзіня, бас-гітарыст Джон Тэйлар па мянушцы Тап, бубнач Мік Сміт па мянушцы Міфер (ад {{lang-en|miff}} — «злавацца», «псаваць настрой») і яшчэ адзін бас-гітарыст Джэф Хігінс, які замяняў Тапа, калі той граў на флейце. З імі быў іх менеджар Кен Тэст. Праз дзесяць дзён пасля сустрэчы Фрэдзі ўжо ведаў увесь рэпертуар групы, дадаў некалькі сваіх песень і адправіўся з імі на іх першы сумесны канцэрт, у Болтане, графства [[Ланкашыр]]. Іх канцэрты праходзілі ў рамках штогадовага блюз-фестывалю, таму мерапрыемствы асвятляліся прэсай. Канцэрты Ibex прайшлі [[23 Жніўня]] ў тэатры «Октагон» і [[25 жніўні]] ў Каралеўскім парку. Ibex выконвалі кавер-версіі песень гурта [[Cream]], [[Джымі Хендрыкс]]а, [[Led Zeppelin]] - улюбёнцаў Фрэдзі. У верасні - кастрычніку 1969 г. па прапанове Фрэдзі група была перайменавана ў Wreckage («Абломкі караблекрушэння»), прычым Фрэдзі пайшоў на хітрасць, каб пераканаць усіх змяніць назву групы. Праз кароткі час групу пакінуў Міфер, і яго месца заняў Рычард Томпсан, экс-бубнач групы 1984, у якой гуляў Браян Мэй да Smile. Пасля перайменавання Wreckage далі некалькі канцэртаў, але неўзабаве з-за таго, што Майк Берзіня вярнуўся ў Ліверпуль на вучобу, гурт распаўся. Фрэдзі вырашыў знайсці сабе новую групу. Сярод аб'яў у Melody Maker ён знайшоў вакансію вакаліста ў групе Sour Milk Sea («кісламалочнае мора»). Фрэдзі прыйшоў на праслухоўванне, і ў той жа дзень быў прыняты, так як іншым удзельнікам спадабаўся яго голас і манера рухацца. Група дагэтуль складалася з вакаліста-гітарыста Крыса Чэзні, басіста Пола Мілна, рытм-гітарыста Джэрэмі Гэлапа па мянушцы Рабер і бубнча Роба Цірэла. Пасля некалькіх рэпетыцый група дала пару канцэртаў у [[Оксфард]]зе, родным горадзе Крыса. Фрэдзі і Крыс пасябравалі, і неўзабаве Крыс пераехаў у кватэру, дзе жыў Фрэдзі і музыканты з Smile. Астатнім членам Sour Milk Sea не падабалася іх сяброўства, яны аргументавалі гэту антыпатыю непакоем за будучыню групы. У выніку праз два месяцы Джэрэмі забраў амаль усю апаратуру (паколькі яна належала яму), і на гэтым існаванне Sour Milk Sea завяршылася. === Queen (1970-1991) === ==== 1970-1982 ==== У красавіку [[1970]] Цім Стаффел вырашыў пакінуць Smile, і месца вакаліста ў іх групе заняў Фрэдзі. Па яго ініцыятыве група была перайменавана ў Queen. Да лютага [[1971]] ў групе не было сталага басіста - менш чым за год яны змянілі траіх чалавек. Нарэшце на адной з музычных вечарынак яны сустрэлі [[Джон Дзікан|Джона Дзікана]], чые здольнасці лепш за ўсё задавальнялі ў прафесійным плане. Пасля гэтага Queen сфарміраваліся ў канчатковым складзе. Пасля таго, як склад групы стаў сталым, Фрэдзі вырашыў намаляваць яе герб. Па адной з версій, за аснову быў узяты [[герб Вялікабрытаніі]], з лацінскай літарай Q, вакол якой «ўплецены» задыякальныя знакі членаў Queen: два [[Леў, знак задыяку|Льва]] — Джон Дзікан і Роджэр Тэйлар, краб, які вылазіў з агню - знак [[Рак, знак задыяку|Рака]] — Браян Мэй. Дзве феі з крыламі - добрыя памочніцы для герояў з брытанскага эпасу (таксама задыякальны знак Фрэдзі - Дзева). У [[1972]], падчас запісу ў студыі [[Trident Studios|Trident]] [[Queen, альбом|дэбютнага альбома]] Queen, Фрэдзі вырашыў змяніць сваё прозвішча Булсара на творчы псеўданім «Меркуры» - «Меркурый» і «Ртуць»). Гэта імя ён выкарыстаў у сваёй песні "[[Queen, альбом#My Fairy King|My Fairy King]]», у якой ёсць радкі: «Mother Mercury, look what they've done to me, I cannot run I cannot hide» ({{lang-be| Маці Меркурый (варыянт: '' ртуць''), паглядзі, што яны зрабілі са мной, я не магу бегчы, я не магу схавацца}}) <ref>[http://www.zoominfo.com/people/Bulsara_Freddie_207744607.aspx Freddie Bulsara ]//ZoomInfo Business</ref>. Паралельна з працай над першым альбомам — ''Queen'' — Фрэдзі прыняў удзел у праекце кампаніі Trident Studios пад псеўданімам Ларры Люрэкс, выканаўшы кавер-версіі песень «I Can Hear Music» і «Going Back» (па ініцыятыве Фрэдзі Меркуры ў гэтым праекце былі задзейнічаныя Браян Мэй і Роджэр Тэйлар). Фрэдзі стаў аўтарам першай песні Queen, якая патрапіла ў брытанскія чарты — «[[Seven Seas of Rhye]]» ([[1973 ў музыцы|1973]]). Ён жа склаў першы хіт групы — «[[Killer Queen]]» ([[1974 ў музыцы|1974]]), а таксама самую паспяховую кампазіцыю Queen - «[[Bohemian Rhapsody]]». Гэтай песне прадказвалі правал з-за яе занадта вялікай па мерках таго часу працягласці для сінгла і для прайгравання на камерцыйных радыёстанцыях (05:55) і змешвання некалькіх стыляў і жанраў музыкі. Але Queen выпусцілі песню ў якасці сінгла, знялі да яе відэакліп, які стаў рэвалюцыяй у музычных відэа, некаторыя нават называюць яго «першым відэакліпам » <ref>Ana María Sedeño, Videoclip Musical : Desarrollo Industrial y Últimas Tendencias Internacionales, dans Ciencias Sociales Online, vol. 3 n°1 (mars 2006), ISSN 0718-1671, p. 51-52 {{ref-es}}</ref>, хоць кліпы да песень здымаліся і раней <ref>'' Austerlitz, Saul.'' Money for Nothing : A History of the Music Video from the Beatles to the White Stripes {{ref-en}}. - Continuum International Publishing Group. - ISBN 0-8264-2958-0.</ref>. Песня пратрымалася на вяршыні брытанскага хіт-параду дзевяць тыдняў. У [[1975]] Queen гастралявала ў Японіі. Музыкі былі вельмі здзіўлены гарачым прыёмам японскіх прыхільнікаў гурта. Брайн Мэй успамінаў: «У нас быў некаторы поспех у Англіі і ЗША, але мы ніколі раней не бачылі такога фанатызму і любові. Раптам у Японіі мы пачалі адчуваць сябе сапраўднымі зоркамі, такімі як [[The Beatles]] і [[Bay City Rollers]], людзі сустракалі нас крыкамі захаплення, што было для нас навіной » <ref>''Hodkinson, Mark.'' Queen - The Early Years {{ref-en}}. - London : Omnibus Press, 1995-га. - ISBN 0-7119-4820-8</ref>. Фрэдзі закахаўся ў Японію і стаў фанатычным калекцыянерам японскага мастацтва <ref>[http://www.mercury-and-queen.com/officialbiography.htm Афіцыйная біяграфія Фрэдзі Меркуры]//Mercury and Queen</ref>. [[7 кастрычніка]] [[1979]] спраўдзілася даўняя мара Фрэдзі — ён выступіў з Каралеўскім балетам. Для свайго выступу ён абраў песні «Bohemian Rhapsody» і «Crazy Little Thing Called Love». У [[1980]] годзе Фрэдзі змяніў імідж - каротка пастрыгся і адгадаваў вусы. ==== Сольная кар'ера і пік славы ў складзе Queen (1983—1988) ==== У канцы [[1982]] гурт Queen заявіў, што ў [[1983]] гастроляў не будзе, група сыходзіць у адпачынак. Фрэдзі Меркуры даўно абдумваў ідэю выпусціць сольны альбом і цяпер для гэтага з'явілася магчымасць. У пачатку 1983 ён прыступіў да запісаў у студыі Musicland Studios ў [[Мюнхен]]е. У гэты час ён пазнаёміўся з кампазітарам Джорджа Морадэрам, які ўдзельнічаў у праекце аднаўлення нямога навукова-фантастычнага фільма Фрыца Ланга «[[Метраполіс, фільм, 1927|Метраполіс]]». Морадэр быў прыцягнуты ў якасці кампазітара для стварэння афармлення фільма музыкай у сучасным стылі. Ён прапанаваў Фрэдзі Меркуры прыняць удзел у гэтым праекце. Вынікам сумеснай працы Меркуры і Мородера стала песня «Love Kills», якая выйшла [[10 верасня]] [[1984]]. У канцы мая 1983 года Фрэдзі Меркуры пабываў на оперы [[Джузэпэ Ведзі]] «[[Баль-маскарад (опера)|Баль-маскарад]]». Тут ён упершыню ўбачыў і пачуў выдатную [[Іспанія|іспанскую]] оперную спявачку [[Мансерат Кабалье]]. Незвычайная прыгажосць і сіла яе голасу зрабілі на яго велізарнае ўражанне. Першым сінглам будучага сольнага альбома Меркуры [[Mr. Bad Guy]] стала песня «[[I Was Born to Love You]]», якая пабачыла свет [[9 красавіка]] [[1985]]. Альбом выйшаў праз тры тыдні, у кампаніі CBS Records. Пасля дзве песні гэтага альбома «[[Made in Heaven, песня|Made in Heaven]]» і «I Was Born to Love You» былі ўключаныя ў альбом «Made in Heaven», які Queen выпусціла ў [[1995 ў музыцы|1995]]. [[13 ліпеня]] 1985 стала асаблівым днём для [[Queen]] і Фрэдзі. У гэты дзень адбыўся канцэрт [[Live Aid]] — грандыёзнае шоу на стадыёне «[[Уэмблі]]», дзе прысутнічала 75 тысяч гледачоў і шмат вядомых выканаўцаў, такіх як [[Элтан Джон]], [[Пол Макартні]], [[Дэвід Боўі]], [[Стынг]], [[U2]] і многія іншыя (паралельна Шоу на «Уэмблі» ішоў канцэрт у [[Філадэльфія|Філадэльфіі]]). Канцэрт транслявала тэлебачанне ўсяго свету. Сваім выступленнем [[Queen]] забяспечылі сабе месца ў гісторыі, а ўсе аглядальнікі, журналісты, фаны і крытыкі былі аднадушныя, што гурт стаў цвіком праграмы{{крыніца?}}. [[Брайн Мей]]: "Памятаю, як рэзка падскочыў узровень адрэналіну, калі я выйшаў на сцэну і пачуў роў натоўпу. Але мы энергічна ўзяліся за справу. Азіраючыся назад, мяркую, што ўсе мы тады крыху перахвалявалася. Калі мы заканчвалі, мне здавалася, што выступ атрымаўся некалькі няскладным. Але ён нес шмат станоўчай энергіі. Вядома, Фрэдзі быў нашай сакрэтнай зброяй. Ён з лёгкасцю звяртаўся да ўсіх на стадыёне. Думаю, гэта быў яго дзень!». Праз год, [[12 ліпеня]] [[1986]], Queen зноў далі канцэрт на стадыёне «[[Уэмблі]]» у рамках тура [[Magic Tour]] у падтрымку альбома ''[[A Kind of Magic]]''. Гэты канцэрт наведала каля 120 000 чалавек, і пазней ён быў выдадзены як ''[[Queen at Wembley]]''. Завяршальнае шоу тура ў Небуорце [[9 жніўня]] стала апошнім выступам Queen з Меркуры. [[23 лютага]] [[1987]] Фрэдзі Меркуры выпусціў сінгл «[[The Great Pretender]]» (кавер-версію песні гурта [[The Platters]], запісаную ў студыі Townhouse). Таксама ён запісаў дзве песні для мюзікла ''Time'' [[1986]] — аднайменную «Time» і «In My Defence». У сакавіку 1987 Фрэдзі Меркуры сустрэўся з [[Мансерат Кабалье]] ў [[Барселона|Барселоне]] і падарыў ёй касету з некалькімі сваімі новымі песнямі. Гэтыя песні зрабілі моцнае ўражанне на Кабалье, і яна нават выканала адну з іх на канцэрце ў Лондане, у [[Каралеўскі тэатр Ковент-Гарден|Ковент-Гарден]], на здзіўленне Фрэдзі Меркуры. У пачатку красавіка 1987 Меркуры і Кабалье пачалі працу над сумесным альбомам. У канцы мая ў знакамітым «Ку-Клаб» на востраве [[востраў Івіс|Івіс]] адбыўся музычны фестываль, дзе Меркуры і Кабалье былі ганаровымі гасцямі. Яны выканалі на фестывалі песню «Barcelona», якую Фрэдзі Меркуры прысвяціў роднаму гораду Кабалье. [[8 кастрычніка]] [[1988]] на фестывалі La Nit ў Барселоне адбыўся другі сумесны выступ рок-музыканта і опернай дзівы - яны выканалі тры песні: «Golden Boy», «How Can I Go On» і «Barcelona». Сааўтар гэтых песень [[Майк Моран]] выканаў фартэпіянныя партыі да гэтых песень. Гэты выступ стаў апошнім з'яўленнем Фрэдзі Меркуры перад публікай. Да гэтага часу музыка ўжо быў цяжка хворы на [[СНІД]]. Альбом ''[[Barcelona, альбом|Barcelona]]'' выйшаў [[10 кастрычніка]] 1988 года. Загалоўная песня альбома, «Barcelona» стала адным з двух гімнаў [[Летнія Алімпійскія гульні 1992|Летніх Алімпійскіх гульняў у Барселоне]] [[1992]] года. ==== Хвароба і смерць (1986-1991) ==== У [[1986]] пачалі з'яўляцца чуткі пра тое, што Фрэдзі Меркуры хворы на [[СНІД]]. Першапачаткова ў прэсу прасачылася інфармацыя аб тым, што ён здаваў тэст на [[ВІЧ]]. З [[1989]] года сталі выяўляцца сур'ёзныя змены ў знешнасці Меркуры - ён моцна схуднеў. Аднак аж да апошніх дзён жыцця музыкант адмаўляў усе чуткі адносна свайго здароўя. Пра яго страшны дыягназ ведалі толькі блізкія людзі. У [[1989]] гурт Queen даў першае за некалькі гадоў сумеснае інтэрв'ю на радыё, дзе паведаміў аб тым, што хоча адступіць ад звыклай схемы «альбом-тур», у сувязі з чым у тур на гэты раз не паедзе. Сапраўдная прычына была ў тым, што фізічны стан вакаліста групы не дазваляў праводзіць канцэрты. Меркуры, ведаючы, што часу засталося мала, стараўся запісаць як мага больш песень. За апошнія гады жыцця акрамя свайго сольнага альбома [[Barcelona, альбом|Barcelona]] музыканту атрымалася запісаць песні да яшчэ трох альбомаў групы. Пры яго жыцці было выпушчана два альбома - [[The Miracle]], які выйшаў у 1989 годзе і [[Innuendo]], які выйшаў у [[1991]] годзе. Таксама да песень гэтых альбомаў было знята некалькі відэакліпаў. Да апошняга прыжыццёвага альбому кліпы здымаліся ў чорна-белым варыянце, каб завуаляваць фізічны стан вакаліста групы. Пасля смерці Фрэдзі Меркуры астатнія члены групы, выкарыстаўшы запісы яго галаса, змаглі выпусціць у [[1995]] годзе апошні альбом Queen ''[[Made in Heaven]]''. [[23 лістапада]] 1991 Фрэдзі зрабіў афіцыйную заяву, аб тым, што хворы на СНІД: «Улічваючы чуткі, якія хадзілі ў прэсе апошнія два тыдні, я хачу пацвердзіць: аналіз маёй крыві паказаў прысутнасць ВІЧ. У мяне СНІД. Я лічыў патрэбным трымаць гэту інфармацыю ў сакрэце, каб захаваць спакой родных і блізкіх. Аднак прыйшоў час паведаміць праўду маім сябрам і прыхільнікам ва ўсім свеце. Я спадзяюся, што кожны далучыцца да барацьбы з гэтай жудаснай хваробай» <ref>'' Bret, David.'' Living On the Edge : The Freddie Mercury Story {{ref-en}}. - London : Robson Books, 1996. - ISBN 1-86105-256-1.</ref>. Ён таксама распарадзіўся перадаць усе правы на песню «Bohemian Rhapsody» фонду Теренса Хігінса, створанага для супрацьстаяння СНІДу і ВІЧ. На наступны дзень, [[24 лістапада]], каля сямі гадзін вечара Фрэдзі Меркуры памёр у сваім доме ў Лондане ад бронхапнеўманіі, якая развілася на фоне СНІДу. Пасля таго, як стала вядома аб яго смерці, тысячы людзей прыйшлі да агароджы яго дома Garden Lodge, каб пакласці на дарожкі букеты кветак, паштоўкі, лісты і фатаграфіі. Пахаванне Фрэдзі Меркуры праводзіліся закрыта- прысутнічалі толькі родныя і блізкія. Нягледзячы на тое, што музыка, стаўшы дарослым, больш не схіляўся да [[Зараастрызм|зараастрыйскіх вераванняў]], яго бацькі, якія вызнаюць зараастрызм, правялі цырымонію пахавання ў адпаведнасці са сваімі вераваннямі, за выключэннем крэмацыі цела, якая паводле звычаяў зараастрызму не вітаецца. [[Піцер Фрыстоун]], асабісты памочнік Фрэдзі Меркуры, так апісваў цырымонію: {{Пачатак цытаты}} Труна з целам Фрэдзі перанеслі ў капліцу пад гукі песні [[Арэта Франклін|Арэты Франклін]] «You've Got a Friend». Затым Зараастрыйскі абрад быў працягам цырымоніі, якая пачалася ў паўдзевятага раніцы. Два святара- Парса, апранутых у белае адзенне, праводзілі яе ў памінальнай капліцы пахавальнага бюро «Джон НОДС і сыны» ў Лэдбоук-Гроўв. <...> У канцы службы цела Фрэдзі пакінула свет у суправаджэнні голаса Мансерат Кабалье, якая выконвала арыю «D'Amor Sull' Ali Rosee» з оперы [[Джузэпэ Вердзі]] «Трубадур». Фрэдзі ніколі не імкнуўся быць такім, як усе, - такое adieu як раз было ў яго духу, і Фрэдзі б яго ўхваліў. {{Канец цытаты}} Цела Фрэдзі Меркуры было крэміравана. Толькі яго сям'я і [[Мэры Осцін]] ведаюць, дзе спачывае прах музыканта — такім было яго жаданне<ref name='daily_mail2000'>[http://www.freddie.ru:8080/r/archives/daily_mail/Меркуры завяшчаў мне свае мільёны]{{Недаступная спасылка}}//Daily Mail Weekend. - 2000. - 22 студзеня.</ref>. У пачатку 2013 года выданне [[The Daily Mirror]] паведаміла, што месца спачынку артыста выяўлена прыхільнікамі — гэта могілкі Kensal Green ў Заходнім Лондане <ref>[http://news.mail.ru/society/12129308/?frommail = 1 Прыхільнікі Queen знайшлі прах Фрэдзі Меркуры] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20150411062616/https://news.mail.ru/society/12129308/?frommail |date=11 красавіка 2015 }}</ref>. У сваім завяшчанні Фрэдзі Меркуры пакінуў большую частку свайго стану, у тым ліку свой асабняк i даход ад продажаў яго пласцінак [[Мэры Осцін]], а таксама сваім бацькам і сястры. Акрамя таго, па 500 тысяч фунтаў было завешчана яго шэф-кухару Джо Фанелі, асабістаму памочніку Піцеру Фрыстоўну, 100 тысяч фунтаў — яго асабістаму шафёру Тэры Гідынгсу і 500 тысяч фунтаў — Джыму Хатан<ref name='daily_mail2000'/>. Джым Хатан вярнуўся ў 1995 годзе ў Ірландыю, дзе і памёр 1 студзеня 2010 г. ад раку лёгкіх. == Дыскаграфія == === Сольныя альбомы === * ''[[Mr. Bad Guy]]'' (выйшаў [[29 красавіка]] [[1985]]) * ''[[Barcelona, альбом|Barcelona]]'' (сумесны з [[Мантсерат Кабалье]], выйшаў [[10 кастрычніка]] [[1988]]) === Кампіляцыі === * ''[[The Freddie Mercury Album]]'' (выйшаў [[17 лістапада]] [[1992]]) * ''[[The Great Pretender]]'' (выйшаў [[24 лістапада]] 1992 года толькі ў [[ЗША]]) * ''[[Freddie Mercury – Remixes|Remixes]]'' (выйшаў [[1 лістапада]] [[1993]] толькі ў [[Балівія|Балівіі]], [[Бразілія|Бразіліі]], [[Італія|Італіі]], [[Нідэрланды|Нідэрландах]] і [[Японія|Японіі]]) * ''[[The Solo Collection]]'' (бокс-сет выйшаў [[23 кастрычніка]] [[2000]] у [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]], [[Еўропа|Еўропе]] і [[Японія|Японіі]]) * ''[[Solo]]'' (выйшаў у 2000 годзе) * ''[[Lover of Life, Singer of Songs]]'' (выйшаў [[4 верасня]] [[2006]]) * ''Barcelona: Special Edition'' (выйшаў 11 верасня 2012) * ''Messenger of the Gods: The Singles'' (выйшаў 2 верасня 2016)<ref>{{Cite web|url=https://www.amazon.co.uk/gp/product/B01H75D3M2/ref=dm_ws_sp_ps_dp|title=Messenger of the Gods: The Singles Collection|website=Amazon UK}}</ref> * ''Never Boring'' (бокс-сет, выйшаў 11 кастрычніка 2019) === Сінглы === * 1974 — «I Can Hear Music» * 1984 — «Love Kills» * 1985 — «I Was Born to Love You» * 1985 — «Made in Heaven» * 1985 — «Living on My Own» * 1985 — «Love Me Like There’s No Tomorrow» * 1986 — «Time» * 1987 — «The Great Pretender» * 1987 — «Barcelona» (з М. Кабалье) * 1988 — «The Golden Boy» (з М. Кабалье) * 1988 — «How Can I Go On» (з М. Кабалье) Пасмяротна выдадзеныя (выбарачна): * 1992 — «How Can I Go On» (з М. Кабалье) * 1992 — «In My Defence» * 1993 — «Living on My Own» (‘No More Brothers Remix’) * 2006 — «Love Kills» (шэраг рэміксаў, якія выпусцілі да 60-годдзя) == Зноскі == {{Reflist}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Queen}} {{DEFAULTSORT:Меркуры Фрэдзі}} [[Катэгорыя:Памерлі ад захворванняў, звязаных са СНІДам]] [[Катэгорыя:Музыканты Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Queen]] lc65s9n4tow0mq2nn22na6609blyxfq 0 70465 5153520 5069372 2026-06-11T19:42:51Z 5153520 wikitext text/x-wiki {{Орган выканаўчай улады | назва = Адміністрацыя Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь | краіна = Беларусь | тэкст_поля_краіна = [[Беларусь]] | эмблема = Coat_of_arms_of_Belarus_(official).svg | шырыня эмблемы = 100px | подпіс эмблемы = [[Герб Беларусі]] | друк = | шырыня пячаткі = | подпіс пячаткі = | выява = 4494_Рэзідэнцыя_прэзідэнта_Мінск_May_2019.jpg | шырыня выявы = 250px | подпіс выявы = Будынак Адміністрацыі па вул. Карла Маркса | дата стварэння = | папярэднік1 = | дата скасавання = | пераемнік = | падпарадкаванне = [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь]] | штаб-кватэра = [[Мінск]], [[вуліца Карла Маркса (Мінск)|вул. Карла Маркса]] д.38 | супрацоўнікаў = | бюджэт = | імя главы1 = [[Дзмітрый Мікалаевіч Крутой|Дзмітрый Крутой]] | пасада главы1 = [[Кіраўнік Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] | дакумент1 = | сайт = | раздзел заўваг = | карта = | шырыня карты = | подпіс карты = }}{{Палітыка Беларусі}} '''Адміністрацыя прэзідэнта Рэспублікі Беларусь''' — орган дзяржаўнага кіравання [[Беларусь|Беларусі]], які забяспечвае дзейнасць [[Прэзідэнт Беларусі|Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] у вобласці кадравай палітыкі, [[Ідэалогія|ідэалогіі]] і [[права]], ажыццяўляе падрыхтоўку, выконванне і кантроль за выкананнем загадаў Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь<ref>{{Cite web|url=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=P32500303|title=Указ Президента Республики Беларусь от 14 августа 2025 года № 303 "Об Администрации Президента Республики Беларусь"|website=pravo.by}}</ref>. Падпарадкоўваецца непасрэдна [[Прэзідэнт Беларусі|Прэзідэнту Беларусі]]. == Задачы == * забеспячэнне рэалізацыі Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь паўнамоцтваў: : у галіне дзяржаўнай кадравай палітыкі; : у галіне ідэалогіі беларускай дзяржавы; : у галіне права; : у галіне сацыяльна-эканамічнай палітыкі; : у галіне знешняй палітыкі; : у галіне дзейнасці дзяржаўных органаў і іншых арганізацый па дэбюракратызацыі дзяржаўнага апарату, а таксама па рабоце са зваротамі грамадзян, у тым ліку індывідуальных прадпрымальнікаў, і юрыдычных асоб; : іншых паўнамоцтваў, вызначаных Канстытуцыяй Рэспублікі Беларусь і заканадаўчымі актамі; * забеспячэнне падрыхтоўкі і ўнясення на разгляд Кіраўніка дзяржавы праектаў рашэнняў Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, выканання і кантролю за выкананнем рашэнняў Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, за выключэннем выпадкаў, вызначаных Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь; * забеспячэнне ўзаемадзеяння Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь з органамі заканадаўчай, выканаўчай і судовай улады, мясцовага самакіравання, а таксама са сродкамі масавай інфармацыі; * арганізацыйнае, інфармацыйна-аналітычнае і прававое забеспячэнне дзейнасці Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь; * іншыя задачы, вызначаныя законамі або рашэннямі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь<ref>[https://president.gov.by/be/president/administration Адміністрацыя Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]</ref>. == Структура == * Кіраўнік Адміністрацыі — [[Дзмітрый Мікалаевіч Крутой]]. * Першы намеснік кіраўніка Адміністрацыі — [[Уладзімір Барысавіч Пярцоў]]. * Намеснік кіраўніка Адміністрацыі — [[Вольга Іванаўна Чупрыс]]. * Намеснік кіраўніка Адміністрацыі — [[Дзмітрый Феафанавіч Матусевіч]]. * [[Памочнік Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|Памочнікі прэзідэнта]] * Галоўнае ўпраўленне кадравай палітыкі — Аляксей Уладзіміравіч Гуйда, начальнік. * Галоўнае ідэалагічнае ўпраўленне — Аляксандр Мікалаевіч Ліпніцкі, начальнік. * Галоўнае дзяржаўна-прававое ўпраўленне — Дзмітрый Алегавіч Касцюкевіч, начальнік. * Галоўнае арганізацыйнае ўпраўленне * Галоўнае ўпраўленне па ўзаемаадносінах з органамі заканадаўчай і судовай улады, пытаннях грамадзянства і памілавання — Жанна Віктараўна Цішчанка, начальнік. * Галоўнае эканамічнае ўпраўленне — Дзмітрый Іванавіч Барабанаў, начальнік. * Галоўнае ўпраўленне развіцця сацыяльнай сферы — Наталля Уладзіміраўна Красачка, начальнік. * Галоўнае ўпраўленне па рабоце са зваротамі грамадзян і юрыдычных асоб — Генадзь Рамановіч Аксціловіч, начальнік<ref name="belta">[https://belta.by/president/view/rukovodstvo-ministerstv-smi-mestnoj-vertikali-i-posolstv-lukashenko-rassmotrel-kadrovye-voprosy-785700-2026/ Руководство министерств, СМИ, местной вертикали и посольств. Лукашенко рассмотрел кадровые вопросы]</ref>. * Упраўленне знешняй палітыкі * Упраўленне рэгіянальнай палітыкі — Юрый Анатольевіч Хамутоўскі, начальнік<ref name="belta"/>. * Канцылярыя прэзідэнта * Прэс-служба прэзідэнта — [[Наталля Мікалаеўна Эйсмант]], прэс-сакратар. * Прыёмная прэзідэнта * Сакратарыят кіраўніка Адміністрацыі * Аддзел па рабоце з грамадскімі аб’яднаннямі * Аддзел падрыхтоўкі выступленняў * Сектар стратэгіі развіцця сельскай гаспадаркі * Інфармацыйна-аналітычны цэнтр == Кіраўнікі адміністрацыі == * [[Леанід Сініцын]] (1994—1995) * [[Міхаіл Мясніковіч]] (1995—2001) * [[Урал Латыпаў]] (2001—2004) * [[Віктар Шэйман]] (2004—2006) * [[Генадзь Мікалаевіч Невыглас|Генадзь Нявыглас]] (2006—2008) * [[Уладзімір Макей]] (2008—2012) * [[Андрэй Уладзіміравіч Кабякоў|Андрэй Кабякоў]] (2012—2014) * [[Аляксандр Мікалаевіч Косінец|Аляксандр Косінец]] (2014—2016) * [[Наталля Іванаўна Качанава|Наталля Качанава]] (2016—2019) * [[Ігар Пятровіч Сергеенка|Ігар Сергеенка]] (2019—2024) * [[Дзмітрый Мікалаевіч Крутой|Дзмітрый Крутой]] (з 2024) == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * [http://president.gov.by/ Афіцыйны інтэрнэт-партал Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь] [[Катэгорыя:Адміністрацыя Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь| ]] [[Катэгорыя:Канцылярыі кіраўнікоў дзяржаў]] [[Катэгорыя:Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь]] 6u3tgux0pgaoqk2mjyt7liegdu7bu73 0 75502 5153549 1831004 2026-06-11T21:08:36Z Антон 740 76022 +дадатковая інфармацыя паводле крыніцы 5153549 wikitext text/x-wiki [[File:Silver spoon.jpeg|thumb|Срэбраная лыжка]] '''Лы́жка'''<ref name=pr>Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы. — Мн.: БелЭн, 2002. — С. 323.</ref> — сталовы прыбор, аддалена нагадвае невялікую лапатку ў выглядзе невялікай плоскай пасудзіны (чэрпала), злучанай перамычкай з трымалам (дзяржальніца). Выкарыстоўваецца для зачэрпвання і пераносу (напрыклад, у рот пры ежы) вадкай або напаўвадкай ежы, такі, як суп, варэнне ці [[марожанае]], а таксама сыпкіх, парашкападобных цвёрдых прадуктаў, напрыклад, [[цукар|цукру]], [[соль|солі]] або зялёнага гарошку. Існуюць драўляныя, металічныя, касцяныя лыжкі. У побыце выкарыстоўваюцца зробленыя прамысловасцю металічныя лыжкі. Драўляныя жа лыжкі вырабляюцца як сувеніры і прадметы утылітарна-мастацкага прызначэння. Лыжкі (драўляныя і металічныя) таксама выкарыстоўваюцца як [[музычны інструмент|музычныя інструменты]] ў беларускім народным мастацтве ([[Віцебшчына]], [[Міншчына]]){{sfn|Этнаграфія Беларусі|1989|с=296—297}}. == Гл. таксама == * [[Лжыца]] == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/Этнаграфія Беларусі|Лыжка|[[Я. М. Сахута]], І. Дз. Назіна|296—297}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} [[Катэгорыя:Сталовыя прыборы]] [[Катэгорыя:Лыжкі]] 2qekwv7zxe9v6o6ddizxiy84ny9lwtd 0 82217 5153418 5153145 2026-06-11T13:03:19Z Autumndancer 168015 /* Фільмаграфія */ +1 5153418 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Келі}} {{Кінематаграфіст | Імя = Грэйс Келі | Арыгінал імя = Grace Kelly | Фота = Grace Kelly 1956.jpg | Подпіс = | Шырыня = 240px | Імя пры нараджэнні = | Дата нараджэння = | Месца нараджэння = | Дата смерці = | Месца смерці = | Пахавана = | Прафесія = | Грамадзянства = | Гады актыўнасці = 1949—1956 | Кірунак = | Узнагароды = «[[Оскар]]» (1954) | imdb_id = 0000038 | Сайт = }} '''Грэйс Патрыцыя Келі''' ({{lang-en|Grace Patricia Kelly}}, [[12 лістапада]] [[1929]] — [[14 верасня]] [[1982]]) — [[ЗША|амерыканская]] {{актрыса|ЗША}}, з 1956 жонка князя Манака [[Рэнье III]], маці князя [[Альбер II (князь Манака)|Альбера II]]. == Фільмаграфія == * (1951) «[[Чатырнаццаць гадзін]]» — ''місіс Луіз Эн Фулер'' * (1954) «[[Вясковая дзяўчына]]» — ''Джорджы Элджын'' == Зноскі == {{reflist}} == Літаратура == * Grace Kelly: A Life in Pictures / Грэйс Келі: жыццё ў фатаграфіях. * The Grace Kelly Years: Princess of Monaco / Гады Грэйс Келі: прынцэса Манака. * H. Kristina Haugland. Grace Kelly: Icon of Style to Royal Bride. — 2006 * H. Kristina Haugland. Grace Kelly: Icon of Style to Royal Bride. — 2006 == Спасылкі == * {{imdb|0000038|Грэйс Келі}} * {{ibdb|67951|Грэйс Келі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Прэмія «Оскар» за найлепшую жаночую ролю}} {{Прэмія «Залаты глобус» за найлепшую жаночую ролю — драма}} {{Прэмія «Залаты глобус» за найлепшую жаночую ролю другога плана — кінафільм}} {{DEFAULTSORT:Келі Грэйс}} [[Катэгорыя:Постаці Манака]] [[Катэгорыя:Асобы на манетах]] [[Катэгорыя:Асобы на марках]] [[Катэгорыя:Загінулі ў аўтамабільных катастрофах]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Філадэльфіі]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Монтэ-Карла]] [[Катэгорыя:Пахаваныя ў Саборы Святога Мікалая (Манака)]] [[Катэгорыя:Акцёры вестэрнаў]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»]] [[Катэгорыя:Мужы і жонкі манархаў]] [[Катэгорыя:Члены княжацкага дому Манака]] btw16gmw62i2e9s53vtothp2vefsev3 0 82814 5153506 4810332 2026-06-11T19:05:11Z DenisBorum 139498 афармленне, удакладненне 5153506 wikitext text/x-wiki '''Чыгуначная транспартная сістэма Мінска''' — сістэма [[Чыгуначны транспарт|чыгуначнага транспарту]] ў горадзе [[Мінск]]у. Мінскі [[чыгуначны вузел]] — адзін з найбуйнейшых у [[Беларусь|Рэспубліцы Беларусь]]. Вузел утварыўся на скрыжаванні найважнейшых чыгуначных ліній ''[[Маскоўска-Брэсцкая чыгунка|Масква-Мінск-Брэст]]-Варшава-Берлін'' і ''Украіна-Мінск-краіны Балтыі''. == Вакзал == {{main|Мінскі чыгуначны вакзал}} Вакзал знаходзіцца па адрасе [[Бабруйская вуліца (Мінск)|Бабруйская вуліца]], дом 4. Станцыя называецца «[[Мінск-Пасажырскі]]». == Прыпыначныя пункты == У Мінску знаходзяцца наступныя прыпыначныя пункты: {{multicol}} * ст. [[Азярышча (станцыя)|Азярышча]] * п. п. [[Гай (прыпыначны пункт, Мінскі раён)|Гай]] * ст. [[Ждановічы (станцыя)|Ждановічы]] ¶ * п. п. [[Платформа Інстытут Культуры|Інстытут культуры]] * ст. [[Калядзічы (станцыя)|Калядзічы]] * п. п. [[Курасоўшчына (прыпыначны пункт)|Курасоўшчына]] {{multicol-break}} * п. п. [[Лебядзіны (прыпыначны пункт)|Лебядзіны]] ¶ * п. п. [[Лошыца (прыпыначны пункт)|Лошыца]] * п. п. [[Масюкоўшчына (прыпыначны пункт)|Масюкоўшчына]] ¶ * ст. [[Мінск-Пасажырскі]] ¶ * ст. [[Мінск-Паўднёвы]] * ст. [[Мінск-Паўночны]] ¶ {{multicol-break}} * ст. [[Мінск-Усходні]] * п. п. [[Сталічны]] * ст. [[Сцяпянка (станцыя)|Сцяпянка]] * п. п. [[Трактарны]] * п. п. [[Чыгуначны]] {{multicol-end}} === Умоўныя абазначэнні === * п. п. — прыпыначны пункт * ст. — станцыя * (бпз) — прыпыначны пункт/станцыя без пасажырскіх зносін * ¶ — станцыі і прыпыначныя пункты [[Мінская гарадская электрычка|гарадской электрычкі]] == Інфраструктура == === Дэпо === * '''Лакаматыўнае дэпо''': Станцыя «Мінск-Сартавальны», вул. Брэст-Літоўская, д. 17 * '''Маторвагоннае дэпо''': Станцыя «Мінск-Паўночны», вул. Ціміразева, д. 25 * '''Вагоннае дэпо''': вул. Брэст-Літоўская, д. 19 === Аддзяленне === * '''Мінскае аддзяленне''': вул. Свярдлова., д. 28 === Палацы чыгуначныя === * '''Палац чыгуначнікаў''': вул. [[Вуліца Чкалава (Мінск)|Чкалава]], д. 7 == Гл. таксама == * [[Мінская дзіцячая чыгунка імя К. С. Заслонава]] == Спасылкі == * [http://www.rwminsk.by Мінскае аддзяленне БЧ] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110715001904/http://www.rwminsk.by/ |date=15 ліпеня 2011 }} * [http://www.rw.by Беларуская чыгунка] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210426070247/http://www.rw.by/ |date=26 красавіка 2021 }} {{Транспарт Мінска}} [[Катэгорыя:Чыгуначная транспартная сістэма Мінска| ]] [[Катэгорыя:Беларуская чыгунка]] [[Катэгорыя:Чыгункі Беларусі]] [[Катэгорыя:Транспартная сістэма Беларусі]] [[Катэгорыя:Наземная транспартная сістэма Беларусі]] [[Катэгорыя:Транспартная сістэма Мінска]] lvp8bywk46qdfh8ayktl07u81gedj39 5153508 5153506 2026-06-11T19:14:13Z DenisBorum 139498 5153508 wikitext text/x-wiki '''Чыгуначная транспартная сістэма Мінска''' — сістэма [[Чыгуначны транспарт|чыгуначнага транспарту]] ў горадзе [[Мінск]]. Мінскі [[чыгуначны вузел]] — адзін з найбуйнейшых у [[Беларусь|Рэспубліцы Беларусь]]. Вузел утварыўся на скрыжаванні найважнейшых чыгуначных ліній ''[[Маскоўска-Брэсцкая чыгунка|Масква-Мінск-Брэст]]-Варшава-Берлін'' і ''Украіна-Мінск-краіны Балтыі''. == Вакзал == {{main|Мінскі чыгуначны вакзал}} Вакзал знаходзіцца па адрасе [[Бабруйская вуліца (Мінск)|Бабруйская вуліца]], дом 4. Станцыя называецца «[[Мінск-Пасажырскі]]». == Прыпыначныя пункты == У Мінску знаходзяцца наступныя прыпыначныя пункты: {{multicol}} * ст. [[Азярышча (станцыя)|Азярышча]] * п. п. [[Гай (прыпыначны пункт, Мінскі раён)|Гай]] * ст. [[Ждановічы (станцыя)|Ждановічы]] ¶ * п. п. [[Платформа Інстытут Культуры|Інстытут культуры]] * ст. [[Калядзічы (станцыя)|Калядзічы]] * п. п. [[Курасоўшчына (прыпыначны пункт)|Курасоўшчына]] {{multicol-break}} * п. п. [[Лебядзіны (прыпыначны пункт)|Лебядзіны]] ¶ * п. п. [[Лошыца (прыпыначны пункт)|Лошыца]] ¶ * п. п. [[Масюкоўшчына (прыпыначны пункт)|Масюкоўшчына]] ¶ * ст. [[Мінск-Пасажырскі]] ¶ * ст. [[Мінск-Паўднёвы]] ¶ * ст. [[Мінск-Паўночны]] ¶ {{multicol-break}} * ст. [[Мінск-Усходні]] * п. п. [[Сталічны]] * ст. [[Сцяпянка (станцыя)|Сцяпянка]] * п. п. [[Трактарны]] * п. п. [[Чыгуначны]] {{multicol-end}} === Умоўныя абазначэнні === * п. п. — прыпыначны пункт * ст. — станцыя * (бпз) — прыпыначны пункт/станцыя без пасажырскіх зносін * ¶ — станцыі і прыпыначныя пункты [[Мінская гарадская электрычка|гарадской электрычкі]] == Інфраструктура == === Дэпо === * '''Лакаматыўнае дэпо''': Станцыя «Мінск-Сартавальны», вул. Брэст-Літоўская, д. 17 * '''Маторвагоннае дэпо''': Станцыя «Мінск-Паўночны», вул. Ціміразева, д. 25 * '''Вагоннае дэпо''': вул. Брэст-Літоўская, д. 19 === Аддзяленне === * '''Мінскае аддзяленне''': вул. Свярдлова., д. 28 === Палацы чыгуначныя === * '''Палац чыгуначнікаў''': вул. [[Вуліца Чкалава (Мінск)|Чкалава]], д. 7 == Гл. таксама == * [[Мінская дзіцячая чыгунка імя К. С. Заслонава]] * [[Чыгуначная бальніца (Мінск)]] == Спасылкі == * [http://www.rwminsk.by Мінскае аддзяленне БЧ] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110715001904/http://www.rwminsk.by/ |date=15 ліпеня 2011 }} * [http://www.rw.by Беларуская чыгунка] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210426070247/http://www.rw.by/ |date=26 красавіка 2021 }} {{Транспарт Мінска}} [[Катэгорыя:Чыгуначная транспартная сістэма Мінска| ]] [[Катэгорыя:Беларуская чыгунка]] [[Катэгорыя:Чыгункі Беларусі]] [[Катэгорыя:Транспартная сістэма Беларусі]] [[Катэгорыя:Наземная транспартная сістэма Беларусі]] [[Катэгорыя:Транспартная сістэма Мінска]] ll3plhpusqz9ztlnco1gihgrcob64eo 5153511 5153508 2026-06-11T19:25:08Z DenisBorum 139498 /* Інфраструктура */ дапаўненне 5153511 wikitext text/x-wiki '''Чыгуначная транспартная сістэма Мінска''' — сістэма [[Чыгуначны транспарт|чыгуначнага транспарту]] ў горадзе [[Мінск]]. Мінскі [[чыгуначны вузел]] — адзін з найбуйнейшых у [[Беларусь|Рэспубліцы Беларусь]]. Вузел утварыўся на скрыжаванні найважнейшых чыгуначных ліній ''[[Маскоўска-Брэсцкая чыгунка|Масква-Мінск-Брэст]]-Варшава-Берлін'' і ''Украіна-Мінск-краіны Балтыі''. == Вакзал == {{main|Мінскі чыгуначны вакзал}} Вакзал знаходзіцца па адрасе [[Бабруйская вуліца (Мінск)|Бабруйская вуліца]], дом 4. Станцыя называецца «[[Мінск-Пасажырскі]]». == Прыпыначныя пункты == У Мінску знаходзяцца наступныя прыпыначныя пункты: {{multicol}} * ст. [[Азярышча (станцыя)|Азярышча]] * п. п. [[Гай (прыпыначны пункт, Мінскі раён)|Гай]] * ст. [[Ждановічы (станцыя)|Ждановічы]] ¶ * п. п. [[Платформа Інстытут Культуры|Інстытут культуры]] * ст. [[Калядзічы (станцыя)|Калядзічы]] * п. п. [[Курасоўшчына (прыпыначны пункт)|Курасоўшчына]] {{multicol-break}} * п. п. [[Лебядзіны (прыпыначны пункт)|Лебядзіны]] ¶ * п. п. [[Лошыца (прыпыначны пункт)|Лошыца]] ¶ * п. п. [[Масюкоўшчына (прыпыначны пункт)|Масюкоўшчына]] ¶ * ст. [[Мінск-Пасажырскі]] ¶ * ст. [[Мінск-Паўднёвы]] ¶ * ст. [[Мінск-Паўночны]] ¶ {{multicol-break}} * ст. [[Мінск-Усходні]] * п. п. [[Сталічны]] * ст. [[Сцяпянка (станцыя)|Сцяпянка]] * п. п. [[Трактарны]] * п. п. [[Чыгуначны]] {{multicol-end}} === Умоўныя абазначэнні === * п. п. — прыпыначны пункт * ст. — станцыя * (бпз) — прыпыначны пункт/станцыя без пасажырскіх зносін * ¶ — станцыі і прыпыначныя пункты [[Мінская гарадская электрычка|гарадской электрычкі]] == Інфраструктура == === Дэпо === * '''Лакаматыўнае дэпо''': Станцыя «[[Мінск-Сартыравальны]]», вул. Брэст-Літоўская, д. 17 * '''Маторвагоннае дэпо''': Станцыя «Мінск-Паўночны», вул. [[Вуліца Ціміразева (Мінск)|Ціміразева]], д. 25 * '''Вагоннае дэпо''': вул. Брэст-Літоўская, д. 19 === Аддзяленне === {{Асноўны артыкул|Мінскае аддзяленне Беларускай чыгункі}} * '''Мінскае аддзяленне''': вул. [[Вуліца Свярдлова (Мінск)|Свярдлова]], д. 28 === Палацы чыгуначныя === * '''Палац чыгуначнікаў''': вул. [[Вуліца Чкалава (Мінск)|Чкалава]], д. 7 == Гл. таксама == * [[Мінская дзіцячая чыгунка імя К. С. Заслонава]] * [[Чыгуначная бальніца (Мінск)]] == Спасылкі == * [http://www.rwminsk.by Мінскае аддзяленне БЧ] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110715001904/http://www.rwminsk.by/ |date=15 ліпеня 2011 }} * [http://www.rw.by Беларуская чыгунка] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210426070247/http://www.rw.by/ |date=26 красавіка 2021 }} {{Транспарт Мінска}} [[Катэгорыя:Чыгуначная транспартная сістэма Мінска| ]] [[Катэгорыя:Беларуская чыгунка]] [[Катэгорыя:Чыгункі Беларусі]] [[Катэгорыя:Транспартная сістэма Беларусі]] [[Катэгорыя:Наземная транспартная сістэма Беларусі]] [[Катэгорыя:Транспартная сістэма Мінска]] 1hb8o2c9ffhqbp2g5a7vfum2gexx4qd 0 88043 5153661 3871291 2026-06-12T11:31:14Z Voūk12 159072 5153661 wikitext text/x-wiki {{Вучоны | Імя = Гуга Гроцый | Арыгінал імя = Hugo Grotius | Выява = Michiel Jansz van Mierevelt - Hugo Grotius.jpg | Альма-матэр = [[Універсітэт Лейдэна]] | Вядомы як = заснавальнік навукі [[міжнароднае права|міжнароднага права]] }} '''Гуга Гроцый''' ({{lang-la|Hugo Grotius}}) або '''Гуга дэ Гроат''' ({{lang-nl|Hugo de Groot}} або Huig de Groot; [[10 красавіка]] [[1583]], [[Дэльфт]] — [[28 жніўня]] [[1645]], [[Ростак]]) — галандскі юрыст і дзяржаўны дзеяч, [[філосаф]], хрысціянскі апалагет, [[драматург]] і [[паэт]]. Заклаў асновы [[міжнароднае права|міжнароднага права]], грунтуючыся на натуральным праве. == Юнацтва == Гуга Гроцый нарадзіўся падчас Нідэрландскай рэвалюцыі. Яго дзед, бургундскі дваранін, ажаніўся ў Франкфурце-на-Майне з дачкой галандца дэ Грот і ўзяў яе прозвішча, а бацька, Ёган (Ян) дэ Грот, пераехаў у Галандыю. Гуга быў першым дзіцем у сям’і Яна дэ Грота і Аліды ван Оверсхі. Яго бацька быў вельмі адукаваным (ён вучыўся ў Лейдэне разам з Юстам Ліпсіем), а таксама палітычна актыўным чалавекам, і выхоўваў сына з ранніх гадоў у традыцыйнай гуманістычнай традыцыі, грунтуючыся на вучэнні Арыстоцеля. Васьмігадовым хлопчыкам ужо пісаў лацінскія вершы. Будучы надзвычай старанным вучнем, Гуга паступіў у [[Лейдэнскі ўніверсітэт]], калі яму было ўсяго адзінаццаць гадоў (рэктарам універсітэта быў яго дзядзька Карнеліс). Ва ўніверсітэце выкладалі такія выбітныя інтэлектуалы Паўночнай Еўропы таго часу, як Францыск Юній (старэйшы), [[Жазеф Жуст Скалігер]] і Рудольф Снеліус. У 1601 годзе ён стаў гісторыкам Нідэрландскіх станаў, а ў 1613 годзе — сябрам гарадской рады [[Ротэрдам|Ратэрдама]]. У 1618 годзе ён быў арыштаваны за дзейнасць, накіраваную супраць прынца [[Морыц Аранскі|Маўрыцыя Аранскага]], і ў наступным годзе асуджаны да пажыццёвага зняволення. Падчас знаходжання пад вартай яму была прадастаўлена магчымасць пісаць і весці перапіску. Чым ен скарыстаўся, стварыўшы ў гэты перыяд шматлікія важныя тэксты. У 1621 годзе ён і яго жонка ўцяклі ў [[Антверпен]]. Затым ён адправіўся ў Парыж, дзе атрымаў фінансавую падтрымку ад французскіх улад. У 1625 годзе ён апублікаваў трактат пад назвай «Пра вайну і мір», які прынёс яму велізарную славу. У 1631 годзе ён паспрабаваў вярнуцца ў родныя Нідэрланды, але хутка зноў апынуўся ў няласке ўладаў. Ён зноў уцёк з краіны, на гэты раз у Гамбург. Там ён быў наняты каралём [[Швецыя|Швецыі]], які прызначыў яго сваім паслом у Парыжы ў 1634 годзе. Ён займаў гэтую пасаду 10 гадоў. Калі [[Крысціна (каралева Швецыі)|Крысціна Ваза]] прыйшла да ўлады ў Швецыі, яна заклікала Гроцыя вярнуцца ў Швецыю. У сакавіку 1645 года Гроцый адплыў у Стакгольм. Яго карабель пацярпеў крушэнне ў Балтыйскім моры, і філосаф ледзьве выратаваўся. Улетку таго ж года ён вярнуўся са Швецыі ў Германію, здзейсніўшы яшчэ адно цяжкае і драматычнае падарожжа. Яно настолькі падарвала яго здароўе, што ён памёр у [[Ростак|Растоку]] 28 жніўня 1645 года. == Позіркі == Ён падзяляў права на статутнае права (ius civile) і натуральнае права (ius naturale). Статутнае права — гэта гістарычны выбар, які залежыць ад палітычных і гістарычных змен, і таму само па сабе падпарадкоўваецца зменам. Натуральнае права, з іншага боку, вынікае з трывалай чалавечай прыроды, і таму нязменнае і можа вывучацца толькі шляхам вывучэння сацыяльнай прыроды чалавека. Каб цалкам зразумець законы прыроды, паводле Гроцыя, неабходна прааналізаваць чалавечую прыроду, якая мае дваістую прыроду. Па-першае, чалавек — гэта біялагічная істота, якой кіруе інстынкт самазахавання (першасны закон прыроды). Па-другое, ён — сацыяльная істота, якая валодае апетытам да societatis (сацыяльны інстынкт, патрэба ў міжасобасных кантактах). Такім чынам, існуюць нормы, якія дазваляюць яму існаваць ва ўзаемаадносінах з іншымі людзьмі (другасны закон прыроды).Абодва гэтыя аспекты чалавечай прыроды ўзаемадзейнічаюць і пранікаюць адзін у аднаго. Інстынкт самазахавання абмежаваны сацыяльным інстынктам, а сацыяльны інстынкт — інстынктам самазахавання. Абодва інстынкты маюць вырашальнае значэнне для паспяховага жыцця, якое патрабуе не ўмешвацца ў сферу іншых, а, з іншага боку, імкнуцца да ўласнай выгады<ref>{{Кніга|загаловак=Miller J., Hugo Grotius // Stanford Encyclopedia of Philosophy, CSLI, Stanford University, 2021, ISSN 1095-5054}}</ref>. Найважнейшыя законы прыроды паводле Гроцыя: pacta sunt servanda – пагадненні павінны выконвацца; нанесеная шкода павінна быць кампенсавана; здзейсненае злачынства павінна быць пакарана; права на ўласнасць. Г. Гроцый лічыў, што натуральнае права дзейнічае нават тады, калі Бога не існуе, або калі ён не цікавіцца зямнымі справамі. Гроцый сутыкнуўся з абвінавачваннямі ў бязбожнасці за сваю знакамітую гіпотэзу: etiamsi daremus non esse Deum (лац.: нават калі мы дапусцім неіснаванне Бога). У адрозненне ад іншых мысляроў яго эпохі, ён лічыў, што натуральнае права распаўсюджваецца як на хрысціян, так і на нехрысціянаў. Гэта азначае, што хрысціяне павінны ставіцца да нехрысціянаў у адпаведнасці з прынцыпамі маралі. Гэтае пытанне адыграла значную ролю ў той час з-за кантактаў еўрапейцаў з карэннымі народамі Амерыкі. Натуральнае права дзейнічае незалежна ад чалавека і з'яўляецца спадчынай усёй прыроды. Нават Бог не можа гэтага змяніць: «Гэтак жа, як ён не можа зрабіць так, каб два плюс два не было роўным чатыром». Ён мог зрабіць гэта толькі змяніўшы чалавечую прыроду. Таму ён павінен быў бы зрабіць так, каб людзі перасталі быць людзьмі. Гэтыя сцвярджэнні звязаны з тэалагічным поглядам [[Армініянства|армініянств]]<nowiki/>а. Г. Гроцый лічыў звычай і практыку, якія вынікаюць з натуральнага права і дамовы, крыніцай міжнароднага права (ius gentium, або права народаў). Міжнароднае права, на яго думку, павінна грунтавацца на прынцыпах рацыяналізму і гуманізму. Ён быў бацькам навукі [[Міжнароднае права|міжнароднага публічнага права]]. Гроцый таксама распрацаваў уласную канцэпцыю [[Тэорыя грамадскага дагавора|грамадскай дамовы]]. Паводле яго, людзі, маючы прыроджаныя сацыяльныя схільнасці, ствараюць дзяржаўнае аб'яднанне праз дамову, каб задаволіць свае інтарэсы і забяспечыць іх, якое, як адпавядае чалавечай прыродзе, падпарадкоўваецца натуральнаму праву. Для Гроцыя воля вызначае сапраўднасць права, факт, які таксама з'яўляецца ў іншай форме ў пазнейшых канцэпцыях натуральнага права са зменным зместам. Найбольш вядомая праца Гроцыя — «Пра права вайны і міру» (1625, De iure belli ac pacis), у якой ён выклаў свае разважанні пра права. Варта таксама адзначыць яго ранейшую працу «Mare liberum» (поўная назва па-ангельску: "Свабода мораў», або дысертацыя пра права галандцаў гандляваць з Індыяй"), апублікаваную ў 1609 годзе. У гэтай працы Гроцый, спасылаючыся на закон прыроды, высунуў тры тэзісы: 1.Адкрыццё новай зямлі яшчэ не дае права кіраваць ёю 2.Ніхто не можа мець манаполіі на суднаходства па морах 3.Ніхто не мае права абмяжоўваць іншыя дзяржавы ў гандлі з Індыямі. == Творы == [[File:Annotationes ad Vetus Testamentum.tif|thumb|''Annotationes ad Vetus Testamentum'', 1732]] ''Паводле даты публікацыі''. * Adamus exul (The Exile of Adam; tragedy) — The Hague, 1601 * De republica emendanda (To Improve the Dutch Republic; manuscript 1601) — pub. The Hague, 1984 * Parallelon rerumpublicarum (Comparison of Constitutions; manuscript 1601-02) — pub. Haarlem 1801-03 * De Indis (On the Indies; manuscript 1604-05) — pub. 1868 as De Jure Praedae * Commentary on the Law of Prize and Booty, ed. Martine Julia van Ittersum (Liberty Fund, 2006). * Christus patiens (The Passion of Christ; tragedy) — Leiden, 1608 * Mare Liberum (The Free Seas; from chapter 12 of De Indis) — Leiden, 1609 * The Free Sea, ed. David Armitage (Liberty Fund, 2004). * De antiquitate reipublicae Batavicae (On the Antiquity of the Batavian Republic) — Leiden, 1610 * The Antiquity of the Batavian Republic, ed. Jan Waszink (van Gorcum, 2000). * Meletius (manuscript 1611) — pub. Leiden, 1988 * Meletius, ed. G.H.M. Posthumus Meyjes (Brill, 1988). * Annales et Historiae de rebus Belgicus (Annals and History of the Low Countries; manuscript 1612) — pub. Amsterdam, 1657 * The Annals and History of the Low-Countrey-warrs, ed. Thomas Manley (London, 1665). * Ordinum Hollandiae ac Westfrisiae pietas (The Piety of the States of Holland and Westfriesland) — Leiden, 1613 * Ordinum Hollandiae ac Westfrisiae pietas, ed. Edwin Rabbie (Brill, 1995). * De imperio summarum potestatum circa sacra (On the power of sovereigns concerning religious affairs; manuscript 1614-17) — pub. Paris, 1647 * De imperio summarum potestatum circa sacra, ed. Harm-Jan van Dam (Brill, 2001). * De satisfactione Christi adversus Faustum Socinum (On the satisfaction of Christ against [the doctrines of] Faustus Socinus) — Leiden, 1617 * Defensio fidei catholicae de satisfactione Christi, ed. Edwin Rabbie (van Gorcum, 1990). * Inleydinge tot de Hollantsche rechtsgeleertheit (Introduction to Dutch Jurisprudence; written in Loevenstein) — pub. The Hague, 1631 * The Jurisprudence of Holland, ed. R.W. Lee (Oxford, 1926). * Bewijs van den waaren godsdienst (Proof of the True Religion; didactic poem) — Rotterdam, 1622 * Apologeticus (Defense of the actions which led to his arrest) — Paris, 1922 * De jure belli ac pacis (On the Laws of War and Peace) — Paris, 1625 (2nd ed. Amsterdam 1631) * The Rights of War and Peace, ed. Richard Tuck (Liberty Fund, 2005). * De veritate religionis Christianae (On the Truth of the Christian religion) — Paris, 1627 * The Truth of the Christian Religion, ed. John Clarke (Edinburgh, 1819). * Sophompaneas (Joseph; tragedy) — Amsterdam, 1635 * De origine gentium Americanarum dissertatio (Dissertation of the origin of the American peoples) — Paris 1642 * Via ad pacem ecclesiasticam (The way to religious peace) — Paris, 1642 * Annotationes in Vetus Testamentum (Commentaries on the Old Testament) — Amsterdam, 1644 * Annotationes in Novum Testamentum (Commentaries on the New Testament) — Amsterdam and Paris, 1641-50 * De fato (On Destiny) — Paris, 1648 {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:Hugo Grotius}} {{Эпоха Асветніцтва}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Гроцый}} [[Катэгорыя:Выпускнікі Лейдэнскага ўніверсітэта]] [[Катэгорыя:Юрысты-міжнароднікі]] [[Катэгорыя:Прававеды Нідэрландаў]] [[Катэгорыя:Юрысты паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Юрысты XVII стагоддзя]] 39aj1nw7cdar0tiz6hkeo03a16rnvz7 5153662 5153661 2026-06-12T11:33:57Z Voūk12 159072 /* Юнацтва */ 5153662 wikitext text/x-wiki {{Вучоны | Імя = Гуга Гроцый | Арыгінал імя = Hugo Grotius | Выява = Michiel Jansz van Mierevelt - Hugo Grotius.jpg | Альма-матэр = [[Універсітэт Лейдэна]] | Вядомы як = заснавальнік навукі [[міжнароднае права|міжнароднага права]] }} '''Гуга Гроцый''' ({{lang-la|Hugo Grotius}}) або '''Гуга дэ Гроат''' ({{lang-nl|Hugo de Groot}} або Huig de Groot; [[10 красавіка]] [[1583]], [[Дэльфт]] — [[28 жніўня]] [[1645]], [[Ростак]]) — галандскі юрыст і дзяржаўны дзеяч, [[філосаф]], хрысціянскі апалагет, [[драматург]] і [[паэт]]. Заклаў асновы [[міжнароднае права|міжнароднага права]], грунтуючыся на натуральным праве. == Біяграфія == Гуга Гроцый нарадзіўся падчас Нідэрландскай рэвалюцыі. Яго дзед, бургундскі дваранін, ажаніўся ў Франкфурце-на-Майне з дачкой галандца дэ Грот і ўзяў яе прозвішча, а бацька, Ёган (Ян) дэ Грот, пераехаў у Галандыю. Гуга быў першым дзіцем у сям’і Яна дэ Грота і Аліды ван Оверсхі. Яго бацька быў вельмі адукаваным (ён вучыўся ў Лейдэне разам з Юстам Ліпсіем), а таксама палітычна актыўным чалавекам, і выхоўваў сына з ранніх гадоў у традыцыйнай гуманістычнай традыцыі, грунтуючыся на вучэнні Арыстоцеля. Васьмігадовым хлопчыкам ужо пісаў лацінскія вершы. Будучы надзвычай старанным вучнем, Гуга паступіў у [[Лейдэнскі ўніверсітэт]], калі яму было ўсяго адзінаццаць гадоў (рэктарам універсітэта быў яго дзядзька Карнеліс). Ва ўніверсітэце выкладалі такія выбітныя інтэлектуалы Паўночнай Еўропы таго часу, як Францыск Юній (старэйшы), [[Жазеф Жуст Скалігер]] і Рудольф Снеліус. У 1601 годзе ён стаў гісторыкам Нідэрландскіх станаў, а ў 1613 годзе — сябрам гарадской рады [[Ротэрдам|Ратэрдама]]. У 1618 годзе ён быў арыштаваны за дзейнасць, накіраваную супраць прынца [[Морыц Аранскі|Маўрыцыя Аранскага]], і ў наступным годзе асуджаны да пажыццёвага зняволення. Падчас знаходжання пад вартай яму была прадастаўлена магчымасць пісаць і весці перапіску. Чым ен скарыстаўся, стварыўшы ў гэты перыяд шматлікія важныя тэксты. У 1621 годзе ён і яго жонка ўцяклі ў [[Антверпен]]. Затым ён адправіўся ў Парыж, дзе атрымаў фінансавую падтрымку ад французскіх улад. У 1625 годзе ён апублікаваў трактат пад назвай «Пра вайну і мір», які прынёс яму велізарную славу. У 1631 годзе ён паспрабаваў вярнуцца ў родныя Нідэрланды, але хутка зноў апынуўся ў няласке ўладаў. Ён зноў уцёк з краіны, на гэты раз у Гамбург. Там ён быў наняты каралём [[Швецыя|Швецыі]], які прызначыў яго сваім паслом у Парыжы ў 1634 годзе. Ён займаў гэтую пасаду 10 гадоў. Калі [[Крысціна (каралева Швецыі)|Крысціна Ваза]] прыйшла да ўлады ў Швецыі, яна заклікала Гроцыя вярнуцца ў Швецыю. У сакавіку 1645 года Гроцый адплыў у Стакгольм. Яго карабель пацярпеў крушэнне ў Балтыйскім моры, і філосаф ледзьве выратаваўся. Улетку таго ж года ён вярнуўся са Швецыі ў Германію, здзейсніўшы яшчэ адно цяжкае і драматычнае падарожжа. Яно настолькі падарвала яго здароўе, што ён памёр у [[Ростак|Растоку]] 28 жніўня 1645 года. == Позіркі == Ён падзяляў права на статутнае права (ius civile) і натуральнае права (ius naturale). Статутнае права — гэта гістарычны выбар, які залежыць ад палітычных і гістарычных змен, і таму само па сабе падпарадкоўваецца зменам. Натуральнае права, з іншага боку, вынікае з трывалай чалавечай прыроды, і таму нязменнае і можа вывучацца толькі шляхам вывучэння сацыяльнай прыроды чалавека. Каб цалкам зразумець законы прыроды, паводле Гроцыя, неабходна прааналізаваць чалавечую прыроду, якая мае дваістую прыроду. Па-першае, чалавек — гэта біялагічная істота, якой кіруе інстынкт самазахавання (першасны закон прыроды). Па-другое, ён — сацыяльная істота, якая валодае апетытам да societatis (сацыяльны інстынкт, патрэба ў міжасобасных кантактах). Такім чынам, існуюць нормы, якія дазваляюць яму існаваць ва ўзаемаадносінах з іншымі людзьмі (другасны закон прыроды).Абодва гэтыя аспекты чалавечай прыроды ўзаемадзейнічаюць і пранікаюць адзін у аднаго. Інстынкт самазахавання абмежаваны сацыяльным інстынктам, а сацыяльны інстынкт — інстынктам самазахавання. Абодва інстынкты маюць вырашальнае значэнне для паспяховага жыцця, якое патрабуе не ўмешвацца ў сферу іншых, а, з іншага боку, імкнуцца да ўласнай выгады<ref>{{Кніга|загаловак=Miller J., Hugo Grotius // Stanford Encyclopedia of Philosophy, CSLI, Stanford University, 2021, ISSN 1095-5054}}</ref>. Найважнейшыя законы прыроды паводле Гроцыя: pacta sunt servanda – пагадненні павінны выконвацца; нанесеная шкода павінна быць кампенсавана; здзейсненае злачынства павінна быць пакарана; права на ўласнасць. Г. Гроцый лічыў, што натуральнае права дзейнічае нават тады, калі Бога не існуе, або калі ён не цікавіцца зямнымі справамі. Гроцый сутыкнуўся з абвінавачваннямі ў бязбожнасці за сваю знакамітую гіпотэзу: etiamsi daremus non esse Deum (лац.: нават калі мы дапусцім неіснаванне Бога). У адрозненне ад іншых мысляроў яго эпохі, ён лічыў, што натуральнае права распаўсюджваецца як на хрысціян, так і на нехрысціянаў. Гэта азначае, што хрысціяне павінны ставіцца да нехрысціянаў у адпаведнасці з прынцыпамі маралі. Гэтае пытанне адыграла значную ролю ў той час з-за кантактаў еўрапейцаў з карэннымі народамі Амерыкі. Натуральнае права дзейнічае незалежна ад чалавека і з'яўляецца спадчынай усёй прыроды. Нават Бог не можа гэтага змяніць: «Гэтак жа, як ён не можа зрабіць так, каб два плюс два не было роўным чатыром». Ён мог зрабіць гэта толькі змяніўшы чалавечую прыроду. Таму ён павінен быў бы зрабіць так, каб людзі перасталі быць людзьмі. Гэтыя сцвярджэнні звязаны з тэалагічным поглядам [[Армініянства|армініянств]]<nowiki/>а. Г. Гроцый лічыў звычай і практыку, якія вынікаюць з натуральнага права і дамовы, крыніцай міжнароднага права (ius gentium, або права народаў). Міжнароднае права, на яго думку, павінна грунтавацца на прынцыпах рацыяналізму і гуманізму. Ён быў бацькам навукі [[Міжнароднае права|міжнароднага публічнага права]]. Гроцый таксама распрацаваў уласную канцэпцыю [[Тэорыя грамадскага дагавора|грамадскай дамовы]]. Паводле яго, людзі, маючы прыроджаныя сацыяльныя схільнасці, ствараюць дзяржаўнае аб'яднанне праз дамову, каб задаволіць свае інтарэсы і забяспечыць іх, якое, як адпавядае чалавечай прыродзе, падпарадкоўваецца натуральнаму праву. Для Гроцыя воля вызначае сапраўднасць права, факт, які таксама з'яўляецца ў іншай форме ў пазнейшых канцэпцыях натуральнага права са зменным зместам. [[Файл:381px-Grotius de jure 1631.jpg|міні|Права вайны і міра 1631 г.]] Найбольш вядомая праца Гроцыя — «Пра права вайны і міру» (1625, De iure belli ac pacis), у якой ён выклаў свае разважанні пра права. Варта таксама адзначыць яго ранейшую працу «Mare liberum» (поўная назва па-ангельску: "Свабода мораў», або дысертацыя пра права галандцаў гандляваць з Індыяй"), апублікаваную ў 1609 годзе. У гэтай працы Гроцый, спасылаючыся на закон прыроды, высунуў тры тэзісы: 1.Адкрыццё новай зямлі яшчэ не дае права кіраваць ёю 2.Ніхто не можа мець манаполіі на суднаходства па морах 3.Ніхто не мае права абмяжоўваць іншыя дзяржавы ў гандлі з Індыямі. == Творы == [[File:Annotationes ad Vetus Testamentum.tif|thumb|''Annotationes ad Vetus Testamentum'', 1732]] ''Паводле даты публікацыі''. * Adamus exul (The Exile of Adam; tragedy) — The Hague, 1601 * De republica emendanda (To Improve the Dutch Republic; manuscript 1601) — pub. The Hague, 1984 * Parallelon rerumpublicarum (Comparison of Constitutions; manuscript 1601-02) — pub. Haarlem 1801-03 * De Indis (On the Indies; manuscript 1604-05) — pub. 1868 as De Jure Praedae * Commentary on the Law of Prize and Booty, ed. Martine Julia van Ittersum (Liberty Fund, 2006). * Christus patiens (The Passion of Christ; tragedy) — Leiden, 1608 * Mare Liberum (The Free Seas; from chapter 12 of De Indis) — Leiden, 1609 * The Free Sea, ed. David Armitage (Liberty Fund, 2004). * De antiquitate reipublicae Batavicae (On the Antiquity of the Batavian Republic) — Leiden, 1610 * The Antiquity of the Batavian Republic, ed. Jan Waszink (van Gorcum, 2000). * Meletius (manuscript 1611) — pub. Leiden, 1988 * Meletius, ed. G.H.M. Posthumus Meyjes (Brill, 1988). * Annales et Historiae de rebus Belgicus (Annals and History of the Low Countries; manuscript 1612) — pub. Amsterdam, 1657 * The Annals and History of the Low-Countrey-warrs, ed. Thomas Manley (London, 1665). * Ordinum Hollandiae ac Westfrisiae pietas (The Piety of the States of Holland and Westfriesland) — Leiden, 1613 * Ordinum Hollandiae ac Westfrisiae pietas, ed. Edwin Rabbie (Brill, 1995). * De imperio summarum potestatum circa sacra (On the power of sovereigns concerning religious affairs; manuscript 1614-17) — pub. Paris, 1647 * De imperio summarum potestatum circa sacra, ed. Harm-Jan van Dam (Brill, 2001). * De satisfactione Christi adversus Faustum Socinum (On the satisfaction of Christ against [the doctrines of] Faustus Socinus) — Leiden, 1617 * Defensio fidei catholicae de satisfactione Christi, ed. Edwin Rabbie (van Gorcum, 1990). * Inleydinge tot de Hollantsche rechtsgeleertheit (Introduction to Dutch Jurisprudence; written in Loevenstein) — pub. The Hague, 1631 * The Jurisprudence of Holland, ed. R.W. Lee (Oxford, 1926). * Bewijs van den waaren godsdienst (Proof of the True Religion; didactic poem) — Rotterdam, 1622 * Apologeticus (Defense of the actions which led to his arrest) — Paris, 1922 * De jure belli ac pacis (On the Laws of War and Peace) — Paris, 1625 (2nd ed. Amsterdam 1631) * The Rights of War and Peace, ed. Richard Tuck (Liberty Fund, 2005). * De veritate religionis Christianae (On the Truth of the Christian religion) — Paris, 1627 * The Truth of the Christian Religion, ed. John Clarke (Edinburgh, 1819). * Sophompaneas (Joseph; tragedy) — Amsterdam, 1635 * De origine gentium Americanarum dissertatio (Dissertation of the origin of the American peoples) — Paris 1642 * Via ad pacem ecclesiasticam (The way to religious peace) — Paris, 1642 * Annotationes in Vetus Testamentum (Commentaries on the Old Testament) — Amsterdam, 1644 * Annotationes in Novum Testamentum (Commentaries on the New Testament) — Amsterdam and Paris, 1641-50 * De fato (On Destiny) — Paris, 1648 {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:Hugo Grotius}} {{Эпоха Асветніцтва}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Гроцый}} [[Катэгорыя:Выпускнікі Лейдэнскага ўніверсітэта]] [[Катэгорыя:Юрысты-міжнароднікі]] [[Катэгорыя:Прававеды Нідэрландаў]] [[Катэгорыя:Юрысты паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Юрысты XVII стагоддзя]] ho5yczfgpurrncly7ys88l8jqtllqhh 5153663 5153662 2026-06-12T11:34:38Z Voūk12 159072 /* Біяграфія */ 5153663 wikitext text/x-wiki {{Вучоны | Імя = Гуга Гроцый | Арыгінал імя = Hugo Grotius | Выява = Michiel Jansz van Mierevelt - Hugo Grotius.jpg | Альма-матэр = [[Універсітэт Лейдэна]] | Вядомы як = заснавальнік навукі [[міжнароднае права|міжнароднага права]] }} '''Гуга Гроцый''' ({{lang-la|Hugo Grotius}}) або '''Гуга дэ Гроат''' ({{lang-nl|Hugo de Groot}} або Huig de Groot; [[10 красавіка]] [[1583]], [[Дэльфт]] — [[28 жніўня]] [[1645]], [[Ростак]]) — галандскі юрыст і дзяржаўны дзеяч, [[філосаф]], хрысціянскі апалагет, [[драматург]] і [[паэт]]. Заклаў асновы [[міжнароднае права|міжнароднага права]], грунтуючыся на натуральным праве. == Біяграфія == Гуга Гроцый нарадзіўся падчас Нідэрландскай рэвалюцыі. Яго дзед, бургундскі дваранін, ажаніўся ў Франкфурце-на-Майне з дачкой галандца дэ Грот і ўзяў яе прозвішча, а бацька, Ёган (Ян) дэ Грот, пераехаў у Галандыю. Гуга быў першым дзіцем у сям’і Яна дэ Грота і Аліды ван Оверсхі. Яго бацька быў вельмі адукаваным (ён вучыўся ў Лейдэне разам з Юстам Ліпсіем), а таксама палітычна актыўным чалавекам, і выхоўваў сына з ранніх гадоў у традыцыйнай гуманістычнай традыцыі, грунтуючыся на вучэнні Арыстоцеля. Васьмігадовым хлопчыкам ужо пісаў лацінскія вершы. Будучы надзвычай старанным вучнем, Гуга паступіў у [[Лейдэнскі ўніверсітэт]], калі яму было ўсяго адзінаццаць гадоў (рэктарам універсітэта быў яго дзядзька Карнеліс). Ва ўніверсітэце выкладалі такія выбітныя інтэлектуалы Паўночнай Еўропы таго часу, як Францыск Юній (старэйшы), [[Жазеф Жуст Скалігер]] і Рудольф Снеліус. У 1601 годзе ён стаў гісторыкам Нідэрландскіх штатаў, а ў 1613 годзе — сябрам гарадской рады [[Ротэрдам|Ратэрдама]]. У 1618 годзе ён быў арыштаваны за дзейнасць, накіраваную супраць прынца [[Морыц Аранскі|Маўрыцыя Аранскага]], і ў наступным годзе асуджаны да пажыццёвага зняволення. Падчас знаходжання пад вартай яму была прадастаўлена магчымасць пісаць і весці перапіску. Чым ен скарыстаўся, стварыўшы ў гэты перыяд шматлікія важныя тэксты. У 1621 годзе ён і яго жонка ўцяклі ў [[Антверпен]]. Затым ён адправіўся ў Парыж, дзе атрымаў фінансавую падтрымку ад французскіх улад. У 1625 годзе ён апублікаваў трактат пад назвай «Пра вайну і мір», які прынёс яму велізарную славу. У 1631 годзе ён паспрабаваў вярнуцца ў родныя Нідэрланды, але хутка зноў апынуўся ў няласке ўладаў. Ён зноў уцёк з краіны, на гэты раз у Гамбург. Там ён быў наняты каралём [[Швецыя|Швецыі]], які прызначыў яго сваім паслом у Парыжы ў 1634 годзе. Ён займаў гэтую пасаду 10 гадоў. Калі [[Крысціна (каралева Швецыі)|Крысціна Ваза]] прыйшла да ўлады ў Швецыі, яна заклікала Гроцыя вярнуцца ў Швецыю. У сакавіку 1645 года Гроцый адплыў у Стакгольм. Яго карабель пацярпеў крушэнне ў Балтыйскім моры, і філосаф ледзьве выратаваўся. Улетку таго ж года ён вярнуўся са Швецыі ў Германію, здзейсніўшы яшчэ адно цяжкае і драматычнае падарожжа. Яно настолькі падарвала яго здароўе, што ён памёр у [[Ростак|Растоку]] 28 жніўня 1645 года. == Позіркі == Ён падзяляў права на статутнае права (ius civile) і натуральнае права (ius naturale). Статутнае права — гэта гістарычны выбар, які залежыць ад палітычных і гістарычных змен, і таму само па сабе падпарадкоўваецца зменам. Натуральнае права, з іншага боку, вынікае з трывалай чалавечай прыроды, і таму нязменнае і можа вывучацца толькі шляхам вывучэння сацыяльнай прыроды чалавека. Каб цалкам зразумець законы прыроды, паводле Гроцыя, неабходна прааналізаваць чалавечую прыроду, якая мае дваістую прыроду. Па-першае, чалавек — гэта біялагічная істота, якой кіруе інстынкт самазахавання (першасны закон прыроды). Па-другое, ён — сацыяльная істота, якая валодае апетытам да societatis (сацыяльны інстынкт, патрэба ў міжасобасных кантактах). Такім чынам, існуюць нормы, якія дазваляюць яму існаваць ва ўзаемаадносінах з іншымі людзьмі (другасны закон прыроды).Абодва гэтыя аспекты чалавечай прыроды ўзаемадзейнічаюць і пранікаюць адзін у аднаго. Інстынкт самазахавання абмежаваны сацыяльным інстынктам, а сацыяльны інстынкт — інстынктам самазахавання. Абодва інстынкты маюць вырашальнае значэнне для паспяховага жыцця, якое патрабуе не ўмешвацца ў сферу іншых, а, з іншага боку, імкнуцца да ўласнай выгады<ref>{{Кніга|загаловак=Miller J., Hugo Grotius // Stanford Encyclopedia of Philosophy, CSLI, Stanford University, 2021, ISSN 1095-5054}}</ref>. Найважнейшыя законы прыроды паводле Гроцыя: pacta sunt servanda – пагадненні павінны выконвацца; нанесеная шкода павінна быць кампенсавана; здзейсненае злачынства павінна быць пакарана; права на ўласнасць. Г. Гроцый лічыў, што натуральнае права дзейнічае нават тады, калі Бога не існуе, або калі ён не цікавіцца зямнымі справамі. Гроцый сутыкнуўся з абвінавачваннямі ў бязбожнасці за сваю знакамітую гіпотэзу: etiamsi daremus non esse Deum (лац.: нават калі мы дапусцім неіснаванне Бога). У адрозненне ад іншых мысляроў яго эпохі, ён лічыў, што натуральнае права распаўсюджваецца як на хрысціян, так і на нехрысціянаў. Гэта азначае, што хрысціяне павінны ставіцца да нехрысціянаў у адпаведнасці з прынцыпамі маралі. Гэтае пытанне адыграла значную ролю ў той час з-за кантактаў еўрапейцаў з карэннымі народамі Амерыкі. Натуральнае права дзейнічае незалежна ад чалавека і з'яўляецца спадчынай усёй прыроды. Нават Бог не можа гэтага змяніць: «Гэтак жа, як ён не можа зрабіць так, каб два плюс два не было роўным чатыром». Ён мог зрабіць гэта толькі змяніўшы чалавечую прыроду. Таму ён павінен быў бы зрабіць так, каб людзі перасталі быць людзьмі. Гэтыя сцвярджэнні звязаны з тэалагічным поглядам [[Армініянства|армініянств]]<nowiki/>а. Г. Гроцый лічыў звычай і практыку, якія вынікаюць з натуральнага права і дамовы, крыніцай міжнароднага права (ius gentium, або права народаў). Міжнароднае права, на яго думку, павінна грунтавацца на прынцыпах рацыяналізму і гуманізму. Ён быў бацькам навукі [[Міжнароднае права|міжнароднага публічнага права]]. Гроцый таксама распрацаваў уласную канцэпцыю [[Тэорыя грамадскага дагавора|грамадскай дамовы]]. Паводле яго, людзі, маючы прыроджаныя сацыяльныя схільнасці, ствараюць дзяржаўнае аб'яднанне праз дамову, каб задаволіць свае інтарэсы і забяспечыць іх, якое, як адпавядае чалавечай прыродзе, падпарадкоўваецца натуральнаму праву. Для Гроцыя воля вызначае сапраўднасць права, факт, які таксама з'яўляецца ў іншай форме ў пазнейшых канцэпцыях натуральнага права са зменным зместам. [[Файл:381px-Grotius de jure 1631.jpg|міні|Права вайны і міра 1631 г.]] Найбольш вядомая праца Гроцыя — «Пра права вайны і міру» (1625, De iure belli ac pacis), у якой ён выклаў свае разважанні пра права. Варта таксама адзначыць яго ранейшую працу «Mare liberum» (поўная назва па-ангельску: "Свабода мораў», або дысертацыя пра права галандцаў гандляваць з Індыяй"), апублікаваную ў 1609 годзе. У гэтай працы Гроцый, спасылаючыся на закон прыроды, высунуў тры тэзісы: 1.Адкрыццё новай зямлі яшчэ не дае права кіраваць ёю 2.Ніхто не можа мець манаполіі на суднаходства па морах 3.Ніхто не мае права абмяжоўваць іншыя дзяржавы ў гандлі з Індыямі. == Творы == [[File:Annotationes ad Vetus Testamentum.tif|thumb|''Annotationes ad Vetus Testamentum'', 1732]] ''Паводле даты публікацыі''. * Adamus exul (The Exile of Adam; tragedy) — The Hague, 1601 * De republica emendanda (To Improve the Dutch Republic; manuscript 1601) — pub. The Hague, 1984 * Parallelon rerumpublicarum (Comparison of Constitutions; manuscript 1601-02) — pub. Haarlem 1801-03 * De Indis (On the Indies; manuscript 1604-05) — pub. 1868 as De Jure Praedae * Commentary on the Law of Prize and Booty, ed. Martine Julia van Ittersum (Liberty Fund, 2006). * Christus patiens (The Passion of Christ; tragedy) — Leiden, 1608 * Mare Liberum (The Free Seas; from chapter 12 of De Indis) — Leiden, 1609 * The Free Sea, ed. David Armitage (Liberty Fund, 2004). * De antiquitate reipublicae Batavicae (On the Antiquity of the Batavian Republic) — Leiden, 1610 * The Antiquity of the Batavian Republic, ed. Jan Waszink (van Gorcum, 2000). * Meletius (manuscript 1611) — pub. Leiden, 1988 * Meletius, ed. G.H.M. Posthumus Meyjes (Brill, 1988). * Annales et Historiae de rebus Belgicus (Annals and History of the Low Countries; manuscript 1612) — pub. Amsterdam, 1657 * The Annals and History of the Low-Countrey-warrs, ed. Thomas Manley (London, 1665). * Ordinum Hollandiae ac Westfrisiae pietas (The Piety of the States of Holland and Westfriesland) — Leiden, 1613 * Ordinum Hollandiae ac Westfrisiae pietas, ed. Edwin Rabbie (Brill, 1995). * De imperio summarum potestatum circa sacra (On the power of sovereigns concerning religious affairs; manuscript 1614-17) — pub. Paris, 1647 * De imperio summarum potestatum circa sacra, ed. Harm-Jan van Dam (Brill, 2001). * De satisfactione Christi adversus Faustum Socinum (On the satisfaction of Christ against [the doctrines of] Faustus Socinus) — Leiden, 1617 * Defensio fidei catholicae de satisfactione Christi, ed. Edwin Rabbie (van Gorcum, 1990). * Inleydinge tot de Hollantsche rechtsgeleertheit (Introduction to Dutch Jurisprudence; written in Loevenstein) — pub. The Hague, 1631 * The Jurisprudence of Holland, ed. R.W. Lee (Oxford, 1926). * Bewijs van den waaren godsdienst (Proof of the True Religion; didactic poem) — Rotterdam, 1622 * Apologeticus (Defense of the actions which led to his arrest) — Paris, 1922 * De jure belli ac pacis (On the Laws of War and Peace) — Paris, 1625 (2nd ed. Amsterdam 1631) * The Rights of War and Peace, ed. Richard Tuck (Liberty Fund, 2005). * De veritate religionis Christianae (On the Truth of the Christian religion) — Paris, 1627 * The Truth of the Christian Religion, ed. John Clarke (Edinburgh, 1819). * Sophompaneas (Joseph; tragedy) — Amsterdam, 1635 * De origine gentium Americanarum dissertatio (Dissertation of the origin of the American peoples) — Paris 1642 * Via ad pacem ecclesiasticam (The way to religious peace) — Paris, 1642 * Annotationes in Vetus Testamentum (Commentaries on the Old Testament) — Amsterdam, 1644 * Annotationes in Novum Testamentum (Commentaries on the New Testament) — Amsterdam and Paris, 1641-50 * De fato (On Destiny) — Paris, 1648 {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:Hugo Grotius}} {{Эпоха Асветніцтва}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Гроцый}} [[Катэгорыя:Выпускнікі Лейдэнскага ўніверсітэта]] [[Катэгорыя:Юрысты-міжнароднікі]] [[Катэгорыя:Прававеды Нідэрландаў]] [[Катэгорыя:Юрысты паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Юрысты XVII стагоддзя]] jsqzfftox7wz6kkg0xz8vv07yttwtpf 0 97099 5153505 4875128 2026-06-11T18:56:34Z 5153505 wikitext text/x-wiki {{Не блытаць|Савецкая Беларусь (газета)|беларускамоўным выданнем «Савецкая Беларусь»|газетай, заснаваная ў 1920 годзе ў Смаленску, выходзіла да 1933 года}} {{Газета | назва = | выява = | подпіс = | тып = | фармат = | заснаванне = 1927 | спыненне публікацый = | кошт = | уладальнікі = | выдавец = | рэдактар = | галоўны рэдактар = [[Вольга Аляксандраўна Ануфрыева]] | штат = | палітычна = | мова = [[Руская мова|руская]] | тыраж = больш за 150 тысяч | галоўны офіс = Мінск, вул. Б.Хмяльніцкага, 10 а | ISSN = 1992-3058 | вэб-сайт = http://sb.by }} '''«СБ. Беларусь сегодня»''' ({{lang-be|СБ. Беларусь сёння}}, раней — '''«Советская Белоруссия»''') — беларуская грамадска-палітычная [[газета]], выдаецца са жніўня [[1927]] г. Выходзіць тыражом больш за 150 тысяч асобнікаў пяць разоў на тыдзень. Да 1937 года называлася '''«Рабочий»'''. У гады [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] выпускалася ў прыфрантавой паласе, пазней — на [[Беларуская мова|беларускай мове]] — у [[Масква|Маскве]], са снежня 1943 года — у [[Гомель|Гомелі]], са жніўня 1944 года — у [[Мінск]]у. Цяпер выходзіць на рускай мове пад назвай «Беларусь Сегодня». Узнагароджана [[Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга|ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга]] ([[1964]]). Заснавальнікі — [[Адміністрацыя Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] і рэдакцыйны савет. == Галоўныя рэдактары == * [[Маісей Шульман]] (жнівень 1927 — сакавік 1928) * [[Ігнат Шыпіла]] (1928 — снежань 1928) * [[Уладзімір Гінцбарг]] (снежань 1928 — люты 1929) * [[Леанід Якоўлеў]] (1929—1930) * [[Наталля Красіна]] (верасень 1930 — студзень 1932) * [[Рыгор Байкачоў]] (1938—1939) * [[Іван Фешчанка]] (1940—?) * Аляксей Раманаў (?—1949) * [[Алег Здаравенін]] (1949—1963) * [[Аляксандр Зінін]] (1963—1989) * [[Зіновій Кірылавіч Прыгодзіч]] (1990—1992) * [[Ігар Мікалаевіч Асінскі]] (1993—1994) * [[Мікалай Галко]] (1994—1995) * [[Павел Ізотавіч Якубовіч]] (1995—2018) * [[Дзмітрый Аляксандравіч Жук]] (2018—2026) * [[Вольга Аляксандраўна Ануфрыева]] (з 2026) == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * [http://sb.by Афіцыйны сайт]{{ref-ru}} * [http://otzyvy.by/pecatnye_izdanija/3410.html Водгукі на газету «Савецкая Беларусь»]{{ref-ru}} на сайце [[Otzyvy.by]] {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Газеты Беларусі]] [[Катэгорыя:Советская Белоруссия]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1927 годзе]] [[Катэгорыя:Газеты на рускай мове]] [[Катэгорыя:Прапаганда ў Беларусі]] [[Катэгорыя:Падпольны друк Беларусі ў Вялікую Айчынную вайну]] 5oxqlz24jzjz0060qaxh50qto8ctgfc 0 100404 5153624 5037521 2026-06-12T10:24:53Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Музыканты ў масках]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5153624 wikitext text/x-wiki {{Музычны калектыў | Назва = Lordi | logo = Lordi-logo.svg | Фота = Lordi, 3-Majówka 2023 48.jpg | Шырыня_фота = 300px | Апісанне_фота = Група Lordi, 2023. | Гады = з 1992 па цяперашні час | Краіна = Фінляндыя | Горад = [[Раваніемі]] | Мова = [[англійская мова|англійская]] | Жанры = | Лэйбл = | Склад = [[Mr. Lordi]] — Вакал<br />[[Юсі Сюдзянмаа|Amen]] — Гітара<br />[[Samer el Nahhal|Ox]] — Бас<br />Hella — Клавішныя<br />Mana— Ударныя | Былыя_удзельнікі = [[Самі Кейнанен|G-Stealer]] — Бас (1996—1999)<br />[[Самі Фолькінг|Magnum]] — Бас (1999—2002)<br />[[Ніка Хурмэ|Kalma]] — Бас (2002—2005)<br />[[Эрна Сіікавірта|Enary]] — Клавішныя (1996—2005)<br />[[Сампса Астала|Kita]] — Ударныя (2000—2010)<br />[[Тонми Lillman|Otus]] — Ударныя (2010—2012)<br />[[Леэна Пейса|Awa]] — Клавішныя (2005—2012) | Сайт = http://www.lordi.fi }} '''Lordi''' — хард-рок-гурт з [[Фінляндыя|Фінляндыі]]. У 2006 годзе перамог на [[Конкурс песні Еўрабачанне 2006|конкурсе песні «Еўрабачанне»]] з песняй «Hard Rock Hallelujah». == Удзельнікі == * [[Mr. Lordi]]: вакал * Hella: клавішныя, дадатковы вакал * OX: бас-гітара, дадатковы вакал * Amen: гітара, дадатковы вакал * Mana: Ударныя, дадатковы вакал == Дыскаграфія == === Cтудыйныя альбомы === * Get Heavy (2002) * The Monsterican Dream (2004) * The Arockalypse (2006) * Deadache (2008) * Babez for Breakfast (2010) * To Beast or Not to Beast (2013) * Scare Force One (2014) * Monstereophonic (2016) * Sexorcism (2018) * Killection (2020) * Lordiversity (2021)<small>(камплект з сямі альбомаў)</small> ** Skelectric Dinosaur ** Superflytrap ** The Masterbeast from the Moon ** Abusement Park ** Humanimals ** Abracadaver ** Spooky Sextravaganza Spectacular * Screem Writers Guild (2023) * Limited Deadition (2025) === Кампіляцыі === * 2005 — ''[[The Monster Show]] (Зведзены альбом з «Get Heavy» і «Monsterican Dream» для продажу ў Вялікабрытаніі)'' * 2009 — ''[[Zombilation - The Greatest Cuts]]'' * 2012 — ''[[Scarchives Vol. 1]]'' === Сінглы і EP === * «[[Would You Love a Monsterman?]]» ([[2002]]) * «Devil Is a Loser» ([[2003]]) * «Blood Red Sandman» (EP) ([[2004]]) * «My Heaven Is Your Hell» ([[2004]]) * «[[Hard Rock Hallelujah]]» ([[2006]]) * «Who’s Your Daddy?» ([[2006]]) * «Would You Love a Monsterman? (2006)» ([[2006]]) * «It Snows in Hell» ([[2006]]) * «They Only Come Out at Night» ([[2007]]) * «Beast Loose in Paradise» ([[2008]]) * «Bite It Like a Bulldog» ([[2008]]) * «Deadache» ([[2008]]) * «This Is Heavy Metal» ([[2010]]) * «Rock Police» ([[2010]]) * «The Riff» ([[2013]]) === Відэа-кліпы === * «Would You Love a Monsterman?» (2002) [http://www.youtube.com/watch?v=AOfiziY-htU] * «Devil Is a Loser» (2003) [http://www.youtube.com/watch?v=qRNrzgDHmQE] * «Blood Red Sandman» (2004) [http://www.youtube.com/watch?v=qRNrzgDHmQE] * «Hard Rock Hallelujah» (2006)[http://www.youtube.com/watch?v=TdItwaLrv1U] * «It Snows in Hell» (2006)[http://www.youtube.com/watch?v=7pzGKW4ZQ2Y] * «Who’s Your Daddy?» (2006) [http://www.youtube.com/watch?v=ah7sWtnOJvQ] * "Would You Love a Monsterman? (2006) [http://www.youtube.com/watch?v=IRhbOFlTA5g] * «Hard Rock Hallelujah» (2007) * «Bite It Like a Bulldog» (2008) * «This Is Heavy Metal» (2010) * «The Riff» (2013) == Спасылкі == {{Commons|Lordi}} * [http://www.lordi.fi Lordi — афіцыйны сайт] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110225070110/http://lordi.fi/ |date=25 лютага 2011 }} * [http://www.metal-archives.com/band.php?id=2976 Lordi на Encyclopaedia Metallum] * {{Last.fm}} {{Start box}} {{Succession box | before= [[Гейр Ронінг]] з песняй «Why?» | title = [[Фінляндыя на конкурсе песні Еўрабачанне]] | years = [[Фінляндыя на конкурсе песні Еўрабачанне 2006|2006]] | after = [[Хана Пакарынен]] з песняй «Leave Me Alone» }} {{succession box|спіс=[[Пераможцы конкурсу песні Еўрабачанне|Пераможца конкурсу песні Еўрабачанне]]|гады=[[Конкурс песні Еўрабачанне 2006|2006]]|папярэднік=[[Алена Папарызу]] з песняй «My Number One» |пераемнік=[[Марыя Шэрыфавіч]] з песняй «Molitva» |}} {{End box}} {{Пераможцы конкурсу песні Еўрабачанне}} {{бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Пераможцы конкурсу песні Еўрабачанне]] [[Катэгорыя:Рок-гурты Фінляндыі]] [[Катэгорыя:Хард-рок-гурты]] [[Катэгорыя:Удзельнікі конкурсу песні Еўрабачанне]] [[Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1996 годзе]] [[Катэгорыя:Музычныя калектывы 1990-х]] [[Катэгорыя:Музычныя калектывы 2000-х]] [[Катэгорыя:Музычныя калектывы 2010-х]] [[Катэгорыя:Хэві-метал-гурты]] [[Катэгорыя:Музыканты ў масках]] 6opd5qvgic1d0d04xh8vvihmgldrnno 0 108560 5153401 4801946 2026-06-11T12:20:06Z Feeleman 163471 /* Выбраная фільмаграфія */ арфаграфія, стыль 5153401 wikitext text/x-wiki {{Кінематаграфіст | Імя = Раян Гослінг | Арыгінал імя = Ryan Gosling | Фота = Ryan Gosling Cannes 2011.jpg | Подпіс = Гослінг на [[Канскі кінафестываль 2011|Канскім кінафестывалі]] ў 2011 годзе | Імя пры нараджэнні = Раян Томас Гослінг | Дата нараджэння = | Месца нараджэння = | Дата смерці = | Месца смерці = | Прафесія = | Грамадзянства = {{CAN}} | Гады актыўнасці = [[1990]] - <small>цяперашні час</small> | Узнагароды = [[Нацыянальны савет кінакрытыкаў ЗША]] ([[2006]])<br />«[[Спадарожнік (прэмія)|Спадарожнік]]» ([[2007]], [[2012]]) | imdb_id = 0331516 | Сайт = [http://www.ryangosling.co.uk/ www.ryangosling.co.uk] }} '''Раян Томас Гослінг''' ({{lang-en|Ryan Thomas Gosling}}; {{ВД-Прэамбула}}) — [[Канада|канадскі]] {{акцёр|Канады}}, лаўрэат прэміі Нацыянальнай савету кінакрытыкаў ЗША (2006) і Satellite Award (2007, 2012). У 2007 годзе быў намінаваны на «[[Оскар]]» за ролю ў фільме «Паў-Нельсан» (2006). У 2008 годзе намінаваны на «[[Залаты глобус]]» за ролю ў камедыі «Ларс і сапраўдная дзяўчына» (2007). Найбольш вядомыя фільмы з яго ўдзелам — «Фанатык» (2001), «Злучаныя штаты Ліланда» (2003), «Дзённік памяці» (2004), «Пералом» (2007), «Блакітны Валянцін» (2010), «Драйв» (2011), «Сакавіцкія Іды» (2011). Намінант на прэмію «Оскар» (2007), трохразовы намінант на прэмію «Залаты глобус» (2008, 2012), двухразовы лаўрэат прэміі «[[Спадарожнік (прэмія)|Спадарожнік]]» (2007, 2011). == Выбраная фільмаграфія == {{УФільмеВерх}} {{УФільме|2011|[[Драйв (фільм, 2011)|Драйв ]]| Drive|Вадзіцель}} {{УФільме|2016|[[Ла-Ла Лэнд ]]| La La Land|Себасцьян}} {{УФільме|2017|[[Песня за песняй ]]| Song to Song|БіВі}} {{УФільме|2017|[[Бягун па лязе 2049 ]]| Blade Runner 2049|афіцэр LAPD Кей}} {{УФільме|2023|[[Барбі (фільм)|Барбі ]]| Barbie|Кен}} {{У фільме|2026|[[Праект «Авэ Марыя» (фільм)|Праект «Авэ Марыя»]]|Project Hail Mary|Райленд Грэйс}}{{УФільмеНіз}} == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * {{imdb name|id=0331516|name=Раян Гослінг}} * [http://www.ryangosling.co.uk Сайт Ryan Gosling Web] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130408075141/http://www.ryangosling.co.uk/ |date=8 красавіка 2013 }} {{ref-en}} * [http://libjournals.info/index.php/muzhskie-zhurnaly/15356-gq-11-noyabr-2011 Артыкул «Мне сніцца воўк выпацканы крывёй.» у часопісе GQ № 11 (лістапад 2011)]{{Недаступная спасылка}} {{Прэмія «Залаты глобус» за найлепшую мужчынскую ролю — камедыя ці мюзікл}} {{Прэмія «Спадарожнік» за найлепшую мужчынскую ролю — кінафільм}} {{бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Гослінг Раян}} [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Спадарожнік»]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Незалежны дух»]] 0xsomo2syxjm93z78ae6flws61tunnb 5153402 5153401 2026-06-11T12:20:23Z Feeleman 163471 арфаграфія 5153402 wikitext text/x-wiki {{Кінематаграфіст | Імя = Раян Гослінг | Арыгінал імя = Ryan Gosling | Фота = Ryan Gosling Cannes 2011.jpg | Подпіс = Гослінг на [[Канскі кінафестываль 2011|Канскім кінафестывалі]] ў 2011 годзе | Імя пры нараджэнні = Раян Томас Гослінг | Дата нараджэння = | Месца нараджэння = | Дата смерці = | Месца смерці = | Прафесія = | Грамадзянства = {{CAN}} | Гады актыўнасці = [[1990]] - <small>цяперашні час</small> | Узнагароды = [[Нацыянальны савет кінакрытыкаў ЗША]] ([[2006]])<br />«[[Спадарожнік (прэмія)|Спадарожнік]]» ([[2007]], [[2012]]) | imdb_id = 0331516 | Сайт = [http://www.ryangosling.co.uk/ www.ryangosling.co.uk] }} '''Раян Томас Гослінг''' ({{lang-en|Ryan Thomas Gosling}}; {{ВД-Прэамбула}}) — [[Канада|канадскі]] {{акцёр|Канады}}, лаўрэат прэміі Нацыянальнай савету кінакрытыкаў ЗША (2006) і Satellite Award (2007, 2012). У 2007 годзе быў намінаваны на «[[Оскар]]» за ролю ў фільме «Паў-Нельсан» (2006). У 2008 годзе намінаваны на «[[Залаты глобус]]» за ролю ў камедыі «Ларс і сапраўдная дзяўчына» (2007). Найбольш вядомыя фільмы з яго ўдзелам — «Фанатык» (2001), «Злучаныя штаты Ліланда» (2003), «Дзённік памяці» (2004), «Пералом» (2007), «Блакітны Валянцін» (2010), «Драйв» (2011), «Сакавіцкія Іды» (2011). Намінант на прэмію «Оскар» (2007), трохразовы намінант на прэмію «Залаты глобус» (2008, 2012), двухразовы лаўрэат прэміі «[[Спадарожнік (прэмія)|Спадарожнік]]» (2007, 2011). == Абраная фільмаграфія == {{УФільмеВерх}} {{УФільме|2011|[[Драйв (фільм, 2011)|Драйв ]]| Drive|Вадзіцель}} {{УФільме|2016|[[Ла-Ла Лэнд ]]| La La Land|Себасцьян}} {{УФільме|2017|[[Песня за песняй ]]| Song to Song|БіВі}} {{УФільме|2017|[[Бягун па лязе 2049 ]]| Blade Runner 2049|афіцэр LAPD Кей}} {{УФільме|2023|[[Барбі (фільм)|Барбі ]]| Barbie|Кен}} {{У фільме|2026|[[Праект «Авэ Марыя» (фільм)|Праект «Авэ Марыя»]]|Project Hail Mary|Райленд Грэйс}}{{УФільмеНіз}} == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * {{imdb name|id=0331516|name=Раян Гослінг}} * [http://www.ryangosling.co.uk Сайт Ryan Gosling Web] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130408075141/http://www.ryangosling.co.uk/ |date=8 красавіка 2013 }} {{ref-en}} * [http://libjournals.info/index.php/muzhskie-zhurnaly/15356-gq-11-noyabr-2011 Артыкул «Мне сніцца воўк выпацканы крывёй.» у часопісе GQ № 11 (лістапад 2011)]{{Недаступная спасылка}} {{Прэмія «Залаты глобус» за найлепшую мужчынскую ролю — камедыя ці мюзікл}} {{Прэмія «Спадарожнік» за найлепшую мужчынскую ролю — кінафільм}} {{бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Гослінг Раян}} [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Спадарожнік»]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Незалежны дух»]] qfjfb2146sbwmpr1l654q3b7djj1icy 0 114517 5153586 4971434 2026-06-12T07:48:32Z Spokiyny 153126 /* */ 5153586 wikitext text/x-wiki {{НП-Украіна|Насельніцтва=39 000<ref>[https://www.6262.com.ua/amp/news/4113479/skilki-ludej-zalisaetsa-u-slovansku У Слов'янську попри щоденні обстріли працюють лікарні, магазини та комунальні служби. У місті залишаються майже 40 тисяч людей, серед них — 3 900 дітей]</ref>|год перапісу=2026}} '''Славя́нск''' ({{lang-uk|Слов'янськ}}) — [[горад]] абласнога значэння ў [[Данецкая вобласць|Данецкай вобласці]] [[Украіна|Украіны]]. Размешчаны ў паўночнай частцы вобласці на рацэ [[Рака Казённы Тарэц|Казённы Тарэц]] (прыток [[Северскі Данец|Северскага Данца]], басейн [[Дон]]а). Уваходзіць у [[Краматорская агламерацыя|Краматорскую агламерацыю]]. == Гісторыя == У [[XVI стагоддзе|XVI ст.]] на тэрыторыі сучаснага Славянска пачалі сяліцца беглыя сяляне з іншых частак Украіны. У [[1645]] дзеля абароны ад набегаў татараў [[казак]]і збудавалі крэпасць Тор. З тых часоў Славянск — цэнтр здабычы солі і гандлю ёй. Існуе таксама іншая версія заснавання горада: пад прыкрыццём Маяцкая астрога ў [[1664]] распачалося дзяржаўнае (па—татарску казённае) солеварэнне на Торы, якое знаходзілася пад няспыннай аховай, што спрыяла фарміраванню тут сталага насельніцтва. Вынікам чаго стала ў [[1676]]<ref name = "BE">Славянск // {{Крыніцы/БелЭн|14к}} С. 504.</ref> заснаванне мястэчка Тор, у якім на пачатак [[1677]] ужо пражывала 245 украінскіх сем’яў. У [[1685]]—[[1764]] Тор — соценнае мястэчка [[Ізюмскі полк|Ізюмскага палка]]. У [[1784]] паселішча перайменавалі ў Славянск (пазней Славянскае). Адначасна яно атрымала статус горада і стала цэнтрам [[Славянская павет|павета]] [[Кацярынаслаўскае намесніцтва|Кацярынаслаўскага намесніцтва]]. У [[1787]] Славянск увайшоў у склад [[Ізюмскі павет|Ізюмскага павета]] [[Слабадская-Украінская губерня|Слабадской-Украінскай]] (з [[1835]] — [[Харкаўская губерня|Харкаўскай]]) губерні. З [[1880-я|1880-х]] чыгуначны вузел. У [[1930-я]] пачаўся рост прамысловасці Славянска. [[19 красавіка]] [[2011]] горад атрымаў статус курорта дзяржаўнага значэння. === Вайнныя дзеянні === {{main|Вайна на ўсходзе Украіны|Супрацьстаянне ў Славянску}} Пачынаючы з красавіка [[2014]] г. горад стаў арэнай баявых дзеянняў паміж сепаратысцкімі групоўкамі і ўкраінскімі сілавікамі. Узброены канфлікт пачаўся ў ноч [[11 красавіка]] 2014, калі ўзброеныя аўтаматамі сепаратысты захапілі райаддзел міліцыі і вывесілі там сцяг Расіі<ref>[http://www.pravda.com.ua/news/2014/04/12/7022171/ Сепаратисти на Донбасі захопили облпрокуратуру та міськвідділ міліції // Українська правда, 11 квітня 2014]</ref>. Да [[25 красавіка]] украінскім войскам удалося акружыць горад<ref>[http://tyzhden.ua/News/108486 Нацгвардія оточила Слов’янськ і заблокувала всі в’їзди // Тиждень.ua]</ref>, але толькі [[5 ліпеня]] ўкраінскія ваенныя цалкам вызвалілі горад<ref>[https://echo.msk.ru/news/1353836-echo.html Вооруженные сепаратисты покинули Славянск // Радио «Эхо Москвы»]</ref>. == Насельніцтва == * [[1971]] — 134,5 тыс. чал.<ref>[http://dic.academic.ru/dic.nsf/bse/133208/Славянск Славянск] // {{Крыніцы/Вялікая Савецкая Энцыклапедыя (3 выданне)}}</ref> * [[2000]] — 130 тыс. чал.<ref name = "BE"/> * [[2012]] — 118 тыс. чал. == Эканоміка == Транспартны вузел Данбаса. Прадпрыемствы з вытворчасці соды, керамічных вырабаў, заводы цяжкага машынабудавання, алоўкавая, мэблевая фабрыкі і іншае. Здабыча кухоннай солі. ГРЭС. == Адукацыя і навука == * [[Данбаскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт]] == Турыстычная інфмармацыя == Славянск — адзін з найстарэйшых гразелячэбных курортных цэнтраў Украіны. З 19 красавіка 2011 г. з’яўляецца курортам дзяржаўнага значэння. У горадзе дзейнічае краязнаўчы музей. == Вядомыя асобы == * [[Мікалай Іларыёнавіч Сямейка]] (1923—1945) — двойчы [[Герой Савецкага Саюза]]. Нарадзіўся ў Славянску. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|14|Славянск||504}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} * [http://slovari.yandex.ru/~книги/БСЭ/Славянск/ Славянск] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20131103211116/http://slovari.yandex.ru/~%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B8/%D0%91%D0%A1%D0%AD/%D0%A1%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D1%8F%D0%BD%D1%81%D0%BA/ |date=3 лістапада 2013 }} // [[Вялікая савецкая энцыклапедыя]] {{ref-ru}} {{Данецкая вобласць}} [[Катэгорыя:Гарады Данецкай вобласці]] [[Катэгорыя:Славянск| ]] 3ekfk46hhmaa57iwsl8ah4ln5d5fvrt 5153587 5153586 2026-06-12T08:05:42Z JerzyKundrat 174 5153587 wikitext text/x-wiki {{НП-Украіна}} '''Славя́нск''' ({{lang-uk|Слов'янськ}}) — [[горад]] абласнога значэння ў [[Данецкая вобласць|Данецкай вобласці]] [[Украіна|Украіны]]. Размешчаны ў паўночнай частцы вобласці на рацэ [[Рака Казённы Тарэц|Казённы Тарэц]] (прыток [[Северскі Данец|Северскага Данца]], басейн [[Дон]]а). Уваходзіць у [[Краматорская агламерацыя|Краматорскую агламерацыю]]. == Гісторыя == У [[XVI стагоддзе|XVI ст.]] на тэрыторыі сучаснага Славянска пачалі сяліцца беглыя сяляне з іншых частак Украіны. У [[1645]] дзеля абароны ад набегаў татараў [[казак]]і збудавалі крэпасць Тор. З тых часоў Славянск — цэнтр здабычы солі і гандлю ёй. Існуе таксама іншая версія заснавання горада: пад прыкрыццём Маяцкая астрога ў [[1664]] распачалося дзяржаўнае (па—татарску казённае) солеварэнне на Торы, якое знаходзілася пад няспыннай аховай, што спрыяла фарміраванню тут сталага насельніцтва. Вынікам чаго стала ў [[1676]]<ref name = "BE">Славянск // {{Крыніцы/БелЭн|14к}} С. 504.</ref> заснаванне мястэчка Тор, у якім на пачатак [[1677]] ужо пражывала 245 украінскіх сем’яў. У [[1685]]—[[1764]] Тор — соценнае мястэчка [[Ізюмскі полк|Ізюмскага палка]]. У [[1784]] паселішча перайменавалі ў Славянск (пазней Славянскае). Адначасна яно атрымала статус горада і стала цэнтрам [[Славянская павет|павета]] [[Кацярынаслаўскае намесніцтва|Кацярынаслаўскага намесніцтва]]. У [[1787]] Славянск увайшоў у склад [[Ізюмскі павет|Ізюмскага павета]] [[Слабадская-Украінская губерня|Слабадской-Украінскай]] (з [[1835]] — [[Харкаўская губерня|Харкаўскай]]) губерні. З [[1880-я|1880-х]] чыгуначны вузел. У [[1930-я]] пачаўся рост прамысловасці Славянска. [[19 красавіка]] [[2011]] горад атрымаў статус курорта дзяржаўнага значэння. === Вайнныя дзеянні === {{main|Вайна на ўсходзе Украіны|Супрацьстаянне ў Славянску}} Пачынаючы з красавіка [[2014]] г. горад стаў арэнай баявых дзеянняў паміж сепаратысцкімі групоўкамі і ўкраінскімі сілавікамі. Узброены канфлікт пачаўся ў ноч [[11 красавіка]] 2014, калі ўзброеныя аўтаматамі сепаратысты захапілі райаддзел міліцыі і вывесілі там сцяг Расіі<ref>[http://www.pravda.com.ua/news/2014/04/12/7022171/ Сепаратисти на Донбасі захопили облпрокуратуру та міськвідділ міліції // Українська правда, 11 квітня 2014]</ref>. Да [[25 красавіка]] украінскім войскам удалося акружыць горад<ref>[http://tyzhden.ua/News/108486 Нацгвардія оточила Слов’янськ і заблокувала всі в’їзди // Тиждень.ua]</ref>, але толькі [[5 ліпеня]] ўкраінскія ваенныя цалкам вызвалілі горад<ref>[https://echo.msk.ru/news/1353836-echo.html Вооруженные сепаратисты покинули Славянск // Радио «Эхо Москвы»]</ref>. == Насельніцтва == * [[1971]] — 134,5 тыс. чал.<ref>[http://dic.academic.ru/dic.nsf/bse/133208/Славянск Славянск] // {{Крыніцы/Вялікая Савецкая Энцыклапедыя (3 выданне)}}</ref> * [[2000]] — 130 тыс. чал.<ref name = "BE"/> * [[2012]] — 118 тыс. чал. == Эканоміка == Транспартны вузел Данбаса. Прадпрыемствы з вытворчасці соды, керамічных вырабаў, заводы цяжкага машынабудавання, алоўкавая, мэблевая фабрыкі і іншае. Здабыча кухоннай солі. ГРЭС. == Адукацыя і навука == * [[Данбаскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт]] == Турыстычная інфмармацыя == Славянск — адзін з найстарэйшых гразелячэбных курортных цэнтраў Украіны. З 19 красавіка 2011 г. з’яўляецца курортам дзяржаўнага значэння. У горадзе дзейнічае краязнаўчы музей. == Вядомыя асобы == * [[Мікалай Іларыёнавіч Сямейка]] (1923—1945) — двойчы [[Герой Савецкага Саюза]]. Нарадзіўся ў Славянску. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|14|Славянск||504}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} * [http://slovari.yandex.ru/~книги/БСЭ/Славянск/ Славянск] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20131103211116/http://slovari.yandex.ru/~%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B8/%D0%91%D0%A1%D0%AD/%D0%A1%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D1%8F%D0%BD%D1%81%D0%BA/ |date=3 лістапада 2013 }} // [[Вялікая савецкая энцыклапедыя]] {{ref-ru}} {{Данецкая вобласць}} [[Катэгорыя:Гарады Данецкай вобласці]] [[Катэгорыя:Славянск| ]] dp7ipqiyxq2fdbfam7z74y38cxmpz7a 10 117478 5153593 4970404 2026-06-12T08:20:41Z Emilia Noah 155537 /* */ 5153593 wikitext text/x-wiki {{Навігацыйная табліца | імя = Чэмпіянаты свету па футболе | загаловак = [[Чэмпіянат свету па футболе]] | state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> | выява = [[Выява:FIFA World Cup.png|100пкс]] | клас_спісаў = hlist | загаловак1 = Турніры | спіс1 = * [[Чэмпіянат свету па футболе 1930|Уругвай 1930]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 1934|Італія 1934]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 1938|Францыя 1938]] * {{Color|grey|1942}}<ref name="ДСВ">Чэмпіянаты свету [[Чэмпіянат свету па футболе 1942|1942]] і [[Чэмпіянат свету па футболе 1946|1946]] не праводзіліся з-за [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]]</ref> * {{Color|grey|1946}}<ref name="ДСВ"/> * [[Чэмпіянат свету па футболе 1950|Бразілія 1950]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 1954|Швейцарыя 1954]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 1958|Швецыя 1958]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 1962|Чылі 1962]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 1966|Англія 1966]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 1970|Мексіка 1970]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 1974|ФРГ 1974]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 1978|Аргенціна 1978]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 1982|Іспанія 1982]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 1986|Мексіка 1986]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 1990|Італія 1990]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 1994|ЗША 1994]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 1998|Францыя 1998]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 2002|Карэя/Японія 2002]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 2006|Германія 2006]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 2010|ПАР 2010]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 2014|Бразілія 2014]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 2018|Расія 2018]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 2022|Катар 2022]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 2026|ЗША/Канада/Мексіка 2026]] *''[[Чэмпіянат свету па футболе 2030|Іспанія/Партугалія/Марока 2030]]'' *''[[Чэмпіянат свету па футболе 2034|Саудаўская Аравія 2034]]'' | загаловак2 = [[Кваліфікацыя чэмпіянату свету па футболе|Кваліфікацыя]] | спіс2 = * {{color|grey|1930}}<ref>На чэмпіянаце свету 1930 года адсутнічала кваліфікацыя, а права на ўдзел атрымлівалі толькі запрошаныя каманды.</ref> * [[Чэмпіянат свету па футболе 1934 (адборачны турнір)|1934]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 1938 (адборачны турнір)|1938]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 1950 (адборачны турнір)|1950]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 1954 (адборачны турнір)|1954]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 1958 (адборачны турнір)|1958]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 1962 (адборачны турнір)|1962]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 1966 (адборачны турнір)|1966]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 1970 (адборачны турнір)|1970]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 1974 (адборачны турнір)|1974]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 1978 (адборачны турнір)|1978]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 1982 (адборачны турнір)|1982]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 1986 (адборачны турнір)|1986]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 1990 (адборачны турнір)|1990]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 1994 (адборачны турнір)|1994]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 1998 (адборачны турнір)|1998]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 2002 (адборачны турнір)|2002]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 2006 (адборачны турнір)|2006]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 2010 (адборачны турнір)|2010]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 2014 (адборачны турнір)|2014]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 2018 (адборачны турнір)|2018]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 2022 (адборачны турнір)|2022]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 2026 (адборачны турнір)|2026]] * ''[[Чэмпіянат свету па футболе 2030 (адборачны турнір)|2030]]'' *''[[Чэмпіянат свету па футболе 2034 (адборачны турнір)|2034]]'' | загаловак3 = {{гэта выдатны спіс}} [[Спіс фіналаў чэмпіянатаў свету па футболе|Фіналы]] | спіс3 = * [[Фінал чэмпіянату свету па футболе 1930|1930]] * [[Фінал чэмпіянату свету па футболе 1934|1934]] * [[Фінал чэмпіянату свету па футболе 1938|1938]] * [[Уругвай – Бразілія, чэмпіянат свету па футболе 1950|1950]]<ref>На чэмпіянаце свету 1950 года адсутнічаў фінальны матч. Артыкул пра вырашальны матч фінальнай групавой стадыі.</ref> * [[Фінал чэмпіянату свету па футболе 1954|1954]] * [[Фінал чэмпіянату свету па футболе 1958|1958]] * [[Фінал чэмпіянату свету па футболе 1962|1962]] * [[Фінал чэмпіянату свету па футболе 1966|1966]] * [[Фінал чэмпіянату свету па футболе 1970|1970]] * [[Фінал чэмпіянату свету па футболе 1974|1974]] * [[Фінал чэмпіянату свету па футболе 1978|1978]] * [[Фінал чэмпіянату свету па футболе 1982|1982]] * [[Фінал чэмпіянату свету па футболе 1986|1986]] * [[Фінал чэмпіянату свету па футболе 1990|1990]] * [[Фінал чэмпіянату свету па футболе 1994|1994]] * [[Фінал чэмпіянату свету па футболе 1998|1998]] * [[Фінал чэмпіянату свету па футболе 2002|2002]] * [[Фінал чэмпіянату свету па футболе 2006|2006]] * [[Фінал чэмпіянату свету па футболе 2010|2010]] * [[Фінал чэмпіянату свету па футболе 2014|2014]] * [[Фінал чэмпіянату свету па футболе 2018|2018]] * [[Фінал чэмпіянату свету па футболе 2022|2022]] * [[Фінал чэмпіянату свету па футболе 2026|2026]] * ''[[Фінал чэмпіянату свету па футболе 2030|2030]]'' *''[[Фінал чэмпіянату свету па футболе 2034|2034]]'' | загаловак4 = Склады | спіс4 = * [[Склады каманд чэмпіянату свету па футболе 1930|1930]] * [[Склады каманд чэмпіянату свету па футболе 1934|1934]] * [[Склады каманд чэмпіянату свету па футболе 1938|1938]] * [[Склады каманд чэмпіянату свету па футболе 1950|1950]] * [[Склады каманд чэмпіянату свету па футболе 1954|1954]] * [[Склады каманд чэмпіянату свету па футболе 1958|1958]] * [[Склады каманд чэмпіянату свету па футболе 1962|1962]] * [[Склады каманд чэмпіянату свету па футболе 1966|1966]] * [[Склады каманд чэмпіянату свету па футболе 1970|1970]] * [[Склады каманд чэмпіянату свету па футболе 1974|1974]] * [[Склады каманд чэмпіянату свету па футболе 1978|1978]] * [[Склады каманд чэмпіянату свету па футболе 1982|1982]] * [[Склады каманд чэмпіянату свету па футболе 1986|1986]] * [[Склады каманд чэмпіянату свету па футболе 1990|1990]] * [[Склады каманд чэмпіянату свету па футболе 1994|1994]] * [[Склады каманд чэмпіянату свету па футболе 1998|1998]] * [[Склады каманд чэмпіянату свету па футболе 2002|2002]] * [[Склады каманд чэмпіянату свету па футболе 2006|2006]] * [[Склады каманд чэмпіянату свету па футболе 2010|2010]] * [[Склады каманд чэмпіянату свету па футболе 2014|2014]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 2018 (склады)|2018]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 2022 (склады)|2022]] * [[Чэмпіянат свету па футболе 2026 (склады)|2026]] * ''[[Чэмпіянат свету па футболе 2030 (склады)|2030]]'' *''[[Чэмпіянат свету па футболе 2034 (склады)|2034]]'' | загаловак5 = Пасевы | спіс5 = * [[Пасеў чэмпіянату свету па футболе 1998|1998]] * [[Пасеў чэмпіянату свету па футболе 2002|2002]] * [[Пасеў чэмпіянату свету па футболе 2006|2006]] * [[Пасеў чэмпіянату свету па футболе 2010|2010]] * [[Пасеў чэмпіянату свету па футболе 2014|2014]] * [[Пасеў чэмпіянату свету па футболе 2018|2018]] * [[Пасеў чэмпіянату свету па футболе 2022|2022]] * [[Пасеў чэмпіянату свету па футболе 2026|2026]] * ''[[Пасеў чэмпіянату свету па футболе 2030|2030]]'' *''[[Пасеў чэмпіянату свету па футболе 2034|2034]]'' | загаловак6 = [[Спіс вяшчальных кампаній чэмпіянатаў свету па футболе|Вяшчанне]] | спіс6 = * [[Правы на вяшчанне чэмпіянату свету па футболе 1998|1998]] * [[Правы на вяшчанне чэмпіянату свету па футболе 2002|2002]] * [[Правы на вяшчанне чэмпіянату свету па футболе 2006|2006]] * [[Правы на вяшчанне чэмпіянату свету па футболе 2010|2010]] * [[Правы на вяшчанне чэмпіянату свету па футболе 2014|2014]] * [[Правы на вяшчанне чэмпіянату свету па футболе 2018|2018]] * [[Правы на вяшчанне чэмпіянату свету па футболе 2022|2022]] * [[Правы на вяшчанне чэмпіянату свету па футболе 2026|2026]] * ''[[Правы на вяшчанне чэмпіянату свету па футболе 2030|2030]]'' *''[[Правы на вяшчанне чэмпіянату свету па футболе 2034|2034]]'' | загаловак7 = [[Краіны-гаспадыні чэмпіянатаў свету па футболе|Выбары арганізатараў]] | спіс7 = * [[Выбары арганізатараў чэмпіянату свету па футболе 2014|2014]] * [[Выбары арганізатараў чэмпіянатаў свету па футболе 2018 і 2022|2018 і 2022]] * [[Выбары арганізатараў чэмпіянату свету па футболе 2026|2026]] * [[Выбары арганізатараў чэмпіянату свету па футболе 2030|2030]] *[[Выбары арганізатараў чэмпіянату свету па футболе 2034|2034]] | загаловак8 = [[Спіс рэкордаў чэмпіянату свету па футболе|Рэкорды і статыстыка]] | спіс8 = * [[Табліца ўдзелу каманд на чэмпіянатах свету па футболе|Табліца ўдзелу]] * [[Спіс бамбардзіраў чэмпіянатаў свету па футболе|Бамбардзіры]] ** [[Спіс найлепшых бамбардзіраў чэмпіянатаў свету па футболе|найлепшыя]] ** [[Спіс бамбардзіраў фіналаў чэмпіянатаў свету па футболе|бамбардзіры фіналаў]] ** [[Спіс хет-трыкаў чэмпіянату свету па футболе|хет-трыкі]] ** [[Спіс аўтагалоў чэмпіянату свету па футболе|аўтагалы]] * [[Спіс серый пенальці чэмпіянату свету па футболе|Серыі пенальці]] * [[Спіс футбалістаў, якія гулялі на больш чым двух чэмпіянатах свету|Удзел футбалістаў]] * [[Спіс чырвоных картак чэмпіянатаў свету па футболе|Чырвоныя карткі]] * [[Арбітры чэмпіянатаў свету па футболе|Арбітры]] * [[Удзел нацыянальных зборных на чэмпіянатах свету па футболе|Удзел зборных]] * [[Спіс нацыянальных зборных, якія не прымалі ўдзел на чэмпіянатах свету па футболе|Зборныя, якія не гулялі на чэмпіянатах свету]] | загаловак9 = Іншае | спіс9 = * [[Узнагароды чэмпіянату свету па футболе|Узнагароды]] * [[Эканоміка чэмпіянату свету па футболе|Эканоміка]] * [[Лёсаванні фінальных стадый чэмпіянатаў свету па футболе|Лёсаванне]] * [[Гісторыя чэмпіянату свету па футболе|Гісторыя]] * [[Краіны-гаспадыні чэмпіянатаў свету па футболе|Краіны-гаспадыні]] * [[Талісманы чэмпіянатаў свету па футболе|Талісманы]] * [[Спіс афіцыйных фільмаў чэмпіянату свету па футболе|Афіцыйныя фільмы]] * [[Спіс афіцыйных песень чэмпіянату свету па футболе|Афіцыйныя песні]] * [[Арганізатары чэмпіянатаў свету па футболе|Арганізатары]] * [[Трафей чэмпіянату свету па футболе|Трафей]] * [[Відэагульні чэмпіянату свету па футболе|Відэагульні]] | стыль_унізе = text-align:left | унізе = {{reflist}} }}<noinclude> [[Катэгорыя:Навігацыйныя шаблоны:Чэмпіянаты свету]] [[Катэгорыя:Шаблоны:Міжнародныя футбольныя турніры зборных]] </noinclude> kwjqdpaat98n36304t6ca9hpc9jqisd 100 121975 5153488 5153202 2026-06-11T15:50:58Z NirvanaBot 40832 +5 новых 5153488 wikitext text/x-wiki {{Новы артыкул|Максім Уладзіміравіч Лысенка|2026-06-11T13:29:16Z|DobryBrat}} {{Новы артыкул|Эмануіл Майсеевіч Хайкін|2026-06-11T13:29:15Z|M.L.Bot}} {{Новы артыкул|Праект «Авэ Марыя» (фільм)|2026-06-11T12:04:13Z|Feeleman}} {{Новы артыкул|Аліна Аляксандраўна Харысава|2026-06-10T23:59:18Z|MocnyDuham}} {{Новы артыкул|Дар’я Латышава|2026-06-10T21:08:47Z|Dzejka}} {{Новы артыкул|Станіслаў Давойна-Салагуб|2026-06-10T14:02:33Z|Voūk12}} {{Новы артыкул|Уладас Гарастас|2026-06-10T13:55:36Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|Anaal Nathrakh|2026-06-10T13:53:46Z|DzBar}} {{Новы артыкул|Уладзімір Салагуб|2026-06-10T13:01:56Z|Voūk12}} {{Новы артыкул|Законапаслухмяны грамадзянін|2026-06-10T08:04:10Z|Feeleman}} {{Новы артыкул|Тамім бін Хамад аль-Тані|2026-06-10T06:38:14Z|StarDeg}} {{Новы артыкул|Джын Харлау|2026-06-10T06:14:15Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Віталіян|2026-06-09T19:00:29Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|Адэадат II|2026-06-09T18:37:43Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|Джо Сатрыяні|2026-06-09T14:34:46Z|DzBar}} {{Новы артыкул|Джэймс Піс|2026-06-09T13:16:44Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Джэрард Батлер|2026-06-09T10:37:52Z|Feeleman}} {{Новы артыкул|Альфонс Парчэўскі|2026-06-08T14:55:23Z|Aliaksei Lastouski}} {{Новы артыкул|In This Moment|2026-06-08T14:51:43Z|DzBar}} {{Новы артыкул|Арцемій Уладзіміравіч Арцыхоўскі|2026-06-08T13:25:32Z|Autumndancer}} <noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]] </noinclude> mv2naoweibzdaysx8ebxdzweyywyn48 4 131069 5153486 5153349 2026-06-11T15:42:44Z Feeleman 163471 /* Эрнэст Рэзерфорд → Эрнест Рэзерфард */ Адказ 5153486 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{shortcut|ВП:ДП}} {{/Шапка}} = Бягучыя абмеркаванні = {{Кнопка 2|Дадаць тэму|url=https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Вікіпедыя:Да_перайменавання&action=edit&section=1|class=mw-ui-progressive}} ''Новыя тэмы, калі ласка, дадавайце зверху спіса абмеркаванняў'' == [[Аперацыя «Нептун»]] → [[Высадка ў Нармандыі]] == Больш распаўсюджаная назва. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:24, 11 чэрвеня 2026 (+03) :У БелЭн фігуруе назва [https://verbum.by/belen/%D0%9D%D0%90%D0%A0%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%94%D0%A1%D0%9A%D0%90%D0%AF%20%D0%94%D0%AD%D0%A1%D0%90%D0%9D%D0%A2%D0%9D%D0%90%D0%AF%20%D0%90%D0%9F%D0%95%D0%A0%D0%90%D0%A6%D0%AB%D0%AF%201944 "Нармандская дэсантная аперацыя 1944"]. Думаю, варта разгледзіць такую назву для артыкула. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 11:44, 11 чэрвеня 2026 (+03) == [[Цімаці Хант]] → [[Тымаці Хант]] == Згодна з БелЭн [https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.18-1.djvu_465 тут]. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 11:33, 27 мая 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, згодны [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 14:14, 27 мая 2026 (+03) == [[Эрнэст Рэзерфорд]] → [[Эрнест Рэзерфард]] == Згодна з БелЭн [https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.13.djvu_559 тут.] [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:18, 23 мая 2026 (+03) :Хаця, улічваючы змену правапісу 2008, магчыма правільней было б Эрнэст Рэзерфард. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 11:05, 25 мая 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} згодна БелЭн, толькі Эрнэст [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:42, 11 чэрвеня 2026 (+03) == [[Уладзімір Пятровіч Кёпен]] → [[Уладзімір Пятровіч Кёпэн]] == Усе мы ведаем, як гэтыя «е» ў рускай мове адпавядаюць на самай справе гуку [э]. Тут нямецкай прозвішча Köppen, мусім на яго абапірацца ў любым выпадку. Нібыта нямецкае э ў беларускай не пераходзіць у е, нават без націску. Шкада, што пакуль няма ў нас практычнай транскрыпцыі з нямецкай... Пакуль што выглядае як выразны ўплыў рускай мовы. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 08:12, 14 мая 2026 (+03) == [[Akademія WSB у Варшаве]] → [[Акадэмія ВСБ у Варшаве]], [[Акадэмія WSB]] → [[Акадэмія ВСБ]] == [[ВП:Кірлат]] у назвах. WSB нібыта цяпер больш не расшыфроўваецца, то трэба было б транслітэрыраваць. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 19:31, 13 мая 2026 (+03) :І катэгорыя [[:Катэгорыя:Akademія WSB]] таксама [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 19:37, 13 мая 2026 (+03) == [[Хагіс]] → [[Хэгіс]] == Крыніц няма, акрамя [https://verbum.by/?q=%D0%A5%D1%8D%D0%B3%D1%96%D1%81 Англійска-беларускага слоўніка (Т. Суша, 2013)], таму прапаную перайменаваць паводле яго. --[[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:09, 2 мая 2026 (+03) :Тут усё крыху цяжэй, бо выпадкаў ужывання "Хэгіс", апарача гэтага слоўніку, я не знайшоў, але Хагіс згадваецца [https://prajdzisvet.org/events/845-bielarusy-vinshujuts-bernsa-z-dniom-naradzhennia.html тут], [https://news.by/by/news/kultura/260_let_so_dnya_rozhdeniya_roberta_bernsa_otmetili_v_minske тут], [https://www.svaboda.org/a/28331935.html тут], [https://nashaniva.com/322748 тут], [https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Sucasnyja/LiM.pdf.zip/2012-06.pdf тут] [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 09:45, 29 мая 2026 (+03) == [[Уільям С’юард Бероуз]] → [[Уільям С’юард Бараўз]] == У такім напісанні прозвішча супярэчыць правілам беларускага правапісу. Крыніц, якія пацвярджалі б нейкую традыцыю ў напісанні прозвішча пісьменніка я не знайшоў. Таму прапаную перайменаваць адпаведна [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]].--[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:32, 12 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}}, Згодна з інструкцыяй БелЭн па перадачы англамоўных імёнаў і прозвішч, а таксама з апошнімі змяненнямі ў акадэмічным правапісе (2008). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:20, 12 красавіка 2026 (+03) == [[ВАЛЛ-І]] → [[УАЛЛ-І]] == Прапаную перайменаваць артыкул згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=279102 існуючым перакладам] дадзенага мульціка. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 10:54, 20 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але трэба дадаць інфармацыю пра пераклад і ўвогуле крыху палепшыць старонку. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:35, 26 красавіка 2026 (+03) : Не знайшоў АК за "УАЛЛ-І" акрамя Кінакіпы. Тым часам за "ВАЛЛ-І" можна сустрэць [https://euroradio.fm/u-los-andzhelese-vall-i-pryznali-filmam-goda Euroradio], [https://web.archive.org/web/20230110014627/https://nashaniva.com/69780 Nashaniva], [https://1387.io/jak-zacikavic-dzjacej-i-daroslyh-tjemaj-berazhlivaga-sta-lennja-da-pryrody-raskazala-jekolag-julija-prylishch/ 1387]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:41, 26 красавіка 2026 (+03) ::Калі б не было перакладу самой стужкі, то пададзеныя крыніцы мелі б прыярытэт. З улікам таго, што ёсць ужо пераклад (які атрымаў сваю агучку), то не зусім разумею, чаму старонка мае называцца паводле тых крыніц, якія былі зроблены да перакладу самога мульціка. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:54, 26 красавіка 2026 (+03) :::пераклад не афіцыйны, дый бывае, што перакладаў некалькі, таму мусім таксама глядзець на словаўжыванне ў розных крыніцах. Думаю, варта перайменаваць, але ў лідзе падаць дзве формы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:00, 26 красавіка 2026 (+03) ::: Хто адказны за пераклад? Якая акадэмічнасць гэтага перакладу? Пераклад - гэта добрая справа, але ён яшчэ не гарантуе, што менавіта гэтая назва будзе абраная для артыкула. Мы не ведаем, хто і ў якіх умовах яго перакладаў. Калі гэта быў хтосьці з НАН РБ - адна справа, калі гэта аматарскі пераклад - іншая. Калі пераклад з’яўляецца аматарскім, то чаму мы павінны ставіць яго вышэй за некалькі беларускамоўных крыніц? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:01, 26 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} Мультфільм з назвай УАЛЛ-І існуе, яго можна фізічна паглядзець (хоць пераклад, безумоўна, неафіцыйны). Будзьма шчырымі, афіцыйны мы наўрад ці пабачым. WALL-I(англійскі) і ВАЛЛ-И(расейскі), ВОЛЛ-І(украінскі) гэтаксама ёсць, але не ВАЛЛ-І. Увогуле не разумею заганнай практыкі нашых СМІ аднаасабова перакладаць назвы твораў, варта было б даваць арыгінальную назву і МАГЧЫМЫ пераклад у дужках. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 20:07, 26 красавіка 2026 (+03) == Сысуны і млекакормячыя == У суседнім беларускім раздзеле яўна замацаваліся «Сысуны». У нас жа, гледзячы па рэзультатам пошуку, пераважаюць «Млекакормячыя», хаця і сысуноў хапае. У сувязі з гэтым прапаную прывесці ўсё да адной назвы, прынамсі ў назвах артыкулаў, катэгорыях і шаблонах. Да якой з назваў варта прыводзіць усё — мусіць рашыць супольнасць, бо абодва слова раўназначныя. На выпадак калі супольнасць вырашыць прывесці ўсё да «Млекакормячыя» падрыхтаваў спіс (спадзяюся што поўны) артыкулаў якія трэба будзе перайменаваць: ==== Катэгорыі ==== [[:Катэгорыя:Сысуны Паўднёвай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Азіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны паводле рэгіёнаў]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўразіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Паўночнай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі і Акіяніі]], [[:Катэгорыя:Сысуны пліяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны палеагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны неагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны міяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны алігацэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны Беларусі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Афрыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўропы]], [[:Катэгорыя:Сысуны плейстацэну]], [[:Катэгорыя:Вымерлыя сысуны]], [[:Катэгорыя:Спісы сысуноў]], [[:Катэгорыя:Атрады сысуноў]], [[:Катэгорыя:Сямействы сысуноў]], ==== Шаблоны ==== [[:Шаблон:Сысуны]] Далей не ўпэўнены, ці варта чапаць: [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён]], [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён/Дакументацыя]],[[:Шаблон:Экарэгіён]], [[:Шаблон:Экарэгіён/Дакументацыя]]. ==== Артыкулы ==== [[Спіс сысуноў Беларусі]], [[Спіс сысуноў Азербайджана]] --[[Удзельнік:Observr1|Observr1]] ([[Размовы з удзельнікам:Observr1|размовы]]) 11:22, 7 красавіка 2026 (+03) : падпішыцеся калі ласка праз <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:31, 6 красавіка 2026 (+03) :Раз назва галоўнага [[млекакормячыя]], то і іншыя назвы мусяць адпавядаць. У БелЭн таксама пераважае форма «млекакормячыя». Таму я за тое, каб {{перайменаваць}} усё [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:35, 6 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}} згодна з БелЭн. Там першым пішуць млекакормячыя. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) :{{Перайменаваць}} згодна з БелЭн ([https://belarus.belarusenc.by/belarus/detail-article.php?ID=4684#h1 на сайце - таксама млекакормячыя]), пакінуўшы перасылку са старой назвы на актуальную.--[[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 12:28, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Неверагодны лёс Амэлі Пулен]] → [[Неверагодны лёс Амелі Пулен]] == Збіраюся бліжэйшым часам папрацаваць над гэтым артыкулам, значна палепшыць яго пад юбілей фільма. І першае ж пытанне наконт назвы. Я разумею, што фільм выходзіў у беларускім перакладзе пад загалоўкам «Неверагодны лёс Ам'''э'''лі Пулен», аднак, відаць, той пераклад арыентаваўся на тарашкевіцу. А імя Amélie ў іншых артыкулах БеВікі перадаецца праз '''е'''. Прапаную назву пакінуць як ёсць, але імя змяніць дзеля ўніфікацыі. Якія будуць меркаванні? --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 15:54, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} для ўніфікацыі згодна з БелВікі. Дакладнай інструкцыі не маю для французскамоўных імёнаў, таму пакуль так. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:43, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Не пераймяноўваць}} У нас ёсць канкрэтная крыніца - беларускі пераклад (не буду ўдавацца ў пытанні ягонай афіцыйнасці і легальнасці) і мы робім згодна з ёю. Калі фільм выйдзе пад іншай назвай - будзе сэнс задумацца над перайменаваннем. Само напісанне праз "е" досыць спрэчнае, у французскай там змякчэння няма, а пра доўгую традыцыю адаптацыі імя Amélie у беларускай мове гаварыць не выпадае (папраўце, калі не маю рацыі). [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:21, 7 красавіка 2026 (+03) :: Удакладню думку. Мне здаецца, што, змяніўшы літару, мы ўсё адно робім згодна з крыніцай, проста адаптуем да правапісу. Умоўна, было б у назве слова "сьнег" праз "ь" — думаю, назву б узялі, а "ь" прыбралі. А наконт традыцыі: я не меў на ўвазе, што існуе нейкая сталая традыцыя адаптацыі гэтага імя на беларускую. Я больш пісаў пра ўніфікацыю. Мы маем шэраг артыкулаў на БеВікі з гэтым і падобнымі імёнамі праз "е": [[Амелі Натомб]], [[Амелі Марэсмо]], [[Амелія Арлеанская]] і г.д. — і ніводнага праз "э". Думка была менавіта аб захаванні паслядоўнасці. Раз тут так павялося, то, мабыць, варта так і працягваць, ну ці пераймяноўваць адразу ўсе. --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 01:49, 7 красавіка 2026 (+03) :::Ва ўсіх пададзеныя артыкулах няма аніводнай беларускамоўнай крыніцы, таму асмелюся сцвярджаць, што гэта пераклады, магчыма машынныя. Таму іхная аўтарытэтнасць - пад пытаннем. [[Амелія Арлеанская]] - адаптавана, бадай, з партугальскай, бо ''Amélia'', а не ''Amélie'', таму разглядаць яе трэба асобна. :::Падсумоўваючы, я б галасаваў за тое, каб каб {{Перайменаваць}} да формы ''Амэлі'' артыкулы [[Амелі Натомб]] і [[Амелі Марэсмо]], бо :::1) Маем хоць якую беларускамоўную крыніцу :::2) Гэта не супярэчыць сучаснаму правапісу :::3) Гэта бліжэй да арыгінальнага вымаўлення [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 10:01, 7 красавіка 2026 (+03) :::: Наконт арыгінальнага вымаўлення пракансультаваўся з універсітэцкай выкладчыцай французскай мовы. Атрымаў такі адказ: «Э» ў гэтым слове максімальна ненатуральны для французскай мовы. Амаль паўсюль дзейнічае правіла «адкрыты склад — закрыты гук, закрыты склад — адкрыты гук». Спрэчка тут упіраецца ў захаванне зычнага. Калі хочацца захаваць цвёрды «м», то лагічна браць літару «э», але сам галосны ў імені бліжэйшы да таго, які мы звычайна перадаем праз «е». Так, напрыклад, імя ''Léa'' не перадаецца як Лэа, а літара тая ж. :::: Наконт беларускіх крыніц: знайшоў згадку гэтага фільма ў БелЭн, у артыкуле «Францыя» (том 16, старонка 478). Там падаецца скарочаная назва «Амелі», праз «е». --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 15:45, 18 красавіка 2026 (+03) У такой сітуацыі лепей тады {{Не пераймяноўваць}} Амэлі на Амелі [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 15:27, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Кейт Бекінсейл]] → [[Кейт Бэкінсэйл]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «э» і «е»'''<br> Паводле правіл беларускай арфаграфіі пры перадачы іншамоўных імёнаў: літара «э» ўжываецца ў пачатку слова і пасля цвёрдых зычных; літара «е» пішацца толькі пасля '''к, г, л.''' У прозвішчы Beckinsale галосны '''[e]''' пасля зычных '''B''' і '''S''' павінен перадавацца праз «э», бо яны не ўваходзяць у групу выключэнняў (к, г, л). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, але ўвага тая ж, што і ніжэй: Хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:50, 6 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}. Наконт норм, якімі кіруемся, падтрымліваю. Пане @[[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]], указвайце калі ласка атрыбуцыю да крыніц больш выразна «Згодна з такой вось крыніцай, трэба пісаць вось так», а не проста «трэба пісаць вось так». + гэтыя крыніцы трэба будзе апрацаваць і зрабіць асобную старонку па прыкладзе [[Польска-беларуская практычная транскрыпцыя]] і іншых падобных, каб ужо метадычна працаваць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:39, 26 красавіка 2026 (+03) ::Хутка зробім старонку для інструкцыі, добра) Дадзеная інструкцыя - даведка да БелЭн па перадачы англамоўных імёнаў + змяненні ў беларускам правапісе 2008 года. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:00, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Цімаці Снайдэр]] → [[Тымаці Снайдэр]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «і» і «ы» пасля зычных'''<br> У беларускай мове выбар паміж «і» і «ы» пасля зычных рэгулюецца іх цвёрдасцю/мяккасцю: «і» ўжываецца пасля парных па мяккасці зычных, «ы» — пасля няпарных цвёрдых зычных, а таксама пасля «т» і «д», калі яны не знаходзяцца ў канцы слова.<br> У імені Timothy гук [ɪ] пасля «т» у сярэдзіне слова павінен перадавацца праз «ы», бо «т» тут цвёрды і не ў канцы слова. <br> «-ці» пакідаем як у прыкладзе «Гаіці» або «[https://verbum.by/s/encyclopedias?q=%D0%A2%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D1%86%D1%96 Хант Тымаці]»<br> Адпаведна прапаную далей пісаць «Тымаці» замест «Цімаці» для імя «Timothy». [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :Адназначнае {{Перайменаваць}}, праца гэтага аўтара перакладзена на беларускую, дзе ён падпісаны як Тымаці ці Тыматы (залежна ад правапісу). [https://rusneb.ru/catalog/000202_000005_33411099/ Тут], [https://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/snaj1102ec.html тут] [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:52, 6 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:37, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Хезер Мойс]] → [[Хэдэр Мойс]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача гука [h]''' <br> Паводле сучаснай практыкі, у іншамоўных онімах, якія ўвайшлі ва ўжытак у другой палове XX стагоддзя і пазней, гук [h] перадаецца праз «х», у адрозненне ад традыцыйных імёнаў, дзе замацавалася «г».<br> Імя Heather не належыць да традыцыйна засвоеных, таму выкарыстанне «х» (Хэдэр) з’яўляецца нарматыўным.<br> '''Перадача галоснага [ɛ]<br>''' У пачатку слова і пасля цвёрдых зычных гук [ɛ] перадаецца літарай «э». Форма «Хезер» з «е» не адпавядае гэтаму правілу, бо «е» ў беларускай мове абазначае мяккасць папярэдняга зычнага і гук [je].<br> '''Перадача гуку [ð]<br>''' Часам сустракаецца перадача праз «з», але гэта выключэнні, абумоўленыя традыцыяй (Rutherford → Рэзерфорд). Паколькі імя Heather не з’яўляецца традыцыйным, нарматыўнай будзе перадача «д»: Хэдэр, а не «Хезер».<br> '''Перадача спалучэння -er<br>''' У іншамоўных імёнах канчатак -er перадаецца як «-эр»: * у пачатку слова, * пасля галосных, * пасля цвёрдых зычных (акрамя к, г, л, дзе магчыма «-ер»). У дадзеным выпадку «-ther» → «-дэр», таму «Хэдэр» адпавядае норме.<br> Тое ж самае прапаную зрабіць для артыкула «[[Хэзер Нова]]» [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) :у [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]] асобна разглядаў гэта імя, тут не ўлічылі перадачу гуку [ð], які звычайна перадаецца як "д", з чаго атрымліваем форму «Хэдэр». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:02, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Я кіраваўся збольшага інструкцыяй па перадачы англамоўных імёнаў (БелЭн). (+ [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнія змяненні ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме) [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 14:13, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} усіх на Хэдэр. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:51, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, бо сапраўды, нейкай традыцыі ў напісанні гэтага імя няма, ва ўсякім выпадку з аналізу крыніц я не заўважыў. Аднак зазначу, што хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:49, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Паляўнічыя за прывідамі (фільм, 1984)]] → [[Лаўцы прывідаў (фільм, 1984)]] == На дадзены момант існуе пераклад гэтай кінастужкі, таму прапаную перайменаваць згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=2467 існуючым перакладам]. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) : падпішыцеся, дадаўшы ў канцы паведамлення <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:18, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Зроблена! [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:42, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} згодна з беларускім перакладам. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:57, 25 сакавіка 2026 (+03) :Згоды з аргуменіацыяй, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:53, 6 красавіка 2026 (+03) : {{не пераймяноўваць}}. Назва «Паляўнічыя за прывідамі» сустракаецца ў такіх выданнях, як [https://belsat.eu/83131477/nam-i-tak-strashna-shto-paglyadzets-na-gelauin-kab-zahavats-nervy Белсат], [https://novychas.online/kultura/top-10-filmau-dlja-ljohkaha-letnjaha-veczara Новы Час], [https://zviazda.by/editions/news/kantsert-stary-novy-god-z-three-sticks-praysho-dnyami-belaruskay-dzyarzha-nay-filarmonii/ Звязда]. Нельга сказаць, што альтэрнатыўны варыянт памылковы, аднак мы мусім абапірацца на тое, наколькі надзейныя і аўтарытэтныя беларускамоўныя крыніцы спасылаюцца на тэму артыкула. Кінакіпа як стрымінгавая платформа можа займацца ўласнымі перакладамі, і яны нават могуць быць вельмі якаснымі, але прыведзеныя вышэй рэсурсы пакуль маюць большую сукупную аўтарытэтнасць. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:41, 25 красавіка 2026 (+03) ::::::За пераклад адказны [https://t.me/PierakladyArcioma Arciom], пераклады якога таксама можна сустрэць у такіх сэрвісах як [https://voka.tv/ru-RU/collections/cinevoka-kino-pa-belarusku CINEVOKA]. Акадэмічнасць перакладу адпавядае цяперашняму правапісу. Хто вызначае акадэмічнасць артыкулаў ад Звязды, НН, Белсат, ад якіх можна сустрэць машынны пераклад назваў з рускай мовы або англійскай? Якая вартасць такіх перакладаў? Калі б мы мелі некалькі перакладаў, то можна было б думаць над тым, што папулярней, а так мы маем пакуль адзін пераклад, а не некалькі ў артыкулаў СМІ, якія невядома якім чынам правяраюць. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:16, 26 красавіка 2026 (+03) ::::::: Ну, у нас з аднаго боку аматарскі пераклад, а з іншага тры інфармацыйныя беларускамоўныя рэсурсы. Канешне, усе тры могуць лупіць недакладныя пераклады ці калькі. Толькі вось гэта, па-першае, неабавязкова з’яўляецца праўдай у гэтым выпадку, а па-другое - незразумела, чаму пераклад аматара павінен быць вышэй за іх. ::::::: У нас існуе простае правіла датычна наймення артыкулаў: назвы грунтуюцца на тым, як на тэму артыкула спасылаюцца '''надзейныя і аўтарытэтныя беларускамоўныя''' крыніцы. Для мяне надзейнасць і аўтарытэтнасць [[Звязда|Звязды]] і [[Белсат]]а з’яўляюцца больш відавочнымі ў гэтым пытанні. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:39, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Кавалак жыцця]] → [[Шматочак жыцця]] == Недарэчны пераклад з украінскай мовы. Кавалак — гэта кусок. Шматок — гэта невялікі кавалак. Шматочак — гэта зусім маленькі кавалак. Калі перакладаць англійскае слова «''slice''», то варта падумаць над адпаведнікамі (напрыклад: скібачка, лустачка). [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:48, 23 лютага 2026 (+03) :Выглядае як "скрылёк", прынамсі, так найболей імаверна можна перакласці slice. Вядома, хацелася б хоць якую крыніцу, але ўчора шукаў і поўны нуль. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:52, 23 лютага 2026 (+03) ::артыкул перакладаўся з украінскага аналага, але ў рускай мове такая самая канструкцыя. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:43, 25 лютага 2026 (+03) :А навошта перакладаць "slice of life" даслоўна? Гэта устойлівы выраз англійскай мовы, не? Прапаную выкарыстоўваць фактычнае значэнне: штодзённасць ці паўсядзённасць як назву артыкула. [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 15:26, 23 лютага 2026 (+03) ::таму што калька ўжо пранікла ў рус., укр. і іншыя мовы, а слова Шмадзённасць мае нашмат большы спектр значэнняў. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:42, 25 лютага 2026 (+03) :::Магчыма нешта недзе і пранікла, але калі выбраць на буйных англійских базах даных (сайтах) мангу ці анімэ і глядзець яе жанры на адпаведных буйных рускамоўных сайтах, там заўсёды "slice of life" - гэта "повседневность". Магу памыляцца, але іншых аўтарытэтных крыніц па гэтым пытанні няма. [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 17:22, 25 лютага 2026 (+03) :А гэта ж гучыць як "слайс"? Калі так, то можна яшчэ пашукаць, не падумаў адразу пра гэты варыянт. І наогул "слайс" ужо запазычана, можа, пераклад не трэба, калі яшчэ няма сваёй устойлівай формы. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 16:37, 25 лютага 2026 (+03) ::падтрымліваю варыянт з тым, каб пакінуць англійскую назву, пакуль не замацуецца ў АК нейкі пераклад. Пераклад можна даць у дужках. Калі ў беларускамоўных АК ёсць нейкія іншыя назвы, іх можна дадаць у лід. Інакш — прыбраць усё без АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:15, 24 сакавіка 2026 (+03) == Сьюзен, С’юзан, Сьюзан → Сюзан == Маем шэраг артыкулаў з розным напісаннем імені Susan, патрэбная нейкая уніфікацыя: * [[Сьюзен Хэйвард]] * [[С’юзан Сарандан]] * [[Сьюзен Пэвэнсі]] * [[Сьюзан Вулдрыдж]] * [[Сьюзан Полгар]] * [[Сьюзан Дэнфард]] * [[С’юзан Франсія]] Варыянт ''Сюзан'' прапанаваны ў Добрапісе Саўкі. Іншых варыянтаў, акрамя Сюзанны, не знайшоў, але Сюзан і Сюзанна ўсё ж розныя формы імені. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 23:43, 18 лютага 2026 (+03) :Звяртаю ўвагу, што сярод прыведзеных імён не ўсе з англійскай мовы. Далей пішу толькі пра англійскі адпаведнік. У арыгінале — Susan ([ˈsuː.zən]), тут маем дзве праблемныя галосныя. Сістэма Саўкі не ідзе ў згодзе з моўнай практыкай і навязвае ўсё ж больш пазіцыю аўтара (згодна з ім мусіць быць таксама Барак Оўбама, Джордж Ўошынгтан). [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя|Тут]] дрэнна прапісана пра [uː], нельга нічога сказаць, вырашылі бы крыніцы. З [ə] таксама неадназначна, у такой пазіцыі часцей перадаецца як «а», але можа быць і як «е» (але малаімаверна «э»). Трэба глядзець на словаўжыванне. Праз гугл кнігі знаходжу 2 разы С’юзэн (варыянт з «э» адкідваем), 4 разы С’юзан (2 з якіх пра [[Сьюзен Зонтаг]]), 4 Сьюзан, 6 Сьюзен (прычым знайшоў у БелЭН Хелмс Сьюзен і «Лэдзі Сьюзен» ад Джэйн Осцін), 5-6 Сюзан (ізноў Зонтаг спрабуюць перадаць, не лічыў ужыванне Сюзан у БелЭН, але для плошчы Сюзан Дэлаль у Тэль-Авіве), 1 Сюзэн, 2 Сюзен. :Мне агульны агляд хутчэй падказвае, што Сьюзен будзе найбольш паслядоўным варыянтам паводле крыніц. Найбольш вагу тут дадае БелЭН. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 03:40, 19 лютага 2026 (+03) :Якраз паводле інструкцыі БелЭн правільна будзе '''Сьюзен''')Таму прапаную {{Перайменаваць |ўніфікаваць}} да '''першага варыянта''' [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:07, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Цёрнер]] → Тэрнер == Удзельнік [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] у шмат якіх артыкулах паправіў, калі слушна, гэта вымагае шэрагу перейменаванняў. Ён аргументуе такім чынам: "Паводле правілаў беларускага правапісу 2008. §12 Зычныя д, т і дз, ц 6 Зычныя дз, ц пішуцца ў некаторых словах, правапіс якіх вызначаецца па слоўніку: мундзір, гетэрадзін, дзюна, дзюшэс, бардзюр, арцель, цір, цітр, эцюд, цюль, нацюрморт, уверцюра, накцюрн, цюркскі, цюльпан, каранцін. Гук [ɜ] у спалучэннях з R перадаецца ер/эр/ёр". --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:38, 23 студзеня 2026 (+03) :перапрашаю, вось да ўсіх Тэрнераў важны аргумент з Правілаў арфаграфіі :§12 Зычныя д, т і дз, :4. У запазычаных словах (а таксама ў вытворных ад іх) цвёрдыя д, т, як правіла, пішуцца нязменна: рэйсфедар, дэлегат, дэманстрацыя, медыцына, апладысменты, індык, літаратура, майстар, матэрыял, універсітэт, кватэра, тэхніка, тыраж, скептык, ерэтык, пластык, тэарэтык, авантура, дыктатура. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:42, 23 студзеня 2026 (+03) ::Таксама БелЭН фіксуе Тэрнер (Turner) Джозеф Мэлрард Уільям [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:45, 23 студзеня 2026 (+03) :::як разумею, там будзе [ɜː] у RP пасля T, праблемнае месца. Розныя маем прыклады, як Кёрціс, Бёрніт, але гэта іншы род зычных, што істотна тут. Мне здаецца, што прыведзеныя правілы можна трактаваць па рознаму. Тое, што для нас гучыць мякка фактычна не заўсёды з’яўляецца мяккім зычным у арыгінальнай мове. Ну вось чым адрозніваецца t у французскіх nature mort і tirage? То бок, усё, што тычыцца запазычанняў тут можна трактаваць шырока. У той жа час, добра, што знайшлі ўжыванне ў БелЭН, гэта дадае ўпэўненасці ў такой форме. Калі ў крыніцах няма Цёрнер, то {{перайменаваць}}. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:46, 3 лютага 2026 (+03) ::::Я таксама звяртаўся да прафэсійнага перакладчыка з пытаннем пра Тэрнэра, Іыны Тыма. Віталь Станішэўскі: ::::„Уласныя імёны могуць замацоўвацца ў узусе і ў аўтарытэтных крыніцах і згодна з іх стыхійным асваеннем. Калі канкрэтна ў аўтарытэтных крыніцах няма спадарыні Тыны, то сам Бог наказаў асвойваць па правілах. ::::Калі сістэмна, то Тэрнэр - цалкам нармальна. "Т" захоўваецца, а тое, што не так блізка да [з:], невялікая страта, бо ўсё адно забяспечваецца "адваротная сумяшчальнасць", вымаўляецца ўсё тое ж у арыгінале“. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 14:30, 3 лютага 2026 (+03) :::::Агулам, я тут са спадаром Віталём пагаджуся, але хочацца дадаткова падкрэсліць, што гэтыя правілы, як і многія іншыя, досыць размытыя і іх можна па-рознаму трактаваць, калі ўжо прыдраліся да літары закона. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:45, 3 лютага 2026 (+03) :'''Перадача спалучэнняў -er і -ur''' :У беларускай перадачы іншамоўных імёнаў спалучэнні ''-er'' і ''-ur'' перадаюцца як «-эр»: :* у пачатку слова, :* пасля галосных, :* пасля беларускіх цвёрдых зычных. :Форма «-ер» ужываецца толькі пасля зычных '''к, г, л'''. :У прозвішчы ''Turner'' галосны [ɜː] у абедзвюх пазіцыях (''Tur-'' і ''-ner'') адпавядае беларускай перадачы '''«эр»''', таму правільна: '''Тэрнэр'''. Тым болей што тут мы карыстаемся [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнімі змяненнямі ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме для -er. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:05, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Сінавіяльны сустаў]] → [[Сустаў]] == Варта вызваліць старонку [[Сустаў]] ад цяперашняй некарэктнай перасылкі на [[Злучэнне (анатомія)]] і зрабіць яе асноўнай назвай артыкула [[Сінавіяльны сустаў]]. Паняцце Сінавіяльны сустаў не існуе. Слоўнік БДМУ (Ярашэвіч С.П., Піўчанка П.Р., Грынкевіч А.І., Любецкая К.П. Анатомия: словарь. — Мінск: БДМУ, 2016. — ISBN 978-985-567-629-5.) прыводзіць беларускія пераклады лацінскіх тэрмінаў: junctura — злучэнне, junctura synovialis — сінавіяльнае злучэнне, сустаў, дыяртроз, перапыннае злучэнне. Мяркую, «сустаў» будзе найбольш распаўсюджаным з сінонімаў, а астатнія можна зрабіць перасылкамі. Першапачатковая блытаніна выклікана тым, што паняцце [https://www.wikidata.org/wiki/Q9644 joint] (i.e., junctura, злучэнне) на Вікіданых была і застаецца некарэктна злучанай з артыкуламі пра суставы на іншых славянскіх Вікіпедыях. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 20:11, 17 студзеня 2026 (+03) :калі ўсё так, як вы кажаце, можна будзе яшчэ і ў вікіданых папрацаваць, каб усё прывесці да ладу. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:04, 25 сакавіка 2026 (+03) :Згаджуся наконт няслушнасці тэрміна "Сінавіяльны сустаў", бо гэта масла масленае. [https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.15.djvu_290 Тут] у БелЭн "сустаў" падаецца як галоўная назва артыкула, разам з "сінавіяльнае злучэнне", "сучляненне", "дыартроз". Таму {{Перайменаваць}}. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 16:25, 23 мая 2026 (+03) == [[Бельск Падляскі]] → [[Бельск-Падляшскі]] == Замацаваная ў беларускай мове традыцыйная назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:01, 16 студзеня 2026 (+03) : Ёсць крыніцы? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 12:56, 25 мая 2026 (+03) == [[Хрэптоўцы]] → [[Храптоўцы]] == Чарговы прыклад шкоднай дзейнасці [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] у справе тапаніміі. Перанесці пад распаўсюджаную назву, а не пад выдуманую.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:32, 15 студзеня 2026 (+03) :слабаватая крыніца, не знаходзіце? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:10, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Каб знаходзіць — трэба шукаць. У вас лепшых для любога іншага напісання няма. Першае ж напісанне парушае нормы беларускай мовы, таму другое ёсць цалкам лагічным. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:14, 25 сакавіка 2026 (+03) :Надта аўтарытэтнай крыніцу не назавеш, але яна хаця б ёсць, сённяшні варыянт нічым увогуле не падмацаваны. Таму {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:27, 23 мая 2026 (+03) == [[Іван Дыамідавіч Антошкін]] → [[Іван Дыямідавіч Антошкін]] == Гл. [[Размовы:Іван Дыамідавіч Антошкін#Дыямідавіч?|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 13:23, 1 снежня 2025 (+03) :варта разгледзець варыянт «Дыямедавіч», як у паданай крыніцы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:53, 2 снежня 2025 (+03) == [[Рэспубліка Арменіі]] → [[Першая Рэспубліка Арменія]] == ''Рэспубліка Арменіі'' напісана з памылкай. А [[Рэспубліка Арменія]] — назва цяперашняй армянскай дзяржавы. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 15:39, 29 кастрычніка 2025 (+03) :заўважу, што варта звярнуць, што ў першым выпадку ідзе кіраванне з родным склонам, а ў другім дапасаванне — гэта розныя назвы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:35, 2 лістапада 2025 (+03) :{{Перайменаваць}}. Дзве розныя дзяржавы. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:52, 9 студзеня 2026 (+03) == [[Сеціўнае таварыства па надаванні імёнаў і нумароў]] == Відавочна, што пераклад наймення арганізацыі вельмі вольны і трэба пераймяноўваць, але як -- не рызыкну прапаноўваць варыянт. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 08:42, 22 верасня 2025 (+03) : Перайменаваць наступным чынам: Інтэрнэт-карпарацыя па прысваенні імёнаў і нумароў. Саманазву на рускай мове можна паглядзець [https://www.icann.org/ru/system/files/files/getting-to-know-icann-quicklook-30apr20-ru.pdf тут]. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:51, 22 верасня 2025 (+03) ::Рускі пераклад выглядае не вельмі ўдала. Не зразумела, чему менавіта "інтэрнэт-карпарацыя" - выглядае або як кампанія, дзейнасць якой звязана з Інтернетам, або як нейкае сеціўнае аб'яднанне, а не міжнародная арганізацыя. ::ChatGPT прапанаваў варыянт "Карпарацыя па прызначэнні імёнаў і нумароў у Інтэрнэце" і мне такая форма падаецца нашмат больш удалай. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:06, 23 верасня 2025 (+03) :::мне здаецца, трэба ў першую чаргу арыентавацца на арыгінальную назву, дзе ідзе Internet Corporation, што з’яўляецца даволі вузкай і канкрэтнай назвай профілю фірмы, але яна, нібы, больш нідзе не ўжываецца для іншых арганізацый. Некаторыя раздзелы як назву старонкі пакідаюць ICANN і падаюць вольны пераклад у дужках. Можа і нам варта так зрабіць [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:43, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Так, ICANN як галоўная назва - добры варыянт. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 22:10, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Таксама падтрымаю варыянт "ICANN" [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:40, 14 студзеня 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Пахаваныя на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках]] → [[:Катэгорыя:Пахаваныя на Арлінгтанскіх нацыянальных могілках]] == Гл. [[Размовы пра катэгорыю:Пахаваныя на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 21:17, 4 верасня 2025 (+03) :{{перайменаваць}}. Гэта не выключэнне а-ля Вашынгтон. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:08, 11 верасня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}}, бо не знайшоў крыніц, якія сведчылі б пра нейкае асаблівае напісанне ў гэтым выпадку. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:36, 23 мая 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, відавочна ([[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]]). [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 23:40, 26 мая 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на ідыш]] → ? == Таксама [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на іўрыце]] і [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на эсперанта]]. Словазлучэнні тыпу "пісьменнік на нейкай мове" немагчымыя. А ў «Тлумачальным слоўніку беларускай літаратурнай мовы» пад рэдакцыяй Капылова "ідыш" скланяецца. Але ў іншай назве можа і не трэба будзе гэтае слова --[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 22:27, 3 жніўня 2025 (+03) :[[:Катэгорыя:Ідышамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Іўрытамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Эсперантамоўныя пісьменнікі]] -- па-мойму, будзе паслядоўна. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 13:21, 20 лістапада 2025 (+03) ::Згодная з такім меркаваннем. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 17:29, 22 мая 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}. Значна лепшы варыянт, чым ёсць цяпер, упісваецца ў агульную логіку мовы, маем жа беларускамоўны, польскамоўны і г.д. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:33, 23 мая 2026 (+03) {{/Падвал}} [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Супольнасць]] 3qf5pcnrerc592tha9rjpp9hsy2l2et 0 131732 5153441 5130598 2026-06-11T13:51:01Z DobryBrat 5701 абнаўленне звестак 5153441 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэнні|Савет}} {{Орган выканаўчай улады |назва = Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь |скарачэнне = Саўмін РБ, СМ РБ |краіна = Рэспубліка Беларусь |эмблема = Эмблема СМ РБ (cropped).png |шырыня эмблемы = |подпіс эмблемы = |пячатка = |шырыня друку = |подпіс друку = |выява = House of Government in Minsk.jpg |шырыня выявы = 250пкс |подпіс выявы =[[Дом урада (Мінск)|Дом Урада]] |дата стварэння = |папярэднік1 = |папярэднік2 = |дата скасавання = |пераемнік = |падначаленне = [[Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь]] |штаб-кватэра =220010, [[Рэспубліка Беларусь]], г. [[Мінск]], [[Савецкая вуліца (Мінск)|вул. Савецкая]], 11 ([[Дом урада (Мінск)|Дом Урада]]) |lat_dir = N |lat_deg = 53|lat_min = 46|lat_sec = 02 |lon_dir = E |lon_deg = 27|lon_min = 41|lon_sec = 2 |region_code = BY |супрацоўнікаў = |бюджэт = |імя главы1 = [[Аляксандр Генрыхавіч Турчын|Аляксандр Турчын]] |пасада главы1 = Прэм'ер-міністр |імя главы2 = [[Мікалай Генадзевіч Снапкоў|Мікалай Снапкоў]] |пасада главы2 = Першы намеснік |імя главы3 = [[Аляксандр Аляксандравіч Церахаў|Аляксандр Церахаў]], [[Наталля Уладзіміраўна Пяткевіч|Наталля Пяткевіч]], [[Юрый Вітольдавіч Шулейка|Юрый Шулейка]], [[Віктар Міхайлавіч Каранкевіч|Віктар Каранкевіч]] |пасада главы3 = Намеснікі |дакумент1 = |сайт = [https://www.government.by/be government.gov.by] |раздзел заўваг = |карта = |шырыня карты = |подпіс карты = }} {{Палітыка Беларусі}} '''Саве́т Міні́страў Рэспу́блікі Белару́сь''' — найвышэйшы орган выканаўчай улады, які ажыццяўляе кіраўніцтва сістэмай падпарадкаваных яму рэспубліканскіх органаў дзяржаўнага кіравання і іншых дзяржаўных устаноў, а таксама мясцовых выканаўчых і распарадчых органаў у [[Беларусь|Беларусі]]. Савет Міністраў — Урад Рэспублікі Беларусь. Да прыняцця зменаў і дапаўненняў у [[Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь|Канстытуцыю Рэспублікі Беларусь]], прынятых на [[Рэферэндум у Беларусі (1996)|рэспубліканскім рэферэндуме 24 лістапада 1996 года]], Урад Рэспублікі Беларусь афіцыйна называўся '''Кабінет Міністраў Рэспублікі Беларусь'''. Старшынёй Савета Міністраў з’яўляецца [[спіс прэм’ер-міністраў Беларусі|Прэм’ер-міністр]]. З 1994 года ён прызначаецца [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь]], з 1996 года — са згоды [[Палата прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь|ніжняй палаты]] [[Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь|Парламента Рэспублікі Беларусь]]. Савет Міністраў Беларусі ў сваёй дзейнасці падсправаздачны Прэзідэнту Рэспублікі Беларусь і адказны перад [[Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь|Нацыянальным сходам Рэспублікі Беларусь]]. Урад складае свае паўнамоцтвы перад нававыбраным Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь. Намеснікамі Прэм’ер-міністра з’яўляюцца першы намеснік прэм’ер-міністра і намеснікі прэм’ер-міністра<ref name="pravoby">{{Спасылка | url = http://pravo.by/document/?guid=3871&p0=h10800424| загаловак = Закон Республики Беларусь 23 июля 2008 г. № 424-З «О Совете Министров Республики Беларусь»| выдавецтва = Национальный правовой интернет-портал Республики Беларусь| дата = 4 верасня 2010 | мова = ru}}</ref>. == Склад == У склад Савета Міністраў Беларусі ўваходзяць<ref name="pravoby"/>: * Прэм’ер-міністр Рэспублікі Беларусь, * намеснікі Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь, * кіраўнік Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, * старшыня Праўлення Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь, * міністры, * старшыні дзяржаўных камітэтаў, * кіраўнік Апарата Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, * старшыня Прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, * старшыня Праўлення Беларускага рэспубліканскага саюза спажывецкіх таварыстваў, * іншыя службовыя асобы па рашэнні Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. == Дзейнасць == Савет Міністраў: # кіруе сістэмай падпарадкаваных яму органаў дзяржаўнага кіравання і іншых органаў выканаўчай улады, у ліку якіх<ref name="belurad">{{Спасылка| url = http://www.belarus.by/by/government/government| загаловак = Урад Беларусі| назва праекта = Афіцыйны сайт Рэспублікі Беларусь| выдавецтва = [[БелТА]]| дата = 4 верасня 2010| title = Архіўная копія| access-date = 9 верасня 2012| archive-url = https://web.archive.org/web/20121023064135/http://www.belarus.by/by/government/government| archive-date = 23 кастрычніка 2012| url-status = dead}}</ref>: #* дзяржаўныя адміністрацыйныя органы #* міністэрствы #* дзяржаўныя камітэты #* канцэрны («[[Белдзяржхарчпрам]]», «[[Беллегпрам]]», «[[Беллеспаперапрам]]», «[[Белнафтахім]]») #* арганізацыі, падпарадкаваныя ўраду ([[Беларускі рэспубліканскі саюз спажывецкіх таварыстваў]]) # распрацоўвае асноўныя напрамкі ўнутранай і знешняй палітыкі і прымае меры па іх рэалізацыі; # распрацоўвае і прадстаўляе Прэзідэнту для ўнясення ў Парламент праект рэспубліканскага бюджэту і справаздачу аб яго выкананні; # забяспечвае правядзенне адзінай эканамічнай, фінансавай, крэдытнай і грашовай палітыкі, дзяржаўнай палітыкі ў галіне навукі, культуры, адукацыі, аховы здароўя, экалогіі, сацыяльнага забеспячэння і аплаты працы; # прымае меры па забеспячэнню правоў і свабод грамадзян, абароне інтарэсаў дзяржавы, нацыянальнай бяспецы і абараназдольнасці, ахове ўласнасці і грамадскага парадку, барацьбе са злачыннасцю; # выступае ад імя ўласніка ў дачыненні да маёмасці, якая з’яўляецца ўласнасцю Рэспублікі Беларусь, арганізуе кіраванне дзяржаўнай уласнасцю; # забяспечвае выкананне Канстытуцыі, законаў і дэкрэтаў, указаў і распараджэнняў Прэзідэнта; # адмяняе акты міністэрстваў і іншых рэспубліканскіх органаў дзяржаўнага кіравання; # ажыццяўляе іншыя паўнамоцтвы, ускладзеныя на яго Канстытуцыяй, законамі і актамі Прэзідэнта. Урад Рэспублікі Беларусь выдае пастановы, якія маюць абавязковую сілу на ўсёй тэрыторыі [[Беларусь|Рэспублікі Беларусь]]. Прэм’ер-міністр выдае ў межах сваёй кампетэнцыі распараджэнні. == Адстаўка Урада == Урад або любы член Урада маюць права заявіць Прэзідэнту аб сваёй адстаўцы, калі лічаць немагчымым далейшае ажыццяўленне ўскладзеных на іх абавязкаў. Урад заяўляе Прэзідэнту аб адстаўцы ў выпадку выказвання Палатай прадстаўнікоў вотуму недаверу Ураду. Прэм’ер-міністр можа паставіць перад Палатай прадстаўнікоў пытанне аб даверы Ураду па прадстаўленай праграме або з канкрэтнай нагоды. Калі Палата прадстаўнікоў у даверы адмаўляе, Прэзідэнт мае права ў дзесяцідзённы тэрмін прыняць рашэнне аб адстаўцы Урада або аб роспуску Палаты прадстаўнікоў і назначэнні новых выбараў. Пры адхіленні адстаўкі Урад прадаўжае ажыццяўляць свае паўнамоцтвы. Прэзідэнт мае права па ўласнай ініцыятыве прыняць рашэнне аб адстаўцы Урада і вызваліць ад пасады любога члена Урада. У выпадку адстаўкі або складання паўнамоцтваў Урад Рэспублікі Беларусь па даручэнню Прэзідэнта прадаўжае ажыццяўляць свае паўнамоцтвы да сфарміравання новага Урада. == Цяперашні склад == {| class="wikitable sortable" !'''#''' ! Пасада ! Кіраўнік ! На пасадзе з |- |1. | [[Прэм’ер-міністр Рэспублікі Беларусь]] |[[Аляксандр Генрыхавіч Турчын|Аляксандр Турчын]] | з 2025 |- |2. |Кіраўнік [[Адміністрацыя Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] |[[Дзмітрый Мікалаевіч Крутой|Дзмітрый Крутой]] | з 2024 |- |3. |Старшыня [[Камітэт дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь|Камітэта дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь]] |[[Васіль Мікалаевіч Герасімаў|Васіль Герасімаў]] | з 2020 |- |4. |Старшыня Праўлення [[Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь|Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь]] |[[Раман Аляксандравіч Галоўчанка|Раман Галоўчанка]] | з 2025 |- |5. | Першы намеснік Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь |[[Мікалай Генадзевіч Снапкоў|Мікалай Снапкоў]] | з 2020 |- |6. | Намеснік Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь <br /><small>(пытанні будаўніцтва, ЖКГ, транспарту)</small> | [[Аляксандр Аляксандравіч Церахаў|Аляксандр Церахаў]] | з 2026 |- |7. | Намеснік Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь <br /><small>(сацыяльная сфера: ахова здароўя, адукацыя, культура, спорт)</small> | [[Наталля Уладзіміраўна Пяткевіч|Наталля Пяткевіч]] | з 2025 |- |8. | Намеснік Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь <br /><small>(сельская гаспадарка)</small> |[[Юрый Вітольдавіч Шулейка|Юрый Шулейка]] | з 2024 |- |9. | Намеснік Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь <br /><small>(прамысловасць, энергетыка)</small> |[[Віктар Міхайлавіч Каранкевіч|Віктар Каранкевіч]] | з 2024 |- |10. | [[Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь|Міністр абароны Рэспублікі Беларусь]] | [[Віктар Генадзевіч Хрэнін|Віктар Хрэнін]] | з 2020 |- |11. | [[Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь|Міністр адукацыі Рэспублікі Беларусь]] | [[Андрэй Іванавіч Іванец|Андрэй Іванец]] | з 2022 |- |12. | [[Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь|Міністр архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь]] | [[Аляксандр Віктаравіч Студнеў|Аляксандр Студнеў]] | з 2025 |- |13. | [[Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь|Міністр аховы здароўя Рэспублікі Беларусь]] | [[Аляксандр Валер’евіч Хаджаеў|Аляксандр Хаджаеў]] | з 2024 |- |14. |[[Міністэрства антыманапольнага рэгулявання і гандлю Рэспублікі Беларусь|Міністр антыманапольнага рэгулявання і гандлю Рэспублікі Беларусь]] | [[Артур Барысавіч Карповіч|Артур Карповіч]] | з 2025 |- |15. | [[Міністэрства жыллёва-камунальнай гаспадаркі Рэспублікі Беларусь|Міністр жыллёва-камунальнай гаспадаркі Рэспублікі Беларусь]] | [[Генадзь Аляксеевіч Трубіла|Генадзь Трубіла]] | з 2023 |- |16. | [[Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь|Міністр замежных спраў Рэспублікі Беларусь]] | [[Максім Уладзіміравіч Рыжанкоў|Максім Рыжанкоў]] | з 2024 |- |17. | [[Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь|Міністр інфармацыі Рэспублікі Беларусь]] | [[Дзмітрый Аляксандравіч Жук|Дзмітрый Жук]] | з 2026 |- |18. | [[Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь|Міністр культуры Рэспублікі Беларусь]] | [[Марат Сяргеевіч Маркаў|Марат Маркаў]] | з 2026 |- |19 | [[Міністэрства лясной гаспадаркі Рэспублікі Беларусь|Міністр лясной гаспадаркі Рэспублікі Беларусь]] | [[Аляксандр Антонавіч Кулік|Аляксандр Кулік]] | з 2022 |- |20. | [[Міністэрства па надзвычайных сітуацыях Рэспублікі Беларусь|Міністр па надзвычайных сітуацыях Рэспублікі Беларусь]] | [[Вадзім Іванавіч Сіняўскі|Вадзім Сіняўскі]] | з 2021 |- |21. | [[Міністэрства па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь|Міністр па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь]] | [[Дзмітрый Мікалаевіч Кійко|Дзмітрый Кійко]] | з 2025 |- |22. | [[Міністэрства прамысловасці Рэспублікі Беларусь|Міністр прамысловасці Рэспублікі Беларусь]] | [[Андрэй Яўгенавіч Кузняцоў|Андрэй Кузняцоў]] | з 2025 |- |23. | [[Міністэрства працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь|Міністр працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь]] | [[Андрэй Валянцінавіч Лабовіч|Андрэй Лабовіч]] | з 2026 |- |24. | [[Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь|Міністр прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь]] | [[Максім Уладзіміравіч Лысенка|Максім Лысенка]] | з 2026 |- |25. | [[Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь|Міністр сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь]] | [[Юрый Мікалаевіч Горлаў|Юрый Горлаў]] | з 2025 |- |26. | [[Міністэрства спорту Рэспублікі Беларусь|Міністр спорту Рэспублікі Беларусь]] | [[Сяргей Міхайлавіч Кавальчук|Сяргей Кавальчук]] | з 2018 |- |27. | [[Міністэрства сувязі і інфарматызацыі Рэспублікі Беларусь|Міністр сувязі і інфарматызацыі Рэспублікі Беларусь]] | [[Кірыл Барысавіч Залескі|Кірыл Залескі]] | з 2025 |- |28. | [[Міністэрства транспарту і камунікацый Рэспублікі Беларусь|Міністр транспарту і камунікацый Рэспублікі Беларусь]] | [[Аляксей Аляксеевіч Ляхновіч|Аляксей Ляхновіч]] | з 2023 |- |29. | [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|Міністр унутраных спраў Рэспублікі Беларусь]] |[[Іван Уладзіміравіч Кубракоў|Іван Кубракоў]] | з 2020 |- |30. | [[Міністэрства фінансаў Рэспублікі Беларусь|Міністр фінансаў Рэспублікі Беларусь]] |[[Уладзіслаў Вікенцьевіч Татарыновіч|Уладзіслаў Татарыновіч]] | з 2026 |- |31. | [[Міністэрства эканомікі Рэспублікі Беларусь|Міністр эканомікі Рэспублікі Беларусь]] | [[Юрый Адамавіч Чабатар|Юрый Чабатар]] | з 2024 |- |32. | [[Міністэрства энергетыкі Рэспублікі Беларусь|Міністр энергетыкі Рэспублікі Беларусь]] |[[Дзяніс Равільевіч Мароз|Дзяніс Мароз]] | з 2025 |- |33. | [[Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь|Міністр юстыцыі Рэспублікі Беларусь]] | [[Яўген Іосіфавіч Каваленка|Яўген Каваленка]] | з 2024 |- |34. | Старшыня [[Дзяржаўны ваенна-прамысловы камітэт Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнага ваенна-прамысловага камітэта Рэспублікі Беларусь]] |[[Дзмітрый Аляксандравіч Пантус|Дзмітрый Пантус]] | з 2020 |- |35. | Старшыня [[Дзяржаўны камітэт па маёмасці Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнага камітэта па маёмасці Рэспублікі Беларусь]] | [[Віталь Іосіфавіч Нявера|Віталь Нявера]] | з 2025 |- |36. | Старшыня [[Дзяржаўны камітэт па навуцы і тэхналогіях Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнага камітэта па навуцы і тэхналогіях Рэспублікі Беларусь]] | [[Сяргей Уладзіміравіч Шлычкоў|Сяргей Шлычкоў]] | з 2021 |- |37. | Старшыня [[Дзяржаўны камітэт па стандартызацыі Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнага камітэта па стандартызацыі Рэспублікі Беларусь]] | [[Алена Міхайлаўна Маргунова|Алена Маргунова]] | з 2024 |- |38. | Старшыня [[Дзяржаўны мытны камітэт Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнага мытнага камітэта Рэспублікі Беларусь]] | [[Уладзімір Мікалаевіч Арлоўскі|Уладзімір Арлоўскі]] | з 2020 |- |39. | Старшыня [[Дзяржаўны пагранічны камітэт Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнага пагранічнага камітэта Рэспублікі Беларусь]] | [[Канстанцін Генадзевіч Моластаў|Канстанцін Моластаў]] | з 2023 |- |40. | Старшыня [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь]] | [[Іван Станіслававіч Тэртэль|Іван Тэртэль]] | з 2020 |- |41. |Старшыня Прэзідыума [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]] |[[Уладзімір Сцяпанавіч Каранік|Уладзімір Каранік]] |з 2025 |- |42. |Старшыня Праўлення [[Беларускі рэспубліканскі саюз спажывецкіх таварыстваў|Беларускага рэспубліканскага саюза спажывецкіх таварыстваў]] |[[Інэса Леанідаўна Караткевіч|Інэса Караткевіч]] |з 2024 |} == Прэзідыум Савета Міністраў == Для аператыўнага вырашэння пытанняў, якія ўваходзяць у кампетэнцыю Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, створаны Прэзідыум Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь. У склад Прэзідыума Савета Міністраў Беларусі ўваходзяць<ref name="pravoby"/>: * Прэм’ер-міністр Рэспублікі Беларусь * намеснікі Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь * кіраўнік Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь * Старшыня Камітэта дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь * Старшыня Праўлення Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь * Міністр эканомікі Рэспублікі Беларусь * Міністр фінансаў Рэспублікі Беларусь * Міністр замежных спраў Рэспублікі Беларусь === Цяперашні склад Прэзідыума Савета Міністраў === {| class="wikitable sortable" ! Пасада ! Кіраўнік |- |[[спіс прэм’ер-міністраў Беларусі|Прэм’ер-міністр Рэспублікі Беларусь]] |[[Аляксандр Генрыхавіч Турчын|Аляксандр Турчын]] |- |Першы намеснік Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь |[[Мікалай Генадзевіч Снапкоў|Мікалай Снапкоў]] |- |Намеснік Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь<!--пытанні будаўніцтва, ЖКГ, транспарту--> |[[Аляксандр Аляксандравіч Церахаў|Аляксандр Церахаў]] |- |Намеснік Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь<!--сацыяльная сфера — ахова здароўя, адукацыя, культура, спорт--> |[[Наталля Уладзіміраўна Пяткевіч|Наталля Пяткевіч]] |- |Намеснік Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь<!--сельская гаспадарка--> |[[Юрый Вітольдавіч Шулейка|Юрый Шулейка]] |- |Намеснік Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь<!--Намеснік Прэм’ера, прамысловасць, энергетыка--> |[[Віктар Міхайлавіч Каранкевіч|Віктар Каранкевіч]] |- |Кіраўнік Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь |[[Дзмітрый Мікалаевіч Крутой|Дзмітрый Крутой]] |- |Старшыня Камітэта дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь |[[Васіль Мікалаевіч Герасімаў|Васіль Герасімаў]] |- |Старшыня Праўлення Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь |[[Раман Аляксандравіч Галоўчанка|Раман Галоўчанка]] |- |Міністр эканомікі Рэспублікі Беларусь |[[Юрый Адамавіч Чабатар|Юрый Чабатар]] |- |Міністр фінансаў Рэспублікі Беларусь |[[Уладзіслаў Вікенцьевіч Татарыновіч|Уладзіслаў Татарыновіч]] |- |Міністр замежных спраў Рэспублікі Беларусь |[[Сяргей Фёдаравіч Алейнік|Сяргей Алейнік]] |} == Гл. таксама == * [[Савет Міністраў БССР]] == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * ''Пляхимович И. И.'' Комментарий к Конституции Республики Беларусь: в 2 т. — Минск: Амалфея, 2015. — Т. 2. — 984 с. == Спасылкі == * [https://www.government.by/be Афіцыйная старонка] * [http://www.map.by/gosudarstvo/ministerstva.htm Міністэрствы ў Мінску] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120827234254/http://map.by/gosudarstvo/ministerstva.htm |date=27 жніўня 2012 }} {{Дзеючы Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь}} {{Еўропа паводле тэм|Урад|Урады}} {{Беларусь у тэмах}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь| ]] [[Катэгорыя:Урады Беларусі]] eomreyp2hcq3mhmqp5yiimq5jf6i8w1 0 142590 5153605 5056452 2026-06-12T08:43:21Z Ueschar 151377 Амбар - ненарматыўнае слова ў сучаснай мове, пераношу пад карэктную назву. 5153605 wikitext text/x-wiki [[Файл:Klec Stroczycy MV 2008.jpg|thumb|Свіран (клець) у музеі [[Беларускі дзяржаўны музей народнай архітэктуры і побыту|народнай архітэктуры і побыту]] ([[Азярцо (Мінскі раён)|Азярцо]], [[Мінскі раён]]).]] [[Файл:Marienberg Bergmagazin (07).JPG|міні|Свіран у [[Марыенберг|Марыенбергу]] (Германія).]] '''Cві́ран''' або '''клець''' — традыцыйная халодная, без ацяплення, гаспадарчая [[Будынак|пабудова]] для захоўвання збожжа, прадуктаў, [[Адзенне|адзення]], хатняга начыння. Свірны адрозніваюцца ад клецяў большымі памерамі, дыферэнцыраваннасцю функцыянальнага прызначэння, дэкаратыўным аздабленнем. Здаўна вядомы ў Беларусі, Літве, некаторых раёнах Польшчы. У Беларусі пашыраны да сярэдзіны XX ст., да XIX ст. будаваліся пераважна ў вялікіх шляхецкіх гаспадарках, з XIX ст. таксама і ў сялянскіх гаспадарках, дзе свірны нагадвалі клеці з засекамі, з ганкам перад уваходам. У адрозненне ад клецяў свірны не блакіраваліся з іншымі пабудовамі, іх ставілі асобна. Свірны былі 1-ярусныя франтальнай кампазіцыі і 2-ярусныя франтальна-яруснай і цэнтрычна-яруснай кампазіцыі. Будавалі іх пераважна з дрэва (бярвення, бруса, дыляў, плашак) як аднакамерныя [[зруб]]ы, ставілі на штандары або камяні. З XVIII ст. вядомы свірны мураваныя, або ў тэхніцы «прускага муру». 1-павярховыя свірны — прамавугольныя або квадратныя ў плане будынкі, накрытыя 2-х або 4-схільнай страхой з драніцы, гонты, саломы, часам выкарыстоўвалі камбінаванае пакрыццё драніцамі ў ніжняй частцы страхі, саломай у верхняй. У свірнах, прызначаных для захоўвання збожжа, рабілі аддзяленні (засекі, пасекі, аруды) з бярвён, дошак або дыляў, перад уваходам рабілі сенцы або ганак — насціл з дошак на выпусках бярвён ніжніх вянкоў, так мог утварацца драўляны прыклетнік, пераклець або [[галерэя]]. Пры будаўніцтве свірнаў невялікіх памераў, пастаўлены зруб маглі абмазваць [[гліна]]й або [[смала|смалой]], заліваць вадой і калі яна не выцякала высякалі дзверы і ставілі [[дах]], потым свіран прасушвалі. Некаторыя свірны набліжаліся сваім выглядам да [[Лямус|лямусаў]] і [[Скарбніца|скарбніц]]. Летам будынак мог служыць жытлом. Бяднейшыя сяляне замянялі свіран каморай, невялікім памяшканнем адгароджаным у сенцах. == Літаратура == * ''Сабаленка Э. Р., [[Уладзімір Сяргеевіч Гуркоў|Гуркоў У. С.]], Іваноў У. М., Супрун Дз. Д.'' Беларускае народнае жыллё. — Мн., 1973. * {{Крыніцы/Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі|4|Свіран|}} * ''[[Юрый Аляксандравіч Якімовіч|Якімовіч Ю. А.]]'' Драўлянае дойлідства беларускага Палесся. — Мн., 1978. * {{Крыніцы/БелЭн|14|Свіран|Якімовіч Ю. А.|260}} * {{Крыніцы/БелЭн|8|Клець|Якімовіч Ю. А.|335}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Драўляная архітэктура]] [[Катэгорыя:Сельская гаспадарка]] jg54ujbchtjvkjvqxecge4sihd095hp 5153607 5153605 2026-06-12T08:51:54Z Ueschar 151377 Ueschar перайменаваў старонку [[Амбар]] у [[Свіран]] па-над перасылкай: Назва з памылкай правапісу 5153605 wikitext text/x-wiki [[Файл:Klec Stroczycy MV 2008.jpg|thumb|Свіран (клець) у музеі [[Беларускі дзяржаўны музей народнай архітэктуры і побыту|народнай архітэктуры і побыту]] ([[Азярцо (Мінскі раён)|Азярцо]], [[Мінскі раён]]).]] [[Файл:Marienberg Bergmagazin (07).JPG|міні|Свіран у [[Марыенберг|Марыенбергу]] (Германія).]] '''Cві́ран''' або '''клець''' — традыцыйная халодная, без ацяплення, гаспадарчая [[Будынак|пабудова]] для захоўвання збожжа, прадуктаў, [[Адзенне|адзення]], хатняга начыння. Свірны адрозніваюцца ад клецяў большымі памерамі, дыферэнцыраваннасцю функцыянальнага прызначэння, дэкаратыўным аздабленнем. Здаўна вядомы ў Беларусі, Літве, некаторых раёнах Польшчы. У Беларусі пашыраны да сярэдзіны XX ст., да XIX ст. будаваліся пераважна ў вялікіх шляхецкіх гаспадарках, з XIX ст. таксама і ў сялянскіх гаспадарках, дзе свірны нагадвалі клеці з засекамі, з ганкам перад уваходам. У адрозненне ад клецяў свірны не блакіраваліся з іншымі пабудовамі, іх ставілі асобна. Свірны былі 1-ярусныя франтальнай кампазіцыі і 2-ярусныя франтальна-яруснай і цэнтрычна-яруснай кампазіцыі. Будавалі іх пераважна з дрэва (бярвення, бруса, дыляў, плашак) як аднакамерныя [[зруб]]ы, ставілі на штандары або камяні. З XVIII ст. вядомы свірны мураваныя, або ў тэхніцы «прускага муру». 1-павярховыя свірны — прамавугольныя або квадратныя ў плане будынкі, накрытыя 2-х або 4-схільнай страхой з драніцы, гонты, саломы, часам выкарыстоўвалі камбінаванае пакрыццё драніцамі ў ніжняй частцы страхі, саломай у верхняй. У свірнах, прызначаных для захоўвання збожжа, рабілі аддзяленні (засекі, пасекі, аруды) з бярвён, дошак або дыляў, перад уваходам рабілі сенцы або ганак — насціл з дошак на выпусках бярвён ніжніх вянкоў, так мог утварацца драўляны прыклетнік, пераклець або [[галерэя]]. Пры будаўніцтве свірнаў невялікіх памераў, пастаўлены зруб маглі абмазваць [[гліна]]й або [[смала|смалой]], заліваць вадой і калі яна не выцякала высякалі дзверы і ставілі [[дах]], потым свіран прасушвалі. Некаторыя свірны набліжаліся сваім выглядам да [[Лямус|лямусаў]] і [[Скарбніца|скарбніц]]. Летам будынак мог служыць жытлом. Бяднейшыя сяляне замянялі свіран каморай, невялікім памяшканнем адгароджаным у сенцах. == Літаратура == * ''Сабаленка Э. Р., [[Уладзімір Сяргеевіч Гуркоў|Гуркоў У. С.]], Іваноў У. М., Супрун Дз. Д.'' Беларускае народнае жыллё. — Мн., 1973. * {{Крыніцы/Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі|4|Свіран|}} * ''[[Юрый Аляксандравіч Якімовіч|Якімовіч Ю. А.]]'' Драўлянае дойлідства беларускага Палесся. — Мн., 1978. * {{Крыніцы/БелЭн|14|Свіран|Якімовіч Ю. А.|260}} * {{Крыніцы/БелЭн|8|Клець|Якімовіч Ю. А.|335}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Драўляная архітэктура]] [[Катэгорыя:Сельская гаспадарка]] jg54ujbchtjvkjvqxecge4sihd095hp 0 143240 5153623 5126164 2026-06-12T10:22:13Z JerzyKundrat 174 /* Рэлігія */ 5153623 wikitext text/x-wiki {{Этнічная група| group = Айны <br /> {{lang-ain|アィヌ}} | image = [[Выява:Woman playing traditional Ainu instrument.jpg|300px]] | caption = <div style="background-color:#fee8ab"><small> | poptime = 15000 (2016 г.) | popplace = {{Сцягафікацыя|Японія}} | langs = [[айнская мова]] | rels = [[політэізм]], [[анімізм]], [[хрысціянства]], [[будызм]] | related = }} '''А́йны''' (саманазва: {{lang-ain|アィヌ}}) — [[народ]] у [[Японія|Японіі]], карэннае насельніцтва [[Хакайда]]. Агульная колькасць (2016 г.) — 15 000 чал.<ref>[https://joshuaproject.net/people_groups/10205/JA Ainu in Japan]</ref> Маюць уласную [[Айнская мова|мову]], якая з’яўляецца [[Ізаляваная мова|ізаляванай]], але тыпалагічна падобная да [[Японская мова|японскай мовы]]. Рэлігійная прыналежнасць — [[політэізм]], [[анімізм]]. Хаця ў 1 тысячагоддзі н. э. продкі айнаў займалі [[востраў Хакайда]], паўночны захад [[Востраў Хонсю|вострава Хонсю]], поўдзень [[востраў Сахалін|Сахаліна]] і [[Курыльскія астравы|Курыльскіх астравоў]], у нашы дні яны жывуць пераважна на Хакайда, у значнай ступені [[Асіміляцыя (сацыялогія)|асіміляваны]] [[Японцы|японцамі]]. Толькі ў [[2008]] г. у Японіі былі прызнаны правы айнаў як карэннага народа. == Назва == Агульная саманазва ''айну'' (літаральна «чалавек») увайшла ва ўжытак і стала прыжывацца сярод айнаў толькі з [[19 стагоддзе|XIX]] ст. Дагэтуль розныя групы называліся на найменню мясцовасці, дзе жылі. Напрыклад, ''сару ўта-ра'' — людзі ракі Сару, або ''соя ўта-ра'' — людзі паўвострава Соя. Акрамя таго, у айнаў сустракаліся саманазвы з коранем ''кур'' (таксама ад слова «чалавек, мужчына»). [[Ніўхі]] клікалі іх «куга», «хуі», «кудзі», рускія — ''курыльцы''. У [[Японія|Японіі]] сустракаліся розныя назвы айнаў, якія часцяком прымалі абразлівае значэнне<ref>[http://cheloveknauka.com/ayny-problemy-istorii-i-traditsii-etnosa Спеваковский, А. Б. Айны: проблемы истории и традиции этноса. Автореферат диссертации по истории]</ref>, але бліжэй да нашага часу замацавалася назва ''эдза'', перанесеная і на востраў [[Хакайда]]. == Паходжанне == [[Айнская мова]] з’яўляецца [[ізаляваная мова|ізалятам]]. [[Фізічная антрапалогія|Фізічныя антраполагі]] адносяць айнаў да асобнай [[Мангалоідная раса#Айнская (курыльская) малая раса|айнскай (курыльскай) расы]], якая сумяшчае тыповыя [[мангалоідная раса|мангалоідныя]] і некаторыя [[Аўстралоідная раса|аўстралоідныя]] рысы. Гэта робіць праблему іх паходжання даволі складанай. У мінулым выказваліся розныя меркаванні, у тым ліку аб сваяцтве айнаў з [[Індаеўрапейцы|індаеўрапейцамі]] або [[індзейцы|індзейцамі]]<ref>[http://linguistics.byu.edu/classes/ling450ch/reports/ainu.htm The Ainu Language]</ref><ref>[http://www.messagetoeagle.com/first-peoples-of-japan-ainu-civilization-and-its-unknown-origin/ First Peoples Of Japan: Ainu Civilization And Its Unknown Origin] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160704114329/http://www.messagetoeagle.com/first-peoples-of-japan-ainu-civilization-and-its-unknown-origin/ |date=4 ліпеня 2016 }}</ref>. У наш час захоўваюцца тры асноўныя версіі: * Продкі айнаў мігрыравалі на [[Японскія астравы]] з [[Паўднёва-Усходняя Азія|Паўднёва-Усходняй Азіі]] * Продкі айнаў мігрыравалі на Японскія астравы з [[Сібір]]ы * Айны сфарміраваліся на Японскіх астравах Першая і другая версіі звязаны са спрэчкамі вакол [[Дзёмон|культуры Дзёмон]], якую многія даследчыкі атаясняюць непасрэдна з продкамі айнаў<ref>Гл.:[http://www.bibliotekar.ru/japan/2.htm Гаджиева Екатерина Александровна, Страна Восходящего Солнца. История и культура Японии. Глава 1. Древняя Япония]</ref>. Іх прыхільнікі адносяць айнаў да найстаражытнейшых насельнікаў Японскіх астравоў, што прыбылі ў [[палеаліт|палеаліце]], аднак не маюць згоды адносна першаснага месца пражывання да перасялення. З пачатку [[20 стагоддзе|XX]] ст. даследчыкі былі схільны адносіць старажытнае насельніцтва Японіі да выхадцаў з паўднёвага ўсходу, паколькі яно фізічна мела некаторыя аўстралоідныя рысы. Але ў апошнія дзесяцігоддзі пераважае версія аб міграцыі продкаў носьбітаў Дзёмон адначасова з [[Карэйскі паўвостраў|Карэйскага паўвострава]] і [[Ахоцкае мора|Ахоцкага басейна]]. [[Археалогія|Археалагічныя]] раскопкі сведчаць пра тое, што эпоха Дзёмон суправаджалася некалькімі міграцыямі, у тым ліку з поўдня і захаду. Цікава, што многія прыхільнікі прамога атаесамлення Дзёмон з продкамі айнаў сцвярджаюць, што яны былі і аднымі з продкаў сучасных [[японцы|японцаў]]. У [[2013]] г. японскія [[мовазнаўства|лінгвісты]] высунулі гіпотэзу аб паходжанні айнскай мовы ад прадстаўнікоў [[Ахоцкая археалагічная культура|Ахоцкай культуры]]<ref>[http://dx.doi.org/10.1371/journal.pone.0062243 Sean Lee, Toshikazu Hasegawa, Evolution of the Ainu Language in Space and Time]</ref>. Прыхільнікі трэцяй версіі лічаць, што айны сфарміраваліся на поўначы Японіі пазней за эпоху Дзёмон у выніку кантактаў прадстаўнікоў [[Археалагічная культура Сацумон|культуры Сацумон]] з прадстаўнікамі [[Ахоцкая археалагічная культура|Ахоцкай культуры]]. Спярша гэта версія была заснавана на археалагічных матэрыялах, але ў нашы дні часткова пацвярджаецца [[генетыка]]мі, якія выявілі агульнае паходжанне айнаў з іншымі жыхарамі Японскіх астравоў, у тым ліку [[рукюйцы|рукюйцамі]], але ў той жа час адзначылі іх блізкасць да палеазіяцкіх народаў ([[ніўхі|ніўхаў]], [[каракі|каракаў]], [[ітэльмены|іцельменаў]])<ref>[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/14997363 Genetic origins of the Ainu inferred from combined DNA analyses of maternal and paternal lineages]</ref><ref>[http://www.pitt.edu/~annj/courses/notes/jomon_genes.html JOHN TRAVIS, Jomon Genes: Using DNA, researchers probe the genetic origins of modern Japanese]</ref>. == Гісторыя == [[Выява:Historical expanse of Ainu.png|right|thumb|left|Рассяленне айнаў у канцы XVIII стагоддзя]] У 1 тысячагоддзі н. э. продкі айнаў займалі [[востраў Хакайда]], паўночны захад [[Востраў Хонсю|вострава Хонсю]]<ref>[http://www.ainu-museum.or.jp/en/study/eng01.html Ainu History and Culture] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130708171956/http://www.ainu-museum.or.jp/en/study/eng01.html |date=8 ліпеня 2013 }}</ref>, а таксама поўдзень [[Курыльскія астравы|Курыльскіх астравоў]], дзе сфарміравалася паўднёвакурыльская археалагічная культура, блізкая да [[Дзёмон]] і [[Археалагічная культура Сацумон|Сацумон]]<ref>[http://www.kuriles-history.ru/up/lib/arheologija%20kuril'skih%20ostrovov.pdf Археология Курильских островов]</ref>, і поўдзень [[востраў Сахалін|Сахаліна]], дзе былі прадстаўлены аніўскай і паўднёвасахалінскай лакальнымі культурамі<ref>[http://sknc.narod.ru/files/istoria.html История Сахалинской области]</ref>. У канцы 1 тысячагоддзя н. э. яны ўжо апрацоўвалі [[жалеза]] і ведалі [[земляробства]]. На поўдні айны-''эмісі'' суседнічалі з дзяржавай [[Ямата (археалагічны перыяд)|Ямата]], з якой склаліся варожыя адносіны. Згодна [[японцы|японскім]] крыніцам, у [[658]]—[[659]] гг. палкаводзец Абэ но Хірафу здзейсніў паход на 180 [[судна]]х на землі айнаў і падпарадкаваў іх<ref>[http://emishi-ezo.net/Conquest/AbeNoHirafu.html Naval Expedition of Abe no Hirafu]</ref>. Відавочна, гэтая перамога мела часовы характар, бо ў [[725]] г., [[776]] г., [[788]] г., [[792]] г., [[801]] г. прадстаўнікі Ямата зноў накіроўвалі ваенныя экспедыцыі супраць айнаў. Захопленых у палон ператваралі ў [[рабства|рабоў]] або перасялялі ва ўнутраныя вобласці Хонсю. У [[780]] г., [[878]] г., [[1051]] г. айны поўначы Хонсю арганізоўвалі вызваленчыя паўстанні. Важную ролю ў барацьбе з айнамі Хонсю адыгралі [[самурай|самураі]]. У [[12 стагоддзе|XII]] — [[13 стагоддзе|XIII]] стст. японцы здолелі замацавацца на поўначы Хонсю і пачаць гандлёвыя адносіны з жыхарамі Хакайда. Нягледзячы на [[Асіміляцыя (сацыялогія)|асіміляцыю]], частка айнаў Хонсю праіснавала на паўночным узбярэжжы да [[18 стагоддзе|XVIII]] ст. У [[14 стагоддзе|XIV]] ст. японскія перасяленцы здолелі замацавацца на поўдні вострава Хакайда. У [[1457]] г. яны нанеслі паражэнне найбольш актыўнаму айнскаму правадыру Кошамаіну<ref name="scholarspace.manoa.hawaii.edu">[http://scholarspace.manoa.hawaii.edu/bitstream/handle/10125/21976/v1i1_02okada.pdf Mitsuharu Vincent Okada, The Plight of Ainu, Indigenous People of Japan]</ref>. У [[1590]] г. Хакайда і землі на поўнач былі перададзены японскім [[сёгун]]ам феадальнаму клану Мацумаэ, які атрымаў выключнае права на гандаль з айнамі як Хакайда, так і іншых зямель. Мацумаэ імкнуліся праводзіць памяркоўную палітыку ў дачыненні да тубыльцаў. Айны прыцягваліся да [[гандаль|гандлю]], [[рыбалоўства]], забеспячэння [[драўніна]]й, але не атрымлівалі правоў, роўных з японцамі. У [[1669]] г. успыхнула паўстанне айнаў на чале з правадыром Шакушаіна. Яно пачыналася як вайна паміж родамі тубыльцаў за мясцовыя рэсурсы, але хутка перарасло ў супрацьстаянне Мацумаэ, якія былі аслаблены з-за спрэчак з сёгунам. Мацумаэ запрасілі паўстанцаў на перагаворы і ўпэўнілі, што выканаюць усе іх патрабаванні, але ў выніку Шакушаін і яго саюзнікі былі забіты. Ваенныя дзеянні працягваліся да [[1672]] г. У [[1789]] г. айны з поўначы Хакайда забілі 70 японцаў на [[востраў Кунашыр|востраве Кунашыр]]. У адказ, японскія ўлады арыштавалі 37 мужчын-айнаў, а таксама некаторых членаў іх сямей. У першай палове [[19 стагоддзе|XIX]] ст. становішча тубыльцаў Хакайда значна пагоршылася, паколькі Мацумаэ і залежныя ад іх феадалы захоплівалі вусці рэк, дзе нераставалі рыбы, найбольш урадлівыя землі і ўчасткі лясоў. Многія айны былі вымушаны бязвыплатна адпрацоўваць павіннасці. На поўначы, наадварот, у XII—XIII стст. назіралася паспяховае пашырэнне тэрыторыі айнаў-''кувэй''. Яны занялі ўсе Курыльскія астравы, поўдзень [[Паўвостраў Камчатка|Камчаткі]], прасунуліся да цэнтральнай часткі вострава Сахалін, дзе былі вымушаны спыніцца, бо сутыкнуліся з [[Чжурчжэні|чжурчжэнямі]]<ref>[http://www.kuriles-history.ru/book/chapter/8/ Василевский Александр Александрович, Народы Курильских островов и сопредельных территорий в эпоху средневековья. Начало японской колонизации Хоккайдо и ее роль в истории айнов.]</ref>. Сахалін фармальна ўваходзіў у склад [[Кітай|Кітая]], але статус айнаў не быў вызначаны. Звычайна яны не лічыліся падданымі імператара. У другой палове [[17 стагоддзе|XVII]] ст. цікавасць да Камчаткі, Курыльскіх астравоў і магчымасці ўстанаўлення зносін з Японіяй праяўляла [[Расія]]. У [[1697]] г. Камчатка была далучана да Расіі, мясцовае насельніцтва, у тым ліку камчатскіх айнаў абавязалі выплочваць [[ясак]]. У [[1706]] г. старшыня камчацкіх астрогаў паслаў ваенны атрад супраць камчацкіх айнаў «для умирительства на немирных иноземцев»<ref>Цыт. па: [http://www.plam.ru/hist/pokorenie_sibiri_ot_ermaka_do_beringa/p28.php Русские на Курилах. Кто первым описал Курильские острова?]</ref>. Пасля эпідэміі [[1800]] г. узгадкі пра айнаў на поўдні Камчаткі знікаюць. У [[1710]] г. [[якуцк]]і ваявода загадаў даследаваць Курыльскія астравы і сабраць з яго жыхароў ясак. У [[1711]] г. экспедыцыя на чале з [[Іван Пятровіч Казырэўскі|Іванам Казырэўскім]] высадзілася на [[востраў Шумшу|востраве Шумшу]], дзе сустрэла ваеннае супраціўленне тубыльцаў і была вымушана вярнуцца<ref>[http://www.npacific.ru/np/library/publikacii/pokoriteli/04.htm Иван Козыревский]</ref>. У [[1713]] г. І. Казырэўскі ўзначаліў яшчэ адну экспедыцыю на паўночныя Курыльскія астравы. На востраве [[Парамушыр]] адбылася бітва, прайграная айнамі. І. Казырэўскі прымусіў астравіцян выплаціць ясак і захапіў заложнікаў<ref>[http://www.kamlib.ru/resourses/bogdanov.htm В. Богданов, Судьба исследователя Курил и Японии Ивана Козыревского: (Новые биогр. Сведения об авт. «Чертежа камчадальского носу и морским островам»)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140714122815/http://www.kamlib.ru/resourses/bogdanov.htm |date=14 ліпеня 2014 }}</ref>. У [[1721]] г. атрад, пасланы [[Пётр I (імператар расійскі)|Пятром I]] для [[геадэзія|геадэзічнай]] разведкі, зноў прымусіў выплочваць даніну жыхароў паўночных Курыл. У [[1730]] г. [[казакі]] захапілі 5 бліжэйшых да Камчаткі астравоў. Нягледзячы на супраціўленне айнаў, расійскія ваенныя і разведвальныя экспедыцыі збіралі даніну ў [[1738]] г., [[1750]] г., [[1755]] г., [[1766]]—[[1766]] гг., [[1775]]—[[1777]] гг. На [[карта|карце]] [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]] [[1745]] г. большая частка Курыльскіх астравоў была пазначана як расійская. У выніку пабораў многія айны Курыльскіх астравоў перасяляліся на поўдзень, так што [[Кацярына II]] у [[1779]] г. была вымушана забараніць узымаць даніну з тубыльцаў<ref>[http://rusk.ru/st.php?idar=44728 Северные острова принадлежат айнам]</ref>. У [[19 стагоддзе|XIX]] ст. Курыльскія астравы ператварыліся ў прадмет тэрытарыяльных спрэчак паміж Расіяй і Японіяй<ref>{{Cite web |url=http://www.sakhalin.ru/Region/history.html |title=Страницы истории |access-date=28 чэрвеня 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160612151458/http://www.sakhalin.ru/Region/history.html |archivedate=12 чэрвеня 2016 |url-status=dead }}</ref>. Японія стымулявала перасяленне сваіх падданых на поўдзень Курыл, пабудову там умацаванняў і ўцягванне мясцовых айнаў у гандлёвыя адносіны. У [[1875]] г. Расія перадала Японіі правы на Курыльскія астравы, узамен атрымаўшы правы на Сахалін. У [[1899]] г. на Курылах налічвалася ўсяго 62 айна, прычым большасць з іх жыла на поўдні. Сахалін ў [[1897]] г. насялялі 1795 айнаў<ref>[http://ansipra.npolar.no/russian/Items/Japan-3%20Ru.html Ольга Мурашко, Айны в России]</ref>. У [[1905]] г. паўднёвы Сахалін перайшоў пад кантроль Японіі. З пачаткам [[Перыяд Мэйдзі|рэформ Мэйдзі]] японскія цэнтральныя ўлады пазбавілі буйных феадалаў правоў на зямлю. Урад стымуляваў перасяленне на Хакайда японскіх рыбакоў і земляробаў для арганізацыі сучаснай гаспадаркі. Перасяленцы часцяком падманам авалодвалі маёмасцю айнскіх абшчын. У [[1877]] г. землі айнаў апынуліся ў складзе дзяржаўнага зямельнага фонда. Айнам забаранялася рабіць [[татуіроўка|татуіроўкі]], а таксама прыносіць у ахвяру жывёл. Паводле закона [[1899]] г. айны атрымалі статус «былых абарыгенаў», у адносінах якіх праводзілася палітыка асіміляцыі, у тым ліку абавязковае прыманне японскіх імён і навучанне ў японскіх школах. Разам з гэтым, закон гарантаваў вылучэнне зямельных надзелаў, датацыі бедным сем'ям, медыцынскую дапамогу, адсутнасць зямельных падаткаў, абараняў ад злоўжыванняў гандляроў. У [[1884]] г. усіх айнаў поўначы Курыльскіх астравоў перасялілі на [[востраў Шыкатан|Шыкатан]], дзе для іх былі пабудаваны дамы, дазвалялася займацца [[жывёлагадоўля]]й і зборам [[водарасці|водарасцей]]. Да [[1908]] г. дзейнічаў дазвол на штогадовую вандроўку на іншыя астравы для палявання на [[ластаногія|ластаногіх]]. У [[1922]] г. на Шыкатане жыло 50 айнаў, у [[1929]] г. — 31<ref>[http://www.shipdesign.ru/News/2010/12-12/Vasilevsky.html А. А. Василевский, Айну Курильских островов. Исторический очерк]</ref>. На Сахаліне ў [[1914]] г. налічвалася 10 паселішчаў айнаў. На іх былі распаўсюджаны правілы, якія ўжо існавалі на Хакайда. У [[1933]] г. айны атрымалі японскае грамадзянства. У [[1946]]—[[1949]] гг. пасля ўключэння Сахаліна і Курыльскіх астравоў у склад [[СССР]], мясцовыя айны як японскія грамадзяне былі інтэрнаваны ў Японію. Ужо ў міжваенны перыяд у Японіі з’явіліся грамадскія дзеячы, якія адстойвалі правы айнаў. Пасля [[Другая сусветная вайна|II Сусветнай вайны]] на Хакайда сфарміраваліся айнскія культурныя і сацыяльныя арганізацыі<ref name="scholarspace.manoa.hawaii.edu"/>. Разам з гэтым, працягвалася палітыка асіміляцыі, адбывалася фактычная дыскрымінацыя па нацыянальнай прыкмеце<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7437244.stm Recognition at last for Japan's Ainu]</ref>. Толькі ў [[2008]] г. былі прызнаны правы айнаў як карэннага народа<ref>[http://www.japantimes.co.jp/news/2008/06/07/national/diet-officially-declares-ainu-indigenous/#.V3Uu4tKLS1t Diet officially declares Ainu indigenous]</ref>. <gallery> Monument to Aterui and More2.jpg|Помнік Атэрую, правадыру ''эмісі'' ў [[Кіёта]] Ainus.jpg|Айны. Малюнак [[18 стагоддзе|XVIII]] ст. AinuGroup.JPG|Група айнаў у традыцыйных строях, [[1904]] г. Ainu men and their wives in 1930s.jpg|Сем'і айнаў у [[1932]] г. </gallery> == Культура == === Гаспадарчыя заняткі === [[File:Brooklyn Museum - Ainu Hunters.jpg|thumb|Паляўнічыя айны, XIX ст.]] З канца [[18 стагоддзе|XVIII]] стагоддзя галоўнымі гаспадарчымі заняткамі айнаў былі [[рыбалоўства]] і [[паляванне]] на марскіх [[звяры|звяроў]]<ref>[http://ansipra.npolar.no/english/Items/Japan-2.html The Ainu — some cultural aspects]</ref>. Айны [[Востраў Хакайда|Хакайда]] і [[Востраў Сахалін|Сахаліна]] аддавалі перавагу лову прахадных відаў [[рыбы|рыб]], асабліва [[Ласасёвыя (падсямейства)|ласасёвых]], у вусцях [[рака|рэк]]. На [[Курыльскія астравы|Курыльскіх астравах]] атрымалі распаўсюджанне марское рыбалоўства і паляванне на марскіх звяроў. На [[ластаногія|ластаногіх]] палявалі сезонна, на [[кіты|кітоў]] — вельмі рэдка, хаця лічылі выкінутых на бераг [[касаткі|касатак]] падарункам [[бог|багоў]]. Прылады лову: розныя сеткі, атручаныя стрэлы, пасткі, дубінкі, падхватнікі, астрогі, гарпуны, дзіды, паходні для прыцягнення рыбы ўначы, вуды і іншае. У [[лес]]е палявалі на працягу года на [[барсук]]оў, [[алені|аленяў]], [[Мядзведзі|мядзведзяў]], дробных жывёл. Паляўнічыя карысталіся лукам і стрэламі, ладзілі розныя пасткі, зімою карысталіся снегаступамі. Стрэлы прапітвалі атрутай<ref>[http://www.ultrakulture.com/2014/12/29/the-ainu-reviving-the-indigenous-spirit-of-japan/ THE AINU — REVIVING THE INDIGENOUS SPIRIT OF JAPAN]</ref>, на навершы ставіліся знакі таго або іншага паляўнічага. [[Збіральніцтва]] было не асноўным, але важным заняткам пераважна жанчын. На марскім [[бераг|беразе]] яны збіралі [[малюскі|малюскаў]], [[крабы|крабаў]], [[водарасці]], у лесе — дзікі [[Часнок|часнык]], [[арэх]]і, [[грыбы]] і [[ягады]]. Айны выкарыстоўвалі каля ста відаў [[трава|траў]] і [[хмызняк]]оў для гатавання ежы і лекаў. Айну трымалі [[Сабака свойскі|сабак]], якія аказвалі дапамогу ў час палявання, рыбалоўства і ў якасці цяглавага [[транспарт]]нага сродку, старых сабак забівалі на [[мяса]] На [[Хакайда]] была выведзена парода ''айну''. На Сахаліне і Курыльскіх астравах трымалі [[Сібірскі хаскі|лайку]]. На паўднёвым захадзе Хакайда знаходзіўся важны раён конегадоўлі. У канцы [[19 стагоддзе|XIX]] — пачатку [[20 стагоддзе|XX]] стагоддзя [[Конь свойскі|коні]] і [[карова|каровы]] з’явіліся ў гаспадарцы айнаў Сахаліна. Зафіксаваны выпадак трымання [[алені|аленяў]], хаця самі айны пра іх не клапаціліся, а перадавалі на гадоўлю [[Оракі|оракам]]<ref>Соколов А. М. Айны: от истоков до современности, с. 378</ref>. [[Земляробства]] здаўна існавала ў айнаў Хакайда, але не паўсюдна. У [[гара|горных]] раёнах, часам уздоўж рэк вырошчвалі [[проса]] і [[ячмень]], некаторыя карняплоды. У XVIII стагоддзі сталі вырошчваць [[бульба|бульбу]]. Агароды размяшчаліся каля жылля. Зямлю апрацоўвалі самаробнымі матыкамі, палкамі, рыдлёўкамі. Паступова распаўсюдзіліся [[Японія|японскія]] інструменты з [[металы|металічнымі]] навершамі. У кожнай айнскай сям'і займаліся [[рамяство]]м. Выраб [[тканіна|тканін]] і [[вопратка|вопраткі]] лічыліся жаночай справай. На Хакайда карысталіся спецыяльнымі ткацкімі станкамі. Было шырока распаўсюджана пляценне. Мужчыны славіліся як выдатныя разьбяры, апрацоўшчыкі косці і [[драўніна|драўніны]], таксама была вядома апрацоўка металаў, выраб мужчынскіх і жаночых [[нож|нажоў]], наканечнікаў для паляўнічай і ваеннай [[зброя|зброі]]. === Кухня === У традыцыйнай [[кулінарыя|кухні]] айнаў галоўную ролю адыгрывала [[рыбы|рыба]]. Яе называлі ''цэп'' ці ''іпэ'' (літаральна «ежа» або «ядомае»). Лоўля мела сезонны характар, таму рыбу вэндзілі, радзей сушылі, варылі, пяклі або замарожвалі<ref>[https://www.fao.org/3/i0370e/i0370e08.pdf Traditional food systems of Indigenous Peoples: the Ainu in the Saru River Region, Japan]</ref>. Асаблівую каштоўнасць меў рыбін або кітовы [[тлушч]]. Ім палівалі амаль усе стравы. На [[Сахалін]]е даданне тлушчу тлумачылі тым, што ён нейтралізуе атрутныя ўласцівасці некаторых карэнняў і траў. [[Рыс]] куплялі ў [[японцы|японцаў]], ён стаў звычайнай ежай пераважна ў айнаў [[Хакайда]]. Рыс і іншыя [[збожжавыя культуры]] варылі, падавалі разам з рыбай і [[мяса]]м. [[Галіт|Соль]] таксама была рэдкім пакупным прадуктам. Яе часцяком замянялі марской [[вада|вадою]]. У ежу таксама дадавалі для смаку белую [[гліна|гліну]]. Найбольш распаўсюджаныя стравы — [[суп]] ''ахаў'' або ''рур'', [[каша]] ''саё'', вараныя [[гародніна]] і [[расліны]] ''раташкеп''<ref>[http://www.ainu-museum.or.jp/en/study/eng02.html Eating Habits] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130125204412/http://www.ainu-museum.or.jp/en/study/eng02.html |date=25 студзеня 2013 }}</ref>. Елі з дапамогай палачак і лыжак. На Хакайда і Сахаліне былі вядомы [[відэлец|відэльцы]]. === Вопратка і ўпрыгожванні === Традыцыйная [[вопратка]] шылася са скур дзікіх [[звяры|звяроў]], [[рыбы]] і нават [[птушкі|птушак]]. Доўгі час была распаўсюджана вопратка з валокнаў [[вяз]]у або [[Крапіва|крапівы]]. З канца [[18 стагоддзе|XVIII]] ст. распаўсюджваецца [[бавоўна]], якую прывозілі з [[Хонсю]]. Усю традыцыйную вопратку ўмоўна падзяляюць на некалькі відаў<ref>[http://www.ainu-museum.or.jp/en/study/eng07.html Clothing] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130124171024/http://www.ainu-museum.or.jp/en/study/eng07.html |date=24 студзеня 2013 }}</ref>: * ''Капараміп'': вопратка з тонкай белай [[Тканіна|тканіны]] з вялікай колькасцю аплікацый * ''Руунпэ'': тонкая вопратка з аплікацыямі * ''Чыкаркарпэ'': вышытае адзенне Мужчыны і жанчыны мелі як верхнюю, так і споднюю бялізну. Сподняя бялізна звычайна рабілася з аднаго кавалка тканіны. Знешняе аблічча айнаў моцна адрознівала іх ад [[японцы|японцаў]] дзякуючы белай [[Скура|скуры]] і вялікай колькасці [[Валасы|валасоў]] на галаве і целе. Пасля падлеткавага ўзросту мужчыны звычайна не галіліся і мелі доўгую [[барада|бараду]]<ref>[https://www.tofugu.com/japan/ainu-japan/ The Ainu Peoples of Japan]</ref>. Жанчылі рабілі рытуальныя [[Татуіроўка|татуіроўкі]] на тварах і целе<ref>[http://www.larskrutak.com/tattooing-among-japans-ainu-people/ Tattooing Among Japan's Ainu People]</ref>. Былі шырока распаўсюджаны [[шкло|шкляныя]] і тканныя бусы<ref>[https://www.tota.world/article/116/ Ainu Jewelry and Ornaments]</ref> з цяжкімі медальёнамі. === Жытлы === [[File:Ainu house in Teshikaga Town Kussharo Kotan Ainu Museum.jpg|thumb|Традыцыйны дом у музеі на Хакайда]] [[вёска|Вёскі]] айнаў ''катан'' будаваліся каля [[рака|рэк]]. Кожны ''катан'' быў прадстаўлены адным бацькоўскім родам з 4 — 7 сямей. У мінулым асноўным відам жытла з’яўлялася [[зямлянка]]. З канца [[18 стагоддзе|XVIII]] ст. айны [[Хакайда]] залежалі ад [[японцы|японскіх]] лаўцоў [[рыбы]] і былі вымушаны перамяшчаць свае ''катан'' з месца на месца, таму там традыцыйны від паселішча хутка прыйшоў у заняпад. Замест зямлянак пачалі ўзводзіць [[каркас]]ныя дамы з [[бамбук]]а, [[трава|травы]] і [[Кара (біялогія)|кары]]<ref>[http://www.ainu-museum.or.jp/en/study/eng09.html Housing] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160711174051/http://www.ainu-museum.or.jp/en/study/eng09.html |date=11 ліпеня 2016 }}</ref>. Звычайна такі дом меў памеры 7×5 м. Уваход у выглядзе калідора рабілі з захаду, ён адначасова з’яўляўся каморай. Каля ўвахода мясцілі агмень. Насупраць ўвахода — вокны. Найбольш каштоўныя рэчы, у тым ліку зброю клалі на ўзвышэнне каля сцяны. На земляную падлогу клалі цыноўкі. Да ўсходняй часткі дома прымыкаў алтар ''нусасан''. Акрамя дома будаваліся іншыя сямейныя пабудовы — асобныя прыбіральні для мужчын і жанчын, адрыны для захавання драўніны, вяндлярні і інш. На [[Сахалін]]е зямлянкі доўгі час заставаліся зімовым відам жылля, хаця былі вядомы каркасныя пабудовы, падобныя на хакайдскія. На поўначы Сахаліна будавалі вялікія калектыўныя зямлянкі для некалькіх сем'яў, на поўдні — малыя, разлічаныя на адну сям'ю<ref>[http://www.kunstkamera.ru/files/lib/978-5-88431-191-6/978-5-88431-191-6_43.pdf А. М. Соколов, Традиционное айнское жилище: к вопросу о культурном своеобразии айнов Хоккайдо, Сахалина и Курильских островов]</ref>. У аснове падземнага жылля была квадратная яма шырынёй 4-5×1 м. Пасярэдзіне ямы ўсталёўваліся чатыры слупы. Канцы слупоў зверху злучаліся бэлькамі. На бэлькі абапіраліся чатыры нахільныя жэрдкі, верхнія канцы якіх скрыжоўваліся, а ніжнія ўпіраліся ў край ямы. Да апорных жардзін прыстаўлялі нахільна жэрдкі сцен у выглядзе чатырохграннай піраміды. Усё гэта завальваецца галінамі, карай і зямлёй. Земляны насып меў форму круга. Уваход знаходзіўся на адхоне з паўднёвага боку і закрываўся высокімі дашчанымі дзвярыма. На [[Курыльскія астравы|Курыльскіх астравах]] будавалі некалькі тыпаў паўпадземных жытлаў. На паўночных астравах ладзілі драўляныя [[юрта|юрты]] з плоскім дахам і акном з пузыра. На паўднёвых Курылах жылі ў хацінах у выглядзе ўсечанай піраміды, пастаўленай на слупы, з бакоў абсыпанай травою. На [[Востраў Ітуруп|Ітурупе]] меліся наземныя дамы, падобныя на хакайдскія. === Ваенная справа === Айны доўгі час заставаліся ваяўнічым народам, пра што сведчыць іх супрацьстаянне з [[японцы|японцамі]], [[кітай]]скія запісы [[14 стагоддзе|XIV]] ст. аб нападах на [[ніўхі|ніўхаў]] і кітайскія войскі ў [[1264]] г., сутычкі з [[рускія|рускімі]] [[казакі|казакамі]] ў [[18 стагоддзе|XVIII]] ст. Вядомы ўзаемныя войны паміж айнскімі паселішчамі, напады на суседзяў з мэтай абрабаваць або захапіць найбольш багатыя [[рыбы|рыбныя]] ўгоддзі. У айнаў не было асобнага ваеннага [[саслоўе|саслоўя]]. Ваенныя атрады фарміраваліся з мужчын адной або некалькіх [[вёска|вёсак]] на чале саюзных правадыроў. Пра асобнае ваеннае выхаванне дзяцей не засталося звестак, аднак юнакоў з маленства вучылі [[паляванне|паляванню]], былі распаўсюджаны рытуалы і гульні, якія суправаджаліся дужаннем і біццём кіям. Вядомы выпадкі, калі ў вайне прымалі ўдзел жанчыны. У ранніх японскіх запісах паведамлялася, што айны [[Хонсю]] ваявалі як пешымі, так і коннымі. Аднак айны [[Хакайда]], якія займаліся конегадоўляй, аддавалі перавагу пешаму строю. На [[Сахалін]]е і [[Курыльскія астравы|Курыльскіх астравах]] напады таксама рабілі на лодках. З [[13 стагоддзе|XIII]] — [[14 стагоддзе|XIV]] стст. будавалі [[драўніна|драўляныя]] ваенныя [[крэпасць|ўмацаванні]] ''цясі''. Толькі на Хакайда знойдзена каля 500 рэштак такіх крэпасцей. Цела воінаў абаранялі [[даспех]]і. У японскай працы [[1810]] г. захаваўся малюнак сахалінскага айна ў ваенным халаце ''бэты'' з нашытымі пласцінамі. У [[1933]] г. японскі даследчык выявіў на Сахаліне айнскія даспехі са [[скура|скур]] [[алені|аленя]] і [[Морж|маржа]]. На японскіх малюнках айнскія воіны Хакайда мелі пласціністыя востраканечныя [[шлем]]ы, якія закрывалі шыю і плечы, кірасы апраналіся на [[Флаэма|лубяныя]] халаты і вопратку са скур<ref>[http://www.kunstkamera.ru/files/lib/978-5-88431-218-0/978-5-88431-218-0_24.pdf А. М. Соколов, ЗАЩИТНОЕ СНАРЯЖЕНИЕ АЙНОВ]</ref>. Айны высока цанілі [[зброя|зброю]] і браню японскіх майстроў. У аснове [[тактыка|тактыкі]] айнаў быў звычай абстрэльваць праціўніка [[страла|стрэламі]] з атручанымі наканечнікамі. Шырока выкарыстоўваліся засады. === Сацыяльная арганізацыя === Асноўнай сацыяльнай адзінкай айнаў была [[вёска|вясковая]] абшчына ''катан''<ref>Соколов А. М. Айны: от истоков до современности, с. 224</ref>, якая складалася з некалькіх малых нуклеарных [[сям'я|сямей]] (часцяком сваяцкіх), валодала навакольнымі тэрыторыямі і рэгулявала іх эксплуатацыю. Калі рэсурсы мясцовасці вычэрпваліся, рост насельніцтва абшчыны прыводзіў да яе падзелу і вылучэння іншага ''катан''. Спрэчкі за рэсурсы маглі ператварыць жыхароў розных нават сваяцкіх абшчын у ворагаў, але ў час агульнай пагрозы абшчыны аб’ядноўваліся. Абшчынамі кіравалі дарослыя мужчыны ''сінэ-ікасі-ікуру''. Вылучаліся старэйшыны ''катан-кора-куру'' з шырокімі адміністрацыйнымі і [[рэлігія|рэлігійнымі]] паўнамоцтвамі. Іх улада перадавалася па мужчынскай лініі. Акрамя таго, мог мецца рэлігійны правадыр ''катан-айсара-камуй'', звычайна стары чалавек. Пад уплывам японскіх традыцый з’явіўся інстытут старастаў. Ваенныя правадыры выбіраліся толькі ў час канфліктаў і істотнага ўплыву на мірнае жыццё не аказвалі. Пэўную ролю ў грамадстве адыгрывалі жаночыя сваяцкія арганізацыі ''сіне-хуцы-ікіру''<ref>Соколов А. М. Айны: от истоков до современности, с. 226—228</ref>. Наогул, становішча жанчын у грамадстве было даволі высокім. У [[16 стагоддзе|XVI]] — [[17 стагоддзе|XVII]] стст. дзейнасць клана Мацумаэ прывяла да вылучэння буйных тэрытарыяльных аб’яднанняў айнаў [[Хакайда]] і поўдня [[Курыльскія астравы|Курыльскіх астравоў]]. Яны гуртаваліся вакол пэўнай [[гандаль|гандлёвай]] факторыі або [[японцы|японскага]] паселішча. У будычым гэта садзейнічала супольнай барацьбе супраць японцаў. У традыцыйным грамадстве мужчыны ўступалі ў [[шлюб]] ва ўзросце 17 — 18 гадоў, жанчыны — 15 — 16 гадоў<ref>[http://www.ainu-museum.or.jp/en/study/eng11.html Life of Ainu] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160706193551/http://www.ainu-museum.or.jp/en/study/eng11.html |date=6 ліпеня 2016 }}</ref>. Шлюбы заключаліся як па дамоўленасці паміж бацькамі, так і па жаданню маладых. Вяселлю папярэднічалі заручыны, якія суправаджаліся падарункамі сям'і нявесты. Да 2 — 3 гадоў дзеці не мелі пастаяннага [[Асабістае імя|імені]], карысталіся [[мянушка]]мі або агіднымі найменнямі (''айай'', ''пайшы'', ''шыён'' і г. д.). Дзяўчынам з 12 — 13 гадоў наносіліся [[татуіроўка|татуіроўкі]]. === Фальклор === [[Фальклор]] айнаў надзвычай багаты, прадстаўлены [[казка]]мі, [[легенда]]мі, [[генеалогія|генеалагічнымі]] паданнямі, [[міф]]амі, якія тлумачаць з’явы прыроды, паходжанне людзей і жывёл, маюць сацыяльны кантэкст. Забаўляльны характар мае цыкл гісторый пра першых людзей Панаумбэ і Пенаумбэ<ref>[http://www.sacred-texts.com/shi/aft/aft.htm#xxviii BASIL HALL CHAMBERLAIN, AINO FOLK-TALES]</ref>. [[Песня|Спеўная]] традыцыя ўключае жаночыя гарлавыя спевы ''рэкухкара'', рытмічныя рытуальныя песні ''упопа'', эпічныя песні-маналогі ''юкар'', любоўныя імправізацыі ''яісама'', калыханкі ''лён'нока'', танцавальныя песні ''рымсэ''<ref name="Oral Literature">[http://www.ainu-museum.or.jp/en/study/eng13.html Oral Literature] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200219211930/http://www.ainu-museum.or.jp/en/study/eng13.html |date=19 лютага 2020 }}</ref><ref>[http://www.folkways.si.edu/japan-ainu-songs/world/music/album/smithsonian Japan: Ainu Songs]</ref>. Распаўсюджаныя [[Музычны інструмент|музычныя інструменты]] — цытра, перкусіі, бамбукавы ідыяфон, тамбурын і інш. [[танец|Танцы]] мелі рытуальны характар. У [[2009]] г.<ref>[http://www.unesco.org/culture/ich/en/RL/traditional-ainu-dance-00278 unesco.org]</ref> яны былі ўнесены ў папярэдні спіс [[сусветная спадчына|сусветнай нематэрыяльнай спадчыны]] [[ЮНЕСКА]]. == Мова == {{main|Айнская мова}} [[Айнская мова]] — [[ізаляваная мова|ізалят]]<ref>[http://www.omniglot.com/writing/ainu.htm Ainu pronunciation and language — Omniglot]</ref>. Не існуе фармальнай [[Арфаграфія|арфаграфіі]] для пісьма. Ужываюцца розныя [[алфавіт]]ы. У нашы дні знаходзіцца пад пагрозай знікнення. == Рэлігія == [[File:Inaw.jpg|thumb|Інау]] Традыцыйная [[рэлігія]] айнаў заснавана на веры ў шматлікіх [[бог|багоў]] і духаў ''камуі''<ref>[http://okamimythology.tumblr.com/post/36115394728/kamui The Mythology of Okami Kamui]</ref>, якія сімвалізавалі сілы [[прырода|прыроды]], аднак уяўляліся ў [[Антрапамарфізм|антрапаморфным]] выглядзе. Найбольш значныя ''камуі'': Чуп — бог [[сонца]], яго жонка Тэмбэ — багіня [[Месяц (спадарожнік Зямлі)|месяца]], Конда-кора — бог [[неба]], Кана — бог [[Навальніца|навальніцы]], Фучы — багіня [[агонь|агню]], Вака-Уш — валадарка паверхневых [[вада|вод]], Хашынаў-Ук — багіня [[паляванне|палявання]], Шырамба — бог [[расліны|раслін]] і інш.<ref>[https://glitternight.com/2014/11/20/the-top-gods-in-ainu-mythology/ THE TOP GODS IN AINU MYTHOLOGY]</ref> Згодна міфам, ''камуі'' Аэайнакамуй, Аінуракур і Акікурмі з’яўляліся яшчэ і важнымі культурнымі героямі<ref name="Oral Literature"/>. Для шанавання вышэйшых істот айны выкарыстоўвалі ''інау'', што звычайна ўяўлялі сабою ўпрыгожаныя тычкі. Акрамя таго, шанаваліся сакральныя прадметы, чэрапы [[мядзведзі|мядзведзяў]] і іншых жывёл. У айнскіх паселішчах арганізоўвалася мядзвежае [[свята]]<ref>[http://www.bears.org/spirit/ainumyth.php The Bear Ritual of the Ainu]</ref>, прычым мядзведзяў лавілі і выкормлівалі загадзя. У нашы дні многія вернікі спавядаюць [[будызм]] і [[хрысціянства]]. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * ''Арутюнов, С. А.'' [http://static.iea.ras.ru/books/Arutyunov_Shchebenkov_1992.pdf Древнейший народ Японии: Судьбы племени айнов.] / С. А. Арутюнов, В. Г. Щебеньков. — М.: Наука, 1992. — ISBN 5-02-017377-0 * {{Крыніцы/БелЭн|1}} * ''Соколов, А. М.'' [http://www.kunstkamera.ru/files/lib/978-5-88431-259-3/978-5-88431-259-3.pdf Айны: от истоков до современности: Материалы к истории становления айнского этноса.] / А. М. Соколов. — Санкт-Петербург: МАЭ РАН, 2014. — ISBN 978-5-88431-259-3 * ''Phillipi, D.'' [https://books.google.by/books?id=JVnMBgAAQBAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Songs of Gods, Songs of Humans: The Epic Tradition of the Ainu.] — Tokyo: University of Tokyo Press, 1979. — ISBN 0-691-06384-2 == Спасылкі == {{Commonscat|Ainu}} * [http://www.everyculture.com/wc/Japan-to-Mali/Ainu.html Краіны і іх культуры: Айны] * [http://www.ainu-museum.or.jp Музей айнаў] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20181002202120/http://www.ainu-museum.or.jp/ |date=2 кастрычніка 2018 }} * [http://www.icrap.org/Folklor_sachalinskich_Ainov.html Браніслаў Пілсудскі. Фальклор сахалінскіх айнаў] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080718170825/http://www.icrap.org/Folklor_sachalinskich_Ainov.html |date=18 ліпеня 2008 }} * [https://www.ainu-assn.or.jp Асацыяцыя айнаў Хакайда] * [http://www.jnto.go.jp/eng/indepth/scenic/hokkaido/hokkaido_05.html Славутасці айнаў] {{Добры артыкул|Этнаграфія}} [[Катэгорыя:Народы, якія размаўляюць на ізаляваных мовах]] [[Катэгорыя:Народы Японіі]] [[Катэгорыя:Нацыянальныя меншасці]] [[Катэгорыя:Востраў Хакайда]] [[Катэгорыя:Палеаазіяцкія народы]] [[Катэгорыя:Айны| ]] [[Катэгорыя:Гісторыя Сахалінскай вобласці]] 92wwepvzdtjvu3ch9632n7fv5kfemt3 0 154974 5153531 4584684 2026-06-11T20:19:18Z JerzyKundrat 174 /* Спасылкі */ 5153531 wikitext text/x-wiki {{Рака |Назва = Ліярд |Нацыянальная назва = en/Liard River |Выява = Liard River.jpg |Шырыня выявы = |Подпіс выявы = |Даўжыня = 1115 |Плошча вадазбору = |Расход вады = 2500 |Месца вымярэння = |Выток = |Месцазнаходжанне вытока = [[горы Пелі]] |Вышыня вытока = 1500 |Каардынаты вытока = |s_lat_dir = N |s_lat_deg = 61.249102 |s_lat_min = |s_lat_sec = |s_lon_dir = W |s_lon_deg = 131.668625 |s_lon_min = |s_lon_sec = |Вусце = Макензі |Месцазнаходжанне вусця = |Вышыня вусця = 120 |Каардынаты вусця = |Ухіл ракі = |Басейн = Макензі/Макензі (заліў)/Мора Бофарта/Паўночны Ледавіты акіян |Карта = Liard river map.png |Подпіс карты = |Краіна = Канада |Рэгіён = |Раён = |Пазіцыйная карта = |Пазіцыйная карта 1 = |Катэгорыя на Вікісховішчы = }} '''Ліярд''', або '''Лаярд''' ({{lang-en|Liard River}}) — [[рака]] ў [[Канада|Канадзе]], левы [[прыток]] ракі [[Макензі]]. Даўжыня ракі 1115 км, плошча [[вадазбор]]у 276 тыс. км². Пачынаецца ў [[горы Пелі|гарах Пелі]] (сістэма [[Скалістыя горы|Скалістых гор]]), у верхнім цячэнні [[Парог ракі|парожыстая]]. Галоўныя прытокі: [[Форт-Нельсан]], [[Саўт-Нахані]]. Сярэдні расход вады 2500 м³/с. Ледастаў ад [[кастрычнік]]а да [[май|мая]]. Суднаходная ад горда [[Форт-Ліярд]]. У вусці — горад [[Форт-Сімпсан]]. == Галерэя == <gallery> LiardHotsprings-1.JPG Liard-River-Nahanni Ranges.jpg Liard-River-near-liard-hotsprings.jpg Liard River ferry Lafferty.jpg </gallery> == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|9|}} == Спасылкі == * [http://pubs.aina.ucalgary.ca/arctic/Arctic56-4-408.pdf Map and photos] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160303211609/http://pubs.aina.ucalgary.ca/arctic/Arctic56-4-408.pdf |date=3 сакавіка 2016 }} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Рэкі Брытанскай Калумбіі]] [[Катэгорыя:Рэкі Паўночна-Заходніх тэрыторый]] [[Катэгорыя:Рэкі Тэрыторыі Юкан]] [[Катэгорыя:Басейн Макензі]] m567ggodrie79dxkue0usq5jv7ejkpt 10 168898 5153442 5124692 2026-06-11T13:51:35Z DobryBrat 5701 абнаўленне звестак 5153442 wikitext text/x-wiki {{Навігацыйная табліца |імя = Дзеючы Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь |navbar = |state = <includeonly>{{{state|autocollapse}}}</includeonly> |стыль = |стыль_асноўнага_загалоўка = |загаловак = Дзеючы склад [[Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь|Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь]] |выява = <!--[[Выява:|70px|Эмблема Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь]]--> |стыль_загалоўкаў = |стыль_спісаў = |клас_спісаў = hlist hlist-items-nowrap |стыль_уверсе = |уверсе = |загаловак1 = Старшыня |спіс1 = * [[Аляксандр Генрыхавіч Турчын|Аляксандр Турчын]] |загаловак2 = Прэзідыум |спіс2 = * <!--Кіраўнік Адміністрацыі Прэзідэнта-->[[Дзмітрый Мікалаевіч Крутой|Дзмітрый Крутой]] * <!--Старшыня Дзяржкантролю-->[[Васіль Мікалаевіч Герасімаў|Васіль Герасімаў]] * <!--Першы намеснік Прэм'ера-->[[Мікалай Генадзевіч Снапкоў|Мікалай Снапкоў]] * <!--Намеснік Прэм'ера, сацыяльная сфера - ахова здароўя, адукацыя, культура, спорт-->[[Наталля Уладзіміраўна Пяткевіч|Наталля Пяткевіч]] * <!--Намеснік Прэм'ера, пытанні будаўніцтва, ЖКГ, транспарту-->[[Аляксандр Аляксандравіч Церахаў|Аляксандр Церахаў]] * <!--Намеснік Прэм'ера, сельская гаспадарка--> * <!--Намеснік Прэм'ера, прамысловасць, энергетыка-->[[Віктар Міхайлавіч Каранкевіч|Віктар Каранкевіч]] * <!--Міністр эканомікі-->[[Юрый Адамавіч Чабатар|Юрый Чабатар]] * <!--Міністр фінансаў-->[[Уладзіслаў Вікенцьевіч Татарыновіч|Уладзіслаў Татарыновіч]] * <!--Міністр замежных спраў-->[[Максім Уладзіміравіч Рыжанкоў|Максім Рыжанкоў]] |загаловак3 = Члены |спіс3 = * <!--Міністр абароны-->[[Віктар Генадзевіч Хрэнін|Віктар Хрэнін]] * <!--Міністр адукацыі-->[[Андрэй Іванавіч Іванец|Андрэй Іванец]] * <!--Міністр архітэктуры і будаўніцтва-->[[Аляксандр Віктаравіч Студнеў|Аляксандр Студнеў]] * <!--Міністр аховы здароўя-->[[Аляксандр Валер’евіч Хаджаеў|Аляксандр Хаджаеў]] * <!--Міністр гандлю-->[[Артур Барысавіч Карповіч|Артур Карповіч]] * <!--Міністр ЖКГ-->[[Генадзь Аляксеевіч Трубіла|Генадзь Трубіла]] * <!--Міністр інфармацыі-->[[Дзмітрый Аляксандравіч Жук|Дзмітрый Жук]] * <!--Міністр культуры-->[[Марат Сяргеевіч Маркаў|Марат Маркаў]] * <!--Міністр лясной гаспадаркі-->[[Аляксандр Антонавіч Кулік|Аляксандр Кулік]] * <!--Міністр па надзвычайных сітуацыях-->[[Вадзім Іванавіч Сіняўскі|Вадзім Сіняўскі]] * <!--Міністр па падатках і зборах-->[[Дзмітрый Мікалаевіч Кійко|Дзмітрый Кійко]] * <!--Міністр прамысловасці-->[[Андрэй Яўгенавіч Кузняцоў|Андрэй Кузняцоў]] * <!--Міністр працы і сацыяльнай абароны -->[[Андрэй Валянцінавіч Лабовіч|Андрэй Лабовіч]] * <!--Міністр прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя -->[[Максім Уладзіміравіч Лысенка|Максім Лысенка]] * <!--Міністр сельскай гаспадаркі і харчавання -->[[Юрый Мікалаевіч Горлаў|Юрый Горлаў]] * <!--Міністр спорту і турызму-->[[Сяргей Міхайлавіч Кавальчук|Сяргей Кавальчук]] * <!--Міністр сувязі і інфарматызацыі -->[[Кірыл Барысавіч Залескі|Кірыл Залескі]] * <!--Міністр транспарту і камунікацый -->[[Аляксей Аляксеевіч Ляхновіч|Аляксей Ляхновіч]] * <!--Міністр унутраных спраў-->[[Іван Уладзіміравіч Кубракоў|Іван Кубракоў]] * <!--Міністр фінансаў-->[[Юрый Міхайлавіч Селівёрстаў|Юрый Селівёрстаў]] * <!--Міністр энергетыкі-->[[Дзяніс Равільевіч Мароз|Дзяніс Мароз]] * <!--Міністр юстыцыі-->[[Яўген Іосіфавіч Каваленка|Яўген Каваленка]] * <!--Старшыня Дзяржкамваенпрама-->[[Дзмітрый Аляксандравіч Пантус|Дзмітрый Пантус]] * <!--Старшыня Дзяржкаммаёмасці-->[[Віталь Іосіфавіч Нявера|Віталь Нявера]] * <!--Старшыня ДКНТа-->[[Дзяніс Леанідавіч Каржыцкі|Дзяніс Каржыцкі]] * <!--Старшыня Дзяржстандарта-->[[Алена Міхайлаўна Маргунова|Алена Маргунова]] * <!--Старшыня ДМК-->[[Уладзімір Мікалаевіч Арлоўскі|Уладзімір Арлоўскі]] * <!--Старшыня Дзяржпагранкамітэта-->[[Канстанцін Генадзевіч Моластаў|Канстанцін Моластаў]] * <!--Старшыня КДБ-->[[Іван Станіслававіч Тэртэль|Іван Тэртэль]] * <!--Старшыня праўлення Нацбанка-->[[Раман Аляксандравіч Галоўчанка|Раман Галоўчанка]] * <!--Старшыня Белкаапсаюза-->[[Інэса Леанідаўна Караткевіч|Інэса Караткевіч]] * <!--Старшыня Прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі-->[[Уладзімір Сцяпанавіч Каранік|Уладзімір Каранік]] |стыль_унізе = |унізе = }}<includeonly>{{#if:{{{nocat|}}}{{NAMESPACE}}||[[Катэгорыя:Члены Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь]]}}</includeonly><noinclude> [[Катэгорыя:Навігацыйныя шаблоны:Палітыка Беларусі]] </noinclude> 8yyndcqske9lcme0rne7pnkqam47ddy 10 175189 5153518 5152022 2026-06-11T19:41:40Z JerzyKundrat 174 5153518 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Дакументацыя}}</noinclude> <!-- Актуальныя тэмы --> <!--Падзяляйце элементы спіса маркерам "|" --> <!--{{Актуальныя тэмы|}}--> * Стартаваў фінальны турнір '''[[Чэмпіянат свету па футболе 2026|чэмпіянату свету]]''' па [[футбол]]е ў [[Мексіка|Мексіцы]], [[ЗША]] і [[Канада|Канадзе]]. <small>''(11&nbsp;чэрвеня)''</small> * У выніку атакі БПЛА практычна знішчана панарама '''«[[Абарона Севастопаля (панарама)|Абарона Севастопаля]]»'''. <small>''(10&nbsp;чэрвеня)''</small> * Выпушчаны дваццаты сольны [[Музычны альбом|студыйны альбом]] [[Пол Мак-Картні|Пола Мак-Картні]] — '''«[[The Boys of Dungeon Lane]]»'''. <small>''(29&nbsp;мая)''</small> <noinclude> [[Вікіпедыя:Праект:Навіны/Архіў|Архіў]] [[Катэгорыя:Шаблоны:Падзеі]][[Катэгорыя:Шаблоны:Галоўная старонка]] </noinclude> segbq0iwi0zyswapajfeco0g8k2so6y 0 192950 5153568 4285082 2026-06-12T06:11:41Z JerzyKundrat 174 5153568 wikitext text/x-wiki Назву '''Свіцязь''' маюць: == Азёры == * [[Свіцязь (возера, Беларусь)|Свіцязь]] — возера ў [[Гродзенская вобласць|Гродзенскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. * [[Свіцязь (возера, Украіна)|Свіцязь]] — возера ў [[Валынская вобласць|Валынскай вобласці]] [[Украіна|Украіны]]. == Населеныя пункты == * [[Свіцязь (вёска)|Свіцязь]] — вёска ў [[Шацкі раён (Украіна)|Шацкім раёне]] Валынскай вобласці Украіны. == Іншае == * [[Свіцязь-возера|«Свіцязь-возера»]] — балада [[Тамаш Зан (паэт)|Тамаша Зана]]. * [[Свіцязь (Ян Чачот)|«Свіцязь»]] — балада [[Ян Чачот|Яна Чачота]]. {{неадназначнасць}} j7ctu1j2dmkt7ub6xrr5l2zfb8rx3cd 0 203171 5153559 4792342 2026-06-12T00:02:34Z IshaBarnes 124956 вычытка, праверка арфаграфіі 5153559 wikitext text/x-wiki {{Картка гульні |загаловак = Half-Life: Blue Shift |выява = [[Файл:Half-Life Blue Shift Logo.png|228px]] |подпіс = Лагатып гульні |даты выпуску = ;Windows :[[File:Newworldmap.svg|24px]] 12 чэрвеня {{vgy|2001}}<ref name="IGN">{{Cite web |lang=en |url=https://www.ign.com/games/half-life-generation-blue-shift-edition/pc-16257 |title=Half-Life: Blue Shift - PC |website=[[IGN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130905161742/https://www.ign.com/games/half-life-generation-blue-shift-edition/pc-16257 |archive-date=5 верасня 2013 |dead-url=yes}}</ref> ;Linux, MacOS :[[File:Newworldmap.svg|24px]] 30 сакавіка {{vgy|2013}}<ref name="3DN">{{Cite web |lang=ru |first=Константин |last=Ходаковский |date=2 сакавіка 2012 |url=https://3dnews.ru/643562 |title=Half-Life: Opposing Force, Blue Shift и Ricochet появятся в Steam для Linux |website=[[3DNews]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150109222857/https://www.3dnews.ru/643562 |archive-date=9 чэрвеня 2015}}</ref> |рэйтынгі = {{Рэйтынгі гульняў|CERO='''D''' — {{abbr|17才以上対象|ад 17 гадоў|0}}|ELSPA=15+|ESRB='''M''' — {{abbr|Mature 17+|ад 17 гадоў|0}}|PEGI=16|USK=16}} |носьбіты = * [[аптычны дыск]] * [[лічбавае распаўсюджванне]] |кіраванне = [[камп’ютарная мыш|мыш]] і [[камп’ютарная клавіятура|клавіятура]] |распрацоўшчык=[[Gearbox Software]] |выдавец= * Sierra On-Line * Valve Corporation |серыя=[[Half-Life_(серыя_відэагульняў)|Half-Life]] |рухавік=[[GoldSrc]] |платформы= *[[Windows]] *[[OS X]] *[[Linux]] |жанр=[[Шутар ад першай асобы]] |кіраўнік=Рэндзі Пітчфард |прадзюсар=Рэндзі Пітчфард |дызайнер=Роб Хіеранімус |праграмісты= * Шон Кавана * Патрык Дзюпры |мастак=Браян Мартэл |сцэнарысты= *Роб Хіеранімус *Дэвід Мэрцз *Рэндал С. Пітчфард II |кампазітар= *Стывен Бал *Крыс Джэнсан }} '''Half-Life: Blue Shift''' — [[камп’ютарная гульня]] ў жанры [[Навуковая фантастыка|навукова-фантастычнага]] [[шутар ад першай асобы|шутара ад першай асобы]], другое па ліку дапаўненне для [[Half-Life]]. Гульня была распрацаваная кампаніяй [[Gearbox Software]] і выдадзеная кампаніяй [[Sierra On-Line]]. Першапачаткова гульня планавалася для выпуску на [[Dreamcast]], аднак у выніку версія для Dreamcast была скасаваная, гульня была выпушчаная для [[Windows]] 12 чэрвеня [[2001 год у гісторыі камп’ютарных гульняў|2001 года]]. Гэта трэцяя гульня ў [[Half-Life (серыя відэагульняў)|серыі Half-Life]]. Аналагічна [[Half-Life: Opposing Force]] і [[Half-Life: Decay]], ''Blue Shift'' адлюстроўвае падзеі, якія адбыліся ў ''Half-Life'', але з пункту гледжання іншага персанажа — ахоўніка «Чорнай Мезы» Барні Калхуна. У ролі Барні ігрок павінен збегчы з сакрэтнай лабараторыі, захопленай прышэльцамі і атрадамі HECU. У адрозненне ад першага дапаўнення ''Opposing Force'', ''Blue Shift'' з’яўляецца аўтаномнай гульнёй і не патрабуе ўсталяванай на камп’ютары арыгінальнай ''Half-Life''. == Ацэнкі == {{Ацэнкі гульні |width = 100 |MC = 71/100<ref name="Metacritic">{{Cite web | lang = en | url = https://www.metacritic.com/game/pc/half-life-blue-shift | title = Half-Life: Blue Shift for PC Reviews | website = [[Metacritic]] | archive-url = https://web.archive.org/web/20230404161017/https://www.metacritic.com/game/pc/half-life-blue-shift | archive-date = 4 красавіка 2023 }}</ref> |GameZone = 9/10<ref name="GZ">{{Cite web | lang = en | url = https://www.gamezone.com/gzreviews/r17161.htm | first = Robert | last = Gerbino | date = 28-06-2001 | title = PC Games Reviews - Half-Life: Blue Shift | website = [[GameZone]] | archive-url = https://web.archive.org/web/20010806201800/https://www.gamezone.com/gzreviews/r17161.htm | archive-date = 6 жніўня 2001 | dead-url = yes }}</ref> }} Гульня атрымала «''змешаныя водгукі''» паводле сайта [[Metacritic]], паводле ацэнак на ім мае 71 з 100 балаў<ref name="Metacritic" />. У рэцэнзіі для [[IGN]] крытык Тал Блевінс адзначыў, што гульнявы ​​​​працэс Blue Shift «у значнай ступені адпавядае таму, што мы чакалі ад Half-Life». Паводле яго водгуку галаваломкі «былі лагічнымі і добра зробленымі, хаця некаторыя галаваломкі выклікалі расчараванне». Хаця IGN хваліў гульню за захаванне «эпічнага» адчування арыгіналу, Блевінс крытыкаваў кароткую працягласць гульні. Рэцэнзент [[GameSpot]] Грэг Касавін пагадзіўся са шматлікімі крытычнымі заўвагамі IGN, заявіў, што «справа не ў тым, што гульня лёгкая, а хутчэй у тым, што яна надзвычай кароткая», і што Blue Shift «сама па сабе не мае вялікага значэння». Акрамя таго, Касавін назваў «карыснымі» графічныя ўдасканаленні, унесеныя пакетам High Definition, але адзначыў, што «яны ўсё яшчэ не робяць ''Half-Life'' падобнай на новую гульню — і многія змены самі па сабе не вельмі прыкметныя». {{зноскі}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Гульні Valve}} [[Катэгорыя:Шутары ад першай асобы]] [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2001 года]] [[Катэгорыя:Гульні для Windows]] [[Катэгорыя:Гульні для Linux]] [[Катэгорыя:Гульні для macOS]] [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні з трохмернай графікай]] [[Катэгорыя:Steam-гульні]] [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні, распрацаваныя ў ЗША]] [[Катэгорыя:Valve]] [[Катэгорыя:Half-Life]] gwpi9xgy59hhg8fycaptqkap0r2za6k 0 204549 5153430 4215265 2026-06-11T13:31:43Z DobryBrat 5701 дапаўненне 5153430 wikitext text/x-wiki '''Лысенка''' ({{lang-uk|Ли́сенко}}) — украінскае прозвішча. == Вядомыя носьбіты == * [[Аляксандр Акімавіч Лысенка]] (1920—1944) — [[Герой Савецкага Саюза]]. * [[Аляксандр Васілевіч Лысенка]] (нар. 1922) — беларускі архітэктар. * [[Аляксандр Паўлавіч Лысенка]] (нар. 1952) — беларускі вучоны ў галіне ветэрынарыі. * [[Антаніна Фёдараўна Лысенка]] (нар. 1930) — беларускі літаратуразнавец. * [[Ірына Міхайлаўна Лысенка]] (нар. 1954) — беларускі вучоны ў галіне педыятрыі. * [[Максім Уладзіміравіч Лысенка]] (нар. 1984) — беларускі дзяржаўны дзеяч, [[Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь|Міністр прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь]] (з 2026). * [[Мікалай Віталевіч Лысенка]] (1842—1912) — украінскі кампазітар. * [[Міхаіл Рыгоравіч Лысенка]] (1906—1972) — украінскі скульптар. * [[Пётр Фёдаравіч Лысенка]] (нар. 1931) — беларускі археолаг. * [[Соф'я Аляксееўна Лысенка]], беларускі крытык. * [[Трафім Дзянісавіч Лысенка]] (1898—1976) — савецкі-вучоны аграном. {{неадназначнасць}} [[Катэгорыя:Украінскія прозвішчы]] et36rcm5g5avy8g3r22ywiibc55ytol 0 230654 5153425 5114861 2026-06-11T13:17:50Z DobryBrat 5701 абнаўленне звестак, дапаўненне 5153425 wikitext text/x-wiki {{Орган выканаўчай улады |назва=Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь |арыгінальная назва= |арыгінальнае назва1 = |арыгінальнае назва2 = |скарачэнне=МПРАНА РБ |краіна=Беларусь |эмблема=Bel minprirod.gif |шырыня эмблемы = |подпіс эмблемы= |друк= |шырыня друку = |подпіс друку= |выява =Ministries of justice and natural resources 03.jpg |шырыня малюнка = |подпіс выявы = |дата стварэння=[[14 сакавіка]] [[1994]] |папярэднік1= |папярэднік2= |папярэднік3 = |папярэднік4= |папярэднік5= |дата скасавання = |пераемнік = |падначаленне= |штаб-кватэра= 220004, г. [[Мінск]], [[Калектарная вуліца (Мінск)|вул. Калектарная]], 10 |lat_dir = N |lat_deg = |lat_min= |lat_sec= |lon_dir = E |lon_deg = |lon_min =|lon_sec= |region_code=BY |супрацоўнікаў= |бюджэт = |імя главы1= Максім Уладзіміравіч Лысенка |пасада главы1=Міністр |імя главы2 = |пасада главы2 = |вышэйстаячае ведамства = |падведамны орган1= |документ1= |документ2= |сайт=http://www.minpriroda.gov.by |частка нататак = |карта = |шырыня карты = |подпіс карты = }} '''Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь''' — рэспубліканскі орган дзяржаўнага кіравання [[Беларусь|Беларусі]] ў галіне прыродакарыстання і аховы навакольнага асяроддзя, які ажыццяўляе экалагічную палітыку дзяржавы. == Гісторыя == Сістэма аховы навакольнага асяроддзя функцыянуе ў рэспубліцы з 1960 года, з моманту ўтварэння Дзяржаўнага камітэта [[Савет Міністраў БССР|Савета Міністраў БССР]] па ахове прыроды (пастанова Савета Міністраў БССР ад 29 жніўня 1960 г. № 480). Дзяржаўны камітэт Савета Міністраў БССР па ахове прыроды утвораны з улікам вялікага дзяржаўнага значэння справы аховы прыроды і рацыянальнага выкарыстання прыродных багаццяў Беларускай ССР. На Дзяржкамаховыпрыроды былі ўскладзены абавязкі па захаванні, аднаўленню і ўзбагачэнні прыродных рэсурсаў, кантролю за іх рацыянальным выкарыстаннем, ахове і кантролю за рацыянальным выкарыстаннем водных рэсурсаў рэспублікі і перададзеныя наступныя дзяржаўныя структуры: а) Дзяржаўная інспекцыя па ахове рыбных запасаў і рэгуляванню рыбалоўства пры Савеце народнай гаспадаркі БССР; б) Упраўленне паляўнічай гаспадаркі і запаведнікаў Галоўнага ўпраўлення лясной гаспадаркі пры Савеце Міністраў БССР; в) [[Бярэзінскі біясферны запаведнік|Бярэзінскі дзяржаўны запаведнік]], а таксама [[Валмянскі біялагічны заказнік|Валмянскі]], [[Ленінскі заказнік|Ленінскі]], [[Казянскі заказнік|Казянскі]], [[Налібоцкі заказнік|Налібоцкі]], [[Чэрыкаўскі заказнік|Чэрыкаўскі]] і [[Чачэрскі заказнік|Чачэрскі]] паляўнічыя заказнікі). == Кіраўніцтва == * Міністр — [[Максім Уладзіміравіч Лысенка]]. * Першы намеснік Міністра — ''вакансія''. * Намеснікі Міністра: ** Намеснік Міністра — Віктар Анатольевіч Галанаў. ** Намеснік Міністра — Аляксей Кірылавіч Стасюкевіч. == Міністры == * [[Андрэй Паўлавіч Худык]] (14 верасня 2017 — 22 красавіка 2024<ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=P32400167 Указ Президента Республики Беларусь от 22 апреля 2024 года № 167 «Об А. П. Худыке»]</ref>); * [[Сяргей Міхайлавіч Масляк]] (22 красавіка 2024 — 19 сакавіка 2026<ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=P32600091 Указ Президента Республики Беларусь от 19 марта 2026 года № 91 «О С. М. Масляке»]</ref>); * [[Максім Уладзіміравіч Лысенка]] (з 11 чэрвеня 2026). == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Міністры прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Беларусі}} {{Выканаўчая ўлада Беларусі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Міністэрствы Беларусі|Прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Ахова прыроды ў Беларусі]] [[Катэгорыя:Калектарная вуліца (Мінск)]] 4ocv2nfx6e34b0pw8kc4a89oqiyhua0 5153455 5153425 2026-06-11T14:16:44Z DobryBrat 5701 дапаўненне, вікіфікацыя, стыль 5153455 wikitext text/x-wiki {{Орган выканаўчай улады |назва=Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь |арыгінальная назва= |арыгінальнае назва1 = |арыгінальнае назва2 = |скарачэнне=МПРАНА РБ |краіна=Беларусь |эмблема=Bel minprirod.gif |шырыня эмблемы = |подпіс эмблемы= |друк= |шырыня друку = |подпіс друку= |выява =Ministries of justice and natural resources 03.jpg |шырыня малюнка = |подпіс выявы = |дата стварэння=[[14 сакавіка]] [[1994]] |папярэднік1= |папярэднік2= |папярэднік3 = |папярэднік4= |папярэднік5= |дата скасавання = |пераемнік = |падначаленне= |штаб-кватэра= 220004, г. [[Мінск]], [[Калектарная вуліца (Мінск)|вул. Калектарная]], 10 |lat_dir = N |lat_deg = |lat_min= |lat_sec= |lon_dir = E |lon_deg = |lon_min =|lon_sec= |region_code=BY |супрацоўнікаў= |бюджэт = |імя главы1= [[Максім Уладзіміравіч Лысенка]] |пасада главы1=Міністр |імя главы2 = |пасада главы2 = |вышэйстаячае ведамства = |падведамны орган1= |документ1= |документ2= |сайт=http://www.minpriroda.gov.by |частка нататак = |карта = |шырыня карты = |подпіс карты = }} '''Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь''' — рэспубліканскі орган дзяржаўнага кіравання [[Беларусь|Беларусі]] ў галіне прыродакарыстання і аховы навакольнага асяроддзя, які ажыццяўляе экалагічную палітыку дзяржавы. == Гісторыя == Сістэма аховы навакольнага асяроддзя функцыянуе ў рэспубліцы з 1960 года, з моманту ўтварэння Дзяржаўнага камітэта [[Савет Міністраў БССР|Савета Міністраў БССР]] па ахове прыроды (пастанова Савета Міністраў БССР ад 29 жніўня 1960 года № 480), які быў створаны з улікам вялікага дзяржаўнага значэння справы аховы прыроды і рацыянальнага выкарыстання прыродных багаццяў Беларускай ССР. На Дзяржкамаховыпрыроды былі ўскладзены абавязкі па захаванні, аднаўленню і ўзбагачэнні прыродных рэсурсаў, кантролю за іх рацыянальным выкарыстаннем, ахове і кантролю за рацыянальным выкарыстаннем водных рэсурсаў рэспублікі і перададзеныя наступныя дзяржаўныя структуры: а) Дзяржаўная інспекцыя па ахове рыбных запасаў і рэгуляванню рыбалоўства пры Савеце народнай гаспадаркі БССР; б) Упраўленне паляўнічай гаспадаркі і запаведнікаў Галоўнага ўпраўлення лясной гаспадаркі пры Савеце Міністраў БССР; в) [[Бярэзінскі біясферны запаведнік|Бярэзінскі дзяржаўны запаведнік]], а таксама [[Валмянскі біялагічны заказнік|Валмянскі]], [[Ленінскі заказнік|Ленінскі]], [[Казянскі заказнік|Казянскі]], [[Налібоцкі заказнік|Налібоцкі]], [[Чэрыкаўскі заказнік|Чэрыкаўскі]] і [[Чачэрскі заказнік|Чачэрскі]] паляўнічыя заказнікі). 11 чэрвеня 2026 года [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь]] [[А. Р. Лукашэнка]] заявіў аб магчымасці перадачы Дзяржаўнай інспекцыі аховы жывёльнага і расліннага свету пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь ў падпарадкаванне Міністэрства прыроды і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь<ref>[https://blr.belta.by/president/view/lukashenka-zajaviu-ab-magchymastsi-peradachy-dzjarzhinspektsyi-ahovy-zhyvelnaga-i-raslinnaga-svetu-u-158975-2026/ Лукашэнка заявіў аб магчымасці перадачы Дзяржінспекцыі аховы жывёльнага і расліннага свету ў падпарадкаванне Мінпрыроды]</ref>. == Кіраўніцтва == * Міністр — [[Максім Уладзіміравіч Лысенка]]. * Першы намеснік Міністра — ''вакансія''. * Намеснікі Міністра: ** Намеснік Міністра — Віктар Анатольевіч Галанаў. ** Намеснік Міністра — Аляксей Кірылавіч Стасюкевіч. == Міністры == * [[Андрэй Паўлавіч Худык]] (14 верасня 2017 — 22 красавіка 2024<ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=P32400167 Указ Президента Республики Беларусь от 22 апреля 2024 года № 167 «Об А. П. Худыке»]</ref>); * [[Сяргей Міхайлавіч Масляк]] (22 красавіка 2024 — 19 сакавіка 2026<ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=P32600091 Указ Президента Республики Беларусь от 19 марта 2026 года № 91 «О С. М. Масляке»]</ref>); * [[Максім Уладзіміравіч Лысенка]] (з 11 чэрвеня 2026). == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Міністры прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Беларусі}} {{Выканаўчая ўлада Беларусі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Міністэрствы Беларусі|Прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Ахова прыроды ў Беларусі]] [[Катэгорыя:Калектарная вуліца (Мінск)]] 74mbljc8l189i249b5372apzg5bm03h 10 232258 5153450 5114859 2026-06-11T14:07:32Z DobryBrat 5701 дапаўненне 5153450 wikitext text/x-wiki {{Навігацыйная табліца | імя = Міністры прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Беларусі | state = <includeonly>collapsed</includeonly> | загаловак = [[Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь|Міністры прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь]] | выява = | стыль_асноўнага_загалоўка = | стыль_загалоўкаў = |клас_спісаў = hlist | загаловак1 = Старшыні Дзяржаўнага камітэта па экалогіі (1990—1994) | спіс1 = [[Анатоль Максімавіч Дарафееў|Анатоль Дарафееў]] <small>(1990—1994)</small> | загаловак2 = Міністры ПРіАНА (з 1994) | спіс2 = * [[Анатоль Максімавіч Дарафееў|Анатоль Дарафееў]] <small>(1994)</small> * [[Міхаіл Іванавіч Русы|Міхаіл Русы]] <small>(1994—2001)</small> * [[Лявонцій Іванавіч Харужык|Лявонцій Харужык]] <small>(2001—2009)</small> * [[Уладзімір Рыгоравіч Цалко|Уладзімір Цалко]] <small>(2009—2014)</small> * [[Андрэй Марленавіч Каўхута|Андрэй Каўхута]] <small>(2015—2017)</small> * [[Андрэй Паўлавіч Худык|Андрэй Худык]] <small>(2017—2024)</small> * [[Сяргей Міхайлавіч Масляк|Сяргей Масляк]] <small>(2024—2026)</small> * [[Максім Уладзіміравіч Лысенка|Максім Лысенка]] <small>(з 2026)</small> }}<noinclude> [[Катэгорыя:Шаблоны:Спісы міністраў Беларусі|Прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя]] </noinclude> gostw91y49crstte570ux2msp99i5u4 0 250540 5153532 4909792 2026-06-11T20:19:20Z Siliyiw 169172 5153532 wikitext text/x-wiki {{Значэнні|Спасылка=Зарачанка (значэнні)}}{{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Зарачанка |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 53|lat_min = 44|lat_sec = 19 |lon_dir = |lon_deg = 23|lon_min = 44|lon_sec = 44 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Гродзенская |раён = Гродзенскі |сельсавет = Сапоцкінскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = '''Баля Касцельная''' (да 1964 г.) |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 320409371 }} '''Зарача́нка'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гродзенская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Zaračanka}}, {{lang-ru|Заречанка}}) (да 30 ліпеня 1964 года '''Ба́ля Касце́льная'''<ref>Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР Аб перайменаванні некаторых населеных пунктаў Беларускай ССР ад 30 ліпеня 1964 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1964, № 23 (1063).</ref>) — [[вёска]] ў [[Гродзенскі раён|Гродзенскім раёне]] [[Гродзенская вобласць|Гродзенскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Сапоцкінскі сельсавет|Сапоцкінскага сельсавета]]. Да 11 лютага 1972 года вёска ўваходзіла ў склад [[Навумавіцкі сельсавет|Навумавіцкага сельсавета]]<ref>Рашэнне выканаўчага камітэта Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 11 лютага 1972 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1972, № 8 (1346).</ref>, да 20 верасня 2002 года — у склад [[Лойкаўскі сельсавет|Лойкаўскага сельсавета]]<ref>[http://www.kaznachey.com/doc/3Wun3ReWquT Решение Гродненского областного Совета депутатов от 20 сентября 2002 г. № 100 О решении вопросов административно-территориального устройства Гродненского района]</ref>. == Славутасці == * [[Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Зарачанка)|Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі]] 1937 г. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Сапоцкінскі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Сапоцкінскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна]] [[Катэгорыя:Зарачанка| ]] [[Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі]] gxfxro1kbbin3wzsgsuwaaj64xsd4sl 0 253625 5153507 3771264 2026-06-11T19:11:40Z Д.Ильин 29689 5153507 wikitext text/x-wiki [[Файл:Thales-sov.svg|thumb]] '''Тэарэма Фалеса''' — адна з тэарэм [[планіметрыя|планіметрыі]]. У тэареме няма абмежаванняў на ўзаемнае размяшчэнне сякучых. Яна справядлівая як для перасякальных прамых, так і для паралельных. {{Тэарэма| Калі на адной з дзвюх прамых адкласці паслядоўна некалькі роўных адрэзкаў і праз іх канцы правесці паралельныя прамыя, якія перасякаюць другую прамую, то яны адсякуць на другой прамой адрэзкі, роўныя паміж сабой. }} Калі ў тэарэме Фалеса роўныя адрэзкі пачынаюцца ад вяршыні (часта ў школьнай літаратуры выкарыстоўваецца такая фармулёўка), то будзе верная таксама і адваротная тэарэма. Для сякучых прамых яна фармулюецца так: калі прамыя, якія перасякаюць дзве іншыя прамыя (паралельныя або не), адсякаюць на абедзвюх з іх роўныя (ці прапарцыянальныя) паміж сабой адрэзкі, пачынаючы ад вяршыні, то такія прамыя паралельныя. Калі перасечаныя прамыя паралельныя адна адной, то неабходна патрабаваць роўнасць адпаведных адрэзкаў на абедзвюх перасечаных прамых, інакш дадзенае сцвярджэнне становіцца няверным (контрпрыклад — трапецыя, перасечаная прамой, якая праходзіць цераз сярэдзіны асноў). Тэарэма Фалеса да гэтага часу выкарыстоўваецца ў марской навігацыі ў якасці правіла аб тым, што сутыкненне суднаў, якія рухаюцца з пастаяннай хуткасцю, непазбежна, калі захоўваецца курс суднаў адно на адно. У замежнай нерускамоўнай літаратуры тэарэмай Фалеса часам называюць іншую тэарэму планіметрыі, а дакладней, сцвярджэнне аб тым, што ўпісаны вугал, які абапіраецца на дыяметр акружнасці, з'яўляецца прамым. Адкрыццё гэтай тэарэмы сапраўды прыпісваецца [[Фалес]]у, пра што ёсць сведчанне Прокла. == Літаратура == * ''Атанасян Л. C. і інш.'' Геаметрыя 7-9. — Выд. 3.. — М .: Навука і тэхніка, 1992. {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Планіметрыя]] [[Катэгорыя:Тэарэмы]] 5hdu2txeqv0dvle5h0e6t1c7t38fnrl 0 278020 5153579 4463031 2026-06-12T07:06:30Z JerzyKundrat 174 5153579 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Уша}} {{НП-Беларусь |статус = аграгарадок |беларуская назва = Уша |вобласць = Мінская |раён = Бярэзінскі |сельсавет2 = Бярэзінскі }} '''Уша́'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Uša}}) — [[аграгарадок]] у [[Бярэзінскі раён|Бярэзінскім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Бярэзінскі сельсавет (Бярэзінскі раён)|Бярэзінскага сельсавета]]. == Геаграфія == Знаходзіцца за 21 км на паўночны ўсход ад [[Беразіно]], побач цячэ рака [[Уша (прыток Бярэзіны)]], а праз вёску меліярацыйны канал, злучаны з ракой. Транспартныя сувязі па шашы [[Барысаў]]—Беразіно, якая праходзіць праз вёску. Складаецца з адасобленых заходняй (ад шашы адыходзяць на поўнач і паўднёвы ўсход 2 вуліцы, былая в. Новая Уша) і ўсходняй (працяглая крывалінейная вуліца, арыентаваная з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, уздоўж ракі) частак, злучаных прасёлачнай дарогай. Забудавана двухбакова, драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу. На паўночным захадзе вёскі пабудаваны аднапавярховыя мураваныя дамы. Грамадскія будынкі размешчаны сярод жылой забудовы. == Гісторыя == За 1 км на паўднёвы ўсход ад вёскі, за 0,5 км ад р. Уша, ва ўрочышчы Каза размешчана гарадзішча I—V і VI—VIII ст. н.э., якія сведчаць аб засяленні гэтых мясцін у далёкай старажытнасці. Згадваецца ў 1668 годзе як цэнтр маёнтка ў [[Менскае ваяводства|Менскім ваяводстве]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]<ref>НГАБ, ф. 1875, воп. 1, спр. 5</ref>. У 1795 г. сяло і гасподскі двор, у [[Ігуменскі павет|Ігуменскім павеце]] Мінскай губерні Расійскай імперыі, уласнасць памешчыка Мушынскага. У 1800 г. вёска, 14 гаспадарак, каля 100 жыхароў, драўляная ўніяцкая капліца, сядзібны дом з рэгулярным садам, 2 вадзяныя млыны. Размяшчалася вёска па абодва бакі канала, праведзенага з балота і злучанага з р. Уша. У 1812 г. каля вёскі рускія войскі разбілі атрад французаў. У 1823 г. ў памешчыка В. Юрэвіча маёнтак Уша купіў памешчык Р. Рагоўскі. У той час у маёнтку налічвалася 107 жыхароў, у карыстанні сялян знаходзілася 19 коней, 24 валы, 19 кароў, 30 свіней. Паводле інвентару 1846 г. 11 цяглых гаспадарак, 18 дваровых людзей. У 1858 г. вёска і маёнтак, памешчыцкая ўласнасць. У 1886 г. адкрыта школа граматы, у якой у 1890 г. навучалася 17 хлопчыкаў. Паводле перапісу 1897 г. ў Белічанскай воласці, у вёсцы 22 двары, 180 жыхароў, хлебазапасны магазін, у маёнтку б двароў, 26 жыхароў. У 1917 г. ў вёсцы 25 двароў, 190 жыхароў, у маёнтку 60 жыхароў. З 1919 года ў БССР. Восенню 1919 г. была адкрыта пачатковая школа (раніцай вучыліся дзеці, а вечарам — дарослыя). У перыяд калектывізацыі школа стала цэнтрам агітацыйна-масавай работы. З 20 жніўня 1924 года ў [[Машчаніцкі сельсавет (Бярэзінскі раён)|Машчаніцкім сельсавеце]] Бярэзінскага раёна Барысаўскай, з 9 жніўня 1927 г. да 26 ліпеня 1930 г. Мінскай акруг. У 1926 г. 25 двароў, 190 жыхароў, у маёнтку 60 жыхароў. У канцы 1920-х г. Старая Уша і Новая Уша (былы маёнтак) разам з в. [[Калюжыца]] ўвайшлі ў калгас імя Чкалава. У 1929 г. пачатковая школа пераўтворана ў 7-гадовую (першы выпуск у 1932 г.). З 1935 г. на базе школы кожнае лета дзейнічаў піянерскі лагер. З 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці. У [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікую Айчынную вайну]] з канца чэрвеня 1941 г. да 1.7.1944 г. акупіравана нацыстамі. У баях каля вёскі загінулі 9 савецкіх воінаў, якія пахаваны ў брацкай магіле каля школы. На франтах і ў партызанскай барацьбе загінулі 12 вяскоўцаў, у памяць аб якіх у 1994 г. пастаўлена стэла. Дырэктарам школы ў пасляваенны перыяд працаваў былы камандзір партызанскага атрада Дзяруга. З 20 верасня 1944 года ў Мінскай вобласці. 16 ліпеня 1954 г. Машчаніцкі сельсавет перайменаваны ва Ушанскі і вёска Новая Уша стала яго цэнтрам. У 1960 годзе ў в. Старая Уша 188 жыхароў, у в. Новая Уша 92 жыхары. З 25 снежня 1962 года ў Чэрвеньскім, з 6.1.1965 года ў Бярэзінскім раёнах. У 1966 г. вёскі былі аб’яднаны ў адну — Уша. У 1980-я гады ў саўгасе «Уша» (цэнтр — в. Котава). Дзейнічалі школа (з 1960 г. 8-гадовая, з 1965 г. сярэдняя, з 1987 г. ў новым будынку), клуб (з 1960 г.), дзіцячы сад, комплексны прыёмны пункт, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі, бібліятэка, магазін, лясніцтва. З 1991 года ў незалежнай Беларусі. У 2003 годзе 104 гаспадаркі. Да [[28 мая]] [[2013]] года вёска ўваходзіла ў склад [[Ушанскі сельсавет (Бярэзінскі раён)|Ушанскага сельсавета]]<ref>[http://pravo.by/main.aspx?guid=3871&p0=D913n0058646&p1=1 «Об изменении административно-территориального устройства районов Минской области». Решение Минского областного Совета депутатов от 28 мая 2013 г. № 234] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130923080620/http://pravo.by/main.aspx?guid=3871&p0=D913n0058646&p1=1 |date=23 верасня 2013 }}{{Ref-ru}}</ref>. == Насельніцтва == {{Wikidata/Population}} == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ГВБ|8-1}} {{Бярэзінскі сельсавет (Бярэзінскі раён)}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Бярэзінскі сельсавет (Бярэзінскі раён)]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Бярэзінскага раёна]] lbgq74eooa54opq4y2rpn2tr94u6dui 5153580 5153579 2026-06-12T07:08:10Z JerzyKundrat 174 /* Гісторыя */ 5153580 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Уша}} {{НП-Беларусь |статус = аграгарадок |беларуская назва = Уша |вобласць = Мінская |раён = Бярэзінскі |сельсавет2 = Бярэзінскі }} '''Уша́'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Uša}}) — [[аграгарадок]] у [[Бярэзінскі раён|Бярэзінскім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Бярэзінскі сельсавет (Бярэзінскі раён)|Бярэзінскага сельсавета]]. == Геаграфія == Знаходзіцца за 21 км на паўночны ўсход ад [[Беразіно]], побач цячэ рака [[Уша (прыток Бярэзіны)]], а праз вёску меліярацыйны канал, злучаны з ракой. Транспартныя сувязі па шашы [[Барысаў]]—Беразіно, якая праходзіць праз вёску. Складаецца з адасобленых заходняй (ад шашы адыходзяць на поўнач і паўднёвы ўсход 2 вуліцы, былая в. Новая Уша) і ўсходняй (працяглая крывалінейная вуліца, арыентаваная з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, уздоўж ракі) частак, злучаных прасёлачнай дарогай. Забудавана двухбакова, драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу. На паўночным захадзе вёскі пабудаваны аднапавярховыя мураваныя дамы. Грамадскія будынкі размешчаны сярод жылой забудовы. == Гісторыя == За 1 км на паўднёвы ўсход ад вёскі, за 0,5 км ад р. Уша, ва ўрочышчы Каза размешчана гарадзішча I—V і VI—VIII ст. н.э., якія сведчаць аб засяленні гэтых мясцін у далёкай старажытнасці. Згадваецца ў 1668 годзе як цэнтр маёнтка ў [[Менскае ваяводства|Менскім ваяводстве]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]<ref>НГАБ, ф. 1875, воп. 1, спр. 5</ref>. У 1795 г. сяло і гасподскі двор, у [[Ігуменскі павет|Ігуменскім павеце]] Мінскай губерні Расійскай імперыі, уласнасць памешчыка Мушынскага. У 1800 г. вёска, 14 гаспадарак, каля 100 жыхароў, драўляная ўніяцкая капліца, сядзібны дом з рэгулярным садам, 2 вадзяныя млыны. Размяшчалася вёска па абодва бакі канала, праведзенага з балота і злучанага з р. Уша. У 1812 г. каля вёскі рускія войскі разбілі атрад французаў. У 1823 г. ў памешчыка В. Юрэвіча маёнтак Уша купіў памешчык Р. Рагоўскі. У той час у маёнтку налічвалася 107 жыхароў, у карыстанні сялян знаходзілася 19 коней, 24 валы, 19 кароў, 30 свіней. Паводле інвентару 1846 г. 11 цяглых гаспадарак, 18 дваровых людзей. У 1858 г. вёска і маёнтак, памешчыцкая ўласнасць. У 1886 г. адкрыта школа граматы, у якой у 1890 г. навучалася 17 хлопчыкаў. Паводле перапісу 1897 г. ў Белічанскай воласці, у вёсцы 22 двары, 180 жыхароў, хлебазапасны магазін, у маёнтку б двароў, 26 жыхароў. У 1917 г. ў вёсцы 25 двароў, 190 жыхароў, у маёнтку 60 жыхароў. З 1919 года ў БССР. Восенню 1919 г. была адкрыта пачатковая школа (раніцай вучыліся дзеці, а вечарам — дарослыя). У перыяд калектывізацыі школа стала цэнтрам агітацыйна-масавай работы. З 20 жніўня 1924 года ў [[Машчаніцкі сельсавет (Бярэзінскі раён)|Машчаніцкім сельсавеце]] Бярэзінскага раёна Барысаўскай, з 9 жніўня 1927 г. да 26 ліпеня 1930 г. Мінскай акруг. У 1926 г. 25 двароў, 190 жыхароў, у маёнтку 60 жыхароў. У канцы 1920-х г. Старая Уша і Новая Уша (былы маёнтак) разам з в. [[Калюжыца]] ўвайшлі ў калгас імя Чкалава. У 1929 г. пачатковая школа пераўтворана ў 7-гадовую (першы выпуск у 1932 г.). З 1935 г. на базе школы кожнае лета дзейнічаў піянерскі лагер. З 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці. У [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікую Айчынную вайну]] з канца чэрвеня 1941 г. да 1 ліпеня 1944 г. акупіравана нацыстамі. У баях каля вёскі загінулі 9 савецкіх воінаў, якія пахаваны ў брацкай магіле каля школы. На франтах і ў партызанскай барацьбе загінулі 12 вяскоўцаў, у памяць аб якіх у 1994 г. пастаўлена стэла. Дырэктарам школы ў пасляваенны перыяд працаваў былы камандзір партызанскага атрада Дзяруга. З 20 верасня 1944 года ў Мінскай вобласці. 16 ліпеня 1954 г. Машчаніцкі сельсавет перайменаваны ва Ушанскі і вёска Новая Уша стала яго цэнтрам. У 1960 годзе ў в. Старая Уша 188 жыхароў, у в. Новая Уша 92 жыхары. З 25 снежня 1962 года ў Чэрвеньскім, з 6 студзеня 1965 года ў Бярэзінскім раёнах. У 1966 г. вёскі былі аб’яднаны ў адну — Уша. У 1980-я гады ў саўгасе «Уша» (цэнтр — в. Котава). Дзейнічалі школа (з 1960 г. 8-гадовая, з 1965 г. сярэдняя, з 1987 г. ў новым будынку), клуб (з 1960 г.), дзіцячы сад, комплексны прыёмны пункт, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі, бібліятэка, магазін, лясніцтва. З 1991 года ў незалежнай Беларусі. У 2003 годзе 104 гаспадаркі. Да [[28 мая]] [[2013]] года вёска ўваходзіла ў склад [[Ушанскі сельсавет (Бярэзінскі раён)|Ушанскага сельсавета]]<ref>[http://pravo.by/main.aspx?guid=3871&p0=D913n0058646&p1=1 «Об изменении административно-территориального устройства районов Минской области». Решение Минского областного Совета депутатов от 28 мая 2013 г. № 234] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130923080620/http://pravo.by/main.aspx?guid=3871&p0=D913n0058646&p1=1 |date=23 верасня 2013 }}{{Ref-ru}}</ref>. == Насельніцтва == {{Wikidata/Population}} == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ГВБ|8-1}} {{Бярэзінскі сельсавет (Бярэзінскі раён)}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Бярэзінскі сельсавет (Бярэзінскі раён)]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Бярэзінскага раёна]] cvuths7kvcs82z47sfh0nl7esaustjw 0 283667 5153578 4809923 2026-06-12T06:39:52Z JerzyKundrat 174 5153578 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Смольніца |выява = Smoĺnica_(2).jpg |подпіс = |вобласць = Мінская |раён = Смалявіцкі |сельсавет2 = Забалоцкі }} '''Смо́льніца'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}. Сустракаецца таксама варыянт '''Смо́льня'''</ref> ({{lang-be-trans|Smoĺnica}}, {{lang-ru|Смольница}}) — [[вёска]] ў [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Забалоцкі сельсавет (Смалявіцкі раён)|Забалоцкага сельсавета]]. За 2,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі пачынаецца рака [[Уша (прыток Бярэзіны)]]. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Забалоцкі сельсавет (Смалявіцкі раён)}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Забалоцкі сельсавет (Смалявіцкі раён)]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёна]] 15djvkom81r6er480m8g8a43scs1j4c 0 326339 5153432 5033116 2026-06-11T13:45:52Z M.L.Bot 261 /* Будынак */ 5153432 wikitext text/x-wiki '''Мінскае яўрэйскае рэальнае вучылішча Э. М. Хайкіна''' — [[рэальнае вучылішча|прыватная ўстанова]], якая існавала ў [[1907]]—[[1918]] гадах у [[Мінск]]у. == Будынак == Заснавана ў 1907 годзе [[Эмануіл Маісеевіч Хайкін|Эмануілам Маісеевічам Хайкіным]]. У 1907—1912 гадах размяшчалася ў доме № 3 па сучаснай вуліцы [[Вуліца Валадарскага (Мінск)|Валадарскага]], з 1912 года ва ўласным будынку № 27 па [[Вуліца Кірава (Мінск)|Магазіннай вуліцы]]. У 1915 годзе эвакуіравана ў Пензу. == Навучанне == Мела прыходскі і 7 асноўных [[клас]]аў. Навучанне платнае. Вывучаліся: законы яўрэйскай веры, [[руская]], [[нямецкая]], [[французская]] мовы, [[гісторыя]], [[геаграфія]], [[прыродазнаўства]], [[хімія]], [[матэматыка]], [[законазнаўства]], [[чарчэнне]], [[чыстапісанне]], ваенная [[гімнастыка]], [[спевы]]. У [[1915]] годзе вучылася 325 [[юнак]]оў. У [[1915]] годзе эвакуіравана ў [[Пенза|Пензу]]. Закрыта ў [[1918]] годзе. == Вядомыя выкладчыкі == * [[Леў Абрамавіч Альпяровіч]] — беларускі мастак, які ў 1912-13 выкладаў у вучылішчы == Вядомыя выпускнікі == * [[Сямён Эмануілавіч Хайкін]] (1901—1968) — савецкі фізік і радыёастраном, доктар фізіка-матэматычных навук, прафесар. * [[Барыс Эмануілавіч Хайкін]] (1904-1978) - савецкі дырыжор, музычны педагог. == Гл. таксама == * [[Мінскае рэальнае вучылішча]] == Літаратура == * {{крыніцы/БЭ|10}} [[Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Мінска]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1907 годзе]] [[Катэгорыя:1907 год у Мінску]] [[Катэгорыя:Зніклі ў 1918 годзе]] [[Катэгорыя:Навучальныя ўстановы паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Яўрэйская_адукацыя_ў_Беларусі]] [[Катэгорыя:Рэальныя вучылішчы Расійскай імперыі]] n7dv57ano8rhxri7aukukrjrootpcwx 4 337353 5153519 5152011 2026-06-11T19:41:57Z JerzyKundrat 174 5153519 wikitext text/x-wiki * Памерла '''[[Раіса Баравікова]]''', беларуская пісьменніца, перакладчыца. <small>''(26&nbsp;мая)''</small> * [[Папа Рымскі]] [[Леў XIV]] апублікаваў [[энцыкліка|энцыкліку]] '''«[[Magnifica humanitas]]»''', прысвечаную праблеме [[Штучны інтэлект|штучнага інтэлекту]]. <small>''(25&nbsp;мая)''</small> * Завяршыўся '''[[Канскі кінафестываль 2026|Канскі кінафестываль]]''', [[Залатая пальмавая галіна|Залатую пальмавую галіну]] атрымаў фільм «[[Фіёрд (фільм)|Фіёрд]]» рэжысёра [[Крысціян Мунджыў|Крысціяна Мунджыў]]. <small>''(23&nbsp;мая)''</small> * У кітайскай правінцыі [[Шаньсі]] здарыўся '''[[Выбух на шахце Люшэньюй|выбух на вугальнай шахце]]'''. <small>''(22&nbsp;мая)''</small> * Нанесены '''[[Удар БПЛА па Старабельску (2026)|ўдар БПЛА]]''' па [[Старабельск]]у. <small>''(22&nbsp;мая)''</small> * У ісламскім цэнтры [[Сан-Дыега]] ([[ЗША]]) быў здзейснены '''[[Тэракт у ісламскім цэнтры Сан-Дыега|тэрарыстычны акт]]'''. <small>''(18&nbsp;мая)''</small> * [[СААЗ]] абвясціла аб надзвычайнай сітуацыі з-за '''[[Успышка ліхаманкі Эболы ў Ітуры (2026)|эпідэміі ліхаманкі Эболы]]''' ў [[Ітуры (правінцыя)|Ітуры]] ([[ДР Конга]]). <small>''(17&nbsp;мая)''</small> * Ля [[Канарскія астравы|Канарскіх астравоў]] пачалася эвакуацыя з судна MV Hondius, дзе зафіксавана '''[[Успышка хантавіруса на MV Hondius|ўспышка хантавіруса]]'''. <small>''(10&nbsp;мая)''</small> * [[Прэм’ер-міністр Венгрыі|Прэм’ер-міністрам]] [[Венгрыя|Венгрыі]] абраны '''[[Петэр Мадзьяр]]'''. <small>''(9&nbsp;мая)''</small> * [[Аб’яднаныя Арабскія Эміраты]] выйшлі з '''[[АПЕК]]'''. <small>''(1&nbsp;мая)''</small> * На [[Лонданскі марафон|Лонданскім марафоне]] кеніец '''[[Себасцьян Саве]]''' ўпершыню ў гісторыі прабег [[марафон]]скую дыстанцыю хутчэй як за дзве гадзіны. <small>''(26&nbsp;красавіка)''</small> * Падчас '''[[Напады баевікоў у Малі (2026)|узброеных сутыкненняў]]''' у [[Малі]] загінуў міністр абароны '''[[Садзіё Камара]]'''. <small>''(25&nbsp;красавіка)''</small> * '''[[Інтэрвенцыя ЗША і іх саюзнікаў у Сірыі|Міжнародная кааліцыя]]''', якую ўзначальвалі [[ЗША]], вывела свае войскі з [[Сірыя|Сірыі]]. <small>''(16&nbsp;красавіка)''</small> * Здзейснена '''[[Масавае забойства ў школе Аніктшубата|масавае забойства]]''' ў школе ў Аніктшубата ([[Турцыя]]). <small>''(15&nbsp;красавіка)''</small> * Рашэнні аб выхадзе [[Малдова|Малдовы]] з базавых дагавораў '''[[СНД]]''' адобраны прэзідэнтам [[Мая Санду|Маяй Санду]] і ўступілі ў сілу. <small>''(8&nbsp;красавіка)''</small> * [[ЗША]] і [[Іран]] ухвалілі '''[[Ісламабадскае пагадненне|перамір’е]]''' на [[Вайна на Блізкім Усходзе (з 2023)|Блізкім Усходзе]]. <small>''(7&nbsp;красавіка)''</small> * Касмічная місія '''«[[Артэміда-2]]»''' абляцела [[Месяц (спадарожнік Зямлі)|Месяц]], яна стала самай далёкай пілатуемай місіяй у гісторыі. <small>''(6&nbsp;красавіка)''</small> * У [[Крым]]е '''[[Катастрофа Ан-26 у Крыме|пацярпеў крушэнне]]''' расійскі ваенна-транспартны самалёт [[Ан-26]]. <small>''(31&nbsp;сакавіка)''</small> * Нямецкі матэматык '''[[Герд Фальтынгс]]''' ганараваны [[Абелеўская прэмія|Абелеўскай прэміяй]]. <small>''(19&nbsp;сакавіка)''</small> * Зборная '''[[Зборная Сенегала па футболе|Сенегала]]''' пазбаўлена тытула пераможцы {{нп3|Кубак афрыканскіх нацый|Кубка афрыканскіх нацый|en|Africa Cup of Nations}} па [[футбол]]е. <small>''(17&nbsp;сакавіка)''</small> * У ходзе [[Афгана-пакістанская вайна (2026)|афгана-пакістанскага канфлікту]] быў нанесены '''[[Авіяўдар па шпіталі ў Кабуле (2026)|авіяўдар па шпіталі]]''' ў [[Кабул]]е. <small>''(16&nbsp;сакавіка)''</small> * Адбылася '''[[Оскар (кінапрэмія, 2026)|98-я цырымонія]]''' ўручэння амерыканскай кінапрэміі «[[Оскар]]», найлепшым фільмам прызнана «[[Бітва за бітвай]]» рэжысёра [[Пол Томас Андэрсан|Пола Томаса Андэрсана]]. <small>''(15&nbsp;сакавіка)''</small> * Вышэйшым кіраўніком [[Іран]]а абраны '''[[Маджтаба Хаменеі]]'''. <small>''(8&nbsp;сакавіка)''</small> * Памёр '''[[Уладзімір Іванавіч Карызна|Уладзімір Карызна]]''', беларускі паэт, перакладчык. <small>''(5&nbsp;сакавіка)''</small> * [[Ізраіль]] і [[ЗША]] '''[[Амерыкана-ізраільскія ўдары па Іране (2026)|нанеслі ўдары]]''' па [[Іран]]е, загінуў духоўны лідар і фактычны правіцель краіны [[Алі Хаменеі]]. <small>''(28&nbsp;лютага)''</small> * На фоне памежных сутыкненняў [[Пакістан]] абвясціў аб '''[[Афгана-пакістанская вайна (2026)|адкрытай вайне]]''' з [[Афганістан]]ам. <small>''(27&nbsp;лютага)''</small> * Завяршыліся '''[[Зімовыя Алімпійскія гульні 2026|зімовыя Алімпійскія гульні]]''' ў [[Мілан]]е і [[Карціна-д’Ампеца]]. <small>''(22&nbsp;лютага)''</small> * Храм '''[[Саграда Фамілія]]''' ў [[Барселона|Барселоне]] дасягнуў сваёй праектнай вышыні. <small>''(20&nbsp;лютага)''</small> * [[Вярхоўны суд ЗША]] прыняў рашэнне аб адмене большасці '''[[Тарыфная палітыка другой адміністрацыі Трампа|тарыфаў]]''', уведзеных [[Дональд Трамп|Дональдам Трампам]]. <small>''(20&nbsp;лютага)''</small> * Былы прэзідэнт [[Рэспубліка Карэя|Рэспублікі Карэя]] '''[[Юн Сок Ёль]]''' прысуджаны да пажыццёвага зняволення за кіраўніцтва [[Ваеннае становішча ў Рэспубліцы Карэя (2024)|мецяжом]]. <small>''(19&nbsp;лютага)''</small> * Нарвежскі лыжнік '''[[Ёханес Хёсфлат Клеба]]''' стаў рэкардсменам [[зімовыя Алімпійскія гульні|зімовых Алімпіяд]] па колькасці выйграных залатых медалёў. <small>''(15&nbsp;лютага)''</small> * Урачыста адкрыліся '''[[Зімовыя Алімпійскія гульні 2026|зімовыя Алімпійскія гульні]]''' ў [[Мілан]]е і [[Карціна-д’Ампеца]]. <small>''(6&nbsp;лютага)''</small> * Забіты '''[[Саіф аль-Іслам Кадафі]]''', лівійскі палітык, сын [[Муамар Кадафі|Муамара Кадафі]]. <small>''(3&nbsp;лютага)''</small> * На шахтах Рубая ў правінцыі [[Паўночнае Ківу (правінцыя)|Паўночнае Ківу]] [[ДР Конга]] здарыўся '''[[Абвал на шахце Рубая (2026)|абвал]]'''. <small>''(28&nbsp;студзеня)''</small> * На большую частку [[Паўночная Амерыка|Паўночнай Амерыкі]] абрынуўся '''[[Зімовы шторм у Паўночнай Амерыцы (студзень 2026)|зімовы шторм]]'''. <small>''(22&nbsp;студзеня)''</small> * Статут '''[[Савет міру|Савета міру]]''', створанага паводле ініцыятывы [[Дональд Трамп|Дональда Трампа]], падпісалі ў [[Давос]]е 18 краін. <small>''(22&nbsp;студзеня)''</small> * Зборная '''[[Зборная Сенегала па футболе|Сенегала]]''' ў другі раз запар выйграла {{нп3|Кубак афрыканскіх нацый|Кубак афрыканскіх нацый|en|Africa Cup of Nations}} па [[футбол]]е. <small>''(18&nbsp;студзеня)''</small> * '''[[Еўрапейская кінапрэмія 2026|Цырымонія ўручэння]]''' [[Еўрапейская кінапрэмія|Еўрапейскай кінапрэміі]] адбылася ў [[Берлін]]е, найлепшым названы фільм '''«[[Сентыментальная каштоўнасць]]»''' [[Ёакім Трыер|Ёакіма Трыера]]. <small>''(17&nbsp;студзеня)''</small> * Падкантрольныя міжнародна прызнанаму ўраду войскі ў ходзе '''[[грамадзянская вайна ў Емене|грамадзянскай вайны]]''' ў [[Емен]]е занялі [[Адэн]]. <small>''(8&nbsp;студзеня)''</small> * [[Экватарыяльная Гвінея]] перанесла сталіцу з [[Малаба]] ў '''[[Сьюдад-дэ-ла-Пас]]'''. <small>''(4&nbsp;студзеня)''</small> * [[ЗША]] нанеслі '''[[Удары ЗША па Венесуэле (2026)|авіяўдары]]''' па [[Венесуэла|Венесуэле]] і заявілі аб затрыманні [[Нікалас Мадура|Нікаласа Мадура]] разам з жонкай. <small>''(3&nbsp;студзеня)''</small> * [[Балгарыя]] далучылася да '''[[еўразона|еўразоны]]'''. <small>''(1&nbsp;студзеня)''</small> * [[/2025|Архіў 2025]] * [[/2024|Архіў 2024]] * [[/2023|Архіў 2023]] * [[/2022|Архіў 2022]] * [[/2021|Архіў 2021]] * [[/2020|Архіў 2020]] * [[/2019|Архіў 2019]] * [[/2018|Архіў 2018]] * [[/2017|Архіў 2017]] * [[/2016|Архіў 2016]] j0h069yz6e02y5f4uv8a87osyizfp0a 0 345742 5153452 4124839 2026-06-11T14:10:24Z DobryBrat 5701 вікіфікацыя, пунктуацыя 5153452 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Шчэцька}} {{Дзяржаўны дзеяч | беларускае імя = Віктар Уладзіміравіч Шчэцька | арыгінальнае імя = | партрэт = | шырыня партрэта = | подпіс = | герб = | подпіс герба = | тытул = [[Спіс дэпутатаў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання|Дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання]] | парадак = | парадак-жан = | пад імем = | сцяг = | перыядпачатак = [[18 кастрычніка]] [[2012]] | перыядканец = <!--[[]]--> [[2016]] | папярэднік = | пераемнік = | прэм'ер = [[Міхаіл Уладзіміравіч Мясніковіч|Міхаіл Мясніковіч]]<br>[[Андрэй Уладзіміравіч Кабякоў|Андрэй Кабякоў]] | віцэ-прэзідэнт = | прэзідэнт = [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандр Лукашэнка]] | губернатар = | тытул_2 = | парадак_2 = | парадак-жан_2 = | пад імем_2 = | сцяг_2 = | перыядпачатак_2 = | перыядканец_2 = | папярэднік_2 = | пераемнік_2 = | дата нараджэння = 18.09.1955 | месца нараджэння = | дата смерці = | месца смерці = | пахаваны = | дынастыя = | бацька = | маці = | муж = | жонка = | у шлюбе = | дзеці = | гады службы = | прыналежнасць = | род войскаў = | званне = | камандаваў = | бітвы = | навуковая сфера = | месца працы = | вядомы як = | партыя = | дзейнасць = | прафесія = | адукацыя = | навуковая ступень = | манаграма = | рэлігія = | узнагароды = | аўтограф = | Commons = | сайт = }} '''Віктар Уладзіміравіч Шчэцька''' ({{ВД-Прэамбула}}) — [[Беларусь|беларускі]] палітык, дэпутат [[Палата прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Беларусі|Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь]] [[Спіс дэпутатаў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання|V склікання]]. == Біяграфія == Нарадзіўся 18 верасня 1955 года ў в. [[Растаў]] [[Акцябрскі раён|Акцябрскага раёна]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]]. Скончыў [[Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава]] па спецыяльнасці «Планаванне сельскай гаспадаркі». Працаваў старшым эканамістам Акцябрскай міжкалгаснай будаўнічай арганізацыі [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]]; галоўным эканамістам калгаса імя Кірава [[Глускі раён|Глускага раёна]] [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]]; галоўным эканамістам, намеснікам старшыні калгаса «Дружба» [[Глускі раён|Глускага раёна]]; старшынёй калгаса імя Чапаева [[Глускі раён|Глускага раёна]]; старшынёй [[Глускі раённы Савет дэпутатаў|Глускага раённага Савета дэпутатаў]]; старшынёй [[Глускі раённы выканаўчы камітэт|Глускага раённага выканаўчага камітэта]]; старшынёй [[Асіповіцкі раённы выканаўчы камітэт|Асіповіцкага раённага выканаўчага камітэта]]; памочнікам [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] — галоўным інспектарам па [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]]; першым намеснікам старшыні, намеснікам старшыні [[Мінскі абласны выканаўчы камітэт|Мінскага абласнога выканаўчага камітэта]]. У 2012—2016 гадах — дэпутат [[Палата прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Беларусі|Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь]] [[Спіс дэпутатаў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання|V склікання]]. == Асабістае жыццё == Жанаты, мае сына і дачку. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * [http://house.gov.by/index.php/,17041,73915,,,2,,,0.html Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь]{{Недаступная спасылка}} {{ref-be}} {{DEFAULTSORT:Шчэцька Віктар Уладзіміравіч}} [[Катэгорыя:Асобы]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання]] [[Катэгорыя:Старшыні Асіповіцкага раённага выканаўчага камітэта]] [[Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектары па Гомельскай вобласці]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Глускага раённага Савета дэпутатаў]] [[Катэгорыя:Старшыні Глускага раённага выканаўчага камітэта]] [[Катэгорыя:Старшыні мясцовых саветаў Беларусі]] [[Катэгорыя:Намеснікі старшыні Мінскага абласнога выканаўчага камітэта]] [[Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Акцябрскага раёна]] 0safmu0cxo84z9eu3qaqk5sh9clag3i 0 352777 5153553 2832098 2026-06-11T21:28:43Z Антон 740 76022 +крыніца 5153553 wikitext text/x-wiki '''Лы́ка''' — адзінка вымярэння даўжыні: «а напротивъ того огорода взяли отменою у Яска Томковича пролянку простого поля у одно лыко»<ref>Акты, издаваемые Комиссией, высочайше учрежденной для разбора древних актов в Вильне: [в 39 т.]. Т. 21: Акты Гродненского земского суда, 1555 — 1558 гг. / [предисловие Ф. Добрянского]. — Вильна: Типография А. К. Киркора, 1894. — XLI, 418 с. — С. 165.</ref>; «а напротивъ того огорода батько нашъ далъ отцу ихъ и дҍтемъ его отмену въ поли в тоежъ лыко»<ref>Акты, издаваемые Комиссией, высочайше учрежденной для разбора древних актов в Вильне: [в 39 т.]. Т. 17: Акты Гродненского земского суда, 1539 — 1565 гг. / [предисловие К. Снитко]. — Вильна: Типография А. К. Киркора, 1890. — LXXIII, 559, [1] с., [3] л. факсим. — С. 11.</ref>. Гэта слова ўжывалася са значэннем «прылада вымярэння»: «ихъ привилья лыкомъ есмо вымерали»<ref>Там жа. — С. 307.</ref>. Пра тое, што на Беларусі лыка ўжывалася як мерка, пісаў Дз. Пахілевіч. На яго думку, прычына ўжывання тая, што вяроўкі з іншага матэрыялу для вымярэння непрыгодныя: пяньковыя ссыхаюцца і тым самым парушаюць меру, а пры вымярэнні сырой зямлі робяцца мокрымі і падаўжаюцца. Дрэнна карыстацца і медным ланцугом, бо ён цяжкі, часта закручваецца, колцы заскокваюць, у лесе такія ланцугі часта ірвуцца. Ён лічыў, што даўжыня лыка — адзінкі вымярэння — была такая самая, як і [[шнур (мера даўжыні)|шнура]]<ref>''Похилевич, Д. Л.'' Землеустройство и поземельный кадастр в Белоруссии, Литве и Украине // Материалы по истории земледелия ССР. Сб. 1. — М., 1952. — С. 357.</ref>. Па паходжанню слова лыка агульнаславянскае, але з метрычным значэннем выяўлена толькі ў [[Старабеларуская мова|старабеларускай мове]], у якой ужывалася словазлучэнне «поделити въ лыко» — раздзяліць зямельныя ўчасткі, памераўшы іх лыкам: «Тогды мають въ лыко и лихое и доброе поделити наполы»<ref>''Горбачевский, Н. И.'' Словарь древнего актового языка Северо-Западного края и царства Польского / составлен архивариусом Центрального архива древних актовых книг, губерний: Виленской, Гродненской, Минской и Ковенской, членом Виленской археографической комиссии Н. Горбачевским. — Вильна: издан иждивением Виленского учебного округа, 1874. — [2], XVIII, 397 с. — С. 262.</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * ''[[Кім Уладзіміравіч Скурат|Скурат, К. У.]]'' Даўнія беларускія меры: (лексічны аналіз) / К. У. Скурат; [рэд.: М. А. Жыдовіч, А. І. Жураўскі]; АН БССР, Ін-т мовазнаўства імя Я. Коласа. — Мн.: Навука і тэхніка, 1974. — 190, [1] с. — С. 21—22. * {{Крыніцы/Этнаграфія Беларусі|Лыка, даўняя адзінка вымярэння даўжыні на Беларусі||297}} {{ізаляваны артыкул}} [[Катэгорыя:Гістарычныя адзінкі вымярэння]] [[Катэгорыя:Адзінкі вымярэння плошчы]] ibn63ypthz0iipq1g18mxtskyz6hesk 0 464213 5153541 5118843 2026-06-11T20:39:19Z 5153541 wikitext text/x-wiki {{не блытаць|Славянскі сабор «Белая Русь»|Славянскім саборам «Белая Русь»|русафільскай партыяй, якая існавала ў 1992—1999 гадах у Беларусі}} {{значэнні|2=Белая Русь}} {{Партыя | назва партыі = Беларуская партыя «Белая Русь» | назва на мове арыгінала = | лагатып = | сцяг = | лідар = Алег Аляксандравіч Раманаў | папярэднік = | генеральны сакратар = | заснавальнік = | дата заснавання = [[18 сакавіка]] [[2023]] (палітычная партыя) | дата роспуску = | штаб-кватэра = {{Сцяг Беларусі}} {{Сцяг Мінска}} [[Мінск]], Вул. Фрунзэ 5 | ідэалогія = [[парасонавая партыя]], [[этатызм]], [[еўраскептыцызм]], [[аўтарытарызм]], [[Сацыяльны кансерватызм|сацыял-кансерватызм]], [[лаялізм]]<ref>{{cite web |url=https://yandex.by/turbo/newizv.ru/s/news/2023-05-02/v-belorussii-zaregistrirovali-novuyu-proprezidentskuyu-partiyu-belaya-rus-406048 |title=У Беларусі зарэгістравалі новую прапрэзідэнцкую партыю «Белая Русь» |author= |date=2023-05-02 |publisher=[[Новые Известия]] |accessdate=2023-05-15 |archive-date=2023-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515104307/https://yandex.by/turbo/newizv.ru/s/news/2023-05-02/v-belorussii-zaregistrirovali-novuyu-proprezidentskuyu-partiyu-belaya-rus-406048 |deadlink=no }}</ref><ref>{{cite web |url=https://regnum.ru/news/polit/1589644.html |title=Прапрэзідэнцкая "Белая Русь" гатовая супрацоўнічаць з апазіцыяй |author= |date=2012-11-05 |publisher=[[Regnum]] |accessdate=2023-05-15 |archive-date=2023-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515104308/https://regnum.ru/news/polit/1589644.html |deadlink=no }}</ref> | інтэрнацыянал = | ваенізаванае крыло = | саюзнікі = {{Сцяг|Беларусь}} Рэспубліканскі кардынацыйны савет кіраўнікоў палітычных партый і грамадскіх аб'яднанняў (РКСКППГА)<br>{{Сцяг|Расія}} [[Адзіная Расія]] | маладзёжная арганізацыя = | колькасць членаў = 16 000 ([[2023]]) | дэвіз = За моцную і квітнеючую Беларусь! | Месцаў у ніжняй палаце = {{Партыя/Месцы|68|110|#008800}} | Месцаў у ніжняй палаце_параметр = [[Палата прадстаўнікоў (Беларусь)|Палаце прадстаўнікоў]] | Месцаў у верхняй палаце = {{Партыя/Месцы|46|64|#008800}} | Месцаў у верхняй палаце_параметр = [[Савет Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь|Савеце Рэспублікі]] | Месцаў у Еўрапарламенце = | гімн = | партыйны друк = | асобы = | афіцыйны сайт = https://partiya.by/ }} '''Бе́лая Русь''' — беларуская [[палітычная партыя]], створаная ў 2023 годзе на аснове рэспубліканскага грамадскага аб’яднання «[[Белая Русь (грамадскае аб’яднанне)|Белая Русь]]», галоўная праўладная партыя [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]]. == Гісторыя == Пра намер пераўтварыць грамадскую арганізацыю «[[Белая Русь (грамадскае аб’яднанне)|Белая Русь]]» у палітычную партыю было абвешчана ў лютым 2023 года <ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.sb.by/articles/roo-belaya-rus-provodit-zasedanie-orgkomiteta-po-stroitelstvu-partii.html|title="Белая Русь" заявила о начале строительства новой политической партии|website=Беларусь сегодня|date=2023-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20230302120525/https://www.sb.by/articles/roo-belaya-rus-provodit-zasedanie-orgkomiteta-po-stroitelstvu-partii.html|archive-date=2023-03-02|access-date=2023-03-02|deadlink=no}}</ref>. У пачатку сакавіка была апублікавана праграма будучай партыі<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.sb.by/articles/dialogi-o-partiynom-budushchem.html|title=«Белая Русь» обнародовала проект программы создаваемой политической партии|website=Беларусь сегодня|date=2023-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230302120528/https://www.sb.by/articles/dialogi-o-partiynom-budushchem.html|archive-date=2023-03-02|access-date=2023-03-02|deadlink=no}}</ref>. Устаноўчы з’езд партыі прайшоў 18 сакавіка 2023 года ў канцэртнай зале «[[Мінск (канцэртная зала)|Мінск]]». Каля 1000 дэлегатаў і 15 948 прысутных на Устаноўчым з’ездзе аднагалосна прагаласавалі за стварэнне новай беларускай палітычнай партыі. У прэзідыум першага з’езду ўвайшлі 12 чалавек. Былі прыняты статут і праграма партыі. Па аднагалосным рашэнні партыю ўзначаліў кіраўнік рэспубліканскага грамадскага аб’яднання [[Алег Аляксандравіч Раманаў]]. 28 чэрвеня 2025 года старшынёй партыі абрана [[Вольга Мікалаеўна Чамаданава]]<ref>https://belta.by/politics/view/belorusskuju-partiju-belaja-rus-vozglavila-chemodanova-723570-2025/ Белорусскую партию «Белая Русь» возглавила Чемоданова]</ref>. Грамадскае аб’яднанне працягвае існаваць паралельна<ref>{{kartoteka.by|unp-805000661}}</ref>. == Функцыі == Як адзначаюць праваабаронцы, адной з функцый партыі ёсць удзел у імітацыі грамадскай дзейнасці і палітычных працэсаў у інтарэсах рэжыму Лукашэнкі ва ўмовах адсутнасці апазіцыйных партый<ref name=":0">{{Cite web|lang=be|url=https://belhumanrights.house/news/instrument-kantrolyu-prapagandy-i-imitacyi-gramadzyanskaj-dzejnasci-belaya-rus-yak-pryklad-shtuchnaj-palitychnaj-partyi|title=«Інструмент кантролю, прапаганды і імітацыі грамадзянскай дзейнасці». «Белая Русь» як прыклад штучнай палітычнай партыі|website=belhumanrights.house|access-date=2024-11-19|url-status=dead}}</ref>. Таксама важнай функцыяй выступае дзяржаўная прапаганда і палітычны кантроль<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|lang=be|url=https://www.svaboda.org/a/32323972.html|title=У Беларусі стварылі партыю ўлады «Белая Русь». У яе «вышэйшую палітычную раду» увайшлі міністры, прапагандысты, лекары і кіроўца аўтапарку|first=|last=|website=Радыё Свабода|date=2023-03-18|access-date=2024-11-20}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * [https://partiya.by/ Сайт партыі «Белая Русь»] {{Палітычны крызіс у Беларусі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Белая Русь (партыя)| ]] [[Катэгорыя:2023 год у Беларусі]] 285lzmx4uxrz4cpqdwv4f7flt9oszx3 0 512617 5153569 2805339 2026-06-12T06:12:31Z JerzyKundrat 174 Мэта перасылкі зменена з [[Свіцязь (возера, Навагрудскі раён)]] на [[Свіцязь (возера, Беларусь)]] 5153569 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Свіцязь (возера, Беларусь)]] jjvt8eb9tacif3ueh8jgii42eiul992 0 548651 5153467 5130600 2026-06-11T14:36:55Z 5153467 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Жук (значэнні)|Жук}} {{ДД}} '''Дзмітрый Аляксандравіч Жук''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларускі журналіст, галоўны рэдактар газеты «[[Советская Белоруссия]]» (з 2018), прапагандыст [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]]. Сын беларускага пісьменніка [[Алесь Жук|Алеся Жука]]<ref>[https://udf.by/news/main_news/169028-pyat-faktov-o-novom-glavnom-redaktore-sovetskoy-belorussii-dmitrii-zhuke.html Пять фактов о новом главном редакторе «Советской Белоруссии» Дмитрии Жуке {{ref-ru}}]</ref>. == Біяграфія == Нарадзіўся 7 ліпеня 1970 года ў вёсцы [[Леткаўшчына (Слуцкі раён)|Леткаўшчына]] [[Слуцкі раён|Слуцкага раёна]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.sovrep.gov.by/ru/senators-ru/view/zhuk-dmitrij-731/|title=Жук Дмитрий Александрович — Члены Совета Республики — Официальный сайт Совета Республики|website=Совет Рэспублікі|access-date=2025-08-29}}</ref>. У 1992 годзе скончыў [[Філалагічны факультэт БДУ|філалагічны факультэт]] [[БДУ]] па спецыяльнасці «Выкладчык [[Беларуская мова|беларускай]] і [[руская мова|рускай моў]] і літаратуры». У 1992—1993 гадах працаваў выкладчыкам беларускай мовы і літаратуры ў гімназіі № 199 г. Мінска<ref name=":0" />. З 1993 па 1997 гады працаваў у выдавецка-інфармацыйным цэнтры [[Нацыянальны банк Беларусі|Нацыянальнага банка Беларусі]]. У 1997—1999 гадах працаваў у прадстаўніцтве расійскага інфармацыйнага агенцтва «[[Интерфакс-Запад|Интерфакс]]» у Беларусі. У лістападзе 1999 года прызначаны кіраўніком прэс-службы [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] [[Аляксандр Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]]. З 2003 года па 6 лютага 2018 года<ref name="belta">[http://www.belta.by/president/view/lukashenko-obnovil-rukovodstvo-tsentralnyh-smi-288140-2018/ Лукашенко обновил руководство центральных СМИ // БЕЛТА {{ref-ru}}]</ref> займаў пасаду дырэктара [[Беларускае тэлеграфнае агенцтва|Беларускага тэлеграфнага агенцтва]]. 6 лютага 2018 года прызначаны галоўным рэдактарам газеты «[[Советская Белоруссия]]» і стаў дырэктарам выдавецкага дома «[[Беларусь сегодня]]»<ref name="belta"/>. Таксама Жук — сакратар Беларускага саюза журналістаў, у снежні 2021 года ўключаны ў Рэспубліканскі міжведамасны каардынацыйны савет па патрыятычным выхаванні насельніцтва Рэспублікі Беларусь<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=C22100773&p1=1|title=Постановление Совета Министров Республики Беларусь от 29.12.2021 г. № 773 «О Программе патриотического воспитания населения Республики Беларусь на 2022-2025 годы» – Pravo.by|website=pravo.by|access-date=2024-04-15}}</ref>. У час кіраўніцтва Жука газета канчаткова ператварылася ў рупар агрэсіўнай праўладнай прапаганды, дзе з 2020 года значнае месца займаюць расійскія наратывы<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://belisrael.info/?p=29014|title=В. Рубінчык. Народнае адзінства?|last=ashustin|date=2021-09-02|access-date=2024-04-15}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://belisrael.info/?p=31441|title=Или крестик, или трусы…|last=ashustin|date=2022-08-25|access-date=2024-04-15}}</ref>. Назіральнікі не раз выказвалі сумневы ў дастатковай кваліфікацыі Жука<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://belisrael.info/?p=29701|title=«Краіна-браначка»|last=ashustin|date=2021-12-31|access-date=2024-04-15}}</ref>. Дэлегат [[VI Усебеларускі народны сход|VI]] і [[VII Усебеларускі народны сход|VII Усебеларускіх народных сходаў]]<ref name=":03">{{Cite web|url=https://www.sovrep.gov.by/ru/senators-ru/view/zhuk-dmitrij-731/|title=Жук Дмитрий Александрович — Члены Совета Республики — Официальный сайт Совета Республики|website=Совет Рэспублікі|access-date=2025-08-29}}</ref>. Выбраны ў 2024 годзе членам [[Савет Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь|Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Беларусі]] [[Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання|8-га склікання]] ад г. [[Мінск]]а<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://bsj.by/2024/04/nashi-v-sovete-respubliki/|title=Наши в Совете Республики! — Белорусский союз журналистов|website=bsj.by|access-date=2024-04-15}}</ref>. Намеснік старшыні Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі па міжнародных справах і нацыянальнай бяспецы<ref name=":0" />. Член РГА «[[Белая Русь (грамадскае аб’яднанне)|Белая Русь]]»<ref name=":0" />. 9 красавіка 2026 года прызначаны [[Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь|Міністр інфармацыі Рэспублікі Беларусь]]<ref>[https://blr.belta.by/president/view/dzmitryj-zhuk-naznachany-ministram-infarmatsyi-belarusi-156641-2026/ Дзмітрый Жук назначаны міністрам інфармацыі Беларусі]</ref>. == Міжнародныя санкцыі == У 2011 годзе разам з іншымі ўплывовымі супрацоўнікамі і кіраўнікамі дзяржаўных СМІ Беларусі быў ўключаны ў [[Чорны спіс Еўрасаюза]] ў сувязі з [[Плошча 2010|хваляй рэпрэсій]] пасля [[Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі (2010)|прэзідэнцкіх выбараў 2010 года]]. Дзмітрыю Жуку быў забаронены ўезд на тэрыторыю [[Спіс краін Еўрапейскага саюза|краін ЕС]], а актывы падлягалі замарожванню<ref>[https://nn.by/?c=ar&i=61552 Поўны спіс 208 беларускіх чыноўнікаў, якім забаронены ўезд у ЕС]</ref>. Паводле [[Еўрапейскі савет|Еўрапейскага савета]] Дзмітрый Жук: ''«нясе адказнасць за перадачу медыямі дзяржаўнай [[Прапаганда ў Беларусі|прапаганды]], якая падтрымлівала і апраўдвала рэпрэсіі супраць дэмакратычнай апазіцыі і грамадзянскай супольнасці 19 снежня 2010 г., выкарыстоўваючы сфальсіфіцыраваную інфармацыю»''<ref>[http://eur-lex.europa.eu/eli/dec/2012/642/oj Council Decision 2012/642/CFSP of 15 October 2012 concerning restrictive measures against Belarus = Рашэнне Еўрапейскага савета аб рэстрыктыўных мерах супраць Беларусі, 15 кастрычніка 2012 г. {{ref-en}}]</ref>. У 2016 годзе забарона была знята<ref>[https://krynica.info/be/2016/02/15/es-znyau-sankcyi-z-belarusi/ ЕС зняў санкцыі з Беларусі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210905110458/https://krynica.info/be/2016/02/15/es-znyau-sankcyi-z-belarusi/ |date=5 верасня 2021 }}</ref>. 20 лістапада 2020 года ўнесены ў санкцыйныя спісы [[Літва|Літвы]], [[Латвія|Латвіі]] і [[Эстонія|Эстоніі]]<ref>{{cite web|title=Литва, Латвия и Эстония расширили санкционные списки беларусских чиновников|url=https://reform.by/181443-litva-latvija-i-jestonija-rasshiril-sankcionnye-spiski-belarusskih-chinovnikov|work=reform.by|date=2020-11-20|accessdate=2021-09-05|lang=ru}}</ref>. 5 жніўня 2024 года ўнесены ў [[Чорны спіс Еўрасаюза|спіс беларускіх чыноўнікаў, якім забаронены ўезд на тэрыторыю ЕС]]<ref>[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=OJ:L_202402113 Council Implementing Regulation (EU) 2024/2113 of 26 July 2024 implementing Article 8a(1) of Regulation (EC) No 765/2006 concerning restrictive measures in view of the situation in Belarus and the involvement of Belarus in the Russian aggression against Ukraine]</ref>. == Узнагароды == Мае [[Падзяка Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|падзяку Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]]. Узнагароджаны [[Ордэн Пашаны (Беларусь)|ордэнам Пашаны]], медалём «[[За працоўныя заслугі]]», [[Ганаровая грамата Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь|ганаровымі граматамі Нацыянальнага сходу]], [[Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь|Савета Міністраў]] (2018<ref>{{Cite web |url=https://pravo.by/upload/docs/op/C21800565_1532638800.pdf |title=Пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 25 ліпеня 2018 года № 565 «Аб узнагароджанні Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь» |access-date=27 жніўня 2020 |archive-date=16 чэрвеня 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616085510/https://pravo.by/upload/docs/op/C21800565_1532638800.pdf |url-status=dead }}</ref>), [[Адміністрацыя Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|Адміністрацыі Прэзідэнта]], граматай [[Выканаўчы камітэт СНД|Выканаўчага камітэта СНД]], памятным знакам «[[МПА СНД. 25 год]]», нагрудным знакам «[[Выдатнік друку Беларусі]]»<ref name=":06">{{Cite web|url=https://www.sovrep.gov.by/ru/senators-ru/view/zhuk-dmitrij-731/|title=Жук Дмитрий Александрович — Члены Совета Республики — Официальный сайт Совета Республики|website=Совет Рэспублікі|access-date=2025-08-29}}</ref>. Лаўрэат [[Спецыяльная прэмія Прэзідэнта Беларусі дзеячам культуры і мастацтва|спецыяльнай прэміі Прэзідэнта Беларусі дзеячам культуры і мастацтва]]<ref name=":06" />. {{зноскі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Жук Дзмітрый Аляксандравіч}} [[Катэгорыя:Журналісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Прапагандысты Беларусі]] [[Катэгорыя:Супрацоўнікі і аўтары газеты «Советская Белоруссия»]] [[Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным спісе ЕС]] [[Катэгорыя:Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання]] 7ux7i1t8y6ihfw00111wnrv6h2dm1pr 10 560946 5153469 4783755 2026-06-11T15:01:45Z JerzyKundrat 174 5153469 wikitext text/x-wiki '''[[12 чэрвеня]]''' : {{Сцяг ААН}} Сусветны дзень барацьбы супраць дзіцячай працы : {{Сцяг Расіі}} [[Расія]]: Дзень Расіі : {{Сцяг Філіпін}} [[Філіпіны]]: Дзень незалежнасці * [[1550]]: Па загадзе шведскага караля [[Густаў I Ваза|Густава I Вазы]] заснаваны горад [[Хельсінкі]]. * [[1812]]: Пачалася вайна [[Францыя|Францыі]] з [[Расійская імперыя|Расіяй]] ([[Вайна 1812 года]]). * [[1867]]: Утворана [[Аўстра-Венгрыя]]. * [[1955]]: У [[Якуція|Якуціі]] адкрыта першае буйнае радовішча [[алмаз]]аў. * [[1990]]: Прынята Дэкларацыя аб дзяржаўным суверэнітэце [[Расійская Савецкая Федэратыўная Сацыялістычная Рэспубліка|РСФСР]]. * [[1991]]: [[Барыс Мікалаевіч Ельцын|Барыс Ельцын]] абраны [[Прэзідэнт Расіі|Прэзідэнтам Расіі]]. На референдуме жыхары [[Санкт-Пецярбург|Ленінграда]] прагаласавалі за вяртанне гораду назвы [[Санкт-Пецярбург]]. * [[1999]]: Увод сухапутных войскаў [[НАТА]] на тэрыторыю [[Сербія|Сербіі]]. * [[2016]]: Здзейснена [[масавае забойства ў Арланда]] (ЗША). <noinclude> [[Катэгорыя:Шаблоны:Падзеі паводле дат|612]] </noinclude> 1oy3czjuygh25oloo6kawrawsamjh26 5153470 5153469 2026-06-11T15:03:31Z JerzyKundrat 174 5153470 wikitext text/x-wiki '''[[12 чэрвеня]]''' : {{Сцяг ААН}} Сусветны дзень барацьбы супраць дзіцячай працы : {{Сцяг Расіі}} [[Расія]]: Дзень Расіі : {{Сцяг Філіпін}} [[Філіпіны]]: Дзень незалежнасці * [[1550]]: Загадам шведскага караля [[Густаў I Ваза|Густава I Вазы]] заснаваны [[Хельсінкі]]. * [[1812]]: Пачалася [[Вайна 1812 года|французска-расійская вайна 1812 года]]. * [[1867]]: Утворана [[Аўстра-Венгерская імперыя]]. * [[1955]]: У [[Якуція|Якуціі]] адкрыта першае буйнае радовішча [[алмаз]]аў. * [[1990]]: Прынята Дэкларацыя аб дзяржаўным суверэнітэце [[Расійская Савецкая Федэратыўная Сацыялістычная Рэспубліка|РСФСР]]. * [[1991]]: [[Барыс Мікалаевіч Ельцын|Барыс Ельцын]] абраны [[Прэзідэнт Расіі|Прэзідэнтам Расіі]]. На референдуме жыхары [[Санкт-Пецярбург|Ленінграда]] прагаласавалі за вяртанне гораду назвы [[Санкт-Пецярбург]]. * [[1999]]: Увод сухапутных войскаў [[НАТА]] на тэрыторыю [[Сербія|Сербіі]]. * [[2016]]: Здзейснена [[масавае забойства ў Арланда]] (ЗША). <noinclude> [[Катэгорыя:Шаблоны:Падзеі паводле дат|612]] </noinclude> a5ej2d7e5dvhuh0h9jwlxp0w1ik5vq9 10 560948 5153473 5006331 2026-06-11T15:11:04Z JerzyKundrat 174 5153473 wikitext text/x-wiki '''[[14 чэрвеня]]''' : {{Сцяг ААН}} [[Сусветны дзень донара крыві]] * [[1158]]: Першы дакументальны ўспамін пра горад [[Мюнхен]]. * [[1177]]: [[Чампа]] захопліваюць сталіцу [[Кхмерская імперыя|Кхмерскай імперыі]] [[Ангкор|Анкгор]] пасля марской бітвы на возеры [[Танлесап]]. * [[1325]]: Арабскі купец [[Ібн Батута]] пакінуў свой родны горад [[Танжэр]] і выправіўся ў 30-гадовае падарожжа. * [[1634]]: Заключаны мірны дагавор паміж Расіяй і [[Рэч Паспалітая|Рэччу Паспалітаю]]; канец [[Смаленская вайна|Смаленскай вайны]]. * [[1777]]: Зацверджаны нацыянальны [[сцяг ЗША]]. * [[1791]]: [[Устаноўчы сход (1789—1791)|Устаноўчым сходам]] падчас [[Вялікая французская рэвалюцыя|Вялікай французскай рэвалюцыі]] прыняты рэпрэсіўны [[Закон Ле Шапелье]]. * [[1938]]: Заснаваны [[Беларускі дзяржаўны тэатр лялек]]. * [[1940]]: Войскі нацысцкай Германіі ўвайшлі ў [[Парыж]]. * [[1941]]: Пачалася дэпартацыя грамадзян [[Латвія|Латвіі]], [[Літва|Літвы]] і [[Эстонія|Эстоніі]] ў аддаленыя рэгіёны Расіі. * [[1982]]: Капітуляцыя [[Аргенціна|аргенцінскіх]] войскаў на [[Фалклендскія астравы|Фалклендскіх астравах]] ([[Фалклендская вайна]]). * [[1995]]: Тэрарыстычны атрад [[Шаміль Басаеў|Шаміля Басаева]] захапіў закладнікаў у бальніцы горада [[Будзёнаўск]]а. <noinclude> [[Катэгорыя:Шаблоны:Падзеі паводле дат|614]] </noinclude> itk7c9jxopj27ue5hq07bxpu3pngpm2 10 560951 5153476 4502854 2026-06-11T15:20:53Z JerzyKundrat 174 5153476 wikitext text/x-wiki '''[[17 чэрвеня]]''' : {{Сцяг ААН}} [[Сусветны дзень барацьбы з апустыньваннем і засухай]] : {{Сцяг Ісландыі}} [[Ісландыя]]: Дзень незалежнасці (1944) * [[1397]]: Пачатак [[Кальмарская унія|Кальмарскай уніі]] паміж [[Данія]]й, [[Нарвегія]]й і [[Швецыя]]й. * [[1416]]: [[Канстанцкі сабор]] падпарадкаваў [[Жамойць]] у адміністрацыйным дачыненні імператару [[Сігізмунд I Люксембургскі|Жыгімонту]], а ў царкоўным — польскім і літоўскім біскупам. * [[1649]]: Войска [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] пад камандаю [[Януш Радзівіл (1612—1655)|Януша Радзівіла]] разбіла аддзел украінскіх казакоў каля [[Загалле (Хойніцкі раён)|Загалля]] на [[Прыпяць|Прыпяці]]. * [[1793]]: У [[Гродна|Гародні]] пачаўся апошні сойм [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]. * [[1855]]: У гавань [[Нью-Ёрк]]а прыбыла [[Статуя Свабоды]] — падарунак французскага народа [[Злучаныя Штаты Амерыкі|Злучаным Штатам Амерыкі]]. * [[1907]]: На з’ездзе ў [[Вільнюс|Вільні]] створана [[Краёвая партыя Літвы і Беларусі]]. * [[1940]]: [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|Савецкія]] войскі ўвайшлі ў [[Латвія|Латвію]] і [[Эстонія|Эстонію]]. * [[1988]]: Фірма «[[Microsoft]]» выпусціла аперацыйную сістэму «MS DOS 4.0» * [[1991]]: У [[Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка|Паўднёва-Афрыканскай Рэспубліцы]] адменены закон, што патрабаваў рэгістрацыі немаўлят па [[раса]]вай прыкмеце. <noinclude> [[Катэгорыя:Шаблоны:Падзеі паводле дат|617]] </noinclude> 0wwvn33e0r6wkq5l8le6gh6nc28ahv4 5153477 5153476 2026-06-11T15:21:40Z JerzyKundrat 174 5153477 wikitext text/x-wiki '''[[17 чэрвеня]]''' : {{Сцяг ААН}} [[Сусветны дзень барацьбы з апустыньваннем і засухай]] : {{Сцяг Ісландыі}} [[Ісландыя]]: Дзень незалежнасці ([[1944]]) * [[1397]]: Пачатак [[Кальмарская унія|Кальмарскай уніі]] паміж [[Данія]]й, [[Нарвегія]]й і [[Швецыя]]й. * [[1416]]: [[Канстанцкі сабор]] падпарадкаваў [[Жамойць]] у адміністрацыйным дачыненні імператару [[Сігізмунд I Люксембургскі|Жыгімонту]], а ў царкоўным — польскім і літоўскім біскупам. * [[1649]]: Войска [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] пад камандаю [[Януш Радзівіл (1612—1655)|Януша Радзівіла]] разбіла аддзел украінскіх казакоў каля [[Загалле (Хойніцкі раён)|Загалля]] на [[Прыпяць|Прыпяці]]. * [[1793]]: У [[Гродна|Гародні]] пачаўся апошні сойм [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]. * [[1855]]: У гавань [[Нью-Ёрк]]а прыбыла [[Статуя Свабоды]] — падарунак французскага народа [[Злучаныя Штаты Амерыкі|Злучаным Штатам Амерыкі]]. * [[1907]]: На з’ездзе ў [[Вільнюс|Вільні]] створана [[Краёвая партыя Літвы і Беларусі]]. * [[1940]]: [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|Савецкія]] войскі ўвайшлі ў [[Латвія|Латвію]] і [[Эстонія|Эстонію]]. * [[1988]]: Фірма «[[Microsoft]]» выпусціла аперацыйную сістэму «MS DOS 4.0» * [[1991]]: У [[Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка|Паўднёва-Афрыканскай Рэспубліцы]] адменены закон, што патрабаваў рэгістрацыі немаўлят па [[раса]]вай прыкмеце. <noinclude> [[Катэгорыя:Шаблоны:Падзеі паводле дат|617]] </noinclude> jhr2x1yr2mn5czbyn8ocxqq0kn8h2ya 5153478 5153477 2026-06-11T15:22:00Z JerzyKundrat 174 5153478 wikitext text/x-wiki '''[[17 чэрвеня]]''' : {{Сцяг ААН}} [[Сусветны дзень барацьбы з апустыньваннем і засухай]] : {{Сцяг Ісландыі}} [[Ісландыя]]: Дзень незалежнасці ([[1944]]) * [[1397]]: Пачатак [[Кальмарская унія|Кальмарскай уніі]] паміж [[Данія]]й, [[Нарвегія]]й і [[Швецыя]]й. * [[1416]]: [[Канстанцкі сабор]] падпарадкаваў [[Жамойць]] у адміністрацыйным дачыненні імператару [[Сігізмунд I Люксембургскі|Жыгімонту]], а ў царкоўным — польскім і літоўскім біскупам. * [[1649]]: Войска [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] пад камандаю [[Януш Радзівіл (1612—1655)|Януша Радзівіла]] разбіла аддзел украінскіх казакоў каля [[Загалле (Хойніцкі раён)|Загалля]] на [[Прыпяць|Прыпяці]]. * [[1793]]: У [[Гродна|Гародні]] пачаўся апошні сойм [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]. * [[1855]]: У гавань [[Нью-Ёрк]]а прыбыла [[Статуя Свабоды]] — падарунак французскага народа [[Злучаныя Штаты Амерыкі|Злучаным Штатам Амерыкі]]. * [[1907]]: На з’ездзе ў [[Вільнюс|Вільні]] створана [[Краёвая партыя Літвы і Беларусі]]. * [[1940]]: [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|Савецкія]] войскі ўвайшлі ў [[Латвія|Латвію]] і [[Эстонія|Эстонію]]. * [[1988]]: Фірма «[[Microsoft]]» выпусціла аперацыйную сістэму «MS DOS 4.0». * [[1991]]: У [[Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка|Паўднёва-Афрыканскай Рэспубліцы]] адменены закон, што патрабаваў рэгістрацыі немаўлят па [[раса]]вай прыкмеце. <noinclude> [[Катэгорыя:Шаблоны:Падзеі паводле дат|617]] </noinclude> no6x931nucutzb4vp2ef41rgdss6236 0 563555 5153555 4286601 2026-06-11T21:49:02Z Bk1949 50943 /* Падзеі */ 5153555 wikitext text/x-wiki {{Гады ў гісторыі літаратуры|1906}} '''[[1906]]''' год быў адзначаны шэрагам [[Літаратура|літаратурных]] падзей. == Падзеі == * (1) [[14 верасня]] — (1) [[14 снежня]] : у [[Вільня|Вільні]] выходзіла першая легальная газета рэвалюцыйна–дэмакратычнага кірунку на беларускай мове «[[Наша доля]]». == Кнігі == {{Асноўная катэгорыя|Кнігі 1906 года}} == Прэміі == * [[Нобелеўская прэмія па літаратуры]] — [[Джазуэ Кардучы]]. == Нарадзіліся == == Памерлі == {{зноскі}} {{Храналагічны пералік}} ==Спасылкі== {{Навігацыя}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:1906 год у літаратуры]] [[Катэгорыя:Літаратура паводле гадоў]] 1tfjestzskujmgl8csk337l76b3remo 5153558 5153555 2026-06-11T22:03:32Z Bk1949 50943 /* Падзеі */ 5153558 wikitext text/x-wiki {{Гады ў гісторыі літаратуры|1906}} '''[[1906]]''' год быў адзначаны шэрагам [[Літаратура|літаратурных]] падзей. == Падзеі == * (1) [[14 верасня]] — (1) [[14 снежня]] : у [[Вільня|Вільні]] выходзіла першая легальная газета рэвалюцыйна–дэмакратычнага кірунку на беларускай мове «[[Наша доля]]». * (10) [[23 лістапада]] : у [[Вільня|Вільні]] пачала выдавацца штотыднёвая грамадска-палітычная, навукова–асветніцкая і літаратурна–мастацкая газета «[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]». == Кнігі == {{Асноўная катэгорыя|Кнігі 1906 года}} == Прэміі == * [[Нобелеўская прэмія па літаратуры]] — [[Джазуэ Кардучы]]. == Нарадзіліся == == Памерлі == {{зноскі}} {{Храналагічны пералік}} ==Спасылкі== {{Навігацыя}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:1906 год у літаратуры]] [[Катэгорыя:Літаратура паводле гадоў]] 53e9c49t14m9omxpa5sbn472na05hi6 0 563576 5153552 5138121 2026-06-11T21:27:06Z Bk1949 50943 5153552 wikitext text/x-wiki {{Гады ў гісторыі літаратуры|1926}} '''[[1926]]''' год быў адзначаны шэрагам [[Літаратура|літаратурных]] падзей. == Падзеі == * [[15 студзеня]] : у [[Вільня|Вільні]] выйшаў першы нумар заходнебеларускага часопіса «[[Маланка (часопіс)|Маланка]]» (існаваў да снежня 1928). * люты : у [[Смаленск]]у заснавана філія «[[Маладняк (літаратурнае аб’яднанне)|Маладняка]]». * [[26 мая]] : на пашыраным пасяджэнні Цэнтральнага бюро «[[Маладняк (літаратурнае аб’яднанне)|Маладняка]]» разлядалася заява [[К. Чорны|К. Чорнага]], [[К. Крапіва|К. Крапівы]], [[Я. Пушча|Я. Пушчы]], [[А. Бабарэка|А. Бабарэкі]] аб выхадзе з аб’яднання, а таксама ліст у [[ЦК КП(б)Б]] аб дазволе стварыць новую літаратурную [[Узвышша (літаратурнае аб’яднанне)|арганізацыю]]. == Кнігі == {{Асноўная катэгорыя|Кнігі 1926 года}} * Збор твораў : [у 6 т.] / [[Янка Купала]]. Т. 2 : «Шляхам жыцця». – [[Мінск|Менск]] : [[Дзяржаўнае выдавецтва Беларусі]]. – 353 с. * «Пачуцці» : [апавяданні] / [[Кузьма Чорны]]. – [[Мінск|Менск]] : Дзяржаўнае выдавецтва Беларусі, – 163 с. === Выданні ЦБ "Маладняка" === * [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Прозалаць_(1926).pdf «Прозалаць]» (вершы) / [[Андрэй Александровіч]]. - [[Мінск|Менск]] : выданне ЦБ "[[Маладняк (літаратурнае аб’яднанне)|Маладняка]]". * [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Uładzimier_Chadyka_-_Suniсy_(1926).pdf «Суніцы]» (вершы) / [[Уладзімір Хадыка]]. — [[Мінск|Менск]] : выданне ЦБ «[[Маладняк (літаратурнае аб’яднанне)|Маладняка]]». == Прэміі == * [[Нобелеўская прэмія па літаратуры]] — [[Грацыя Дэледа]]. == Нарадзіліся == * [[15 студзеня]] — [[Павел Шуба]], беларускі [[мовазнавец]] (пам. [[2000]]) == Памерлі == * [[6 мая]] — [[Казімір Сваяк]] (нар. [[1890 год у гісторыі літаратуры|1890]]), беларускі паэт, драматург, публіцыст, літаратуразнавец, каталіцкі святар. {{Зноскі}} {{Храналагічны пералік}} ==Спасылкі== {{Навігацыя}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:1926 год у літаратуры| ]] [[Катэгорыя:Літаратура паводле гадоў]] m9up7ww10ppeunjvltaywes5i4rn7a1 0 569519 5153657 4214403 2026-06-12T11:19:31Z ZolaSukhar 169411 удакладненне 5153657 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{цёзкі2|Бельскі}} '''Аляксандр Бельскі''':</noinclude> * [[Аляксандр Аляксеевіч Бельскі]] (нар. 1932) — беларускі архітэктар. * [[Алесь Іванавіч Бельскі]] (нар. 1963) — беларускі літаратуразнавец, пісьменнік. Доктар філалагічных навук (1998), прафесар (2002). * [[Аляксандр Міхайлавіч Бельскі]] (1944—2001) — беларускі фізік-оптык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1997), прафесар. <noinclude>{{Спіс цёзак-цёзак}}</noinclude> rons6zl27yarb279kgwjglqsdh9yjji 0 578681 5153514 4791905 2026-06-11T19:32:28Z DobryBrat 5701 дапаўненне, пунктуацыя, вікіфікацыя 5153514 wikitext text/x-wiki {{НП-Казахстан | статус = горад | назва = Кастанай | арыгінальная назва = Қостанай | сцяг =Flag of Kostanay.png | герб = Kostanay city seal.png | выява =Kostanaycentre.jpg | рэгіён = Кастанайская вобласць | рэгіён у табліцы = Кастанайская вобласць{{!}}Кастанайская | від рэгіёна = вобласць | раён = | акруга = | адміністрацыя = | заснаваны = [[1879]] | першае згадванне = | статус з = 1893 | нацыянальны склад = 50,00% — рускія, 28,63% — казахі, 10,00% — украінцы, 2,78% — немцы, 2,06% — татары, 1,78% — беларусы | насельніцтва = 226 425 | год перапісу = 2015 | плошча = 240 | паштовы індэкс = 110000 | код = +7 7142 |lat= |long= |lat_dir=N | lat_deg= 53 | lat_min= 13 | lat_sec= 09 |lon_dir=E | lon_deg= 63 | lon_min= 38 | lon_sec= 03 | сайт = http://taraz.zhambyl.kz/ | кіраўнік = Ахметжанаў Ахмедбек Масакбаевіч | від кіраўніка = акім }} '''Кастана́й''' ({{lang-kk|Қостанай}}, {{lang-ru|Костанай, Кустанай}}) — [[горад]] у [[Казахстан]]е, на рацэ [[Табол]], абласны цэнтр [[Кастанайская вобласць|Кастанайскай вобласці]]. Да [[1997]] года меў назву '''Кустанай'''. Насельніцтва горада складае 210 тысяч чалавек. == Гісторыя == Горад Кастанай утвораны ў 1879 годзе. На пачатку XX стагоддзя горад быў буйным гандлёвым цэнтрам і быў адным з важлівых звеньяў шляху, што звязвае [[Азія|Азію]] з [[Расія]]й. Адзін з англійскіх вандроўнікаў, якія прыяжджалі сюды на початку 20 стагоддзя, назваў яго ў сваім дзённіку «другім [[Чыкага]]». У той час Кастанай быў вялікім [[кірмаш]]ом, дзвюхпавярховыя драўляныя будынкі, у паветры стаяў пыл, і вуліцы былі пакрытыя пяском. Нягледзячы на гэта, [[Швейцарыя|швейцарскі]] грамадзянін Ларэц (Lorez) пабудаваў найбольшы ў рэгіёне [[Паўднёвы Урал|Паўднёвага Урала]] і на тэрыторыі сённяшняга [[Казахстан]]а завод па вырабніцтву піва, якое разлівалася ў спецыяльныя фірменныя пляшкі, што тады было рэдкасцю. У 1950-ыя гады насельніцтва горада і вобласці паметна ўзрасло ў сувязі з [[Асваенне цаліны|асваеннем цаліны]]. З пасляваеннага часу дацяпер на тэрыторыі Кастанайскай вобласці збіраюць вялікія ўраджаі [[Збожжавыя культуры|збожжавых культур]]. На ўсходнім уедзе ў горад, з боку ракі Табол устанавілі напіс з пяціметровымі лічбамі: «385 тыс. тон зерна», дзе лічба тон абнаўлялася штотыдзень. == Эканоміка == У горадзе дзейнічае [[Кустанайазбест]] — адзін з найбольших светавых вырабнікоў хрызаціл-[[азбест]]у ў свеце<ref>{{Крыніцы/БелЭн|8}}</ref>. == Транспарт == Міжнародны [[аэрапорт]], з якого здзяйсняюцца авіарэйсы па Казахстане, у Расію, Беларусь, Германію і іншыя краіны. Чыгуначны вакзал. За 120 км ад горада размешчаны вялікі чыгуначны вузел — [[чыгуначная станцыя|станцыя]] [[Табол]]. == ВНУ горада == * Кастанайскі дзяржаўны ўніверсітэт імя А. Байтурсінава <ref>[http://www.ksu.kst.kz/ Кустанайскі дзяржаўны ўніверсітэт імя А. Байтурсынава] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20070418174612/http://www.ksu.kst.kz/ |date=18 красавіка 2007 }}</ref> * Кастанайскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт * Кастанайскі сацыяльна-тэхнічны ўніверсітэт<ref>[http://kosstu.kz Кустанайскі сацыяльна-тэхнічны ўніверсітэт] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211114220519/http://www.kosstu.kz/ |date=14 лістапада 2021 }}</ref> * Кастанайскі інжынерна-эканамічны ўніверсітэт імя М. Дулатава<ref>[http://kineu.kz Кустанайскі інжынерна-эканамічны ўніверсітэт імя М. Дулатава] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210510191529/https://www.kineu.kz/ |date=10 мая 2021 }}</ref> * Кастанайскі медыцынскі каледж * Кастанайскі каледж аўтамабільнага транспарту<ref>[http://biz.kostanay.info/kkat/ Кустанайскі каледж аўтамабільнага транспарту] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20081229140541/http://biz.kostanay.info/kkat/ |date=29 снежня 2008 }}</ref> * Кастанайскі педагічны каледж == Насельніцтва == {{Wikidata/Population}} == Вядомыя асобы == * [[Жанна Аляксандраўна Рупасава]] (нар. 1944) — беларускі вучоны ў галіне [[Экалогія|экалогіі]], [[Аграхімія|аграхіміі]], [[Фізіялогія|фізіялогіі]] і [[Біяхімія|біяхіміі]] раслін. * [[Марыя Белабровіна]] (нар. 1999) — беларуская [[футбаліст]]ка. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons}} * [http://kostanay.kz/ Афіцыйны сайт акіма Кастанайскай вобласці (кіраўніка адміністрацыі вобласці)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20081103044210/http://www.kostanay.kz/ |date=3 лістапада 2008 }} * [http://www.kostanay.net/ Інфармацыйны сайт горада Кастанай] * [http://forum-kostanay.ru/ Неафіцыйны Кастанайскі форум] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20081015041144/http://forum-kostanay.ru/ |date=15 кастрычніка 2008 }} * [http://kostanai.kz/ Кастанай online] * [http://kostanai.biz/ Кастанай: карысныя старонкі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110226164518/http://kostanai.biz/ |date=26 лютага 2011 }} * [http://krai.moy.su/ Асваенне цаліны на Кустанайшчыне] {{Кастанайская вобласць}} [[Катэгорыя:Гарады Кастанайскай вобласці]] [[Катэгорыя:Кастанай| ]] 6gldc2z4cylgr4oexyjchd3pk3kgeue 0 591451 5153421 3989945 2026-06-11T13:04:21Z DobryBrat 5701 вікіфікацыя, дапаўненне 5153421 wikitext text/x-wiki {{НП}} '''Белая Бярозка''' ({{lang-ru|Бе́лая Берёзка}}) — пасёлак гарадскога тыпу ў Трубчэўскім раёне [[Бранская вобласць|Бранскай вобласці]] [[Расія|Расіі]], адміністрацыйны цэнтр Белабярозкаўскага гарадскога паселішча. Насельніцтва — 5656 чал. (2018). Статус пасёлка гарадскога тыпу з 1940 года. == Геаграфія == Размешчаны на поўдні Бранскай вобласці, на левым беразе ракі [[Дзясна|Дзясны]] (басейн [[Дняпро|Дняпра]]), за 6 км ад чыгуначнай станцыі Віцемля (на лініі Орша — Хутар-Міхайлоўскі). У пасёлку размешчана таксама тупіковая станцыя чыгуначнай веткі ад станцыі Суземка. Паблізу пасёлка размешчана найбольш нізкая кропка рэльефу Бранскай вобласці (125 м над узроўнем мора). Па ўскраінах пасёлка праходзіць дзяржаўная мяжа Расіі і Украіны. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Трубчэўскі раён}} {{Бранская вобласць}} [[Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Бранскай вобласці]] 78fvz6dhj9mluqovbd1y2a69sv8hc61 0 607545 5153635 4065815 2026-06-12T10:45:09Z DzBar 156353 выдалена [[Катэгорыя:Дзіцячыя фільмы]]; дададзена [[Катэгорыя:Дзіцячыя фільмы СССР]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5153635 wikitext text/x-wiki {{Фільм |Беларуская назва = |Арыгінальная назва = Подкидыш |Выява = |Памер = |Жанр = |Рэжысёр = |Прадзюсар = |Сцэнарыст = |Акцёры = |Аператар = |Кампазітар = |Кампанія = |Бюджэт = |Зборы = |Краіна = |Мова = |Час = |Год = |Папярэдні фільм = |Наступны фільм = |imdb_id = }} '''«Падкідыш»''' ({{lang-ru|Подкидыш}}) — савецкі мастацкі фільм, зняты на студыі «[[Масфільм]]» у [[1939]] годзе рэжысёрам Таццянай Лукашэвіч па сцэнарыі [[Рына Зялёная|Рыны Зялёнай]] і [[Агнія Барто|Агніі Барто]]. {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Кінакамедыі СССР]] [[Катэгорыя:Фільмы студыі «Масфільм»]] [[Катэгорыя:Экранізацыі літаратурных твораў]] [[Катэгорыя:Дзіцячыя фільмы СССР]] [[Катэгорыя:Фільмы на рускай мове]] [[Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы]] [[Катэгорыя:Фільмы пра Маскву]] [[Катэгорыя:Фільмы СССР]] [[Катэгорыя:Фільмы СССР 1939 года]] odiw2kvssnofv5moubwr0ermu12g3j6 0 609903 5153411 4955911 2026-06-11T12:42:12Z Spokiyny 153126 /* */ 5153411 wikitext text/x-wiki {{НП-Украіна |статус = Пасёлак гарадскога тыпу |беларуская назва = Казача Лопань |арыгінальная назва = Козача Лопань |падначаленне = |герб = Kozacha lopan gerb.png |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = Kozacha Lopan', Kharkiv Oblast, Ukraine - panoramio (1).jpg |подпіс = |lat = |long = |lat_dir = N|lat_deg = 50|lat_min = 20|lat_sec = 11 |lon_dir = E|lon_deg = 36|lon_min = 10|lon_sec = 43 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |від рэгіёна = |рэгіён = Харкаўская вобласць |від раёна = |раён = Дэргачыўскі раён |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = 1660 |ранейшыя імёны = |статус з = 1938 |плошча = 0,96 |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = 144 |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = 200 |год перапісу = 2026 |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = +380-5763 |паштовы індэкс = 62312 |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = }} '''Казача Лопань'''<ref name="ТКП">{{ТКП-Украіна}}</ref> ({{lang-uk|Коза́ча Ло́пань}}) — [[пасёлак гарадскога тыпу]] ў [[Дэргачыўскі раён|Дэргачыўскім раёне]] [[Харкаўская вобласць|Харкаўскай вобласці]] [[Украіна|Украіны]] за 40 км ад [[Харкаў|Харкава]] каля мяжы з [[Расія]]й. [[Чыгуначная станцыя]] на лініі [[Харкаў]] — [[Белгарад]], на якой ажыццяўляецца пагранічны і мытны кантроль чыгуначнага транспарту. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Дэргачыўскі раён}} {{Харкаўская вобласць}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Харкаўскай вобласці]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1660 годзе]] n1zg9qhtgz685gxgl1uh52kxwmru9jh 5153588 5153411 2026-06-12T08:07:51Z JerzyKundrat 174 5153588 wikitext text/x-wiki {{НП-Украіна |статус = Пасёлак гарадскога тыпу |беларуская назва = Казача Лопань |арыгінальная назва = Козача Лопань |рэгіён = Харкаўская вобласць |раён = Дэргачыўскі раён |першае згадванне = 1660 |ранейшыя імёны = |статус з = 1938 }} '''Казача Лопань'''<ref name="ТКП">{{ТКП-Украіна}}</ref> ({{lang-uk|Коза́ча Ло́пань}}) — [[пасёлак гарадскога тыпу]] ў [[Дэргачыўскі раён|Дэргачыўскім раёне]] [[Харкаўская вобласць|Харкаўскай вобласці]] [[Украіна|Украіны]] за 40 км ад [[Харкаў|Харкава]] каля мяжы з [[Расія]]й. [[Чыгуначная станцыя]] на лініі [[Харкаў]] — [[Белгарад]], на якой ажыццяўляецца пагранічны і мытны кантроль чыгуначнага транспарту. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Дэргачыўскі раён}} {{Харкаўская вобласць}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Харкаўскай вобласці]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1660 годзе]] as4i96pnd7xuckvaj3jy8h4xfidn2f8 0 610030 5153626 5060110 2026-06-12T10:25:32Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Музыканты ў масках]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5153626 wikitext text/x-wiki {{Музычны калектыў | Краіна = ЗША }} '''«Slipknot»''' ({{IPA|[ˈslɪp.nɑːt]}}) ({{Lang-be|пятля, зашмарга}}) — амерыканскі [[хэві-метал]] гурт з горада [[Дэ-Мойн]], [[Аява|Аёва]]. Гурт быў заснаваны ў [[1995 год у гісторыі музыкі|1995]] годзе перкусіяністам [[Шон Крэен|Шонам Крэенам]], бубначом [[Джоі Джордзісан|Джоўі Джордзісанам]] і бас-гістарыстам [[Пол Грэй|Полам Грэем]]. Пасля некалькіх змен складу ў раннія гады, гурт пачаў складацца з дзевяці чалавек: Крэен, Джордзісан, Грэй, [[Крэйг Джонс]], [[Мік Томсан]], [[Коры Тэйлар]], [[Сід Уілсан]], [[Крыс Фэн]] і [[Джым Рут]]. Грэй памёр 24 сакавіка 2010 года, замест яго ў 2011—2014 гадах выступаў гітарыст [[Доні Сцілі]]. Джордзісан сышоў з гурта праз хваробу 12 снежня 2013 года. Сцілі сышоў ў часе запісу альбома «[[.5: The Gray Chapter]]». Гурт узяў [[Алясандра Вентурэла|Алясандра Ветурэлу]] на бас і [[Джэй Вайнберг|Джэя Вайнберга]] на бубны. Джордзісан сышоў у снежні 2013 года, у выніку чаго адзіным заснавальнікам у бягучым складзе гурта ёсць Крэен. Фэн пакінуў гурт праз судовы пазоў 18 сакавіка 2019 года<ref>{{Cite web|url=https://www.nme.com/news/music/slipknot-part-ways-with-percussionist-chris-fehn-after-he-sues-over-pay-dispute-2463346|title=Slipknot's Corey Taylor says he was "wrongly accused" of stealing from percussionist Chris Fehn|last=Reilly|first=Nick|date=2019-03-19|website=NME|language=en-US|access-date=2019-05-20}}</ref>. «Slipknot» добра вядомы сваім вонкавым выглядам, які прыцягвае ўвагу, агрэсіўным стылем музыкі і хаатычнымі жывымі шоў<ref>{{cite web |url=http://www.allmusic.com/artist/slipknot-mn0000750742 |title=Slipknot |website=[[AllMusic]] |accessdate=February 4, 2013}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books/about/Slipknot.html?id=67tBhuvwLuYC |title=Slipknot: Unmasked |publisher=Joel McIver |date=December 1, 2001|isbn=9780711986770 }}</ref>. Пасля выпуску аднайменнага альбома ў 1999 годзе, гурт хутка дасягнуў поспеху. Наступны альбом «[[Iowa (альбом)|Iowa]]», які выйшаў у 2001 годзе, хоць і быў больш цёмным, але павялічыў папулярнасць гурта. Пасля кароткага перапынку, «Slipknot» вярнуўся ў 2004 годзе з альбомам «[[Vol. 3:(The Subliminal Verses)]]». У 2008 годзе выйшаў чацвёрты альбом, «[[All Hope Is Gone]]», які дэбютаваў пад нумарам адзін у чарце «[[Billboard 200]]». У 2014 годзе быў выпушчаны пяты студыйны альбом, «[[.5: The Gray Chapter]]». Шосты студыйны альбом, «[[We Are Not Your Kind]]», быў прэзентаваны 9 жніўня 2019 года<ref>{{Cite web|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/slipknot-new-song-unsainted-music-video-835736/|title=Slipknot Preview New Album With Unsparing Headbanger 'Unsainted'|last=Blistein|first=Jon|last2=Blistein|first2=Jon|date=2019-05-16|website=Rolling Stone|language=en-US|access-date=2019-05-20}}</ref>. Гурт выпусціў 2 жывыя альбомы: «9.0: Live і Day of the Gusano: Live in Mexico», а таксама зборнік «Antennas to Hell», і пяць DVD з жывымі выступамі. Гурт прадаў больш за 30 мільёнаў запісаў па ўсім свеце<ref>{{cite news|url=https://www.knotfestroadshow.com/|title=Knotfest Roadkill 2019|publisher=www.knotfestroadshow.com/|date=March 3, 2019|accessdate=12 жніўня 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413201146/https://www.knotfestroadshow.com/|archivedate=13 красавіка 2021|url-status=dead}}</ref>. == Студыйныя альбомы == * ''Slipknot'' (1999) * ''Iowa'' (2001) * ''Vol. 3: (The Subliminal Verses)'' (2004) * ''All Hope Is Gone'' (2008) * ''.5: The Gray Chapter'' (2014) * ''We Are Not Your Kind'' (2019) * ''The End, So Far'' (2022) == Склад == {{col-begin}} {{col-2}} '''Цяперашні склад''' * (#6) [[Шон Крэен]] — перкусія, бэк-вакал {{small|(1995–цяперашні час)}} * (#5) [[Крэйг Джонс]] — сэмплы {{small|(1996–цяперашні час)}}, клавішныя {{small|(1997–цяперашні час)}}, сола- і рытм-гітара {{small|(1996)}} * (#7) [[Мік Томсан]] — рытм- і сола-гітара {{small|(1996–цяперашні час)}} * (#8) [[Коры Тэйлар]] — вакал {{small|(1997–цяперашні час)}} * (#0) [[Сід Уілсан]] — дзі-джэй {{small|(1998–цяперашні час)}}, клавішныя {{small|(2008–цяперашні час)}} * (#4) [[Джым Рут]] — сола- і рытм-гітара {{small|(1999–цяперашні час)}} * [[Алясандра Вентурэла]] — бас-гітара {{small|(2014–цяперашні час)}}, клавішныя {{small|(2018–цяперашні час)}} * [[Джэй Вайнберг]] — ударныя {{small|(2014–цяперашні час)}} * [[Майкл Пфаф]] — перкусія, бэк-вакал {{small|(2019–цяперашні час)}} {{col-2}} '''Былыя ўдзельнікі''' * Доні Стылі — сола- і рытм-гітара {{small|(1995–1996)}} * [[Андэрс Колсефні]] — перкусія {{small|(1995–1997)}}, бэк-вакал {{small|(1997)}}, вакал {{small|(1995–1997)}} * (#3) Грэг Уэлтс — перкусія, бэк-вакал {{small|(1997–1998)}} * (#4) [[Джoш Брэйнард]] — рытм- і сола-гітара, бэк-вакал {{small|(1995–1999)}} * (#2) [[Пол Грэй]] — бас-гітара, бэк-вакал {{small|(1995–2010, памёр у 2010)}} * (#1) [[Джоўі Джордзісан]] — ударныя {{small|(1995–2013, памёр у 2021)}} * (#3) [[Крыс Фэн]] — перкусія, бэк-вакал {{small|(1998–2019)}} '''Былыя канцэртныя ўдзельнікі''' * Брэндан Дарнер — перкусія, бэк-вакал {{small|(1998)}} * Доні Стылі — бас-гітара {{small|(2011–2014)}} {{col-end}} === Часавая шкала === {{#tag:timeline| ImageSize = width:1000 height:auto barincrement:20 PlotArea = left:130 bottom:100 top:10 right:10 Alignbars = justify DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:01/09/1995 till:{{#time:d/m/Y}} TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy Legend = orientation:vertical position:bottom columns:4 ScaleMajor = increment:2 start:1996 ScaleMinor = increment:1 start:1996 Colors = id:lvocals value:red legend:Вакал id:bvocals value:pink legend:Бэк-вакал id:lguitar value:teal legend:Сола-гітара id:rguitar value:brightgreen legend:Рытм-гітара id:bass value:blue legend:Бас-гітара id:keys value:purple legend:Клавішныя id:samples value:lightpurple legend:Сэмплы id:DJ value:lavender legend:Дзі-джэй id:drums value:orange legend:Ударныя id:perc value:claret legend:Перкусія id:tour value:yellow legend:Канцэртны_удзельнік id:album value:black legend:Студыйны_альбом LineData = color:album layer:back at:29/06/1999 at:28/08/2001 at:25/05/2004 at:20/08/2008 at:19/10/2014 at:09/08/2019 BarData = bar:Anders text:Андэрс Колсефні bar:Corey text:Коры Тэйлар bar:Donnie text:Доні Стылі bar:Craig text:Крэйг Джонс bar:Mick text:Мік Томсан bar:James text:Джым Рут bar:Josh text:Джoш Брэйнард bar:Paul text:Пол Грэй bar:Alex text:Алясандра Вентурэла bar:Sid text:Сід Уілсан bar:Joey text:Джоўі Джордзісан bar:Jay text:Джэй Вайнберг bar:Clown text:Шон Крэен bar:Cuddles text:Грэг Уэлтс bar:Chris text:Крыс Фэн bar:Brandon text:Брэндан Дарнер bar:Tortilla text:Майкл Пфаф PlotData = width:11 bar:Anders from:start till:30/04/1997 color:lvocals bar:Donnie from:start till:29/02/1996 color:lguitar bar:Josh from:start till:25/01/1999 color:rguitar bar:Paul from:start till:24/05/2010 color:bass bar:Joey from:start till:12/12/2013 color:drums bar:Clown from:start till:end color:perc bar:Craig from:01/03/1996 till:30/06/1996 color:lguitar bar:Craig from:01/07/1996 till:end color:samples bar:Mick from:01/07/1996 till:31/01/1999 color:lguitar bar:Anders from:01/05/1997 till:12/09/1997 color:perc bar:Corey from:01/05/1997 till:end color:lvocals bar:Cuddles from:13/09/1997 till:06/07/1998 color:perc bar:Sid from:01/04/1998 till:end color:DJ bar:Brandon from:06/07/1998 till:14/09/1998 color:tour bar:Chris from:15/09/1998 till:18/03/2019 color:perc bar:Mick from:01/02/1999 till:end color:rguitar bar:James from:01/02/1999 till:end color:lguitar bar:Donnie from:01/07/2011 till:31/05/2014 color:tour bar:Alex from:01/06/2014 till:end color:bass bar:Jay from:01/06/2014 till:end color:drums bar:Tortilla from:19/03/2019 till:16/03/2022 color:tour width:7 bar:Josh from:start till:25/01/1999 color:lguitar bar:Brandon from:06/07/1998 till:14/09/1998 color:perc bar:Tortilla from:19/03/2019 till:end color:perc width:3 bar:Anders from:start till:30/04/1997 color:perc bar:Donnie from:start till:29/02/1996 color:rguitar bar:Josh from:start till:25/01/1999 color:bvocals bar:Paul from:start till:24/05/2010 color:bvocals bar:Clown from:start till:end color:bvocals bar:Craig from:01/03/1996 till:30/06/1996 color:rguitar bar:Mick from:01/07/1996 till:31/01/1999 color:rguitar bar:Anders from:01/05/1997 till:12/09/1997 color:bvocals bar:Craig from:13/09/1997 till:end color:keys bar:Cuddles from:13/09/1997 till:06/07/1998 color:bvocals bar:Brandon from:06/07/1998 till:14/09/1998 color:bvocals bar:Chris from:15/09/1998 till:18/03/2019 color:bvocals bar:Mick from:01/02/1999 till:end color:lguitar bar:James from:01/02/1999 till:end color:rguitar bar:Sid from:01/04/2008 till:end color:keys bar:Donnie from:01/07/2011 till:31/05/2014 color:bass bar:Alex from:01/12/2018 till:end color:keys bar:Tortilla from:19/03/2019 till:end color:bvocals }} {{зноскі}} == Спасылкі == *{{афіцыйны сайт|slipknot1.com}} {{навігацыя}} {{бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Хэві-метал-гурты]] [[Катэгорыя:Гурты альтэрнатыўнага метала ЗША]] [[Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1995 годзе]] [[Катэгорыя:Музыканты ў масках]] stlh8p966n47vrhoslv2uhsmbkxeobb 0 611681 5153424 4956600 2026-06-11T13:09:44Z Spokiyny 153126 /* */ 5153424 wikitext text/x-wiki {{НП-Украіна|Насельніцтва=0|крыніца насельніцтва=<ref>https://kordon.media/chy-zalyshylysya-czyvilni-u-selah-sumshhyny-kudy-zajshly-rosiyany/</ref>|год перапісу=2025}} '''Мырапільскэ'''<ref name="ТКП">{{ТКП-Украіна}}</ref> ({{lang-uk|Миропільське}}) — пасёлак у [[Краснапільскі раён|Краснапільскім раёне]] [[Сумская вобласць|Сумскай вобласці]] [[Украіна|Украіны]]. Уваходзіць у склад [[Краснапільская пасялковая абшчына|Краснапільскай пасялковай абшчыны]]. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Краснапільскі раён}} {{Заліўка НП-Украіна}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Краснапільскага раёна]] h9y9pi62pankv9rbae8edw66tjenz5a 5153589 5153424 2026-06-12T08:08:09Z JerzyKundrat 174 5153589 wikitext text/x-wiki {{НП-Украіна}} '''Мырапільскэ'''<ref name="ТКП">{{ТКП-Украіна}}</ref> ({{lang-uk|Миропільське}}) — пасёлак у [[Краснапільскі раён|Краснапільскім раёне]] [[Сумская вобласць|Сумскай вобласці]] [[Украіна|Украіны]]. Уваходзіць у склад [[Краснапільская пасялковая абшчына|Краснапільскай пасялковай абшчыны]]. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Краснапільскі раён}} {{Заліўка НП-Украіна}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Краснапільскага раёна]] 7zca4t8m629ovg1q7a08q3x1pk4g9pe 0 612736 5153423 5152597 2026-06-11T13:05:38Z Spokiyny 153126 /* */ 5153423 wikitext text/x-wiki {{НП-Украіна|Насельніцтва={{падзенне}}207|крыніца насельніцтва=<ref>https://yunakivska-gromada.gov.ua/pasport-gromadi-09-57-35-08-06-2021/</ref>|год перапісу=2023}} '''Храпіўшчына'''<ref name="ТКП">{{ТКП-Украіна}}</ref> ({{lang-uk|Храпі́вщина}}) — вёска ў [[Сумскі раён|Сумскім раёне]] [[Сумская вобласць|Сумскай вобласці]] [[Украіна|Украіны]]. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Сумскі раён}} {{Заліўка НП-Украіна}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Сумскага раёна]] lgyqs3cixrzprvi6t7t24mrzhxkkibx 5153590 5153423 2026-06-12T08:09:26Z JerzyKundrat 174 5153590 wikitext text/x-wiki {{НП-Украіна}} '''Храпіўшчына'''<ref name="ТКП">{{ТКП-Украіна}}</ref> ({{lang-uk|Храпі́вщина}}) — вёска ў [[Сумскі раён|Сумскім раёне]] [[Сумская вобласць|Сумскай вобласці]] [[Украіна|Украіны]]. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Сумскі раён}} {{Заліўка НП-Украіна}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Сумскага раёна]] 9uh6by4fmebepj299o0ii6gmkp7vlzh 0 637505 5153422 4224495 2026-06-11T13:04:54Z Autumndancer 168015 дапаўненне 5153422 wikitext text/x-wiki {{Кінематаграфіст}} '''Барбара Бел Гедэс''' ({{lang-en|Barbara Bel Geddes}}; {{ДН|31|10|1922}} — {{ДС|8|8|2005}}) — амерыканская актрыса і дзіцячы [[пісьменнік]], яе кар’ера ахапіла больш за шэсць дзесяцігоддзяў. Намінавалася на прэмію «[[Оскар]]» у 1948 годзе за ролю ў фільме «Я памятаю маму» і ў пяцідзясятых знялася ў некалькіх паспяховых галівудскіх стужках. Яна найбольш вядомая дзякуючы сваёй ролі Міс Элі Юінг у працяглым тэлесерыяле «Далас», якая прынесла ёй прэміі «Эмі» і «[[Залаты глобус]]». == Фільмаграфія == * (1951) «[[Чатырнаццаць гадзін]]» — ''Вірджынія Фостэр'' {{зноскі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Прэмія «Залаты глобус» за найлепшую жаночую ролю ў тэлевізійным серыяле — драма}} {{Прайм-тайм прэмія «Эмі» за найлепшую жаночую ролю ў драматычным тэлесерыяле}} {{DEFAULTSORT:Бел Гедэс Барбара}} [[Катэгорыя:Актрысы ЗША]] [[Катэгорыя:Актрысы тэлебачання ЗША]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»]] [[Катэгорыя:Памерлі ад раку лёгкага]] fzslcyo5dipva4jmqqrhajgn7f3qplo 0 644217 5153612 4502624 2026-06-12T09:52:30Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Жытомірскі павет]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5153612 wikitext text/x-wiki {{Павет Расійскай імперыі |назва = Жытомірскі павет |герб губерні = COA of Volin gubernia.png |губерня = [[Валынская губерня]] |губерні = |герб = |шырыня герба = |карта = Volyn Governorate Zhitomirsky uezd.svg |цэнтр = [[Жытомір]] |утвораны = 1471 |скасаваны = 1923 |плошча = 6766,5 вёрст (1897) |насельніцтва = 433 859 жыхароў (1897) }} '''Жытомірскі павет''' — адміністрацыйная адзінка ў складзе [[Кіеўскае ваяводства|Кіеўскага ваяводства]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага княства Літоўскага]] і [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], а затым — [[Валынская губерня|Валынскай губерні]] [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], якая існавала з рознымі межамі з [[1471]] па [[1923]] год. Адміністрацыйны цэнтр — горад [[Жытомір]]. == Гісторыя == Утвораны [[Вялікі князь літоўскі|вялікім князем літоўскім]] [[Казімір IV Ягелончык|Казімірам]] на аснове заходняй часткі зямель Кіеўскага княства ў 1471 годзе. Пасля [[Падзелы Рэчы Паспалітай|падзелаў Рэчы Паспалітай]] у 1795 годзе павет нанова ўтвораны ў складзе [[Валынскае намесніцтва|Валынскага намесніцтва]]. У 1797 годзе павет увайшоў у склад [[Валынская губерня|Валынскай губерні]]. У 1923 годзе павет быў скасаваны, на яго тэрыторыі быў утвораны [[Жытомірскі раён]] [[УССР]]. == Этнічны склад == Паводле перапісу 1897 года насельніцтва павета складала 433 859 чалавек, у тым ліку ў [[Жытомір]]ы — 65 895 чалавек. Нацыянальны склад па перапісу 1897 года: * [[украінцы]] (маларосы) — 270 729 чалавек (62,4 %); * [[яўрэі]] — 61 963 чалавек (14,3 %); * [[немцы]] — 46 922 чалавек (10,8 %); * [[рускія]] (велікаросы) — 25 583 чалавек (5,9 %); * [[палякі]] — 24 678 чалавек (5,7 %). {{зноскі}} == Літаратура == * Житомир // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. {{Паветы Валынскай губерні}} [[Катэгорыя:Паветы Валынскай губерні]] [[Катэгорыя:Кіеўскае ваяводства]] [[Катэгорыя:Жытомірскі павет]] cpn4jytzdzedq7aosi3nxscmybma19v 100 658977 5153489 5153204 2026-06-11T15:51:17Z NirvanaBot 40832 +2 новых 5153489 wikitext text/x-wiki {{Новы артыкул|Чатырнаццаць гадзін|2026-06-11T12:58:43Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Праект «Авэ Марыя» (фільм)|2026-06-11T12:04:13Z|Feeleman}} {{Новы артыкул|Нуарны чалавек-павук (тэлесерыял)|2026-06-10T13:12:29Z|Feeleman}} {{Новы артыкул|Вясковая дзяўчына|2026-06-10T12:01:25Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Чырвоны пыл|2026-06-10T10:17:13Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Вораг грамадства (фільм, 1931)|2026-06-10T10:03:33Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Законапаслухмяны грамадзянін|2026-06-10T08:04:10Z|Feeleman}} {{Новы артыкул|Джын Харлау|2026-06-10T06:14:15Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Джэрард Батлер|2026-06-09T10:37:52Z|Feeleman}} {{Новы артыкул|Tokio Hotel|2026-06-09T07:22:02Z|DzBar}} {{Новы артыкул|Гронкі гневу (фільм)|2026-06-09T03:42:50Z|StarDeg}} {{Новы артыкул|5 Seconds of Summer|2026-06-08T08:41:28Z|DzBar}} <noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 1a919681rqq6ehihhffcxwprmntxn4x 0 672729 5153610 5146364 2026-06-12T09:46:09Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Ілукштанскі павет]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5153610 wikitext text/x-wiki {{Павет Расійскай імперыі |назва=Ілукштанскі павет |герб губерні=Courland Governorate COA.gif |губерня=[[Курляндская губерня]] |герб= |карта=Courland Governorate Illukstsky uezd.svg |цэнтр=[[Ілукстэ|Ілукст]] |утвораны=1819 |плошча= 1952,3 вёрст² |насельніцтва= 66&nbsp;461<ref name="demoscope">{{cite web |url=http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_gub_97.php?reg=19 |title=Першы Усеагульны перапіс насельніцтва Расійскай імперыі 1897 года. Курляндская губерня |publisher=Дэмаскоп Weekly |lang=ru |accessdate=25 мая 2026}}</ref> (1897) }} '''Ілу́кштанскі паве́т''' ({{lang-ru|Иллукстский уезд}}, {{lang-lv|Ilūkstes apriņķis}}, {{lang-de|Kreis Illuxt}}) — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка [[Курляндская губерня|Курляндскай губерні]] (1819—1918), затым [[Латвія|Латвійскай Рэспублікі]] (1920—1940) і [[Латвійская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Латвійскай ССР]] (1940—1949). Цэнтр — горад Ілукст (цяпер [[Ілукстэ]]). == Гісторыя == Павет быў створаны ў 1819 годзе ў выніку тэрытарыяльна-адміністрацыйнай рэформы ў [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]]<ref>{{кніга |аўтар=Орановский А. |загаловак=Материалы для географии и статистики России: Курляндская губерния |месца=Пецярбург |год=1862 |спасылка=https://books.google.com/books?id=ERXJAAAAMAAJ&printsec=frontcover&hl=lv#v=onepage&q&f=false}}</ref>. Пасля заканчэння [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] і распаду Расійскай імперыі тэрыторыя павета стала прадметам міждзяржаўных спрэчак. У маі 1920 года падчас савецка-літоўскіх мірных перагавораў у [[Масква|Маскве]] перадаць ёй частку Ілукштанскага павета патрабавала [[Літоўская Рэспубліка (1918—1940)|Літва]]. Аднак, паводле [[Рыжскі мірны дагавор (1920)|мірнага дагавора паміж РСФСР і Латвіяй ад 11 жніўня 1920 года]], Ілукштанскі павет цалкам застаўся за [[Латвія|Латвіяй]] (разам з суседнімі [[Дзвінскі павет|Дзвінскім]], [[Люцынскі павет|Люцынскім]] і часткамі [[Дрысенскі павет|Дрысенскага]] і [[Себежскі павет|Себежскага паветаў]] [[Віцебская губерня|Віцебскай губерні]], дзе агулам пражывала каля 150 тысяч беларусаў). [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі|Урад Беларускай Народнай Рэспублікі]] паставіўся да гэтага кроку без моцнага супраціўлення, улічваючы больш прыязнае стаўленне латышоў да незалежнасці Беларусі ў параўнанні з іншымі суседнімі краінамі{{sfn|Ціхаміраў|2001|с=16—22}}. У міжваенны перыяд пасля абвяшчэння незалежнасці Латвіі павет апынуўся ў цэнтры яшчэ адной тэрытарыяльнай спрэчкі, гэтым разам паміж Латвіяй і [[Другая Рэч Паспалітая|Польшчай]]. Прэтэнзіі польскага боку тычыліся шасці ўсходніх валасцей павета ([[Борнская воласць|Борнскай]], [[Дэменская воласць|Дэменскай]], [[Калкунская воласць|Калкунскай]], [[Саліенская воласць|Саліенскай]], [[Скрудаліенская воласць|Скрудаліенскай]] і [[Сіленская воласць|Сіленскай]]), дзе значную частку насельніцтва складалі [[палякі]] і [[Беларусы ў Латвіі|беларусы]]. У 1919 годзе гэтыя тэрыторыі былі занятыя польскім войскам, аднак летам 1920 года пасля адыходу польскіх частак латвійская армія ўзяла іх пад свой кантроль. У сакавіку 1921 года міжнародная арбітражная камісія канчаткова замацавала гэтыя шэсць валасцей у складзе Латвіі, улічваючы стратэгічныя і эканамічныя інтарэсы латвійскай дзяржавы{{sfn|Jēkabsons|1999|с=226—228}}. Да пачатку 1940 года Ілукштанскі павет займаў плошчу 2242,7 км², уключаў 3 гарады ([[Ілукстэ]], [[Грыва (Даўгаўпілс)|Грыва]], [[Субатэ]]) і 19 валасцей<ref>{{кніга |загаловак=Okupētās Latvijas administratīvi teritoriālais iedalījums |месца=Rīga |выдавецтва=Latvijas Valsts arhīvu ģenerāldirekcija |год=1997 |isbn=9984-9256-0-9}}</ref>. == Насельніцтва == === Перапіс 1897 года === Паводле [[Перапіс насельніцтва Расійскай імперыі (1897)|перапісу 1897 года]] насельніцтва павета складала 66&nbsp;461 чалавек, у тым ліку ў [[Ілукстэ|Ілуксце]] — 3652 чалавекі, у мястэчках [[Грыва (Даўгаўпілс)|Грыва]] — 5100 чалавек, [[Субатэ|Субат]] — 1200 жыхароў<ref name="demoscope" />. Нацыянальны склад паводле перапісу 1897 года<ref>{{cite web |url=http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=661 |title=Першы ўсеагульны перапіс насельніцтва Расійскай Імперыі 1897 г. Размеркаванне насельніцтва па роднай мове. Ілукштанскі павет |publisher=Дэмаскоп Weekly |lang=ru |accessdate=25 мая 2026}}</ref>: * [[латышы]] — 18&nbsp;955 чал. (28,5&nbsp;%), * [[беларусы]] — 11&nbsp;478 чал. (17,3&nbsp;%), * [[палякі]] — 11&nbsp;380 чал. (17,1&nbsp;%), * [[рускія]] — 10&nbsp;121 чал. (15,2&nbsp;%), * [[літоўцы]] — 6996 чал. (10,5&nbsp;%), * [[яўрэі]] — 6351 чал. (9,6&nbsp;%), * [[немцы]] — 1082 чал. (1,6&nbsp;%). === Міжваенны перыяд і маніпуляцыі 1935 года === У 1920-я і 1930-я гады нацыянальны склад насельніцтва павета пачаў імкліва мяняцца, што шмат у чым тлумачылася асіміляцыйнай палітыкай латвійскіх улад, а таксама працэсам фарміравання нацыянальнай свядомасці мясцовых жыхароў (многія з якіх першапачаткова называлі сябе проста «каталікамі» або «[[Тутэйшыя (саманазва)|тутэйшымі]]»){{sfn|Jēkabsons|1999|с=229—230}}. Пасля дзяржаўнага перавароту 1934 года ўрад [[Карліс Улманіс|Карліса Улманіса]] разгарнуў жорсткую палітыку «[[Латышызацыя|латышызацыі]]». Каб канчаткова абгрунтаваць правы Латвіі на ўсходнія воласці Ілукштанскага павета, падчас [[Перапіс насельніцтва Латвіі 1935 года|ўсеагульнага перапісу насельніцтва 1935 года]] мясцовыя ўлады і перапісчыкі звярнуліся да масавых фальсіфікацый. У анкетах жыхароў першапачатковыя запісы аб беларускай або польскай нацыянальнасці самавольна закрэсліваліся і змяняліся на латышскую, а ў якасці мовы хатняга ўжытку ўпісвалася латышская{{sfn|Mežs, Németh|с=71}}. У выніку такіх маніпуляцый афіцыйная статыстыка паказала рэзкі і нерэалістычны рост долі латышоў (напрыклад, у [[Дэменская воласць|Дэменскай воласці]] з 11&nbsp;% да 27&nbsp;%, у [[Саліенская воласць|Саліенскай]] — з 15&nbsp;% да 31&nbsp;%) і адпаведнае штучнае падзенне колькасці беларусаў і палякаў{{sfn|Jēkabsons|1999|с=232}}. == Адміністрацыйны падзел == У [[1913]] годзе ў павеце было 17 валасцей<ref>{{кніга |загаловак = Волостныя, станичныя, сельскія, гминныя правленія и управленія, а также полицейскіе станы всей Россіи съ обозначеніем мѣста ихъ нахожденія |спасылка = http://www.prlib.ru/Lib/pages/item.aspx?itemid=391 |месца = Кіевъ |выдавецтва = Изд-во Т-ва Л. М. Фишъ |год = 1913 }}</ref>: {| cellpadding="10" |- valign="top" | * Бевернская — пры маёнтку Кальтэнбрунен, * [[Борнская воласць|Борнская]] — сяло Каплау, * Вітэнгейм-Сусейская — пры маёнтку Сусей, * Гарсенская — пры маёнтку Гарсен, * [[Двіецкая воласць|Дветэнская]] — пры маёнтку [[Двіетэ|Дветэн]], * [[Дэменская воласць|Дэменская]] — сяло [[Дэмэнэ|Таржок]], * [[Калкунская воласць|Калкунская]] — пры маёнтку [[Калкуны (Даўгаўпілскі край)|Калкуны]], * [[Курцумская воласць|Курцумская]] — сяло Хршчова, * Ласенская — пры маёнтку [[Шэдэрэ|Шэдэрн]], || * [[Продская воласць|Продзенская]] — пры маёнтку Балтэнзэ, * [[Рубенская воласць|Рубіненская]] — пры маёнтку Рубінен, * [[Саліенская воласць|Саланайская]] — сяло Тартак, * [[Свенцкая воласць|Свентэнская]] — пры маёнтку [[Свентэ]]н, * [[Скрудаліенская воласць|Скрудалінская]] — сяло [[Скрудаліена|Скрудаліна]], * Шлосбергская — пры маёнтку Ілукст, * Штэйнензейская — пры маёнтку Штэйнензэ, * Эзернская — сяло Бераўка. |} == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул |аўтар=[[Аляксандр Валянцінавіч Ціхаміраў|Ціхаміраў А. В.]] |загаловак=Балтыйскі вектар у беларускай палітыцы ў 1916—1920 гг. |выданне=Журнал международного права и международных отношений |год=2001 |нумар=1 |старонкі=16—22 |ref=Ціхаміраў}} * {{артыкул |аўтар= Jēkabsons Ē. |загаловак= Skład narodowościowy mieszkańców 6 gmin powiatu iłłuksztańskiego w XIX-XX wieku jako główny powód sporu terytorialnego między Łotwą a Polską w okresie międzywojennym |выданне= Granice i pogranicza. Historia codzienności i doświadczeń |тып=зборнік |год= 1999 |том= I |месца= Białystok |старонкі= 226—233 |ref=Jēkabsons}} * {{артыкул |аўтар= Mežs I., Németh Á. |загаловак= 1935. gada tautskaites datu pielāgojums rajonu un mūsdienu pagastu iedalījumam |выданне= Latvijas Zinātņu Akadēmijas Vēstis |тып=часопіс |старонкі= 61—84 |ref=Mežs, Németh}} == Спасылкі == * {{ВТ-ЭСБЕ|Иллукст}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Паветы Латвіі]] [[Катэгорыя:Паветы Курляндскай губерні]] [[Катэгорыя:Ілукштанскі павет]] qzubtvfytuivz4dm6qch93i6egc5eln 0 678893 5153522 4587902 2026-06-11T19:53:04Z DenisBorum 139498 абзацы 5153522 wikitext text/x-wiki {{Ваенны дзеяч |поўнае імя = Х’юн Ван Чаа |арыгінал імя = |дата нараджэння = |месца нараджэння = |дата смерці = |месца смерці = |Перыяд жыцця = |выява = |подпіс = |герб = |подпіс герба = |мянушка = |псеўданім = |прыналежнасць = {{Сцяг Паўднёвага В'етнама}} [[Паўднёвы В’етнам]] |гады службы = [[1949]]—[[1975]] |званне = [[File:B ARVN-OF-7.svg|22px]] [[генерал-маёр]] |род войскаў = [[Узброеныя сілы Францыі]] (1949—1954),<br>[[Узброеныя сілы Рэспублікі В’етнам]] (1955—1975) |камандаваў = [[File:ARVN 7th Division SSI.svg|22px]] [[7-я пяхотная дывізія Рэспублікі В’етнам|7-я пяхотная дывізія]],<br>[[File:Insignia of ARVN IV Corps.svg|22px]] [[IV корпус (Паўднёвы В’етнам)|IV корпус]] |частка = |бітвы = [[Індакітайская вайна]],<br>[[Вайна ў В’етнаме]]: *• [[Бой за Апбак]] *• [[Аперацыя «Нгуен Хюэ»]] *• [[Вясновае наступленне (1975)|Вясновае наступленне]] |узнагароды = |Commons = |Rodovid = |сувязі = |у адстаўцы = |роспіс = }} '''Х’юн Ван Чаа''' ({{lang-vi|Huỳnh Văn Cao}}; {{ДН|26|9|1927}} — {{ДС|26|2|2013}}) — паўднёвав’етнамскі ваенны дзеяч. Удзельнік [[Індакітайская вайна|Індакітайскай]] і [[Вайна ў В’етнаме|В’етнамскай]] войн. [[Генерал-маёр]]. == Біяграфія == Нарадзіўся ў каталіцкай сям’і ў старажытнай в’етнамскай сталіцы [[Хюэ]]. У 1945 годзе скончыў школу інжынернай практыкі, атрымаў дыплом аб заканчэнні па спецыяльнасці арыгінальны жывапіс, эквівалентны ступені [[бакалаўр]]а. Працаваў у Дэпартаменце грамадскіх работ [[Дананг]]а. 9 студзеня 1949 года уступіў ў войска [[Французскі Саюз|Французскага Саюза]]. У 1955 годзе перайшоў ва [[Узброеныя сілы Рэспублікі В’етнам]]. Спачатку займаў пасаду начальніка спецыяльнага штаба пры прэзідэнце [[Нго Дзінь З’ем]]е, затым, 26 студзеня 1957 года, прызначаны камандзірам 13-й дывізіі. У 1958 годзе быў адпраўлены на вучобу ў [[Злучаныя Штаты Амерыкі|Злучаныя Штаты]]. 3 студзеня 1959 года павышаны да звання [[палкоўнік]]а і прызначаны камандзірам 7-й пяхотнай дывізіі. 12 верасня 1962 года павышаны да [[генерал-маёр]]а і 1 студзеня 1963 года прызначаны галоўнакамандуючым IV корпуса. Пасля [[Падзенне Сайгона|падзення паўднёвав’етнамскага рэжыму]] перабраўся ў ЗША. Памёр ва ўзросце 86 гадоў. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * Trần Ngọc Thống, Hồ Đắc Huân, Lê Đình Thụy (2011). ''Lược sử Quân lực Việt Nam Cộng hòa.'' * Neil Sheehan, A Bright Shining Lie: John Paul Vann and America in Vietnam. Random House, New York. 1988 * David Halberstam, «Vietcong downs five U.S. copters, hits nine others.» The New York Times. Jan. 3, 1963 * Hoành Linh Đỗ Mậu, ''Việt Nam Máu lửa quê hương tôi'', Nhà xuất bản Hương Quê, 1986. {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Удзельнікі вайны ў В’етнаме]] [[Катэгорыя:Генералы Узброеных сіл Рэспублікі В’етнам]] [[Катэгорыя:Генерал-маёры]] guivu90qm5cqo3tzwr707y94b43q2wr 0 681022 5153540 5148943 2026-06-11T20:38:28Z 5153540 wikitext text/x-wiki {{ДД |краіна = [[Беларусь]] |званне = {{РБ, Палкоўнік}} Палкоўнік міліцыі }} '''Вольга Мікалаеўна Чамаданава''' (народжаная '''Прыстром'''; {{ВД-Прэамбула}}) — беларускі палітык. Прапагандыстка [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]], унесеная ў санкцыйныя спісы краін [[Еўрапейскі Саюз|Еўрапейскага Саюза]]. Начальнік упраўлення інфармацыі і грамадскіх сувязяў, з 2019 па 2021 год прэс-сакратар [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь]], [[палкоўнік]] міліцыі. == Біяграфія == Нарадзілася 13 кастрычніка 1977 года ў [[Мінскі раён|Мінскім раёне]]<ref name="nina">{{cite web|url=https://nina.nashaniva.com/?c=ar&i=222934|title=Прызначана новая прэс-сакратарка МУС|date=29.12.2018|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]}}</ref>. Скончыла [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт]]. Пачала працу ў сілавых структурах у 1999 годзе. Працавала ўчастковым iнспектарам, iнспектарам па справах непаўналетнiх, была кiраўнiком розных аддзяленняў мiлiцыi<ref name="zviazda">[http://zviazda.by/be/news/20201013/1602597759-pres-sakratar-mus-volga-chamadanava-ya-pavinna-byc-prykladam-dlya-svaih Прэс-сакратар МУС Вольга Чамаданава: Я павiнна быць прыкладам для сваiх дзяцей] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211129052712/http://zviazda.by/be/news/20201013/1602597759-pres-sakratar-mus-volga-chamadanava-ya-pavinna-byc-prykladam-dlya-svaih |date=29 лістапада 2021 }} — [[Звязда]], 14.10.2020</ref>. 12 гадоў узначальвала інспекцыю па справах непаўналетніх Упраўлення ўнутраных спраў Мінскага райвыканкама<ref name="nina" />. З 2019 па 2021 год займала пасаду прэс-сакратара МУС. На гэтай пасадзе каментавала дзеянні сілавых структур падчас [[Пратэсты ў Беларусі (2020)|масавых пратэстаў]], якія адбываліся напярэдадні і пасля [[Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі (2020)|прэзідэнцкіх выбараў]]<ref>{{cite web|url=https://belsat.eu/news/u-mus-prakamentavali-napad-dzyasyatkau-silavikou-z-dubinkami-na-adnu-mashynu|title=У МУС пракаментавалі напад дзясяткаў сілавікоў з дубінкамі на адну машыну|work=[[Белсат]]|date=24.09.2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://belsat.eu/news/mus-perasledavali-pratestoutsau-i-razbili-dzvery-u-kavyarni/|title=МУС: Пераследавалі пратэстоўцаў і разбілі дзверы ў кавярні|work=[[Белсат]]|date=06.09.2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://belsat.eu/news/mus-patsverdziu-uzhyvanne-spetssrodkau-u-dachynenni-da-pratestoutsau/|title=МУС пацвердзіў ужыванне спецсродкаў у дачыненні да пратэстоўцаў|work=[[Белсат]]|date=22.11.2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.svaboda.org/a/31102255.html|title=МУС патлумачыла прычыны масавага затрымання на канцэрце пад Смалявічамі|work=[[Беларуская служба Радыё «Свабода»]]|date=14.02.2021|lang=be-tarask}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.svaboda.org/a/31077612.html|title=У Менску ГУБАЗіК затрымаў адміністратара телеграм-чатаў|work=[[Беларуская служба Радыё «Свабода»]]|date=30.01.2021|lang=be-tarask}}</ref>. Актыўна публікавала навіны аб затрыманні актывістаў і відэа іх прызнанняў на камеру ў тэлеграм-канале МУС<ref>{{cite web|url=https://www.svaboda.org/a/31320464.html|title=«Управіць мазгі», «вешаць без суду». Што кажуць прапагандысты, якія трапілі пад санкцыі ЭЗ|work=[[Беларуская служба Радыё «Свабода»]]|date=28 чэрвеня 2021|lang=be-tarask}}</ref>. У студзені 2021 года суд Цэнтральнага раёна [[Мінск]]а асудзіў 43-гадовага Дзмітрыя Ушацкага на 2 гады абмежавання свабоды і выплату 5000 рублёў кампенсацыі маральнай шкоды за абразу Чамаданавай у тэлеграм-чаце<ref>{{cite web|url=https://www.svaboda.org/a/31069563.html|title=За абразу прэс-сакратаркі МУС Чамаданавай менчука асудзілі на 2 гады «хатняй хіміі» і 5000 рублёў кампэнсацыі|work=[[Беларуская служба Радыё «Свабода»]]|date=26.01.2021|lang=be-tarask}}</ref>. Рэпліка Ушацкага была выкліканая каментаром Чамаданавай аб нібыта правамернасці затрымання блогера і лідара пратэстаў [[Сяргей Леанідавіч Ціханоўскі|Сяргея Ціханоўскага]]. 4 кастрычніка 2021 года ўзначаліла Галоўнае ўпраўленне ідэалагічнай работы і па справах моладзі [[Мінгарвыканкам]]а<ref>{{cite web|url=https://nashaniva.com/?c=ar&i=278737|title=Чамаданава ўзначаліць галоўнае ўпраўленне ідэалагічнай работы Мінгарвыканкама|date=2021-10-04|access-date=2021-12-16|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]}}</ref><ref>[https://minsknews.by/olga-chemodanova-vozglavila-glavnoe-upravlenie-ideologicheskoj-raboty-i-po-delam-molodezhi-mingorispolkoma-chto-o-nej-izvestno/ minsknews.by] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211004221630/https://minsknews.by/olga-chemodanova-vozglavila-glavnoe-upravlenie-ideologicheskoj-raboty-i-po-delam-molodezhi-mingorispolkoma-chto-o-nej-izvestno/ |date=4 кастрычніка 2021 }}</ref>. У красавіку 2024 года была выбрана дэлегаткай на [[Усебеларускі народны сход 7-га склікання]] ад [[Беларускі саюз жанчын|Беларускага саюза жанчын]]<ref name=":022">{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://www.sb.by/articles/publikuem-polnyy-spisok-delegatov-vsebelorusskogo-narodnogo-sobraniya.html|title=Публикуем полный список делегатов Всебелорусского народного собрания|first=СБ-Беларусь|last=сегодня|website=www.sb.by|date=2024-04-19|access-date=2024-12-29}}</ref>. 28 чэрвеня 2025 года абрана старшынёй партыі «[[Белая Русь (партыя)|Белая Русь]]»<ref>https://belta.by/politics/view/belorusskuju-partiju-belaja-rus-vozglavila-chemodanova-723570-2025/ Белорусскую партию «Белая Русь» возглавила Чемоданова]</ref>. == Сям’я == Муж — [[Дзяніс Рыгоравіч Чамаданаў]], начальнік 2-га ўпраўлення [[Галоўнае ўпраўленне па барацьбе з арганізаванай злачыннасцю і карупцыяй|ГУБАЗіК]], сілавой службы рэжыму Лукашэнкі, па шматлікіх сведчаннях адказнай за палітычныя рэпрэсіі і гвалт супраць праціўнікаў рэжыму; уключаны ў санкцыйны спіс балтыйскіх краін<ref name=Latvia/><ref name=svaboda/>, а 2 снежня 2021 года — ў [[спіс спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб]] ЗША і санкцыйны спіс Канады<ref>{{cite web|title=ЗША і Вялікая Брытанія пашырылі санкцыі адносна Беларусі|url=https://www.svaboda.org/a/31590893.html|work=[[Беларуская служба Радыё «Свабода»]]|date=2021-12-02|access-date=2021-12-12|lang=be-tarask}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.canada.ca/en/global-affairs/news/2021/12/belarus-sanctions.html|title=Backgrounder: Belarus sanctions|work={{нп3|Міністэрства міжнародных спраў Канады|Міністэрства міжнародных спраў Канады|en|Global Affairs Canada}}|access-date=2022-01-02|lang=en|archive-date=2 студзеня 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220102153921/https://www.canada.ca/en/global-affairs/news/2021/12/belarus-sanctions.html|url-status=dead}}</ref><ref>[https://motolko.help/by-news/hto-trapiy-pad-sankczyi-es-zsha-kanady-i-vyalikabrytanii-poyny-spis/ Хто трапіў пад санкцыі ЕС, ЗША, Канады і Вялікабрытаніі? Поўны спіс] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211215225036/https://motolko.help/by-news/hto-trapiy-pad-sankczyi-es-zsha-kanady-i-vyalikabrytanii-poyny-spis/ |date=15 снежня 2021 }}</ref>. Мае двух дзяцей. == Прэміі і ўзнагароды == Лаўрэат прэміі Прэзідэнта Беларусі «За духоўнае адраджэнне», уладальнік звання «Чалавек года Міншчыны»<ref>{{Cite web |url=https://zviazda.by/be/news/20211004/1633334708-volga-chamadanava-uznachalila-galounae-upraulenne-idealagichnay-raboty-i-pa |title=zviazda.by |access-date=14 студзеня 2022 |archive-date=4 кастрычніка 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211004221806/https://zviazda.by/be/news/20211004/1633334708-volga-chamadanava-uznachalila-galounae-upraulenne-idealagichnay-raboty-i-pa |url-status=dead }}</ref>. == Міжнародныя санкцыі == 25 сакавіка 2021 года Вольга Чамаданава і яе муж Дзяніс Чамаданаў былі ўключаны ў санкцыйны спіс уладамі [[Латвія|Латвіі]]<ref name=Latvia>[https://www.mfa.gov.lv/en/news/latest-news/67714-foreign-minister-edgars-rinkevics-places-118-public-officials-of-the-republic-of-belarus-on-persona-non-grata-list Foreign Minister Edgars Rinkēvičs places 118 public officials of the Republic of Belarus on persona non grata list Міністр замежных спраў дадаў 118 афіцыйных асоб Рэспублікі Беларусь да спісу персон нон-грата] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210327172725/https://www.mfa.gov.lv/en/news/latest-news/67714-foreign-minister-edgars-rinkevics-places-118-public-officials-of-the-republic-of-belarus-on-persona-non-grata-list |date=27 сакавіка 2021 }} — Міністэрства замежных спраў Латвіі, афіцыйны сайт</ref>, [[Літва|Літвы]] і [[Эстонія|Эстоніі]] як службовыя асобы, датычныя да жорсткага здушэння мірных пратэстаў пасля прэзідэнцкіх выбараў 9 жніўня 2020 года<ref name=svaboda>{{cite web|url=https://www.svaboda.org/a/31169238.html|title=Сталі вядомыя імёны чыноўнікаў з новага пакету санкцый Літвы, Латвіі і Эстоніі. Сярод іх Аліна Касьянчык|work=[[Беларуская служба Радыё «Свабода»]]|date=25.03.2021|lang=be-tarask}}</ref>. 21 чэрвеня 2021 года ўнесена [[Чорны спіс Еўрасаюза]]. Паводле рашэння [[Еўрапейскі Саюз|ЕС]], Чамаданава як памагатая [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]], ''«будучы галоўнай медыйнай асобай Міністэрства ўнутраных спраў Беларусі, адыгрывае ключавую ролю ў скажэнні і адмаўленні фактаў гвалту ў дачыненні да пратэстоўцаў, а таксама ў распаўсюджванні ілжывай інфармацыі пра іх. Яна пагражала мірным дэманстрантам і працягвае апраўдваць гвалт супраць іх»''<ref name="EU21062021">{{cite web|url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32021R0997&from=EN|title=COUNCIL IMPLEMENTING REGULATION (EU) 2021/997|publisher=[[EUR-Lex]]|date=21.06.2021|lang=en}}</ref>. 6 ліпеня да чэрвеньскага пакета санкцый [[Еўрапейскі Саюз|ЕС]] далучыліся [[Албанія]], [[Ісландыя]], [[Ліхтэнштэйн]], [[Нарвегія]], [[Паўночная Македонія]], [[Чарнагорыя]]<ref>{{cite web|title=Declaration by the High Representative on behalf of the European Union on the alignment of certain third countries with the Council Decision (CFSP) 2021/1002 concerning restrictive measures in view of the situation in Belarus|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2021/07/06/declaration-by-the-high-representative-on-behalf-of-the-eu-on-the-alignment-of-certain-countries-concerning-restrictive-measures-in-view-of-the-situation-in-belarus/|publisher=[[Савет Еўрапейскага саюза]]|date=2021-07-06|access-date=2021-09-10|lang=en}}</ref>, 7 ліпеня — [[Швейцарыя]]<ref>{{Cite web|last=Shields|first=Michael|date=2021-07-07|editor-last=Liffey|editor-first=Kevin|title=Swiss widen sanctions list against Belarus|url=https://www.reuters.com/world/europe/swiss-widen-sanctions-list-against-belarus-2021-07-07/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210707215407/https://www.reuters.com/world/europe/swiss-widen-sanctions-list-against-belarus-2021-07-07/|archive-date=2021-07-07|access-date=2021-07-10|publisher=[[Reuters]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-07-07|title=Sanctions program: Belarus: Verordnung vom 11. Dezember 2020 über Massnahmen gegenüber Belarus (SR 946.231.116.9), Anhang 1 Origin: EU Sanctions: Art. 2 Abs. 1 (Finanzsanktionen) und Art. 3 Abs. 1 (Ein- und Durchreiseverbot)|url=https://www.seco.admin.ch/dam/seco/de/dokumente/Aussenwirtschaft/Wirtschaftsbeziehungen/Exportkontrollen/Sanktionen/Verordnungen/Belarus/belarus_2021-07-07.pdf.download.pdf/Belarus_2021-07-07.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210707175409/https://www.seco.admin.ch/dam/seco/de/dokumente/Aussenwirtschaft/Wirtschaftsbeziehungen/Exportkontrollen/Sanktionen/Verordnungen/Belarus/belarus_2021-07-07.pdf.download.pdf/Belarus_2021-07-07.pdf|archive-date=2021-07-07|access-date=2021-07-10|publisher={{нп3|Дзяржаўны сакратарыят па эканамічных пытаннях|Дзяржаўны сакратарыят па эканамічных пытаннях|de|Staatssekretariat für Wirtschaft}}|language=en}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * {{Навіна|загаловак=Вольга Чамаданава|спасылка=http://zviazda.by/be/tags/volga-chamadanava|выдавец=Газета «[[Звязда (газета)|Звязда]]»|дата публікацыі=4 чэрвеня 2021|дата доступу=23 чэрвеня 2021|access-date=14 студзеня 2022|archive-date=13 студзеня 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220113105251/https://zviazda.by/be/tags/volga-chamadanava|url-status=dead}} {{DEFAULTSORT:Чамаданава Вольга Мікалаеўна}} [[Катэгорыя:Міліцыянеры Беларусі]] [[Катэгорыя:Прапагандысты Беларусі]] [[Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным спісе ЕС]] [[Катэгорыя:Дэлегаты Усебеларускага народнага сходу 7-га склікання]] 4tqjg9wgupodudn6axab4eisov2zw5f 0 698079 5153412 4762476 2026-06-11T12:48:36Z Emilia Noah 155537 /* */ 5153412 wikitext text/x-wiki {{Цяперашняе спаборніцтва}} {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца={{ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі]] {{Канада}} [[Канада]] {{Мексіка}} [[Мексіка]] |лога=2026 FIFA World Cup emblem (horizontal, with wordmark).svg}} [[Файл:NAFTA logo.png|thumbnail]] [[Файл:Flag of the North American Free Trade Agreement (standard version).svg|thumbnail]][[Файл:FIFA World Cup wordmark.svg|thumbnail]] '''Чэмпіянат свету па футболе 2026''' — 23-і [[чэмпіянат свету па футболе]] пад эгідай [[ФІФА]], фінальны турнір якога пройдзе ў 2026 годзе ў [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Канада|Канадзе]] і [[Мексіка|Мексіцы]]<ref>[https://twitter.com/united2026/status/1006629349720764416 From Edmonton to Mexico City and everywhere in between, we are united] {{ref-en}}</ref>. {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons}} {{Чэмпіянаты свету па футболе}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты свету па футболе]] [[Катэгорыя:2026 год у футболе]] 182jpmh292hx9awim3zb2rt44x21sn5 5153515 5153412 2026-06-11T19:37:01Z JerzyKundrat 174 5153515 wikitext text/x-wiki {{Цяперашняе спаборніцтва}} {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца={{ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі]] {{Канада}} [[Канада]] {{Мексіка}} [[Мексіка]] |лога=2026 FIFA World Cup emblem (horizontal, with wordmark).svg}} [[Файл:NAFTA logo.png|thumbnail]] [[Файл:Flag of the North American Free Trade Agreement (standard version).svg|thumbnail]][[Файл:FIFA World Cup wordmark.svg|thumbnail]] '''Чэмпіянат свету па футболе 2026''' — 23-і [[чэмпіянат свету па футболе]] пад эгідай [[ФІФА]], фінальны турнір якога пройдзе ў 2026 годзе ў [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Канада|Канадзе]] і [[Мексіка|Мексіцы]]<ref>[https://twitter.com/united2026/status/1006629349720764416 From Edmonton to Mexico City and everywhere in between, we are united] {{ref-en}}</ref>. У стартавым матчы фінальнага турніру ў [[Мехіка]] 11 чэрвеня зборная [[Зборная Мексікі па футболе|Мексікі]] прымала каманду [[Зборная ПАР па футболе|ПАР]]. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons}} {{Чэмпіянаты свету па футболе}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты свету па футболе]] [[Катэгорыя:2026 год у футболе]] gk7kohth0nnd7ml4tyujkpcrxzn490e 5153516 5153515 2026-06-11T19:37:55Z JerzyKundrat 174 5153516 wikitext text/x-wiki {{Цяперашняе спаборніцтва}} {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца={{ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі]] {{Канада}} [[Канада]] {{Мексіка}} [[Мексіка]] |лога=2026 FIFA World Cup emblem (horizontal, with wordmark).svg}} [[Файл:NAFTA logo.png|thumbnail]] [[Файл:Flag of the North American Free Trade Agreement (standard version).svg|thumbnail]][[Файл:FIFA World Cup wordmark.svg|thumbnail]] '''Чэмпіянат свету па футболе 2026''' — 23-і [[чэмпіянат свету па футболе]] пад эгідай [[ФІФА]], фінальны турнір якога пройдзе ў [[2026]] годзе ў [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Канада|Канадзе]] і [[Мексіка|Мексіцы]]<ref>[https://twitter.com/united2026/status/1006629349720764416 From Edmonton to Mexico City and everywhere in between, we are united] {{ref-en}}</ref>. У стартавым матчы фінальнага турніру ў [[Мехіка]] 11 чэрвеня зборная [[Зборная Мексікі па футболе|Мексікі]] прымала каманду [[Зборная ПАР па футболе|ПАР]]. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons}} {{Чэмпіянаты свету па футболе}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты свету па футболе]] [[Катэгорыя:2026 год у футболе]] n424prpnlcy19b2oec2p7fb451os6ug 5153544 5153516 2026-06-11T21:02:03Z JerzyKundrat 174 5153544 wikitext text/x-wiki {{Цяперашняе спаборніцтва}} {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца={{ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі]] {{Канада}} [[Канада]] {{Мексіка}} [[Мексіка]] |лога=2026 FIFA World Cup emblem (horizontal, with wordmark).svg}} '''Чэмпіянат свету па футболе 2026''' — 23-і [[чэмпіянат свету па футболе]] пад эгідай [[ФІФА]], фінальны турнір якога пройдзе ў [[2026]] годзе ў [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Канада|Канадзе]] і [[Мексіка|Мексіцы]]<ref>[https://twitter.com/united2026/status/1006629349720764416 From Edmonton to Mexico City and everywhere in between, we are united] {{ref-en}}</ref>. У стартавым матчы фінальнага турніру ў [[Мехіка]] 11 чэрвеня зборная [[Зборная Мексікі па футболе|Мексікі]] прымала каманду [[Зборная ПАР па футболе|ПАР]]. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons}} {{Чэмпіянаты свету па футболе}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты свету па футболе]] [[Катэгорыя:2026 год у футболе]] hgk8gd6i5pyn8ghs9h6un6jgr50oxo8 5153592 5153544 2026-06-12T08:17:45Z Emilia Noah 155537 /* */ 5153592 wikitext text/x-wiki {{Цяперашняе спаборніцтва}} {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца={{ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі]] {{Канада}} [[Канада]] {{Мексіка}} [[Мексіка]] |лога=2026 FIFA World Cup ensign (PD version).png}} '''Чэмпіянат свету па футболе 2026''' — 23-і [[чэмпіянат свету па футболе]] пад эгідай [[ФІФА]], фінальны турнір якога пройдзе ў [[2026]] годзе ў [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], [[Канада|Канадзе]] і [[Мексіка|Мексіцы]]<ref>[https://twitter.com/united2026/status/1006629349720764416 From Edmonton to Mexico City and everywhere in between, we are united] {{ref-en}}</ref>. У стартавым матчы фінальнага турніру ў [[Мехіка]] 11 чэрвеня зборная [[Зборная Мексікі па футболе|Мексікі]] прымала каманду [[Зборная ПАР па футболе|ПАР]]. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons}} {{Чэмпіянаты свету па футболе}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты свету па футболе]] [[Катэгорыя:2026 год у футболе]] ppnnpcgjwtkgaou3ecdqkgdtxx0cco7 10 710607 5153591 4507126 2026-06-12T08:13:23Z Emilia Noah 155537 /* */ 5153591 wikitext text/x-wiki {{Навігацыйная табліца | імя = Чэмпіянат свету па баскетболе | state = <includeonly>{{{state|autocollapse}}}</includeonly> | загаловак = {{Не перакладзена 5|Чэмпіянат свету па баскетболе|Чэмпіянат свету па баскетболе|en|FIBA Basketball World Cup}} | выява = [[Файл:FIBA Basketball World Cup logo.svg|100px]] | клас_спісаў = hlist | загаловак1 = | спіс1 = * {{Не перакладзена 5|Чэмпіянат свету па баскетболе 1950|Аргентына 1950|en|1950 FIBA Basketball World Cup}} * {{Не перакладзена 5|Чэмпіянат свету па баскетболе 1954|Бразілія 1954|en|1954 FIBA Basketball World Cup}} * {{Не перакладзена 5|Чэмпіянат свету па баскетболе 1959|Чылі 1959|en|1959 FIBA Basketball World Cup}} * {{Не перакладзена 5|Чэмпіянат свету па баскетболе 1963|Бразілія 1963|en|1963 FIBA Basketball World Cup}} * {{Не перакладзена 5|Чэмпіянат свету па баскетболе 1967|Уругвай 1967|en|1967 FIBA Basketball World Cup}} * {{Не перакладзена 5|Чэмпіянат свету па баскетболе 1970|Югаславія 1970|en|1970 FIBA Basketball World Cup}} * {{Не перакладзена 5|Чэмпіянат свету па баскетболе 1974|Пуэрта-Рыка 1974|en|1974 FIBA Basketball World Cup}} * {{Не перакладзена 5|Чэмпіянат свету па баскетболе 1978|Філіпіны 1978|en|1978 FIBA Basketball World Cup}} * {{Не перакладзена 5|Чэмпіянат свету па баскетболе 1982|Калумбія 1982|en|1982 FIBA Basketball World Cup}} * {{Не перакладзена 5|Чэмпіянат свету па баскетболе 1986|Іспанія 1986|en|1986 FIBA Basketball World Cup}} * {{Не перакладзена 5|Чэмпіянат свету па баскетболе 1990|Аргентына 1990|en|1990 FIBA Basketball World Cup}} * {{Не перакладзена 5|Чэмпіянат свету па баскетболе 1994|Канада 1994|en|1994 FIBA Basketball World Cup}} * {{Не перакладзена 5|Чэмпіянат свету па баскетболе 1998|Грэцыя 1998|en|1998 FIBA Basketball World Cup}} * {{Не перакладзена 5|Чэмпіянат свету па баскетболе 2002|ЗША 2002|en|2002 FIBA Basketball World Cup}} * {{Не перакладзена 5|Чэмпіянат свету па баскетболе 2006|Японія 2006|en|2006 FIBA Basketball World Cup}} * {{Не перакладзена 5|Чэмпіянат свету па баскетболе 2010|Турцыя 2010|en|2010 FIBA Basketball World Cup}} * {{Не перакладзена 5|Чэмпіянат свету па баскетболе 2014|Іспанія 2014|en|2014 FIBA Basketball World Cup}} * {{Не перакладзена 5|Чэмпіянат свету па баскетболе 2019|Кітай 2019|en|2019 FIBA Basketball World Cup}} * [[Чэмпіянат свету па баскетболе 2023|Філіпіны, Японія, Інданезія 2023]] * ''{{Не перакладзена 5|Чэмпіянат свету па баскетболе 2027|Катар 2027|en|2027 FIBA Basketball World Cup}}'' * ''{{Не перакладзена 5|Чэмпіянат свету па баскетболе 2031|Францыя 2031|en|2031 FIBA Basketball World Cup}}'' | загаловак2 = | спіс2 = | загаловак20 = | спіс20 = | стыль_унізе = | унізе = }}<noinclude> {{doc}} [[Катэгорыя:Навігацыйныя шаблоны:Баскетбольныя чэмпіянаты]] </noinclude> fphtc6c3674xco4b1fzpyd07eau9g0v 0 713150 5153396 4828227 2026-06-11T12:10:06Z Emilia Noah 155537 /* Спасылкі */ 5153396 wikitext text/x-wiki {{Картка:Альбом|Вокладка=Коска (вокладка).jpg|Агляды=*[[Experty.by]] {{rating|7.0|10}}<ref>{{cite web|url=https://www.experty.by/content/zeman-koska-dye|title=Zeman «Коска» (+аўдыё)|date=2014-12-28|work=[[Experty.by]]|language=ru|archiveurl=|archivedate=|accessdate=2022-07-17|ref=}}</ref>}} '''«Ко{{націск}}ска»''' — [[Беларуская мова|беларускамоўны]] [[студыйны альбом]], які выдаў [[рэп]]ер [[Zeman]] у [[2014 год у гісторыі музыкі|2014 годзе]].<ref>{{Cite web|url=https://old.tuzinfm.by/performer/mp3/1263/koska.html|title=Zeman. Калі ставіцца «Коска» (Аўдыё)|last=|first=|lang=be|work=[[Тузін Гітоў]]|date=2014-09-26|accessdate=2022-07-17}}</ref> ==Спіс песень== {{tracklist | collapsed = | headline = | extra_column = | total_length = | all_writing = | all_lyrics = | all_music = | writing_credits = | lyrics_credits = | music_credits = | title1 = Неўміручы-легендарны | note1 = | writer1 = | lyrics1 = | music1 = | extra1 = | length1 = 5:30 | title2 = Коска | note2 = | writer2 = | lyrics2 = | music2 = | extra2 = | length2 = 5:40 | title3 = Героі не старэюць | note3 = feat. Ганич і Дрьомич | writer3 = | lyrics3 = | music3 = | extra3 = | length3 = 4:18 | title4 = Нелегальны эмігрант | note4 = | writer49 = | lyrics4 = | music4 = | extra4 = | length4 = 4:36 | title5 = Бясконцая гісторыя | note5 = feat. Kontra | writer5 = | lyrics5 = | music5 = | extra5 = | length5 = 3:42 | title6 = Вольга | note6 = feat. S’viedak | writer6 = | lyrics6 = | music6 = | extra6 = | length6 = 4:36 | title7 = Рок-зорка | note7 = | writer7 = | lyrics7 = | music7 = | extra7 = | length7 = 4:45 | title8 = Падае дождж | note8 = Крама cover | writer8 = | lyrics8 = | music8 = | extra8 = | length8 = 3:58 | title9 = Стары Fiat | note9 = | writer9 = | lyrics9 = | music9 = | extra9 = | length9 = 4:40 | title10 = Бар | note10 = feat. [[Вожык (рэпер)|Вожык]] | writer10 = | lyrics10 = | music10 = | extra10 = | length10 = 4:38 | title11 = Слота | note11 = | writer11 = | lyrics11 = | music11 = | extra11 = | length11 = 4:42 | title12 = Пасля ільдоў | note12 = | writer12 = | lyrics12 = | music12 = | extra12 = | length12 = 4:50 | title13 = Калыханка для сябе | note13 = feat. Мама Кобра | writer13 = | lyrics13 = | music13 = | extra13 = | length13 = 3:24 | title14 = Цень | note14 = feat. Наталіка | writer14 = | lyrics14 = | music14 = | extra14 = | length14 = 4:42 | title15 = Марш герояў | note15 = | writer15 = | lyrics15 = | music15 = | extra15 = | length15 = 3:10 | title16 = Ляці | note16 = | writer16 = | lyrics16 = | music16 = | extra16 = | length16 = 4:30 }} ==Удзельнікі запісу== *музыка: 26 Beats, Максім Элэм, Gusto, Кабэ Сабвуфер, Slavko, Віця Грубіян, Cattus XXIV, Лука. *словы: Zeman, [[Вожык (рэпер)|Вожык]], Дрьомич, Ганич, Kontra, S’viedak, Наталіка. *скрэчы: Tech Mata Dee, Лука. *запіс – Камаз на студыях «Nestanda Records» і «Super 8». ==Крытыка== Музычны крытык [[Сяргей Будкін|Сергей Будкін]] адзначыў, што ''«аранжавана і запісана ўсё такім чынам, што слухаецца рэліз ня зь лёгкім пачуцьцём сарамлівасьці і няёмкасьці, а з прыемнасьцю, а недзе нават з гонарам»''. Музычны журналіст [[Ягор Цывілька]] лічыць, што ''«альбом атрымаўся вялікім і ў чымсьці эпахальным»''. {{Зноскі}} ==Спасылкі== {{навігацыя}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Альбомы 2014 года]] [[Катэгорыя:Альбомы Zeman]] iwx9x6rm2bwjb8pjx5g5xm5yrlctekn 0 715264 5153404 4682988 2026-06-11T12:24:13Z Feeleman 163471 афармленне 5153404 wikitext text/x-wiki {{Кінематаграфіст}} '''Сандра Хюлер''' ({{lang-de|Sandra Hüller}}; {{ВД-Прэамбула}}) — [[Германія|нямецкая]] {{Актрыса|Германіі|XX стагоддзя|XXI стагоддзя}}, якая дэбютавала ў 1999 годзе. Хюлер найбольш вядомая роляй юнай ахвяры экзарцызму Міхаэлы ў фільме «Рэквіем», за якую яна атрымала «Сярэбранага мядзведзя» за найлепшую жаночую ролю на [[Берлінскі кінафестываль|Берлінскім фестывалі]] і была намінавана на [[Еўрапейская кінапрэмія найлепшай еўрапейскай актрысе|Еўрапейскую кінапрэмію найлепшай актрысе]]. У 2016 годзе выканала галоўную ролю ў фільме «[[Тоні Эрдман]]», за якую ўдастоілася Deutscher Filmpreis і [[Еўрапейская кінапрэмія найлепшай еўрапейскай актрысе|Еўрапейскай кінапрэміі найлепшай актрысе]]. == Абраная фільмаграфія == * «{{нп5|Рэквіем (фільм, 2006)|Рэквіем|en|Requiem (2006 film)}}» (2006) * «[[Тоні Эрдман]]» (2016) * «[[Мюнхен: на мяжы вайны]]» (2021) * «[[Анатомія падзення]]» (2023) * «[[Праект «Авэ Марыя» (фільм)|Праект “Авэ Марыя”]]» (2026) == Крыніцы == {{reflist}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Еўрапейская кінапрэмія найлепшай еўрапейскай актрысе}} {{Прэмія «Сезар» найлепшай актрысе}} {{DEFAULTSORT:Хюлер Сандра}} [[Катэгорыя:Актрысы Германіі]] [[Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сярэбраны мядзведзь»]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты Еўрапейскай кінапрэміі]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты «Нямецкай кінапрэміі»]] [[Катэгорыя:Актрысы тэлебачання]] nsr9ynyt1vedx0dq3fznnzup2rgascb 0 719286 5153471 5129424 2026-06-11T15:08:22Z Глеков Олег 169642 /* 1986 */ вікіфікацыя 5153471 wikitext text/x-wiki '''Прэмія [[Ленінскі камсамол Беларусі|Ленінскага камсамола Беларусі]]''' — [[узнагарода]], якой з [[1967]] года адзначаліся творчыя дасягненні ў галіне [[Літаратура|літаратуры]] і [[мастацтва]]. Памер кожнай прэміі складаў 500 руб. Прысуджалася Бюро [[ЦК ЛКСМБ]] раз у 2 гады да дня нараджэння [[камсамол]]а. == Спіс лаўрэатаў == === 1967 === * [[А. А. Анікейчык]], [[Г. І. Мурамцаў]] — скульптары, [[Л. М. Левін|Л. М. Левін]], [[В. П. Занковіч]] — архітэктары — ''за распрацоўку і стварэнне серыі мемарыяльных збудаванняў і помнікаў, якія ўвекавечваюць подзвіг савецкага народа, Ленінскага камсамола ў гады Вялікай Айчыннай вайны''; * [[І. М. Лучанок]] — ''за цыкл песень, якія раскрываюць гераізм савецкага народа, багаты духоўны свет моладзі''; * [[І. Я. Навуменка]] — ''за зборнік апавяданняў «[[Таполі юнацтва]]»''. === 1968 === * [[Л. У. Голуб]] — рэжысёр, [[К. Л. Губарэвіч]] — сцэнарыст — ''за кінафільмы «[[Дзяўчынка шукае бацьку]]» і «[[Анюціна дарога]]» (сцэнарыі Губарэвіча), «[[Міколка-паравоз (фільм)|Міколка-паравоз]]», «[[Дзеці партызана]]», «[[Вуліца малодшага сына (фільм)|Вуліца малодшага сына]]», «[[Пушчык едзе ў Прагу]]»''; * [[М. В. Данцыг]] — ''за карціны «На варце міру», «Навасёлы», «Я ведаю, горад будзе Салігорск», «Гудзе зямля Салігорская», «У заводскай сталовай». «Партызанскае вяселле», «Беларусь — маці партызанская»''; * жаночая група [[Дзяржаўны народны хор БССР|Дзяржаўнага народнага хору БССР]], мастацкі кіраўнік [[Г. І. Цітовіч]] — ''за прапаганду беларускай народнай песні''; * [[А. А. Куляшоў]] — ''за паэмы «[[Грозная пушча]]», «[[Толькі ўперад]]»''; * Народны агіттэатр «Усмешка» [[Палац культуры Магілёўскага завода штучнага валакна|Палаца культуры Магілёўскага завода штучнага валакна]], кіраўнік, сцэнарыст і рэжысёр-пастаноўшчык [[У. Дз. Бараноўскі]], балетмайстар [[М. Г. Кіракозаў]], канцэртмайстар [[А. С. Разоўскі]] — за вялікую работу па камуністычным выхаванні моладзі, праграмы [[1967]]—[[1968]]. === 1970 === * [[І. М. Дабралюбаў]] — рэжысёр, [[Дз. Я. Зайцаў]] — аператар, [[У. А. Дзяменцьеў]] — мастак — ''за мастацкі фільм «[[Іван Макаравіч]]»''; * [[Спадчына (народны ансамбль)|маладзечанскі народны ансамбль песні і танца «Спадчына»]] — ''за высокі выканальніцкі ўзровень, канцэртныя праграмы [[1968]]—[[1970]]''; * [[Н. М. Паплаўская]], [[Г. Г. Паплаўскі]] — ''за мастацкае афармленне падручнікаў, кніг для дзяцей і моладзі, за станковыя графічныя лісты (Г. Паплаўскі — «Брэст 1941», серыя «Памяць»; Н. Паплаўская — серыя «Музыка — чарадзей»)''; * [[А. А. Савіцкі]] — за аповесць «Самы высокі паверх»; === 1972 === * [[Аркестр штаба БВА]] — ''за высокае выканальніцкае майстэрства, актыўную прапаганду лепшых музычных твораў аб камсамоле, вялікую работу па ваенна-патрыятычным выхаванні моладзі''; * [[Г. М. Бураўкін]] — ''за высокі ідэйна-мастацкі ўзровень вершаў, адлюстраванне ў іх маладзёжнай тэматыкі, рэвалюцыйн. пераемнасці пакаленняў, услаўленне велічы працоўнага подзвігу камсамольцаў на новабудоўлях рэспублікі''; * [[В. А. Кучынскі]], спявак — ''за высокае выканальніцкае майстэрства і прапаганду камсамольскай песні сярод моладзі''; * [[Маладосць (народны ансамбль)|народны ансамбль песні і танца «Маладосць»]] [[Палац культуры ўпраўлення бытавога абслугоўвання насельніцтва г. Віцебска|Палаца культуры ўпраўлення бытавога абслугоўвання насельніцтва г. Віцебска]] — ''за вялікую работу па камуністычным выхаванні моладзі і высокі мастацкі ўзровень канцэртнага рэпертуару''; * [[Дз. Б. Смольскі]] — ''за араторыю «Мая Радзіма», песні пра Радзіму, партыю, камсамол''; * [[У. Я. Хазанскі]] — '' за шматгадовую журналісцкую працу ў камсамольскім друку і за аповесць «Спытайце ў бяроз»''. === 1974 === * [[А. X. Асіпенка]] — ''за літаратурны запіс кнігі [[А. Ю. Дзенісовіч]]а «Арлінае племя»''; * [[А. Ю. Дзенісевіч]], журналіст — ''пасмяротна; за вялікую работу па камуністычным выхаванні юнакоў і дзяўчат, актыўную прапаганду гераізму моладзі ў гады Вялікай Айчыннай вайны, за дакументальная аповесць «Арлінае племя» ў літаратурны запісе [[А. X. Асіпенка|А. X. Асіпенкі]]''; * [[Л. А. Браслаўскі]] — сцэнарыст, [[В. М. Сукманаў]], [[Р. З. Ясінскі]] — рэжысёры — ''за кінафільм «[[Праз дзесяць гадоў, або Надзеі і трывогі 10 "А"|Праз дзесяць гадоў, або Надзеі і трывогі 10 „А“]]», за высокі мастацкі ўзровень распрацоўкі тэмы выхавання маладога пакалення''; * [[А. С. Грачанікаў]] — ''за зборнік вершаў «Грыбная пара»''; * [[В. В. Зуёнак]] — ''за зборнік вершаў «Сяліба»''; * народны хор [[Дом культуры будаўнічага трэста № 5 г. Мінска|Дома культуры будаўнічага трэста № 5 г. Мінска]], мастацкі кіраўнік [[С. І. Дробыш]] — ''за вялікую работу па камуністычным выхаванні моладзі і высокі мастацкі ўзровень канцэртнага рэпертуару). === 1976 === * [[Р. І. Барадулін]], [[Г. М. Вагнер]] — '' праслаўленне бессмяротнага подзвігу герояў Брэсцкай крэпасці (Р. Барадулін — паэма «[[Балада Брэсцкай крэпасці]]». Г. Вагнер — вакальна-сімфанічныя паэма «Героям Брэста»)''; * [[Песняры|вакальна-інструментальны ансамбль «Песняры»]], мастацкі кіраўнік [[У. Г. Мулявін]] — ''за высокае выканальніцкае майстэрства, вялікую работу па эстэтычным выхаванні моладзі''; * [[В. Н. Дашук]], рэжысёр — ''за цыкл дакументальных фільмаў «Жанчына з забітай вёскі», «Немы крык», «Жменя пяску»''; * народны тэатр [[Палац культуры Мінскага трактарнага завода|Палаца культуры Мінскага трактарнага завода]], рэжысёр [[А. М. Бяляеў]] — ''за вялікую работу па камуністычным выхаванні моладзі, высокую грамадзянскасць, ідэйна-палітычнай накіраванасць і актуальнасць рэпертуару''; * [[У. В. Церабун]] — ''за стварэнне помніка ахвярам фашызму, устаноўленага на месцы былой в. [[Дальва (мемарыяльны комплекс)|Дальва]] [[Лагойскі раён|Лагойскага раёна]]). === 1978 === * [[Ансамбль песні і танца БВА]], мастацкі кіраўнік [[В. І. Смыслоў]] — ''за вялікую работу па ваенна-патрыятычным і эстэтычным выхаванні моладзі''; * [[Радасць (народны ансамбль)|брэсцкі народны ансамбль танца «Радасць»]], мастацкі кіраўнік [[Анатоль Міхайлавіч Вараб’ёў|А. М. Вараб’ёў]] — ''за развіццё самадзеяч мастацтваў творчасці, канцэртныя праграмы 1976—1977 і высокае выканальніцкае майстэрства''; * [[А. А. Жук]] — ''за кнігу прозы «Зоркі над палігонам»''; * [[В. К. Іваноў]] — ''за стварэнне вакальна-сімфанічнай паэмы «Элегія пра чацвёртую бярозу», песні пра камсамол''; * [[В. Я. Мазынскі]] — рэжысёр, [[С. М. Шульга]] — акцёр — ''за спектакль «Сымон-музыка» ў [[Беларускі тэатр імя Я. Коласа|Беларускім тэатры імя Я. Коласа]]''; * [[В. А. Нікіфараў]], кінарэжысёр — ''за кінафільмы пра моладзь «Зімародак», «Хлеб пахне порахам», «Сын старшыні»''; * [[В. Д. Рубінчык]] — рэжысёр, [[Т. Дз. Логінава]] — аператар, [[А. І. Чартовіч]] — мастак — ''за паэтычнае адлюстраванне ўдзелу юных патрыётаў у Вялікай Айчыннай вайне ў мастацкім фільме «[[Вянок санетаў (фільм)|Вянок санетаў]]»''; * [[Я. І. Янішчыц]] — ''за кніга вершаў «Дзень вечаровы»''; * [[В. У. Слушнік]], [[Н. Ц. Чайка]], [[І. І. Садоўскі]], радыёжурналісты — ''за цыкл радыёперадач «Пульс БАМа»''. === 1980 === * [[Г. П. Пашкоў]] — ''кніга вершаў «Чырвоны жаваранак» (на рускай мове) і «Дыстанцыя небяспекі»''; * народная агітацыйна-мастацкая брыгада «Імпульс» [[Мінскае вытворчае аб’яднанне імя У. І. Леніна|Мінскага вытворчага аб’яднання імя У. І. Леніна]], мастацкі кіраўнік [[Л. І. Ярмак]] і народны [[Вясёлка (ансамбль танца)|ансамбль танца «Вясёлка»]] [[Палац культуры Белсаўпрофа|Палаца культуры Белсаўпрофа]], мастацкі кіраўнік [[В. П. Ямінскі]] — ''за актыўную работу па эстэтычным выхаванні моладзі, удзел у культурным абслугоўванні ўдарных камсамольскіх будоўляў''; * [[Верасы (ансамбль)|вакальна-інструментальны ансамбль «Верасы»]] [[Беларуская дзяржаўная філармонія|Беларускай дзяржаўнай філармоніі]], кіраўнік [[В. П. Раінчык]] — ''за вялікую работу па камуністычным выхаванні моладзі, высокую грамадзянскасць, ідэйна-палітычную накіраванасць канцэртных праграм, прафесійнае майстэрства''; * [[Л. К. Захлеўны]] — ''за вакальны цыкл «Памяць», песні, прысвечаныя савецкай моладзі''; * [[В. П. Маркавец]] — ''за стварэнне шэрагу палотнаў пра жыццё беларускай вёскі — «Свята ў Докшыцах», «Купалле» «Дзед Алесь і бабка Марыля»''; * [[С. Б. Журавель]], [[А. А. Жук]], [[Л. І. Катковіч]] — ''за выкананне галоўных роляў у спектаклі «Вэмбі» па п’есе [[Ф. Зальтэн]]а ў [[Беларускі рэспубліканскі тэатр юнага гледача|Беларускім рэспубліканскім тэатры юнага гледача]]''; * [[С. П. Лук’янчыкаў]], кінарэжысёр — ''за цыкл спартыўных фільмаў''. === 1982 === * [[А. А. Дудараў]] — ''за зборнік апавяданняў «Святая птушка», п’есу «Выбар»''; * [[В. С. Гігевіч]] — ''за аповесць «Жыціва»''; * [[У. А. Тоўсцік]] — ''за серыю жывапісных твораў «Людзі маёй рэспублікі»''; * народная дзіцячая студыя выяўленчага мастацтва [[Палац культуры тэкстыльшчыкаў (Мінск)|Палаца культуры тэкстыльшчыкаў г. Мінска]], кіраўнік заслужаны дзеяч мастацтваў БССР [[В. Ф. Сумараў]] — ''за вялікую работу па эстэтычным выхаванні дзяцей і падлеткаў, афармленне дзіцячых кафэ «Алёнка» і «Вясёлка» ў [[Парк культуры і адпачынку імя М. Горкага (Мінск)|парку культуры і адпачынку імя М. Горкага]] г. Мінска''; * [[У. І. Буднік]] — ''за цыкл песень «Я твой трубач таварыш камсамол»''; * узорны піянерскі ансамбль песні і танца [[Рэспубліканскі Палац піянераў і школьнікаў|Рэспубліканскага Палаца піянераў і школьнікаў]] — ''за вялікую работу па эстэтычным выхаванні дзяцей і падлеткаў, кіраўнік [[В. Я. Яловік]]''; * народны ансамбль танца [[Раніца (ансамбль танца)|«Раніца»]] Гродзенскага Палаца культуры тэкстыльшчыкаў, кіраўнік засл. дз. культуры БССР Я. А. Штоп — ''за вял. заслугі ў прапагандзе і развіцці самадз. танцавальнага мастацтва, высокае выканальніцкае майстэрства, вялікую работу па эстэтычным выхаванні моладзі''; * народны цырк [[Гомельскі шклозавод імя М. В. Ламаносава|Гомельскага ордэна Леніна шклозавода імя М. В. Ламаносава]] кіраўнік [[В. А. Абель]] — ''за вялікую работу па эстэтычным і фізічным выхаванні моладзі, культурнаму абслугоўванню ўдарных камсамольскіх будоўляў''; * народны аркестр народных інструментаў [[Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка|Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя М. Горкага]], кіраўнік заслужаны работнік культуры БССР [[У. С. Перацяцька]] — ''за вялікую работу па прапагандзе народнай музыкі, эстэтычным выхаванні моладзі''; * [[В. І. Карака]], архітэктар — ''за вялікі творчы ўклад у распрацоўку праекта і ўвядзенне ў строй [[Мінск (маладзёжны цэнтр, Наваполацк)|маладзёжнага цэнтра «Мінск»]] у [[Наваполацк]]у''; * [[В. Я. Яўсееў]], [[А. І. Чадовіч]], архітэктары — ''за вялікі творчы ўклад у распрацоўку праекта і ўвядзенне ў строй бібліятэкі № 11 у мікрараёне [[Чыжоўка (жылы раён)|Чыжоўка]] г. Мінска). === 1984 === * [[С. Р. Гарбунова]] — ''за высокае прафесійнае майстэрства, стварэнне твораў у галіне [[станковая скульптура|станковай]] і [[манументальная скульптура|манументальнай скульптуры]] — «Рабфак», «Слова камуніста», мемарыяльныя дошкі Герою Савецкага Саюза [[М. П. Чэпік (ваенны)|М. П. Чэпік]]у, [[Помнік С. Буднаму (Нясвіж)|помнік С. Буднаму]]''; * [[Сябры (ансамбль)|вакальна-інструментальны ансамбль «Сябры»]] Гомельскай абласной філармоніі, мастацкі кіраўнік [[А. І. Ярмоленка]], музычны кіраўнік [[М. У. Сацура]] — ''за вялікую работу па прапагандзе савецкай і беларускія народныя песні, высокае прафесійнае майстэрства, актыўны ўдзел у культ. абслугоўванні ўдарных камсамольскіх будоўляў''; * [[І. М. Шуміліна]], піяністка. — ''за вялікую работу па эстэтычным выхаванні моладзі, высокае выканальніцкае майстэрства, актыўны ўдзел у культурным абслугоўванні ўдарных камсамольскіх будоўляў''; * [[Л. Я. Колас]], спявачка — ''за выкананне галоўных роляў у оперных спектаклях Дзяржаўнага тэатра оперы і балета БССР [[1982]]—[[1984]]''; * [[В. С. Манаеў]] — ''за выкананне роляў у спектаклях [[Беларускі тэатр імя Я. Купалы|Беларускага тэатра імя Я. Купалы]] [[1982]]—[[1984]]''; * [[В. А. Ягорава]], журналістка — ''за цыкл публікацый на ваенна-патрыятычную тэматыку «Раскажыце пра вайну»''; * [[Лялькі (ансамбль)|узорны дзіцячы ансамбль танца «Лялькі»]] [[Баранавіцкі гарадскі Дом культуры|Баранавіцкага гарадскога Дома культуры]], мастацкі кіраўнік [[Ганна Міхайлаўна Ліхман|Г. М. Ліхман]], канцэрт-майстар [[В. П. Басенка]] — ''за вялікую работу па эстэтычным выхаванні падрастаючага пакалення, высокае выканальніцкае майстэрства''; * народны эстрадна-харэаграфічны калектыў «[[Чараўніцы (харэаграфічны калектыў)|Чараўніцы]]» [[Дом культуры работнікаў гандлю (Мінск)|Дома культуры работнікаў гандлю г. Мінска]], кіраўнікі заслужаныя артысты БССР [[Р. Е. Красоўская]] і [[М. П. Красоўскі]] — ''за вялікую работу па эстэтычным выхаванні моладзі, высокае выканальніцкае майстэрства). === 1986 === * [[Хрысціна Аляксееўна Лялько|X. А. Лялько]] — ''за кнігу апавяданняў «Дарога пад гару»''; * [[М. М. Мятліцкі]] — ''за зборнік вершаў «Мой дзень зямны»''; * [[У. А. Арлоў]] — ''за кн. апавяданняў «Добры дзень, мая шыпшына» і за вялікую работу па маральна-эстэтычным выхаванні падрастаючага пакалення''; * [[У. В. Крываблоцкі]] — ''за манументальную размалёўку «У імя міру на зямлі» ў [[Ушацкі музей народнай славы імя Уладзіміра Елісеевіча Лабанка|музеі народнай славы]] г. п. [[Ушачы]] Віцебскай вобласці''; * [[Г. К. Гарэлава]] — ''за стварэнне камерных твораў і музыкі для дзяцей''; * [[В. В. Маслюк]], галоўны рэжысёр [[Рускі драматычны тэатр БССР імя М. Горкага|Рускага драматычнага тэатра БССР імя М. Горкага]] — ''за пастаноўку спектакляў апошніх гадоў, вялікую работу з творчай моладдзю''; * [[І. А. Душкевіч]], [[А. В. Куркоў]], артысты балета Дзяржаўнага тэатра оперы і балета БССР — ''за высокае выканальніцкае майстэрства, творчыя работы апошніх гадоў''; * народны тэатр Краснапольскага раённага Дома культуры Магілёўскай вобласці, мастацкі кіраўнік, рэжысёр [[В. І. Ермаловіч]] — ''за вялікую работу па эстэтычным выхаванні моладзі, актыўны ўдзел у развіцці самастойнай творчасці юнакоў і дзяўчат, пастаноўкі спектакляў апошніх гадоў''; * народны ансамбль песні і танца «Сузор’е» клуба будаўнічага трэста № 8 г. Брэста, мастацкі кіраўнік [[В. Дз. Васіленка]], кіраўнік аркестравай групы [[В. П. Мартыненка]] — ''за вялікую работу па эстэтычным выхаванні моладзі, яркае ўвасабленне тэмы працы, міру і дружбы ў канцэртных праграмах, актыўны ўдзел у культурным абслугоўванні ўдарных камсамольскіх будоўляў''; * мінскі ўзорны ансамбль бальнага танца [[Усмешка (ансамбль)|«Усмешка»]] клуба [[Інтэграл (кампанія)|вытворчага аб’яднання «Інтэграл»]], мастацкія кіраўнікі [[У. С. Шалькевіч|У. С.]] і [[Ж. В. Шалькевіч]]ы — ''за шматгадовую і ппённую працу па эстэтычным выхаванні дзяцей і падлеткаў, вялікі ўклад у развіццё беларускай бальнай харэаграфіі''; * Мінскі народны цымбальны аркестр [[Рэспубліканскі Палац культуры прафтэхадукацыі|Рэспубліканскага Палаца культуры прафтэхадукацыі]], мастацкі кіраўнік [[Г. А. Ермачэнкаў]] — ''за вялікую работу па эстэтычным выхаванні моладзі, развіццю і прапагандзе самадзейнай мастацкай творчасці, высокае выканальніцкае майстэрства''. == Літаратура == * {{крыніцы/ЭЛіМ|4|Прэміі|аўтар=[[Г. П. Прахарэнка]]}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Ленінскі камсамол Беларусі]] [[Катэгорыя:1967 год у Беларусі]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1967 годзе]] [[Катэгорыя:Узнагароды Беларускай ССР]] k9ovme85usdg7iei285cwlu3erxua64 0 720010 5153416 5091688 2026-06-11T13:01:01Z Dmitru 13386 Годы жизни 5153416 wikitext text/x-wiki {{Вучоны}} '''Уладзімір Аляксеевіч Ямелічаў''' (нар. {{ДН|10|8|1930}}, г. [[Макар’еў]], [[Кастрамская вобласць]], [[Расія]] - 2023) — матэматык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1973), прафесар (1975)<ref>[https://obm.bsu.by/matematiki/emelichev-vladimir-alekseevich/ Емеличев В.А.] // БГУ</ref>. == Біяграфія == Скончыщ [[Іванаўскі дзяржаўны ўніверсітэт|Іванаўскі дзяржаўны педагагічны інстытут]] (спецыяльнасць «Матэматыка», 1952). Працаваў у Шуйскім педагагічным інстытуце, Уладзімірскім філіяле Маскоўскага машынабудаўнічага інстытута (1955—1963), НДІ эканомікі і эканоміка-матэматычных метадаў планавання пры Дзяржплане БССР (1963—1966, 1973—1983), [[Беларускі політэхнічны інстытут|Беларускім політэхнічным інстытуце]] (1983—1987), [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускім дзяржаўным універсітэце]] (1971—1973 і з 1987, [[Механіка-матэматычны факультэт БДУ|механіка-матэматычны факультэт]], кафедра матэматычнай кібернетыкі, прафесар). Навуковыя інтарэсы: дыскрэтная матэматыка. == Узнагароды == [[Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь]] (1998). == Бібліяграфія == * О методах решения задач дискретной оптимизации : диссертация … доктора физико-математических наук : 01.01.09 : защищена 22.06.1972 : утверждена 23.02.1973 / Емеличев Владимир Алексеевич. — Москва, 1972. * Лекции по теории графов / [В. А. Емеличев и др.]. — Москва, 2009. * Многогранники, графы, оптимизация / В. А. Емеличев, М. М. Ковалев, М. К. Кравцов. — Москва, 1981. * Stability in the Combinatorial Vector Optimization Problems / V. A. Emelichev, K. G. Kuz’min, A. M. Leonovich // Automation and Remote Control. — 2004. — Vol. 65, iss. 2. — P. 227—240. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{refless}} == Літаратура == * Ямелічаў Уладзімір Аляксеевіч // Матэматычная энцыклапедыя. — Мінск, 2001. — С. 435. * {{Крыніцы/БелСЭ|11|Ямелічаў Уладзімір Аляксеевіч||542}} * {{Крыніцы/БелЭн|18-1|Ямелічаў Уладзімір Аляксеевіч||266}} * Емеличев Владимир Алексеевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 501. * Емеличев Владимир Алексеевич // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001 : 80 год. — Мінск, 2001. — С. 89. == Спасылкі == * {{bis.nlb.by|140867|Ямелічаў Уладзімір Аляксеевіч}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Ямелічаў Уладзімір Аляксеевіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кастрамской вобласці]] [[Катэгорыя:Матэматыкі СССР]] [[Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі]] mk04jm2v7l03k70a07c4lgtx9iv9p42 5153419 5153416 2026-06-11T13:03:32Z Dmitru 13386 /* Спасылкі */ В.А. Емеличев и его книги по математике 5153419 wikitext text/x-wiki {{Вучоны}} '''Уладзімір Аляксеевіч Ямелічаў''' (нар. {{ДН|10|8|1930}}, г. [[Макар’еў]], [[Кастрамская вобласць]], [[Расія]] - 2023) — матэматык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1973), прафесар (1975)<ref>[https://obm.bsu.by/matematiki/emelichev-vladimir-alekseevich/ Емеличев В.А.] // БГУ</ref>. == Біяграфія == Скончыщ [[Іванаўскі дзяржаўны ўніверсітэт|Іванаўскі дзяржаўны педагагічны інстытут]] (спецыяльнасць «Матэматыка», 1952). Працаваў у Шуйскім педагагічным інстытуце, Уладзімірскім філіяле Маскоўскага машынабудаўнічага інстытута (1955—1963), НДІ эканомікі і эканоміка-матэматычных метадаў планавання пры Дзяржплане БССР (1963—1966, 1973—1983), [[Беларускі політэхнічны інстытут|Беларускім політэхнічным інстытуце]] (1983—1987), [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускім дзяржаўным універсітэце]] (1971—1973 і з 1987, [[Механіка-матэматычны факультэт БДУ|механіка-матэматычны факультэт]], кафедра матэматычнай кібернетыкі, прафесар). Навуковыя інтарэсы: дыскрэтная матэматыка. == Узнагароды == [[Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь]] (1998). == Бібліяграфія == * О методах решения задач дискретной оптимизации : диссертация … доктора физико-математических наук : 01.01.09 : защищена 22.06.1972 : утверждена 23.02.1973 / Емеличев Владимир Алексеевич. — Москва, 1972. * Лекции по теории графов / [В. А. Емеличев и др.]. — Москва, 2009. * Многогранники, графы, оптимизация / В. А. Емеличев, М. М. Ковалев, М. К. Кравцов. — Москва, 1981. * Stability in the Combinatorial Vector Optimization Problems / V. A. Emelichev, K. G. Kuz’min, A. M. Leonovich // Automation and Remote Control. — 2004. — Vol. 65, iss. 2. — P. 227—240. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{refless}} == Літаратура == * Ямелічаў Уладзімір Аляксеевіч // Матэматычная энцыклапедыя. — Мінск, 2001. — С. 435. * {{Крыніцы/БелСЭ|11|Ямелічаў Уладзімір Аляксеевіч||542}} * {{Крыніцы/БелЭн|18-1|Ямелічаў Уладзімір Аляксеевіч||266}} * Емеличев Владимир Алексеевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 501. * Емеличев Владимир Алексеевич // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001 : 80 год. — Мінск, 2001. — С. 89. == Спасылкі == * {{bis.nlb.by|140867|Ямелічаў Уладзімір Аляксеевіч}} * [https://urss.ru/cgi-bin/db.pl?page=Avt&list=49981 В.А. Емеличев и его книги по математике] // Изд-во URSS {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Ямелічаў Уладзімір Аляксеевіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кастрамской вобласці]] [[Катэгорыя:Матэматыкі СССР]] [[Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі]] bwtg32osjttssfrjji69p3xkun8i7f7 0 720629 5153501 4868268 2026-06-11T18:42:16Z ZolaSukhar 169411 Аднаўленне бібліяграфіі, дададзены звесткі 5153501 wikitext text/x-wiki {{Іншыя ПІБ|Бельскі|Аляксандр}} {{навуковец | Вядомыя вучні = [[Яўгенія Лязо]] | Узнагароды і прэміі = [[Літаратурная прэмія імя Івана Мележа]] (1999) }} '''Аляксандр Іванавіч Бельскі''' (нар. {{ДН|23|7|1963}}, в. [[Цімкавічы (Капыльскі раён)|Цімкавічы]], [[Капыльскі раён]], [[Мінская вобласць]]) — [[Беларусь|беларускі]] [[літаратуразнавец]], [[пісьменнік]]. [[Доктар філалагічных навук]] (1998), [[прафесар]] (2002). == Біяграфія == Скончыў [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт]] ([[Філалагічны факультэт БДУ|філалагічны факультэт]], спецыяльнасць «[[Беларуская мова]] і [[Беларуская літаратура|літаратура]], [[руская мова]] і [[руская літаратура|літаратура]]», 1986). Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (філалагічны факультэт, кафедра тэарэтычнага і беларускага літаратуразнаўства, прафесар). Навуковыя інтарэсы: гісторыя беларускай літаратуры XX—XXI стст.; літаратурная крытыка. Пад псеўданімам Алесь Ветах выступае як празаік. Атрымаў [[Літаратурная прэмія імя Івана Мележа|Літаратурную прэмію імя Івана Мележа]] за мастацкую кнігу «Хроніка смутку» (1999)<ref>{{Cite web|url=https://rod-slova.by/ab-redaktsyi/atary/ales-ivanavich-belski-/|title=Роднае слова. Алесь Іванавіч Бельскі}}</ref>. == Выбраная бібліяграфія == === Мастацкія кнігі: === * Ружовая знічка / А. Ветах. — Мінск, 1994. * Хроніка смутку / А. Ветах. — Мінск, 1999. * і інш. ==== Калектыўныя зборнікі: ==== * Карані: аповесці, апавяданні. — Мінск, 1994. * Вальс пад журлівымі таполямі: аповесці, апавяданні. — Мінск, 2008. * У Храме зямнога кахання: аповесці, апавяданні. — Мінск, 2009. === Публіцыстычныя зборнікі: === * Пакуль баліць душа: літаратурна-крытычныя артыкулы / А. І. Бельскі. — Мінск, 1995. * Экалогія душы: артыкулы, нарысы, эсэ. — Мінск, 2003. * Галасы і вобразы: літаратурна-крытычныя артыкулы / А. І. Бельскі. — Мінск, 2008. === Дапаможнікі для настаўнікаў: === * Сучасная беларуская літаратура: станаўленне і развіццё творчых індывідуальнасцяў (80—90-я гг.): дапаможнік для настаўнікаў / А. І. Бельскі. — Мінск, 1997. * Свет ад травы да зор: Беларуская паэзія: сістэма вобразаў прыроды, паэтыка пейзажу: вучэбна-метадычны дапаможнік для настаўнікаў / А. І. Бельскі. — Мінск, 1998. * Краса і смутак: дапаможнік для настаўнікаў / А. І. Бельскі. — Мінск, 2000. * Сучасная літаратура Беларусі: дапаможнік для настаўнікаў / А. І. Бельскі. — Мінск, 2000. === Навуковыя працы: === * Жывая мова краявідаў: Пейзаж у беларускай паэзіі / А. І. Бельскі. — Мінск, 1997. * Пейзаж у беларускай паэзіі (эвалюцыя, паэтыка, сістэма вобразаў) : дысертацыя … доктара філалагічных навук : 10.01.01 : абаронена 14.04.1998 : зацверджана 09.12.1998 / Бельскі Алесь Іванавіч. — Мінск, 1998. * Гісторыя беларускай літаратуры ХХ стагоддзя: гісторыя і сучаснасць / А. І. Бельскі. — Мінск, 2005. * і інш. {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|18-1|Бельскі Алесь|Бельская А. У.|350}} * Бельский Алесь // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 349. {{DEFAULTSORT:Бельскі Аляксандр Іванавіч}} [[Катэгорыя:Літаратуразнаўцы СССР]] [[Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі]] gwe00dr6crj7g6fy6fho0t5jqu92bw5 5153529 5153501 2026-06-11T20:15:53Z ZolaSukhar 169411 Інфармацыя для біяграфіі са спасылкамі 5153529 wikitext text/x-wiki {{Іншыя ПІБ|Бельскі|Аляксандр}} {{навуковец | Навуковы кіраўнік = [[Алег Антонавіч Лойка]] | Вядомыя вучні = [[Яўгенія Лязо]] | Вядомы як = [[Алесь Ветах]] | Узнагароды і прэміі = [[Літаратурная прэмія імя Івана Мележа]] (1999) }} '''Аляксандр Іванавіч Бельскі''' (нар. {{ДН|23|7|1963}}, в. [[Цімкавічы (Капыльскі раён)|Цімкавічы]], [[Капыльскі раён]], [[Мінская вобласць]]) — [[Беларусь|беларускі]] [[літаратуразнавец]], [[пісьменнік]]. [[Доктар філалагічных навук]] (1998), [[прафесар]] (2002). == Біяграфія == Скончыў [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт]] ([[Філалагічны факультэт БДУ|філалагічны факультэт]], спецыяльнасць «[[Беларуская мова]] і [[Беларуская літаратура|літаратура]], [[руская мова]] і [[руская літаратура|літаратура]]», 1986). Вучань [[Алег Антонавіч Лойка|Алега Лойкі]], які быў навуковым кіраўніком кандыдацкай дысертацыі і навуковым кансультантам доктарскай <ref>{{Cite web|url=https://bsu.by/employee/41988-d/biography|title=БДУ. Пра супрацоўніка}}</ref>. Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (філалагічны факультэт, кафедра тэарэтычнага і беларускага літаратуразнаўства, прафесар). Навуковыя інтарэсы: гісторыя беларускай літаратуры XX—XXI стст.; літаратурная крытыка. Галоўны рэдактар навукова-метадычнага часопіса «[[Беларуская мова і літаратура (часопіс)|Беларуская мова і літаратура]]» <ref>{{Cite web|url=https://aiv.by/nashi-zhurnaly/belaruskaya-mova-i-litaratura/|title=Беларуская мова і літаратура. Рэдакцыйная калегія}}</ref>, намеснік галоўнага рэдактара навукова-метадычнага часопіса «[[Роднае слова (часопіс)|Роднае слова]]» <ref>{{Cite web|url=https://rod-slova.by/chasopis/redaktsyjnaja-kalegija/|title=Роднае слова. Рэдакцыйная калегія}}</ref>. Навуковы кіраўнік дыпломнай працы літаратаркі [[Яўгенія Лязо|Яўгеніі Лязо]]<ref>{{Cite web|url=https://elib.bsu.by/handle/123456789/340117|title=“Слова на Антыпасху” Кірыла Тураўскага: біблейска-хрысціянская аснова: анатацыя да дыпломнай работы / Касіловіч Яўгенія Дзмітрыеўна; Філалагічны факультэт, Кафедра тэарэтычнага і беларускага літаратуразнаўства; навук. кір. А.І. Бельскі.}}</ref>. Пад псеўданімам Алесь Ветах выступае як празаік. Атрымаў [[Літаратурная прэмія імя Івана Мележа|Літаратурную прэмію імя Івана Мележа]] за мастацкую кнігу «Хроніка смутку» (1999)<ref>{{Cite web|url=https://rod-slova.by/ab-redaktsyi/atary/ales-ivanavich-belski-/|title=Роднае слова. Алесь Іванавіч Бельскі}}</ref>. == Выбраная бібліяграфія == === Мастацкія кнігі: === * Ружовая знічка / А. Ветах. — Мінск, 1994. * Хроніка смутку / А. Ветах. — Мінск, 1999. * і інш. ==== Калектыўныя зборнікі: ==== * Карані: аповесці, апавяданні. — Мінск, 1994. * Вальс пад журлівымі таполямі: аповесці, апавяданні. — Мінск, 2008. * У Храме зямнога кахання: аповесці, апавяданні. — Мінск, 2009. === Публіцыстычныя зборнікі: === * Пакуль баліць душа: літаратурна-крытычныя артыкулы / А. І. Бельскі. — Мінск, 1995. * Экалогія душы: артыкулы, нарысы, эсэ. — Мінск, 2003. * Галасы і вобразы: літаратурна-крытычныя артыкулы / А. І. Бельскі. — Мінск, 2008. === Дапаможнікі для настаўнікаў: === * Сучасная беларуская літаратура: станаўленне і развіццё творчых індывідуальнасцяў (80—90-я гг.): дапаможнік для настаўнікаў / А. І. Бельскі. — Мінск, 1997. * Свет ад травы да зор: Беларуская паэзія: сістэма вобразаў прыроды, паэтыка пейзажу: вучэбна-метадычны дапаможнік для настаўнікаў / А. І. Бельскі. — Мінск, 1998. * Краса і смутак: дапаможнік для настаўнікаў / А. І. Бельскі. — Мінск, 2000. * Сучасная літаратура Беларусі: дапаможнік для настаўнікаў / А. І. Бельскі. — Мінск, 2000. === Навуковыя працы: === * Жывая мова краявідаў: Пейзаж у беларускай паэзіі / А. І. Бельскі. — Мінск, 1997. * Пейзаж у беларускай паэзіі (эвалюцыя, паэтыка, сістэма вобразаў) : дысертацыя … доктара філалагічных навук : 10.01.01 : абаронена 14.04.1998 : зацверджана 09.12.1998 / Бельскі Алесь Іванавіч. — Мінск, 1998. * Гісторыя беларускай літаратуры ХХ стагоддзя: гісторыя і сучаснасць / А. І. Бельскі. — Мінск, 2005. * і інш. {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|18-1|Бельскі Алесь|Бельская А. У.|350}} * Бельский Алесь // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 349. {{DEFAULTSORT:Бельскі Аляксандр Іванавіч}} [[Катэгорыя:Літаратуразнаўцы СССР]] [[Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі]] t9l1nequoxf9dfhu4lueyg0xs8s94vz 5153543 5153529 2026-06-11T20:51:13Z ZolaSukhar 169411 Дададзена выява асобы 5153543 wikitext text/x-wiki {{Іншыя ПІБ|Бельскі|Аляксандр}} {{навуковец | Выява = БельскАлесьІванавіч.jpg | Навуковы кіраўнік = [[Алег Антонавіч Лойка]] | Вядомыя вучні = [[Яўгенія Лязо]] | Вядомы як = [[Алесь Ветах]] | Узнагароды і прэміі = [[Літаратурная прэмія імя Івана Мележа]] (1999) }} '''Аляксандр Іванавіч Бельскі''' (нар. {{ДН|23|7|1963}}, в. [[Цімкавічы (Капыльскі раён)|Цімкавічы]], [[Капыльскі раён]], [[Мінская вобласць]]) — [[Беларусь|беларускі]] [[літаратуразнавец]], [[пісьменнік]]. [[Доктар філалагічных навук]] (1998), [[прафесар]] (2002). == Біяграфія == Скончыў [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт]] ([[Філалагічны факультэт БДУ|філалагічны факультэт]], спецыяльнасць «[[Беларуская мова]] і [[Беларуская літаратура|літаратура]], [[руская мова]] і [[руская літаратура|літаратура]]», 1986). Вучань [[Алег Антонавіч Лойка|Алега Лойкі]], які быў навуковым кіраўніком кандыдацкай дысертацыі і навуковым кансультантам доктарскай <ref>{{Cite web|url=https://bsu.by/employee/41988-d/biography|title=БДУ. Пра супрацоўніка}}</ref>. Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (філалагічны факультэт, кафедра тэарэтычнага і беларускага літаратуразнаўства, прафесар). Навуковыя інтарэсы: гісторыя беларускай літаратуры XX—XXI стст.; літаратурная крытыка. Галоўны рэдактар навукова-метадычнага часопіса «[[Беларуская мова і літаратура (часопіс)|Беларуская мова і літаратура]]» <ref>{{Cite web|url=https://aiv.by/nashi-zhurnaly/belaruskaya-mova-i-litaratura/|title=Беларуская мова і літаратура. Рэдакцыйная калегія}}</ref>, намеснік галоўнага рэдактара навукова-метадычнага часопіса «[[Роднае слова (часопіс)|Роднае слова]]» <ref>{{Cite web|url=https://rod-slova.by/chasopis/redaktsyjnaja-kalegija/|title=Роднае слова. Рэдакцыйная калегія}}</ref>. Навуковы кіраўнік дыпломнай працы літаратаркі [[Яўгенія Лязо|Яўгеніі Лязо]]<ref>{{Cite web|url=https://elib.bsu.by/handle/123456789/340117|title=“Слова на Антыпасху” Кірыла Тураўскага: біблейска-хрысціянская аснова: анатацыя да дыпломнай работы / Касіловіч Яўгенія Дзмітрыеўна; Філалагічны факультэт, Кафедра тэарэтычнага і беларускага літаратуразнаўства; навук. кір. А.І. Бельскі.}}</ref>. Пад псеўданімам Алесь Ветах выступае як празаік. Атрымаў [[Літаратурная прэмія імя Івана Мележа|Літаратурную прэмію імя Івана Мележа]] за мастацкую кнігу «Хроніка смутку» (1999)<ref>{{Cite web|url=https://rod-slova.by/ab-redaktsyi/atary/ales-ivanavich-belski-/|title=Роднае слова. Алесь Іванавіч Бельскі}}</ref>. == Выбраная бібліяграфія == === Мастацкія кнігі: === * Ружовая знічка / А. Ветах. — Мінск, 1994. * Хроніка смутку / А. Ветах. — Мінск, 1999. * і інш. ==== Калектыўныя зборнікі: ==== * Карані: аповесці, апавяданні. — Мінск, 1994. * Вальс пад журлівымі таполямі: аповесці, апавяданні. — Мінск, 2008. * У Храме зямнога кахання: аповесці, апавяданні. — Мінск, 2009. === Публіцыстычныя зборнікі: === * Пакуль баліць душа: літаратурна-крытычныя артыкулы / А. І. Бельскі. — Мінск, 1995. * Экалогія душы: артыкулы, нарысы, эсэ. — Мінск, 2003. * Галасы і вобразы: літаратурна-крытычныя артыкулы / А. І. Бельскі. — Мінск, 2008. === Дапаможнікі для настаўнікаў: === * Сучасная беларуская літаратура: станаўленне і развіццё творчых індывідуальнасцяў (80—90-я гг.): дапаможнік для настаўнікаў / А. І. Бельскі. — Мінск, 1997. * Свет ад травы да зор: Беларуская паэзія: сістэма вобразаў прыроды, паэтыка пейзажу: вучэбна-метадычны дапаможнік для настаўнікаў / А. І. Бельскі. — Мінск, 1998. * Краса і смутак: дапаможнік для настаўнікаў / А. І. Бельскі. — Мінск, 2000. * Сучасная літаратура Беларусі: дапаможнік для настаўнікаў / А. І. Бельскі. — Мінск, 2000. === Навуковыя працы: === * Жывая мова краявідаў: Пейзаж у беларускай паэзіі / А. І. Бельскі. — Мінск, 1997. * Пейзаж у беларускай паэзіі (эвалюцыя, паэтыка, сістэма вобразаў) : дысертацыя … доктара філалагічных навук : 10.01.01 : абаронена 14.04.1998 : зацверджана 09.12.1998 / Бельскі Алесь Іванавіч. — Мінск, 1998. * Гісторыя беларускай літаратуры ХХ стагоддзя: гісторыя і сучаснасць / А. І. Бельскі. — Мінск, 2005. * і інш. {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|18-1|Бельскі Алесь|Бельская А. У.|350}} * Бельский Алесь // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 349. {{DEFAULTSORT:Бельскі Аляксандр Іванавіч}} [[Катэгорыя:Літаратуразнаўцы СССР]] [[Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі]] jlxed4ig712zkqiyieqrujwfeqyn23b 5153652 5153543 2026-06-12T11:17:13Z ZolaSukhar 169411 ZolaSukhar перанёс старонку [[Аляксандр Іванавіч Бельскі]] у [[Алесь Іванавіч Бельскі]]: Вырашэнне неадназначнасці: Па просьбе асобы, пра якую напісаны артыкул / Пісьменнік знакаміты пад іменем Алесь Бельскі 5153543 wikitext text/x-wiki {{Іншыя ПІБ|Бельскі|Аляксандр}} {{навуковец | Выява = БельскАлесьІванавіч.jpg | Навуковы кіраўнік = [[Алег Антонавіч Лойка]] | Вядомыя вучні = [[Яўгенія Лязо]] | Вядомы як = [[Алесь Ветах]] | Узнагароды і прэміі = [[Літаратурная прэмія імя Івана Мележа]] (1999) }} '''Аляксандр Іванавіч Бельскі''' (нар. {{ДН|23|7|1963}}, в. [[Цімкавічы (Капыльскі раён)|Цімкавічы]], [[Капыльскі раён]], [[Мінская вобласць]]) — [[Беларусь|беларускі]] [[літаратуразнавец]], [[пісьменнік]]. [[Доктар філалагічных навук]] (1998), [[прафесар]] (2002). == Біяграфія == Скончыў [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт]] ([[Філалагічны факультэт БДУ|філалагічны факультэт]], спецыяльнасць «[[Беларуская мова]] і [[Беларуская літаратура|літаратура]], [[руская мова]] і [[руская літаратура|літаратура]]», 1986). Вучань [[Алег Антонавіч Лойка|Алега Лойкі]], які быў навуковым кіраўніком кандыдацкай дысертацыі і навуковым кансультантам доктарскай <ref>{{Cite web|url=https://bsu.by/employee/41988-d/biography|title=БДУ. Пра супрацоўніка}}</ref>. Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (філалагічны факультэт, кафедра тэарэтычнага і беларускага літаратуразнаўства, прафесар). Навуковыя інтарэсы: гісторыя беларускай літаратуры XX—XXI стст.; літаратурная крытыка. Галоўны рэдактар навукова-метадычнага часопіса «[[Беларуская мова і літаратура (часопіс)|Беларуская мова і літаратура]]» <ref>{{Cite web|url=https://aiv.by/nashi-zhurnaly/belaruskaya-mova-i-litaratura/|title=Беларуская мова і літаратура. Рэдакцыйная калегія}}</ref>, намеснік галоўнага рэдактара навукова-метадычнага часопіса «[[Роднае слова (часопіс)|Роднае слова]]» <ref>{{Cite web|url=https://rod-slova.by/chasopis/redaktsyjnaja-kalegija/|title=Роднае слова. Рэдакцыйная калегія}}</ref>. Навуковы кіраўнік дыпломнай працы літаратаркі [[Яўгенія Лязо|Яўгеніі Лязо]]<ref>{{Cite web|url=https://elib.bsu.by/handle/123456789/340117|title=“Слова на Антыпасху” Кірыла Тураўскага: біблейска-хрысціянская аснова: анатацыя да дыпломнай работы / Касіловіч Яўгенія Дзмітрыеўна; Філалагічны факультэт, Кафедра тэарэтычнага і беларускага літаратуразнаўства; навук. кір. А.І. Бельскі.}}</ref>. Пад псеўданімам Алесь Ветах выступае як празаік. Атрымаў [[Літаратурная прэмія імя Івана Мележа|Літаратурную прэмію імя Івана Мележа]] за мастацкую кнігу «Хроніка смутку» (1999)<ref>{{Cite web|url=https://rod-slova.by/ab-redaktsyi/atary/ales-ivanavich-belski-/|title=Роднае слова. Алесь Іванавіч Бельскі}}</ref>. == Выбраная бібліяграфія == === Мастацкія кнігі: === * Ружовая знічка / А. Ветах. — Мінск, 1994. * Хроніка смутку / А. Ветах. — Мінск, 1999. * і інш. ==== Калектыўныя зборнікі: ==== * Карані: аповесці, апавяданні. — Мінск, 1994. * Вальс пад журлівымі таполямі: аповесці, апавяданні. — Мінск, 2008. * У Храме зямнога кахання: аповесці, апавяданні. — Мінск, 2009. === Публіцыстычныя зборнікі: === * Пакуль баліць душа: літаратурна-крытычныя артыкулы / А. І. Бельскі. — Мінск, 1995. * Экалогія душы: артыкулы, нарысы, эсэ. — Мінск, 2003. * Галасы і вобразы: літаратурна-крытычныя артыкулы / А. І. Бельскі. — Мінск, 2008. === Дапаможнікі для настаўнікаў: === * Сучасная беларуская літаратура: станаўленне і развіццё творчых індывідуальнасцяў (80—90-я гг.): дапаможнік для настаўнікаў / А. І. Бельскі. — Мінск, 1997. * Свет ад травы да зор: Беларуская паэзія: сістэма вобразаў прыроды, паэтыка пейзажу: вучэбна-метадычны дапаможнік для настаўнікаў / А. І. Бельскі. — Мінск, 1998. * Краса і смутак: дапаможнік для настаўнікаў / А. І. Бельскі. — Мінск, 2000. * Сучасная літаратура Беларусі: дапаможнік для настаўнікаў / А. І. Бельскі. — Мінск, 2000. === Навуковыя працы: === * Жывая мова краявідаў: Пейзаж у беларускай паэзіі / А. І. Бельскі. — Мінск, 1997. * Пейзаж у беларускай паэзіі (эвалюцыя, паэтыка, сістэма вобразаў) : дысертацыя … доктара філалагічных навук : 10.01.01 : абаронена 14.04.1998 : зацверджана 09.12.1998 / Бельскі Алесь Іванавіч. — Мінск, 1998. * Гісторыя беларускай літаратуры ХХ стагоддзя: гісторыя і сучаснасць / А. І. Бельскі. — Мінск, 2005. * і інш. {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|18-1|Бельскі Алесь|Бельская А. У.|350}} * Бельский Алесь // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 349. {{DEFAULTSORT:Бельскі Аляксандр Іванавіч}} [[Катэгорыя:Літаратуразнаўцы СССР]] [[Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі]] jlxed4ig712zkqiyieqrujwfeqyn23b 5153655 5153652 2026-06-12T11:18:29Z ZolaSukhar 169411 Змена назвы 5153655 wikitext text/x-wiki {{Іншыя ПІБ|Бельскі|Аляксандр}} {{навуковец | Выява = БельскАлесьІванавіч.jpg | Навуковы кіраўнік = [[Алег Антонавіч Лойка]] | Вядомыя вучні = [[Яўгенія Лязо]] | Вядомы як = [[Алесь Ветах]] | Узнагароды і прэміі = [[Літаратурная прэмія імя Івана Мележа]] (1999) }} '''Алесь Іванавіч Бельскі''' (нар. {{ДН|23|7|1963}}, в. [[Цімкавічы (Капыльскі раён)|Цімкавічы]], [[Капыльскі раён]], [[Мінская вобласць]]) — [[Беларусь|беларускі]] [[літаратуразнавец]], [[пісьменнік]]. [[Доктар філалагічных навук]] (1998), [[прафесар]] (2002). == Біяграфія == Скончыў [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт]] ([[Філалагічны факультэт БДУ|філалагічны факультэт]], спецыяльнасць «[[Беларуская мова]] і [[Беларуская літаратура|літаратура]], [[руская мова]] і [[руская літаратура|літаратура]]», 1986). Вучань [[Алег Антонавіч Лойка|Алега Лойкі]], які быў навуковым кіраўніком кандыдацкай дысертацыі і навуковым кансультантам доктарскай <ref>{{Cite web|url=https://bsu.by/employee/41988-d/biography|title=БДУ. Пра супрацоўніка}}</ref>. Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (філалагічны факультэт, кафедра тэарэтычнага і беларускага літаратуразнаўства, прафесар). Навуковыя інтарэсы: гісторыя беларускай літаратуры XX—XXI стст.; літаратурная крытыка. Галоўны рэдактар навукова-метадычнага часопіса «[[Беларуская мова і літаратура (часопіс)|Беларуская мова і літаратура]]» <ref>{{Cite web|url=https://aiv.by/nashi-zhurnaly/belaruskaya-mova-i-litaratura/|title=Беларуская мова і літаратура. Рэдакцыйная калегія}}</ref>, намеснік галоўнага рэдактара навукова-метадычнага часопіса «[[Роднае слова (часопіс)|Роднае слова]]» <ref>{{Cite web|url=https://rod-slova.by/chasopis/redaktsyjnaja-kalegija/|title=Роднае слова. Рэдакцыйная калегія}}</ref>. Навуковы кіраўнік дыпломнай працы літаратаркі [[Яўгенія Лязо|Яўгеніі Лязо]]<ref>{{Cite web|url=https://elib.bsu.by/handle/123456789/340117|title=“Слова на Антыпасху” Кірыла Тураўскага: біблейска-хрысціянская аснова: анатацыя да дыпломнай работы / Касіловіч Яўгенія Дзмітрыеўна; Філалагічны факультэт, Кафедра тэарэтычнага і беларускага літаратуразнаўства; навук. кір. А.І. Бельскі.}}</ref>. Пад псеўданімам Алесь Ветах выступае як празаік. Атрымаў [[Літаратурная прэмія імя Івана Мележа|Літаратурную прэмію імя Івана Мележа]] за мастацкую кнігу «Хроніка смутку» (1999)<ref>{{Cite web|url=https://rod-slova.by/ab-redaktsyi/atary/ales-ivanavich-belski-/|title=Роднае слова. Алесь Іванавіч Бельскі}}</ref>. == Выбраная бібліяграфія == === Мастацкія кнігі: === * Ружовая знічка / А. Ветах. — Мінск, 1994. * Хроніка смутку / А. Ветах. — Мінск, 1999. * і інш. ==== Калектыўныя зборнікі: ==== * Карані: аповесці, апавяданні. — Мінск, 1994. * Вальс пад журлівымі таполямі: аповесці, апавяданні. — Мінск, 2008. * У Храме зямнога кахання: аповесці, апавяданні. — Мінск, 2009. === Публіцыстычныя зборнікі: === * Пакуль баліць душа: літаратурна-крытычныя артыкулы / А. І. Бельскі. — Мінск, 1995. * Экалогія душы: артыкулы, нарысы, эсэ. — Мінск, 2003. * Галасы і вобразы: літаратурна-крытычныя артыкулы / А. І. Бельскі. — Мінск, 2008. === Дапаможнікі для настаўнікаў: === * Сучасная беларуская літаратура: станаўленне і развіццё творчых індывідуальнасцяў (80—90-я гг.): дапаможнік для настаўнікаў / А. І. Бельскі. — Мінск, 1997. * Свет ад травы да зор: Беларуская паэзія: сістэма вобразаў прыроды, паэтыка пейзажу: вучэбна-метадычны дапаможнік для настаўнікаў / А. І. Бельскі. — Мінск, 1998. * Краса і смутак: дапаможнік для настаўнікаў / А. І. Бельскі. — Мінск, 2000. * Сучасная літаратура Беларусі: дапаможнік для настаўнікаў / А. І. Бельскі. — Мінск, 2000. === Навуковыя працы: === * Жывая мова краявідаў: Пейзаж у беларускай паэзіі / А. І. Бельскі. — Мінск, 1997. * Пейзаж у беларускай паэзіі (эвалюцыя, паэтыка, сістэма вобразаў) : дысертацыя … доктара філалагічных навук : 10.01.01 : абаронена 14.04.1998 : зацверджана 09.12.1998 / Бельскі Алесь Іванавіч. — Мінск, 1998. * Гісторыя беларускай літаратуры ХХ стагоддзя: гісторыя і сучаснасць / А. І. Бельскі. — Мінск, 2005. * і інш. {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|18-1|Бельскі Алесь|Бельская А. У.|350}} * Бельский Алесь // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 349. {{DEFAULTSORT:Бельскі Аляксандр Іванавіч}} [[Катэгорыя:Літаратуразнаўцы СССР]] [[Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі]] dqwcqn533lyyej93ieh7fvdred20ids 0 722866 5153583 5149141 2026-06-12T07:39:42Z Margulis5 168329 Margulis5 перанёс старонку [[Это Минск, детка]] у [[This Minsk Media]]: Больш распаўсюджаная назва: у праекта аднавілася назва 5149141 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Это Минск, детка}} {{Сайт |імя = This Minsk Media |лагатып = THISMINSKMEDIA CURRENT LOGO.png |тып = [[СМІ]] |рэгістрацыя = няма |мовы = [[Беларуская мова|беларуская]], [[Руская мова|руская]] |уладальнік = [[Яўген Малахоўскі]] |аўтар = Яўген Малахоўскі |бягучы статус = дзеючы }} '''«Это Минск, детка»''', скарочана '''ЭМД''', міжнародная назва '''This Minsk Media''' — [[Беларусь|беларускае]] незалежнае [[СМІ]], якое публікуе кантэнт на беларускай і рускай мовах. Распаўсюджваецца праз [[Telegram]]-канал, [[YouTube]]-канал і іншыя [[Сацыяльная сетка|сацсеткі]] і месэнджары. Тэлеграм-канал праекта ў маі 2022 года прызнаны экстрэмісцкім матэрыялам у Беларусі<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://reform.by/313020-spisok-jekstremistskih-materialov-popolnili-dvumja-telegram-kanalami|title=Список экстремистских материалов пополнили двумя телеграм-каналами|last=REFORM.by|website=REFORM.by|date=2022-05-14|access-date=2024-02-02}}</ref> і Расіі. == Гісторыя == Першым рэсурсам, створаным пад брэндам «Это Минск, детка» была суполка ў сацыяльных сетках «У Кантакце» ў 2013 годзе. У асноўным публікаваўся гумарыстычны кантэнт звязаны з [[Мінск]]ам. У 2017 годзе пра «Это Минск, детка» напісалі некалькі іншых СМІ і абвінавачвалі праект у вярбоўцы наймітаў<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://sozh.info/gruppa-ehto-minsk-detka-verbuet-najomnikov-dlya-vojjny-na-ukraine/|title=Группа «Это Минск, детка!» вербует наёмников для войны на Украине|last=sozh|website=Наш Гомель - Новости Гомеля сегодня|date=2017-01-12|access-date=2023-12-16}}</ref> для [[Вайна на ўсходзе Украіны|вайны ва Украіне]]. Гэта было звязаны з актыўнымі заклікамі праектам да пасільнай дапамогі [[Тактычная група «Беларусь»|тактычнай групе «Беларусь»]], якая брала ўдзеле ва ўзброеным канфлікце на Данбасе на баку Украіны. Таксама іх абвінавацілі ў [[Русафобія|русафобіі]] і [[нацызм]]е<ref>{{Cite web|url=http://ross-bel.ru/analitika/article_post/administrator-soobshchestva-eto-minsk-detka-natsist-i-rusofob-analiz-publikatsiy|title=Администратор сообщества «Это Минск, детка!» — нацист и русофоб? Анализ публикаций Аналитика|website=ross-bel.ru|access-date=2023-12-16}}</ref>. 13 студзеня 2020 года аўтару «Это Минск, детка» патэлефанавалі з [[ГУБАЗіК]] і выклікалі на размову. Як паведамляе заснавальнік праекта, яму прапанавалі супрацоўніцтва з [[Праваахоўныя органы|праваахоўнымі органамі]], ад якіх ён адмовіўся<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://nashaniva.com/?c=ar&i=244363&lang=ru|title=Администратор группы «Это Минск, детка!»: Меня пытались вербовать, угрожали ответственностью за разжигание вражды|website=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|access-date=2023-12-16}}</ref>. Ён лічыць, што гэта магло быць звязана з [[Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі (2020)|прэзідэнцкімі выбарамі]], якія мусілі неўзабаве адбыцца. Падчас перадвыбарчай кампаніі і саміх выбараў медыяпраект перайшоў у рэжым актыўнага інфармацыйнага супраціву [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандру Лукашэнку]]. Публікаваліся праграмы апазіцыйных кандыдатаў, крытычныя навіны. «Это Минск, детка» заклікалі жыхароў Беларусі да ўдзелу ў [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|пратэстах]] супраць фальсіфікацыі выбараў і [[гвалт]]у [[Сілавікі|сілавікоў]]. Таксама суполка каардынавала многія дваровыя ініцыятывы і была злучанльным звяном паміж штабам [[Святлана Георгіеўна Ціханоўская|Ціханоўскай]] і дварамі<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.youtube.com/watch?v=rj9AqpyCbF4|title=Еще один "пиарщик". Кто координировал дворовые акции в 2020-м от штаба Тихановской? Будет дополнено|access-date=2023-12-16}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://ont.by/news/dvorovye-akcii-v-2020-godu-kto-ih-ustraival-i-koordiniroval-rubrika-budet-dopolneno|title=Дворовые акции в 2020 году: кто их устраивал и координировал? Рубрика «Будет дополнено»|website=ont.by|date=2022-02-09|access-date=2023-12-16}}</ref>. У лістападзе 2020 года Яўген Малахоўскі пакінуў Беларусь, асцерагаючыся арышту. Ён пераехаў у [[Кіеў]], але не спыніў дзейнасць праекту. 14 траўня 2022 года па заяве пракуратуры Мінска Telegram-канал «Это Минск, детка» прызнаны экстрэмісцкім<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://nashaniva.com/?c=ar&i=289936&lang=ru|title=Телеграм-каналы «Это Минск, детка» и Partyzan признаны экстремистскими|website=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|access-date=2023-12-16}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://www.belta.by/incident/view/dva-telegram-kanala-priznany-ekstremistskimi-501805-2022/|title=Два Telegram-канала признаны экстремистскими|website=www.belta.by|date=2022-05-14|access-date=2023-12-16}}</ref>, што пацягнула вялікую колькасць «адпісак» у [[Telegram]]. У 2022 годзе суполка «Это Минск, детка» заблакіравана для карыстальнікаў з [[Расія|Расіі]] па патрабаванні Генеральнай пракуратуры РФ ад 24.02.2022 № 27-31-2020/Ид2145-22<ref>{{Cite web|url=https://reform.by/327991-vkontakte-zablokiroval-v-rossii-pablik-jeto-minsk-detka/amp|title=ВКонтакте заблокировал в России паблик «Это Минск, детка!»|website=[[Reform.by]]|access-date=2023-12-16}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://mediazona.by/news/2022/09/01/eto-genprokuratura-rf/|title=«Вконтакте» заблокировал паблик «Это Минск, детка!» для доступа из России|website=Медиазона Беларусь|access-date=2023-12-16|archive-date=19 кастрычніка 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221019200336/https://mediazona.by/news/2022/09/01/eto-genprokuratura-rf/|url-status=dead}}</ref>. Пастановай суда Цэнтральнага раёна г. Мінска ад 13 траўня 2022 года Telegram-канал з назвай «Гэта Менск, дзетка» занесены ў Рэспубліканскі спіс экстрэмісцкіх матэрыялаў. 15 чэрвеня 2023 года ўсе іншыя сацыяльныя сеткі праекта (Youtube-канал, Tik-Tok-акаўнт, старонка ў Twitter і ўліковы запіс у Instagram) таксама занесены ў спіс пастановай Барысаўскага раённага суда Мінскай вобласці<ref>{{Cite web |url=http://mininform.gov.by/documents/respublikanskiy-spisok-ekstremistskikh-materialov/ |title=Республиканский список экстремистских материалов |access-date=19 кастрычніка 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220205151347/http://www.mininform.gov.by/documents/respublikanskiy-spisok-ekstremistskikh-materialov/ |archivedate=5 лютага 2022 |url-status=dead }}</ref>. У верасні 2022 года некаторыя ўдзельнікі каманды «Это Минск, детка» адправіліся ва [[Украіна|Украіну]] каб зрабіць фільм-рэпартаж пра [[полк Каліноўскага]]. Былі арганізаваны перадпаказы<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://novychas.online/palityka/prem-era-filma-pra-polk-kalinouskaha-prajszla-u-p|title=Прэм’ера фільма пра Полк Каліноўскага прайшла ў Польшчы|first=Уладзімір|last=Лапцэвіч|website=[[Новы Час (газета)|Новы Час]]|date=2022-11-20|access-date=2023-12-16}}</ref><ref>{{Cite web|lang=be|url=https://www.svaboda.org/a/32158882.html|title=«Усе аб’яднаныя адной ідэяй — вызваліць Беларусь і вярнуцца дамоў». Выйшаў фільм-рэпартаж пра полк Каліноўскага|website=[[Беларуская служба Радыё «Свабода»]]|date=2022-12-02|access-date=2023-12-16}}</ref> гэтага рэпартажу ў некаторых гарадах [[Польшча|Польшчы]] — [[Варшава|Варшаве]], [[Кракаў|Кракаве]] і [[Беласток]]у з грашовым зборам на патрэбы палка. Падчас перадпаказаў сабрана 1 тысяча еўра<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://malanka.media/news/18343|title=«КАЛІНОЎЦЫ: НАДЗЕЯ НА ПЕРАМОГУ»: онлайн-премьера фильма|website=Маланка Медиа|date=2022-12-02|access-date=2023-12-16}}</ref>. У 2024 годзе беларускія ўлады абвясцілі праект [[Экстрэмісцкае фарміраванне|экстрэмісцкім фарміраваннем]]<ref>{{cite web|url=https://nashaniva.com/337731|title=У Беларусі новыя «экстрэмісцкія фармаванні»|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2024-02-26|accessdate=2024-03-04}}</ref>. == Склад каманды == Усе ўдзельнікі каманды «Это Минск, детка» — беларусы, асноўная частка каманды жыве ў [[Польшча|Польшчы]]. Некаторыя ўдзельнікі трымаюцца ананімнасці. Кіраўнік праекта — Яўген Малахоўскі. == Кантэнт у сацыяльных сетках == Унікальны кантэнт транслююць толькі ў некалькіх сацыяльных сетках, астатняе дубліруюць наяўную інфармацыю. * Youtube — відэаролікі з дайджэстам самых цікавых навін за апошні час, а таксама тэматычныя ролікі. * [[TikTok|Tik-tok]] — кароткія гумарыстычныя ролікі а таксама навінавыя ролікі, што не ўвайшлі ў дайджэст на Youtube. * [[Spotify]] — падкасты на розную тэматыку. * Telegram — навіны, гістарычныя і сучасныя фатаграфіі Мінска і рэгіёнаў. {{Зноскі}} == Спасылкі == * [http://mininform.gov.by/documents/respublikanskiy-spisok-ekstremistskikh-materialov/ Рэспубліканскі спіс экстрэмісцкіх матэрыялаў] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220205151347/http://www.mininform.gov.by/documents/respublikanskiy-spisok-ekstremistskikh-materialov/ |date=5 лютага 2022 }} (Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь) {{ізаляваны артыкул|date=2024-01-18}} [[Катэгорыя:Беларускія інтэрнэт-СМІ]] [[Катэгорыя:Telegram-каналы]] [[Катэгорыя:Цэнзура ў Беларусі]] lg74i2xx25pw3wwcnf1g0tqv55lrnya 5153595 5153583 2026-06-12T08:28:17Z Margulis5 168329 5153595 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Это Минск, детка}} {{Сайт |імя = This Minsk Media |лагатып = THISMINSKMEDIA CURRENT LOGO.png |тып = [[СМІ]] |рэгістрацыя = няма |мовы = [[Беларуская мова|беларуская]], [[Руская мова|руская]] |уладальнік = [[Яўген Малахоўскі]] |аўтар = Яўген Малахоўскі |бягучы статус = дзеючы }} '''This Minsk Media''' — [[Беларусь|беларускае]] незалежнае [[СМІ]], якое публікуе кантэнт на беларускай і рускай мовах. Распаўсюджваецца праз [[Telegram]]-канал, [[YouTube]]-канал і іншыя [[Сацыяльная сетка|сацсеткі]] і месэнджары. Тэлеграм-канал праекта ў маі 2022 года прызнаны экстрэмісцкім матэрыялам у Беларусі<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://reform.by/313020-spisok-jekstremistskih-materialov-popolnili-dvumja-telegram-kanalami|title=Список экстремистских материалов пополнили двумя телеграм-каналами|last=REFORM.by|website=REFORM.by|date=2022-05-14|access-date=2024-02-02}}</ref> і Расіі. == Гісторыя == Першым рэсурсам, створаным пад брэндам «Это Минск, детка» была суполка ў сацыяльных сетках «У Кантакце» ў 2013 годзе. У асноўным публікаваўся гумарыстычны кантэнт звязаны з [[Мінск]]ам. У 2017 годзе пра «Это Минск, детка» напісалі некалькі іншых СМІ і абвінавачвалі праект у вярбоўцы наймітаў<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://sozh.info/gruppa-ehto-minsk-detka-verbuet-najomnikov-dlya-vojjny-na-ukraine/|title=Группа «Это Минск, детка!» вербует наёмников для войны на Украине|last=sozh|website=Наш Гомель - Новости Гомеля сегодня|date=2017-01-12|access-date=2023-12-16}}</ref> для [[Вайна на ўсходзе Украіны|вайны ва Украіне]]. Гэта было звязаны з актыўнымі заклікамі праектам да пасільнай дапамогі [[Тактычная група «Беларусь»|тактычнай групе «Беларусь»]], якая брала ўдзеле ва ўзброеным канфлікце на Данбасе на баку Украіны. Таксама іх абвінавацілі ў [[Русафобія|русафобіі]] і [[нацызм]]е<ref>{{Cite web|url=http://ross-bel.ru/analitika/article_post/administrator-soobshchestva-eto-minsk-detka-natsist-i-rusofob-analiz-publikatsiy|title=Администратор сообщества «Это Минск, детка!» — нацист и русофоб? Анализ публикаций Аналитика|website=ross-bel.ru|access-date=2023-12-16}}</ref>. 13 студзеня 2020 года аўтару «Это Минск, детка» патэлефанавалі з [[ГУБАЗіК]] і выклікалі на размову. Як паведамляе заснавальнік праекта, яму прапанавалі супрацоўніцтва з [[Праваахоўныя органы|праваахоўнымі органамі]], ад якіх ён адмовіўся<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://nashaniva.com/?c=ar&i=244363&lang=ru|title=Администратор группы «Это Минск, детка!»: Меня пытались вербовать, угрожали ответственностью за разжигание вражды|website=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|access-date=2023-12-16}}</ref>. Ён лічыць, што гэта магло быць звязана з [[Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі (2020)|прэзідэнцкімі выбарамі]], якія мусілі неўзабаве адбыцца. Падчас перадвыбарчай кампаніі і саміх выбараў медыяпраект перайшоў у рэжым актыўнага інфармацыйнага супраціву [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандру Лукашэнку]]. Публікаваліся праграмы апазіцыйных кандыдатаў, крытычныя навіны. «Это Минск, детка» заклікалі жыхароў Беларусі да ўдзелу ў [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|пратэстах]] супраць фальсіфікацыі выбараў і [[гвалт]]у [[Сілавікі|сілавікоў]]. Таксама суполка каардынавала многія дваровыя ініцыятывы і была злучанльным звяном паміж штабам [[Святлана Георгіеўна Ціханоўская|Ціханоўскай]] і дварамі<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.youtube.com/watch?v=rj9AqpyCbF4|title=Еще один "пиарщик". Кто координировал дворовые акции в 2020-м от штаба Тихановской? Будет дополнено|access-date=2023-12-16}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://ont.by/news/dvorovye-akcii-v-2020-godu-kto-ih-ustraival-i-koordiniroval-rubrika-budet-dopolneno|title=Дворовые акции в 2020 году: кто их устраивал и координировал? Рубрика «Будет дополнено»|website=ont.by|date=2022-02-09|access-date=2023-12-16}}</ref>. У лістападзе 2020 года Яўген Малахоўскі пакінуў Беларусь, асцерагаючыся арышту. Ён пераехаў у [[Кіеў]], але не спыніў дзейнасць праекту. 14 траўня 2022 года па заяве пракуратуры Мінска Telegram-канал «Это Минск, детка» прызнаны экстрэмісцкім<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://nashaniva.com/?c=ar&i=289936&lang=ru|title=Телеграм-каналы «Это Минск, детка» и Partyzan признаны экстремистскими|website=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|access-date=2023-12-16}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://www.belta.by/incident/view/dva-telegram-kanala-priznany-ekstremistskimi-501805-2022/|title=Два Telegram-канала признаны экстремистскими|website=www.belta.by|date=2022-05-14|access-date=2023-12-16}}</ref>, што пацягнула вялікую колькасць «адпісак» у [[Telegram]]. У 2022 годзе суполка «Это Минск, детка» заблакіравана для карыстальнікаў з [[Расія|Расіі]] па патрабаванні Генеральнай пракуратуры РФ ад 24.02.2022 № 27-31-2020/Ид2145-22<ref>{{Cite web|url=https://reform.by/327991-vkontakte-zablokiroval-v-rossii-pablik-jeto-minsk-detka/amp|title=ВКонтакте заблокировал в России паблик «Это Минск, детка!»|website=[[Reform.by]]|access-date=2023-12-16}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://mediazona.by/news/2022/09/01/eto-genprokuratura-rf/|title=«Вконтакте» заблокировал паблик «Это Минск, детка!» для доступа из России|website=Медиазона Беларусь|access-date=2023-12-16|archive-date=19 кастрычніка 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221019200336/https://mediazona.by/news/2022/09/01/eto-genprokuratura-rf/|url-status=dead}}</ref>. Пастановай суда Цэнтральнага раёна г. Мінска ад 13 траўня 2022 года Telegram-канал з назвай «Гэта Менск, дзетка» занесены ў Рэспубліканскі спіс экстрэмісцкіх матэрыялаў. 15 чэрвеня 2023 года ўсе іншыя сацыяльныя сеткі праекта (Youtube-канал, Tik-Tok-акаўнт, старонка ў Twitter і ўліковы запіс у Instagram) таксама занесены ў спіс пастановай Барысаўскага раённага суда Мінскай вобласці<ref>{{Cite web |url=http://mininform.gov.by/documents/respublikanskiy-spisok-ekstremistskikh-materialov/ |title=Республиканский список экстремистских материалов |access-date=19 кастрычніка 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220205151347/http://www.mininform.gov.by/documents/respublikanskiy-spisok-ekstremistskikh-materialov/ |archivedate=5 лютага 2022 |url-status=dead }}</ref>. У верасні 2022 года некаторыя ўдзельнікі каманды «Это Минск, детка» адправіліся ва [[Украіна|Украіну]] каб зрабіць фільм-рэпартаж пра [[полк Каліноўскага]]. Былі арганізаваны перадпаказы<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://novychas.online/palityka/prem-era-filma-pra-polk-kalinouskaha-prajszla-u-p|title=Прэм’ера фільма пра Полк Каліноўскага прайшла ў Польшчы|first=Уладзімір|last=Лапцэвіч|website=[[Новы Час (газета)|Новы Час]]|date=2022-11-20|access-date=2023-12-16}}</ref><ref>{{Cite web|lang=be|url=https://www.svaboda.org/a/32158882.html|title=«Усе аб’яднаныя адной ідэяй — вызваліць Беларусь і вярнуцца дамоў». Выйшаў фільм-рэпартаж пра полк Каліноўскага|website=[[Беларуская служба Радыё «Свабода»]]|date=2022-12-02|access-date=2023-12-16}}</ref> гэтага рэпартажу ў некаторых гарадах [[Польшча|Польшчы]] — [[Варшава|Варшаве]], [[Кракаў|Кракаве]] і [[Беласток]]у з грашовым зборам на патрэбы палка. Падчас перадпаказаў сабрана 1 тысяча еўра<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://malanka.media/news/18343|title=«КАЛІНОЎЦЫ: НАДЗЕЯ НА ПЕРАМОГУ»: онлайн-премьера фильма|website=Маланка Медиа|date=2022-12-02|access-date=2023-12-16}}</ref>. У 2024 годзе беларускія ўлады абвясцілі праект [[Экстрэмісцкае фарміраванне|экстрэмісцкім фарміраваннем]]<ref>{{cite web|url=https://nashaniva.com/337731|title=У Беларусі новыя «экстрэмісцкія фармаванні»|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2024-02-26|accessdate=2024-03-04}}</ref>. == Склад каманды == Усе ўдзельнікі каманды «Это Минск, детка» — беларусы, асноўная частка каманды жыве ў [[Польшча|Польшчы]]. Некаторыя ўдзельнікі трымаюцца ананімнасці. Кіраўнік праекта — Яўген Малахоўскі. == Кантэнт у сацыяльных сетках == Унікальны кантэнт транслююць толькі ў некалькіх сацыяльных сетках, астатняе дубліруюць наяўную інфармацыю. * Youtube — відэаролікі з дайджэстам самых цікавых навін за апошні час, а таксама тэматычныя ролікі. * [[TikTok|Tik-tok]] — кароткія гумарыстычныя ролікі а таксама навінавыя ролікі, што не ўвайшлі ў дайджэст на Youtube. * [[Spotify]] — падкасты на розную тэматыку. * Telegram — навіны, гістарычныя і сучасныя фатаграфіі Мінска і рэгіёнаў. {{Зноскі}} == Спасылкі == * [http://mininform.gov.by/documents/respublikanskiy-spisok-ekstremistskikh-materialov/ Рэспубліканскі спіс экстрэмісцкіх матэрыялаў] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220205151347/http://www.mininform.gov.by/documents/respublikanskiy-spisok-ekstremistskikh-materialov/ |date=5 лютага 2022 }} (Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь) {{ізаляваны артыкул|date=2024-01-18}} [[Катэгорыя:Беларускія інтэрнэт-СМІ]] [[Катэгорыя:Telegram-каналы]] [[Катэгорыя:Цэнзура ў Беларусі]] 47ezvagakcy5b4rajlfu2559blyse8v 0 727237 5153625 5142815 2026-06-12T10:25:15Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Музыканты ў масках]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5153625 wikitext text/x-wiki {{Музычны калектыў}} '''Hollywood Undead''' (з {{Lang-en|«Галівудская нечысць»}}) — амерыканскі [[рок-гурт]] з [[Лос-Анджэлес]]а, заснаваны ў [[2005 год у гісторыі музыкі|2005]] годзе. Творчасць калектыву грунтуецца на змешванні [[Рок-музыка|рок-музыкі]] з [[хіп-хоп]]ам і, адпаведна, у асноўным класіфікуецца як [[рэп-рок]]. На дадзены момант гурт выпусціў восем студыйных альбомаў: ''Swan Songs'' (2008), ''American Tragedy'' (2011), ''Notes from the Underground'' (2013), ''Day of the Dead'' (2015), ''Five'' (2017), '' New Empire, Vol. 1'' (2020), ''New Empire, Vol. 2'' (2020), Hotel Kalifornia (2022), тры міні-альбомы: Swan Songs B-Sides EP, Swan Songs Rarities EP і PSALMS. А таксама зборнікі ''Desperate Measures'' (2009) і ''American Tragedy Redux (2011)''. Удзельнікі гурта на канцэртах і фотасесіях носяць маскі. Усяго было прададзена больш за 10 мільёнаў копій альбомаў гурта па ўсім свеце. У студзені 2013 года дэбютны альбом ''Swan Songs'' атрымаў плацінавую сертыфікацыю ад Амерыканскай асацыяцыі гуказапісвальных кампаній<ref>{{Cite web|url=http://instagram.com/p/UpUMLvrYPf/|title=We did it everyone! WeAreHU|publisher=[[Instagram]]|lang=en|accessdate=2013-01-19|archiveurl=https://www.webcitation.org/6DptcGAcX?url=http://instagram.com/p/UpUMLvrYPf/|archivedate=2013-01-21}}</ref>. == Гісторыя == === Фарміраванне (2005—2007) === Гурт быў створаны ў 2005 годзе пасля Deuce (Арон Эрліхман) і J-Dog (Джорел Деккер) размясцілі на [[Myspace|MySpace]] песню пад назвай The Kids. Атрымаўшы станоўчы водгук, яны знайшлі іншых удзельнікаў гурта ў Інтэрнэце. У 2005 годзе склад гурта быў такім: Shady Jeff (Джэф Мэцью Філіпс), Johnny 3 Tears (Джордж Артур Рэйган), Funny Man (Дылан Пітэр Альварэз), Charlie Scene (Джордан Крыстафер Тэрэл), Da Kurlzz (Мэцью Бусек) і The Phantasm (Джасцін Лафаэт Раман). У інтэрв’ю часопісу ''Shave'' J-Dog растлумачыў: «Той, хто ў патрэбны момант быў у пакоі і граў на інструменце, стаў удзельнікам гурта»<ref name="Shave Magazine Interview">[http://hollywoodundead.ru/profiles/blogs/interesnoe-intervyu-zhurnalu Shave Magazine Interview]{{Недаступная спасылка}}</ref>. Датычна назвы «Hollywood Undead» J-Dog распавёў, што першая сумесна запісаная песня называлася «Hollywood» (пазней назва была зменена на «No.5»), а гурт планавалі назваць проста «Undead». Убачыўшы дыск з песняй, адзін знаёмы гурта сказаў: «Undead Hollywood», а затым, прачытаўшы наадварот: «Hollywood Undead? Крутая назва!»<ref>{{Cite web|url=http://hollywoodundead.3dn.ru/news/10_voprosov_dlja_j_dog/2010-01-23-36|title=10 questions for J-Dog|archive-date=2014-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20140226154645/http://hollywoodundead.3dn.ru/news/10_voprosov_dlja_j_dog/2010-01-23-36|url-status=live}}</ref>. Shady Jeff пазней сышоў з Hollywood Undead і адкрыў сетку аўтазаправачных станцый, якія спецыялізуюцца на біяпаліве<ref name="Myspace">{{Cite web|url=http://www.myspace.com/video/thegreenlab/jeff-phillips-on-cnn-news/38318062|title=Jeff Philips on CNN News|publisher=CNN|accessdate=2011-07-03|archiveurl=https://www.webcitation.org/68IcvDcws?url=http://www.myspace.com/video/thegreenlab/jeff-phillips-on-cnn-news/38318062|archivedate=2012-06-09}}</ref>. Адной з асаблівасцяў гурта сталі маскі, з дапамогай якіх музыканты хаваюць сваю знешнасць. Па меры росту папулярнасці калектыву на Hollywood Undead звярнулі ўвагу ў нядаўна створаным лэйбле MySpace Records, і іх песня «No.5» ўвайшла ў зборнік ''Myspace Records Vol. 1''; тады ж гурт зняў відэакліп на гэты трэк. Свайму поспеху на MySpace яны шмат у чым абавязаны іх агульнаму сябру Джэфры Стару, які да таго часу ўжо быў сур’ёзна раскручаны ў гэтай сацыяльнай сетцы і дапамагаў ім прасоўваць старонку гурта. === Кантракт з лэйблам, Swan Songs і Desperate Measures (2007—2010) === Крыху больш за год спатрэбілася Hollywood Undead на запіс трэкаў для альбома. Яшчэ каля двух гадоў яны займаліся пошукамі лэйбла, які не будзе падвяргаць цэнзуры іх альбом. Першапачаткова ў гурта быў падпісаны кантракт з MySpace Records але пасля таго як лэйбл паспрабаваў падвергнуць цэнзуры іх альбом, гурт разарваў з ім кантракт і стаў шукаць іншы лэйбл. У выніку гурта падпісаў кантракт з A&amp;amp;M/Octone Records і выпусціў свой дэбютны альбом ''Swan Songs'' 2 верасня 2008 года. Альбом прадзюсавалі Дон Гілмар (''Don Gilmore'') і Дэні Лонер (''Danny Lohner''), вядомыя па працы з такімі гуртамі як [[Linkin Park]] і [[Nine inch nails|Nine Inch Nails]]. За месяц да выпуску альбома гурт даў свой першы live-выступ на ''Virgin Mobile Festival'' з такімі песьнямі, як «Undead», «Black Dahlia», «California». ''Swan Songs'' дэбютаваў на 22 месцы ў Billboard 200 з 21 000 копій альбома, прададзеных за першы тыдзень<ref>{{Cite web|url=http://www.billboard.com/#/album/hollywood-undead/swan-songs/1337999|title=Swan Songs - Hollywood Undead|work=billboard.су|archive-date=2009-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20091020115513/http://www.billboard.com/#/album/hollywood-undead/swan-songs/1337999|url-status=live}}</ref>. У канцы 2009 года гурт выйграў ''Rock on Request Awards'' у намінацыі «Лепшая кранк/рэп-рок-гурт»<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=http://www.rockonrequest.com/id323.html|title=2009 Top In Rock Awards|work=[[Rock on Request]]|archive-url=https://www.webcitation.org/68IcvnEld?url=http://www.rockonrequest.com/id323.html|archive-date=2012-06-09|accessdate=8 снежня 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091223092718/http://www.rockonrequest.com/id323.html|archivedate=23 снежня 2009|url-status=dead}}</ref>. === Канфлікт з Deuce === У 2009 годзе вакаліст і заснавальнік гурта Deuce нечакана не прыняў удзел у ''Vatos Locos Tour''. Charlie Scene заявіў у інтэрв’ю: «Ён хацеў асабістага памочніка (сябар Deuce, Джымі Юма, які прымаў удзел у стварэнні масак, а таксама запісваў разам з Deuce песню „This Love, This Hate“) падчас тура. Ні ў каго з нас не было асабістага памочніка, мы ж не эгаманьякі. Нам гэтага не трэба, а ён хацеў, каб гурт плаціў за гэта цягам чатырох месяцаў… Мы паехалі ў аэрапорт, каб вылецець на наступны выступ. Ён не з’явіўся. Мы патэлефанавалі яму, але ён не ўзяў слухаўку. І на працягу двух тыдняў мне давялося спяваць замест яго»<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=hBaxNvfMkDk|title=Charlie Scene and J-Dog interviewed by rock.com|archive-date=2014-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20140319022541/http://www.youtube.com/watch?v=hBaxNvfMkDk&app=desktop|url-status=live}}</ref>. Тады гурт запрасіў свайго старога сябра Даніэля Мурылья выконваць вакальныя ролі Deuce падчас тура<ref name="Hollywood Undead know how to put on a show">{{Cite web|url=http://www.standard.net/topics/features/2011/05/16/hollywood-undead-know-how-put-show|publisher=Standard.net|title=Hollywood Undead know how to put on a show|date=2011-05-16|accessdate=2011-06-02|archiveurl=https://www.webcitation.org/68IcwSUX3?url=http://www.standard.net/topics/features/2011/05/16/hollywood-undead-know-how-put-show|archivedate=2012-06-09}}</ref>. Даніэль пагадзіўся, перапыніўшы тым самым кар’еру вакаліста ў пост-хардкор гурце Lorene Drive і выступ у вядомым шоу American Idol. У сярэдзіне студзеня 2010 года гурт афіцыйна абвясціў яго новым удзельнікам, даўшы псеўданім ''Danny''. Увесну 2010 года Deuce запісвае песню «Story of a Snitch», у якой сцвярджае, што яго выгналі з гурта. У адказ на гэта Hollywood Undead заявілі, што не будуць паддавацца на гэтыя правакацыі, каб «не апускацца да яго ўзроўню». Пасля сыходу з Hollywood Undead Deuce заняўся сольнай кар’ерай. === American Tragedy і Redux (2010—2012) === [[Файл:Danny_Murillo_by_Kristopher_Overall.jpg|злева|міні|230x230пкс|Даніэль на канцэрце ''World War 3 Tour'' у 2011 годзе.]] На пачатку 2010 года гурт пачаў запіс матэрыялу для новага альбома<ref>{{Cite web|url=http://www.facebook.com/#!/hollywoodundeadofficial|title=Niet compatibele browser|publisher=Facebook|accessdate=2011-06-20|archive-date=2005-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20050408055255/http://www.facebook.com/#!/hollywoodundeadofficial|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://melodic.net/newsOne.asp?newsId=15536|title=Melodic Net – Hollywood Undead Infiltrate I Heart Radio|publisher=Melodic.net|accessdate=2011-06-20|archive-url=https://www.webcitation.org/68IcyFbAN?url=http://www.melodic.net/?page=news|archive-date=2012-06-09}}</ref>. 1 красавіка на iHeartRadio адкрываецца станцыя «Undead Radio»<ref>{{Cite web|url=http://www.dreadcentral.com/news/36656/exclusive-hollywood-undead-radio-dead-webisode|title=Exclusive Hollywood Undead: Radio Dead Webisode|accessdate=2014-01-26|archive-date=2013-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20131220100647/http://www.dreadcentral.com/news/36656/exclusive-hollywood-undead-radio-dead-webisode|url-status=live}}</ref>. Гурт сумесна з кіраўніком лэйбла A&amp;amp;M/Octone Джэймсам Дынерам (James Diener) заявілі, што збіраюцца выпусціць альбом восенню 2010 года. Дзінер таксама выказаў меркаванне, што «альбом чакае поспех, бо гурт зрабіў вялікі крок наперад»<ref name="Hollywood Undead lives vibrantly on alt scene">{{Cite news|url=http://new.music.yahoo.com/hollywood-undead/news/hollywood-undead-lives-vibrantly-on-alt-scene--62000659|publisher=[[Yahoo! News|Yahoo!]]|title=Hollywood Undead lives vibrantly on alt scene|accessdate=2010-07-29}}</ref>. Таксама гурт пацвердзіў, што прадзюсарам альбома стане Дон Гілмар. Запіс альбома скончыўся ў сярэдзіне лістапада. 8 снежня 2010 года гурт анансаваз сінгл «Hear Me Now». 13 снежня песня трапляе ў ратацыю радыёстанцый. Лічбавы сінгл выходзіць 21 снежня. 11 студзеня гурт паведамляе, што новы альбом будзе называцца American Tragedy, і прызначае яго выхад на 8 сакавіка 2011 года<ref>{{Cite web|url=http://www.artistdirect.com/entertainment-news/article/hollywood-undead-talk-american-tragedy-darkness-movies-and-hear-me-now/8692325|title=Hollywood Undead Talk "American Tragedy," Darkness, Movies and "Hear Me Now" – ARTISTdirect News|publisher=Artistdirect.com|accessdate=|archiveurl=https://www.webcitation.org/68Iczkh9i?url=http://www.artistdirect.com/entertainment-news/article/hollywood-undead-talk-american-tragedy-darkness-movies-and-hear-me-now/8692325|archivedate=2012-06-09}}</ref>. На наступны дзень на YouTube канале гурта з’яўляецца прэв’ю альбома. 21 студзеня становіцца даступная дэма-версія трэка «Comin’ in Hot»<ref>[https://twitter.com/hollywoodundead/status/28624267042095106 Comin' in Hot release]</ref>. 22 студзеня гурт адпраўляецца ў ''Nightmare After Christmas Tour'' разам з [[Avenged Sevenfold]] і [[Stone Sour]]<ref>[http://www.avengedsevenfold.com/news/nightmare-after-christmas-tour-sale Nightmare after christmas tour] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120412114153/http://www.avengedsevenfold.com/news/nightmare-after-christmas-tour-sale}}</ref>. 5 лютага 2011 года становіцца даступнай для запампоўкі песня «Been to Hell»<ref>[http://www.facebook.com/hollywoodundeadofficial/posts/144088885651799 Retrieved February 2011]</ref>. 22 лютага гурт пераносіць дату выхаду альбома на 5 красавіка<ref>{{Cite web|url=http://www.facebook.com/hollywoodundeadofficial|title=Niet compatibele browser|publisher=Facebook|accessdate=|archivedate=2014-04-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140412131329/https://www.facebook.com/hollywoodundeadofficial}}</ref>. 15 сакавіка 2011 года выходзяць адразу два сінглы ў падтрымку альбома — «Been to Hell» і «Coming Back Down». 5 красавіка 2011 года адбыўся выхад альбома ''American Tragedy''. У першы тыдзень было прададзена каля 67 000 капій альбома. Альбом заняў чацвёртую пазіцыю ў Billboard 200 і першае месца ў Top Hard Rock Albums. У Канадзе альбом заняў 5-е месца, а ў Вялікабрытаніі — 43-е. Рэміксаваная версія песні «Levitate» гучыць у гульні «Shift 2: Unleashed». Песня «Glory» выкарыстоўвалася ў рэкламе спартыўнага тэлеканала «ESPN». У падтрымку альбома Hollywood Undead ў красавіку — маі 2011 года гастралявалі разам з 10 Years, New Medicine і Drive-A ў турнэ ''Revolt Tour''<ref>{{Cite web|url=http://www.therevolttour.com/|publisher=Hollywood Undead|title=Hollywood Undead headlines the Revolt Tour|accessdate=2011-06-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110510091947/http://therevolttour.com/|archivedate=2011-05-10}}</ref>. Пасля гэтага гурт адыграў некалькі канцэртаў у Еўропе, Аўстраліі і Канадзе. У сярэдзіне лета гурт разам з All That Remains і Hyro Da Hero адправіліся ў ''Endless Summer Tour''<ref>{{Cite web|url=http://www.amoctone.com/hollywoodundead/ecrm/THISWEEK/|publisher=Hollywood Undead|title=Endless Summer Tour|accessdate=2011-06-14|archiveurl=https://www.webcitation.org/68Id1xrcS?url=http://www.amoctone.com/hollywoodundead/ecrm/THISWEEK/|archivedate=2012-06-09}}</ref>. У жніўні быў абвешчаны конкурс аматарскіх відэа, лепшыя з якіх увойдуць у відэакліп на песню «My Town», якую планавалася выпусціць сінглам. Аднак сінгл і кліп так і не выйшлі. У жніўні 2011 года гурт абвясціў пра выхад новага альбома, ''American Tragedy Redux'', які складаецца з рэміксаў песень з альбома ''American Tragedy''. У канцы жніўня быў абвешчаны конкурс фанацкіх рэміксаў на песні «Le Deux» і «Bullet», лепшы з якіх увойдзе ў альбом, а пераможца атрымае грошы, футболку і аксэсуары з атрыбутыкай Hollywood Undead. У кастрычніку гурт зняў і выпусціў сінгл і кліп на рэмікс песні «Levitate». 1 лістапада 2011 года гурт адправіўся ў тур «World War III» разам з гуртамі Asking Alexandria, We Came As Romans, Borgore і DRUGS<ref>{{Cite web|url=http://www.theprp.com/2011/09/06/news/dates-revealed-for-world-war-iii-tour-hollywood-undead-asking-alexandria-etc/|title=Dates Revealed For «World War III Tour» (Hollywood Undead, Asking Alexandria, Etc.) {{!}} Theprp.com — Metal, Hardcore And Rock News, Reviews And More|archive-date=2011-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928151731/http://www.theprp.com/2011/09/06/news/dates-revealed-for-world-war-iii-tour-hollywood-undead-asking-alexandria-etc/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.facebook.com/photo.php?fbid=10150310592952981&set=a.424114737980.220206.19852287980&type=3|title=Фотографии профиля {{!}} Facebook|archive-date=2016-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160124182242/https://www.facebook.com/photo.php?fbid=10150310592952981&set=a.424114737980.220206.19852287980&type=3|url-status=live}}</ref>. 21 лістапада адбыўся рэліз альбома ''American Tragedy Redux''. Пасля гэтага гурт адправіўся ў турнэ «Buried Alive» разам з [[Avenged Sevenfold]], Black Veil Brides і Asking Alexandria<ref name="Avenged Sevenfold to tour with Hollywood Undead, Black Veil Brides, and Asking Alexandria">{{Cite news|url=http://www.avengedsevenfold.com/news/buried-alive-tour|title=The Buried Alive tour|access-date=8 снежня 2022|archive-date=20 мая 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120520001617/http://www.avengedsevenfold.com/news/buried-alive-tour|url-status=dead}} {{Cite web |title=Архіўная копія |url=http://www.avengedsevenfold.com/news/buried-alive-tour |accessdate=8 снежня 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120520001617/http://www.avengedsevenfold.com/news/buried-alive-tour |archivedate=20 мая 2012 |url-status=dead }}{{Cite web |title=Архіўная копія |url=http://www.avengedsevenfold.com/news/buried-alive-tour |accessdate=8 снежня 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120520001617/http://www.avengedsevenfold.com/news/buried-alive-tour |archivedate=20 мая 2012 |url-status=dead }}</ref>. === Notes from the Underground (2013—2014) === Пасля працяглых гастроляў на працягу 2011, у падтрымку свайго другога студыйнага альбома, ''American Tragedy'', і першага альбома рэміксаў, ''American Tragedy Redux'', Charlie Scene абвясцілі аб планах пачаць працу над трэцім студыйным альбомам у канцы лістапада 2011 года. Гэта заява была зроблена пасля заканчэння тура «World War III» у якім Hollywood Undead удзельнічалі разам з групай Asking Alexandria. Charlie Scene заявіў, што гурт пачне запісваць дэма-версіі песень падчас турнэ «Buried Alive» і пачне запіс фінальных версій трэкаў адразу пасля заканчэння турнэ, у снежні 2011 года. Ён таксама заявіў, што альбом будзе гучаць больш падобна на ''Swan Songs'', чым на ''American Tragedy''. Каментуючы розніцу ў гучанні на гэты раз, ён заявіў: «Я б сказаў, што на гэты раз лэйбл даў нам поўную свабоду ў плане творчасці. Я думаю, гэта будзе больш падобна на ''Swan Songs'', чым на ''American Tragedy''. Гэта будзе сумесь і таго і іншага, я маю на ўвазе, што мы ўсе расцем як музыкі, мы сталеем, і мы займаемся музыкай даволі-такі доўга, таму я думаю, гэта будзе больш падобна на ''Swan Songs,'' думаю, нашым фанатам гэта вельмі спадабаецца.»<ref name="Hollywood Undead’s Charlie Scene Talks Remix Disc, Giving Wedgies + More">{{Cite web|url=http://loudwire.com/hollywood-undead-charlie-scene-interview-remix-disc-wedgies-more/|publisher=Loudwire|author=Liz Ramanand|title=Hollywood Undead’s Charlie Scene Talks Remix Disc, Giving Wedgies + More|date=2011-11-29|accessdate=2011-11-29|archiveurl=https://www.webcitation.org/68Id2ccBI?url=http://loudwire.com/hollywood-undead-charlie-scene-interview-remix-disc-wedgies-more/|archivedate=2012-06-09}}</ref> Пазней у інтэрв’ю Charlie Scene заявіў, што гурт не збіраецца зацягваць з выхадам альбома і плануе выпусціць яго ў канцы лета<ref name="EXCLUSIVE INTERVIEW: HOLLYWOOD UNDEAD TALK 'AMERICAN TRAGEDY REDUX' & REVEAL NEW ALBUM DETAILS">{{Cite web|url=http://www.dailyblam.com/news/2011/12/05/exclusive-interview-hollywood-undead-reveal-new-album-details-talk-american-tragedy-|publisher=The Daily Blam|title=EXCLUSIVE INTERVIEW: HOLLYWOOD UNDEAD TALK 'AMERICAN TRAGEDY REDUX' & REVEAL NEW ALBUM DETAILS|date=2011-12-05|accessdate=|archivedate=2013-01-24|archiveurl=https://www.webcitation.org/6DuCJ1Bn1?url=http://www.dailyblam.com/news/2011/12/05/exclusive-interview-hollywood-undead-reveal-new-album-details-talk-american-tragedy-}}</ref>. У студзені 2012 года музычны часопіс ArtistDirect назваў новы альбом адным з самых чаканых альбомаў года<ref name="The Most Anticipated Albums of 2012">{{Cite web|url=http://www.artistdirect.com/entertainment-news/article/the-most-anticipated-albums-of-2012/9867656|publisher=Artistdirect|title=Most Anticipated Albums of 2012|date=|accessdate=|archiveurl=https://www.webcitation.org/68Id52U96?url=http://www.artistdirect.com/entertainment-news/article/the-most-anticipated-albums-of-2012/9867656|archivedate=2012-06-09}}</ref>. 19 кастрычніка гурт выклаў трэк «Dead Bite» для вольнай загрузкі<ref name="Hollywood Undead Return With a 'Dead Bite'">{{Cite web|url=http://www.noisecreep.com/2012/10/19/hollywood-undead-dead-bite/|publisher=Noisecreep|title=Hollywood Undead Return With a 'Dead Bite'|date=2012-10-19|accessdate=2012-10-19|archiveurl=https://www.webcitation.org/6CLWi1wwb?url=http://www.noisecreep.com/2012/10/19/hollywood-undead-dead-bite/|archivedate=2012-11-21}}</ref>. «We Are», першы сінгл з альбома, выйшаў 29 кастрычніка 2012 года. Назва альбома была абвешчана — ''Notes From The Underground''. 10 снежня выйшаў кліп на песню «We Are». Выхад альбома адбыўся 8 студзеня 2013 года, за два дні да гэтага альбом быў зліты ў сетку. === Day of the Dead (2015—2016) === Праца над чацвёртым альбомам пачалася ў працэсе «Notes from the Ground Tour» у 2013 годзе. Альбом запісваўся з снежня 2013 года па красавік 2014 года. 20 кастрычніка Дарэн Пфайфер, сесійны бубнач гурта, абвясціў аб сваім вымушаным сыходзе з гурта. Прычынай стаў пераезд Дарэна ў [[Філадэльфія|Філадэльфію]], да сваёй жонкі, і цяпер у іх ёсць дзіця. 21 кастрычніка Hollywood Undead выпусціў першы трэк з чацвёртага студыйнага альбома пад назвай «Day of the Dead». Аднак 17 кастрычніка відэа са стрымам песні было выпадкова апублікавана на іх афіцыйным канале. Відэа знаходзілася ў публічным доступе каля васьмі гадзін, а затым было прыбрана ў асабісты доступ. 3 лютага адбыўся афіцыйны анонс альбома, Hollywood Undead паведамілі, што чацвёрты студыйны альбом выйдзе 31 сакавіка. 5 лютага стала вядома, што здымкі кліпа на песню «Day of the Dead», пройдуць у бліжэйшы час, а рэжысёрам стане Спенс Нікалсан. Раней ён ужо працаваў з Hollywood Undead над відэа на сінгл «Everywhere I Go». 8 лютага з’явілася інфармацыя, што кліп на «Day of the Dead» выйдзе ў апошні тыдзень лютага. 10 лютага з’явіўся ўрывак новай песні «Usual Suspects», першай з пяці песень, якія гурт прадэманструе да выхаду альбома, а таксама ўрывак з відэа на песню «Day of the Dead». Гэтак жа стала вядомая дата пачатку предзаказа альбома — 17 лютага (Дзень выхаду сінгла «Usual Suspects»). 16 лютага ў сетку злілі трэк «Usual Suspects» (песня выйшла раней з-за розніцы ў часе: 11 гадзін), гэтак жа выпушчаны сінгл — «Gravity» — 22 лютага. 9 сакавіка выйшла песня «How We Roll». Кліп на «Day Of The Dead» першапачаткова павінен быў выйсці 2 сакавіка, але ў сувязі з міні-турам па [[Аўстралія|Аўстраліі]], мантаж спыніўся. Праўда лэйбл запэўнівае, што паспрабуе выпусціць кліп як мага хутчэй. Акрамя гэтага з’явіўся трэк ліст Deluxe выдання альбома. 16 сакавіка выйшаў чацвёрты сінгл з новага альбома гурта «Live Forever», а 24 сакавіка выйшаў сінгл «Disease». Альбом «Day of the Dead» выйшаў 31 сакавіка. === Five, сыход Da Kurlzz (2017—2018) === Пасля доўгага зацішша, 19 ліпеня 2017 года адбываецца зліў ў Інтэрнэт першага сінгла пад назвай «California Dreaming». У адрозненне ад папярэдніх рэлізаў гурта, гэтая песня па стылі бліжэй да [[груў-метал]]у і [[металкор]]у, чым да [[рэп-рок]]у або [[хіп-хоп]]у. З лістапада па снежань 2017 года ў гурта быў запланаваны сусветны тур. На 2018 год у гурта запланавана еўрапейская частка тура ў сувязі з выхадам новага альбома. На здымках кліпа да сінгла «California Dreaming» не было шостага ўдзельніка гурта Da Kurlzz. У жніўні было афіцыйна заяўлена, што ўдзельнікаў засталося пяцёра. Пяты альбом гурта, названы «Five», выйшаў 27 кастрычніка 2017 года. 24 ліпеня гурт афіцыйна выпускае сінгл «California Dreaming» і кліп на яго. 18 жніўня адбываецца зліў другога сінгла пад назвай «Whatever It Takes». 25 жніўня гурт афіцыйна выпускае другі сінгл «Whatever It Takes» і кліп на яго. 27 верасня адбываецца зліў «Renegade» у сетку. 29 верасня кліп на гэтую кампазіцыю быў апублікаваны на афіцыйным канале гурта. 12 кастрычніка выходзіць тызер песні «We Own The Night». Дата выхаду трэка і кліпа — 13 кастрычніка. 20 кастрычніка альбом ''Five'' злілі ў Сеціва ў свабодны доступ. === Psalms EP (2018) === 21 мая новы сінгл з’яўляецца на Радыё 94.1 Zone. 1 чэрвеня гурт афіцыйна выпускае сінгл «Gotta Let Go». «Кожны раз, калі мы азіраемся ў мінулае, мы бачым у ім толькі цяжкасці і нягоды. Мы занадта часта забываем пра добрае, таму што мы аслеплены тым болем, праз які мы ўсе праходзім. Гэтая песня пра тое, што гэты боль трэба адпусціць, каб убачыць, што жыццё можа быць выдатным» — Johnny 3 Tears пра песню, якая выйшла. 27 чэрвеня выйшаў музычны кліп на песню «Gotta Let Go». 18 ліпеня быў зліты другі новы сінгл «Another Level». 27 ліпеня гурт афіцыйна выпусціў новы сінгл «Another Level». 25 кастрычніка ў афіцыйным Instagram-акаўнце гурта з’явіўся першы тызер новага альбома. 29 кастрычніка стала вядома што міні-альбом пад назвай «Psalms» будзе выпушчаны 2 лістапада і ў ім, акрамя выпушчаных раней у гэтым годзе «Gotta Let Go» і «Another Level», будуць прысутнічаць 3 Новыя песні: «Bloody Nose», «Live Fast Die Young» і «Something To Believe». 31 кастрычніка песня «Bloody Nose» з’яўляецца на радыё SiriusXM. 1 лістапада міні-альбом «Psalms» быў зліты ў сетку. 2 лістапада гурт афіцыйна выпусціў новы міні-альбом «Psalms». === New Empire, Vol. 1 (2019—2020) === Летам 2019 года, пасля чарговага зацішша, гурт даў інтэрв’ю, дзе паведаміў пра тое, што рыхтуе альбом, які плануе разбіць на 2 часткі. Першую частку планавалася выпусціць восенню 2019 года, а другую вясной 2020 года, аднак абодва рэлізы не выйшлі ў пазначаную дату. 25 кастрычніка 2019 гурт афіцыйна выпускае сінгл «Already Dead». 31 кастрычніка 2019 гурт афіцыйна выпускае музычны кліп на песню «Already Dead». 11 лістапада 2019 у сваім Instagram гурт паведамляе пра сюрпрыз да 15 лістапада. 15 лістапада 2019 гурт выпускае новы сінгл «Time Bomb» у якім сваю вакальную ролю маюць усе ўдзельнікі гурта, а праз некалькі гадзін у сваім Instagram гурт анансаваў новы альбом «''New Empire, Vol. 1''», выхад якога быў прызначаны на 14 лютага 2020 года, то бок на пачатак сумеснага еўратура з [[Papa Roach]]. 10 студзеня 2020 гурт афіцыйна выпускае сінгл і музычны кліп на песню «Empire». 7 лютага 2020 альбом «''New Empire, Vol. 1''» злілі ў сеціва ў свабодны доступ. 14 лютага 2020 гурт афіцыйна выпусціў новы альбом «''New Empire, Vol. 1''». === New Empire, Vol. 2 (2020) === 20 жніўня 2020 года гурт афіцыйна выпускае музычны кліп на песню «Idol». 18 верасня 2020 года гурт афіцыйна выпускае песню «Coming Home». 16 кастрычніка 2020 года гурт афіцыйна выпускае песню «Heart of a Champion (Remix)». 13 лістапада 2020 года гурт афіцыйна выпускае песню «Gonna Be OK». 4 снежня 2020 года гурт афіцыйна выпусціў новы альбом «''New Empire, Vol. 2''». На альбоме прысутнічаюць песні, сумесныя з «Tech N9ne», «Killstation» і «Hyro The Hero». === '''Hotel Kalifornia (2022)''' === 25 лютага 2022 года гурт выпусціў сінгл «CHAOS», які ўвойдзе ў іх будучы восьмы альбом. Вакальныя партыі ў гэтай песні былі выкананыя ўсімі пяццю ўдзельнікамі. 3 сакавіка гэтага ж года на гэтую песню выйшаў кліп. 23 красавіка выходзіць яшчэ адзін сінгл — «Wild In These Streets». Кліп з тэкстам песні быў аформлены ў стылі гульні-франшызы «GTA». 6 чэрвеня гурт анансаваў вокладку альбома і яго назву — «''Hotel Kalifornia»''. Для фанатаў, якія аформілі платную падпіску ў іх афіцыйным дадатку, быў адкрыты ранні доступ да трэцяга сінглу — «City of the Dead», які выйшаў у агульны доступ 8 чэрвеня. 7 чэрвеня стала вядомая дата выхаду альбома — 29 ліпеня, а таксама трэк-ліст, які складаецца з 14 песень. Праз пару дзён дата рэлізу альбома была перанесена на два тыдні — на 12 жніўня. 8 ліпеня гурт выпускае чацвёрты сінгл са свайго будучага альбома «Trap God», у якім, гэтак жа, як і ў першых двух сінглах, удзел прымалі ўсе вакалісты. Альбом «''Hotel Kalifornia»'' выйшаў 12 жніўня. == Музычны стыль і размеркаванне вакальных роляў == Музыка Hollywood Undead уяўляе сабой шырокую разнастайнасць музычных стыляў, у асноўным сумесь хіп-хопа з альтэрнатыўным рокам і альтэрнатыўным металам. Аднак, многія адносяць іх да [[рэп-рок]]у, [[Кранк-кор|кран-кору]] або [[ню-метал]]у. Палова песень у ''Swan Songs'' адлюстроўвала змяшаны стыль, у той час як іншая палова паказвала больш цяжкае гучанне. Многія крытыкі заяўлялі, што былі ў замяшанні з-за пастаяннай змены гучання музыкі<ref>{{Cite web|url=http://www.allmusic.com/album/swan-songs-r1420506/review|title=Allmusic Swan Songs Review|archive-date=2011-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20110404032045/http://allmusic.com/album/swan-songs-r1420506/review|url-status=live}}</ref>. Альбом ''American Tragedy'' запісаны ў тым жа стылі, але з вялікай колькасцю класічных рок-інструментаў, а таксама сінтэзатараў і электронных элементаў, і большасць трэкаў можна аднесці хутчэй да [[рэп-рок]]у, чым да [[хіп-хоп]]у. Большасць песень Hollywood Undead сур’ёзныя і песімістычныя(«Day of the Dead», «Paradise Lost», «City», «S.C.A.V.A.», «Lion», «Save Me», «Coming Back Down», «Does Everybody In The World Have To Die», «Let Go», «Your Life», «Something To Believe», «Live Fast Die Young», «Second Chances», «Nightmare», «Monsters», «Worth It»), але сустракаюцца і танцавальныя, прыдатныя для выканання ў клубах («No.5», «Comin’ in Hot», «One More Bottle», «Delish», «War Child», «Lights Out», «Usual Suspects», «Cashed Out», «Riot», «Another Level», «Killin’ It», «Ghost Out»). Гурт заявіў у інтэрв’ю, што кожны член гурта грае сваю ролю ў песні, напісаўшы і выканаўшы свой урывак у кампазіцыях<ref>{{Cite web|url=http://www.artistdirect.com/entertainment-news/article/hollywood-undead-talk-american-tragedy-darkness-movies-and-hear-me-now/8692325|title=In an interview with ArtistDirect, J-Dog states it.|archive-date=2012-06-09|archive-url=https://www.webcitation.org/68Iczkh9i?url=http://www.artistdirect.com/entertainment-news/article/hollywood-undead-talk-american-tragedy-darkness-movies-and-hear-me-now/8692325|url-status=live}}</ref>. Большасць песень робяцца наступным чынам: 2, 3 (рэдка 4) рэп-куплета, прыпеў, выкананы чыстым вакалам, і брыдж, звычайна ўяўляе сабой сумесь таго і другога. Таксама сустракаюцца песні без выкарыстання рэп-куплетаў («Take Me Home», «I’ll Be There», «Second Chances», «Medicate», «Unholy») і без чыстага вакалу («Take Me Home», «I’ll Be There», «Second Chances», «Medicate», «Unholy»). Да 2009 года партыі, выкананыя чыстым вакалам, спяваў Deuce. З выхадам ''American Tragedy'' яго ролю ўзяў на сябе Danny. Da Kurlzz і Shady Jeff звычайна не мелі свайго ўрыўка ў песнях, выконваючы ролю [[Скрымінг|скрым-вакалістаў]]. Johnny 3 Tears і J-Dog звычайна выконваюць куплеты ў сур’ёзных песнях, а Charlie Scene і Funny Man — у вясёлых песнях клубнай накіраванасці. Ёсць песні, Усе куплеты у якіх выконвае адзін удзельнік гурта: «No Other Place», «Delish», «Cashed Out» (Funny Man), «Young», «S.C.A.V.A.», «Pour Me», «Lion», «Outside», «The Diary», «Paradise Lost», «Ghost», «Pray (Put Em In the Dirt)», «Something To Believe», «Second Chances» (Johnny 3 Tears), «This Love, This Hate»(Deuce), «Everywhere I Go», «Kill Everyone», «Bloody Nose», «Medicate», «Unholy» (Charlie Scene), «From The Ground», «Nobody’s Watching» (J-Dog), «Ghost Beach» (Danny). Толькі ў чатырох песнях прымаюць удзел адразу шэсць членаў гурта «Christmas in Hollywood», «Lump Your Head», «How We Roll», «Gravity». У «The Natives» прымаюць удзел усе сем удзельнікаў, уключаючы Shady Jeff’а. У «Scene for Dummies» таксама прымае ўдзел былы сёмы ўдзельнік, Shady Jeff, выконваючы скіт. У песнях «California Dreaming», «Bang Bang», «We Own the Night», «Time Bomb», «Empire», «Enemy», «Chaos», «Wild In These Streets» і ў «Trap God» удзельнічаюць усе пяць удзельнікаў. == Маскі == На ўсіх канцэртах удзельнікі гурта носяць маскі, апранаючы іх таксама падчас фотасесій і некаторых інтэрв’ю. Удзельнікі самі распрацоўваюць стыль сваіх масак. Першыя маскі з’явіліся ў самым пачатку творчага шляху «Hollywood Undead» і былі досыць прымітыўнымі. Іх можна сустрэць на нешматлікіх фотаздымках гурта таго перыяду. Таксама яны з’яўляюцца ў першым кліпе на песню «No.5» (2006). Першыя змены маскі зведалі перад выхадам альбома ''«Swan Songs»''. Яны сталі больш складанымі і прадуманымі. У кожнай маскі з’явілася яшчэ адна вакальная версія, з выразам для рота. На жывых выступах гурт стаў здымаць маскі пасля некалькіх першых песень. Наступныя змены адбыліся ў 2010 годзе, пасля сыходу Deuce і перад выпускам альбома ''«American Tragedy»''. На масках Da Kurlzz, Johnny 3 Tears і J-Dog з’явіліся светлавыя элементы. У адным з сваіх інтэрв’ю Charlie Scene заявіў, што гурт будзе мяняць маскі з выхадам кожнага новага альбома<ref name="autogenerated1">{{Cite web|lang=en|url=http://www.dailyblam.com/news/2011/12/05/exclusive-interview-hollywood-undead-reveal-new-album-details-talk-american-tragedy-|title=EXCLUSIVE INTERVIEW: HOLLYWOOD UNDEAD TALK 'AMERICAN TRAGEDY REDUX' & REVEAL NEW ALBUM DETAILS|date=2011-12-05|publisher=The Daily Blam|accessdate=2012-01-04|archive-date=2013-01-24|archive-url=https://www.webcitation.org/6DuCJ1Bn1?url=http://www.dailyblam.com/news/2011/12/05/exclusive-interview-hollywood-undead-reveal-new-album-details-talk-american-tragedy-|url-status=live}}</ref>. Улетку 2019 года гурт заявіў, што адмаўляецца ад нашэння масак. Johnny 3 Tears патлумачыў гэтае рашэнне тым, што «ўдзельнікі гурта выраслі з дадзеных вобразаў», а таксама лішнімі выдаткамі пры транспартоўцы масак. Канцэрты з 2020 года праходзілі ўжо без масак. {| class="wikitable" style="width:100%;" !Удзельнік !2005—2007 !2008—2009 !2010—2012 !2013—2014 !2015—2016 !2017—2019 |- |[[Файл:Hollywood_Undead_-_Sziget_2015.08.15_(3).JPG|100x100пкс]] <br /><br /><center>'''J-Dog'''</center> |Бэжавая хакейная маска з круглявымі выразамі для вачэй. Рот залеплены доларам, на шчоках бясформенныя чырвоныя плямы — «кровападцёкі». |Белая больш рэльефная маска, прарэзы для вачэй звузіліся. Пад вачыма — пырскі крыві, на роце — крывавы далар (ёсць два варыянты маскі). |Белая маска з шэрымі, «абвугленымі» плямамі. Вочы «выпалены», свецяцца, на роце — двухдоларавая банкнота. На масцы своеасаблівы складаны малюнак. |Маска белага колеру, з фільтрамі ад процівагаза на шчоках. Замест купюры на роце намаляваны знак долара. Таксама на лбе з’явілася выява Усёвідушчага Божага Вока. Вочы «выпалены» і свецяцца чырвоным. |Вочы «выпалены» больш, пад вачыма — сінякі, намаляваны знак долара. На лбе надпіс «UNDEAD» і Усёвідушчае Вока. |Маска стала прасцей у дызайне. Вакол адтулін для вачэй фарбай намаляваная выпаленасць і таго ж колеру сцякаючая кроў. Чатыры струменьчыкі з аднаго боку і тры з другога. На месцы рота маецца аб’ёмны знак долара ($). На лбе трохвугольная выпукласць. Маецца тры віды маскі: чорна-залатая, срэбрана-сіняя і чырвона-белая. |- |[[Файл:Charlie_Scene_live.jpg|133x133пкс]] <br /><br /><center>'''Charlie Scene'''</center> |На галаве — папяровы пакет з рэстарана Del Taco. Паверх — чорныя акуляры. |Чорна-белая бандана з надпісам ''Charles P. Scene'', якая затуляе рот і чорныя акуляры. |Белая бандана з надпісам ''Charlie Scene'' і чорныя акуляры. |Шэрая бандана з надпісам Charlie Scene. Аправа акуляраў матавага чорнага колеру. |Бандана, як і ў 2008, чорнага колеру з крыху змененым малюнкам. |Бандана, на якой ёсць надпіс «HOLLYWOOD CHARLIE SCENE», а таксама маюцца выявы пальмаў і знака LA, які прысутнічае на папярэдніх банданах. Маецца тры выгляду: чорна-залатая, чорна-белая з сіняватым адценнем і чырвона-белая. |- |[[Файл:Hollywood_Undead_-_Rock_am_Ring_2015-9538.jpg|146x146пкс]] <br /><br /><center>'''Johnny 3 Tears'''</center> |Белая хакейная маска, пад вачыма чорныя падцёкі, рот заклеены накрыж чырвонай/срэбнай ізастужкай, на лбе некалькі круглых адтулін. |Блакітная маска, вакол правага вока — чорны матылёк, на правай шчацэ і на падбародку яшчэ некалькі, пад левым вокам — лічба 3. На галаве — бела-залатая капітанская фуражка. |Маска стала больш выцягнутая па вертыкалі, лічба 3 размяшчаецца па ўсёй левай палове твару і свеціцца, узор матылёў больш складаны. Капітанская фуражка стала чорнага колеру. |Маска з элементамі мазаікі ці ж з эфектам парэпання, якая складаецца з маленькіх частак. Тройка, як і раней, знаходзіцца на левай палове твару, а правую ўпрыгожвае ўзор з матыля, да таго ж стала залатой. |Маска мае белыя і сінія рысы, тройка «выбіта» на левай шчацэ. Таксама маюцца элементы парэпання. Уверсе, правей тройкі, бачны матылі, а таксама голуб з гранатай. |Уся маска пакрыта выразанымі на ёй матылькамі. Выява тройкі адпавядае папярэдняму варыянту, толькі цяпер маецца яшчэ адна тройка, сіметрычная ёй, на другой шчацэ. Маецца тры віды маскі: чорна-залатая, сярэбрана-сіняя і чырвона-белая. |- |[[Файл:Мэттью_Клер.jpg|100x100пкс]] <br /><br /><center>'''Da Kurlzz'''</center> |Простая белая тэатральная маска з вузкімі прарэзамі для вачэй, двума круглымі адтулінамі для носа і маленькім ротам. |Белая маска, правая частка якой ухмыляецца, а левая — злуецца. Правая частка мае відавочнае падабенства з [[Майкл Джэксан|Майклам Джэксанам]]. |Белая маска, левая частка якой — вясёлая, а правая — злая. На масцы стала больш маршчын, на «злой» палове праступаюць чырвоныя святлівыя прожылкі. Таксама свеціцца лінія пасярэдзіне маскі, якая падзяляе дзве паловы. Валасы растрапаныя. |Маска захавала свае старыя рысы, але цяпер стала больш грознай. Маршчын стала яшчэ больш, і цяпер у маскі дзве новыя паловы: сумная, спалоханая з адкрытым ротам і абгарэлая, злая. |У маскі дзве паловы: левая сумная (белая) і правая вясёлая (чорная). Больш дэталізаваны рэльеф, шмат маршчын і зморшчын. | align="center" |— |- |[[Файл:Funny_Man.jpg|133x133пкс]] <br /><br /><center>'''Funny Man'''</center> |На галаве — чорная тканіна без прарэзаў, па-над акулярамі з белай аправай. |Чорная маска з залатымі літарамі ''FM'' на левай шчацэ і тры залатыя кропкі пад правым вокам, маркотны выраз твару. |Чорная тканкавая маска без прарэзаў, на левай шчацэ белы значок з надпісам ''UNDEAD'', на правай шчацэ тры белыя кропкі. |Чорная тканкавая маска. На твары срэбраны ўзор, які надае масцы стыль мексіканскіх барацьбітоў Луча Лібрэ. На правай шчацэ віднеюцца тры белыя кропкі, а на лбе надпіс ''FM''. |Чорная тканкавая маска без прарэзаў, на левай шчацэ белы надпіс ''LA''. На правай тры белыя кропкі. |Хакейная маска са мноствам дзірак. На месцы носа дзве дзіркі, як у чэрапа. На правай шчацэ тры белыя кропкі. Адтуліны вачэй і носа зашытыя тканінай. Маецца тры віды: чорная, сіняя і чырвоная. |- |[[Файл:Danny_Murillo_by_Kristopher_Overall.jpg|100x100пкс]] <br /><br /><center>'''Danny'''</center> | align="center" |— |Залатая маска з чорнымі плямамі |Залатая маска з металічным бляскам. Вакол левага вока — лацінскі крыж. |Залатая маска са стражэйшымі рысамі твару. Лацінскі крыж замянілі гільзы ад патронаў. |Маска сплецена з кольцаў (накшталт кальчугі) залатога колеру, адсутнічаюць прарэзы для вачэй і рота, каля левага вока — сілуэт гільзы. |Маска з ухмылкай, з крыжом і плямамі на правай шчацэ. Маецца тры віды: чорна-залатая, срэбрана-сіняя і чырвона-белая. |- |[[Файл:Deuce.jpg|100x100пкс]] <br /><br /><center>'''Deuce'''</center> |Белая хакейная маска з блакітнымі падцёкамі пад вачыма. Рот залеплены трыма палоскамі ружовай ізаленты рознай даўжыні. |Срэбная маска. Рот залеплены трыма палоскамі ружовай ізаленты рознай даўжыні, маецца прарэз для рота. |'''Як сольны выканаўца''': Срэбная маска. Рот залеплены трыма палоскамі ружовай ізаленты рознай даўжыні, маецца прарэз для рота. |'''Як сольны выканаўца''': Срэбраная маска, пакрытая люстранымі пласцінамі; маска, размаляваная ў колеры амерыканскага сцяга; чырвоная маска, пакрытая надпісамі «Danger». |'''Як сольны выканаўца''': Срэбная хакейная маска з украпінамі белага, рот залеплены трыма палоскамі ружовай ізаленты рознай даўжыні. |'''Як сольны выканаўца:''' Срэбная хакейная маска з украпінамі белага, рот залеплены трыма палоскамі ружовай ізаленты рознай даўжыні. |- |[[Файл:Шэди_Джеф.jpg|100x100пкс]] <br /><br /><center>'''Shady Jeff'''</center> |Чорная\чырвоная бандана, чорныя сонечныя акуляры. | align="center" |— | align="center" |— | align="center" |— | align="center" |— | align="center" |— |} == Дыскаграфія == '''Альбомы''' * ''Swan Songs'' (2008) * ''American Tragedy'' (2011) * ''Notes From The Underground'' (2013) * ''Day of the Dead'' (2015) * ''Five'' (2017) * ''New Empire, Vol.1'' (2020) * ''New Empire, Vol.2'' (2020) * ''Hotel Kalifornia'' (2022) '''Міні-альбомы''' * ''Swan Songs B-Sides'' (2009) * ''Swan Songs Rarities'' (2010) * ''Black Dahlia Remixes'' (2010) * ''Psalms'' (2018) == Узнагароды і намінацыі == {| class="wikitable" style="width:80%;" ! style="width:5%;" |Год ! style="width:35%;" |Намінант ! style="width:40%;" |Катэгорыя ! style="width:10%;" |Вынік ! style="width:10%;" |Месца |- | align="center" |2009 | align="center" |'''Hollywood Undead''' |Rock On Request: Top Crunk/Rock-rap Band<ref name="автоссылка1"/> | align="center" |Перамога |1 |- | rowspan="2" align="center" |2011 | align="center" |'''«Been to Hell»''' |AOL Radio: Top 10 Rock Songs of 2011<ref name="10 Best Rock Songs of 2011">{{Cite web|url=http://www.aolradioblog.com/features/best-rock-songs-2011/|title=10 Best Rock Songs of 2011|accessdate=2011-12-15|archiveurl=https://www.webcitation.org/68Id5ovGW?url=http://www.aolradioblog.com/features/best-rock-songs-2011/|archivedate=2012-06-09}}</ref> | align="center" |Перамога |5 |- | align="center" |'''«Levitate (Digital Dog Club mix)»''' |WGRD’s 2011 Favorite Listener Band of The Year<ref name="Vote For WGRD's 2011 Favorite Listener Band of The Year">{{Cite web|url=http://wgrd.com/vote-for-wgrds-2011-favorite-listener-band-of-the-year/|title=Vote For WGRD's 2011 Favorite Listener Band of The Year|accessdate=2011-12-15|archiveurl=https://www.webcitation.org/68Id6nXua?url=http://wgrd.com/vote-for-wgrds-2011-favorite-listener-band-of-the-year/|archivedate=2012-06-09}}</ref> | align="center" |Перамога |1 |- |} == Склад == {{Слупкі}} {{Col-2}}'''Цяперашні склад''' * [[J-Dog]] — [[вакал]], [[скрымінг|скрым]], [[гітара]], [[клавішныя]], [[музычнае праграмаванне|праграмаванне]] <small>(2005—цяперашні час)</small>, [[бас-гітара]] <small>(2011—цяперашні час)</small> * [[Дзілан Альварэс|Funny Man]] — вакал, скрым <small>(2005—цяперашні час)</small> * [[Джордж Рэйган|Johnny 3 Tears]] — вакал, скрым <small>(2005—цяперашні час)</small>, бас-гітара <small>(2013—цяперашні час)</small> * [[Charlie Scene]] — вакал, скрым, гітара <small>(2005—цяперашні час)</small> * [[Даніэль Мурылья|Danny]] — вакал <small>(2010—цяперашні час)</small>, клавішныя <small>(2011—цяперашні час)</small>, гітара <small>(2011—цяперашні час)</small>, бас-гітара <small>(2013—цяперашні час)</small> ; Цяперашнія сесійныя ўдзельнікі * Greg Garman — [[ударныя]], [[перкусія (музыка)|перкусія]]<small>(2019—цяперашні час)</small> ; Былыя ўдзельнікі * [[Da Kurlzz]] — ударныя, перкусія, скрым <small>(2005—2017)</small> * [[Shady Jeff]] — вакал, скрым <small>(2005—2007)</small> * [[Deuce]] — вакал, скрым, бас-гітара <small>(2005—2009)</small> ; Былыя сесійныя ўдзельнікі * Glendon «Biscuitz» Crain — ударныя, перкусія <small>(2008—2010)</small> * Daren Pfeifer — ударныя, перкусія <small>(2010—2014)</small> * Tyler Mahurin — ударныя, перкусія <small>(2014—2017)</small> * Matt Oloffson — ударныя, перкусія <small>(2017—2019)</small>{{Слупкі-канец}} === Часавая шкала === {{#tag:timeline|ImageSize=width:900 height:auto barincrement:22 PlotArea = left:100 bottom:100 top:0 right:10 Alignbars = justify DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:01/01/2005 till:{{#time:d/m/Y}} TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy Legend = orientation:vertical position:bottom columns:4 ScaleMajor = increment:1 start:2005 ScaleMinor = increment:1 start:2005 Colors = id:Vocals value:red legend:Вакал id:Guitar value:green legend:Гітара id:Bass value:blue legend:Бас-гітара id:Keys value:purple legend:Клавішныя id:Drums value:orange legend:Ударныя,_перкусія id:Tour value:yellow legend:Сесійны_музыка id:Lines1 value:black legend:Студыйныя_альбомы id:Lines2 value:gray(0.7) legend:EP id:bars value:gray(0.95) BackgroundColors = bars:bars LineData = layer:back color:Lines1 at:02/09/2008 at:04/04/2011 at:08/01/2013 at:31/03/2015 at:27/10/2017 at:14/02/2020 at:04/12/2020 at:12/08/2022 color:Lines2 at:23/06/2009 at:20/04/2010 at:13/09/2010 at:02/11/2018 BarData = bar:De text:"Deuce" bar:JD text:"J-Dog" bar:SJ text:"Shady Jeff" bar:DK text:"Da Kurlzz" bar:CS text:"Charlie Scene" bar:FM text:"Funny Man" bar:J3T text:"Johnny 3 Tears" bar:Da text:"Danny" bar:GC text:"Biscuitz" bar:DP text:"Daren Pfeifer" bar:TM text:"Tyler Mahurin" bar:MO text:"Matt Oloffson" PlotData = width:13 textcolor:black align:left anchor:from shift:(10,-4) bar:SJ from:15/02/2005 till:15/06/2007 color:Vocals bar:JD from:01/01/2005 till:end color:Vocals bar:De from:01/01/2005 till:15/01/2010 color:Vocals bar:Da from:10/10/2009 till:end color:Vocals bar:FM from:03/06/2005 till:end color:Vocals bar:J3T from:03/06/2005 till:end color:Vocals bar:CS from:03/06/2005 till:end color:Vocals bar:DK from:12/04/2005 till:01/05/2017 color:Vocals bar:GC from:01/01/2008 till:01/01/2010 color:Drums bar:DP from:01/01/2010 till:30/10/2014 color:Drums bar:TM from:30/10/2014 till:11/12/2017 color:Drums bar:MO from:11/12/2017 till:end color:Drums width:9 bar:JD from:01/01/2005 till:end color:Bass bar:Da from:08/01/2013 till:end color:Guitar width:7 bar:JD from:01/01/2005 till:end color:Keys bar:De from:01/01/2005 till:15/01/2010 color:Keys bar:Da from:21/10/2011 till:end color:Guitar bar:Da from:21/10/2017 till:end color:Keys width:3 bar:JD from:01/01/2005 till:end color:Guitar bar:De from:01/01/2005 till:15/01/2010 color:Bass bar:Da from:10/10/2009 till:15/01/2010 color:Tour bar:Da from:22/03/2011 till:end color:Keys bar:J3T from:08/01/2013 till:end color:Bass bar:CS from:03/06/2005 till:end color:Guitar bar:DK from:12/04/2005 till:01/05/2017 color:Drums bar:GC from:01/01/2008 till:01/01/2010 color:Tour bar:DP from:01/01/2010 till:30/10/2014 color:Tour bar:TM from:30/10/2014 till:11/12/2017 color:Tour bar:MO from:11/12/2017 till:end color:Tour bar:Da from:21/10/2017 till:end color:Bass}} == Дадатковыя факты == * Мянушкі удзельнікаў звязаныя з чым-небудзь, напрыклад: ''J-Dog'' — з ініцыяламі «JD» (Jorel Decker), ''Johnny 3 Tears'' утворана ад назвы яго ранейшага гурта «3 Tears», ''Da Kurlzz'' назвалі ў гонар яго кучаравых валасоў, Deuce — скарачэнне ''Tha Producer'', ''Funny Man —'' з-за яго вясёлага нораву і часцяком нясмешных жартаў, ''Charlie Scene —'' па словах Чарлі, гэта першае, што прыйшло яму ў галаву, ''Danny —'' ад яго сапраўднага імя — Daniel<ref name="J3Ttatoos">[http://hollywoodundead.ru/profiles/blogs/8-lyubimyh-tatuirovok-johnny-3 Johnny 3 Tears about Tatoos] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20121003015122/http://hollywoodundead.ru/profiles/blogs/8-lyubimyh-tatuirovok-johnny-3 |date=3 кастрычніка 2012 }} {{Недаступная спасылка|месяц=08|год=2013|url=http://hollywoodundead.ru/profiles/blogs/8-lyubimyh-tatuirovok-johnny-3|id=20120107}}</ref>. * Многія фанаты прымаюць песню «I Must Be Emo» за творчасць Hollywood Undead, аднак яна напісана дуэтам Adam & Andrew. ''«Людзі настолькі, блін, тупыя, што лічаць гэтую песню нашай!»'' — пракаментаваў Da Kurlzz<ref>[http://clubs.ya.ru/4611686018427451062/replies.xml?item_no=5 12 Questions for Da Kurlzz]{{Недаступная спасылка}}</ref>. * Сімвалам гурта з’яўляецца голуб, які нясе гранату. Па словах Johnny 3 Tears, ён азначае, што ў любым становішчы ёсць выбар, за які мы пасля нясем адказнасць<ref name="J3Ttatoos" />. {{Зноскі}} == Спасылкі == * [http://hollywoodundead.com/ Афіцыйны сайт]{{Ref-en}} * {{YouTube user|HollywoodUndeadVEVO}}. * [http://www.lastfm.ru/music/Hollywood+Undead Профіль Hollywood Undead] на [[Last.fm]]. {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Выканаўцы Universal Music Group]] [[Катэгорыя:Гурты альтэрнатыўнага метала ЗША]] [[Катэгорыя:Музычныя калектывы 2010-х]] [[Катэгорыя:Музычныя калектывы 2000-х]] [[Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2005 годзе]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Лакальны подпіс у выявы з Вікіданых]] [[Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі]] [[Катэгорыя:Рэп-рок-гурты]] [[Катэгорыя:Музыканты ў масках]] 9hj84u2hg7vldjw6pxxg2d6opjuxo4g 4 728988 5153451 5153316 2026-06-11T14:07:33Z Plaga med 116903 /* Абмеркаванне праекта правілаў Вікіпедыя:Блакіроўкі/Праект */ Адказ 5153451 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{Новыя зверху}} {{Архіў форума}} <!-- Калі ласка, дадавайце новыя тэмы зверху. Please, add new topics at the top --> == Абмеркаванне праекта правілаў [[Вікіпедыя:Блакіроўкі/Праект]] == Стварыў праект правіла наконт блакіровак. Фактычна, скампіляваў [[:en:Wikipedia:Blocking policy]] і [[:ru:Википедия:Блокировки]], плюс некалькі ўдакладненняў пад нашыя рэаліі. Запрашаю да абмеркавання. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 05:05, 11 чэрвеня 2026 (+03) :выглядае нядрэнна. Вядома, гэта пачатковая версія, якую яшчэ можна будзе дапаўняць + выразны фокус на сітуацыі з маёй блакіроўкай былога адміністратара. Можа можна падабраць больш агульныя фармулёўкі, але агулам выглядае добра, ёсць працэдура, чым і цешуся. Дзякуй за працу! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:07, 11 чэрвеня 2026 (+03) == Часовае схаванне гісторыі правак праз бота == Я ўжо хуценька з дапамогай LLM стварыў працоўны сервіс на Rust, які можа маніторыць бягучыя праўкі і перыядычна аналізаваць гісторыю правак артыкулаў у [[Удзельнік:Wizardist/SuppressionList]]. Таксама сервіс шукае старонкі перанакіраванняў, каб хаваць гісторыю і там, і тут. Ужо праверыў са свайго акаўнта, працуе. Я так разумею, што каб запускаць гэта ўсё шчасце са свайго бота, мне будзе патрэбна не толькі група для ботаў, але і sysop (адміністратары). Запрашаю да [[Вікіпедыя:Запыты_на_статус_бота#Plaga med Bot|абмеркавання]]. Код сваіх скрыптоў і сервісаў планую пазней выкласці ў публічны доступ на GitHub. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:39, 8 красавіка 2026 (+03) : Паглядзеў на сітуацыю яшчэ раз, вырашыў, што тут варта мець 2 заяўкі: адна [[Вікіпедыя:Запыты_на_статус_бота#Plaga med Bot|на статус бота]], другая — [[Вікіпедыя:Запыты па статус адміністратара#Правы адміністратара для Plaga med Bot|на адміністратара]]. Таму стварыў заяўку. Запрашаю да галасавання і абмеркавання і там, і там. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:22, 8 красавіка 2026 (+03) :Напішы мне на мэйл і мы разрулім. У цяперашнім салюшане трэба толькі змяніць адзін выклік API, каб рабіць хаванне, а не падаўленне. Не ўпэўнены, што трэба дэплоіць новы ровар для гэтага. — [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] ^{[[Размовы з удзельнікам:Wizardist|г]] [[Адмысловае:Contributions/Wizardist|+у]]} 23:19, 17 красавіка 2026 (+03) == Notice of removal of local oversighters == Hello. I am writing to inform you that following a [[m:Special:Permalink/30366588#Mienski@bewiki|request]], the oversight permissions of {{u|Mienski}} have been removed per one year of inactivity per global policy. As a minimum of two oversighters are required for every wiki, the OS permissions of {{u|Wizardist}} have been suspended pending election of a new local oversighter. Considering the circumstances around this particular wiki, this is currently being discussed by the stewards. We have considered a compromise of temporarily adding a steward as local oversighter on this wiki until a new oversighter is elected (which would mean that Wizardist is re-added) provided that the community agrees with that. Until then, please feel free to send any oversight requests to us stewards for us to review, by emailing stewards-oversight@wikimedia.org or sending a wikimail to [[m:Special:EmailUser/Wikimedia Stewards (Oversight)]]. [[Удзельнік:EPIC|EPIC]] ([[Размовы з удзельнікам:EPIC|размовы]]) 15:24, 7 красавіка 2026 (+03) : Coming from [[m:SRP]], I wanted to provide a bit more context and options in addition to what EPIC has said above. To elect a new oversighter, there would need to be at least 25 supporting votes and an 80% support ratio over a discussion of at least a week. But maybe there are other options to explore here. :* As there are only 8 local admins, you could instead use the deleterevision tool to hide the list of participants from those pages from public view. If this poses too great a risk, then maybe you could also provide the stewards with a list of usernames to suppress on a weekly or monthly basis. We have the capacity to address such requests. :* It may be possible to develop a technical solution to hide names in histories on certain pages. However, this likely will not come quickly. :* You could also restrict editing on those pages. Either full protection so only admins can edit, or you could introduce a new level of protection and assign editing permissions to those pages on a case-by-case basis. You could also restrict editing to specific alternate accounts that are not connected to the main account, so you could update the page in more anonymity. Any of these actions would reduce the number of accounts that may be targeted by state action. : I raise these options as the status quo of having one oversighter isn't a good solution for security either. What if something happens to him, or he even needs to step away for a short while? A secure system cannot have a single point of failure. [[Удзельнік:Ajraddatz|Ajraddatz]] ([[Размовы з удзельнікам:Ajraddatz|размовы]]) 16:40, 8 красавіка 2026 (+03) ::Hi! In our conversations we conclude, that we have no capacity right now to quickly and efectively make a vote with 25 votes for an oversighter + we have problems with candidates and trust for new users. We need a way to instantly hide edits on some pages, cause even when an edit is visible for a moment, it can be monitored if needed by Belarusian and other connected authorities. Hope we should not explain how dangerous this is in our circumstances and that there is a lot of unsertanty right now in the community. We were not prepared for this disabling of the {{u|Wizardist}}'s oversight rights suspension, while he did all automatisations. Also, the usage of deleterevision brings some more danger for those users, who have corresponding rights (admins). Right now I proposed to give admin rights to my bot to partly bring back automatisation, but still it is a flaw in the core of the engine. There is virtually no sense to hide it all manually and there is too much work to do even though. I guess authorities already have bots that watch relevant pages to store data, who edit them. It is easy to implement, and we are fortunate if it is not happened yet. People from Belarus will not actively involve in those discussions to not bring attention of authorities. We are now in pretty hard situation. ::I think, we'll now try to work with bot, restrict editing on some pages and make some notices to use temporary accounts. But still it does not eliminate all risks. ::Also, regarding the proposition with adding a steward, there is also a request to form a proposal of experienced candidates, so we can discuss those candidates and ensure, that those people are not connected with Belarusian, Russian or any other regime, so there will be trust. So the decision to give such right to a steward on our wiki should be also somehow include our opinion, but without such a big threshold of 25 votes or so. Please consider, that people, that live in Belarus, or sometimes visit this country, will likely not participate in such discussions, which are the most of the users here, I guess. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 18:11, 13 красавіка 2026 (+03) :::{{ping|Plaga med}} Regarding the suggestion to add a steward; the stewards have discussed and concluded that as long as the community is OK with the temporary compromise, no formal request for oversighter rights will be needed (and Wizardist's oversight flag can be restored). It's what we can do for the community at the moment under current circumstances, and we'd be happy to make it that way if that's what the community wants. [[Удзельнік:EPIC|EPIC]] ([[Размовы з удзельнікам:EPIC|размовы]]) 11:17, 16 красавіка 2026 (+03) ::::@[[Удзельнік:EPIC|EPIC]]: yes, I think, that it will be a very good solution, but still there's an issue of trust. We need to approve the concrete person, that will be added here, so there will be less doubt, that the person will be somehow affiliated with Russia, Belarus, or any other similar regime. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:33, 16 красавіка 2026 (+03) :::::A bit late of a response, but I'd like to note that none of the stewards reside in or have any affiliation with Russia or Belarus. The NDA agreement signed by us also does not permit any users located in such regions to sign, so none of us are at risk in that end. That being said, how the community wants to take this forward is up to you. [[Удзельнік:EPIC|EPIC]] ([[Размовы з удзельнікам:EPIC|размовы]]) 22:27, 23 красавіка 2026 (+03) ::Гэтак, як сцюарды зрабілі таксама не робіцца: узялі агалілі ўвесь праект, без якога-небудзь папярэджання, нават адмінаў. Сцюарды так хваляваліся за бяспеку, што сёння ўсе старонкі БелВікіпедыі, якія былі раней схаваныя, цяпер адкрытыя толькі па прычыне таго, што ўдзельнікі [[Удзельнік:Mienski|Mienski]] і [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] "год бяздзейнасці" [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 19:03, 13 красавіка 2026 (+03) == Неабходнасць абрання другога рэвізора (Oversighter) == Вітаю, шаноўнае спадарства! Атрымаў ліст ад Нэйтана з каманды Trust & Safety Фонду Вікімедыя адносна важных змен у палітыцы бяспекі, якія непасрэдна тычацца нашага раздзела. Ніжэй падаю пераклад асноўнай часткі яго паведамлення:<br /><br />«Зараз уводзіцца абавязковая двухфактарная аўтэнтыфікацыя для карыстальнікаў з функцыямі чэк-юзера і рэвізора. Гэта закранае be.wikipedia.org, бо на дадзены момант у праекце ёсць толькі адзін актыўны рэвізор. Згодна з глабальнай палітыкай ([https://meta.wikimedia.org/wiki/Oversight_policy Oversight Policy]), у праекце павінна быць альбо як мінімум два актыўныя лакальныя рэвізоры, альбо ніводнага. Улічваючы спецыфіку выкарыстання функцыі рэвізора ў беларускай Вікіпедыі, гэта асабліва важна. Калі супольнасць зможа абраць новага рэвізора, які адпавядае крытэрыям, гэта вырашыць праблему»<br /><br />Калі ў нас не будзе другога рэвізора, супольнасць можа страціць лакальны доступ да гэтай функцыі. Гэта значыць, што для выдалення прыватнай інфармацыі або паклёпу прыйдзецца кожны раз звяртацца да глабальных адміністратараў/сцюардаў, што за марудзіць працэс. У нашых рэаліях магчымасць хутка схаваць канфідэнцыйныя даныя з’яўляецца крытычна важнай для бяспекі ўдзельнікаў.<br /><br />Я вылучаю сваю кандыдатуру на гэтую пасаду і ніжэй дам спасылку на заяўку на старонцы [[Вікіпедыя:Запыты па статус адміністратара]]. Аднак, калі супольнасць не захоча бачыць мяне ў гэтай ролі, я здыму сваю кандыдатуру на карысць іншага чалавека, таму, калі ласка, выкажыцеся па гэтым пытанні. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:10, 4 красавіка 2026 (+03) : [[Вікіпедыя:Запыты па статус адміністратара#Правы Oversight для ўдзельніка MocnyDuham|Стварыў запыт]]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:41, 4 красавіка 2026 (+03) ::Запрашаю да галасавання, інакш праект пазбавіцца рэвізораў увогуле! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:20, 7 красавіка 2026 (+03) ::: [[Удзельнік:Plaga med]], калі ''праект пазбавіцца рэвізораў'', гэта будзе кепска, на вашу думку? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:43, 7 красавіка 2026 (+03) ::::калі нам трэба схаванне гісторыі артыкулаў, то безумоўна. Я лічу, што абавязкова трэба [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:52, 7 красавіка 2026 (+03) ::::: але ж адміністратары й так маюць патрэбныя інструменты, ну не такія магутныя канешне, але цалкам прыдатныя. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:46, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::Хто гэта будзе рабіць рукамі, калі запыты на дадаванне ў спіс могуць тыдзень вісець не здзейсненыя? І прагляд мяккага схавання даступна на парадкі, так, на парадкі большай колькасці людзей, са слабейшымі правамі. Трэба вяртаць як было. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:23, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::: Добра было б абраць яшчэ пару адміністратараў. Таксама вікірэдактары маюць адказана ставіцца да таго, пра што пішуць. Бо пакуль маецца спакуса заліваць які заўгодна кантэнт і адразу гісторыю правак хаваць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:35, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::: У самым горшым выпадку можна будзе напісаць бота, які аўтаматычна будзе хаваць версіі для пэўных старонак. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:44, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::Я думаю, можна пераключыцца на звычайнае хаванне пакуль – гэта можна зрабіць. Прызнаю, што мой дызайн быў не зусім [[:En:Fail-safe#Fail safe and fail secure|fail-secure]]. Трэба? — [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] ^{[[Размовы з удзельнікам:Wizardist|г]] [[Адмысловае:Contributions/Wizardist|+у]]} 23:08, 17 красавіка 2026 (+03) == Пра блакіроўку былога адміністратара == На вялікі жаль, прыходзіцца выдаваць перманентную блакіроўку ўдзельніку са шматгадовым стажам, былому адміністратару з вялікім унёскам у праект. Лічу вартым асобна напісаць пра гэты выпадак, бо гэта таксама прэцэдэнт для нашага раздзела ўвогуле, і такія выпадкі могуць паўтарацца ў будучыні. У Вікіпедыі агулам падобная сітуацыя адбываецца не першы раз. На рускім раздзеле ёсць [[:ru:ВП:Казино|паказальная эсэ пра гэта]]. Тут я дзейнічаў з падобнай логікі як у эсэ. Разам са штогадовым унёскам удзельнік {{u|JerzyKundrat}} вядомы неаднаразовым удзелам у канфліктах і парушэннем этычных паводзін, меў некалькі блакіровак, апошняя з якіх была ў жніўні 2022 года. У той жа час, пытанне блакіроўкі падымалася няраз і, як я разумею, адміністратары часта вырашалі замінаць канфлікты, каб не пазбаўляцца актыўнага ўдзельніка. Апошнім часам удзельнік перайшоў усе магчымыя межы дазволенага, пачаў яшчэ больш дзёрзка і некультурна выказвацца ў дыскусіях, стаў агрэсіўна кідацца на новых удзельнікаў (прыклады: [[Размовы_з_удзельнікам:JerzyKundrat#Булінг_новых_удзельнікаў|1]][[Размовы:Ribodon#Машынны_пераклад|2]]), цкаваць іх, а некалькі месяцаў таму ўвогуле [[Вікіпедыя:Запыты да адміністратараў#Пагрозы_ад_JerzyKundrat|перайшоў да прамых пагрозаў]]. Спробы растлумачыць удзельніку праблему ў ягоных паводзінах прадпрымаліся, але кожны раз удзельнік адмаўляў сваю вінаватасць і лічыў свой унёсак важнейшым за адэкватную камунікацыю. Найлепшай ілюстрацыяй з’яўляецца [[Размовы_з_удзельнікам:JerzyKundrat#Апошняе_папярэджанне_перад_блакіроўкай|рэакцыя ўдзельніка на папярэджанне пра блакіроўку]]. Такія паводзіны не могуць лічыцца дапушчальнымі ў аніводным раздзеле Вікіпедыі і ў любым супольным праекце ўвогуле, нават самым маленькім. Дадзеную блакіроўку я лічу не толькі сваім абавязкам, як адміністратара, які хоча даваць нашай супольнасці развівацца, але таксама і прыкладам на будучыню. Я перакананы, што праект не можа развівацца ў атмасферы знявагі, пагроз, абраз, якія разбураюць супольнасць. Якім бы вялікім не быў унёсак асобнага ўзятага ўдзельніка, такія ягоныя паводзіны робяць больш шкоды праекту, а патуранне такім удзельнікам, «замінанне» сітуацыі, калі такі ўдзельнік не мае аніякіх санкцый за свае хамскія і ганебныя паводзіны, кідае цень на ўвесь праект і адштурхоўвае новых удзельнікаў. Блакіроўку на год ці яшчэ на нейкі перыяд я палічыў непрапарцыянальнай паводзінам удзельніка, асабліва з улікам папярэдніх блакіровак, таму блакіроўка не мае тэрміну. Гэта рашэнне не было лёгкім, але рана ці позна яго трэба было прыняць. Я хачу, каб і ў будучыні іншыя адміністратары рабілі ўсё магчымае, каб падобных сітуацый не паўтаралася і каб [[ВП:ЭП]] не была проста старонкай у Вікіпедыі. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:26, 31 сакавіка 2026 (+03) : У дадзеным выпадку дзеянні празмерныя. Заблакаваны ўдзельнік зрабіў значны ўнёсак у праект. Меркаванне, што ўдзельнік прыносіць "больш шкоды праекту, чым карысці" неабгрунтаванае — прааналізуйце больш уважліва ўнёсак удзельніка. Нават пасля адказу ад правоў адміністратара па вядомых прычынах удзельнік працягваў дапамагаць праекту, рабіў вялікі ўнёсак па яго развіцці. Цытую галоўную выснову эсэ, на якое вышэй спасылаліся: "Вікіпедыя адмаўляецца ад унёска, які маглі б унесці бестэрмінова заблакаваныя... [калі] : іх унёсак не апраўдвае шкоду ад іх прысутнасці.". : Максімальна магчымым дзеяннем у дадзеным выпадку магло быць блакаванне на 1 год. Аднак цяпер з-за неправамернага блакавання трэба вяртаць сітуацыю да пачатку неправамерных дзеянняў, гэта значыць — знімаць блакаванне. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:28, 1 красавіка 2026 (+03) ::а дзе мы маем крытэрыі, па якіх асабістыя пагрозы і паслядоўнае парушэнне этычных паводзін вяло да 1 года блакіроўкі? Таксама дзе напісана пра змякчальныя абставіны ў залежнасці ад унёску? Як вы ацэньваеце правамернасць? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:49, 1 красавіка 2026 (+03) : Я {{Супраць}} выкарыстання бестэрміновых блакіровак ва ўсіх выпадках, калі ўклад удзельніка не зводзіцца выключна да вандалізму. У дадзеным выпадку лічу, што блакіроўкі на суткі была б цалкам дастаткова. Ва ўдзельніка тысячы правак штомесяц на працягу многіх гадоў, адпаведна наяўнасць у яго блакіроўкі некалькі гадоў таму не павінна выкарыстоўвацца ў якасці аргумента для ўжывання адразу блакіроўкі на больш доўгі тэрмін. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 13:56, 1 красавіка 2026 (+03) ::Калі ласка, растлумачце, як вы ацэньваеце велічыню санкцыі адносна зробленага ўдзельнікам, а таксама якая прапорцыя ўнёску як мусіць змякчаць санкцыю. Адныя кажуць пра неадкладнае зняцце блакіроўкі, другія пра блакіроўку на адзін дзень, адныя пра блакіроўку на год. Я не бачу тут сістэмнасці, нейкай формулы не выводзіцца. Мне, як адміністратару, у гэтай сітуацыі, хочацца зразумець, як мы мусім дзейнічаць у такіх сітуацыях і што думае супольнасць у цэлым. Мы мусім мець хоць нейкія мінімальныя працэдуры. Пакуль што я бачу досыць хаатычную сумесь пачуццяў, боязі за будучыню праекта, адвольную трактоўку правіл. Не адмаўляю, што падобнае ідзе і з майго боку. Я лічу, што нельга сітуацыю з удзельнікам пакідаць як ёсць, што ёсць праблема. Давайце ад гэтага пачнём, сфармулюем, ці ёсць праблема, і ў чым яна заключаецца. Пакуль што я бачу, што нібы большасць удзельнікаў дыскусіі нейкую праблему бачаць, але пераважна не згодныя з маім рашэннем. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 18:38, 2 красавіка 2026 (+03) : Удзельнік, які ў Беларускай Вікіпедыі з мая 2007 года, які займае 4 месца сярод вікіпедыстаў паводле агульнага ўнёска за ўсю гісторыю Беларускай Вікіпедыі, які шмат гадоў быў адміністратарам Беларускай Вікіпедыі, заслугоўвае асобых адносін. Вы, сп. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]], узялі на сябе залішняе ў вырашэнні гэтага пытання. Пытанне пра ўдзельніка [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] неабходна было выносіць на агульнае абмеркаванне як і санкцыі за парушэнні з яго боку. : Я {{Супраць}} бестэрміновага блакавання ўдзельніка [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] і патрабую разблакаваць яго. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:13, 1 красавіка 2026 (+03) :{{За}}, падтрымліваю блакіроўку. Удзельнік год за годам «напрацоўваў» на гэты крок. Ён бачыў сваю беспакаранасць і верыў да гэтай пары ў яе ўніверсальную моц. Маўляў, магу прыніжаць, магу абражаць, магу блакаваць на правах адміна, але супольнасць нічога са мной не зробіць, бо я «зрабіў значны ўнёсак у праект» і гэтым унёскам буду заўсёды прыкрывацца. Я працавала шмат у якіх моўных разделах Вікіпедыі, сведчу, што ніякі «ўнёсак» не можа быць апраўданнем стварэння таксічнага асяроддзя. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 18:07, 1 красавіка 2026 (+03) :{{Супраць}} Эсэ не правіла, ёсць там і іншыя эсэ ([https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%BE_2 1], [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F_%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%BA 2]). Працэдура па [[ВП:ВК]] не была выкананая, бестэрміновая блакіроўка без абмеркавання ўнутры супольнасці - гэта злоўжыванне правамі адміністратара. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 01:21, 2 красавіка 2026 (+03) :: Правіла аб магчымасці бестэрміновай блакіроўкі [https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%9D%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BF%D1%83%D1%88%D1%87%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%86%D1%8C_%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B7,_%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D0%B7_%D1%96_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D1%8D%D1%81%D1%96%D1%96#%D0%9F%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D0%B7%D1%8B ёсць]. Пагрозу дэанамізацыяй можна трактаваць як "Дзеянні, у выніку якіх іншы ўдзельнік Вікіпедыі можа трапіць пад пераслед паводле палітычных матываў з боку ўрада", таму злоўжывання правамі адміністратара я тут не бачу. Іншае, што сама старонка з'яўляецца перакладам з іншай мовы і разыходзіцца з сённяшнімі прынцыпамі беларускай Вікіпедыі плюс у нашым выпадку занадта шмат якія дзеянні можна падвесці пад гэты пункт правіла. Таму я прапаную разблавакаваць удзельніка і выдаліць з правілаў альбо перапісаць фразу "Удзельнік, які дазваляе такія пагрозы, можа неадкладна атрымаць блакаванне, на працяглы тэрмін або назаўсёды, без папярэджання і папярэдняга абмеркавання." --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 01:54, 2 красавіка 2026 (+03) :::"Удзельнік, які дазваляе такія пагрозы, можа '''неадкладна''' атрымаць блакаванне..." - калі ў кастрычніку не заблакавалі, то зараз блакаваць бестэрмінова менавіта за гэта пазнавата. Сумарна ацэньваць баланс ўнёску і шкоды на сёння не павінен асобны адміністратар. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:18, 2 красавіка 2026 (+03) :::Правіла можна асобна абмеркаваць, я б усё ж не выдаляў цалкам гэты пункт. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:21, 2 красавіка 2026 (+03) ::адносна невыканання ВП:ВК, нібыта збольшага выкананы акрамя абмеркавання на форуме, якое цяпер вядзецца постфактум. Як адзначылі вышэй, цяжка ацаніць, ці ёсць гэта злоўжываннем, бо ўдзельнік ужо напрацаваў сабе на блакіроўку. Можа выглядаць збоку гэта ўсё спантаннай няўзважанай блакіроўкай. Мяне да рашучых дзеянняў падштурхнула тое, што я пабачыў, як удзельнік паслядоўна стаў кідацца на новых удзельнікаў, што на мой погляд нясе сур’ёзную шкоду праекту. Не кажучы ўжо пра тое, што атмасфера ў праекце становіцца нездаровай ад таго, што стары канфлікт з асабістымі пагрозамі заставаўся без вырашэння і падвіс у паветры. Атрымліваецца, што для нашай супольнасці важней адзін вельмі актыўны ўдзельнік, чым нармальная камунікацыя, бяспека іншых удзельнікаў і магчымасці росту новых удзельнікаў. Мне напрашваецца такая выснова, але падазраю, што на самай справе ўсе бачаць у гэтай сітуацыі праблему. Таму я не разумею патрабаванні неадкладнага зняцця блакіроўкі, вярнуць усё, як было раней. Я неаднаразова звяртаўся да ўдзельнікамі з просьбамі змякчыць тон, указваў на праблему. Праблемы ўдзельнік не бачыў. Нам патрэбна канкрэтызацыя правіл і працэдур. Я не веру, што ўдзельнік выправіць сваю лінію паводзінаў. Але таксама лічу, што праблема не толькі ў канкрэтным удзельніку, але і ў нас. Чамусьці для нас унёсак аднаго ўдзельніка абяляе яго цалкам і робіць яму імунітэт да санкцый, якія прымяняюцца да іншых удзельнікаў. Вось пан @[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] выслаў пару старонка, у Казіно 2 гаворка пра нязначныя парушэнні, у Філасофіі блакіровак пра сістэматычныя парушэнні, якія супярэчаць прынцыпам Вікіпедыі. Ці тут падобная сітуацыя? Мне здаецца, што чалавек сістэматычна, на роўні з вялікім адміністрацыйным унёскам, займаецца досыць сур’ёзнай шкодніцкай дзейнасцю, якая разбурае нашу супольнасць і якая патрабуе ўмяшальніцтва. Этыка паводзінаў з’яўляецца адным з [[ВП:5С]], якім мы чамусьці грэбуем. Можа тады трэба прыбраць гэты слуп, раз ён для нас нічога не значыць? Пытанне, вядома, рытарычнае. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 18:30, 2 красавіка 2026 (+03) :::Давайце пакуль што адставім убок пытанне канфліктнасці і этычнасці заблакаванага ўдзельніка і пагаворым пра факт перманентнай блакіроўкі. Ён быў здзейснены асабіста Вамі без абмеркавання з супольнасцю адразу пасля выпада удзельніка ў Ваш бок. Такім чынам, у першую чаргу блакіроўка выглядае як помста за паводзіны датычныя Вас, а не як абарона супольнасці. Гэта вельмі небяспечны прэцэдэнт. Атрымоўваецца, што адміністратар можа без аніякіх абмеркаванняў ані з іншымі адміністратарамі, ані з супольнасцю, выдаць бан пасля асабістага канфлікта, падсабраўшы доказаў з мінулага. У гэтай сітуацыі Вы ўжо не адміністратар, які клапоціцца пра праект, а ўдзельнік канфлікта, які выкарыстаў для вырашэння канфлікта правы адміністратара. Ды й яшчэ і выдаўшы перманентны бан! У гэтай сітуацыі блакіроўку можа мог бы выдаць іншы адміністратар, не зайдзейнічаны ў канфлікце, але аніяк не Вы. Таму не трэба спасылак на пяць слупоў, Вы парушылі этыку, маючы ролю адміністратара, і гэта дакладна злоўжыванне правамі адміністратара. :::Далей, калі абмеркаванне на форуме вядзецца пастфактум, значыць парадак ВП:ВК не выкананы. Вы не далі удзельніку магчымасці паўдзельнічаць у гэтай дыскусіі. Ці ўдалося б знайсці кансэнсус з удзельнікам, улічваючы яго папярэднія паводзіны, вырашаць не Вам. Пакуль што гэта выглядае як спроба пераканаць супольнасць у неабходнасці здзейсненага крока пастфактум. :::Я згодны з удзельнікам @[[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]], што зараз трэба зняць блакіроўку як неправамерную. Потым, калі ласка, давайце асобна абмяркуем паводзіны заблакаванага ўдзельніка. Калі ў выніку гэтых абмеркаванняў супольнасць прагаласуе за блакіроўку, толькі ў тым выпадку блакіроўка будзе правамернай. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 01:14, 3 красавіка 2026 (+03) ::::калі мы лічым, што форум — гэта выключна гэтая старонка, то тады так, вы абсалютна маеце рацыю, я паспяшаўся з блакіроўкай. Таксама я не ўлічыў, што гэта збоку магло выглядаць як асабістая крыўда, хоць асабіста я прывык да стылю камунікацыі ўдзельніка і не трымаю крыўды, мяне турбуе тая сітуацыя да блакіроўкі, якую я ўжо апісаў вышэй. Адказ удзельніка пасля папярэджання я трактаваў як правакаванне канфлікту пасля папярэджання. Як можаце пабачыць раней у маёй камунікацыі з удзельнікам, я заўсёды намагаўся канструктыўна весці дыскусію, спрабаваў вырашаць іншыя канфлікты як медыятар. Таму я ў дадзеным выпадку як раз сябе і палічыў трэцяй асобай, не зацікаўленай у блакіроўцы з-за нейкіх асабістых прэтэнзій, таму і вынес папярэджанне ўдзельніку. Далей, я ўжо пагаджуся, што паспяшаўся. Заўважу, што ВП:ВК — гэта досыць кароткае правіла, з досыць шырокай фармулёўкай, з якой наўпрост не вынікае, што яна тычыцца таксама і блакіроўкі з боку адміністратара. Мы ж не выносім на абмеркаванне ў форуме кожную кандыдатуру на блакіроўку, часта блакіроўка ідзе пасля абмеркавання на асабістай старонцы, або ў [[ВП:Запыты да адміністратараў]], а абмеркаванні пра гэтага ўдзельніка ўжо былі. Я больш кіраваўся больш канкрэтнымі [[ВП:ЭП]], [[ВП:НАПА]], [[ВП:НЧП]]. Тэрміну даўніны ў нас тут нібыта няма, таму я вырашыў, што лепш позна, чым ніколі, тым больш, што ўдзельнік працягвае паказваць, што не зразумеў хібнасці сваіх паводзінаў, а супольнасць сваім ігнараваннем гэтага нібы ўхваляе такую мадэль паводзінаў. Таму яшчэ раз падкрэслю, што калі вы кажаце пра парушэнне працэдур, я іх не бачу. У нас проста няма выразна прапісаных працэдур для такіх выпадкаў, таму цяжка сказаць, што я таксама нешта выразна парушыў, толькі калі мы не лічым, што кожную кандыдатуру на блакіроўку трэба выстаўляць на абмеркаванне на гэтай старонцы, чаго ніхто не робіць. Можа я ў нейкім сэнсе выходжу за такое шырокае паняцце як «здаровы сэнс» або прапарцыйнасць пакарання зробленаму, але мне здаецца, што варта на будучыню такія рэчы недзе больш выразна прапісаць, каб гэта не вітала ў паветры. Мая мэта тут не сабраць нейкую колькасць галасоў за і замяць справу, але выпрацаваць нейкі выразны кансэнсус адносна такіх выпадкаў і патэнцыйна палепшыць нашу нарматыўную базу. ::::Я магу пагадзіцца, што варта бы даць і ўдзельніку выказацца на гэты конт, таму я яго разблакаваў. Але не хачу спыняць нашу дыскусію. Мы мусім выпрацаваць нейкі кансэнсус а не проста «понять-простить». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:21, 3 красавіка 2026 (+03) :::::Дзякуй за разблакіроўку. Гэта правільны крок для вырашэння бягучай сітуацыі. :::::Я згодны, што правілы блакіровак і вырашэння канфліктаў патрабуюць дапрацоўкі, паспрабую нешта падрыхтаваць для абмеркавання пазней. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:50, 4 красавіка 2026 (+03) : {{За}}. Добрая навіна, мінус {{Абраза|адно мурло}}. --<font style="font-family:'Bauhaus 93'; font-weight: bolder; color: #00FF00; text-shadow:#00FF00 0em 0em 0.5em;">[[Удзельнік:Счастливое число|Счастливое число]] [[Размовы з удзельнікам:Счастливое число|(размовы)]]</font> 09:37, 2 красавіка 2026 (+03) :Унёсак [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] быў вельмі карысным і мог бы быць такім яшчэ, неймаверна шкада. І без сцяга ён закрываў многія адміністрацыйныя функцыі, якія цяпер завіснуць. Факт таксама ў тым, што каб сустракацца з ім у праўках часта трэба было мець тоўстую скуру, якая мала ў каго ёсць. Раней былі асобныя едкія выказванні, двухсэнсоўныя запісы ў апісаннях змен, а ў апошнія гады такое стала стылем. Усе перажываем не самыя спакойныя часы, што тут казаць. Трэба было нешта рабіць з гэтым, на пераконванні, прынамсі настолькі груба не выказвацца, ён не рэагаваў, гэта яўныя і частыя парушэнні ВП:ЭП. Наўрад ці я за вечную блакіроўку, але немагчыма заблакаваць на паўшышачкі, як бы ні хацелася. Блакіроўка ж на год практычна роўная вечнай у гэтым выпадку. Пасля году вяртаюцца да ўдзелу практычна адны пацыенты Навінак як "таленавіты кантакцёр" або "валагодскі этымолаг". Ці стане ўдзел лагаднейшым, а калі стане, ці на карысць гэта будзе, зусім не факт. Часам узнікала такая думка, але ўзважыўшы +/- і розныя эмоцыі рука не ўзнімалася хоць бы на часовую блакіроўку. Пажывём -- дазнаемся. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 10:53, 2 красавіка 2026 (+03) : Асабіста ў мяне былі розныя этапы стасункаў з удзельнікам-ветэранам праекта. Нават мы адзін аднаго блакіравалі:) Блакіроўку патрэбна здымаць з-за неправамернасці яе, на першы погляд. І пачынаць абмеркаванне. Даць шанец удзельніку выказаць сваю пазіцыю на гэты конт. Іншым таксама патрэбна да гэтай сітуацыі падключыцца. Але ёсць некалькі Но... Удзельнік сам прапанаваў сябе заблакаваць. Прабачце, але ў сур'ёзнай дыскусіі можна было свой сарказм да сітуацыі не паказваць. Потым, ёсць прыклад прамой пагрозы іншаму ўдзельніку («дэанамізацыя»). І ўсё б нічога, але ў нашай сітуацыі, такія пагрозы гэта вельмі сур’ёзная праблема, што удзельнік, былы адміністратар, увогуле да такога прыйшоў. Ну і апошняе Но, гэта шматлікія двухсэнсоўныя выказванні ўдзельніка. Я асабіста, да іх прывык. Але новыя ўдзельнікі, разумею, сустракаюцца з такім упершыню і для іх гэта непрымальна, пра што яны неаднаразова яму казалі. «Апошні шанец», Я бачу выхад з сітуацыі такі: здымаем блакіроўку; слухаем пазіцыю ўдзельніка; калі ён пагодзіцца на культурныя паводзіны ў дыскусіях і адмовіцца ад сваіх саркастычных заўваг, то пакінуць яго ў праекце. Не, блакіроўка.--[[Удзельнік:Dzianis Niadbajla|J-ka Zaprudnik]] 14:26, 3 красавіка 2026 (+03) :: [[Удзельнік:Dzianis Niadbajla|J-ka Zaprudnik]], пачнем з таго, што ў мяне нікнэйм напрамую вытворны ад імя і прозвішча. Суб'ект, якому нібыты пагражала «дэанамізацыя», раскідваў яго хэштэгамі па форумах, каментуючы мае дзеянні ў праекце. На прапанову спыніць гэтыя дзеянні адказаў, што мае гаджэт, дзе подпіс пад каментам дадаецца аўтаматычна. На гэта яму было прапанавана самому не хавацца за «моцным» нікнэймам і прымераць сітуацыю на сябе. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:16, 3 красавіка 2026 (+03) ::: Але гэта не дае [[Удзельнік:JerzyKundrat|Вам]] ніякіх падстаў пісаць тое, што Вы напісалі. Ёсць адміны, да якіх можна было звярнуцца, калі ўдзельнік не разумее ў чым ён не правы. Ці маглі бы вы весці дыскусію з іншымі ўдзельнікамі (новымі, старымі) больш стрымана ў будучыні? Без сарказму, без едкіх выказванняў? Вось галоўныя пытанні, на якія мы шукаем адказ ад Вас. Таксама не хацелася б, каб удзельнік, які столькі гадоў знаходзіцца і працуе ў праекце, указваў у грубай форме новым удзельнікам, як правільна пісаць на мове, і што яго праца і не каштуе нічога, таму што гэта гугл транслэйт з іншага праекта. Мы ўсяго толькі хацім, каб Вы стрыманей вялі сябе. --[[Удзельнік:J-ka Zadzvinski]] 14:54, 4 красавіка 2026 (+03) :::: гугл транслэйт з іншага праекта не каштуе нічога. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:16, 4 красавіка 2026 (+03) :як напісаў вышэй, я зняў блакіроўку, але з таго, што я бачу пакуль, я раблю выснову, што удзельніку цікава толькі абмеркаваць мае дзеянні, а не свае паводзіны. Я буду настойваць на вяртанні блакіроўкі ў тым ці іншым выглядзе. Прашу супольнасць выказвацца. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:59, 3 красавіка 2026 (+03) :@[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]], калі ласка, давайце паразмаўляем, хацелася б зразумець Вашую пазіцыю. Ваш унесак у праект вельмі каштоўны і многія з каментароў вышэй гэта пацвяржаюць. Асабіста мне было б вельмі шкада, калі б Вы сышлі з праекта ці былі заблакаваныя. Аднак нельга не заўважыць Ваш асабісты стыль у размовах. Я згодны з думкай, што Вашыя з'едлівыя каментары маглі адштурхнуць ад праекта недасведчаных удзельнікаў, а можа і дасведчаных таксама. Вось [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%9E_%D0%B2%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%BD%D1%8B%D1%8F_%D1%81%D0%BF%D1%96%D1%81%D1%8B&diff=prev&oldid=5049906 гэты каментар] сапраўды можна ўспрыняць як пагрозу, гэта ўвогуле нешта ўзроўню "пацаноў з раёна". Карацей, пэўныя Вашыя каментары сапраўды зневажаюць іншых удзельнікаў, гэта факт. :На спробы абмеркаваць Вашыя паводзіны і прапановы змяніць тон Вы рэагуеце рэзка і часам нават экстрэмальна рэзка, нібыта такой прапановай Вас неяк самога зняважылі. Чаму? Лічыце сябе вышэй за "новапрыбыўшых"? Лічыце, што стаж у праекце дае Вам індульгенцыю? Гэта не абвінавачванне, мне сапраўды хацелася б, каб Вы шчыра адказалі. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:45, 4 красавіка 2026 (+03) :Лічу, такія блакіроўкі для сапраўды дзейных удзельнікаў — перабор. Супольнасць другасная, першаснае стварэнне энцыклапедыі. Як правіла, актыўныя ўдзельнікі «супольнасці» не ёсць актыўнымі рэдактарамі. Але і простыя абразы — гэта зашмат. Мяркую, абразы трэба спыняць і блакаваць на які-небудзь тыдзень, а потым глядзець далей. У нас рэдактарскае кола вельмі вузкае, патрэбны асаблівы падыход. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:28, 7 красавіка 2026 (+03) https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC&diff=5120393&oldid=5120388 --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 05:39, 4 красавіка 2026 (+03) : Мы сутыкнуліся з сітуацыяй, дзе велізарны досвед і працаздольнасць суправаджаюцца стылем камунікацыі, які разбурае супольнасць. Я перакананы, што ніякія тысячы правак не могуць быць апраўданнем для абраз або пагроз у бок іншых людзей. Прынцыпы Вікіпедыі кажуць нам, што этыка з'яўляецца такім жа важным слупам, як і якасць матэрыялу. Калі ветэран праекта дазваляе сабе таксічныя выпады або пагрозы, ён ставіць пад удар саму будучыню нашага раздзела, бо навічкі проста не захочуць заставацца ў такім асяроддзі. Разам з тым, я пагаджаюся, што бестэрміновая блакіроўка без папярэдняга кансэнсусу была занадта радыкальнай працэдурай. Дзякуй Plaga med, што разблакаваў Jerzy. Зараз, калі ўдзельнік разблакаваны, я прапаную не проста забыць пра канфлікт, а ўсталяваць выразныя рамкі для яго далейшай працы. Гэта павінен быць строгі выпрабавальны тэрмін з поўнай забаронай на любыя саркастычныя выпады ў бок калег. Любое наступнае парушэнне [[ВП:ЭП]] павінна цягнуць за сабой неадкладную блакіроўку, якая ўжо не будзе аспрэчвацца. Такі падыход дасць удзельніку магчымасць працягваць карысную працу, але пазбавіць супольнасць ад неабходнасці цярпець непрымальныя паводзіны. Мы павінны абараняць не толькі тэксты, але і культуру ўзаемадзеяння, без якой праект рана ці позна проста спыніцца ў сваім развіцці. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:47, 4 красавіка 2026 (+03) : ''выразныя рамкі для яго далейшай працы'' = ітэлектуальнае рабства, ха-ха. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:43, 4 красавіка 2026 (+03) :: Калі вы не будзеце ладзіць агрэсію і тролінг да іншых удзельнікаў - для мяне гэтага будзе дастаткова. Мне не важна, што было паміж намі, я прэтэнзіяў не маю, мы не зразумелі адзін аднаго. Прапаную так проста ў бок іншых людзей не рабіць. Што думаеце? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:46, 4 красавіка 2026 (+03) ::: ОК, а хто прэтэнзіі мае ў такім разе? Ну, наконт тролінгу, тут здэцца адвакаты ёсць, а пацярпелыя? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:56, 4 красавіка 2026 (+03) ::::мне здаецца "пацярпелыя" выказваліся ў іншых дыскусіях і яшчэ не раз выкажуцца, калі сітуацыя не зменіцца. Ёсць такая рэч як кансэнсус, у тым ліку адносна этычных паводзін і камунікацыі з навічкамі. Вы гэтага кансэнсусу не прытрымліваецеся. Патрабаваць выказвання вашых "ахвяр", тым болей навічкоў, не бачу неабходнасці. І калі адказваць на пытанне прэтэнзій, то вось прынамсі я маю выразную прэтэнзію, я бачу, як вашы паводзіны перашкаджаюць развіццю праекта. Не хачу вас дэманізаваць ці штосьці такое, але вашыя паводзіны — прэцэдэнт, і на яго патрэбна адпаведна адпаведная рэакцыя для прадухілення падобных канфліктаў у будучыні. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:28, 4 красавіка 2026 (+03) ::::: А я бачу, вашы паводзіны перашкаджаюць развіццю праекта. 1:1. Толькі ў вас сцяг адміна ёсць, у адрозненне ад мяне. Магу падказаць, якая існуе працэдура адмаўлення ад сцяга. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:43, 4 красавіка 2026 (+03) :::::: Спрэчка, якая стала нагодай для пажыццёвай блкіроўкі, вялася тут: [[Размовы:Ribodon]]. Не факт, што яна патрабавала нават мадэрацыі — як высветлілася, бакі самі знайшлі кансэнсус. Але ж [[Удзельнік:Plaga med]], які ў створаным летась уласнаручна [[Вікіпедыя:Запыты па статус адміністратара#Plaga_med|запыце па статус адміністратара]] казаў, што ''зацікаўлены час ад часу рабіць тэхнічныя праўкі ў інтэрфэйсе, рэагаваць на тэхнічныя запыты'' і ''не злоўжываць паўнамоцтвамі'' тут разагнаўся напоўніцу, прыплёўшы цэлую шматгадовую гісторыю. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:05, 4 красавіка 2026 (+03) :::::::я ўжо прааналізаваў свае дзеянні і зрабіў высновы. Пытанне да вас, ці прааналізавалі вы свае дзеянні. Пытанне да супольнасці, як мы мусім дакладна сябе паводзіць у такіх сітуацыях і на што мусім абапірацца. Пан @[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ужо выказаўся з ініцыятывай нешта нарыхтаваць, за што яму шчыры дзякуй. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:14, 4 красавіка 2026 (+03) :::::::: прыгадваючы звычаі і традыцыі БелВікі, блакіроўку на суткі-трое там было за што ўляпіць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:23, 4 красавіка 2026 (+03) :::::::Мне было непрыемна атрымаць той адказ які я атрымаў першапачаткова, асабліва ўлічваючы што я не зразумеў што з гэтым рабіць. Рэальныя заўвагі па якім я ў выніку выпраўляў артыкул выцягнуў з вас @[[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]]. Калі б гэта не здарылася, я б хутчэй проста пайшоў пісаць іншыя артыкулы, а гэты пакінуў бы як ёсць праз неразуменне што канкрэтна з ім не так. Ну і ўвогуле не так я ўяўляў камунікацыю на вікі. [[Удзельнік:Observr1|Observr1]] ([[Размовы з удзельнікам:Observr1|размовы]]) 13:52, 5 красавіка 2026 (+03) :::::::: [[Удзельнік:Observr1|Observr1]], пакінуць артыкул з наяўным шаблонам [[Шаблон:Машынны пераклад|Машынны пераклад]] — абсалютна нармальна для Вікіпедыі. Такіх [https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B4%D0%BC%D1%8B%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%B5:WhatLinksHere/%D0%A8%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BD:%D0%9C%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BD%D0%BD%D1%8B_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D0%B4 тут шмат]. Можна было й згаданы артыкул не выпраўляць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:01, 5 красавіка 2026 (+03) :::::::::Сур'ёзна? Вы сапраўды прапануеце пакідаць машынныя пераклады як ёсць? Тое, што дагэтуль вялікая колькасць машынных перакладаў не даведзена да нормы, не дае падставы казаць, што так трэба і далей. Зразумела, што мы не ў ідэальным сусвеце і нейкая колькасць артыкулаў застанецца нізкай якасці, але ж прынамсі імкнуцца да меншай колькасці машынных перакладаў і лепшай якасці артыкулаў усё ж трэба. :::::::::Ну і [[ВП:ПЕР]], падаецца, тут на маім баку: :::::::::«...перакладаючы артыкул, стаўцеся да тэксту з такой самай пільнасцю і ўважлівасцю, як і да ўласнага арыгінальнага тэксту. Імкніцеся, каб перакладзены тэкст успрымаўся так сама натуральна, як арыгінальны беларускі тэкст артыкула.» [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 00:12, 6 красавіка 2026 (+03) :::::::::: Гэта не мая прапанова, гэта звычай БелВікі. [[Удзельнік:IshaBarnes]] выпраўляйце гэтыя артыкулы або выстаўляйце іх да выдалення, я падтрымаю абодва варыянты. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:19, 6 красавіка 2026 (+03) ::::Тыя, хто сышоў, ужо за сябе не скажуць, але вышэй два галасы за Вашую перманентную блакіроўку, то іх Вы напэўна дапяклі. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 23:55, 5 красавіка 2026 (+03) ::::: Дапусцім, што гэтым асобам я не дазволіў разгуляцца ў БелВікі, атрымаць тут дармовы хостынг і трыбуну. Ну так, стала быць, дапёк. І гэта магу залічыць сабе ў актыў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:05, 6 красавіка 2026 (+03) ::::::Калі ласка, давайце падзелім форму і змест Вашых каментароў. Вы можаце быць абсалютна правы па змесце, але зараз ўсе пытанні да формы і ўсе прапановы датычацца менавіта змены формы. Вы можаце дазволіць сабе трохі менш сарказму і тролінгу ці гэта ўжо прынцыповая пазіцыя? [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 00:32, 6 красавіка 2026 (+03) ::::::: Пачынаць рэпліку з выразу кшталту "''Сур'ёзна?''", гэта няўдала па форме, як праяўленне сврказму выглядае. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:45, 6 красавіка 2026 (+03) ::::::::Згодны, у будучыні буду больш уважлівы да праяў сваіх эмоцый. Але ўсё ж да [https://be.wikipedia.org/wiki/Размовы_з_удзельнікам:JerzyKundrat#c-JerzyKundrat-20260331133100-Plaga_med-20260331132300 Вашай рэплікі] "не ссы" па ўзроўні не дацягвае. Калі б Вы засталіся на ўзроўні "Сур'ёзна?", то зараз бы гэтай размовы не было. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 01:18, 6 красавіка 2026 (+03) :::::::: ''Пан @[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ужо выказаўся з ініцыятывай нешта нарыхтаваць, за што яму шчыры дзякуй''. І як, нарыхтаваў? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:14, 27 мая 2026 (+03) :::::::::Падрыхтаванай прапановы яшчэ нажаль не маю. Але ідэя даволі простая: узяць за аснову [[:en:Wikipedia:Blocking_policy]] або [[:ru:Википедия:Блокировки]], пасля перакладу і дапрацоўкі пад нашыя патрэбы выставіць на абмеркаванне, каб прыняць як правіла. Калі ёсць ахвотныя заняцца, з радасцю падзялюся. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:24, 28 мая 2026 (+03) :::::::::: Яшчэ працытую калегу: ''Ідэй у нас і саміх хапае, дзе б яшчэ рук набрацца.'' --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:07, 28 мая 2026 (+03) :::::::::::[[Вікіпедыя:Блакіроўкі/Праект|Рукі знайшліся]]. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 05:07, 11 чэрвеня 2026 (+03) == Катэгорыі "... паводле алфавіта" == Падкажыце, у чым сэнс гэтага тлумачэння у катэгорыях кшталту [[:Катэгорыя:Народы і нацыянальнасці паводле алфавіта]]? У Вікіпедыі ўсе катэгорыі паказваюць артыкулы паводле алфавіта. Дзякуй. — [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] ^{[[Размовы з удзельнікам:Wizardist|г]] [[Адмысловае:Contributions/Wizardist|+у]]} 19:21, 28 лютага 2026 (+03) :Відаць — сэнс у тым, каб аддзяліць агульную катэгорыю з падкатэгорыямі (звычайна трэба прастаўляць у артыкул канкрэтную падкатэгорыю, а не агульнае нешта), нейкай структурай катэгорый, падвідамі, а можа нават і дадатковымі старонкамі ў іншых прасторах імёнаў ад звычайнага пераліку ўсіх на свеце. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:39, 2 сакавіка 2026 (+03) ::Глядзі прыклад – [[:Катэгорыя:Банкі]]. Разумею, каб туды шлі артыкулы пра банкаўскую справу. Але гэтая катэгорыя ўжо належыць да [[:Катэгорыя:Банкаўская справа]]. А ў Банкі ідуць як некаторыя банкі, так і артыкулы вакол банкаўскай тэмы. ::Нейкі сэнс я магу бачыць, але не бачу, як ён выходзіць на практыцы. — [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] ^{[[Размовы з удзельнікам:Wizardist|г]] [[Адмысловае:Contributions/Wizardist|+у]]} 13:12, 4 сакавіка 2026 (+03) == Заходнепалеская мікрамова == Заўважыў выпадкова дзіўную сітуацыю, што ў нас у артыкуле [[Заходнепалеская мікрамова]] інфармацыя пададзена вельмі некрытычна, вельмі тэндэнцыйна. Па-першае, сцвярджаецца што гэта літаратурная мова, але далей з тэксту вынікае, што быў адзін няўдалы праект кадыфікацыі ў 1980-1990-я гады, якія скончыўся нічым, бо няма ні літаратуры, ні медыя, ні арганізацый, якія б гэтую мікрамову развівалі ці падтрымлівалі. Па-другое, у лідзе «заходнепалескія гаворкі» чамусьці перасылаюць да артыкула [[Заходнепалескія гаворкі ўкраінскай мовы]], хоць з погляду беларускага мовазнаўства заходнепалескія гаворкі на тэрыторыі Беларусі далучаюцца да беларускай мовы. Такога артыкула не існуе ўвогуле, хоць пра заходнепалескія гаворкі беларускай мовы ёсць у профільных выданнях, і толькі загародскімі гаворкамі яны не абмяжоўваюцца. Фактычна заходнепалескія гаворкі беларускай мовы безпадстаўна падмяняюцца «заходняй мікрамовай», хоць апошняя мусці быць парасонавым тэрмінам, для гаворак на Падляшшы і Заходнім Палессі ў Беларусі і Украіне. Па-трэцяе, на поўным сур’ёзе прыводзяцца такія саманазвы як «яцвяжская мова» і «јітвјежа волода», без якога-небудзь тлумачэння, што прывязка палескіх гаворак да яцвягаў гэта плод хворых фантазій аднаго чалавека. Атрымліваецца не энцыклапедычны артыкул, а прасоўванне маргінальных тэорый праз Вікіпедыю. Трэба нешта вырашаць з гэтай тэмай. --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 01:09, 20 лютага 2026 (+03) : [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў]], чытай пра [[загародскія гаворкі]], беларускія да асновы асноў. Пра заходнепалескую мікрамову, дарэчы, артыкул ёсць у томе "Славянскія мовы", выдадзеным пад эгідай РАН, так што не лямантуй пачом зра. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:25, 20 лютага 2026 (+03) :: То бок, аўтарытэтныя крыніцы паказваюць гэтую з'яву ці то як гаворкі беларускай мовы, ці то як гаворнкі ўкраінскай мовы, ці то як мікрамову — каб развіваць тэму ў БелВікі ёсць адразу тры артыкулы, правіць якія можа кожны ахвотны. Рэч у тым, што Вікіпедыя паказвае шырокі погляд на з'явы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:09, 20 лютага 2026 (+03) ::: Точна, акзваецца можна шчэ й артыкул [[Заходнепалескія гаворкі]] стварыць. Так, глядзіш, і сваю ўласную прастору ў БелВікі [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў]] займее. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:28, 22 лютага 2026 (+03) == [[Вікіпедыя:Значнасць асоб]] == Пералапаціў рэкамендацыі. Пастараўся пазбавіцца ад вады, захаваўшы сутнасныя рэчы. Як умеў, узгадніў з існай практыкай. Спадзяюся, што насуперак кансэнсусу не пайшоў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:03, 14 лютага 2026 (+03) == About the two locked administrators and the future of this project == Apologies for writing in English here, but please see [[Размовы пра Вікіпедыю:Пасольства#About the two globally locked administrators and the future of this project]]. Thanks. [[Удзельнік:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[Размовы з удзельнікам:Codename Noreste|размовы]]) 07:38, 6 студзеня 2026 (+03) == <span lang="en" dir="ltr">Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function2"/> {{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki</span>. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function2"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 17:22, 20 лістапада 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29583860 --> == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 22:45, 16 студзеня 2026 (+03) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 16:20, 18 студзеня 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 00:01, 20 студзеня 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Онлайн-семинар CEE Hub: Организация фотокампании Викимедиа – 21 февраля == [[Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] приглашает принять участие в онлайн семинаре из серии [[Wikimedia CEE Hub/Russian language events|мероприятий на русском языке]] на тему «Как организовать свою фотокампанию Викимедиа», который состоится 21 февраля, в субботу, в 15:00 UTC. Регистрация: [[Event:Как организовать свою фотокампанию Викимедиа]] - Meta-Wiki <!-- Message sent by User:KGruszczyk-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&oldid=30092539 --> == Помогите сформировать программу русскоязычной Вики-конференции! == Помогите сформировать программу русскоязычной Вики-конференции! CEE Hub планирует онлайн-мероприятие в Зуме для русскоязычного сообщества Викимедиа. Конференция будет включать сессии по темам, которые интересны редакторам и участникам. Мы планируем сосредоточиться на технических темах, но нам важно услышать, что инетресно вам! Этот опрос поможет нам понять, какие темы наиболее актуальны и интересны сообществу. Мы планируем пригласить экспертов и работать совместно с техническими сотрудниками Фонда Викимедиа, чтобы предоставить новости и информацию из первых рук о инструментах и платформах Викимедиа. Конференция планируется на одну из суббот в мае 2026 года. Ваше мнение очень важно — пожалуйста, потратьте несколько минут, чтобы поделиться своими предпочтениями и предложениями: https://forms.gle/zAfSA64BzCb3qnHh9 <!-- Message sent by User:KGruszczyk-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&oldid=30092539 --> == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|размовы]])</bdi> 14:15, 19 сакавіка 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities == Hi everyone, '''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts. You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process. We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start. * ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December). * ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF. Join our online Q&A session to learn more (same content, two options to join): * 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 1|register here]]) * 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 2|register here]]) More info & contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]''' --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 14:21, 31 сакавіка 2026 (+03) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670168 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 20:11, 3 красавіка 2026 (+03) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 03:57, 26 красавіка 2026 (+03) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Community Candidates – Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 == ''Please help us and your community by translating this announcement into your language!'' Dear all, The [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026]] is currently underway. There are 4 seats allocated to community representatives. Community members are invited to nominate themselves as candidates for these seats. These positions will be filled through a vote by the CEE community. '''Eligibility criteria:''' * Candidates must be [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026/Eligibility|eligible voters]]: ** Have a Wikimedia account created before 18 December 2025 ** Have at least 300 edits between 18 December 2025 and 18 June 2026 ** Must not have been blocked between 18 March 2026 and 18 June 2026 * Must have participated in at least 2 of the last 3 [[Meta:Wikimedia CEE Hub/CEE Hub Status Meeting|CEE Hub Advisory Group meetings]] You can check your eligibility using the following tool: https://cee-sc-election.toolforge.org/ '''How to proceed:''' Candidates may nominate themselves or be nominated by others. If nominated by others, the candidate must explicitly accept the nomination before 18 June 2026. The candidate should create their nomination page and submit their candidacy [[Meta:Wikimedia_CEE_Hub_Steering_Committee_Election_2026/Nominations|here]]: Please also inform your communities about the election and encourage participation. Best regards,   Electoral Commission of Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 --[[Meta:Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Meta:Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 13:00, 30 красавіка 2026 (+03) <!-- Message sent by User:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Приглашение: Wiki Conference для русскоязычных участников (16 мая) == Здравствуйте, Мы хотели бы пригласить вас на Wiki Conference для русскоязычных участников — онлайн-мероприятие, проводимое при поддержке CEE Hub. Встреча состоится в субботу, 16 мая, в 12:00 UTC / 14:00 CEST (пожалуйста, проверьте ваше местное время: https://zonestamp.toolforge.org/1778932800). Вы можете зарегистрироваться заранее, чтобы получить ссылку для подключения: [[Event:Wiki_Conference_for_Russian-Speaking_Contributors]] Это мероприятие задумано как пространство для участников движения Wikimedia из разных стран, где можно обменяться знаниями, опытом и идеями, связанными с работой в русскоязычных сообществах. Оно открыто для всех редакторов проектов Wikimedia. Выступления приглашённых спикеров будут сопровождаться синхронным переводом на русский язык. Приглашаются все, кто заинтересован в обсуждаемых темах. В программе предусмотрены сессии, посвящённые техническим аспектам программного обеспечения Wikimedia, панельная дискуссия о редактировании Википедии в сложных условиях, а также обмен опытом по сотрудничеству с учреждениями GLAM и дополнительные выступления от представителей сообщества. Среди подтверждённых сессий: - Сохранение нейтральности в ненейтральной среде — дискуссия с редакторами из разных языковых сообществ (Basak Tosun, Amir Sarabadani, Batyrbek Alimzhanov, Mikheil Chabukashvili), модератор — Iglika Ivanova - Обмен успешными практиками развития GLAM-проектов — с участием Zana Strkovska (Wikimedia MKD) - Состояние программного обеспечения Wikimedia — с участием Marshall Miller (Wikimedia Foundation) Будем рады вашему участию. С наилучшими пожеланиями, <br>Команда CEE Hub <!-- Message sent by User:KGruszczyk-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&oldid=30401520 --> == Wiki Loves Eurovision 2026 == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Wiki Loves Eurovision edit-a-thon logo 2026.svg|right|250px]] Hello everyone! You are invited to participate in the "[[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|Wiki Loves Eurovision]]" article writing contest, where our goal is to create new Eurovision-related articles in the CEE-language Wikipedia editions and improve existing ones. The contest will take place from May 10 to June 10, 2026, and prizes are available: * 1st prize: a voucher worth €60 * 2nd prize: a voucher worth €50 * 3rd prize: a voucher worth €40 * 4th–10th prize: a voucher worth €30 To participate in the contest and learn more, please visit [[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|this link]]. --[[User:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] ([[User talk:MHeidarzadeh-CEEhub|talk]]) 14:00, 16 May 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Доступна запись Вики-конференция для русскоязычных участников == Здравствуйте, Приглашаем вас посмотреть запись Вики-конференция для русскоязычных участников, которая состоялась 16 мая 2026. Во время конференции участники из разных сообществ делились опытом работы в непростых условиях, обсуждали вопросы цензуры, безопасности редакторов и подходы к оценке надёжности источников в странах с ограниченной свободой медиа. Это был очень открытый и содержательный разговор о том, как сообщества продолжают развивать проекты Викимедиа даже в сложных обстоятельствах. Также в программе были сессии о развитии языковых разделов Википедии в многоязычных странах, успешных GLAM-партнёрствах, работе с молодёжью через Instagram и TikTok, а также примеры регионального сотрудничества и поддержки между сообществами. Большинство сессий проходило на английском языке с синхронным переводом на русский. Запись доступна в обеих языковых версиях. Если вам интересны темы развития сообществ, международного сотрудничества, работы в сложных условиях или просто хочется услышать разные перспективы из региона — рекомендуем найти время и посмотреть запись. Вики-конференция для русскоязычных участников (пароль:5s20@BJ6): https://us06web.zoom.us/rec/share/vRx-DOpGo_zhW6mdoWzOcuM99agcX-VGHhKl2MA9gMxH-_bH0R5jAoc035Ts2FIr.OyhTpsvbH61fqfXh С наилучшими пожеланиями, <br>Каро <!-- Message sent by User:KGruszczyk-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&oldid=30591666 --> == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> 20:06, 27 мая 2026 (+03) <!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-05-28_Wikipedias&oldid=30597357 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:14, 27 мая 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> ijlr8yab83reac2uku6q2a5r6dm9uut 5153545 5153451 2026-06-11T21:03:30Z IshaBarnes 124956 /* Абмеркаванне праекта правілаў Вікіпедыя:Блакіроўкі/Праект */ Адказ 5153545 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{Новыя зверху}} {{Архіў форума}} <!-- Калі ласка, дадавайце новыя тэмы зверху. Please, add new topics at the top --> == Абмеркаванне праекта правілаў [[Вікіпедыя:Блакіроўкі/Праект]] == Стварыў праект правіла наконт блакіровак. Фактычна, скампіляваў [[:en:Wikipedia:Blocking policy]] і [[:ru:Википедия:Блокировки]], плюс некалькі ўдакладненняў пад нашыя рэаліі. Запрашаю да абмеркавання. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 05:05, 11 чэрвеня 2026 (+03) :выглядае нядрэнна. Вядома, гэта пачатковая версія, якую яшчэ можна будзе дапаўняць + выразны фокус на сітуацыі з маёй блакіроўкай былога адміністратара. Можа можна падабраць больш агульныя фармулёўкі, але агулам выглядае добра, ёсць працэдура, чым і цешуся. Дзякуй за працу! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:07, 11 чэрвеня 2026 (+03) ::Насамрэч, не могу сказаць, што неяк асабліва факусаваўся на той сітуацыі. Дадаў рэкамендацыі па матывах, але абавязковыя правілы гэта прамы пераклад. ::Калі нейкія фармулёўкі рэжуць вока, давайце абмяркоўваць і правіць. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 00:03, 12 чэрвеня 2026 (+03) == Часовае схаванне гісторыі правак праз бота == Я ўжо хуценька з дапамогай LLM стварыў працоўны сервіс на Rust, які можа маніторыць бягучыя праўкі і перыядычна аналізаваць гісторыю правак артыкулаў у [[Удзельнік:Wizardist/SuppressionList]]. Таксама сервіс шукае старонкі перанакіраванняў, каб хаваць гісторыю і там, і тут. Ужо праверыў са свайго акаўнта, працуе. Я так разумею, што каб запускаць гэта ўсё шчасце са свайго бота, мне будзе патрэбна не толькі група для ботаў, але і sysop (адміністратары). Запрашаю да [[Вікіпедыя:Запыты_на_статус_бота#Plaga med Bot|абмеркавання]]. Код сваіх скрыптоў і сервісаў планую пазней выкласці ў публічны доступ на GitHub. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:39, 8 красавіка 2026 (+03) : Паглядзеў на сітуацыю яшчэ раз, вырашыў, што тут варта мець 2 заяўкі: адна [[Вікіпедыя:Запыты_на_статус_бота#Plaga med Bot|на статус бота]], другая — [[Вікіпедыя:Запыты па статус адміністратара#Правы адміністратара для Plaga med Bot|на адміністратара]]. Таму стварыў заяўку. Запрашаю да галасавання і абмеркавання і там, і там. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:22, 8 красавіка 2026 (+03) :Напішы мне на мэйл і мы разрулім. У цяперашнім салюшане трэба толькі змяніць адзін выклік API, каб рабіць хаванне, а не падаўленне. Не ўпэўнены, што трэба дэплоіць новы ровар для гэтага. — [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] ^{[[Размовы з удзельнікам:Wizardist|г]] [[Адмысловае:Contributions/Wizardist|+у]]} 23:19, 17 красавіка 2026 (+03) == Notice of removal of local oversighters == Hello. I am writing to inform you that following a [[m:Special:Permalink/30366588#Mienski@bewiki|request]], the oversight permissions of {{u|Mienski}} have been removed per one year of inactivity per global policy. As a minimum of two oversighters are required for every wiki, the OS permissions of {{u|Wizardist}} have been suspended pending election of a new local oversighter. Considering the circumstances around this particular wiki, this is currently being discussed by the stewards. We have considered a compromise of temporarily adding a steward as local oversighter on this wiki until a new oversighter is elected (which would mean that Wizardist is re-added) provided that the community agrees with that. Until then, please feel free to send any oversight requests to us stewards for us to review, by emailing stewards-oversight@wikimedia.org or sending a wikimail to [[m:Special:EmailUser/Wikimedia Stewards (Oversight)]]. [[Удзельнік:EPIC|EPIC]] ([[Размовы з удзельнікам:EPIC|размовы]]) 15:24, 7 красавіка 2026 (+03) : Coming from [[m:SRP]], I wanted to provide a bit more context and options in addition to what EPIC has said above. To elect a new oversighter, there would need to be at least 25 supporting votes and an 80% support ratio over a discussion of at least a week. But maybe there are other options to explore here. :* As there are only 8 local admins, you could instead use the deleterevision tool to hide the list of participants from those pages from public view. If this poses too great a risk, then maybe you could also provide the stewards with a list of usernames to suppress on a weekly or monthly basis. We have the capacity to address such requests. :* It may be possible to develop a technical solution to hide names in histories on certain pages. However, this likely will not come quickly. :* You could also restrict editing on those pages. Either full protection so only admins can edit, or you could introduce a new level of protection and assign editing permissions to those pages on a case-by-case basis. You could also restrict editing to specific alternate accounts that are not connected to the main account, so you could update the page in more anonymity. Any of these actions would reduce the number of accounts that may be targeted by state action. : I raise these options as the status quo of having one oversighter isn't a good solution for security either. What if something happens to him, or he even needs to step away for a short while? A secure system cannot have a single point of failure. [[Удзельнік:Ajraddatz|Ajraddatz]] ([[Размовы з удзельнікам:Ajraddatz|размовы]]) 16:40, 8 красавіка 2026 (+03) ::Hi! In our conversations we conclude, that we have no capacity right now to quickly and efectively make a vote with 25 votes for an oversighter + we have problems with candidates and trust for new users. We need a way to instantly hide edits on some pages, cause even when an edit is visible for a moment, it can be monitored if needed by Belarusian and other connected authorities. Hope we should not explain how dangerous this is in our circumstances and that there is a lot of unsertanty right now in the community. We were not prepared for this disabling of the {{u|Wizardist}}'s oversight rights suspension, while he did all automatisations. Also, the usage of deleterevision brings some more danger for those users, who have corresponding rights (admins). Right now I proposed to give admin rights to my bot to partly bring back automatisation, but still it is a flaw in the core of the engine. There is virtually no sense to hide it all manually and there is too much work to do even though. I guess authorities already have bots that watch relevant pages to store data, who edit them. It is easy to implement, and we are fortunate if it is not happened yet. People from Belarus will not actively involve in those discussions to not bring attention of authorities. We are now in pretty hard situation. ::I think, we'll now try to work with bot, restrict editing on some pages and make some notices to use temporary accounts. But still it does not eliminate all risks. ::Also, regarding the proposition with adding a steward, there is also a request to form a proposal of experienced candidates, so we can discuss those candidates and ensure, that those people are not connected with Belarusian, Russian or any other regime, so there will be trust. So the decision to give such right to a steward on our wiki should be also somehow include our opinion, but without such a big threshold of 25 votes or so. Please consider, that people, that live in Belarus, or sometimes visit this country, will likely not participate in such discussions, which are the most of the users here, I guess. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 18:11, 13 красавіка 2026 (+03) :::{{ping|Plaga med}} Regarding the suggestion to add a steward; the stewards have discussed and concluded that as long as the community is OK with the temporary compromise, no formal request for oversighter rights will be needed (and Wizardist's oversight flag can be restored). It's what we can do for the community at the moment under current circumstances, and we'd be happy to make it that way if that's what the community wants. [[Удзельнік:EPIC|EPIC]] ([[Размовы з удзельнікам:EPIC|размовы]]) 11:17, 16 красавіка 2026 (+03) ::::@[[Удзельнік:EPIC|EPIC]]: yes, I think, that it will be a very good solution, but still there's an issue of trust. We need to approve the concrete person, that will be added here, so there will be less doubt, that the person will be somehow affiliated with Russia, Belarus, or any other similar regime. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:33, 16 красавіка 2026 (+03) :::::A bit late of a response, but I'd like to note that none of the stewards reside in or have any affiliation with Russia or Belarus. The NDA agreement signed by us also does not permit any users located in such regions to sign, so none of us are at risk in that end. That being said, how the community wants to take this forward is up to you. [[Удзельнік:EPIC|EPIC]] ([[Размовы з удзельнікам:EPIC|размовы]]) 22:27, 23 красавіка 2026 (+03) ::Гэтак, як сцюарды зрабілі таксама не робіцца: узялі агалілі ўвесь праект, без якога-небудзь папярэджання, нават адмінаў. Сцюарды так хваляваліся за бяспеку, што сёння ўсе старонкі БелВікіпедыі, якія былі раней схаваныя, цяпер адкрытыя толькі па прычыне таго, што ўдзельнікі [[Удзельнік:Mienski|Mienski]] і [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] "год бяздзейнасці" [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 19:03, 13 красавіка 2026 (+03) == Неабходнасць абрання другога рэвізора (Oversighter) == Вітаю, шаноўнае спадарства! Атрымаў ліст ад Нэйтана з каманды Trust & Safety Фонду Вікімедыя адносна важных змен у палітыцы бяспекі, якія непасрэдна тычацца нашага раздзела. Ніжэй падаю пераклад асноўнай часткі яго паведамлення:<br /><br />«Зараз уводзіцца абавязковая двухфактарная аўтэнтыфікацыя для карыстальнікаў з функцыямі чэк-юзера і рэвізора. Гэта закранае be.wikipedia.org, бо на дадзены момант у праекце ёсць толькі адзін актыўны рэвізор. Згодна з глабальнай палітыкай ([https://meta.wikimedia.org/wiki/Oversight_policy Oversight Policy]), у праекце павінна быць альбо як мінімум два актыўныя лакальныя рэвізоры, альбо ніводнага. Улічваючы спецыфіку выкарыстання функцыі рэвізора ў беларускай Вікіпедыі, гэта асабліва важна. Калі супольнасць зможа абраць новага рэвізора, які адпавядае крытэрыям, гэта вырашыць праблему»<br /><br />Калі ў нас не будзе другога рэвізора, супольнасць можа страціць лакальны доступ да гэтай функцыі. Гэта значыць, што для выдалення прыватнай інфармацыі або паклёпу прыйдзецца кожны раз звяртацца да глабальных адміністратараў/сцюардаў, што за марудзіць працэс. У нашых рэаліях магчымасць хутка схаваць канфідэнцыйныя даныя з’яўляецца крытычна важнай для бяспекі ўдзельнікаў.<br /><br />Я вылучаю сваю кандыдатуру на гэтую пасаду і ніжэй дам спасылку на заяўку на старонцы [[Вікіпедыя:Запыты па статус адміністратара]]. Аднак, калі супольнасць не захоча бачыць мяне ў гэтай ролі, я здыму сваю кандыдатуру на карысць іншага чалавека, таму, калі ласка, выкажыцеся па гэтым пытанні. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:10, 4 красавіка 2026 (+03) : [[Вікіпедыя:Запыты па статус адміністратара#Правы Oversight для ўдзельніка MocnyDuham|Стварыў запыт]]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:41, 4 красавіка 2026 (+03) ::Запрашаю да галасавання, інакш праект пазбавіцца рэвізораў увогуле! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:20, 7 красавіка 2026 (+03) ::: [[Удзельнік:Plaga med]], калі ''праект пазбавіцца рэвізораў'', гэта будзе кепска, на вашу думку? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:43, 7 красавіка 2026 (+03) ::::калі нам трэба схаванне гісторыі артыкулаў, то безумоўна. Я лічу, што абавязкова трэба [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:52, 7 красавіка 2026 (+03) ::::: але ж адміністратары й так маюць патрэбныя інструменты, ну не такія магутныя канешне, але цалкам прыдатныя. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:46, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::Хто гэта будзе рабіць рукамі, калі запыты на дадаванне ў спіс могуць тыдзень вісець не здзейсненыя? І прагляд мяккага схавання даступна на парадкі, так, на парадкі большай колькасці людзей, са слабейшымі правамі. Трэба вяртаць як было. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:23, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::: Добра было б абраць яшчэ пару адміністратараў. Таксама вікірэдактары маюць адказана ставіцца да таго, пра што пішуць. Бо пакуль маецца спакуса заліваць які заўгодна кантэнт і адразу гісторыю правак хаваць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:35, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::: У самым горшым выпадку можна будзе напісаць бота, які аўтаматычна будзе хаваць версіі для пэўных старонак. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:44, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::Я думаю, можна пераключыцца на звычайнае хаванне пакуль – гэта можна зрабіць. Прызнаю, што мой дызайн быў не зусім [[:En:Fail-safe#Fail safe and fail secure|fail-secure]]. Трэба? — [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] ^{[[Размовы з удзельнікам:Wizardist|г]] [[Адмысловае:Contributions/Wizardist|+у]]} 23:08, 17 красавіка 2026 (+03) == Пра блакіроўку былога адміністратара == На вялікі жаль, прыходзіцца выдаваць перманентную блакіроўку ўдзельніку са шматгадовым стажам, былому адміністратару з вялікім унёскам у праект. Лічу вартым асобна напісаць пра гэты выпадак, бо гэта таксама прэцэдэнт для нашага раздзела ўвогуле, і такія выпадкі могуць паўтарацца ў будучыні. У Вікіпедыі агулам падобная сітуацыя адбываецца не першы раз. На рускім раздзеле ёсць [[:ru:ВП:Казино|паказальная эсэ пра гэта]]. Тут я дзейнічаў з падобнай логікі як у эсэ. Разам са штогадовым унёскам удзельнік {{u|JerzyKundrat}} вядомы неаднаразовым удзелам у канфліктах і парушэннем этычных паводзін, меў некалькі блакіровак, апошняя з якіх была ў жніўні 2022 года. У той жа час, пытанне блакіроўкі падымалася няраз і, як я разумею, адміністратары часта вырашалі замінаць канфлікты, каб не пазбаўляцца актыўнага ўдзельніка. Апошнім часам удзельнік перайшоў усе магчымыя межы дазволенага, пачаў яшчэ больш дзёрзка і некультурна выказвацца ў дыскусіях, стаў агрэсіўна кідацца на новых удзельнікаў (прыклады: [[Размовы_з_удзельнікам:JerzyKundrat#Булінг_новых_удзельнікаў|1]][[Размовы:Ribodon#Машынны_пераклад|2]]), цкаваць іх, а некалькі месяцаў таму ўвогуле [[Вікіпедыя:Запыты да адміністратараў#Пагрозы_ад_JerzyKundrat|перайшоў да прамых пагрозаў]]. Спробы растлумачыць удзельніку праблему ў ягоных паводзінах прадпрымаліся, але кожны раз удзельнік адмаўляў сваю вінаватасць і лічыў свой унёсак важнейшым за адэкватную камунікацыю. Найлепшай ілюстрацыяй з’яўляецца [[Размовы_з_удзельнікам:JerzyKundrat#Апошняе_папярэджанне_перад_блакіроўкай|рэакцыя ўдзельніка на папярэджанне пра блакіроўку]]. Такія паводзіны не могуць лічыцца дапушчальнымі ў аніводным раздзеле Вікіпедыі і ў любым супольным праекце ўвогуле, нават самым маленькім. Дадзеную блакіроўку я лічу не толькі сваім абавязкам, як адміністратара, які хоча даваць нашай супольнасці развівацца, але таксама і прыкладам на будучыню. Я перакананы, што праект не можа развівацца ў атмасферы знявагі, пагроз, абраз, якія разбураюць супольнасць. Якім бы вялікім не быў унёсак асобнага ўзятага ўдзельніка, такія ягоныя паводзіны робяць больш шкоды праекту, а патуранне такім удзельнікам, «замінанне» сітуацыі, калі такі ўдзельнік не мае аніякіх санкцый за свае хамскія і ганебныя паводзіны, кідае цень на ўвесь праект і адштурхоўвае новых удзельнікаў. Блакіроўку на год ці яшчэ на нейкі перыяд я палічыў непрапарцыянальнай паводзінам удзельніка, асабліва з улікам папярэдніх блакіровак, таму блакіроўка не мае тэрміну. Гэта рашэнне не было лёгкім, але рана ці позна яго трэба было прыняць. Я хачу, каб і ў будучыні іншыя адміністратары рабілі ўсё магчымае, каб падобных сітуацый не паўтаралася і каб [[ВП:ЭП]] не была проста старонкай у Вікіпедыі. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:26, 31 сакавіка 2026 (+03) : У дадзеным выпадку дзеянні празмерныя. Заблакаваны ўдзельнік зрабіў значны ўнёсак у праект. Меркаванне, што ўдзельнік прыносіць "больш шкоды праекту, чым карысці" неабгрунтаванае — прааналізуйце больш уважліва ўнёсак удзельніка. Нават пасля адказу ад правоў адміністратара па вядомых прычынах удзельнік працягваў дапамагаць праекту, рабіў вялікі ўнёсак па яго развіцці. Цытую галоўную выснову эсэ, на якое вышэй спасылаліся: "Вікіпедыя адмаўляецца ад унёска, які маглі б унесці бестэрмінова заблакаваныя... [калі] : іх унёсак не апраўдвае шкоду ад іх прысутнасці.". : Максімальна магчымым дзеяннем у дадзеным выпадку магло быць блакаванне на 1 год. Аднак цяпер з-за неправамернага блакавання трэба вяртаць сітуацыю да пачатку неправамерных дзеянняў, гэта значыць — знімаць блакаванне. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:28, 1 красавіка 2026 (+03) ::а дзе мы маем крытэрыі, па якіх асабістыя пагрозы і паслядоўнае парушэнне этычных паводзін вяло да 1 года блакіроўкі? Таксама дзе напісана пра змякчальныя абставіны ў залежнасці ад унёску? Як вы ацэньваеце правамернасць? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:49, 1 красавіка 2026 (+03) : Я {{Супраць}} выкарыстання бестэрміновых блакіровак ва ўсіх выпадках, калі ўклад удзельніка не зводзіцца выключна да вандалізму. У дадзеным выпадку лічу, што блакіроўкі на суткі была б цалкам дастаткова. Ва ўдзельніка тысячы правак штомесяц на працягу многіх гадоў, адпаведна наяўнасць у яго блакіроўкі некалькі гадоў таму не павінна выкарыстоўвацца ў якасці аргумента для ўжывання адразу блакіроўкі на больш доўгі тэрмін. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 13:56, 1 красавіка 2026 (+03) ::Калі ласка, растлумачце, як вы ацэньваеце велічыню санкцыі адносна зробленага ўдзельнікам, а таксама якая прапорцыя ўнёску як мусіць змякчаць санкцыю. Адныя кажуць пра неадкладнае зняцце блакіроўкі, другія пра блакіроўку на адзін дзень, адныя пра блакіроўку на год. Я не бачу тут сістэмнасці, нейкай формулы не выводзіцца. Мне, як адміністратару, у гэтай сітуацыі, хочацца зразумець, як мы мусім дзейнічаць у такіх сітуацыях і што думае супольнасць у цэлым. Мы мусім мець хоць нейкія мінімальныя працэдуры. Пакуль што я бачу досыць хаатычную сумесь пачуццяў, боязі за будучыню праекта, адвольную трактоўку правіл. Не адмаўляю, што падобнае ідзе і з майго боку. Я лічу, што нельга сітуацыю з удзельнікам пакідаць як ёсць, што ёсць праблема. Давайце ад гэтага пачнём, сфармулюем, ці ёсць праблема, і ў чым яна заключаецца. Пакуль што я бачу, што нібы большасць удзельнікаў дыскусіі нейкую праблему бачаць, але пераважна не згодныя з маім рашэннем. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 18:38, 2 красавіка 2026 (+03) : Удзельнік, які ў Беларускай Вікіпедыі з мая 2007 года, які займае 4 месца сярод вікіпедыстаў паводле агульнага ўнёска за ўсю гісторыю Беларускай Вікіпедыі, які шмат гадоў быў адміністратарам Беларускай Вікіпедыі, заслугоўвае асобых адносін. Вы, сп. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]], узялі на сябе залішняе ў вырашэнні гэтага пытання. Пытанне пра ўдзельніка [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] неабходна было выносіць на агульнае абмеркаванне як і санкцыі за парушэнні з яго боку. : Я {{Супраць}} бестэрміновага блакавання ўдзельніка [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] і патрабую разблакаваць яго. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:13, 1 красавіка 2026 (+03) :{{За}}, падтрымліваю блакіроўку. Удзельнік год за годам «напрацоўваў» на гэты крок. Ён бачыў сваю беспакаранасць і верыў да гэтай пары ў яе ўніверсальную моц. Маўляў, магу прыніжаць, магу абражаць, магу блакаваць на правах адміна, але супольнасць нічога са мной не зробіць, бо я «зрабіў значны ўнёсак у праект» і гэтым унёскам буду заўсёды прыкрывацца. Я працавала шмат у якіх моўных разделах Вікіпедыі, сведчу, што ніякі «ўнёсак» не можа быць апраўданнем стварэння таксічнага асяроддзя. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 18:07, 1 красавіка 2026 (+03) :{{Супраць}} Эсэ не правіла, ёсць там і іншыя эсэ ([https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%BE_2 1], [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F_%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%BA 2]). Працэдура па [[ВП:ВК]] не была выкананая, бестэрміновая блакіроўка без абмеркавання ўнутры супольнасці - гэта злоўжыванне правамі адміністратара. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 01:21, 2 красавіка 2026 (+03) :: Правіла аб магчымасці бестэрміновай блакіроўкі [https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%9D%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BF%D1%83%D1%88%D1%87%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%86%D1%8C_%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B7,_%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D0%B7_%D1%96_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D1%8D%D1%81%D1%96%D1%96#%D0%9F%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D0%B7%D1%8B ёсць]. Пагрозу дэанамізацыяй можна трактаваць як "Дзеянні, у выніку якіх іншы ўдзельнік Вікіпедыі можа трапіць пад пераслед паводле палітычных матываў з боку ўрада", таму злоўжывання правамі адміністратара я тут не бачу. Іншае, што сама старонка з'яўляецца перакладам з іншай мовы і разыходзіцца з сённяшнімі прынцыпамі беларускай Вікіпедыі плюс у нашым выпадку занадта шмат якія дзеянні можна падвесці пад гэты пункт правіла. Таму я прапаную разблавакаваць удзельніка і выдаліць з правілаў альбо перапісаць фразу "Удзельнік, які дазваляе такія пагрозы, можа неадкладна атрымаць блакаванне, на працяглы тэрмін або назаўсёды, без папярэджання і папярэдняга абмеркавання." --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 01:54, 2 красавіка 2026 (+03) :::"Удзельнік, які дазваляе такія пагрозы, можа '''неадкладна''' атрымаць блакаванне..." - калі ў кастрычніку не заблакавалі, то зараз блакаваць бестэрмінова менавіта за гэта пазнавата. Сумарна ацэньваць баланс ўнёску і шкоды на сёння не павінен асобны адміністратар. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:18, 2 красавіка 2026 (+03) :::Правіла можна асобна абмеркаваць, я б усё ж не выдаляў цалкам гэты пункт. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:21, 2 красавіка 2026 (+03) ::адносна невыканання ВП:ВК, нібыта збольшага выкананы акрамя абмеркавання на форуме, якое цяпер вядзецца постфактум. Як адзначылі вышэй, цяжка ацаніць, ці ёсць гэта злоўжываннем, бо ўдзельнік ужо напрацаваў сабе на блакіроўку. Можа выглядаць збоку гэта ўсё спантаннай няўзважанай блакіроўкай. Мяне да рашучых дзеянняў падштурхнула тое, што я пабачыў, як удзельнік паслядоўна стаў кідацца на новых удзельнікаў, што на мой погляд нясе сур’ёзную шкоду праекту. Не кажучы ўжо пра тое, што атмасфера ў праекце становіцца нездаровай ад таго, што стары канфлікт з асабістымі пагрозамі заставаўся без вырашэння і падвіс у паветры. Атрымліваецца, што для нашай супольнасці важней адзін вельмі актыўны ўдзельнік, чым нармальная камунікацыя, бяспека іншых удзельнікаў і магчымасці росту новых удзельнікаў. Мне напрашваецца такая выснова, але падазраю, што на самай справе ўсе бачаць у гэтай сітуацыі праблему. Таму я не разумею патрабаванні неадкладнага зняцця блакіроўкі, вярнуць усё, як было раней. Я неаднаразова звяртаўся да ўдзельнікамі з просьбамі змякчыць тон, указваў на праблему. Праблемы ўдзельнік не бачыў. Нам патрэбна канкрэтызацыя правіл і працэдур. Я не веру, што ўдзельнік выправіць сваю лінію паводзінаў. Але таксама лічу, што праблема не толькі ў канкрэтным удзельніку, але і ў нас. Чамусьці для нас унёсак аднаго ўдзельніка абяляе яго цалкам і робіць яму імунітэт да санкцый, якія прымяняюцца да іншых удзельнікаў. Вось пан @[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] выслаў пару старонка, у Казіно 2 гаворка пра нязначныя парушэнні, у Філасофіі блакіровак пра сістэматычныя парушэнні, якія супярэчаць прынцыпам Вікіпедыі. Ці тут падобная сітуацыя? Мне здаецца, што чалавек сістэматычна, на роўні з вялікім адміністрацыйным унёскам, займаецца досыць сур’ёзнай шкодніцкай дзейнасцю, якая разбурае нашу супольнасць і якая патрабуе ўмяшальніцтва. Этыка паводзінаў з’яўляецца адным з [[ВП:5С]], якім мы чамусьці грэбуем. Можа тады трэба прыбраць гэты слуп, раз ён для нас нічога не значыць? Пытанне, вядома, рытарычнае. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 18:30, 2 красавіка 2026 (+03) :::Давайце пакуль што адставім убок пытанне канфліктнасці і этычнасці заблакаванага ўдзельніка і пагаворым пра факт перманентнай блакіроўкі. Ён быў здзейснены асабіста Вамі без абмеркавання з супольнасцю адразу пасля выпада удзельніка ў Ваш бок. Такім чынам, у першую чаргу блакіроўка выглядае як помста за паводзіны датычныя Вас, а не як абарона супольнасці. Гэта вельмі небяспечны прэцэдэнт. Атрымоўваецца, што адміністратар можа без аніякіх абмеркаванняў ані з іншымі адміністратарамі, ані з супольнасцю, выдаць бан пасля асабістага канфлікта, падсабраўшы доказаў з мінулага. У гэтай сітуацыі Вы ўжо не адміністратар, які клапоціцца пра праект, а ўдзельнік канфлікта, які выкарыстаў для вырашэння канфлікта правы адміністратара. Ды й яшчэ і выдаўшы перманентны бан! У гэтай сітуацыі блакіроўку можа мог бы выдаць іншы адміністратар, не зайдзейнічаны ў канфлікце, але аніяк не Вы. Таму не трэба спасылак на пяць слупоў, Вы парушылі этыку, маючы ролю адміністратара, і гэта дакладна злоўжыванне правамі адміністратара. :::Далей, калі абмеркаванне на форуме вядзецца пастфактум, значыць парадак ВП:ВК не выкананы. Вы не далі удзельніку магчымасці паўдзельнічаць у гэтай дыскусіі. Ці ўдалося б знайсці кансэнсус з удзельнікам, улічваючы яго папярэднія паводзіны, вырашаць не Вам. Пакуль што гэта выглядае як спроба пераканаць супольнасць у неабходнасці здзейсненага крока пастфактум. :::Я згодны з удзельнікам @[[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]], што зараз трэба зняць блакіроўку як неправамерную. Потым, калі ласка, давайце асобна абмяркуем паводзіны заблакаванага ўдзельніка. Калі ў выніку гэтых абмеркаванняў супольнасць прагаласуе за блакіроўку, толькі ў тым выпадку блакіроўка будзе правамернай. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 01:14, 3 красавіка 2026 (+03) ::::калі мы лічым, што форум — гэта выключна гэтая старонка, то тады так, вы абсалютна маеце рацыю, я паспяшаўся з блакіроўкай. Таксама я не ўлічыў, што гэта збоку магло выглядаць як асабістая крыўда, хоць асабіста я прывык да стылю камунікацыі ўдзельніка і не трымаю крыўды, мяне турбуе тая сітуацыя да блакіроўкі, якую я ўжо апісаў вышэй. Адказ удзельніка пасля папярэджання я трактаваў як правакаванне канфлікту пасля папярэджання. Як можаце пабачыць раней у маёй камунікацыі з удзельнікам, я заўсёды намагаўся канструктыўна весці дыскусію, спрабаваў вырашаць іншыя канфлікты як медыятар. Таму я ў дадзеным выпадку як раз сябе і палічыў трэцяй асобай, не зацікаўленай у блакіроўцы з-за нейкіх асабістых прэтэнзій, таму і вынес папярэджанне ўдзельніку. Далей, я ўжо пагаджуся, што паспяшаўся. Заўважу, што ВП:ВК — гэта досыць кароткае правіла, з досыць шырокай фармулёўкай, з якой наўпрост не вынікае, што яна тычыцца таксама і блакіроўкі з боку адміністратара. Мы ж не выносім на абмеркаванне ў форуме кожную кандыдатуру на блакіроўку, часта блакіроўка ідзе пасля абмеркавання на асабістай старонцы, або ў [[ВП:Запыты да адміністратараў]], а абмеркаванні пра гэтага ўдзельніка ўжо былі. Я больш кіраваўся больш канкрэтнымі [[ВП:ЭП]], [[ВП:НАПА]], [[ВП:НЧП]]. Тэрміну даўніны ў нас тут нібыта няма, таму я вырашыў, што лепш позна, чым ніколі, тым больш, што ўдзельнік працягвае паказваць, што не зразумеў хібнасці сваіх паводзінаў, а супольнасць сваім ігнараваннем гэтага нібы ўхваляе такую мадэль паводзінаў. Таму яшчэ раз падкрэслю, што калі вы кажаце пра парушэнне працэдур, я іх не бачу. У нас проста няма выразна прапісаных працэдур для такіх выпадкаў, таму цяжка сказаць, што я таксама нешта выразна парушыў, толькі калі мы не лічым, што кожную кандыдатуру на блакіроўку трэба выстаўляць на абмеркаванне на гэтай старонцы, чаго ніхто не робіць. Можа я ў нейкім сэнсе выходжу за такое шырокае паняцце як «здаровы сэнс» або прапарцыйнасць пакарання зробленаму, але мне здаецца, што варта на будучыню такія рэчы недзе больш выразна прапісаць, каб гэта не вітала ў паветры. Мая мэта тут не сабраць нейкую колькасць галасоў за і замяць справу, але выпрацаваць нейкі выразны кансэнсус адносна такіх выпадкаў і патэнцыйна палепшыць нашу нарматыўную базу. ::::Я магу пагадзіцца, што варта бы даць і ўдзельніку выказацца на гэты конт, таму я яго разблакаваў. Але не хачу спыняць нашу дыскусію. Мы мусім выпрацаваць нейкі кансэнсус а не проста «понять-простить». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:21, 3 красавіка 2026 (+03) :::::Дзякуй за разблакіроўку. Гэта правільны крок для вырашэння бягучай сітуацыі. :::::Я згодны, што правілы блакіровак і вырашэння канфліктаў патрабуюць дапрацоўкі, паспрабую нешта падрыхтаваць для абмеркавання пазней. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:50, 4 красавіка 2026 (+03) : {{За}}. Добрая навіна, мінус {{Абраза|адно мурло}}. --<font style="font-family:'Bauhaus 93'; font-weight: bolder; color: #00FF00; text-shadow:#00FF00 0em 0em 0.5em;">[[Удзельнік:Счастливое число|Счастливое число]] [[Размовы з удзельнікам:Счастливое число|(размовы)]]</font> 09:37, 2 красавіка 2026 (+03) :Унёсак [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] быў вельмі карысным і мог бы быць такім яшчэ, неймаверна шкада. І без сцяга ён закрываў многія адміністрацыйныя функцыі, якія цяпер завіснуць. Факт таксама ў тым, што каб сустракацца з ім у праўках часта трэба было мець тоўстую скуру, якая мала ў каго ёсць. Раней былі асобныя едкія выказванні, двухсэнсоўныя запісы ў апісаннях змен, а ў апошнія гады такое стала стылем. Усе перажываем не самыя спакойныя часы, што тут казаць. Трэба было нешта рабіць з гэтым, на пераконванні, прынамсі настолькі груба не выказвацца, ён не рэагаваў, гэта яўныя і частыя парушэнні ВП:ЭП. Наўрад ці я за вечную блакіроўку, але немагчыма заблакаваць на паўшышачкі, як бы ні хацелася. Блакіроўка ж на год практычна роўная вечнай у гэтым выпадку. Пасля году вяртаюцца да ўдзелу практычна адны пацыенты Навінак як "таленавіты кантакцёр" або "валагодскі этымолаг". Ці стане ўдзел лагаднейшым, а калі стане, ці на карысць гэта будзе, зусім не факт. Часам узнікала такая думка, але ўзважыўшы +/- і розныя эмоцыі рука не ўзнімалася хоць бы на часовую блакіроўку. Пажывём -- дазнаемся. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 10:53, 2 красавіка 2026 (+03) : Асабіста ў мяне былі розныя этапы стасункаў з удзельнікам-ветэранам праекта. Нават мы адзін аднаго блакіравалі:) Блакіроўку патрэбна здымаць з-за неправамернасці яе, на першы погляд. І пачынаць абмеркаванне. Даць шанец удзельніку выказаць сваю пазіцыю на гэты конт. Іншым таксама патрэбна да гэтай сітуацыі падключыцца. Але ёсць некалькі Но... Удзельнік сам прапанаваў сябе заблакаваць. Прабачце, але ў сур'ёзнай дыскусіі можна было свой сарказм да сітуацыі не паказваць. Потым, ёсць прыклад прамой пагрозы іншаму ўдзельніку («дэанамізацыя»). І ўсё б нічога, але ў нашай сітуацыі, такія пагрозы гэта вельмі сур’ёзная праблема, што удзельнік, былы адміністратар, увогуле да такога прыйшоў. Ну і апошняе Но, гэта шматлікія двухсэнсоўныя выказванні ўдзельніка. Я асабіста, да іх прывык. Але новыя ўдзельнікі, разумею, сустракаюцца з такім упершыню і для іх гэта непрымальна, пра што яны неаднаразова яму казалі. «Апошні шанец», Я бачу выхад з сітуацыі такі: здымаем блакіроўку; слухаем пазіцыю ўдзельніка; калі ён пагодзіцца на культурныя паводзіны ў дыскусіях і адмовіцца ад сваіх саркастычных заўваг, то пакінуць яго ў праекце. Не, блакіроўка.--[[Удзельнік:Dzianis Niadbajla|J-ka Zaprudnik]] 14:26, 3 красавіка 2026 (+03) :: [[Удзельнік:Dzianis Niadbajla|J-ka Zaprudnik]], пачнем з таго, што ў мяне нікнэйм напрамую вытворны ад імя і прозвішча. Суб'ект, якому нібыты пагражала «дэанамізацыя», раскідваў яго хэштэгамі па форумах, каментуючы мае дзеянні ў праекце. На прапанову спыніць гэтыя дзеянні адказаў, што мае гаджэт, дзе подпіс пад каментам дадаецца аўтаматычна. На гэта яму было прапанавана самому не хавацца за «моцным» нікнэймам і прымераць сітуацыю на сябе. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:16, 3 красавіка 2026 (+03) ::: Але гэта не дае [[Удзельнік:JerzyKundrat|Вам]] ніякіх падстаў пісаць тое, што Вы напісалі. Ёсць адміны, да якіх можна было звярнуцца, калі ўдзельнік не разумее ў чым ён не правы. Ці маглі бы вы весці дыскусію з іншымі ўдзельнікамі (новымі, старымі) больш стрымана ў будучыні? Без сарказму, без едкіх выказванняў? Вось галоўныя пытанні, на якія мы шукаем адказ ад Вас. Таксама не хацелася б, каб удзельнік, які столькі гадоў знаходзіцца і працуе ў праекце, указваў у грубай форме новым удзельнікам, як правільна пісаць на мове, і што яго праца і не каштуе нічога, таму што гэта гугл транслэйт з іншага праекта. Мы ўсяго толькі хацім, каб Вы стрыманей вялі сябе. --[[Удзельнік:J-ka Zadzvinski]] 14:54, 4 красавіка 2026 (+03) :::: гугл транслэйт з іншага праекта не каштуе нічога. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:16, 4 красавіка 2026 (+03) :як напісаў вышэй, я зняў блакіроўку, але з таго, што я бачу пакуль, я раблю выснову, што удзельніку цікава толькі абмеркаваць мае дзеянні, а не свае паводзіны. Я буду настойваць на вяртанні блакіроўкі ў тым ці іншым выглядзе. Прашу супольнасць выказвацца. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:59, 3 красавіка 2026 (+03) :@[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]], калі ласка, давайце паразмаўляем, хацелася б зразумець Вашую пазіцыю. Ваш унесак у праект вельмі каштоўны і многія з каментароў вышэй гэта пацвяржаюць. Асабіста мне было б вельмі шкада, калі б Вы сышлі з праекта ці былі заблакаваныя. Аднак нельга не заўважыць Ваш асабісты стыль у размовах. Я згодны з думкай, што Вашыя з'едлівыя каментары маглі адштурхнуць ад праекта недасведчаных удзельнікаў, а можа і дасведчаных таксама. Вось [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%9E_%D0%B2%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%BD%D1%8B%D1%8F_%D1%81%D0%BF%D1%96%D1%81%D1%8B&diff=prev&oldid=5049906 гэты каментар] сапраўды можна ўспрыняць як пагрозу, гэта ўвогуле нешта ўзроўню "пацаноў з раёна". Карацей, пэўныя Вашыя каментары сапраўды зневажаюць іншых удзельнікаў, гэта факт. :На спробы абмеркаваць Вашыя паводзіны і прапановы змяніць тон Вы рэагуеце рэзка і часам нават экстрэмальна рэзка, нібыта такой прапановай Вас неяк самога зняважылі. Чаму? Лічыце сябе вышэй за "новапрыбыўшых"? Лічыце, што стаж у праекце дае Вам індульгенцыю? Гэта не абвінавачванне, мне сапраўды хацелася б, каб Вы шчыра адказалі. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:45, 4 красавіка 2026 (+03) :Лічу, такія блакіроўкі для сапраўды дзейных удзельнікаў — перабор. Супольнасць другасная, першаснае стварэнне энцыклапедыі. Як правіла, актыўныя ўдзельнікі «супольнасці» не ёсць актыўнымі рэдактарамі. Але і простыя абразы — гэта зашмат. Мяркую, абразы трэба спыняць і блакаваць на які-небудзь тыдзень, а потым глядзець далей. У нас рэдактарскае кола вельмі вузкае, патрэбны асаблівы падыход. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:28, 7 красавіка 2026 (+03) https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC&diff=5120393&oldid=5120388 --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 05:39, 4 красавіка 2026 (+03) : Мы сутыкнуліся з сітуацыяй, дзе велізарны досвед і працаздольнасць суправаджаюцца стылем камунікацыі, які разбурае супольнасць. Я перакананы, што ніякія тысячы правак не могуць быць апраўданнем для абраз або пагроз у бок іншых людзей. Прынцыпы Вікіпедыі кажуць нам, што этыка з'яўляецца такім жа важным слупам, як і якасць матэрыялу. Калі ветэран праекта дазваляе сабе таксічныя выпады або пагрозы, ён ставіць пад удар саму будучыню нашага раздзела, бо навічкі проста не захочуць заставацца ў такім асяроддзі. Разам з тым, я пагаджаюся, што бестэрміновая блакіроўка без папярэдняга кансэнсусу была занадта радыкальнай працэдурай. Дзякуй Plaga med, што разблакаваў Jerzy. Зараз, калі ўдзельнік разблакаваны, я прапаную не проста забыць пра канфлікт, а ўсталяваць выразныя рамкі для яго далейшай працы. Гэта павінен быць строгі выпрабавальны тэрмін з поўнай забаронай на любыя саркастычныя выпады ў бок калег. Любое наступнае парушэнне [[ВП:ЭП]] павінна цягнуць за сабой неадкладную блакіроўку, якая ўжо не будзе аспрэчвацца. Такі падыход дасць удзельніку магчымасць працягваць карысную працу, але пазбавіць супольнасць ад неабходнасці цярпець непрымальныя паводзіны. Мы павінны абараняць не толькі тэксты, але і культуру ўзаемадзеяння, без якой праект рана ці позна проста спыніцца ў сваім развіцці. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:47, 4 красавіка 2026 (+03) : ''выразныя рамкі для яго далейшай працы'' = ітэлектуальнае рабства, ха-ха. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:43, 4 красавіка 2026 (+03) :: Калі вы не будзеце ладзіць агрэсію і тролінг да іншых удзельнікаў - для мяне гэтага будзе дастаткова. Мне не важна, што было паміж намі, я прэтэнзіяў не маю, мы не зразумелі адзін аднаго. Прапаную так проста ў бок іншых людзей не рабіць. Што думаеце? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:46, 4 красавіка 2026 (+03) ::: ОК, а хто прэтэнзіі мае ў такім разе? Ну, наконт тролінгу, тут здэцца адвакаты ёсць, а пацярпелыя? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:56, 4 красавіка 2026 (+03) ::::мне здаецца "пацярпелыя" выказваліся ў іншых дыскусіях і яшчэ не раз выкажуцца, калі сітуацыя не зменіцца. Ёсць такая рэч як кансэнсус, у тым ліку адносна этычных паводзін і камунікацыі з навічкамі. Вы гэтага кансэнсусу не прытрымліваецеся. Патрабаваць выказвання вашых "ахвяр", тым болей навічкоў, не бачу неабходнасці. І калі адказваць на пытанне прэтэнзій, то вось прынамсі я маю выразную прэтэнзію, я бачу, як вашы паводзіны перашкаджаюць развіццю праекта. Не хачу вас дэманізаваць ці штосьці такое, але вашыя паводзіны — прэцэдэнт, і на яго патрэбна адпаведна адпаведная рэакцыя для прадухілення падобных канфліктаў у будучыні. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:28, 4 красавіка 2026 (+03) ::::: А я бачу, вашы паводзіны перашкаджаюць развіццю праекта. 1:1. Толькі ў вас сцяг адміна ёсць, у адрозненне ад мяне. Магу падказаць, якая існуе працэдура адмаўлення ад сцяга. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:43, 4 красавіка 2026 (+03) :::::: Спрэчка, якая стала нагодай для пажыццёвай блкіроўкі, вялася тут: [[Размовы:Ribodon]]. Не факт, што яна патрабавала нават мадэрацыі — як высветлілася, бакі самі знайшлі кансэнсус. Але ж [[Удзельнік:Plaga med]], які ў створаным летась уласнаручна [[Вікіпедыя:Запыты па статус адміністратара#Plaga_med|запыце па статус адміністратара]] казаў, што ''зацікаўлены час ад часу рабіць тэхнічныя праўкі ў інтэрфэйсе, рэагаваць на тэхнічныя запыты'' і ''не злоўжываць паўнамоцтвамі'' тут разагнаўся напоўніцу, прыплёўшы цэлую шматгадовую гісторыю. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:05, 4 красавіка 2026 (+03) :::::::я ўжо прааналізаваў свае дзеянні і зрабіў высновы. Пытанне да вас, ці прааналізавалі вы свае дзеянні. Пытанне да супольнасці, як мы мусім дакладна сябе паводзіць у такіх сітуацыях і на што мусім абапірацца. Пан @[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ужо выказаўся з ініцыятывай нешта нарыхтаваць, за што яму шчыры дзякуй. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:14, 4 красавіка 2026 (+03) :::::::: прыгадваючы звычаі і традыцыі БелВікі, блакіроўку на суткі-трое там было за што ўляпіць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:23, 4 красавіка 2026 (+03) :::::::Мне было непрыемна атрымаць той адказ які я атрымаў першапачаткова, асабліва ўлічваючы што я не зразумеў што з гэтым рабіць. Рэальныя заўвагі па якім я ў выніку выпраўляў артыкул выцягнуў з вас @[[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]]. Калі б гэта не здарылася, я б хутчэй проста пайшоў пісаць іншыя артыкулы, а гэты пакінуў бы як ёсць праз неразуменне што канкрэтна з ім не так. Ну і ўвогуле не так я ўяўляў камунікацыю на вікі. [[Удзельнік:Observr1|Observr1]] ([[Размовы з удзельнікам:Observr1|размовы]]) 13:52, 5 красавіка 2026 (+03) :::::::: [[Удзельнік:Observr1|Observr1]], пакінуць артыкул з наяўным шаблонам [[Шаблон:Машынны пераклад|Машынны пераклад]] — абсалютна нармальна для Вікіпедыі. Такіх [https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B4%D0%BC%D1%8B%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%B5:WhatLinksHere/%D0%A8%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BD:%D0%9C%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BD%D0%BD%D1%8B_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D0%B4 тут шмат]. Можна было й згаданы артыкул не выпраўляць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:01, 5 красавіка 2026 (+03) :::::::::Сур'ёзна? Вы сапраўды прапануеце пакідаць машынныя пераклады як ёсць? Тое, што дагэтуль вялікая колькасць машынных перакладаў не даведзена да нормы, не дае падставы казаць, што так трэба і далей. Зразумела, што мы не ў ідэальным сусвеце і нейкая колькасць артыкулаў застанецца нізкай якасці, але ж прынамсі імкнуцца да меншай колькасці машынных перакладаў і лепшай якасці артыкулаў усё ж трэба. :::::::::Ну і [[ВП:ПЕР]], падаецца, тут на маім баку: :::::::::«...перакладаючы артыкул, стаўцеся да тэксту з такой самай пільнасцю і ўважлівасцю, як і да ўласнага арыгінальнага тэксту. Імкніцеся, каб перакладзены тэкст успрымаўся так сама натуральна, як арыгінальны беларускі тэкст артыкула.» [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 00:12, 6 красавіка 2026 (+03) :::::::::: Гэта не мая прапанова, гэта звычай БелВікі. [[Удзельнік:IshaBarnes]] выпраўляйце гэтыя артыкулы або выстаўляйце іх да выдалення, я падтрымаю абодва варыянты. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:19, 6 красавіка 2026 (+03) ::::Тыя, хто сышоў, ужо за сябе не скажуць, але вышэй два галасы за Вашую перманентную блакіроўку, то іх Вы напэўна дапяклі. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 23:55, 5 красавіка 2026 (+03) ::::: Дапусцім, што гэтым асобам я не дазволіў разгуляцца ў БелВікі, атрымаць тут дармовы хостынг і трыбуну. Ну так, стала быць, дапёк. І гэта магу залічыць сабе ў актыў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:05, 6 красавіка 2026 (+03) ::::::Калі ласка, давайце падзелім форму і змест Вашых каментароў. Вы можаце быць абсалютна правы па змесце, але зараз ўсе пытанні да формы і ўсе прапановы датычацца менавіта змены формы. Вы можаце дазволіць сабе трохі менш сарказму і тролінгу ці гэта ўжо прынцыповая пазіцыя? [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 00:32, 6 красавіка 2026 (+03) ::::::: Пачынаць рэпліку з выразу кшталту "''Сур'ёзна?''", гэта няўдала па форме, як праяўленне сврказму выглядае. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:45, 6 красавіка 2026 (+03) ::::::::Згодны, у будучыні буду больш уважлівы да праяў сваіх эмоцый. Але ўсё ж да [https://be.wikipedia.org/wiki/Размовы_з_удзельнікам:JerzyKundrat#c-JerzyKundrat-20260331133100-Plaga_med-20260331132300 Вашай рэплікі] "не ссы" па ўзроўні не дацягвае. Калі б Вы засталіся на ўзроўні "Сур'ёзна?", то зараз бы гэтай размовы не было. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 01:18, 6 красавіка 2026 (+03) :::::::: ''Пан @[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ужо выказаўся з ініцыятывай нешта нарыхтаваць, за што яму шчыры дзякуй''. І як, нарыхтаваў? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:14, 27 мая 2026 (+03) :::::::::Падрыхтаванай прапановы яшчэ нажаль не маю. Але ідэя даволі простая: узяць за аснову [[:en:Wikipedia:Blocking_policy]] або [[:ru:Википедия:Блокировки]], пасля перакладу і дапрацоўкі пад нашыя патрэбы выставіць на абмеркаванне, каб прыняць як правіла. Калі ёсць ахвотныя заняцца, з радасцю падзялюся. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:24, 28 мая 2026 (+03) :::::::::: Яшчэ працытую калегу: ''Ідэй у нас і саміх хапае, дзе б яшчэ рук набрацца.'' --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:07, 28 мая 2026 (+03) :::::::::::[[Вікіпедыя:Блакіроўкі/Праект|Рукі знайшліся]]. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 05:07, 11 чэрвеня 2026 (+03) == Катэгорыі "... паводле алфавіта" == Падкажыце, у чым сэнс гэтага тлумачэння у катэгорыях кшталту [[:Катэгорыя:Народы і нацыянальнасці паводле алфавіта]]? У Вікіпедыі ўсе катэгорыі паказваюць артыкулы паводле алфавіта. Дзякуй. — [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] ^{[[Размовы з удзельнікам:Wizardist|г]] [[Адмысловае:Contributions/Wizardist|+у]]} 19:21, 28 лютага 2026 (+03) :Відаць — сэнс у тым, каб аддзяліць агульную катэгорыю з падкатэгорыямі (звычайна трэба прастаўляць у артыкул канкрэтную падкатэгорыю, а не агульнае нешта), нейкай структурай катэгорый, падвідамі, а можа нават і дадатковымі старонкамі ў іншых прасторах імёнаў ад звычайнага пераліку ўсіх на свеце. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:39, 2 сакавіка 2026 (+03) ::Глядзі прыклад – [[:Катэгорыя:Банкі]]. Разумею, каб туды шлі артыкулы пра банкаўскую справу. Але гэтая катэгорыя ўжо належыць да [[:Катэгорыя:Банкаўская справа]]. А ў Банкі ідуць як некаторыя банкі, так і артыкулы вакол банкаўскай тэмы. ::Нейкі сэнс я магу бачыць, але не бачу, як ён выходзіць на практыцы. — [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] ^{[[Размовы з удзельнікам:Wizardist|г]] [[Адмысловае:Contributions/Wizardist|+у]]} 13:12, 4 сакавіка 2026 (+03) == Заходнепалеская мікрамова == Заўважыў выпадкова дзіўную сітуацыю, што ў нас у артыкуле [[Заходнепалеская мікрамова]] інфармацыя пададзена вельмі некрытычна, вельмі тэндэнцыйна. Па-першае, сцвярджаецца што гэта літаратурная мова, але далей з тэксту вынікае, што быў адзін няўдалы праект кадыфікацыі ў 1980-1990-я гады, якія скончыўся нічым, бо няма ні літаратуры, ні медыя, ні арганізацый, якія б гэтую мікрамову развівалі ці падтрымлівалі. Па-другое, у лідзе «заходнепалескія гаворкі» чамусьці перасылаюць да артыкула [[Заходнепалескія гаворкі ўкраінскай мовы]], хоць з погляду беларускага мовазнаўства заходнепалескія гаворкі на тэрыторыі Беларусі далучаюцца да беларускай мовы. Такога артыкула не існуе ўвогуле, хоць пра заходнепалескія гаворкі беларускай мовы ёсць у профільных выданнях, і толькі загародскімі гаворкамі яны не абмяжоўваюцца. Фактычна заходнепалескія гаворкі беларускай мовы безпадстаўна падмяняюцца «заходняй мікрамовай», хоць апошняя мусці быць парасонавым тэрмінам, для гаворак на Падляшшы і Заходнім Палессі ў Беларусі і Украіне. Па-трэцяе, на поўным сур’ёзе прыводзяцца такія саманазвы як «яцвяжская мова» і «јітвјежа волода», без якога-небудзь тлумачэння, што прывязка палескіх гаворак да яцвягаў гэта плод хворых фантазій аднаго чалавека. Атрымліваецца не энцыклапедычны артыкул, а прасоўванне маргінальных тэорый праз Вікіпедыю. Трэба нешта вырашаць з гэтай тэмай. --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 01:09, 20 лютага 2026 (+03) : [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў]], чытай пра [[загародскія гаворкі]], беларускія да асновы асноў. Пра заходнепалескую мікрамову, дарэчы, артыкул ёсць у томе "Славянскія мовы", выдадзеным пад эгідай РАН, так што не лямантуй пачом зра. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:25, 20 лютага 2026 (+03) :: То бок, аўтарытэтныя крыніцы паказваюць гэтую з'яву ці то як гаворкі беларускай мовы, ці то як гаворнкі ўкраінскай мовы, ці то як мікрамову — каб развіваць тэму ў БелВікі ёсць адразу тры артыкулы, правіць якія можа кожны ахвотны. Рэч у тым, што Вікіпедыя паказвае шырокі погляд на з'явы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:09, 20 лютага 2026 (+03) ::: Точна, акзваецца можна шчэ й артыкул [[Заходнепалескія гаворкі]] стварыць. Так, глядзіш, і сваю ўласную прастору ў БелВікі [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў]] займее. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:28, 22 лютага 2026 (+03) == [[Вікіпедыя:Значнасць асоб]] == Пералапаціў рэкамендацыі. Пастараўся пазбавіцца ад вады, захаваўшы сутнасныя рэчы. Як умеў, узгадніў з існай практыкай. Спадзяюся, што насуперак кансэнсусу не пайшоў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:03, 14 лютага 2026 (+03) == About the two locked administrators and the future of this project == Apologies for writing in English here, but please see [[Размовы пра Вікіпедыю:Пасольства#About the two globally locked administrators and the future of this project]]. Thanks. [[Удзельнік:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[Размовы з удзельнікам:Codename Noreste|размовы]]) 07:38, 6 студзеня 2026 (+03) == <span lang="en" dir="ltr">Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function2"/> {{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki</span>. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function2"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 17:22, 20 лістапада 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29583860 --> == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 22:45, 16 студзеня 2026 (+03) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 16:20, 18 студзеня 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 00:01, 20 студзеня 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Онлайн-семинар CEE Hub: Организация фотокампании Викимедиа – 21 февраля == [[Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] приглашает принять участие в онлайн семинаре из серии [[Wikimedia CEE Hub/Russian language events|мероприятий на русском языке]] на тему «Как организовать свою фотокампанию Викимедиа», который состоится 21 февраля, в субботу, в 15:00 UTC. Регистрация: [[Event:Как организовать свою фотокампанию Викимедиа]] - Meta-Wiki <!-- Message sent by User:KGruszczyk-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&oldid=30092539 --> == Помогите сформировать программу русскоязычной Вики-конференции! == Помогите сформировать программу русскоязычной Вики-конференции! CEE Hub планирует онлайн-мероприятие в Зуме для русскоязычного сообщества Викимедиа. Конференция будет включать сессии по темам, которые интересны редакторам и участникам. Мы планируем сосредоточиться на технических темах, но нам важно услышать, что инетресно вам! Этот опрос поможет нам понять, какие темы наиболее актуальны и интересны сообществу. Мы планируем пригласить экспертов и работать совместно с техническими сотрудниками Фонда Викимедиа, чтобы предоставить новости и информацию из первых рук о инструментах и платформах Викимедиа. Конференция планируется на одну из суббот в мае 2026 года. Ваше мнение очень важно — пожалуйста, потратьте несколько минут, чтобы поделиться своими предпочтениями и предложениями: https://forms.gle/zAfSA64BzCb3qnHh9 <!-- Message sent by User:KGruszczyk-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&oldid=30092539 --> == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|размовы]])</bdi> 14:15, 19 сакавіка 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities == Hi everyone, '''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts. You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process. We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start. * ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December). * ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF. Join our online Q&A session to learn more (same content, two options to join): * 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 1|register here]]) * 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 2|register here]]) More info & contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]''' --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 14:21, 31 сакавіка 2026 (+03) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670168 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 20:11, 3 красавіка 2026 (+03) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 03:57, 26 красавіка 2026 (+03) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Community Candidates – Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 == ''Please help us and your community by translating this announcement into your language!'' Dear all, The [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026]] is currently underway. There are 4 seats allocated to community representatives. Community members are invited to nominate themselves as candidates for these seats. These positions will be filled through a vote by the CEE community. '''Eligibility criteria:''' * Candidates must be [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026/Eligibility|eligible voters]]: ** Have a Wikimedia account created before 18 December 2025 ** Have at least 300 edits between 18 December 2025 and 18 June 2026 ** Must not have been blocked between 18 March 2026 and 18 June 2026 * Must have participated in at least 2 of the last 3 [[Meta:Wikimedia CEE Hub/CEE Hub Status Meeting|CEE Hub Advisory Group meetings]] You can check your eligibility using the following tool: https://cee-sc-election.toolforge.org/ '''How to proceed:''' Candidates may nominate themselves or be nominated by others. If nominated by others, the candidate must explicitly accept the nomination before 18 June 2026. The candidate should create their nomination page and submit their candidacy [[Meta:Wikimedia_CEE_Hub_Steering_Committee_Election_2026/Nominations|here]]: Please also inform your communities about the election and encourage participation. Best regards,   Electoral Commission of Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 --[[Meta:Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Meta:Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 13:00, 30 красавіка 2026 (+03) <!-- Message sent by User:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Приглашение: Wiki Conference для русскоязычных участников (16 мая) == Здравствуйте, Мы хотели бы пригласить вас на Wiki Conference для русскоязычных участников — онлайн-мероприятие, проводимое при поддержке CEE Hub. Встреча состоится в субботу, 16 мая, в 12:00 UTC / 14:00 CEST (пожалуйста, проверьте ваше местное время: https://zonestamp.toolforge.org/1778932800). Вы можете зарегистрироваться заранее, чтобы получить ссылку для подключения: [[Event:Wiki_Conference_for_Russian-Speaking_Contributors]] Это мероприятие задумано как пространство для участников движения Wikimedia из разных стран, где можно обменяться знаниями, опытом и идеями, связанными с работой в русскоязычных сообществах. Оно открыто для всех редакторов проектов Wikimedia. Выступления приглашённых спикеров будут сопровождаться синхронным переводом на русский язык. Приглашаются все, кто заинтересован в обсуждаемых темах. В программе предусмотрены сессии, посвящённые техническим аспектам программного обеспечения Wikimedia, панельная дискуссия о редактировании Википедии в сложных условиях, а также обмен опытом по сотрудничеству с учреждениями GLAM и дополнительные выступления от представителей сообщества. Среди подтверждённых сессий: - Сохранение нейтральности в ненейтральной среде — дискуссия с редакторами из разных языковых сообществ (Basak Tosun, Amir Sarabadani, Batyrbek Alimzhanov, Mikheil Chabukashvili), модератор — Iglika Ivanova - Обмен успешными практиками развития GLAM-проектов — с участием Zana Strkovska (Wikimedia MKD) - Состояние программного обеспечения Wikimedia — с участием Marshall Miller (Wikimedia Foundation) Будем рады вашему участию. С наилучшими пожеланиями, <br>Команда CEE Hub <!-- Message sent by User:KGruszczyk-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&oldid=30401520 --> == Wiki Loves Eurovision 2026 == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Wiki Loves Eurovision edit-a-thon logo 2026.svg|right|250px]] Hello everyone! You are invited to participate in the "[[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|Wiki Loves Eurovision]]" article writing contest, where our goal is to create new Eurovision-related articles in the CEE-language Wikipedia editions and improve existing ones. The contest will take place from May 10 to June 10, 2026, and prizes are available: * 1st prize: a voucher worth €60 * 2nd prize: a voucher worth €50 * 3rd prize: a voucher worth €40 * 4th–10th prize: a voucher worth €30 To participate in the contest and learn more, please visit [[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|this link]]. --[[User:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] ([[User talk:MHeidarzadeh-CEEhub|talk]]) 14:00, 16 May 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Доступна запись Вики-конференция для русскоязычных участников == Здравствуйте, Приглашаем вас посмотреть запись Вики-конференция для русскоязычных участников, которая состоялась 16 мая 2026. Во время конференции участники из разных сообществ делились опытом работы в непростых условиях, обсуждали вопросы цензуры, безопасности редакторов и подходы к оценке надёжности источников в странах с ограниченной свободой медиа. Это был очень открытый и содержательный разговор о том, как сообщества продолжают развивать проекты Викимедиа даже в сложных обстоятельствах. Также в программе были сессии о развитии языковых разделов Википедии в многоязычных странах, успешных GLAM-партнёрствах, работе с молодёжью через Instagram и TikTok, а также примеры регионального сотрудничества и поддержки между сообществами. Большинство сессий проходило на английском языке с синхронным переводом на русский. Запись доступна в обеих языковых версиях. Если вам интересны темы развития сообществ, международного сотрудничества, работы в сложных условиях или просто хочется услышать разные перспективы из региона — рекомендуем найти время и посмотреть запись. Вики-конференция для русскоязычных участников (пароль:5s20@BJ6): https://us06web.zoom.us/rec/share/vRx-DOpGo_zhW6mdoWzOcuM99agcX-VGHhKl2MA9gMxH-_bH0R5jAoc035Ts2FIr.OyhTpsvbH61fqfXh С наилучшими пожеланиями, <br>Каро <!-- Message sent by User:KGruszczyk-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&oldid=30591666 --> == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> 20:06, 27 мая 2026 (+03) <!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-05-28_Wikipedias&oldid=30597357 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:14, 27 мая 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> 689mxsdikzz4xsmw8ww2ffsfqux6ues 4 728990 5153435 5152607 2026-06-11T13:47:16Z Plaga med 116903 /* Санкт-Пецярбург */ Адказ 5153435 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{/Шапка}} = Запыты = == [[Санкт-Пецярбург]] == Варта дазволіць праўкі толькі зарэгістраваны удзельнікам, бо час ад часу наведваюцца вандалы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:00, 8 чэрвеня 2026 (+03) :{{зроблена}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:47, 11 чэрвеня 2026 (+03) == Аб'яданне версій == Калі ласка, аб'яднайце версіі [[Лаялізм]] (яго пакінуў як перасылку) і [[Лаялісты]], тэксты фізічна я аб'яднаў, трэба толькі каб праца асобных удзельнікаў не згубілася. ----[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 15:00, 8 чэрвеня 2026 (+03) == Вандалізм з самазванствам == Добрага дня. Упісванне сябе ў "журы" [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%9F%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%BA%D1%82:%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D1%96_%D1%82%D1%8B%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D1%8C&action=edit&undoafter= вось тут] удзельнікам {{u|BelRos}}, напэўна, вымагае ацэнкі і прыняцця мер. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 11:25, 6 чэрвеня 2026 (+03) == Дзейнасць удзельніка JerzyKundrat == Паважаныя адміністратары, прашу вас даць ацэнку дзеянням удзельнікая [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]], які адмяніў мае праўкі ў наступных артыкулах: * [[Уступленне Украіны ў Еўрапейскі Саюз]] * [[Банкаўская сістэма Беларусі]] Дзякуй, [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 08:39, 5 чэрвеня 2026 (+03) : @[[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]], калі вы выдаляеце значны кавал тэксту — гэта выглядае незразумела. Не забывайце дадаваць апісанне да сваіх правак. @[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]], можаце патлумачыць, чаму адкацілі змены? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:07, 5 чэрвеня 2026 (+03) :: [[Удзельнік:MocnyDuham]], гл. [[Размовы з удзельнікам:DenisBorum #Выдаленне інфармацыі]]. Астаняе, гэта з таго ж поля ягады. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:34, 5 чэрвеня 2026 (+03) ::: [[Удзельнік:MocnyDuham]], таксама ўзгадаю, што існуе [[Вікіпедыя:Правіла трох адкатаў]], яно дазваляе не надта разумнічаць пры вырашэнні спрэчак. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:38, 5 чэрвеня 2026 (+03) ::У абодвух выпадках выдалена толькі тое, што састарэла і стала неактуальным. Калі для JerzyKundrat гэта не зразумела, ён мог мне напісаць і спытаць наўпрост (для гэтага, нават магу даць свой [[Telegram]]) [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 14:56, 5 чэрвеня 2026 (+03) ::: [[Удзельнік:DenisBorum]], тут не твой персанальны сайт, будзеш выдаляць інфармацыю з аўтарытных крыніц, атрымаеш бан. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:49, 5 чэрвеня 2026 (+03) Яшчэ раз заклікаю адміністратараў прааналізаваць дзейнасць JerzyKundrat, скаргі на яго іншых удзельнікаў і прыняць рашэнне [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 16:17, 5 чэрвеня 2026 (+03) : [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]], калі заклікаеш, стаў на канцы клічнік. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:21, 5 чэрвеня 2026 (+03) == Балцкія войны == Удзельнік [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9A%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B0%D0%B2%D0%B0&diff=prev&oldid=5139811 ізноў выдаляе сцвярджэнні з крыніцамі], перайначвае факты. Я не ведаю, што з гэтым рабіць.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:53, 11 мая 2026 (+03) :Калега, не дурыце, гэта аўтаматычна, выпраўляў раздзелы на "Цікавы факт". Без алярму. [[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]] ([[Размовы з удзельнікам:Peisatai|размовы]]) 14:24, 11 мая 2026 (+03) ::Добра. Але раздзел «Цікавыя факты» не вельмі пасуе Вікіпедыі, і калі і ёсць, то дадаюцца ў канцы артыкула. Вярнуў раздзел «Назва» з спасылкай на прозвішча. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:48, 11 мая 2026 (+03) Кантэнт, як ёсць, перанёс сюды: [[Кайка (значэнні)#Прозвішча|Кайка, прозвішча]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:07, 11 мая 2026 (+03) :Тады стаўце спасылку з тапоніма на прозвішча. Каб не пагубілася. Але папярэджваю: калі з'явіцца публікацыя - вашая праца пойдзе крыху намарна, бо ўсё тое будзе вернутае ў раздзел "Назва" ў адпаведных назоўных артыкулах. Таму рацыянальней пакінуць раздзел "Цікавы факт". Бо ў выпадку публікацыі тады проста ён будзе перайменаваны і крыху перафармуляваны. Вам вырашаць, наколькі выдаткоўваць сілы на асобныя старонкі пад прозвішчы. [[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]] ([[Размовы з удзельнікам:Peisatai|размовы]]) 14:27, 11 мая 2026 (+03) :: Спасылка ёсць у раздзеле "Гл. таксама". Наяўнасць раздзела "Цікавыя факты" ў Вікіпедыі не вітаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:14, 11 мая 2026 (+03) :::Добра. Абы была. Бо спасылкі на метрыкі маюць каштоўнасць самі па сабе - у тым ліку і для будучых даследчыкаў. Не хацелася б, каб яны згубіліся ў выніку адкатаў ці выдаленняў. [[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]] ([[Размовы з удзельнікам:Peisatai|размовы]]) 16:06, 11 мая 2026 (+03) Удзельнік Peisatai вырашыў не мыццём дык катаннем захаваць у энцыклапедыі свае ўласныя даследванні. Толькі калі раней яны ўтрымоўваліся ў раздзеле "Назва", дык цяпер тое ж самае будзе напісана ў раздзеле з найменнем "Цікавыя факты". Што гэта мяняе? Абсалютна нічога. Гэта ж проста здзек: змяніў назву раздзела, а змест застаўся ранейшы. Што, напрыклад, у артыкуле пра вёску Масленікі робіць "цікавы факт" аб тым, што ёсць латышскае прозвішча Maslens? Гэта ён так намекае, што назва вёскі быццам паходзіць ад гэтага прозвішча. Крыніцы, якая б гэта пацвярждала, у яго, зразумела, няма. Карацей кажучы, гэта прафанацыя апошняга рашэння адміністратара. Калі не зрабіць захады, нічога так і не зменіцца.[[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 19:33, 11 мая 2026 (+03) : Мне здаецца, ён намякае, што гэтыя прозвішчы ўтварыліся ад назвы вёскі. Прагаласуем? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:00, 11 мая 2026 (+03) :: Мне таксама здаецца, што "Цікавыя факты" не павінны намякаць на сувяць паміж назвай Вёскі і прозвішчам, калі гэта не прапісана ў крыніцах. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:03, 11 мая 2026 (+03) :::У кожным разе, гэта часова, будзьце пэўныя. Пакуль можа і патрываць. Вісіць жа багата чаго іншага неправеранага і непадмацаванага. [[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]] ([[Размовы з удзельнікам:Peisatai|размовы]]) 14:56, 12 мая 2026 (+03) :: У любым выпадку, без наяўнасці крыніцы, якая б падцвярждала бы сувязь паміж назвай вёскі і прозвішчам, гэтай інфармацыі ў дадзеным артыкуле не месца, бо паводле аднаго з правіл, Вікіпедыя — не бязладная звалка інфармацыі. [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 21:39, 11 мая 2026 (+03) ::: [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]], таксама маеце скасаваць праўку у арт. [[Кайкава]], якая не намякае, а прама кажа. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:17, 11 мая 2026 (+03) :::: Варта скасаваць, бо адкуль вядома, што назва вёскі паходзіць менавіта ад прозвішча Кайка? А можа ад прозвішча Кайко, Каёк, Кайкаў, Кайкоў, Кайк і г. д.? А можа, наогул, не ад прозвішча? [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 21:45, 11 мая 2026 (+03) :::::Ды '''ўціхамірся ўжо'''. У мяне таксама яшчэ добрая сотня тапонімаў была на прыкмеце, давядзецца пакуль у стол. Але ''гэты'' этап скончаны, калега. ''Круці не круці трэба памярці'', як пісаў Аляхновіч у газеце "Новы шлях". Калі свярбіць, ну паспрабуй у тг ізноў антырэкламу пусціць, бо даўно ад цябе трафіку не было. [[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]] ([[Размовы з удзельнікам:Peisatai|размовы]]) 14:55, 12 мая 2026 (+03) :::::: "Уціхамірыцца" варта табе. Пішы свае ўласныя даследванні на сваім уласным сайце ці яшчэ дзе-небудзь, чаго ты прычапіўся да вікіпедыі? Ужо дваццаць разоў растлумачылі, што тут артыкулы пішуцца на падстве апублікаваных навуковых крыніц, а не на падставе асабістых прыдумак удзельнікаў праэкта. Інтэрнэт вялікі, няўжо не знайшлося іншых месцаў, каб прапагандаваць свае "адкрыцці"? [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 22:39, 12 мая 2026 (+03) ::::::: Бульбасрач, як ён ёсць. Няўжо для яго няма іншага месца акрамя Вікіпедыі. Пра "навковыя" крыніцы няпраўда, дарэчы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:43, 12 мая 2026 (+03) :::::::Калі гэта не персанальны сталкінг, а шчырае змаганне з аўтарскімі версіямі, дык чаму не кіруешся ў тарашкевіцкую Вікіпэдыю, дзе Барыскевіч (ён жа Казімір Ляхновіч) сваімі германскімі УД напоўніў тысячы артыкулаў пра тапонімы? Ён якраз выйшаў, вам будзе пра што пагаварыць. [[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]] ([[Размовы з удзельнікам:Peisatai|размовы]]) 12:34, 13 мая 2026 (+03) :::: [[Удзельнік:Için warum]], як вырашыў адміністратар, тэкст, упісаны да ўчорашняга дня выдаленню не падлягае. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:28, 11 мая 2026 (+03) ::::: А як быць з вашымі апошнімі праўкамі ў артыкулах [[Сэрвач]], [[Жлобін (значэнні)]], [[Вір]]?! Яны былі зроблены ўжо пасля таго, як выйшла рашэнне адміністратара: ''паходжанне канкрэтнага тапоніма, гідроніма, назвы паселішча або прозвішча варта падаваць толькі тады, калі крыніца прама разбірае менавіта гэты аб’ект або менавіта гэтае прозвішча ці імя ў адпаведным кантэксце''. Навошта вы выклалі там гэтыя ўласныя даследванні, бо амаль усе крыніцы, якія там выкарастаны, пра дадзеныя назвы нічога не пішуць. [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 23:12, 13 мая 2026 (+03) == Каментар == {{закрыта}} Каментар да [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A0%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D1%96&diff=5135454&oldid=5134502 гэтай праўкі] мае быць схаваны. Уклад удзельніка Için warum падобнымі каментарамі перапоўнены, гэта цягне на пажыццёвую блакіроўку, па цяперашнім часе. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:15, 3 мая 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Дзякуй, што звярнуў увагу. Удзельнік заблакіраваны на тыдзень. Наступнае парушэнне [[ВП:НАПА]] прывядзе да блакіроўкі на месяц. Вяртаемся да старой тэмы, што ўдзельнікі без медыяцыі сумесна працаваць эфектыўна не могуць. Канфлікту хутка год. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 03:51, 4 мая 2026 (+03) : Удзельнікі за гэты час шмат чаго супольна зрабілі, значыць працаваць могуць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:04, 4 мая 2026 (+03) :: Каб яны яшчэ прытрымліваліся культуры і не адбіралі энергію ў іншых удзельнікаў – ім цаны бы не было. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:23, 4 мая 2026 (+03) ::: Не наша задача ацэньваць іншых. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:03, 4 мая 2026 (+03) :::: Таксама праўда. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:07, 4 мая 2026 (+03) :::::Панове, а што там быў за каментар?)) Без мяне мяне жанілі. :::::Як на мяне, было б дастаткова проста жорстка сцвердзіць: блакіроўка (прагрэсіўная: дзень - тыдзень - месяц - пажыццёва) за любую абразу і спробу дэананімізацыі. [[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]] ([[Размовы з удзельнікам:Peisatai|размовы]]) 22:39, 10 мая 2026 (+03) :::::: Рэпліка змяшчала абразы. Пераказваць іх не буду. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:42, 10 мая 2026 (+03) == Зняццё статуса "Да выдалення" з артыкула == {{закрыта}} Калі ласка, разгледзьце запыт да выдалення гэтага [[Вакол ліхтарнага слупа (гурт)|артыкула]]: [https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%94%D0%B0_%D0%B2%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8F#%D0%92%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%BB_%D0%BB%D1%96%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D0%B0_%D1%81%D0% https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%94%D0%B0_%D0%B2%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8F#%D0%92%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%BB_%D0%BB%D1%96%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D0%B0_%D1%81%D0%BB%D1%83%D0%BF%D0%B0_(%D0%B3%D1%83%D1%80%D1%82)] - [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 17:23, 17 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Абмеркаванне трывае. Трэба чакаць вынік. Адміністратары не могуць нікога прыспяшаць і знімаць статусы без вынікаў. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:34, 19 красавіка 2026 (+03) == [[Адмысловае:Contributions/&#126;2026-16309-44|&#126;2026-16309-44]] == {{закрыта}} Адміністратары, заблакуйце ўдзельніка. Лаянке не месца ў Вікіпедыі. [[Адмысловае:Contributions/&#126;2026-16262-28|&#126;2026-16262-28]] ([[Размовы з удзельнікам:&#126;2026-16262-28|размова]]) 21:08, 15 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === {{Done}}. Блакаванне на 1 месяц. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 15:52, 16 сакавіка 2026 (+03) == [[Удзельнік:Кінапошук]] == Гэты ўдзельнік з 6 праўкамі ўжо назваў сябе адміністратарам. Трэба выпісаць яму папярэджанне. --[[Адмысловае:Contributions/&#126;2026-16154-63|&#126;2026-16154-63]] ([[Размовы з удзельнікам:&#126;2026-16154-63|размова]]) 15:40, 14 сакавіка 2026 (+03) :вынесена папярэджанне [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:34, 14 сакавіка 2026 (+03) == Вандалізм з архівамі == Там нешта {{u|Brangiai}} навандаліў з архівамі і быў глабальна заблакаваны. Трэба паглядзець і адкаціць да часоў, як яно выглядала раней. Я пакуль моцна хварэю і мне цяжка канцэнтравацца на Вікі. Кавідагрыпы гэтыя :( --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:07, 24 лютага 2026 (+03) :а ён спрабаваў падзяліць [[Вікіпедыя:Запыты да адміністратараў/2023—2024|архіў]] па датах, што і зрабіў нібыта. Па сутнасці нам гэта не трэба, але і не ўпэўнены, наколькі гэта заслугоўвае блакіроўкі... Таксама пытанне, ці выдаляць тады створаныя архівы за [[Вікіпедыя:Запыты да адміністратараў/2023|23]] і [[Вікіпедыя:Запыты да адміністратараў/2024|24]] год. Тады трэба будзе яшчэ абнавіць [[Вікіпедыя:Запыты да адміністратараў/Шапка|шапку]]. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:39, 14 сакавіка 2026 (+03) == Абарона старонкі [[Новая зямля (паэма)]] == Папулярная старонка з статусам добрай, ананімы ўносяць толькі вандальныя праўкі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 01:23, 18 лютага 2026 (+03) :{{зроблена}}, цяпер толькі аўтапацверджаныя толькі могуць правіць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 02:57, 18 лютага 2026 (+03) == Вандал == Серыя вандальных правак ад [[Удзельнік:The Croats]]. Таксама ХВ для створанага ім "[[Асяроддзе]]". --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:14, 15 лютага 2026 (+03) :Панове адміністрове, тып вандаліць 24 гадзіны сабе спакойна. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 15:52, 16 лютага 2026 (+03) :: [[Удзельнік:The Croats]] заблакаваны на тры дні. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:15, 16 лютага 2026 (+03) == Вайна правак [[Алесь Мікус]] == Вайна правак і, здаецца, да кансэнсусу самі удзельнікі не дойдуць. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:34, 2 лютага 2026 (+03) :пакуль заблакаваў магчымасць правіць. Калі ўдзельнікам @[[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]], @[[Удзельнік:Için warum|Için warum]] і іншым ёсць што сказаць — кажыце, толькі пастарайцеся, калі ласка, без інсінуацый і сцісла, па справе. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:55, 3 лютага 2026 (+03) ::''Вітанні калегам.'' ::А што дадаваць, усё ясна сказана ў абгрунтаванні правак на старонцы, пра якую мова. ::1) Вікіпедыя не месца для спасылак, дзе рэкламуюцца продажы. ::2) Сцвярджэнні павінны быць падмацаваныя, тым больш без спрэчных асабістых ацэначных характарыстык. ::3) Калі музыкнат - або дыскаграфія, або асобныя ("культурна ўплывовыя") трэкі. ::Тым больш гэта падтасоўваецца так, каб з розных бакоў наўмысна дыскрэдытаваць. Тым больш калі робіцца чалавекам прарэжымным пра чалавека, які ў краіне (ну, але гэта ўжо кантэкст). ::Астатняя "лірыка" ад удзельніка Artsiom91 да тэмы не датычыцца і рацыянальнага зерня там няшмат. Па-харошаму гэта трэба вынесці ў асобную галінку. ::Але скажу тут па сутнасці і сцісла: лічу баруканне па назвах паміж намі двума - '''карысным'''. І працу над фармулёўкамі - таксама карыснай. І не толькі для Вікіпедыі, а і ўвогуле. Высвятляюцца слабыя месцы, падкрэсліваюцца моцныя. Некаторыя артыкулы па назвах (як Нёман) робяцца без малога энцыклапедычнымі. Азарт падштурхоўвае да новых '''адкрыццяў '''(гл. Жадзены), якія ніколі б без таго не былі б зробленыя. ::Ці зробіць хто '''афлайн '''такую работу? Перакананы - не. А яна робіцца, не ў малой меры з-за таго напружання, якое (таксама афлайн) мае месца быць. ::Гэта што да ацэнкі '''па вялікім рахунку'''. ::А калі канкрэтна, то ні ў мяне, ні ў майго апанента (якога ўжо я цяпер мушу нібыта бараніць) цяпер бадай ані слоўца адсябяціны, усё абгрунтавана і нярэдка нават вытанчана. ::І не трэба тут "'''шарыкаўшчыны'''", бо маўляў камусь цяжка правяраць і ўвогуле незразумела. Калі цяжка лезці ў крыніцы - сядзіце чытайце або праходзьце міма. Заўсёды хтось кантэнт творыць, а хтось спажывае. ::Апроч таго, рэпрэсіўныя захады (як падкрэсліваў раней JerzyKundrat) не адпавядаюць прынцыпам Вікіпедыі. ::Зараз прапаную вярнуцца да тэмы гэтай галінкі і не расцякацца мысію па дрэве "у агуле". ::''Дзякуй за ўвагу, калегі.'' [[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]] ([[Размовы з удзельнікам:Peisatai|размовы]]) 15:02, 3 лютага 2026 (+03) Выкажу сваё меркаванне наконт сітуацыі з удзельнікамі. Спачатку коратка пра тое, што адбываецца апошнім часам. Прыведзены ніжэй [[#Праект рашэння|праект рашэння]] фактычна не працуе. Peisatai па факце проста ігнаруе тое абмеркаванне і працягвае сваю дзейнасць у тым выглядзе як хоча, а Için warum з-за абыякавасці іншых удзельнікаў і бяздзейнасці адміністратараў па рэалізацыі праекта рашэння пайшоў фактычна да асабістых нападак. Па сутнасці, пытанне паходжання назваў хвалюе толькі двух удзельнікаў, Peisatai і Için warum. Астатнія, хоць могуць рабіць дробныя выпраўленні і інтэграваць версіі, у тэматыцы не маюць цікавасці. [[#Адкаты Peisatai|Вялікае абмеркаванне ніжэй]], хоць і прыцягнула многіх удзельнікаў, яны выказвалі меркаванні, аднак па сутнасці іх мэта была прымірыць бакі і навязаць ім нейкае кансэнсуснае рашэнне. Аднак, у першую чаргу, менавіта самі Peisatai і Için warum, як зацікаўленыя, мусяць знайсці згоду паміж сабою і вызначыць кансэнсус. Пасярэднікі з цэлым могуць дапамагчы, аднак калі самі бакі не хочуць мірыцца, то прапановы нейкіх нейтральных версій не маюць сэнсу. Аднак, мірыць бакі мае сэнс у рэальным жыцці. У супольнасці вікіпедыі мусім кіравацца яе прынцыпамі і правіламі. Тут варта памятаць, па-першае, што сама магчымасць правіць без нейкага пацверджання і нават ананімна даецца таму, што мы [[Вікіпедыя:Зыходзьце з сумленнасці ўдзельнікаў|зыходзім з сумленнасці ўдзельнікаў]] і таго, што яны ставяць за мэту дапамагчы вікіпедыі (а не прасунуць тут свае ўласныя даследаванні, рабіць рэкламу ці падобнае). Калі ж удзельнікі сумленныя, то яны зыходзяць з сумленнасці іншых удзельнікаў, адпаведна пры несупадзенні пунктаў гледжання намагаюцца іх абмеркаваць і знайсці выйсце, якое задаволіць зацікаўленых. Так працуе [[Вікіпедыя:Кансэнсус]]. Трывалае нежаданне шукаць кансэнсус ставіць пад сумнеў сумленнасць і жаданне рэальна дапамагчы вікіпедыі (а не задавіць апанента і прасунуць свой пункт гледжання), адпаведна да такіх удзельнікаў могуць прымацца меры па абмежаванні ўдзелу ў праекце (папярэджанні, блакаванні). Канкрэтна для ўдзельнікаў Peisatai і Için warum мы бачым поўную адсутнасць жадання шукаць кансэнсус. Ніякіх спроб абмеркавання на старонках размоў удзельнікаў, старонках размоў артыкулаў. Яны не лічаць неабходным патраціць час, каб паміж сабою вырашыць якімі крыніцамі варта карыстацца, а якімі не, як лепей афармляць паходжанне назваў у артыкулах. Чаму тады іншыя мусяць траціць свой час і пытацца знайсці гэты кансэнсус за іх, неяк ацэньваць іх аргументы і крыніцы? Маю пэўныя падставы лічыць ([[Special:diff/4995709|запыта да адміністратараў ад Için warum ледзь не першай праўкай]], [[Special:diff/5049888|просьбы ўключыцца з дыскусію]], адсутнасць камунікацыі паміж Için warum і Peisatai у праекце), што асноўную сваю дыскусію ўдзельнікі вядуць па-за межамі вікіпедыі. Не бяруся ацаніць навуковы ўзровень гэтай дыскусіі, але ён відавочна вышэйшы за ўзровень вікіпедыі і яе ўдзельнікаў у гэтым пытанні. У такіх умовах спрэчка Için warum і Peisatai у вікіпедыі выглядае не як спроба палепшыць яе змест, а проста як выкарыстанне праекта як поля бітвы. Скажу пра сваё асабістае стаўленне да тэмы. Мне ад самага пачатку праўкі Peisatai не падабаліся, бо тычыліся вельмі спецыфічнай тэмы, якія цяжка было праверыць. З цягам часу назіраў, як ён часцей стаў зусім не дадаваць крыніц, а праўкі пра паходжанне дадаваць, напрыклад, у артыкулы пра асоб і прозвішчы. Сталі з’яўляцца нейкія аналогіі, падобныя карані. Умяшальніцтва Için warum і іншых удзельнікаў не асабліва палепшыла сітуацыю. [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Шынкаўцы_(Гродзенскі_раён) Вось напрыклад артыкул], быццам некалькі абзацаў і крыніц, але ўсё абапал і навокал, канкрэтна пра гэтую назву і пра гэтую вёску — нічога. На мой погляд, артыкул стане толькі толькі лепш, калі гэтую творчасць усю прыбраць. І так у абсалютнай большасці артыкулаў. Нават калі адзін вучоны яўна сказаў что такая вёска магчыма мае балцкую назву, а іншы што магчыма славянскую — гэта не такая важная інфармацыя пра вёску, а хутчэй пра канцэпцыі паходжання назваў і іх пашыранасць. Трэба прызнаць, што тэма паходжання назваў у цэлым можа мець толькі нейкія гіпотэзы і канцэпцыі, і вельмі багатая на магчымыя ўласныя даследаванні, «прыцягванні за вушы». Падаванне версій паходжання (тым больш не самой назвы, а каранёў і падобных) толькі стварае ўражанне нейкай сур’ёзнасці і навуковасці, што на фоне жахлівага стану артыкулаў пра населеныя пункты быццам выглядае якасна. На мой погляд, трэба пакінуць толькі надзейнае кшталту Полацк ад ракі Палаты, усё астатняе нішчыць. У беларускай вікіпедыі не любяць блакаваць удзельнікаў, звычайна апраўдваюць іх, намагаюцца зыходзіць з сумленнасці і не рэагаваць нават на яўныя парушэнні. Апраўдваюць што вопытныя і карысныя ўдзельнікі, актыўнасць у праекце і так невялікая. Аднак, усё ж трэба мець нейкія межы, і спыняць удзельнікаў калі яны парушаюць правілы — у тым ліку і для таго, каб іншыя разумелі межы дазволенага. Таксама ледзь не агульнапрынятым стала, што любая дададзеная інфармацыя гэта добра, што нельга інфармацыю выдаляць, а толькі перафармуляваць і знайсці ёй месца. Аднак усё ж вікіпедыя гэта энцыклапедыя, якая складаецца з самадастаковых артыкулаў, а не звалка інфрамацыі, дзе трэба нешта размясціць. Зараз інфармацыі ў інтэрнэце шмат, у тым ліку на беларускай мове, і ставіцца да інфармацыі ў вікіпедыі як да нейкай вялікай каштоўнасці — гэта падыход 2000-х гадоў. Нічога страшнага калі выдаліць радок-другі, асабліва калі яны яўна парушаюць [[:ru:Википедия:Взвешенность изложения]]. Мая прапанова па выніку: прызнаць, што ўдзельнікі Peisatai і Için warum выкарыстоўваюць вікіпедыю як поле бітвы, не прымаюць яе прынцыпаў і правілаў (бо ўсяго толькі вядуць навуковую дыскусію, асноўная частка якой па-за межамі вікіпедыі), не жадаюць шукаць кансэнсус паміж сабою і прымаць прапановы па кансэнсусу ад іншых удзельнікаў, толькі адцягваюць высілкі іншых і ствараюць таксічную атмасферу. '''Заблакаваць абодвух удзельнікаў бестэрмінова''' ў асноўнай прасторы назваў. Даць магчымасць толькі правіць старонкі размоў. Разглядаць магчымасць разблакавання толькі, калі яны дасягнуць паміж сабою кансэнсусу ў размовах (без аніякага ўмяшання іншых удзельнікаў). Тым часам прыбіраць зусім раздзелы "Назва" з артыкулаў пра вёскі, рэкі і азёры, як апісаў вышэй.--[[Удзельнік:Artsiom91|Artsiom91]] ([[Размовы з удзельнікам:Artsiom91|размовы]]) 11:28, 3 лютага 2026 (+03) : [[Удзельнік:Artsiom91]], сам сябе заблакуй, тут цішэй стане. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 11:38, 3 лютага 2026 (+03) ::пане @[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]], тут не базар і не сценка ў падваротні. Выказвайцеся па тэме размовы і прытрымлівайцеся правіл этычных паводзін у праекце, вам ужо было папярэджанне. Вашыя асабістыя крыўды тут нікога не цікавяць і шкодзяць дыскусіі, прашу вас вынесці гэта за рамкі Вікіпедыі. Калі вы нязгодныя з выказаным вышэй — напішыце па справе. Інакш — прамаўчыце. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:22, 3 лютага 2026 (+03) ::: Пра асабістыя крыўды выдумваць не трэба — тут не базар і не падваротня. Спроба распачаць дыскусію пустая, замест буры ў шклянцы вады лепш бы артыкулы правілі. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:57, 3 лютага 2026 (+03) : Спадар [[Удзельнік:Artsiom91|Artsiom91]], на дадзены момант мне цалкам не зразумелы прычыны, па якіх Вы прапаноўваеце заблакіраваць удзельніка Için warum. Удзельнік Için warum пагадзіўся з праектам рашэння, прапанаваным MocnyDuham, адпаведна я не згодная з Вашым сцверджаннем, што дадзены ўдзельнік "не жадае прымаць прапановы па кансэнсусу ад іншых удзельнікаў". У артыкуле "Алесь Мікус" няма нейкага вандалізма з-за якога варта некага бестэрмінова блакіраваць, акрамя таго праблема з вайной правак у адным артыкуле можа быць цалкам вырашана абмежаваннямі на рэдагаванне дадзенага артыкула. У выпадку, калі Вы бачыце, што ўдзельнік Peisatai "ігнаруе тое абмеркаванне і працягвае сваю дзейнасць у тым выглядзе як хоча", то можна ўзняць пытанне аб блакіроўцы дадзенага ўдзельніка на нейкі час. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 14:25, 3 лютага 2026 (+03) :пане @[[Удзельнік:Artsiom91|Artsiom91]], дзякуй за меркаванне. Мне здаецца, што ў дадзеным выпадку можна спачатку абысціся пазбаўленнем сцягоў аўтадогляду, каб было прасцей кантраляваць войны правак гэтых двух удзельнікаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:26, 3 лютага 2026 (+03) :: акурат маем размову на [[Вікіпедыя:Запыты на статус даглядчыка]], трэці месяц ужо. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:09, 3 лютага 2026 (+03) : ''Вось напрыклад артыкул, быццам некалькі абзацаў і крыніц, але ўсё абапал і навокал, канкрэтна пра гэтую назву і пра гэтую вёску — нічога. На мой погляд, артыкул стане толькі толькі лепш, калі гэтую творчасць усю прыбраць. І так у абсалютнай большасці артыкулаў.'' Тут я з вамі цалкам згодны, у артыкуле "Шынкаўцы" ў раздзеле "Назва" павінна быць толькі інфармацыя з крыніцамі, у якіх гаворка ідзе менавіта аб назве Шынкаўцы. Аднак такую практыку, пісаць усё падрад, завёў не я, а Peisatai. Ён для любога беларускага тапоніма або прозвішча (напрыклад, Маразы, Сабалі) находзіць сугучныя назвы ў Літве, а потым піша: ёсць літоўскае прозвішча такое, ёсць літоўскі тапонім такі... Усё гэта выглядае як нейкая манія. [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 22:43, 3 лютага 2026 (+03) ::Манія - гэта займацца персанальным '''сталкінгам''', калі што. Здаецца, няма яшчэ такога артыкула ў ВП, мо напішаце? А то толькі хвосцікам за мной следуеце, мяцёлачкай падмятаеце :) [[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]] ([[Размовы з удзельнікам:Peisatai|размовы]]) 13:02, 4 лютага 2026 (+03) : Artsiom91, а за што мяне блакаваць?! Назавіце хатя б адзін пункт правіл ВП, які я парушыў. Вайна правак пачалася так: Peisatai панапісваў горы ўласных даследванняў аб быццам бы паходжанні тапонімаў і прозвішчаў. Падрабязна, з канкрэтнымі прыкладамі я аб гэтым пісаў яшчэ ў маі летась тут https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%97%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%82%D1%8B_%D0%B4%D0%B0_%D0%B0%D0%B4%D0%BC%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9E#Удзельнік_Peisatai Але нажаль, мясцовая супольнасць пераважна абыякава аднеслася да праблемы. Тады я пакрысе стаў выпраўляць ягоныя праўкі, якія не пацвярждаліся паказанымі там крыніцамі або не мелі крыніц увогуле. Аднак Peisatai не супакоіўся і пачаў або адмяняць мае праўкі, або зноў працягваць свае ўласныя даследванне. Я ўжо не раз пісаў і яшчэ паўтаруся: па правілах Вікіпедыі артыкулы пішуцца на падставе аўтарытэтных крыніц. Калі нехта хоча напісаць, што нейкае назва або прозвішча паходзяць ад нейкага слова, хай прывядзе крыніцу, дзе менавіта гэта і будзе напісана. Калі Peisatai будзе трымацца гэтага правіла, вайна правак адразу спыніцца. [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 21:25, 3 лютага 2026 (+03) :: [[Удзельнік:Için warum]], покуль не дайшло да парушэння правіла трох адкатаў — гэта не вайна правак, а спробы пошуку кансэнсусу. Праўце смела! Але ў каментарах да правак, калі ласка, пазбягайце грубіянства і не пераходзьце на асобы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:38, 3 лютага 2026 (+03) ::Перакручваеце, калега. ::Не адмяняць, а ўзгадняць, бо Вы разам з вадой у шмат якіх выпадках выплёсквалі і дзіцёнка. А таксама наўмысна згрувашчвалі надзейныя і маланадзейныя крыніцы, каб праз іх няможна было прадзерціся, гэта і ёсць Ваша мэта (вунь, Арцёма заблыталі, і просіць не мучыць яго версіямі ўвогуле). ::Пэўныя Вашы заўвагі, кажу ж, небеспадстаўныя, але цягнеце празмерна ў процілеглы бок, і даводзіцца ўзгадняць, каб не было як у брацкую магілу скінуўшы. ::Вайна правак толькі ў выпадку старонкі, пра якую тут мова, у астатніх выпадках збольшага на залатую сярэдзіну памалу выходзім. ::Не драматызуйце, граючы на публіку, тут Вам не тэлеграм. ::Пра артыкул - аргументы вышэй. Дадумванне і стыгматызацыю пакінь(це) для свайго пахабнага тэлеграму, як і лаянку тыпу нацыст і сектант. [[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]] ([[Размовы з удзельнікам:Peisatai|размовы]]) 21:50, 3 лютага 2026 (+03) ::: Нейкі "поток сознания", які не мае ніякага дачынення да нашай дыскусіі: ''пахабнага тэлеграму, як і лаянку тыпу нацыст і сектант''. Адкуль вы ўсё гэта ўзялі, аб чым вы ўвогуле гаворыце? Які тэлеграм, якая лаянка? Вы сябе добра адчуваеце? Яшчэ ў маі мінулага года я прывёў мноства канкрэтных фактаў вашай хлусні https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%97%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%82%D1%8B_%D0%B4%D0%B0_%D0%B0%D0%B4%D0%BC%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9E#Удзельнік_Peisatai Вы дагэтуль '''па сутнасці''' так нічога і не адказалі на гэтыя факты, бо вам няма чаго адказаць па сутнасці, няма чаго запярэчыць, толькі нейкая дэмагогія пра нейкі "тэлеграм", "прарэжымны чалавек" і г. д. [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 22:53, 3 лютага 2026 (+03) ::::З Вашай пасільнай дапамогай памалу выпраўляем, хоць і не без цёрак. Працягваем, калега. ::::А Вы ўжо далі сабе рады размяжоўваць час напісання пастоў у тг і рэдагавання артыкулаў у ВП? :) Крута за руку злавілі ў лістападзе. Таму "праведны гнеў" міма, усе ў курсе, праехалі. [[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]] ([[Размовы з удзельнікам:Peisatai|размовы]]) 12:29, 4 лютага 2026 (+03) : > ''Прыведзены ніжэй [[#Праект_рашэння|праект рашэння]] фактычна не працуе''<br>Гэта мая віна, што я не дапрацаваў яго (было некалькі правак) і не зацвердзіў "адміністрацыйна". Калі спрэчка датычна зноў той жа тэмы - зраблю гэта на выходных. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:47, 3 лютага 2026 (+03) :: [[Удзельнік:MocnyDuham]], чакаем рашэнне. Трэба нешта рабіць, зачакаліся ўжо. [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 21:41, 15 лютага 2026 (+03) :: [[Удзельнік:MocnyDuham]], спрэчка датычна не ''зноў той жа тэмы'', а артыкула [[Алесь Мікус]], так што прыйдзецца табе зусім новыя правілы прыдумляць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:59, 3 лютага 2026 (+03) :::Незразумела, якія вікіпедыйныя правілы ўвогуле прапісваюць парадак стварэння такіх "праектаў", іх "адміністрацыйнае" зацвярджэнне і неабходнасць іх трымацца. :::Няхай больш дасведчаныя ўдзельнікі патлумачаць са спасылкамі. :::Здаецца, была мова, што гэта ніяк не рэгламентавана. [[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]] ([[Размовы з удзельнікам:Peisatai|размовы]]) 12:23, 4 лютага 2026 (+03) :::: Вікіпедыя не мае цвёрдых правілаў, апроч пяці агульных прынцыпаў, выкладзеных [[Вікіпедыя:Пяць слупоў|тут]]. Смела праўце, пераносьце, апрацоўвайце артыкулы, таму што радасць творчасці ў тым, што дасканаласць не патрабуецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:20, 4 лютага 2026 (+03) :::: > ''якія вікіпедыйныя правілы''<br>Прапісвае жаданне не баніць удзельнікаў пасля шматмесячных спрэчак і войн правак. Таму што калі трымацца правіл існуючых - даўно б пайшлі абмежаванні. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:11, 4 лютага 2026 (+03) ::: Калі спрэчка не датычна той тэмы, то ніякіх правіл прыдумляць не трэба. Будзем глядзець хто пачынае вайну правак і рабіць папярэджванні/абмежаванні. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:14, 4 лютага 2026 (+03) :::: Калі не было парушана [[Вікіпедыя:Правіла трох адкатаў]], то радыкальныя абмежавальныя дзееянні адміністратараў не могуць быць прынятыя. А на ўзроўні ''папярэджванні/абмежаванні'' гэта здзейснена ўжо. Не наракайце. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:35, 4 лютага 2026 (+03) ::::: Я яшчэ не паглыбляўся ў канфлікт, проста вам адказваю на вашыя заўвагі. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 17:49, 4 лютага 2026 (+03) Наконта артыкула Алесь Мікус. Удзельнік Peisatai спрабуе замаўчаць, схаваць інфармацыю, якая менавіта яму не падабаецца. Чаму - здагадайцеся самі. "Аргумент" пра нейкую быццам рэкламу абсурдны: на вокладцы самой кнігі "Вітаўты і Вітарты" напісана, што гэта "Бібліятэка Свайксты". Тое, што ён напісаў гімн батальёна "Данбас" - гэта значны факт і ён можа быць адлюстраваны ў артыкуле. Прынамсі, упартае яго выдаленне з артыкула выглядае як вандалізм або цэнзура. На сайце svajksta.com яшчэ нядаўна большасць артыкулаў была падпісаная іменем Алесь Мікус. Апошнім часам ён сваё імя пад артыкуламі прыбраў. Заява, што я нібы "прарэжымны чалавек" вельмі добра харатарызуе ўдзельніка Peisatai, паказвае, што ён у сваёй дзейнасці ў ВП кіруецца выключна палітычнымі матывамі, у тым ліку і ў сваёй "лінгвістычнай" працы. Я тут яшчэ ні разу нічога не пісаў пра палітыку, а Peisatai ўжо не першы раз аб ёй гаворыць. [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 21:41, 3 лютага 2026 (+03) ::: Біяграфіі сучаснікаў — тэма слізкая, не трэба туды накідваць таго, чаго не трэба. Правілы аб гэтым кажуць наўпрост. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:47, 3 лютага 2026 (+03) :::: ''біяграфіі сучаснікаў — тэма слізкая, не трэба туды накідваць таго, чаго не трэба'' У такім выпадку, як быць з тым, што Peisatai піша ўсялякую хрэнь (пардон за маю французскую) пра прозвішчы вядомых людзей? Гэта як, нармальна? Гэта не парушае правілы наконт біяграфій сучаснікаў? [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 22:29, 19 лютага 2026 (+03) :::: Падрабязней гл. [[Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:50, 3 лютага 2026 (+03) :Гэта ж трэба так маніць. Няма ніякага гімна батальёна Данбас. А на той старонцы - заклікі купляць. Маніпуляцыі як яны ёсць. [[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]] ([[Размовы з удзельнікам:Peisatai|размовы]]) 21:56, 3 лютага 2026 (+03) :: <s>гэта частка тэксту схвана</s> --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:47, 4 лютага 2026 (+03) Якія яшчэ "заклікі купляць", што за лухта?! [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 21:41, 4 лютага 2026 (+03) :: Я не маніў, інфармацыя з украінскай ВП. [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 22:56, 3 лютага 2026 (+03) ::: [[Удзельнік:Için warum]], нагадваю, што Вікіпедыя не з'яўляецца аўтарытэтнай крыніцай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:06, 3 лютага 2026 (+03) :::Паглядзеў, не знайшоў. Скіньце спасылку, бо цікава. [[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]] ([[Размовы з удзельнікам:Peisatai|размовы]]) 12:30, 4 лютага 2026 (+03) Добрага дня ўсім. Па-мойму, праца была ўвайшла ў нармальнае рэчышча, хаця ў апісаннях змен удзельнікі часам рэзка пішуць, але ў межах, як мне здаецца. Палітыкі невыдалення трымаюцца і добра, а рэзка пішуць не адны яны і нічога. Артыкулы дапрацоўваюцца, што толькі пра этымалогію, як заўважае пан Artsiom91, не важна -- вунь belarusenc.by у артыкулы пра вёскі піша толькі пра іх спаленне падчас вайны і фоткі абеліскаў, і нічога. Хто пра што піша, пра тое і добра. Адзінае, як здаецца, месца напружання гэта два артыкулы -- [[Аляксей Валер’евіч Дзермант|Аляксей Дзермант]] і [[Алесь Мікус]] -- чаго раптам, хто іх там ведае, але супольнасці гэта і не важна. Удзельнікаў блакаваць няма за што, але гэтыя артыкулы можна паставіць пад абарону, давесці да стэрыльна нейтральнага стану. Каб следу ідэалагічнага супрацьстаяння там не было, ніякіх тонкіх намёкаў на тоўстыя акалічнасці, ніякіх "Молатаў" і "Данбасаў" -- усё, што можа суб'ектыўна неяк пашкодзіць (бяспецы, рэпутацыі, псіхічнаму здароўю, чаму заўгодна жывога чалавека) парушае [[ВП:Біяграфіі сучаснікаў]]. А іншая праца ўдзельнікаў пазітыўная, што нешта на мяжы народнай этымалогіі, а нешта арыгінальнага даследавання -- выдаткі фармату Вікіпедыі, галоўнае, каб другасныя крыніцы былі і "на мяжы", а не "за мяжой". Часам шыкоўныя падборкі меркаванняў збіраюцца, з іх даволі ясна ўсё робіцца, гэта карысць на маю думку. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 00:19, 4 лютага 2026 (+03) :Па сутнасці '''падтрымліваю''', вышэй у падобным рэчышчы таксама напісаў. :* :Наконт статусаў '''аўтадаглядчыкаў''' - як на мяне, гэта прынцыпова нічога не мяняе, бо абодва, будучы зацікаўленыя, пільнуем, што напісаў другі на старонцы ўкладу, і рэагуем, таму "шыта-крыта" ні ў каго не праканае. :* :Наконт '''суб'ектыўнай шкоды '''рэпутацыі і бяспекі - Вашая рацыя. :Хіба ўздымаю <u>пытанне</u> пра артыкул "'''Дзермант'''", да дасведчаных знаўцаў у галіне вікіпедыйнай тэхнікі. Каб выдаліць пра той "Молат" (рэальнае выданне, калі што), нядаўна там хтось (ну ясна хто, але мова не пра тое) выдаліў а) усе згадкі аўтараў правак і б) змест зробленых імі правак ('''усё выкраслена'''). Як такое магчыма? Што гэта за паўнамоцтвы ў такога рэдагавальніка? :І прычапным вагончыкам пытаннечка - ІчынВарум (ЧамуЧаму - турэцк., нямецк.) у іншай, ранейшай галінцы абмеркавання неяк зрабіў, каб яго '''нік не высвятляўся''', а каментар заставаўся. Таксама, як такое магчыма тэхнічна? Ясна, што чалавек надае значэнне сваёй прысутнасці ў ВП (а з увагі на персаналію, ёсць думкі пра прамы ўдзел у леташняй аблаве на ВП рэдактараў, але гэта без доказу), але цікава - тэхнічная рэалізацыя такога. Прашу патлумачыць (Вас або каго яшчэ). [[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]] ([[Размовы з удзельнікам:Peisatai|размовы]]) 12:46, 4 лютага 2026 (+03) ::Наконт выкрэслення гісторыі, гэта не паўнамоцтвы асобнага ўдзельніка, а статус артыкула -- патэнцыйна небяспечнага для тых, хто рэдагуе. Калісьці яго ў гэты спіс уключылі, да ўсіх халівараў і, здаецца, слушна. Калі ёсць яшчэ такія артыкулы, іх таксама можна ўключыць у спіс (заяўкі на [[Вікіпедыя:Запыты да схавальнікаў|ВП:ЗС]]), гэта незваротна ў сучасных умовах. Як знікаюць подпісы не магу сказаць, трэба бачыць адкуль, можа, проста не націснуў кнопку подпісу, іншых варыянтаў не ведаю. Наконт "Молата", цытаты з яго могуць пагражаць бяспецы Дзерманта, гіпатэтычна? Калі могуць, гэта парушае [[ВП:БС]], да таго ж неправяральна, калі і будзе скан, як яго верыфікаваць, у такім разе таксама глядзіце ВП:БС, нават калі б бяспека была гарантаванай. Таксама з "Данбасам" -- можа пагражаць бяспецы Мікуса, калі, так -- гл.вышэй. У нас тут людзі выдаляюць сваё сяброўства ў [[Саюз беларускіх пісьменнікаў|СБП]], проста бо ліквідаваны, хаця спісы яго адкрытыя. І маюць права. Нават калі перабольшваю, трэба спыніць вось гэта ўсё, мы можам вырашыць гэта па-за ўсімі правіламі, бо пяты слуп -- [[Вікіпедыя:Ігнаруйце ўсе правілы]], якія замінаюць ствараць энцыклапедыю. А звады замінаюць. Для блакіроўкі прычын не бачу, для зняцця сцягоў не бачу. Калі кансэнсус знайсці не выпадае, ніякі стан гэтых двух артыкулаў бакі не задавальняе, можна радыкальна, выдаліць абодва і забараніць стварэнне. Лепей кансэнсус, я супраць радыкалізму. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 15:56, 4 лютага 2026 (+03) :::<s>тут не поле бітвы, рэпліка схавана</s> --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:55, 4 лютага 2026 (+03) [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 21:44, 4 лютага 2026 (+03) :::Усё правільна наконт бяспекі. Падтрымліваю, каб без правакацый. [[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]] ([[Размовы з удзельнікам:Peisatai|размовы]]) 12:55, 16 сакавіка 2026 (+03) Дарэчы, а чаму ў артыкуле "Алесь Мікус" выкарыстаны шаблон "навуковец", гэта што, жарт такі або здзек?! Які яшчэ ён навуковец?! Выпраўце хаця б гэта. [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 21:47, 4 лютага 2026 (+03) :Пытанне мабыць да таго, хто гэты '''шаблон''' (адпачатна?) прымяніў? :* :<s>Вікіпедыя не поле бітвы</s> --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:18, 5 лютага 2026 (+03) ::А што перашкаджае зараз гэты шаблон змяніць на адпаведны? [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 21:54, 5 лютага 2026 (+03) ::: [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%8C_%D0%9C%D1%96%D0%BA%D1%83%D1%81&action=history 2 лютага 2026] [[Удзельнік:Plaga med]] змяніў налады абароны для «Алесь Мікус»: Шкодная вайна правак (Правіць=Толькі для адміністратараў, скончыцца 2 сакавіка 2026) --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:59, 5 лютага 2026 (+03) ::::змяніў на {{tl|асоба}}. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:22, 6 лютага 2026 (+03) :* :Яшчэ, Вы выкарыстоўваеце спасылкі на пастаўскага краязнаўца Пракаповіча, які фінскіх моў (наколькі мне вядома) не ведае і навукоўцам не з'яўляецца, - і не маркіруеце гэтых спасылак як '''Неаўтарытэтная крыніца'''. А кніжку "Вітаўты і Вітарты" так рэгулярна маркіруеце. Вы спецыяліст у тэме антрапаніміі? Калі ласка, прад'явіце рэгаліі. Або гэта толькі прыватная думк? Ёсць крыніца - ёсць спасылка. Няхай мяне іншыя калегі паправяць, калі рацыі ў гэтым не маю. [[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]] ([[Размовы з удзельнікам:Peisatai|размовы]]) 19:05, 5 лютага 2026 (+03) ::Таму што сцвярджаць, што Калачы, Маразы, Сабалі, Мазалі, Караткевіч, Карловіч і да т. п. - гэта ўсё нібыта балцкія назвы - маргінальшчына. Увогуле, упартае жаданне прадставіць, быццам у Беларусі няма іншых тапонімаў і прозвішчаў акрамя балцкіх, выглядае як нейкая неадчэпная ідэя, нейкая манія. Пракаповіч зусім не сцвярджае, што ўсе назвы вакол фінскія (некаторыя фінскія, некаторыя балцкія, большасць славянскіх). P. S. Пракаповіч, прынамсі, хаця б не з'яўляецца неаязычнікам. [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 21:54, 5 лютага 2026 (+03) ::: У БелВікі рады вітаць усіх, у тым ліку неаязычнікаў. [[Удзельнік:Pracar]] з гэтым згодны, так думаю. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:06, 5 лютага 2026 (+03) :::Карацей, ёсць крыніца - ёсць спасылка. Астатняе Вашыя эмацыйныя ацэнкі і жаданне зменшыць вартасць. Будзьце ласкавыя надалей не распачынаць вайны правак з гэтай маркіроўкай. [[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]] ([[Размовы з удзельнікам:Peisatai|размовы]]) 03:21, 6 лютага 2026 (+03) ::::Зменшыць вартасць Мікуса? Проста смешна стала - ну якая там яшчэ можа быць вартасць? [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 12:53, 8 лютага 2026 (+03) : Удзельнік, якія дадае сцвярджэнні не падмацаваныя крыніцамі — не мае рацыі. Калі аўтар праекта нідзе не пазначаецца — не трэба гэта дадумляць. Што да тлумачэння тапонімаў, то я цалкам згодны, што часам пошук балцкага кораня пераходзіць межы. Напрыклад, вышукваць славянскія літуанізаваныя прозвішчы і пісаць у артыкулах пра відавочна славянскі тапонім дзеля паказання сувязі з балтамі — лішняе, не трэба так рабіць. Але калі паказваецца на тапонім з сапраўды такім жа коранем – гэта не ўласнае даследаванне, бо ў працах пра тапанімію не прапісваюць кожны населены пункт і гідронім, гэта проста немагчыма.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:06, 7 лютага 2026 (+03) Я не зразумеў, на якой падставе [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] двойчы адмяніў маю праўку ў гэтым артыкуле, пасля чаго артыкул зноў быў абаронены?! Я дадаваў інфармацыю са спасылкай на публікацыю на сайце Arche, у чым праблема?! [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 16:30, 15 сакавіка 2026 (+03) Выдаленне ўдзельнікам JerzyKundrat двойчы запар маёй праўкі з аўтарытэтнай крыніцай з'яўляецца вандалізмам. Незразумела, чаму [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] перш чым абараняць артыкул, не адмяніў вандальныя дзеянні JerzyKundrat'а і не вярнуў маю праўку? [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 22:34, 17 сакавіка 2026 (+03) :на дадзены момант не маю часу пільна разбірацца, хто мае рацыю, хто не. Вы (кажу пра ўсе бакі канфлікту) не можаце дамовіцца, вытрымліваць нейкі кансэнсус і не зацікаўлены ў гэтым, спробы медыяцыі з боку адміністратараў не дапамаглі. Можаце правіць сваёй падстаронцы пакуль. Гэта ўсё вымагае нямала высілкаў з боку адміністратараў, а мы таксама людзі. Пакуль што прасцей замарозіць канфлікт, каб усе бакі астылі. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:55, 18 сакавіка 2026 (+03) == Перанос з выдаленнем і аб'яднаннем версій == {{закрыта}} Калі ласка, перанясіце артыкул [[Оскар Мяшчанінаў]] на [[Оскар Мешчанінаў]], трэба ў працэсе паставіць крыжым на "так, выдаліць". Напісанне праз "я" ў прозвішчы памылковае, у крыніцах не знайшоў такога. У БЭ і БСЭ уласна Оскара няма, у БСЭ ёсць цёзка па прозвішчы і праз "е", у каталогу НББ няма варыянта праз "я", хаця ёсць імя Аскар як варыянт. Варыянт Аскар рэдкі і магчыма паходзіць менавіта з Вікіпедыі, аднак, цяпер ужо яго варта пакінуць перасылкай, што ўжо зрабіў. Пасля пераносу, трэба выдаліць артыкул і потым аднавіць з усімі версіямі, каб унёсак удзельнікаў з 2015 года не быў страчаны. Дзякуй. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 12:18, 31 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} :{{зроблена}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:02, 31 студзеня 2026 (+03) == Вандал == {{закрыта}} Выдаленне зместу старонкі ад [[Удзельнік:Руй Пульези]], можа, і назаўсёды варта заблакаваць. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:56, 24 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} Зрабілі. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 15:09, 24 студзеня 2026 (+03) == proxy == {{закрыта}} Патрэбен дазвол-выключэння для рэдагавання з публічных проксі. Я так разумею, гэта адміны дзесьці такі сцяжок даюць.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 02:11, 12 снежня 2025 (+03) :трэба разабрацца толькі, дзе [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 03:03, 12 снежня 2025 (+03) :: Магчыма гэта сцяг "IP block exempt" у распараджэннях правамі ўдзельніка. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 03:41, 12 снежня 2025 (+03) :::@[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] , так. І мне таксама, калі ласка. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 09:39, 12 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} Зрабіў абодвум. — [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] ^{[[Размовы з удзельнікам:Wizardist|г]] [[Адмысловае:Contributions/Wizardist|+у]]} 14:03, 12 снежня 2025 (+03) == Блакіроўка за вандалізм == {{закрыта}} Вось [[Адмысловае:Contributions/Мацвей|гэтага таварыша]] варта блакануць надзейна, каб болей і ананімна не мог са свайго ip правіць і зарэгістравацца таксама. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 11:24, 10 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Удзельнік заблакаваны на 1 месяц. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:03, 10 снежня 2025 (+03) == Старонкі да хуткага выдалення == Спадарства, ёсць прапанова часцей заглядваць на [[:Катэгорыя:Старонкі да хуткага выдалення]], дзякуй --[[Удзельнік:Pabojnia|Pabojnia]] ([[Размовы з удзельнікам:Pabojnia|размовы]]) 08:03, 30 лістапада 2025 (+03) : {{Done}}. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:25, 1 снежня 2025 (+03) == Абарона [[:Шаблон:Вонкавыя спасылкі]] == {{закрыта}} Вітаю. Шмат дзе ўжыты [[:Шаблон:Вонкавыя спасылкі]] і да яго дацягнулася вандальная рука ўжо, напэўна, варта абараніць. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 09:42, 12 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === {{Done}} [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:09, 12 лістапада 2025 (+03) == Меры абароны ад удзельніка Ohlumon: сістэматычны падлог крыніц == У 2023 годзе Расійская вікіпедыя бестэрмінова заблакавала ўдзельніка Ohlumon за сістэматычны падлог крыніц: https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC_%D0%B0%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2/%D0%90%D1%80%D1%85%D0%B8%D0%B2/2023/04#h-Ohlumon:_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D0%B3_%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%87%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2-20230417174100 Ёсць прапанова распаўсюдзіць гэта і на беларускую Вікіпедыю. Па прыклады падлогу крыніц далёка хадзіць не трэба: у створаным гэтым летам артыкуле [[Литовские епархиальные ведомости]] Ohlumon дадаў у спіс літаратуры дзве кнігі (Нецветаев А. «Литовские епархиальные ведомости» как источник по истории Православной Церкви Белоруссии. — Минск: Жировичи, 2003. — 131 с.; Чистяков П. Г. Церковно-краеведческая проблематика епархиальных ведомостей, издававшихся в Беларуси во второй половине XIX, начале XX столетий. — Минск: Жировичи, 2004. — 295 с.). Толькі вось кніг такіх у прыродзе няма (можна спраўдзіць у т.л. у каталозе Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі). Не было ў прыродзе і выдавецтва "Жировичи". Былі, здаецца, неапублікаваныя дысертацыі кандыдатаў багаслоўя, абароненыя ў духоўнай акадэміі. Але нават у іх назвы былі іншымі. Так, дысертацыя Нецвятаева, здаецца, называлася "«Литовские епархиальные ведомости» как источник по истории Белорусской Православной Церкви". І як можна на Вікіпедыі спасылацца на неапублікаваную дысертацыю, у дадатак называючы яе кнігай? Магу паспрачацца, што Ohlumon тую дысертацыю ў вочы не бачыў - дык тым больш як ён можа на яе спасылацца? Або вось яшчэ цікавей: артыкул [[Беларуская карчма]] быў, выглядае, напісаны выключна з антысеміцкімі мэтамі. Ад імя Юзафа Ігнацага Крашэўскага напісаны антысеміцкі абзац, у двукоссях, нібыта цытата, і спасылка ёсць (Kraszewski J. Wspomnienia Polesia. Wolynia і Litwy. Wilno, 1840. S. 82). Праходзім па спасылцы (https://pbc.biaman.pl/dlibra/publication/edition/1502?id=1502), глядзім адпаведную старонку (82). Зразумела, ніякага антысеміцкага пасажу там няма, наогул мова не пра корчмы. Апрача сістэматычнага падлогу крыніц, за ўдзельнікам Ohlumon заўважана, што беларускай мовы ён не ведае, спасылкі, нават калі яны валідныя, афармляе неахайна, выкарыстоўвае аўтаматычны пераклад без пераправеркі, перакладае ў тым ліку і спасылкі (то бок тое, што перакладаць ні ў якім разе не трэба). У артыкуле [[Литовские епархиальные ведомости]] папахвае і плагіятам. Праўда, спасылкі на анлайн-выданне "Православной энциклопедии" Ohlumon дае, але ж гэта не дае яму права спісваць адтуль слова ў слова. [[Удзельнік:Uladz v|Uladz v]] ([[Размовы з удзельнікам:Uladz v|размовы]]) 01:58, 10 лістапада 2025 (+01) : Пане @[[Удзельнік:Uladz v|Uladz v]], асабіста я чуў пра сітуацыю ў ру вікі. Але мне здаецца няправільным і нават неадпаведным правілам блакіраваць чалавека за дзейнасць у іншым моўным раздзеле. Было бы нядрэнна прааналізаваць унёсак удзельніка ў гэтым раздзеле, а вы, я так зразумеў, спасылаецеся на адпаведныя артыкулы ў ру вікі. Я асабіста не магу зараз абяцаць, што займуся такім аналізам. Калі нехта можа разабраць, будзе карысна для дыскусіі. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:28, 10 лістапада 2025 (+03) : БелВікі — талерантны праект, няхай усе ахвотныя правяць смела! Блакіроўка — надзвычайная мера, тут падстаў для яе няма. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:38, 10 лістапада 2025 (+03) ::Апрача блакіроўкі ёсць і іншыя меры. Напрыклад, зняцце сцягу аўтадаглядчыка. Калі аўтар рэгулярна ўпісвае ў Вікіпедыю недаставерную інфармацыю ды яшчэ і распальвае міжнацыянальную варожасць, то варта ягоную творчасць тым ці іншым чынам абмежаваць. Талеранцыя да антыяўрэйскіх стэрэатыпаў - гэта вельмі характэрная для Беларусі рыса. Але хацелася б ствараць іншую Беларусь. Без крывавых наветаў, напрыклад. [[Удзельнік:Uladz v|Uladz v]] ([[Размовы з удзельнікам:Uladz v|размовы]]) 02:06, 11 лістапада 2025 (+03) :Я спасылаюся на артыкулы ў беларускай вікіпедыі. Усе тыя ж практыкі, за якія ўдзельнік Ohlumon быў забанены ў расійскамоўнай вікіпедыі, ён выкарыстоўвае і ў беларускай. Ён рэгулярна распаўсюджвае антысеміцкую прапаганду: дзесьці пераказвае ці цытуе антысемітаў (без крытычнай дыстанцыі), а дзесьці проста прыдумляе ад сябе нейкую "цытату". Глядзіш у крыніцу - там гэтай цытаты няма. Гэта падлог. І такімі падлогамі Ohlumon займаецца рэгулярна. Што з гэтым рабіць, можна абмяркоўваць. Калі ў адміністратараў і мадэратараў беларускага раздзелу вікі ёсць жаданне і вольны час, каб сядзець і пераправяраць кожны сказ і кожную спасылку ў артыкулах гэтага ўдзельніка, то калі ласка, правярайце, праўце. Але некаторыя "артыкулы" (дэ факта, зборнікі антысеміцкіх стэрэатыпаў, як тая [[Беларуская карчма]]) вісяць гадамі нявыпраўленыя, і гэта, даруйце мне моцны выраз, ганьба для беларускага раздзелу. [[Удзельнік:Uladz v|Uladz v]] ([[Размовы з удзельнікам:Uladz v|размовы]]) 02:02, 11 лістапада 2025 (+03) :: Шаноўны [[Удзельнік:Uladz v|Uladz v]], вы ж можаце гэта выправіць і без звароту да адміністратараў. Адміны маюць ужо на вайну правак рэаагаваць, калі такая раптам распачнецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:08, 11 лістапада 2025 (+03) :::згодзен, давайце лепш працаваць з матэрыялам у нашым раздзеле, выпраўляць калі трэба і ўжо па факце зробленага ў белвікі рэагаваць. Калі выявіцца дакладна і абгрунтавана, што сістэматычна адбываецца нейкі падлог у бел вікі, то будзем рэагаваць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:24, 12 лістапада 2025 (+03) ::::Я магу весці каталог падлогаў. Колькі выпадкаў будзе дастаткова для рэакцыі з боку адміністратараў? Напрыклад, дзесяць ці сто? Ці штосьці пасярэдзіне? Дзесяць ужо набіраецца. Сто трэба пашукаць, але з часам, баюся, набярэцца. А ў якой форме гэта потым прадстаўляць адміністратарам? Падгружаць у выглядзе файла? На які сервер? (Даруйце, не надта разбіраюся ў тэхнічных асаблівасцях Вікіпедыі). Для даведкі: некаторыя артыкулы Ohlumon публікаваў паралельна ў расійскай і ў беларускай вікіпедыях, там аднолькавыя праблемы. То бок той праблемны змест, за які Ohlumon'а забанілі ў расійскай вікіпедыі, у беларускай вікіпедыі таксама ёсць, хутчэй за ўсё. [[Удзельнік:Uladz v|Uladz v]] ([[Размовы з удзельнікам:Uladz v|размовы]]) 23:31, 13 лістапада 2025 (+03) ::::: Каталг весці не варта, выпраўленні праблемнага зместу будуць вітацца. Праўце смела! --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:35, 13 лістапада 2025 (+03) :::Шаноўны [[Удзельнік:JerzyKundrat|Jerzy Kundrat]], я магу нешта выправіць і выпраўляю. Але мне не верыцца, што Вы сур'ёзна лічыце, што беларуская вікіпедыя - адпаведнае месца для антысеміцкай прапаганды. Тут не так істотна, супраць каго мова нянавісці. Істотна, што мова нянавісці. І, па-вашаму, адміны з гэтым нічога рабіць не павінны? [[Удзельнік:Uladz v|Uladz v]] ([[Размовы з удзельнікам:Uladz v|размовы]]) 23:23, 13 лістапада 2025 (+03) :::: Намінацыя была за ''сістэматычны падлог крыніц'', зараз прыцягулі іншыя абвінавачанні, дыскусія дзеля дыскусіі. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:29, 13 лістапада 2025 (+03) :::::Намінацыя сапраўды была за сістэматычны падлог крыніц. Вы прапаноўваеце адкрыць асобную намінацыю за мову нянавісці? Вікіпедыя, зразумела, не дзяржаўны апарат, але, напрыклад, у судовых ці адміністрацыйных справах новыя акалічнасці звычайна далучаюцца да ўжо адкрытых спраў. Я прашу даць адказ па сутнасці на пытанне пра стаўленне адмінаў да антысеміцкай прапаганды. [[Удзельнік:Uladz v|Uladz v]] ([[Размовы з удзельнікам:Uladz v|размовы]]) 23:35, 13 лістапада 2025 (+03) :::::: Змешваць усё да кучы дакладна не варта. Да антысеміцкай прапаганды ўсе адэкватныя людзі ставяцца адмоўна. Допыт адмінам тут ладзіць не будзем. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:38, 13 лістапада 2025 (+03) У беларускай і рускай Вікіпедыях ёсць яшчэ адзін удзельнік, які займаецца сістэматычным падлогам крыніц - Peisatai. Зрабіў сотні правак, у якіх ёсць пэўнае сцвярджэнне і стаіць спасылка на кнігу ці артыкул вядомага навукоўца. Глядзім крыніцу - а там такого сцвярджэння няма. І таксама ён не толькі не заблакаваны, а нават проста не пазбаўлены сцягу даглядчыка. Маўляў, пішы й далей у такім жа духу. Дзівосна. [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 18:37, 15 лістапада 2025 (+03) : пра пазбаўленне сцяга аўтадаглядчыка можна задумацца ў такім разе. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:39, 15 лістапада 2025 (+03) :: [[Удзельнік:Için warum]], я звярнуўся з адпаведнымі прапановамі на [[Вікіпедыя:Запыты на статус даглядчыка]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:54, 15 лістапада 2025 (+03) == Скарга на адмену праўкі == Артыкул [[Андрэй Уладзіміравіч Парубій]] мною быў вычышчаны ад паўтораў і «вады», удакладнена інфармацыя пра замахі на яго жыццё, дададзена інфармацыя пра яго пасмяротнае ўзнагароджанне званнем Героя Украіны. Агульны выгляд артыкула стаў прыдатным для чытання. Пасля чаго ўсе мае праўкі былі адменены ўдзельнікам DobryBrat без тлумачэння прычын. У перапісцы (я чакаў тыдзень) ён мне не адказаў. Прашу адміністратараў прыняць рашэнне пра правамернасць адмены маіх правак, якую зрабіў DobryBrat . Калі магчыма, вярніце маю версію артыкула. [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:36, 8 лістапада 2025 (+03) : У прэамбуле даецца найважнейшая інфармацыя пра прадмет артыкула. Яна часта дублюе частку інфармацыі, размешчанай у іншых раздзелах артыкула. У артыкуле, які прапануецца абмеркаваць, гэта інфармацыя была цалкам выдалена, пакінута толькі кароткае вызначэнне (два словы). : Раздзел «Уласныя працы» быў выдалены цалкам (а мог быць перанесены, напрыклад, у раздзел «Спасылкі»). : У раздзеле «Біяграфія» выдалена частка важнай інфармацыі пра асобу. У прыватнасці, выдалена інфармацыя пра арышт у 1989 годзе; пра тое, што арганізоўваў першыя ва Украіне пікеты; у якіх экспедыцыях працаваў; пра тое, што ў Львоўскай абласной радзе быў сакратаром пастаяннай дэпутацкай камісіі па пытаннях моладзі і спорту; па якой спецыяльнасці ў 1994 годзе скончыў Львоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Івана Франко; па якой спецыяльнасці скончыў аспірантуру ў 2001 годзе; пра тое, што ён быў намеснікам старшыні Львоўскай абласной рады; пра тое, што падчас аранжавай рэвалюцыі (падзеі лістапада — снежня 2004 года) быў камендантам Украінскага дома ў Кіеве, а таксама іншая інфармацыя. Пры гэтым ў артыкуле «[[:uk:Парубій Андрій Володимирович|Парубій Андрій Володимирович]]» ва Украінскай Вікіпедыі (бясспрэчна, там да гэтага артыкула надаецца значна больш увагі), гэта інфармацыя існуе. : У артыкул «Андрэй Уладзіміравіч Парубій» была дададзена і новая інфармацыя, але яна шматкротна меньшая за тую, што была выдалена. Аднаўляць выдаленую інфармацыю, вычытваючы, што было выдалена і на што заменена, патрабуе шмат часу і высілкаў ад іншых удзельнікаў. Зроблены ўнёсак пагоршыў артыкул, таму было прынята рашэнне аб адкаце двух правак удзельніка. : Удзельніку была дадзена парада больш акуратна рэдагаваць артыкулы. Свае выдаленні ўдзельнік абгрунтоўвае «выдаленем паўтораў» і тым, што пасля яго правак тэкст стаў «прыемным для чытання». : Галоўная мэта Вікіпедыі — стварэнне якаснага энцыклапедычнага зместу, а не прыгожае афармленне. : Удзельнік DenisBorum даволі часта практыкуе выдаленне інфармацыі ў артыкулах, абгрунтоўваючы «абнаўленнем звестак», «выдаленнем дубляў», «выдаленнем вады», «навядзеннем парадку ў артыкуле». Мае сэнс прагледзець іншыя артыкулы, дзе такім макарам было зроблена выдаленне інфармацыі. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 15:04, 9 лістапада 2025 (+03) ::У дачыненні да раздзела артыкула «Уласныя працы» ўдзельнік DobryBrat проста здзекуецца: першая «праца» – гэта проста кароткі артыкул ва ўкраінскай газеце на ўкраінскай мове 2013 года (кожны можа паглядзець і ацаніць «значэнне» гэтай «працы»); другая «праца» прызнана экстрэмісцкай у нашай краіне і доступ да гэтай старонкі заблакіраваны. ::Пра раздзел «Біяграфія». DobryBrat пералічвае менавіта нязначныя факты, гл. крыніцу тут: [https://www.rbc.ru/person/68b309b29a794784b703e240|РБК] ::І дарэчы, маю версію сапраўды прыемна чытаць. Ёсць такое паняцце, як «стыль». [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 17:40, 9 лістапада 2025 (+03) == Абарона [[Максім Танк]] == {{закрыта}} Статусны артыкул са школьнай праграмы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:31, 3 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === {{Done}} [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:26, 3 лістапада 2025 (+03) == Пагрозы ад JerzyKundrat == [[Вікіпедыя:Кандыдаты ў выдатныя спісы#Спіс жанчын-лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі|Вось тут]] адбылася незразумелая сітуацыя, пасля якой я атрымаў ад удзельніка {{u|JerzyKundrat}} відавочную [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%9E_%D0%B2%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%BD%D1%8B%D1%8F_%D1%81%D0%BF%D1%96%D1%81%D1%8B&diff=prev&oldid=5049906 пагрозу дэанамізацыяй з наступствам паглядзець які я «моцны»]. Такія паводзіны парушаюць [[ВП:НАПА]]. На маёй памяці гэта ўжо не першы раз, калі ўдзельнік востра рэагуе ў размовах, але вось такія пагрозы, здаецца, упершыню. Варта адрэагаваць. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 17:04, 26 кастрычніка 2025 (+03) : У канфлікце ўдзельнічаюць мінімум два бакі. Важна прыйсці да разумення ўласных памылак у зносінах, старацца з павагай адносіцца адзін да аднаго, не абражаць суразмоўцу і не ігнараваць яго просьбы. Мы ўсе плывём у адной лодцы і жадаючых веславаць няшмат. {{u|JerzyKundrat}}, {{u|MocnyDuham}}, заклікаю вас да ўзаемнай павагі, не трэба пераходзіць на асобы. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:41, 27 кастрычніка 2025 (+03) :: Я не пераходзіў на асобы і тым больш не канфліктаваў. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 12:06, 27 кастрычніка 2025 (+03) ::Гэта нейкія неадэкватныя паводзіны, што [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%9E_%D0%B2%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%BD%D1%8B%D1%8F_%D1%81%D0%BF%D1%96%D1%81%D1%8B&diff=prev&oldid=5049583 першы флэйм-допіс], што [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%9E_%D0%B2%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%BD%D1%8B%D1%8F_%D1%81%D0%BF%D1%96%D1%81%D1%8B&diff=prev&oldid=5049906 апошні]. Не бачу, якія два бакі тут ёсць і якія прэтэнзіі могуць быць да MocnyDuham. Remember [[ВП:СУ]]. — [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] ^{[[Размовы з удзельнікам:Wizardist|г]] [[Адмысловае:Contributions/Wizardist|+у]]} 21:25, 27 кастрычніка 2025 (+03) :::падтрымліваю, сітуацыя неадэкватная і тут не бачна віны @[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]]. Але заклікаю не рабіць паспешных высноў з улікам палітычнай кан’юнктуры. Калі сітуацыя будзе мець працяг, тут, відавочна, прыйдзецца ставіць блакіроўкі на ўл. запіс, на вялікі жаль... [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:06, 1 лістапада 2025 (+03) :::: Спадзяюся, пад працягам не маецца на ўвазе, калі мяне ўсёж здэаноняць і спраўдзяць, які я там моцны. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:09, 1 лістапада 2025 (+03) ::::: [[Удзельнік:MocnyDuham]], не пайму дзеля чаго ты тут лямантуеш каторы дзень. Ад каго і што патрабуецца, каб ты супакоіўся? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:28, 1 лістапада 2025 (+03) :::::: За парушэнне [[ВП:НАПА]] вас можна было б адразу заблакаваць і без абмеркаванняў. Я гэтага, вядома, не хачу. Я толькі не разумею, што я вам зрабіў, каб вы мне такое пісалі. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:42, 1 лістапада 2025 (+03) ::::::: Упісваеш мой нікнэйм, дзе папала, але я з гэтым змірыўся ўжо не першы дзень як. Чаго й табе жадаю. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:23, 1 лістапада 2025 (+03) ::::::::пане @[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]], давайце без інсінуацый і па факце. Калі вы можаце лепш вытлумачыць сітуацыю, што сапраўды адбываецца, то шчыра просім. З боку выглядае як неабгрунтаваныя нападкі на ўдзельніка, без кантэксту. Толькі можна сказаць, што акрамя відавочных пагроз, таксама жываецца вельмі фамільярны, непаважлівы тон размовы. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:32, 2 лістапада 2025 (+03) :::::::: Дзе і як я ўпісваю ваш нікнэйм? Вы, можа, скажыце, каб я гэтага больш не рабіў. Бо я вас зусім не разумею. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:57, 2 лістапада 2025 (+03) : Напісанае вышэй дыпламатычна некаторыя не зразумелі, пішу прама. {{u|JerzyKundrat}}, {{u|MocnyDuham}}, тое, што паміж вамі адбывалася і адбываецца – гэта канфлікт. У ім удзельнічаюць абодва бакі. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]], навошта Вы пісалі ў каментарах да заўваг "Заўвагі: reply to JerzyKundrat"? Гэта удзельнікам JerzyKundrat фактычна было расцэнена як пераход на асобы. Калі Вы гэтага дагэтуль не заўважаеце, то гэта або робіцца наўмысна, або з-за недахопу вопыту. У сваю чаргу, прашу Вас, [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]], быць больш стрыманым у каментарах. Вы таксама пераходзіце на асобы. “Мы ўсе плывём у адной лодцы”. Тое, што ў канфлікце ўдзельнічаюць новы адміністратар і былы адміністратар – гэта на радасць праціўнікаў беларускай Вікіпедыі. {{u|JerzyKundrat}}, {{u|MocnyDuham}}, я паўторна заклікаю вас да ўзаемнай павагі і прашу спыніць канфлікт. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:13, 3 лістапада 2025 (+03) ::Пане @[[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]], дзякуй, што ўдакладнілі. То бок прэтэнзія да аўтаматычна-згенераванага апісання праўкі пры напісанні каментарыя праз гаджэт? Якім чынам гэта можа апраўдваць паводзіны пана @[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] я ўсё яшчэ не разумею. Мяркую, што пан @[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]], як і я, як і многія іншыя не звярталі на такія дробязі ўвагі і толькі зараз штосьці пачало праясняцца. Пры ўсёй павазе, я не разумею рэакцыю пана @[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] і падазраю, што тут можа быць нешта яшчэ, таму прашу даць дадатковы каментарый па сітуацыі, ад вас нармальнага тлумачэння сітуацыі так і не было. Хоць мы і знаходзімся ў інтэрнэце, і тут звычайна людзі не крыўдуюць на аўтаматычна-згенераваны тэкст, але ж да пагроз, асабліва ў сітуацыі палітычнага напружання, тут не звыкліся, гэта не ерунда. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:46, 3 лістапада 2025 (+03) :: Мой каментар да праўкі згенераваны аўтаматычна, бо для дыялогаў у Вікіпедыі я ўжо шмат гадоў выкарыстоўваю [https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Jack_who_built_the_house/Convenient_Discussions адмысловы гаджэт]. І кожная мая праўка змяшчая перасылку на гэты факт. Калі мы кажам пра [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%9E_%D0%B2%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%BD%D1%8B%D1%8F_%D1%81%D0%BF%D1%96%D1%81%D1%8B&diff=prev&oldid=5049527 тое апісанне], якое стала магчымым трыгерам для ўдзельніка – слова "заўвага" з'яўляецца назвай раздзелу, дзе мы абмяркоўвалі артыкул, а не маёй заўвагай да ўдзельніка. Здаецца гэта зразумела, бо слова змяшчае спасылку, якая і вядзе на раздзел... Я заўсёды ставіўся з павагай да ўдзельніка і, вядома, тут не хацеў аніякіх канфліктаў. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:01, 3 лістапада 2025 (+03) == Адкаты Peisatai == {{закрыта}} Адкаты, якія масава робіць [[Удзельнік:Peisatai]], як напр. [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9F%D1%96%D0%BD%D0%B0&diff=5048879&oldid=5035460 тут] — вандалізм. На заўвагі не рэагуе. Варта заблакаваць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:51, 23 кастрычніка 2025 (+03) :вандалізм гэта ў іншага таварыша, чаму не рэагуем [[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]] ([[Размовы з удзельнікам:Peisatai|размовы]]) 20:53, 23 кастрычніка 2025 (+03) :: сціранне запытаў крыніц — гэта вандалізм, а не наадварот. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:55, 23 кастрычніка 2025 (+03) :::у чалавека бзік супраць балтаў, ён метадычна павыкрыўляў, паперапісваў тое, што мной напісана, гэта не вандалізм, не? праглядаць усе сотні, што псіх нарабіў? можа паспасылацца на шэраг смеццевых, або даўно абвергнутых, крыніцаў, і яны вартыя згадкі? тут сметніца хіба? [[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]] ([[Размовы з удзельнікам:Peisatai|размовы]]) 21:02, 23 кастрычніка 2025 (+03) :::: [[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]], не трэба выдаляць са старонак інфармацыю, пацверджаную крыніцамі. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:05, 23 кастрычніка 2025 (+03) :''Усім прывітанне!'' :'''Перагібы''' відавочна з абодвух бакоў. :Удзельнік Peisatai нярэдка балансуе '''на мяжы з Уласнымі Даследаваннямі'''. Удзельнік Warum нярэдка балансуе '''на мяжы з вандалізмам'''. :<u>'''Прапановы'''</u>: :1) вызначыцца наконт, таго, '''калі тут УД, а калі не УД'''. Падтрымаю ўдзельніка Bot: калі ёсць канкрэтная спасылка на корань і на ўтваральнік пры ім, тады гэта не УД. Без доўгіх ланцужкоў "лагічных сувязяў", але канкрэтная спасылка. :2) Удзельніку Warum прапаную '''вярнуць '''усюды звандалізаваны ім тэкст, прычапіць да яго ўнізе знойдзеныя ім спасылкі, спрэчны тэкст вылучыць і ў каментарах ветліва '''прапанаваць змены''' да спрэчнага тэксту. :3) Удзельніку Peisatai прапаную, потым, '''перагледзець '''заўвагі ўдзельніка Warum і або а) наступіць на горла ўласнай песні і '''прыбраць '''тое, што да ступені змяшэння нагадвае УД, або б) '''перафармуляваць''', каб выглядала больш-менш аб'ектыўна. І ўвогуле, занадта вузкія лінгвістычныя тонкасці спрасціць па магчымасці. :4) Вызначыць '''тэрмін '''для абаіх удзельнікаў разабрацца з гэтым усім масівам - напрыклад, тыдзень, два, месяц. Канкрэтны тэрмін, каб не расцягвалася. :5) Да часу вырашэння сітуацыі '''забараніць '''(вусна) абодвум удзельнікам '''правіць новыя артыкулы '''па назвах. :6) Асобна трэба вырашыцца наконт згаданых удзельнікам Bot '''спрэчных спасылак''' тыпу Жучкевіча, Пракаповіча і г.д. Напрыклад, Пракаповіч, калі паглядзець яго старонку, - правінцыйны літаратар і географ, з вялікай доляй верагоднасці не разумее ў фінскіх мовах. А Жучкевіч, як слушна адзначана, хоць і са сферы акадэмічнай навукі, але пераважна (не заўсёды) прапаноўваў вытлумачэнні з галіны "народнай этымалогіі". Прапаную, з мэтай захавання палітры меркаванняў, не прыбіраць, але рабіць нейкія нейтральныя, але ясныя пазнакі, тыпу "пастаўскі літаратар і географ І. Пракаповіч". :''З павагай,'' [[Удзельнік:Akijan|Akijan]] ([[Размовы з удзельнікам:Akijan|размовы]]) 12:11, 24 кастрычніка 2025 (+03) :: > ''Удзельніку Warum прапаную '''вярнуць '''усюды звандалізаваны ім тэкст, прычапіць да яго ўнізе знойдзеныя ім спасылкі, спрэчны тэкст вылучыць і ў каментарах ветліва '''прапанаваць змены''' да спрэчнага тэксту.''<br>Я шмат разоў бачыў праўкі Варума падчас догляду і не заўважыў там вандалізму. Ён выдаляў інфармацыю без крыніц і ўстаўляў адпаведны шаблон. Можаце паказаць прыклад вандалізму? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 12:15, 24 кастрычніка 2025 (+03) :::Перш чым адказваць на пытанне 2, трэба калегіяльна вызначыцца з пытаннем 1, бо ад яго дастаткова залежыць і пытанне 2. Выкажыцеся вы, і няхай выкажуцца іншыя. [[Удзельнік:Akijan|Akijan]] ([[Размовы з удзельнікам:Akijan|размовы]]) 12:18, 24 кастрычніка 2025 (+03) :::: Мне, шчыра кажучы, вельмі цяжка зразумець, што ў гэтым пытанні з'яўляецца УД, бо я не разбіраюся ў тэмах. Дакладна павінны быць спасылкі на крыніцы. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:22, 24 кастрычніка 2025 (+03) ::::Найперш трэба вярнуцца да палітыкі невыдалення. Ёсць іншыя меркаванні -- дапаўняць. Не ўпэўнены, што тут ёсць нават самастойнае вылучэнне кораня і ўтваральніка, бо яны вылучаны даследчыкамі і на гэта ёсць спасылкі. У маі сам спасылаўся на "[[:en:Wikipedia:No_original_research#Synthesis_of_published_material|Synthesis of published material]]" ("[[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне#Спалучэнне апублікаванага матэрыялу для прасоўвання новай думкі|Спалучэнне апублікаванага матэрыялу для прасоўвання новай думкі]]"), але якая новая думка тут прасоўваецца? Што Беларусь уся з запасам у зоне балцкай гідраніміі і кожная назва можа быць балцкай -- думка не новая і не спрэчная. Адкаты зробленыя Peisatai не адмяняў бы, а з дыфаў дадаў бы ўрыўкі ўнесеныя Için warum. На нейкія ўрыўкі паставіў бы запыты крыніц, як у Сермежы пра ранейшую даўжыню ракі (думаю, там можна знайсці спасылкі на ранейшыя карты). Жучкевіча нам не ўнікнуць, хоць бы мы і вырашылі яго неаўтарытэтнасць як лінгвіста, ён з кожнага праса будзе лезці. Як Вайтовіч у генеалогіі, назбіраў з дубу вецце, але папулярны і яго пхнуць як крыніцу раз за разам. У нас нават кробізы з крывічаў не выдалены, хаця ў гэтай лухты ад Ластоўскага няма ніякага грунту. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:39, 24 кастрычніка 2025 (+03) [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%87%D0%B0_%28%D0%9B%D1%8F%D1%85%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%86%D0%BA%D1%96_%D1%80%D0%B0%D1%91%D0%BD%29&diff=5048905&oldid=4826334 Так] можа быць? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:10, 23 кастрычніка 2025 (+03) : [[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]] заблававаны на тры дні. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 21:20, 23 кастрычніка 2025 (+03) Не ўсё так адназначна. Напрыклад, у вось [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%B6&diff=prev&oldid=5048829 такіх выпадках]. Удзельнік [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] выдаліў вялікі кавалак і напісаў "у Ванагаса, Покарнага і Скарджуса Сермеж адсутнічае", але там і не сцвярджалася, што ў іх Сермеж ёсць, там пра "корань" і "пашыральнік" было. Безкрынічны быў адзін абзац, але не мовазнаўчага характару, а гісторыка-геаграфічнага і на яго можна было проста паставіць запыт крыніцы. І такіх выпадкаў багата. То, можа, у такім выпадку гэта якраз адкат вандалізму, ну або выдаленага без разбору. І слушна заўважыў калега JerzyKundrat, чаму не можа быць дзве і тры версіі? То гэта тычыцца ўдзельніка Için warum таксама. У маі толькі сварыліся, а не выпрацоўвалі падыходы, як ставіцца да згадкі каранёў, пашыральнікаў і іншага такога ў артыкулах. Згадаць у артыкуле пра Сермеж, што ў літоўскай ёсць корань -серм- гэта арыгінальнае даследаванне пра Сермеж або проста інфармацыя? Таму спачатку пайшла чыстка ў адзін бок, потым пойдзе ў іншы, а затым і яшчэ куды. У тую ж Сермеж думку Пракаповіча можна было проста дадаць, нічога не выдаліўшы. Пра Жучкевіча і такіх паноў як Пракаповіч наогул ёсць пытанні, ці кваліфікаваныя яны як мовазнаўцы, бо іх версіі часта нагадваюць народную этымалогію. Калі ёсць сістэмная крытыка Жучкевіча, ці нешта іншае "даўно абвергнутае", трэба гэта разгледзець і можа вырашыць не карыстацца гэтым у мовазнаўчых пытаннях. Географам -- геаграфічнае, краязнаўцам -- краязнаўчае, а лінгвістычнае ўсё ж лінгвістам. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 23:03, 23 кастрычніка 2025 (+03) : Было б добра разабрацца ў аўтарытэтнасці крыніц з двух бакоў. Я дапушчаю выкарыстанне гэтых тэкстаў у этымалогіі, толькі калі ў іх відавочна атрыбутаваная сувязь паміж аб'ектам і назвамі. Арыгінальныя даследаванні недапушчальныя. Аднак для мяне гэтая тэма занадта далёкая і я не маю вольнага часу паглыбляцца ў літаратуру з двух бакоў. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 01:53, 24 кастрычніка 2025 (+03) ::@[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] для мяне, шкада, таксама далёкая, толькі вельмі агульныя ўяўленні. Адносна Сермежы, што прыкладам вышэй, яна і праўда не згадваецца аўтарамі, якія пішуць пра корань і пашыральнік у літоўскай. Але гэта "бяда" такой літаратуры, поўнага спісу гідронімаў з пэўнымі фармантамі не дае ніхто, абмяжоўваюцца двума-пяццю прыкладамі, а далей "і інш.". Жучкевіч шчодры быў, вытлумачыў усё да чаго рукі дацягнуліся, але яго кваліфікацыя на гэта вельмі сумнеўная. Атрымліваецца, цяпер ускосныя сведчанні прафесіяналаў падмяняюцца на простае сведчанне непрафесіяналаў, якія затое яўна згадалі. Да каго толькі не звяртаўся, каб знайсці экспертызу хоць бы агульную для нашай праблемы, але няма такіх спецыялістаў і тэма вельмі хісткая з навуковага пункту гледжання, усё толькі гіпатэтычнае з адноснай ступенню імавернасці. Як разумею, падыходы навукоўцаў у галіне такія, што ў зоне балцкай гідраніміі, усе гідронімы апрыёрна лічацца балцкімі, пакуль іншае не даведзена асобна. Мы ўжо маем прыклад такой падмены ў іншай беларускай вікіпедыі, дзе імёны, якія апрыёрна ў навуцы лічацца балцкімі, хоць часам і няма адзінага меркавання з якіх пэўна фармантаў складаюцца і што значаць, тлумачацца з адзінай крыніцы, дзе даецца альтэрнатыўнае меркаванне, як германскія. Тая крыніца па фармальных прыкметах для Вікіпедыі аўтарытэтная (значна болей за Жучкевіча), але ў навуцы лічыцца "маргінальнай" (у сэнсе, што на ўскрайку навуковага поля, не адпавядае навуковаму кансэнсусу, ніхто на яе сур'ёзна не спасылаецца, хіба ў аглядзе гісторыі навукі). Тое самае можа быць у нас, толькі з рэкамі. Напэўна, трэба рабіць як з імёнамі зроблена, напрыклад, у артыкуле [[Ягайла]], дзе даюцца меркаванні Юргевіча, Чаропкі, Урбана і Галяка таксама, хаця пэўнае значэнне імя Ягайла нават для літоўскіх спецыялістаў застаецца дыскусійным з часоў рэканструкцыі яго Бугой. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 09:46, 24 кастрычніка 2025 (+03) :::Аб'яднаў версіі ў артыкуле [[Нача (прыток Бабра)]], напэўна, так рабіць трэба было адразу, замест выдалення і скарачэння. Яно тады можа і ўзяло б меней часу, цяпер возьме болей. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 11:31, 25 кастрычніка 2025 (+03) : У сучаснай беларускай мове слова Сермеж мае корань "Сермеж". Сцверджанне, што корань "Сермеж" утвораны ад кораня "Серм" і пашыральніка "еж" - гэта ўжо этымалогія, то бок гэта павінна быць яўна прапісана ў артыкуле ды павінна быць падмацавана аўтарытэтнымі крыніцамі. Пакуль жа мы маем, што ў артыкуле пра слова з адным коранем слова даецца этымалогія іншага кораня. Адпаведна я падтрымліваю Için warum, што падобную інфармацыю можна выдаляць з артыкула. Як альтэрнатыву хуткаму выдаленню звестак можна ўжываць прастаўленне шаблонаў, напрыклад Шаблон:Праверыць факты. Аднак нават калі ў першакрыніцы згадваецца корань самаго слова, але без згадкі пра канкрэтны аб'ект, то я б усё роўна асцерагалася б прапісваць такое напрамую ў артыкул, таму што і аднолькавыя альбо вельмі падобныя назвы могуць мець рознае паходжанне. Напрыклад, назва Ленін можа быць гістарычнай і быць утворанай ад жаночага імя, а можа быць назва Леніна ўтвораная ад мянушкі савецкага дзеяча. Альбо Дзяржынск і Дзяржынава - этымалагічна гэтыя назвы звязаныя, аднак адно з іх утворана ад прозвішча, якое ў сваю чаргу магчыма ўтворана ад назвы другога. То бок мне бліжэй пазіцыя, што ў артыкул варта дадаваць інфармацыю пра паходжанне назвы, толькі калі ў аўтарытэтнай крыніцы ёсць разбор назвы канкрэтна гэтага геаграфічнага аб'екта. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 00:21, 25 кастрычніка 2025 (+03) ::@[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] , адразу сам болей схіляўся да такой думкі. Але з погляду як гэта робіцца, што прасоўваецца фактычна народная этымалогія, ёсць сумненні што на праўдзе лепей. Сама Сермеж можа не згадвацца, але калі ў крыніцы вядзецца менавіта пра гідронімы і даецца шэраг аналогій з такім коранем, а Сермеж якраз у зоне дзе такая аналогія актуальная, што думаць у такім разе? У маі ўжо пісаў, калі ёсць тлумачэнне менавіта для вялікіх Дзвіны, Дняпра або Дуная, ці можна яго ўжываць для дзясяткаў іншых Дзвін, Дзвінас, Днепрыкаў, Дунаяў і Дунайцаў, ці гэта будзе ўласным даследаваннем? Або можна даць спасылку на ўмоўнага "Пракаповіча", што малая Дзвіна ад "дзівіцца" і лічыць, што гэта крыніца і яна прыярытэтная? Па-мойму, адсылка да гіпатэтычнай прафесійнай аналогіі лепей за прыцягнутую за вушы сугучнасць, якая да гідраніміі ніякім бокам (як гэта з Начай, напрыклад). Гэта ж не тое, што наш ананімны валагодскі этымолаг прыцягвае "аналогіі" з мовы хантаў на ўласнае разуменне. Наконт Леніна ўсё ясна, да гэтага яскравым прыкладам кваліфікацыі Жучкевіча будзе Лунін, які ён выводзіць ад прозвішча Лунь, тым часам як Лунін толькі пазнейшае скажэнне Луліна. І даецца ж Жучкевіч як аўтарытэтная крыніца. Пры тым, пададзеная там Peisatai версія таксама прыцягнута за вушы, нават ускоснай згадкі пра яе нідзе няма, грунтавалася таксама на скажонай назве, таму выдаліць яе было слушна. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 12:13, 25 кастрычніка 2025 (+03) ::: @[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]], калі Пракаповіч і Жучкевіч не з'яўляюцца лінгвістамі і даюць аматарскія трактоўкі паходжання назваў, то можна альбо выдаляць іх версіі, як неаўтарытэтныя крыніцы, альбо асцярожна фармуліраваць спасылкі на іх на ўзор "Географ Жучкевіч выказаў ідэю, што назва X, паходзіць ад Y, аднак яго працы былі абвергнуты Z, як не адпавядаючыя сучасным лінгвістычным уяўленням". У любым разе наколькі я разумею, то на дадзены момант ніхто і не адстойвае аўтарытэтнасць Жучкевіч і неабходнасць прапісвання яго версій у артыкулах. Мне падаецца нармальным, што паходжанне назвы нейкай ракі ці возера можа быць не даследавана прафесійнымі лінгвістамі, у такім разе я лічу, што лепей у артыкуле не падаваць наогул ніякай версіі аб паходжанні назвы ці падаваць толькі народна-этымалагічную, запісаную прафесійным фалькларыстам. Замена адных аматарскіх версій другімі ды яшчэ і з прастаўленнем пры гэтым спасылак на працы прафесійных лінгвістаў, мне не падаецца вырашэннем праблемы.--[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 13:07, 25 кастрычніка 2025 (+03) [[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]] таксама зноў пачаў дадаваць у артыкулы пра людзей версіі пра паходжанне іх прозвішчаў, напрыклад [[Фёдар Міхайлавіч Дастаеўскі]], [[Сяргей Мікалаевіч Румас]], [[Валянцін Акудовіч]]. Прапаную версіі аб паходжанні прозвішчаў дадаваць у артыкулы аб прозвішчах ці ў артыкулы пра роды. У артыкулах жа пра людзей пра прозвішча распісваць толькі ў выпадках, калі сам чалавек ці яго бліжэйшыя продкі змянілі прозвішча.--[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 23:36, 23 кастрычніка 2025 (+03) :І праўда, напэўна, для Дастаеўскага і іншых варта пісаць, што прозвішча адтапонімнае, а варыянты паходжання тамоніма ў артыкуле пра Дастоева толькі. Пра гэта мы пісалі і быццам вырашылі адносна этымалогіі ў гарадах, назвы якіх паходзяць ад гідронімаў, што пра паходжанне гідроніма пішам толькі ў артыкула пра яго. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 10:14, 24 кастрычніка 2025 (+03) Вітаю! Сваю пазіцыю я патлумачыў яшчэ ў маі гэтага года на старонцы Запыты да адміністратараў. Удзельнік Peisatai зрабіў сотні правак, у якіх напісаў свае ўласныя фантазіі аб паходжанні тапонімаў і прозвішчаў, пры гэтым амаль усе ягоныя праўкі або не маюць крыніц, або гэтыя крыніцы сфальсіфікаваныя. Канкрэтныя прыклады я тады прывёў (прычым гэта была толькі частка з таго, што ён панапісваў), паўтарацца тут не буду, хто жадае, можа паглядзець. Правілы вікіпедыі не дазваляюць займацца ўласнымі даследваннямі і падлогам крыніц, атаксама абражаць іншых удзельнікаў. У іншых моўных раздзелах за падобную "творчасць" удзельнікаў блакуюць назаўсёды. Я ў маі на гэта звярнуў увагу супольнасці, аднак на жаль ніякіх практычных крокаў зроблена не было. Пасля гэтага, як мне тут і параілі, я стаў самастойна выпрауляць гэтыя УД. Ніякіх парушэнняў з майго боку няма, ніводнага правіла вікіпедыі я не парушыў. Я паставіў запыты крыніцы там, дзе крыніца адсутнічае, а таксама часткова выдаліў інфармацыю, калі ў паказанай крыніцы яна адсутнічае. У некаторых выпадках выправіў інфармацыю ў адпаведнасці з тым, што насамрэч напісана ў крыніцы. Зараз вышэй пішуць, што Жучкевіч, маўляў, не аўтарытэтная крыніца. Можа і так, а Peisatai з ягонымі фантазіямі - хіба гэта АК? Потым пішуць, быццам калі ёсць корань - гэта ўжо і не УД. А хто вырашыў дзе які корань? Я ўжо не кажу пра значэнне гэтага кораня. Вось напрыклад Peisatai са спасылкай на Тапарова напісаў, што ў назве Няміга корань nem і пашыральнік g, а па Тапарову атрымліваецца, што ў назве корань mig. У назве Обаль і падобных Peisatai піша пра корань ab "рака", а ў Тапарова - абъл/объл "яблыка". І гэтак далей. Потым, вышэй напісана, што ў літаратуры аўтары не даюць поўнага спісу назваў, а абмяжоўваюцца двума-пяццю. Аднак у таго ж Тапарова часта прыводзяцца даволі доўгія спісы назваў, у тым ліку і тых, што на тэрыторыі Беларусі. Навошта тады выдумляць яшчэ ад сябе? Тым больш, калі гаворка ідзе пра больш-менш значны, вядомы аб'ект (горад ці раку). Навукоўцы ж не дурні і умеюць карыстацца картамі, даведнікамі, працамі сваіх калег (Тапароў многія назвы Беларусі браў са слоўніка Жучкевіча). Калі пра дадзены вядомы аб'ект не напісана ў аўтара, можа ён і не лічыў магчымым падобнае яго тлумачэнне? Гэта вельмі тонкая тэма, якая дае вельмі шырокую прастору для асабістых трактаванняў. Таму ў правілах энцыклапедыі і гаворыцца, што кожнае сцверджанне павінна быць падмацаванае АК. [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 11:45, 26 кастрычніка 2025 (+03) : [[Удзельнік:Için warum]], дзякуй за рагорнутае меркаванне, у цэлым згаджаюся з вамі. Хацеў бы ўсё ж, каб мы не сыходзілі тут з таго, што ў Вікіпедыі ''кожнае сцверджанне павінна быць падмацаванае АК'', бо ёсць і шырока вядомыя факты, і відавочныя паралелі можна дапускаць, калі кансэнсус маецца. У нас ужо назапасілася шмат інфармацыі па гідраніміі/тапаніміцы, давайце супольна прывядзем яе калі не да дасканалага, то хоць бы да прмальнага стану. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:44, 26 кастрычніка 2025 (+03) :Удзельнік Варум, як казаў удзельнік JerzyKundrat, '''кідайце прымяраць ролю паліцэйскага'''. Тут камандна ствараюць, і Ваш праведны гнеў выглядае дзіўна. Calm down, Вы як нацягнутая струна :) Чаму, дарэчы, Вам не падабаецца, што ўдзельнік Peisatai так адстойвае '''балцкія версіі'''? Вы прынцыпова супраць? Хацелася б разабрацца, чаму вы так гарачыцеся, перш чым прадметна пераходзіць да тэмы "карані і ўтваральнікі" :) Бо Вы накідваеце '''відавочна "смеццевых" спасылак''' (тыпу Пракаповіча), і складаецца ўражанне, што толькі каб замыліць тэму. Як любіць казаць руская прапаганда, "не ўсё так адназначна". Хіба не так? Вы ж павінны разумець, што правінцыйны літаратар '''Пракаповіч '''- гэта не крыніца? Або што тлумачэнні '''Жучкевіча '''часта не вытрымліваюць крытыкі. Або што '''Рогалеў '''прыдумшчык яшчэ той? '''Патлумачце, калі ласка, што стаіць за Вашай актыўнасцю'''. Бо акрамя таго каб выпраўляць удзельніка Peisatai, Вы, здаецца, больш нічым у Вікіпедыі не займаецеся, а зарэгістраваліся тут, здаецца, толькі для гэтага. Або Вы проста каб усё было "строга ў духу буквы закону"? Праўда, незразумела пакуль што. (Паўтаруся, што, на маю думку, Вы '''балансуеце на мяжы з вандалізмам''', як удзельнік Peisatai балансуе на мяжы з Уласнымі даследаваннямі, і трэба гэтыя два палюсы ўрэшце '''ўзгадніць''' '''і прымірыць'''). [[Удзельнік:Akijan|Akijan]] ([[Размовы з удзельнікам:Akijan|размовы]]) 12:13, 26 кастрычніка 2025 (+03) ::Здаецца, я зразумела абгрунтаваў свае дзеянні. Справа не ў балцкіх версіях (ці нейкіх яшчэ), а ў тым, што па правілах праэкта артыкулы пішуцца на падставе аўтарытэтных крыніц, а не на падставе уласных "адкрыццяў" усіх жадаючых. Калі нехта хоча дадаць у артыкул, напрыклад, што назва Жлобін паходзіць ад літоўскага globti - калі ласка, хто ж супраць, толькі няхай ён знойдзе АК, дзе гэта чорным па беламу будзе напісана. Гэта не я так вырашыў, гэтага патрабуюць правілы вікіпедыі. А калі ён гэта піша і дае крыніцу, у якой насамрэч гэта было сказана не пра Жлобін, а пра нейкую рачулку ў Літве, то гэта ёсць уласнае даследванне і падлог крыніцы. Вось і усё. Меня проста здзівіла, што чалавек за некалькі гадоў столькі ўсяго панапісваў, дадаў горы інфармацыі, і ніхто нават не пацікавіўся, а ці праўда ўсё тое, што ён так упарта піша? Ніхто не знайшоў у інтэрнэце якую-небудзь з гэтых крыніц, не адкрыў яе і не паглядзеў, а што там на самой справе напісана? Хаця адзін ці два разы гэта было, у прыватнасці ў артыкуле пра Прыпяць. Аднак далей на жаль ніхто высновы з той гісторыі так і не зрабіў. Гэта вельмі небяспечны прэцэдэнт. Беларуская вікіпедыя не такая масавая, як напрыклад англійская ці руская, і тут знайшоўся толькі адзін такі Peisatai, а ўявіце сабе калі б іх было пяць, дзесяць, дваццаць, і яны таксама пачкамі пісалі б тут свае фантазіі? Энцыклапедыя пераўтварылася б у сметнік. Што ж датычыцца неаўтарытэтнасці Жучкевіча, Пракаповіча і Рогалева, то я дадаў тое, што змог знайсці (дарэчы, я яшчэ дадаваў Фасмера, Трубачова, Развадоўскага і іншых аўтараў). Калі яны не з'яўляюцца АК, можна і выдаліць, я не спрачаюся, аднак спачатку трэба выдаліць УД ўдзельніка Peisatai, бо гэта тым больш не АК. [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 19:10, 26 кастрычніка 2025 (+03) :: [[Удзельнік:Akijan|Akijan]], захоўвайце, калі ласка, ветлівасць у размовах. Пытанне не ў тым маюць нейкія тапонімы/гідронімы балцкае ці афраамерыканскае паходжанне. Асноўнае пытанне ў тым ці можна дадаваць у артыкулы аб тапонімах, гідронімах, прозвішчах, канкрэтных людзях інфармацыю аб этымалогіі кораня слова падобнага да назвы дадзенага аб'екта. А таксама дадаткова ўзнята пытанне, што рабіць, калі звесткі аб паходжанні назвы ёсць, але аўтарытэтнасць іх крыніцы пад сумневам: такую інфармацыю ў артыкул не дадаваць наогул ці дадаваць, але з тлумачэннем спрэчнасці трактоўкі.--[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 12:55, 26 кастрычніка 2025 (+03) ::: Спадарыня [[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]], датычна другой вашай рэплікі — відавочна ''дадаваць, але з тлумачэннем спрэчнасці трактоўкі''. Мы ж не маем патрэбы ў эканоміі паперы, працэсы і з'явы можам паказваць шырока і рознабакова. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:59, 26 кастрычніка 2025 (+03) : {{u|Akijan}}, ці маеце вы дадатковыя ўліковыя запісы ў праэкце і чаму вырашылі напісаць у гэты раздзел з менавіта з новага? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:05, 26 кастрычніка 2025 (+03) ::Папрасілі ўключыцца з дыскусію. [[Удзельнік:Akijan|Akijan]] ([[Размовы з удзельнікам:Akijan|размовы]]) 14:09, 26 кастрычніка 2025 (+03) Peisatai пачаў дадаваць у артыкулы свае "этымалогіі" са спасылкай на нейкую кніжку А. Мікуса (<nowiki>[</nowiki>''Неэтычная частка рэплікі была выдалена ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}}''<nowiki>]</nowiki>). Зразумела, што гэта не аўтарытэтная крыніца ("смеццевая крыніца", як ён сам тут выказваецца). [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 12:55, 27 кастрычніка 2025 (+03) :[[Алесь Мікус|Мікус]] не горай за Жучкевіча або Пракаповіча, прынамсі, ведае літоўскую мову на высокім узроўні. Калі падсумоўваць. Застаецца пастанавіць, што сведчанні пра этымалогію ад неспецыялістаў не прымаем як крыніцы. Калі нехта вызначае паходжанне гідронімаў, то мае быць не проста лінгвістам-славістам, але і балтыстам, а калі і фінаўгрыстам. І практычна ўсё трэба будзе выдаліць. Таксама, што этымалогію для вялікай Дзвіны і іншага мы не прымаем для малых Дзвін і іншага, калі яны яўна асобна не названы ў крыніцы. Ніякія "імёны рэк з -упа імаверна балцкага паходжання", як любяць мовазнаўцы, нам не прыдатныя. Што найболей непрыемна, калі і праўда сістэматычна пазначаліся крыніцы, дзе нічога з чаканага або хоць блізкага да яго не было. Адзінкавыя выпадкі можна зразумець, асабліва калі пасля пазначэння крыніцы было шмат правак. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 15:56, 27 кастрычніка 2025 (+03) ::''Мікус не горай за Жучкевіча'' Жучкевіч прызнаны спецыяліст ў навуковым свеце, працаваў у БДУ, аўтар некалькіх кніг, артыкулаў у навуковых часопісах, на яго дагэтуль спасылаюцца іншыя навукоўцы. І не трэба яго папракаць тым, што ён географ, бо тапаніміка - гэта не толькі лінгвістыка, але і геаграфія, і гісторыя, і краязнаўства - усё разам. Сапраўднае тапанімічнае даследванне тады, калі даследчык даследуе канкрэтны аб'ект. Калі гэта горад, ён вывучае ягоную гісторыю, хто і калі яго заснаваў, калі гэта рака ці возера, вывучае іх геаграфічныя, гідралагічныя ўласцівасці - каб паспрабаваць зразумець, чым яны вылучаюцца, чаму людзі маглі іх так назваць. А не проста сядзіць сабе ў кабінеце і жангліруе словамі з розных моваў. Знасці падобныя словы можна, а вось ці будуць яны мець нейкае рэальнае дачыненне да дадзенага горада ці ракі? І Жучкевіч пры падрыхтоўцы свайго слоўніка карыстаўся працамі іншых вядомых навукоўцаў, у тым ліку і лінгвістаў: Фасмер, Тапароў, Буга, Развадоўскі, Машынскі, Лер-Сплавінскі і г. д. (спіс літаратуры ён прыводзіць). А Мікус хто такі? Якое дачыненне ён мае да навуковага света ўвогуле і да тапанімікі ў прыватнасці? І пры чым тут яго веданне літоўскай мовы? Яе ведаюць больш за 3 мільёны чалавек, гэта не значыць, што кожны з іх можа пісаць аб тапаніміцы Беларусі. [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 11:11, 28 кастрычніка 2025 (+03) :::@[[Удзельнік:Için warum|Için warum]] на што толькі не спасылаюцца. Гэта можа быць апраўдана, калі транслюецца меркаванне аўтарытэтных мовазнаўцаў, а сам ты не маеш да іх доступу. Цяпер гэта ўсё даступна ў асноўным і пасрэднік не патрэбны. Што да ўласных распрацовак этымалогіі, не геаграфічная гэта справа, чалавек не падрыхтаваны для гэтага часта не бачыць відавочных рэчаў, які б ні быў паважаны і тытулаваны ў сваёй галіне. Вядома, географ можа мець дадаткова і такую кваліфікацыю, але пра Жучкевіча мы гэтага не ведаем. Наогул мы ж бачым яго версію ў "Начы" і такога шмат, сустракаў калі выводзіў свае этымалогіі ён з позніх, скажоных часамі назваў. Я ж і кажу, што ў плане этымалогіі яны роўныя, у Жучкевіча няма кваліфікацыя для яе, а Мікула "вагі" ў тым самым навуковым свеце, хоць кваліфікацыі яўна болей. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:30, 28 кастрычніка 2025 (+03) ::Заглянуў у артыкул пра [[Лужаснянка|Лужаснянку]] і [[Бабруйка]]. Я думаю, калі чляненне дастаткова відавочнае (і корань, і ўтваральнік вядомыя ў балцкіх назвах), то можна пакідаць, гэта не УД. ::У менш відавочных выпадках трэба прыбіраць. ::Другое. Калі прыводзяцца аналогіі і прыводзіцца спасылка, дзе яны прапісаныя, але там няма канкрэтна пра назву, да якой яны прыводзяцца, то гэта не падлог, а спасылка на аналогіі. Наколькі гэта УД, трэба глядзець у кожным канкрэтным выпадку. ::Трэцяе. Удзельнікам Warum і Peisatai трэба настойліва параіць прыйсці да супрацоўніцтва, калі ўжо абодва столькі сілаў кладуць на тапанімію. Пакінуць лаяць адзін аднаго і тым больш спрабаваць дэананімізаваць, у цяперашніх палітычных варунках. ::Прапаную на гэтым пакрысе гэтую дыскусію завяршаць. [[Удзельнік:Akijan|Akijan]] ([[Размовы з удзельнікам:Akijan|размовы]]) 16:34, 27 кастрычніка 2025 (+03) :::Для каго ''чляненне дастаткова відавочнае''? Асабіста для вас відавочнае адно, для другога - другое, для трэцяга - трэцяе. Адну й тую ж назву можна "расчляніць" па-рознаму, і вытлумачэнне гэтых часцін можа быць рознае, нават у адной мове (а тут і з мовамі магчымыя варыянты). Гэтым павінны займацца спецыялісты, а не аматары. І з аналогіямі - тое ж самае. Тое, што адна назва ёсць аналагам іншай назвы - гэта павінна быць напісана ў навуковых працах прызнаных спецыялістаў, а не самі ўдзельнікі праэкта будуць самастойна вырашаць, бо тады гэта будзе ўжо не энцыклапедыя, а паркан, на якім кожны піша ўсё што хоча. І з этымалогіяй прозвішчаў - тое ж самае. Уявіце сабе, нехта захоча напісаць, што аналагам назвы Мінск (Менск) з'яўляецца назва вострава Мэн, а аналагам назвы беларускага Брэста - назва французскага Брэста, бо яму гэта відавочна... І ўвогуле, чаму абавязкова ў кожным артыкуле пра нейкі населены пункт ці раку/возера, трэба абавязкова пісаць пра этымалагію назвы?! Калі пра нейкі дадзены аб'ект пакуль няма аўтарытатнай крыніцы на гэтую тэму, то можа будзе лепш увогуле нічога не пісаць, чым нешта там выдумляць ад сябе? Каму і навошта гэта трэба? [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 11:20, 28 кастрычніка 2025 (+03) :::Калегі, думаю, я '''паспяшаўся прыміраць удзельнікаў Peisatai i Warum'''. Калі апошні стаў завочна нападаць на Мікуса, мне стала пакрысе ўсё станавіцца на свае месцы. ::: <nowiki>[</nowiki>''Неэтычная частка рэплікі была выдалена ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}}''<nowiki>]</nowiki>. :::Ва ўсякім разе, удзельнік Warum прарабіў тытанічную працу па перапрацоўцы артыкулаў удзельніка Peisatai, які відавочна даў маху і шмат дзе (не ўсюды) перагнуў. Калі Peisatai пад уплывам спасылак ад Warum праробіць '''работу над памылкамі''' ў артыкулах, то гэта будзе сапраўды выпадак, калі па-марксісцку з Тэзіса і Антытэзіса выйдзе не дрэнны Сінтэз. :::Яшчэ хацелася б больш пачуць '''пра славяна-індыйскую гідранімію''' на быццам бы балцкай тэрыторыі, магчыма, трэба было б асобны артыкул пра гэта напісаць, няхай бы Warum хоць нешта сваё ўласнае напісаў. [[Удзельнік:Akijan|Akijan]] ([[Размовы з удзельнікам:Akijan|размовы]]) 14:27, 28 кастрычніка 2025 (+03) ::::''няхай бы Warum хоць нешта сваё ўласнае напісаў'' Калі вы чакаеце ад мяне ўласных даследванняў у стыле Peisatai, то іх зразумела не будзе. Па-першае, гэта забараняюць правілы праэкта, а па-другое, навошта мне тут нешта выдумляць і пісаць горы нейкага флуда? У меня для гэтага няма ніякай матывацыі. А ў яго, відаць, ёсць. [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 17:49, 28 кастрычніка 2025 (+03) ::::: Калі ласка, давайце больш канструктыўна. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 17:51, 28 кастрычніка 2025 (+03) ::::Ніякага дачынення ні да якога Дзермана я не маю. Доказы смешныя: за тэрмін, які больш за 5 месяцаў, вы знайшлі аж цэлых 3 супадзенні па часе)) І ўвогуле, не трэба пастаянна ўводзіць дыскусію ў бок. Спрэчка тут не пра балтаў, славян, індыйцаў, Мікуса, Дзермана і г. д., а пра тое, ці можа ў энцыклапедыі чалавек пісаць свае ўласныя здагадкі і меркаванні? Правілы вікіпедыі гавораць, што не, артыкулы тут пішуцца на падставе аўтарытэтных крыніц. Калі вам так хочыцца балцкіх версій тапонімаў, то літаратуры на гэтую тэму хапае, той жа Тапароў пра гэта вельмі шмат напісаў. Дадавайце і ніхто супраць не будзе. Але Peisatai нават і балтыста Тапарова перакручвае, ставіць на яго спасылку, а піша нейкую адсябяціну, чаго ў Тапарова зусім няма (прыклады я прыводзіў яшчэ ў маі). [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 15:24, 28 кастрычніка 2025 (+03) ::::Ох ужо гэтыя дэаноны :( А якая розніца? Тут да крыніц фармальны падыход і суб'ектыўныя крытэрыі. Справа толькі як мы будзем рабіць, прымаць усе меркаванні з хоць якімі крыніцамі, тады пойдуць і Жучкевіч з іншымі, і Мікус. Або толькі выключна яўных тэматычных лінгвістаў, тады ні Жучкевіч, ні Мікус не пойдуць. Ачышчаем і жывём спакойна. Калі першы варыянт, паўтаруся, трэба вярнуцца і трымацца палітыкі невыдалення. Калі былі выпадкі ўяўнага ўжывання крыніц, так болей не рабіць ні пад якім соусам. Выпрацаваць нейтральныя формы, які будуць адпавядаць стану крыніц, напрыклад, "у балцкіх гідронімах вылучаюць корань y-[зноска] і пашыральнік -x[зноска], але ці яны ў назве гэтай Yx яўна не адзначана". Спыніць канфрантацыю на балцка-славянскай этымалагічнай глебе, у асноўнай масе гэта пэўна ніколі не вызначаць, будуць толькі болей або меней кваліфікаваныя гіпотэзы. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 15:01, 28 кастрычніка 2025 (+03) ::::: Пане [[Удзельнік:M.L.Bot|Максіме]], канешне ж будзем ''прымаць усе меркаванні з хоць якімі крыніцамі''. Вікіпедыя для таго й прызначана, каб трансляваць веды з розных галін. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:16, 28 кастрычніка 2025 (+03) ::::::@[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] , тэарэтычна правілы вымагаюць не хоць якіх, а аўтарытэтных крыніц. Але звычайна так катэгарычна пытанне паўстае ў спрэчных выпадках, што ў нас цяпер і ёсць. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 17:03, 28 кастрычніка 2025 (+03) ::::::: Маем звычай у БелВікі трактаваць аўтарытэтнасць крыніц таксама шырока, аж да навінных. Узнятая тут бура не нагода для фундаментальных змен. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:35, 28 кастрычніка 2025 (+03) :::: {{u|Akijan}}, я выдаліў частку вашай рэплікі, якая была датычна вашых здагадак датычна асобы іншага ўдзельніка. Па-першае гэта парушае [[ВП:ЭП]], а дакладней парушае "прадузятасць, навешванне «цэтлікаў» на апанентаў". Па-другое, у Вікіпедыі нельга займацца [[доксінг]]ам. Таксама чытайте [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Wikimedia_Foundation_statement_on_paid_editing_and_outing афіцыйную пазіцыю фонду Вікімедыя] датычна аутынгу іншых асоб. Я вас папярэджваю, што наступным разам за парушэнне [[ВП:ЭП]] ваш доступ да рэдагавання Вікіпедыі можа быць заблакаваны. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:47, 28 кастрычніка 2025 (+03) ::::Удзельнік МоцныБрат, патлумачце ласка, на падставе якіх фармальных правілаў Вікіпедыі Вы выдалілі частку майго паста, у якім я параўнаў час напісання ўдзельнікам Варум тут сваіх пастоў з <nowiki>[</nowiki>''Неэтычная частка рэплікі была выдалена ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}}''<nowiki>]</nowiki>.? Дэананімізацыя забароненая толькі калі гэта пагражае пераследам па палітычных, рэлігійных падставах, а Дзермана ў Беларусі ніхто пераследваць не будзе, бо ён на баку ўладаў. Калі ласка, дакладную спасылку на рэгуляцыю. [[Удзельнік:Akijan|Akijan]] ([[Размовы з удзельнікам:Akijan|размовы]]) 15:47, 28 кастрычніка 2025 (+03) ::::: Звярніце ўвагу на [[Вікіпедыя:Запыты да адміністратараў#c-MocnyDuham-20251028124700-Akijan-20251028112700|гэты]] і [[Размовы з удзельнікам:Akijan#c-MocnyDuham-20251028125100-Папярэджанне|гэты]] каментар. І я зноў выдаліў вашу рэпліку з магчымым дэанонам па гэтых прычынах. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:01, 28 кастрычніка 2025 (+03) ::::::Добра, прачытаў, пагаджуся, быў раманаў. Але ж паведаміць зацікаўленым асобам, думаю, правілы Вікіпедыі не забараняюць. Бо калі ўдумацца, гэта з глузду з'ехаць што робіцца. [[Удзельнік:Akijan|Akijan]] ([[Размовы з удзельнікам:Akijan|размовы]]) 16:05, 28 кастрычніка 2025 (+03) ::::::: Вы не ведаеце, ці з'яўляецца ўдзельнік той асобай, пра якую кажаце. А калі ён ніяк з ёй не звязаны? Зараз вы ствараеце ціск на ўдзельніка тым, што камусьці пра яго штосьці скажаце. Ваша пагроза "паведаміць зацікаўленым асобам" парушае [[ВП:НАПА]]. Калі ласка, не пагражайце тут нікому. [[ВП:СУ|Зыходзьце з сумленнасці ўдзельнікаў]]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:17, 28 кастрычніка 2025 (+03) ::::::::Думаю, тады Вам варта з такой жа строгасцю адрэагаваць на спробу дэанону вышэй з боку ўдзельніка Варум ("падазраю, што гэта ён сам і ёсць") і прывесці да балансу. ::::::::Карацей, спадзяюся, нехта ўсё ж возьмецца выпраўляць тое, што тут з ідэалагічных прычын творыць апазнаны ўдзельнік Варум. [[Удзельнік:Akijan|Akijan]] ([[Размовы з удзельнікам:Akijan|размовы]]) 16:58, 28 кастрычніка 2025 (+03) ::::::::: Тое самае тычыцца і {{u|Için warum}}, канешне. Не бачыў яго рэпліку. Калі ласка, спыніцеся і пачніце камунікацыю згодна з [[ВП:ВЕТ]]. Галоўнае прыйсці да кансэнсусу і пачаць дапаўняць Вікіпедыю. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 17:02, 28 кастрычніка 2025 (+03) :::::::::: Па-мойму, кансэнсус тут можа быць толькі адзін - выконваць правілы вікіпедыі, там усё прапісана, а не вынаходзіць тут веласіпед. Мне цяжка ўявіць падобную дыскусію ў нейкім іншым моўным раздзеле, напрыклад, у англійскім ці рускім. Дарэчы, Peisatai спрабаваў пісаць свае ўласныя даследванні і ў рускай ВП, аднак відаць не атрымалася, тады ён цалкам пераключыўся на беларускую, і тут, як гаворыцца, "пракаціла". На жаль. [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 17:41, 28 кастрычніка 2025 (+03) ::::::::::: У іншых моўных раздзелах смецця больш, чым у БелВікі. Не буду тут прыводзіць доказы з уласных даследаванняў на гэты конт. Таксама нагадаю, што Вікіпедыя не мае цвёрдых правілаў, акрамя [[Вікіпедыя:Пяць слупоў|пяці агульных прынцыпаў]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:46, 28 кастрычніка 2025 (+03) ::::::::::Чаму Вы не выдалілі ў згаданай рэпліцы спробу дэанону? [[Удзельнік:Akijan|Akijan]] ([[Размовы з удзельнікам:Akijan|размовы]]) 12:22, 30 кастрычніка 2025 (+03) :::::::::::@[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]], калі ласка, дазачысціце тое, што можа быць дэанонам, можа, і версіі нейкія можна закрыць для прагляду правамі адміна. Дзякуй. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 10:12, 3 лістапада 2025 (+03) :::::::::::: Выдаліў! Зараз паспрабую закрыць версіі [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:06, 3 лістапада 2025 (+03) :::::::::::: Здаецца ўсё прыбраў. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:09, 3 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Праект рашэння === {{закрыта}} Не хочацца, каб тэма заставалася адкрытай, таму я падрыхтаваў праект рашэння. Калі ён не сустрэне вострай крытыкі, то набудзе моц праз тыдзень. Вітаю дапрацоўку з боку дасведчаных удзельнікаў.<br /><br />Звесткі аб этымалогіі дапускаюцца толькі пры наяўнасці надзейных крыніц. Неправяраемыя крыніцамі сцвярджэнні выключаюцца і не павінны размяшчацца ў асноўнай прасторы Вікіпедыі (гл. [[ВП:ПРАВ]]). Фармулёўкі ў пытаннях этымалогіі ў «спрэчных артыкулах» павінны быць прыведзены з відавочнай атрыбуцыяй у тэксце: «па меркаванню X», «згодна з Y», і з дакладнай бібліяграфічнай спасылкай. Указваць паходжанне канкрэтнага тапоніма ці гідроніма варта толькі тады, калі крыніца прама разбірае менавіта гэты аб’ект. Перанос агульных мадэляў «корань/фармант» на назвы, не згаданыя ў аўтара, разглядаецца як ўласнае даследаванне і не дапускаецца. Самастойнае «расчляненне» назваў на карані і суфіксы і высновы на гэтай аснове без прамой падтрымкі профільнай літаратуры таксама недапушчальныя (гл. [[ВП:НУДА]]).<br /><br />Дапускаецца прывядзенне розных версій паходжання, у тым ліку балтыйскіх, славянскіх і іншых, але кожная толькі са спасылкай на надзейную крыніцу, з карэктнай атрыбуцыяй аўтара і ўзважанай падачай без катэгарычнасці там, дзе ў літаратуры няма кансэнсусу. Прыярытэт аддаецца профільным лінгвістам і выданням, якія рэцэнзуюцца. Папулярызатарскія і краязнаўчыя артыкулы магчымы толькі з відавочнай маркіроўкай іх статусу і без пераацэнкі іх вагі ў параўнанні да профільнай літаратуры.<br /><br />Нагадваю аб недапушчальнасці войн правак. Персанальныя выпады і любыя спробы дэананімізацыі будуць выдаляцца. Пры паўтарэнні магчымы блакіроўкі. Па спрэчных пытаннях прашу адкрываць тэму на старонцы абмеркавання артыкула і весці дыялог там.<br /><br />Абмеркаванне носіць метадалагічны характар, гаворка пра правяральнасць і спосаб падачы, а не пра супрацьстаянне балтыйскіх і славянскіх трактовак. Праект адкрыты для розных навуковых версій пры ўмове акуратнай атрыбуцыі, надзейных крыніц і захавання этыкі зносін. Дзякуй усім удзельнікам за ўклад і канструктыў. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 17:20, 15 лістапада 2025 (+03) : Усё ідзе сваім чарадом, [[Удзельнік:MocnyDuham]] не выдумвай усялякія бздуры. Гэта была ''вострая крытыка'', калі ты не зразумеў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:35, 15 лістапада 2025 (+03) :: "Сваім чарадом" усё ідзе з мая. За гэты час ужо былі блакіроўкі і некалькі вялікіх амберкаванняў. Трэба было ўжо нешта прыдумаць, каб удзельнікі маглі мець магчымасць разам правіць Вікі без сварак. На гэта быў выказаны кансэнсус вышэй. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 17:53, 15 лістапада 2025 (+03) ::: Сам па сваіх правілах і жыві. [[Вікіпедыя:Кансэнсус]] ''звычайна дасягаецца натуральным шляхам — пасля таго як адзін з удзельнікаў уносіць праўку ці дадатак на якой-небудзь са старонак Вікіпедыі, усе, хто ўбачаць гэту змену, могуць на яе адрэагаваць, змяніўшы ці адмяніўшы яе, або пакінуць яе ў сіле''. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:59, 15 лістапада 2025 (+03) ::::Пане @[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]], давайце нейк сур’ёзней. Правілы і парады адносна паводзін і культуры размоў у Вікіпедыі вы ведаеце. Намагайцеся, калі ласка, не даводзіць да абсурду. Пан @[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] паспрабаваў сфармуляваць кансэнсус, каб улагодзіць канфлікт, які цягнецца даўно. У вашых жа каментарыях я бачу спробы накаліць асабісты канфлікт, каб усе ўдзельнікі гэта незразумела што чыталі... Давайце, калі ласка, па справе. Таксама было б нядрэнна вам адрэагаваць у абмеркаванні вышэй пра вашыя нападкі (як мне гэта бачыцца з таго кантэксту, які я маю) на ўдзельніка. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 18:15, 15 лістапада 2025 (+03) ::::Пры ўсёй павазе: ''кансэнсус '''звычайна''' дасягаецца натуральным шляхам''. Па гары тэксту вышэй відаць, што кансэнсусам і не пахне ўжо даволі даўно. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 01:04, 16 лістапада 2025 (+03) : @[[Удзельнік:Için warum|Için warum]] і @[[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]], што думаеце? Гэты праект з большага тычыцца вашай работы. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 02:14, 18 лістапада 2025 (+03) ::Як паказала практыка, удзельніку @Peisatai абыякава. ::Гісторыя: ::Адносна нядаўна распачалася вайна правак за артыкул [[Вольберавічы]] і [[Янкі]]. З майго боку былі агучаны заўвагі адносна фармуліроўкі тэкстаў і патрабаванне ў пашырэнні крыніц (бо праўкі Peisatai выглядаюць як уласныя даследаванні, пры ўмове, што Peisatai ведае даследчыкаў, на якіх і грунтуецца яго меркаванне, але не запісвае іх ў раздзел Літаратура (артыкулаў). ::Паходжанне назвы Янкі таксама выклікае сумнеў (балцкая версія): аўтар грунтуецца толькі на антрапанімічных версіях паходжання назвы (у свой час я займаўся гэтым артыкулам і дакладна ведаю што тапонім - славянскі, бо паселішча заснавана ўжо пасля асваення славянамі гэтай тэрыторыі). Чаму так напружвае падобная дзейнасць @Peisatai: аўтар не ідзе на кантакт (яго меркаванні грунтуюцца пераважна на лінгвістычным аналізе тапонімаў, ігнаруючы гістарычны кантэкст). Разам з тым, Peisatai не імкнецца пісаць больш дакладна пра сувязь паміж назвай паселішча і версіяй. ::Дайшло да смешнага: як ініцыятары размовы пры "Размовах" артыкула [[Вольберавічы]], я напісаў што праз падобнае, буду вымушаны звяртацца да адміністрацыі, што і раблю зараз. ::Калі ласка, прашу звярнуць увагу на гэта спрэчнае пытанне. Вышэй, у гэтай размове, ужо былі распісаны прыклады таго, як павінны быць распісаны падобныя артыкулы. Нібы падобныя абмеркаванні для Peisatai - пусты гук. [[Удзельнік:MoniczFrancisak|MoniczFrancisak]] ([[Размовы з удзельнікам:MoniczFrancisak|размовы]]) 09:54, 9 мая 2026 (+03) :::Дайшло да смешнага: неяк так атрымалася, што пад час абмеркавання мой асноўны IP - заблакаваны) Гэта пытанне ўжо ў стадыі вырашэння, але здзівіла падобнае супадзенне. Калі ўсё ж такі гэта не супадзенне, то мы маем справу з нейкімі хм ...цікавымі варыянтамі вырашэння такіх пытанняў шляхам кляўз адміністратарам Вікі іншамоўных раздзелаў. [[Удзельнік:MoniczFrancisak|MoniczFrancisak]] ([[Размовы з удзельнікам:MoniczFrancisak|размовы]]) 10:23, 9 мая 2026 (+03) 17:59, 15 лістапада 2025 (+03) ::::: Нармальна ўсё, кансэнсуса дасягаем не тут, а ў працэсе рэдактарскай працы. Гэта гара тэксту ні аб чым і ні да чаго. [[Удзельнік:IshaBarnes]], давайце лепш будзем артыкулы правіць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:32, 16 лістапада 2025 (+03) :::::: А хто супраць? Я толькі за. Але калі ўжо вынесена гэтая вайна на агульнае абмеркаванне, то трэба неяк вырашаць. Адміны на тое і адміны, каб такімі праблемамі займацца. -- [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 01:57, 16 лістапада 2025 (+03) ::::::: Вайна скончана, прававеды толькі ніяк не супакояцца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 02:00, 16 лістапада 2025 (+03) :::::::: {{u|JerzyKundrat}}, прыпыніце тролінг і выконвайце [[ВП:ЭП]]. Грубы стыль зносін з навешваннем цэтлікаў на ўдзельнікаў ніхто доўга цярпець не будзе. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:33, 16 лістапада 2025 (+03) ::::: Сур'ёзней ужо няма куды — не выдумвайце дурасцей. Вікіпедыя не мае цвёрдых правілаў акрамя [[Вікіпедыя:Пяць слупоў|пяці агульных прынцыпаў]]. Кансэнэнсус дасягаецца натуральным чынам. Лепш бы кантэнту ў БелВікі дадалі, чым праўнікаў з сябе строіць. — --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:24, 15 лістапада 2025 (+03) :::::: Адным з галоўных прынцыпаў вікіпедыі з'яўляецца тое, што артыкулы пішуцца на падставе аўтарытэтных крыніц, а не на падставе ўласных меркаванняў усіх жадаючых. Бо тады гэта будзе ўжо не энцыклапедыя, а сметнік. Калі хтосьці хоча прасоўваць нейкія свае ўласныя ідэі, то для гэтага існуюць іншыя пляцоўкі (блогі, форумы і г. д.). Энцыклапедыя не для гэтага.[[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 19:57, 18 лістапада 2025 (+03) :выглядае лагічна, як і мае быць. Можа не заўсёды будзем прыдзірацца да якасці крыніц, але вядома, што ў розных крыніц розная вага. Калі што, можна ўжо абмяркоўваць удакладненні да правіл аўтарытэтнасці крыніц [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:58, 15 лістапада 2025 (+03) :: на хвіга стока букф, не пайму. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:01, 15 лістапада 2025 (+03) :Прапанова вырашэння спрэчкі слушная. Аднак не зразумела, чым павінна стаць гэтая прапанова. Застанецца каментаром на старонцы запытаў да адмінаў? У такім выпадку наўрад ці яна будзе мець нейкую сур'ёзную моц. Трэба было б аформіць як [[Вікіпедыя:Правілы#Прызначэнне|рэкамендацыю]] прынамсі. І ў такім выпадку, было б лепей, каб гэтае абмеркаванне вялося шырэй - не толькі на старонцы запытаў да адмінаў, але і на форуме, напрыклад, ці нейкім іншым чынам пашырыць праект. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 01:20, 16 лістапада 2025 (+03) : Дзякую, Спадар [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]], за прапанаванае рашэнне. З майго боку будуць наступныя заўвагі: :: 1) Я прапаную перафармуляваць сказ "Самастойнае «расчляненне» назваў на карані і суфіксы і высновы на гэтай аснове без прамой падтрымкі профільнай літаратуры таксама недапушчальныя". Падзел слова на корань і суфікс - гэта тое, што вывучаецца ў школе і што з'яўляецца ўсё ж такі базавымі ведамі. Калі раптам у артыкуле спатрэбіцца прапісаць, які ў слове суфікс, то я нават не ўпэўнена, што на такое наогул патрэбны хоць нейкія крыніцы. А вось падзел кораня слова на часткі - гэта ўжо этымалогія і тут я цалкам згодная ў неабходнасці спасылак на профільную літаратуру. :: 2) Прапаную таксама дадаць рашэнне наконт магчымасці ці не магчымасці прапісваць у артыкулах аб адных аб'ектах інфармацыю аб паходжанні назваў іншых аб'ектаў. Напрыклад, у артыкулах аб гарадах інфармацыю аб паходжанні назваў рэк, у артыкулах ад адных рэках інфармацыю аб паходжанні назваў іншых рэк, у артыкулах аб людзях інфармацыю аб паходжанні прозвішчаў.--[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 02:03, 16 лістапада 2025 (+03) ::: [[Удзельнік:Hanylka]], давайце ва не будзеце навязваць іншым, пра што пісаць, а пра што не. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 02:06, 16 лістапада 2025 (+03) Рэальным кейсам зараз ёсць напр. артыкул [[Мёры]], гл. [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9C%D1%91%D1%80%D1%8B&action=history вайну правак]. Калі знойдуцца адміны, ласкава запрашаю! --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:13, 17 лістапада 2025 (+03) Асабіста я цалкам згодны з праектам рашэння ад MocnyDuham. Ён усё слушна растлумачыў, аргументаваў згодна з правіламі вікіпедыі. Запярэчыць ці нешта дадаць мне няма чаго. Усё правільна. [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 18:51, 18 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік=== З улікам таго, што канфлікт у гэтай тэматыцы [[Адмысловае:GoToComment/c-Maksim_L.-20250515060700-Удзельнік_Peisatai|цягнецца ўжо амаль год]], настаў час падвесці вынік, які мог бы накіроўваць удзельнікаў у далейшай працы. Гэта не асобны рэгламент і не новае правіла, а падсумаванне таго, як ужо функцыянуе наш праект у межах існых правіл.<br> <br/>Найперш прашу ўдзельнікаў звярнуць увагу на тое, што Вікіпедыя грунтуецца на некалькіх асноўных прынцыпах і правілах, у тым ліку [[ВП:ПРАВ]], [[ВП:НУДА]] і [[ВП:АК]]. З іх вынікае, што падставай для ўключэння інфармацыі ў Вікіпедыю з’яўляецца яе правяральнасць. Гэта азначае, што чытач павінен мець магчымасць пераканацца, што прадстаўлены ў Вікіпедыі матэрыял ужо быў апублікаваны ў іншых крыніцах.<br> <br/>Пажадана, каб гэтыя крыніцы былі як мага больш аўтарытэтнымі. Умоўная іерархія крыніц рухаецца ад рэцэнзаваных навуковых публікацый і профільных даследаванняў да менш спецыялізаваных выданняў, у тым ліку СМІ. Асабліва важна, што крыніцы, якія прайшлі навуковую рэцэнзію або другасны і трацічны аналіз, звычайна маюць большую вагу, чым першасныя крыніцы, дзе інфармацыя можа падавацца без аналізу, інтэрпрэтацыі і экспертнай ацэнкі.<br> <br/>Не менш важна, што Вікіпедыя не з’яўляецца месцам для неапублікаваных фактаў, аргументаў, канцэпцый, сцверджанняў або тэорый. Гэта таксама датычыцца неапублікаванага аналізу або сінтэзу апублікаваных матэрыялаў, калі такі сінтэз вядзе да з’яўлення новых пунктаў гледжання. Гэта рэгулюецца правілам [[ВП:НУДА]].<br> <br/>'''Пра праблему, якая ўзнікла'''<br> <br/>У межах гэтага канфлікту праект сутыкнуўся з праблемай у вельмі складанай тэме этымалогіі. Частка інфармацыі ў артыкулах падавалася [[Адмысловае:GoToComment/c-Maksim_L.-20250515060700-Удзельнік_Peisatai|або без крыніц, або са спасылкамі на крыніцы, у якіх адпаведнае сцверджанне фактычна не пацвярджалася]]. У [[Адмысловае:GoToComment/c-MoniczFrancisak-20260507112900-Тапаніміка_(раздзел_Назва)|іншых выпадках]] выкарыстоўваліся першасныя крыніцы — метрычныя кнігі, перапісы, спісы рэк, карты, актавыя дакументы, якія утрымлівалі назву аб’екта, але не змяшчалі яе этымалагічнага аналізу.<br> <br/>Такая праца з інфармацыяй прыводзіць да канфліктаў, таму ёсць патрэба яшчэ раз зафіксаваць асноўныя прынцыпы працы з этымалагічнымі звесткамі.<br> <br/>Звесткі пра паходжанне тапонімаў, гідронімаў, айконімаў, антрапонімаў і прозвішчаў могуць размяшчацца ў артыкулах толькі пры наяўнасці надзейных крыніц. У пытаннях этымалогіі асаблівую вагу маюць профільныя лінгвістычныя, анамастычныя, тапанімічныя і гідранімічныя даследаванні.<br> <br/>Неправяральныя сцверджанні, уласныя высновы ўдзельнікаў, самастойныя рэканструкцыі і спалучэнне розных крыніц для атрымання новай этымалагічнай высновы не дапускаюцца ў асноўнай прасторы Вікіпедыі.<br> <br/>Паходжанне канкрэтнага тапоніма, гідроніма, назвы паселішча або прозвішча варта падаваць толькі тады, калі крыніца прама разбірае менавіта гэты аб’ект або менавіта гэтае прозвішча ці імя ў адпаведным кантэксце. Калі ў крыніцы разбіраецца іншы гідронім, іншы тапонім, іншае прозвішча, агульны корань, фармант, суфікс або моўная мадэль, гэта не дае падставы самастойна пераносіць такую этымалогію на назву, якая ў крыніцы не разглядаецца.<br> <br/>Самастойнае вылучэнне ў назве кораня, асновы, суфікса або фарманта з наступнай этымалагічнай высновай, самастойнае параўнанне назвы з літоўскімі, латышскімі, славянскімі, германскімі або іншымі словамі, прозвішчамі, тапонімамі ці гідронімамі, выснова пра балцкае, славянскае, германскае або іншае паходжанне назвы толькі на падставе сугучнасці, а таксама выкарыстанне крыніцы, у якой разглядаецца адзін аб’ект, як пацвярджэнне этымалогіі іншага аб’екта — усё гэта з’яўляецца ўласным даследаваннем і супярэчыць [[ВП:НУДА]].<br> <br/>Не дазваляецца рабіць спасылку на крыніцу такім чынам, каб у чытача стваралася ўражанне, нібыта ў ёй пацвярджаецца этымалогія канкрэтнай назвы, калі ў рэчаіснасці гэтая назва там не разбіраецца. Такая практыка супярэчыць [[ВП:ПРАВ]].<br> <br/>Метрычныя кнігі, перапісы, спісы рэк, карты, актавыя дакументы і падобныя матэрыялы могуць выкарыстоўвацца для пацвярджэння факту існавання назвы, прозвішча, формы запісу або гістарычнай фіксацыі. Аднак такія крыніцы не могуць выкарыстоўвацца як доказ паходжання назвы, калі самі яны не змяшчаюць этымалагічнага аналізу. Напрыклад, фіксацыя прозвішча ў метрычнай кнізе не з’яўляецца доказам таго, што назва паселішча паходзіць ад гэтага прозвішча або звязаная з ім.<br> <br/>У артыкулах пра населеныя пункты трэба пазбягаць шырокіх этымалагічных разважанняў пра іншыя аб’екты — рэкі, азёры, прозвішчы, асабовыя імёны або іншыя тапонімы, — калі крыніца не звязвае іх непасрэдна з назвай дадзенага населенага пункта. Калі назва паселішча паходзіць ад назвы ракі, возера, прозвішча або асабовага імя, у артыкуле пра паселішча можна пазначыць гэты факт толькі пры наяўнасці крыніцы.<br> <br/>Калі ў надзейных крыніцах існуюць розныя версіі паходжання назвы, у артыкуле могуць быць пададзены некалькі версій. Яны павінны быць атрыбутаваныя: «паводле X», «на думку Y», «Z выводзіў назву ад…». Пры адсутнасці навуковага кансэнсусу фармулёўкі павінны быць асцярожнымі і не катэгарычнымі. Нельга падаваць адну версію як усталяваны факт, калі ў літаратуры яна з’яўляецца толькі гіпотэзай. Краязнаўчыя, папулярызатарскія і непрофільныя крыніцы могуць згадвацца толькі з пазначэннем іх статусу і без пераацэнкі іх вагі ў параўнанні з профільнай лінгвістычнай літаратурай.<br> <br/>'''Абмежаванне для ўдзельніка Peisatai'''<br> <br/>Асобна прашу ўдзельніка {{u|Peisatai}} звярнуць увагу на выкладзенае вышэй. З улікам працяглага канфлікту і шматлікіх заўваг адносна ўласных даследаванняў, удзельніку Peisatai забараняецца дадаваць у асноўную прастору Вікіпедыі новыя этымалагічныя версіі тапонімаў, гідронімаў, назваў паселішчаў, прозвішчаў і асабовых імён, '''калі крыніца не разбірае непасрэдна адпаведны аб’ект'''.<br> <br/>У прыватнасці, не варта самастойна выводзіць назвы з літоўскіх, латышскіх, славянскіх, германскіх або іншых слоў; падаваць сугучныя прозвішчы, гідронімы або тапонімы як «паралелі» да назвы артыкула без прамой крыніцы; выкарыстоўваць першасныя крыніцы як доказ этымалогіі; вяртаць у артыкулы раней аспрэчаныя этымалагічныя фрагменты без папярэдняга абмеркавання.<br> <br/>Калі будзе выяўлена парушэнне гэтага абмежавання, адпаведныя праўкі могуць быць адкачаны. Пры паўторных парушэннях могуць ужывацца адміністрацыйныя меры, у тым ліку блакіроўка.<br> <br/>'''Парадак вырашэння новых спрэчак'''<br> <br/>Гэты фрагмент датычыцца ўсіх удзельнікаў і мае рэкамендацыйны характар. Яго мэта гэта знізіць імавернасць новых канфліктных сітуацый.<br> <br/>Выдаленне або выпраўленне спрэчных этымалагічных фрагментаў павінна рабіцца з кароткім і нейтральным тлумачэннем, напрыклад: «крыніца не разбірае гэты аб’ект», «няма пацвярджэння ў крыніцы», «уласнае даследаванне», «першасная крыніца не пацвярджае этымалогію». Пазбягайце адкату інфармацыі без каментароў, таму што гэта можа выглядаць як вандалізм. <br> <br/>Пры масавым выдаленні пажадана пакідаць паведамленне на старонцы размоў адпаведнага артыкула або ў агульным абмеркаванні, каб пазбегнуць новай вайны правак. Калі фрагмент мае крыніцу, але крыніца сумнеўная або непрофільная, пажадана не пераходзіць да вайны правак, а вынесці пытанне на абмеркаванне. Пры стварэнні тэмы на старонцы размоў лепш пазначаць удзельніка, які ўнёс спрэчную інфармацыю.<br> <br/>'''Пра этычную камунікацыю'''<br> <br/>Асобна нагадваю пра неабходнасць захавання [[ВП:ЭП]]. Усім удзельнікам канфлікту трэба прытрымлівацца ветлівасці і этычных нормаў.<br> <br/>У Вікіпедыі недапушчальныя асабістыя выпады, абразы, ярлыкі кшталту «балтафоб», «жмудаед», «фантазёр», «псіх», «паліцэйскі» і падобныя фармулёўкі. Таксама недапушчальныя намёкі на сувязь удзельніка з рэальнымі асобамі або арганізацыямі, спробы дэананімізацыі і любыя пагрозы. Не варта абмяркоўваць матывы, асобу або магчымую ідэнтычнасць удзельніка замест зместу яго правак, бо гэта не дапамагае працы над артыкуламі і толькі паглыбляе канфлікт.<br> <br/>У першую чаргу гэта датычыцца ўдзельнікаў {{u|Peisatai}} і {{u|Için warum}}. Удзельніку {{u|Için warum}} ужо выносіліся папярэджанні і прымяняліся першыя блакіроўкі за падобны стыль камунікацыі. Аднак гэтае патрабаванне датычыцца ўсіх удзельнікаў без выключэння.<br> <br/>'''Заключэнне'''<br> <br/>Гэты вынік не з’яўляецца рашэннем на карысць балцкіх, славянскіх, германскіх або іншых версій паходжання назваў. Ён датычыцца толькі правяральнасці, недапушчальнасці ўласных даследаванняў, карэктнага выкарыстання крыніц і этычнай камунікацыі паміж удзельнікамі. Гэты вынік не павінен тлумачыцца як заклік да масавай чысткі ўсіх артыкулаў, дзе ёсць этымалагічныя звесткі без крыніц, асабліва калі такая інфармацыя знаходзіцца ў артыкулах ужо шмат гадоў і не выклікала спрэчак. [[Вікіпедыя:Не даводзьце да абсурду|Не трэба даводзіць сітуацыю да абсурду]] і механічна праходзіць па ўсіх падобных артыкулах толькі дзеля выдалення або пазначэння старых фрагментаў. Практычна гэты падыход найперш павінен прымяняцца да артыкулаў, у якіх ужо ўзнікла або ўзнікае спрэчка адносна этымалагічных звестак, якасці крыніц, уласных даследаванняў або карэктнасці падачы розных версій.<br> <br/>У выпадку парушэння гэтых прынцыпаў у адпаведнай тэматыцы прашу пазначаць мяне або звяртацца на старонку [[Вікіпедыя:Запыты да адміністратараў]]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:00, 10 мая 2026 (+03) :Так разумею, гэты допіс - Вашае асабістае меркаванне. Мяркуючы з ранейшага абмеркавання, паўнамоцтваў пастуляваць такія забароны Вы не маеце. Буду рады, калі мяне ўдакладняць у гэтым іншыя знаўцы тутэйшых правілаў. [[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]] ([[Размовы з удзельнікам:Peisatai|размовы]]) 22:05, 10 мая 2026 (+03) :: Вікіпедыя не мае цвёрдых правілаў, апроч пяці агульных прынцыпаў, выкладзеных [[Вікіпедыя:Пяць слупоў|тут]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:20, 10 мая 2026 (+03) ::: Менавіта. І гэта [[ВП:5С1|першы слуп, які трэба выконваць]]: Вікіпедыя — энцыклапедыя, якая ўвабрала элементы агульных энцыклапедый, спецыялізаваных энцыклапедый і альманахаў. '''Усе артыкулы мусяць трымацца прынцыпу «Не ўласнае даследаванне» і імкнуцца да дакладнасці'''. Вікіпедыя не месца для асабістых думак, досведу, аргументаў. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:24, 10 мая 2026 (+03) :::: Ну так, натуральна. ''Усе артыкулы мусяць трымацца прынцыпу «Не ўласнае даследаванне» і імкнуцца да дакладнасці'', крыніцы ў рукі і працуем. Дасканаласць вітаецца, але не патрабуецца. Раты ніхто і нікому не затыкае, з правіламі не гуляем. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:29, 10 мая 2026 (+03) ::::: Я не прашу дасканаласці, я прашу не рабіць уласных даследванняў. Здаецца ўсё відавочна. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:43, 10 мая 2026 (+03) :::Патлумачце мне, калі ласка, як чалавек старонні і абазнаны. Якая моц увогуле ў гэтага, распісанага панам М.Д. праекту? Гэта абавязкова для выканання, таму што ён Адміністратар? або гэта яго прыватнае пажаданне? Не разумею з гледзішча размеркавання паўнамоцтваў. [[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]] ([[Размовы з удзельнікам:Peisatai|размовы]]) 23:22, 10 мая 2026 (+03) :: Гэта не маё асабістае меркаванне, а адміністрацыйнае рашэнне. Як адміністратар, я маю права блакіраваць удзельнікаў за парушэнне лакальных правіл. Паведамленне вышэй — гэта падрабязнае апісанне таго, якія менавіта вашы дзеянні і якім чынам парушаюць правілы. Замест блакіроўкі я дэталёва растлумачыў вам сітуацыю і даў магчымасць далей удзельнічаць у праекце без канфліктаў. Выкананне [[ВП:ПРАВ]], [[ВП:АК]] і [[ВП:НУДА]] з’яўляецца абавязковым для кожнага ўдзельніка. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:22, 10 мая 2026 (+03) :Д'ябал, як заўсёды, у дэталях. Вось, узяць артыкул пра вёску [[Шані (Пружанскі раён)|Шані]]. Не знайшоў бы я пра тое, што ў 16 стагоддзі там жыў такі "Шень Ухачевіч" (і пазней там ужо згадваецца вёска Шэні) - і назва была б бадай навек зацемленая. З такой забаронай пра гэта ніхто б ніколі не дазнаўся. Разумееце абсурднасць сітуацыі? :А па сутнасці - мусіце браць ''канкрэтныя'' факты і казаць пра парушэнне ''канкрэтных'' правілаў. Згадка прозвішча Клюшч у артыкуле пра Клюшчаны - не бачу тут ніякага парушэння і тым больш ніякага Ўласнага даследавання. [[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]] ([[Размовы з удзельнікам:Peisatai|размовы]]) 22:24, 10 мая 2026 (+03) :: прозвішча Клюшч існавала? аўтарытэтныя крыніцы ёсць? тады ў чым праблема? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:34, 10 мая 2026 (+03) :: Разумею ваш аргумент, але гэта якраз прыклад таго, што Вікіпедыя не павінна быць месцам для першаснага даследавання. :: Калі вы знайшлі Шэня Ухачэвіча, пазнейшыя згадкі Шаневічаў і бачыце паміж гэтым сувязь з назвай Шані, гэта можа быць цікавай і важнай гіпотэзай. Але спачатку яна павінна быць аформлена і апублікавана як даследаванне па-за Вікіпедыяй: у артыкуле, зборніку, кнізе або іншым прыдатным выданні. Пасля гэтага яе можна будзе выкарыстоўваць у Вікіпедыі як крыніцу. :: У самой Вікіпедыі можна падаваць правяральныя факты: што ў такой крыніцы згаданы такі чалавек, у такой крыніцы — такая назва або прозвішча. Але рабіць з гэтага выснову пра паходжанне назвы або падводзіць чытача да такой высновы без апублікаванай крыніцы — гэта ўжо ўласнае даследаванне. :: Таму праблема не ў тым, што інфармацыя нецікавая або бескарысная. Праблема ў тым, што даследаванне трэба спачатку апублікаваць па-за Вікіпедыяй, а ўжо потым пераносіць яго ў Вікіпедыю. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:37, 10 мая 2026 (+03) :::Яшчэ раз. Ёсць вёска Клюшчаны. Ёсць прозвішча Клюшч. У раздзеле "Назва" згадваецца: ёсць прозвішча Клюшч. Тут няма высновы, гэта матэрыял і ілюстрацыя. Не лічу гэта Ўласным даследаваннем. Калі б была мова "Клюшчаны паходзяць ад прозвішча Клюшч, якое засведчанае там і там" - тады так, Уласнае даследаванне. Калі фармулёўка гранічна нейтральная, тут няма УД. Адсюль, уся частка у Вашым "праекце", адрасаваная канкрэтна мне, нерэлевантная. [[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]] ([[Размовы з удзельнікам:Peisatai|размовы]]) 23:10, 10 мая 2026 (+03) :::: Спадар [[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]], калі ёсць вёска Клюшчаны, то аб ёй можа быць створаны артыкул, які размяшчае інфармацыю аб вёсцы Клюшчаны. Калі ёсць прозвішча Клюшч і аб ім ёсць публікацыі ў аўтарытэтных другасных крыніцах, то можна стварыць артыкул аб прозвішчы Клюшч. Калі ёсць крыніцы аб паходжанні назвы вёскі Клюшчаны, то ў артыкуле аб вёсцы Клюшчаны можа быць размешчана інфармацыя аб паходжанні назвы Клюшчаны. Калі крыніц на паходжанне назвы вёскі Клюшчаны няма, то раздзел аб паходжанні назвы вёскі Клюшчаны дадаваць не варта, бо гэта будзе ўласным даследаваннем. Калі ёсць інфармацыя аб тым, якія прозвішчы сустракаліся ў вёсцы Клюшчаны, то ў артыкул аб вёсцы Клюшчаны можа быць дададзены раздзел аб прозвішчах гэтай вёскі. Калі ёсць інфармацыя аб тым, якія прозвішчы сустракаліся ў вёсцы Белагруда, то ў артыкул аб вёсцы Белагруда можа быць дададзены раздзел аб прозвішчах вёскі Белагруда. Калі ёсць другасныя крыніцы аб тым, што прозвішчы вёскі Белагруда звязаныя з вёскай Клюшчаны, то ў артыкуле аб вёсцы Клюшчаны, можна дадаць інфармацыю аб гэтай сувязі. Калі няма другасных крыніц аб тым, што прозвішчы вёскі Белагруда звязаныя з вёскай Клюшчаны, то ў артыкуле аб вёсцы Клюшчаны, не варта пісаць аб прозвішчах вёскі Белагруда, таму што факт звязвання прозвішчаў дзвюх розных вёсак будзе ўласным даследаваннем. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 01:37, 11 мая 2026 (+03) ::::: Дадам, што, калі пры тым матэрыялу на асобны артыкул аб прозвішчы Клюшч не стае, то для гэтых звестак можна падабраць адпаведнае месца ў іншым артыкуле. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 06:51, 11 мая 2026 (+03) :::::: Безумоўна, Спадар [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]]. Галоўнае, каб інфармацыя дадавалася ў адпаведнае месца адпаведнага артыкула. То бок у артыкуле аб вёсцы Белагруда можна згадаць прозвішчы вёскі Белагруда. А яшчэ ў нас ёсць вельмі кароткі артыкул [[Беларускія прозвішчы]], які таксама будзе карысным дапрацоўваць: нават у яго адпаведніках на рускай і ўкраінскай мовах інфармацыі значна болей. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 11:13, 11 мая 2026 (+03) ::::::: Спадарыня [[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]], паколькі мы імкнемся дадасканаласці, але дасканаласць не патрабуецца, то сказанае вышэй пажадана, але яно не настолькі ''Галоўнае'', каб можна было пацверджаную аўтарытэтнымі крыніцамі інфармацыю выдаляць, а не пераносіць у больш адпаведнае месца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:25, 11 мая 2026 (+03) :::::Уміляюся з Вашага допісу, стыль такі жаночы-жаночы :) [[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]] ([[Размовы з удзельнікам:Peisatai|размовы]]) 12:00, 11 мая 2026 (+03) ::::: Дзякуй! Я сам лепш і не змог напісаць. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:27, 11 мая 2026 (+03) :Вельмі слушнае рашэнне, якое даўно напрошвалася, бо артыкулы ў энцыклапедыі пішуцца на падставе аўтарытэтных крыніц, а не на падставе асабістых "адкрыццяў" удзельнікаў. У мяне толькі адно практычнае пытанне: а хто цяпер будзе выдаляць усе тыя ўласныя даследванні, якія тут за некалькі гадоў панапісваў удзельнік Peisatai? [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 20:48, 11 мая 2026 (+03) :: [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A0%D0%B0%D0%B7%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D1%8B_%D0%B7_%D1%83%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%96%D0%BA%D0%B0%D0%BC%3APeisatai&diff=5139499&oldid=5139498 Не трэба нічога выдаляць] — ён гэта асобна прапісаў. Адзінае што трэба рабіць - не дабаўляць інфармацыю без крыніцаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:56, 11 мая 2026 (+03) ::: Новыя ўласныя даследванні не пішам, а старыя хай застаюцца? Мне сэнс такога абмяжавання не зразумелы, якая розніца, калі было напісана УД: сёння, месяц таму ці год, што гэта мяняе? Тым больш, што артыкулы пастаянна рэдагуюцца, перапісваюцца, няма такога, каб нейкая інфармацыя, якая патрапіла ў артыкул, павінна там застацца назаўсёды. Вось, напрыклад, у артыкуле [[Судабле]] ёсць "этымалогія" гэтай назвы і стаяць спасылкі на кнігі Ванагаса і Скарджуса. Насамрэч, ні ў першай, ні ў другой кнізе аб назве Судабле няма ані слова, г. зн. у артыкуле напісана прыкрытая вядомымі імёнамі адсябяціна, фактычна хлусня. І што ж, няхай гэтая хлусня застаецца цяпер ў артыкуле назаўсёды? [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 22:45, 12 мая 2026 (+03) ::::Калега, сэнсоўна будзе вось як. Засноўвай асобную галінку абмеркавання, туды кідай спасылкі на тыя гідранімічныя (не тапанімічныя) артыкулы, дзе табе бачыцца празмерна УД. І будзем іх у публічным фармаце чысціць. Гідраніміка больш хісткая за тапаніміку. І кідай ужо зневажальную і абвінаваўчую рыторыку, усім набрыдла. [[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]] ([[Размовы з удзельнікам:Peisatai|размовы]]) 12:22, 13 мая 2026 (+03) :::::Лепей адразу спісам, і на маёй [[Размовы з удзельнікам:Peisatai|старонцы]] абмеркаванняў. Калі УД празмерна (як для Судабле) - дамаўляемся на выдаленне назоўнага раздзела, тады гукаем Адміністратара, узгадняем. І канец гэтаму ўсяму. (Мова пра гідраніміку). [[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]] ([[Размовы з удзельнікам:Peisatai|размовы]]) 14:39, 13 мая 2026 (+03) :::::: А тое ты сам не ведаешь, што дзе насачыняў, дзе напісаў няпраўду. Проста смешна, спачатку панапісваў усялякага, а потым з барскага пляча: ну, пішы на маю старонку, будзем дамаўляцца... Ды ён проста здзекваецца. На тое ж Судабле, напрыклад, я звяртаў увагу на гэтай старонцы яшчэ ажна год таму. Чаго ж за год так і не выправіў? Зразумела, не для таго гэта ўсё рупліва выдумляў, каб потым дабраахвотна выдаліць. [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 22:01, 15 мая 2026 (+03) == Абарона [[Узброеныя сілы Украіны]] == Магчыма, варта абараніць ад правак ананімаў пакуль трывае канфлікт. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 12:35, 17 кастрычніка 2025 (+03) : {{Done}}. Паставіў абарону на 1 год. Прапанова мае сэнс. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 12:44, 17 кастрычніка 2025 (+03) == Блакіроўка [[Удзельнік:Jonny Barns]] == Серыя вандальных правак. Зарэгістраваны ажно 14 мая, чагосьці чакаў столькі. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 10:47, 8 кастрычніка 2025 (+03) :зрабіў блакіроўку на паўгода ва ўсіх прасторах акрамя размоў з удзельнікам [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:12, 8 кастрычніка 2025 (+03) == Абарона [[Францыск Скарына]] == {{закрыта}} Магчыма, варта абараніць ад правак ананімаў як старонку вялікай наведвальнасці. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 23:13, 30 верасня 2025 (+03) : Папулярная і статусная старонка. Абарона мае сэнс. {{зроблена}}. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:21, 30 верасня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} == Зрабіць перасылку з абароненага шаблона == {{закрыта}} Вітаю. Калі ласка, зрабіце перасылку з {{ш|*}} проста на {{ш|·}}, цяпер яна падвоеная праз {{ш|•}}. Нічога, быццам, зламіцца не мусіць, коды гэтых шаблонаў блізкія да аднолькавасці. Сам не магу, бо {{ш|*}} абаронены ад правак. Два першыя шаблоны самотныя, у іх няма нават элементаў Вікіданых. Дзякуй. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 09:24, 21 верасня 2025 (+03) :{{зроблена}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:47, 21 верасня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} == Парушэнне парадку абмеркаванняў == Адміністратар [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] на свой капыл трактуе значнасць артыкулаў у Вікіпедыі ([[Вікіпедыя:Да_выдалення#Яўген_Яўгенавіч_Аснарэўскі]]) і імгненна вырашае, што ёсць значным, а што — не. На ягоную думку, артыкул пра фэйсбук-ваяра, біяграфія і дзейнасць якога грунтуецца на запісах у фэйсбуку самой асобы, аўтаматычны робіць асобу значнай на падставе атрымання перамогі на конркурсе літаратурных пачаткоўцаў. Прашу іншых адміністратараў паўдзельнічаць у абмеркаванні і ацаніць значнасць асобы, якая пад рознымі нікамі ў розных моўных раздзелах піша пра сябе артыкулы.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:15, 9 верасня 2025 (+03) : Тут пагаджуся, што тэма была закрыта досыць хутка і можна было бы даць больш часу на яе абмеркаванне. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 02:00, 10 верасня 2025 (+03) :@[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], пан JerzyKundrat не адмін, здаецца, з чэрвеня. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 07:37, 10 верасня 2025 (+03) ::То няхай мо @[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] здыме шаблон пра сцяг адміністратара ў сябе на старонцы ўдзельніка [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:08, 10 верасня 2025 (+03) ::: Не магу, мая асабістая старонка пад абаронай і правіць яе могуць толькі адміністратары)) --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:10, 10 верасня 2025 (+03) :::: Вам змяніць абарону да "ўсіх удзельнікаў"? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:27, 10 верасня 2025 (+03) ::::: Так, дзякуй. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:30, 10 верасня 2025 (+03) :::::: Няма за што! Зрабіў. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:34, 10 верасня 2025 (+03) :Мяне ўсё больш дзівіць наяўнасць сцяга даглядчыка ў калегі Lš-k. Няма ніякага парушэння правілаў у падвядзенні выніку на падставе наяўнасці ў літаратара значнай прэміі, і ўсё роўна для маладых яна літаратараў ці не, таму што правілы не канкрэтызуюць гэтую дэталь. Затое ў нас у гэтай нязначнай на думку ўдзельніка прэміі ёсць артыкул і нават катэгорыя для лаўрэатаў. Можа, тады і артыкул пра прэмію трэба выдаліць? Артыкулы аб заведама значных дзеячах могуць пакідацца хутка, а пан Ежы даў тыдзень, каб выказацца. Тут няма ніякага парушэньня правілаў. Таксама ігнаруецца факт, што для значнасці дастаткова і некалькіх намінацый на значныя прэміі. У артыкуле ўказана, што Аснарэўскі двойчы намінаваўся на Дэбют (паэзія і проза), намінаваўся на Прэмію Арсенневай і Гедройца. Гэта таксама нязначныя прэміі? Ці ёсць нейкі кансэнсус, што намінацыі не лічацца? Тады чаму ў правілах напісана "Асоба атрымала вядомую і значную ўзнагароду або прэмію, ці намінавана некалькі разоў". І як новаму ўдзельніку, такому як я, разабрацца і вызначыць значнасць перад напісаннем артыкула, калі правілы не працуюць? Згадкі прозы Аснарэўскага ў навуковых выданнях удзельнік Lš-k нібыта не заўважыў, а публікацыі ў вядучых літаратурных выданнях Беларусі і РФ, такіх як «Дзеяслоў» і «Сібірскія агні» ігнаруюцца. Што трэба, каб калега быў задаволены? Нобелеўка? Аргументацыя самога Lš-k зводзіцца да бясконцых абражаючых крыкаў што Аснарэўскі гэта я, што ўвогуле ненармальна, і, адпаведна, што аўтабіяграфію трэба выдаліць, хаця няма правіла, якое забараняе аўтабіяграфіі, пра што калегу неаднаразова было сказана. І яшчэ ён увесь час паўтарае, што ў артыкуле цытуецца Фэйсбук Аснарэўскага, хоць калегу было працытавана [[ВП:БС]], а паводле гэтых правілаў такое цытаванне дапушчальна. Чым дольш я назіраю дзеянні калегі Lš-k, тым больш мне здаецца, што ён 1. Не разумее правілы праекта. 2. Актыўна парушае іх нягледзячы на ​​заўвагі і мае намер рабіць так і ў будучыні 3. Мае нейкую асабістую непрыязнасць да Аснарэўскага. Таму вынік дасведчанага і паважанага калегі JerzyKundrat я лічу цалкам абгрунтаваным, а дзейнасць калегі Lš-k дыструктыўнай і патрабуючай адміністрацыйных дзеянняў. [[Удзельнік:Maciej Valovič|Maciej Valovič]] ([[Размовы з удзельнікам:Maciej Valovič|размовы]]) 14:49, 10 верасня 2025 (+03) ::не разумею, як сцяг Даглядчыка стасуецца тут да сітуацыі. Лепш разбірайцеся, як дасягнуць кансэнсусу, а не як пакараць іншых удзельнікаў ці як працаваць адміністратарам, мы самі можам даць рады разабрацца. Чалавеку вынеслі папярэджанне за неэтычныя паводзіны, далей будзем глядзець. Абмеркаванне або скончыцца, або працягнецца, будзем рэагаваць адпаведна таму, як удзельнікі размовы будуць сябе паводзіць. З цытатамі з фэйсбука лепш не перабольшваць, калі яны не нясуць энцыклапедычнай значнасці. У [[ВП:БС]] пішацца, што цытаты мусяць быць у АК, у [[ВП:АК]] асобна прапісана, што інфармацыі з сацсетак лепш пазбягаць, тым больш, што гэта першасная крыніца, а лепш карыстацца другаснымі ці трацічнымі неафіляванымі крыніцамі. Я згодны, што правілы адносна значнасці ў беларускай вікі могуць быць недасканалымі, але яны ёсць і іх трэба прытрымлівацца і чытаць уважліва. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:08, 10 верасня 2025 (+03) :::Флаг наглядчыка ва ўдзельніка, які дэманструе неразуменне правілаў, у прыватнасці, відаць, не ведае, што аўтабіяграфіі не забаронены і сац. сеткі сучасніка можна цытаваць, а галоўнае не хоча чуць аргументы калегаў, якія цытуюць яму правілы выклікае ў мяне сумневы. Пытанне праф. прыдатнасці. Я маю на гэтае поўнае права. Рашэнне прымуць адміны, я ім яго не навязваю. Але заўважу, што ў той жа рускай вікіпедыі прэтэндэнтаў на сцяг патрулюючага ганяюць быццам ён хоча стаць адмінам. Хаця я не лічу, што тут трэба браць прыклад. :::У артыкуле пра Аснарэўскага напэўна тры-чатыры цытаты з Фэйсбука, а не палова, як піша калега Lš-k. Як мінімум дзве з іх з крытыкай, якраз, каб пазбегнуць рэкламнасці, для асвятлення розных пунктаў гледжання, гэта тое чаго быццам бы і жадае калега Lš-k. Цытаты можна прыбраць нават цалкам, я асабліва не супраць, проста гэта якраз і зменшыць крытыку ў артыкуле. [[Удзельнік:Maciej Valovič|Maciej Valovič]] ([[Размовы з удзельнікам:Maciej Valovič|размовы]]) 15:26, 10 верасня 2025 (+03) :::: Пане [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]], выказваннем наконт таго, што ''як працаваць адміністратарам, мы самі можам даць рады разабрацца'', таксама не варта падвышаць градус палемікі. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:41, 10 верасня 2025 (+03) :::::згодзен, можа не самы ўдалы выраз. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:54, 10 верасня 2025 (+03) ::::Адзначу тут, што ўдзельніца Hanylka выдаліла тэкст, заснаваны на Фэйсбуку. Артыкул, як лёгка ўбачыць, не знік. Проста стала менш крытыкі. Калі калезе Lš-k такі менш крытычны варыянт падабаецца больш, то ОК. Калі менш крытыкі ў артыкуле гэта лепш, і тое дапаможа дасягнуць кансэнсу, то няхай будзе так. [[Удзельнік:Maciej Valovič|Maciej Valovič]] ([[Размовы з удзельнікам:Maciej Valovič|размовы]]) 16:14, 10 верасня 2025 (+03) ::Быць намінантам на прэмію Дэбют і Прэмію Арсенневай можа любы, хто праходзіць паводле сціплых крытэраў. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:16, 10 верасня 2025 (+03) ::: Пане [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], акурат склалася, што ў БелВікі для артыкулаў пра беларускамоўных творцаў крытэрыі сціплыя, захоўваліся старонкі пра асоб напр. адно пры наяўнасці іх публікацый у агульнанацыянальных літаратурных часопісах. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:24, 10 верасня 2025 (+03) ::::Я тут паглядзеў архіў абмеркаванняў на выдаленне, дзе мяне папярэдні раз аўтары абвінавачвалі ў перадузятасці і неэтычнасці (гэта адбываецца амаль штораз, калі чалавек піша сам пра сябе, альбо хтосьці з яго кола). То ў той раз вы пра местачковыя прэміі (цытата) казалі зусім адваротнае ([[Вікіпедыя:Архіў_запытаў_на_выдаленне/2025#Мікіта_Мікалаевіч_Броўка]]). -- [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:32, 10 верасня 2025 (+03) ::::: І тады я казаў, што ''местачковыя прэміі'' дадаюць значнасці ''грамадскім ініцыятывам'', якія іх атрымалі. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:39, 10 верасня 2025 (+03) :::Будзе аўтарытэтная крыніца, якая пацвярджае гэтую выдатную заяву? [[Удзельнік:Maciej Valovič|Maciej Valovič]] ([[Размовы з удзельнікам:Maciej Valovič|размовы]]) 16:25, 10 верасня 2025 (+03) ::::Паглядзіце ўмовы гэтых прэмій. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:26, 10 верасня 2025 (+03) :::::Я не збіраюся нічога глядзець і здагадвацца, што вы мелі на ўвазе. Вы павінны даказаць свае сцвярджэнні. Самі прыносьце АК і патлумачце, як намінацыя на вядучыя беларускія прэміі можа быць нязначнай. Я гэтага ўвогуле не разумею. [[Удзельнік:Maciej Valovič|Maciej Valovič]] ([[Размовы з удзельнікам:Maciej Valovič|размовы]]) 16:37, 10 верасня 2025 (+03) ::::::На гэты прэміі намінуюцца ўсе, хто адпавядае крытэрам. Напрыклад, прэмія Арсенневай — трэба проста мець кнігу і падаць заяўку ([https://penbelarus.org/2025/01/22/reglament-pravyadzennya-litaraturnaj-premii-imya-natalli-arsennevaj.html не патрэбна нават друкаваная кніга]). [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:48, 10 верасня 2025 (+03) ::::::Прэмія Гедройца называе «намінантамі» ўсе вылучаныя кнігі, якія проста праходзяць намінальны крытэр. Тое, што звычайныя людзі лічаць «намінацыяй» — гэта доўгі спіс прэміі, куды ён вядома ж не ўвайшоў. Доўгія спісы можна глядзець у артыкуле [[Літаратурная прэмія імя Ежы Гедройця]]. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:55, 10 верасня 2025 (+03) :::::::Я бачу толькі адну спасылку на АК і не бачу тамака пацверджання вашых слоў. Прапануюць дасылаць кнігі, а дзе сказана, што яны не праходзяць адбор у спіс намінантаў, які потым публікуецца? [[Удзельнік:Maciej Valovič|Maciej Valovič]] ([[Размовы з удзельнікам:Maciej Valovič|размовы]]) 17:02, 10 верасня 2025 (+03) ::::::::Чытайце больш уважліва. Калега, гэта вельмі вядомыя беларускія прэміі, і вам як знаўцу літаратурных «рускіх таўстуноў» павінна быць вядома аб літаратурных працэсах. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:14, 10 верасня 2025 (+03) :::::::::Я яшчэ раз перачытаў, і бачу толькі розныя ўмовы, суму ўзнагароды, тэрміны. Так, кнігу прапануюць дасылаць самому аўтару. І што? З гэтага вынікае, што тыя, хто трапіў у намінацыю, не праходзяць конкурсны адбор? Дзе пра гэта? [[Удзельнік:Maciej Valovič|Maciej Valovič]] ([[Размовы з удзельнікам:Maciej Valovič|размовы]]) 17:24, 10 верасня 2025 (+03) ::::::::::Каб трапіць у намінацыю — трэба проста мець кнігу, якая адпавядае ўмовам. Конкурс яна не праходзіць. Конкурсны адбор — гэта доўгі спіс прэміі Гедройца, кнігі якія ўжо прачыталі. У прэміі Арсенневай такога няма, там у конкурс трапляюць проста ўсе, хто адпавядае намінацыі і падаў заяўку, з іх адразу выбіраюць пераможцаў. Такім чынам, значнымі паводле прэміі Гедройца трэба лічыць тых, хто прынамсі трапіў у доўгі спіс, а ў прэміі Арсенневай — прызёраў. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:58, 10 верасня 2025 (+03) :::::::::::Калі б было так, дык і, напэўна, самі гэтыя прэміі былі б нязначныя. Што гэта за прэмія, дзе не мае значэння намінацыя. Карацей, я зразумеў, што АК Вы даць для гэтага вельмі дзіўнага меркавання не можаце, адпаведна, аргумент нерэлевантны. Пакідаю гэта на разгляд калег адмінаў, мне тут пакуль усё зразумела. [[Удзельнік:Maciej Valovič|Maciej Valovič]] ([[Размовы з удзельнікам:Maciej Valovič|размовы]]) 18:16, 10 верасня 2025 (+03) : Згодна з [https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%97%D0%BD%D0%B0%D1%87%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%86%D1%8C_%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B1#%D0%91%D1%96%D1%8F%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D1%96%D1%96_%D0%B0%D0%B3%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BC цяперашнімі правіламі] адным з крытэрыяў значнасці з'яўляецца пункт "Асоба атрымала вядомую і значную ўзнагароду або прэмію, ці намінавана некалькі разоў". Згодна з артыкулам у Аснарэўскага маецца перамога ў «Экслібрыс» і 4 намінацыі на прэміі (Гедройца, на прэмію імя Арсенневай, 2 разы на Дэбют). Адпаведна я лічу, што артыкул адпавядае наяўным крытэрыям значнасці і можа быць пакінуты. Што да зместу артыкула, то лічу карысным пачысціць яго ад усіх нязначных фактаў і фактаў без аўтарытэтных крыніц у адпаведнасці з [[ВП:БС]]. У выпадку, калі [[Удзельнік:Lš-k.|Спадар Lš-k.]] лічыць наяўныя крытэрыі значнасці недастатковымі, то можна паспрабаваць распрацаваць новыя больш дэталёвыя крытэрыі значнасці для пісьменнікаў. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 16:34, 10 верасня 2025 (+03) ::Пра «намінаванне» я напісаў крышачку вышэй. У выпадку з Аснарэўскім людзі блытаюць вылучэнне і намінаванне. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:57, 10 верасня 2025 (+03) === Каментарыі аб выдаленні === Яшчэ раз падвяду рысу, чаму артыкул павінен быць выдалены. Бо вышэй больш абмяркоўваюцца прапісаныя правілы значнасці (якія насамрэч не канстытуцыя, а прапісаны даволі ўскосна і маюць сур’ёзную гнуткасць), «этычнасць» паводзін і іншае пустаслоўства. Адкрываем артыкул. Першы ж сказ біяграфіі: «''Паводле слоў Аснарэўскага''», другі сказ — «''Неаднаразова згадваў у Фэйсбуку''». Яшчэ праз адзін сказ — «''паводле слоў Аснарэўскага''». Наступны сказ — «''Паводле слоў Аснарэўскага ён самастойна набыў навыкі кампазітара''». Наступны сказ — «''Таксама паводле яго запісаў у Фэйсбуку''». Потым ідуць сказы пра згадванні ў СМІ (хоць гэта не мае значнасці для біяграфіі, а згадванні ў СМІ павінны быць устаўлены спасылкамі для падмацавання нейкіх фактаў). Апошні абзац — удзел у інтэрнэт-срачы Фэйсбука (для чаго гэта ўвогуле ў бяграфіі?). Усё, гэта ўся «біяграфія». Па факце, біяграфіі няма, яна ўся напісана «паводле слоў Аснарэўскага» і цытат у Фэйсбуку, ніякімі аўтарытэтнымі ці другаснымі крыніцамі тут не пахне. Няма нават аўтарытэтнай крыніцы аб даце нараджэння асобы. Мы не можам сцвярджаць, што асоба з такім імем увогуле існуе. На маю думку, артыкул відавочна рэкламны і не мае значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:43, 10 верасня 2025 (+03) : [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], ну дык праўце смела, можаце напр. выдаліць раздзел Біяграфія, ці то адным сказам паведаміць пра яе "фэйсбучнасць". Потым адміны вырашаць, вандалізм то быў, ці не. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:51, 10 верасня 2025 (+03) ::Навошта выдаляць цэлыя раздзелы, калі можна выдаліць артыкул праз нязначнасць? [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:53, 10 верасня 2025 (+03) ::: Нельга. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:07, 10 верасня 2025 (+03) :Мне надакучыла ўвесь час кідаць спасылку на правілы напісання артыкулаў аб сучасніках і тлумачыць, што цытаваць факты біяграфіі сучаснікаў МОЖНА на падставе іх апавяданняў. Калега піша пра класічных дзеячаў і, відаць, не разумее спецыфікі працы з артыкуламі пра сучаснікаў, пра якіх яшчэ не напісалі ў які-небудзь Экадэмічны слоўнік і гэта нармальна. Базавыя рэчы пра Аснарэўскага, а менавіта дата нараджэння і адукацыя, дадзены на падставе аўтарытэтных крыніц, а менавіта біяграфічных даведак у літаратурных часопісах. Можна было б скараціць і да гэтага, і артыкул адпавядаў бы мінімальным патрабаванням. Але навошта, калі ў дадзеных з інтэрв'ю з Аснарэўскім няма парушэння? [[Удзельнік:Maciej Valovič|Maciej Valovič]] ([[Размовы з удзельнікам:Maciej Valovič|размовы]]) 16:56, 10 верасня 2025 (+03) ::З якога часу местачковыя часопісы Расіі са свастыкай у шапцы сталі аўтарытэтнымі крыніцамі? [https://www.sibogni.ru/content/zolotoy-svet часопіс]. Відавочна, яны публікуюць у сябе на старонках усё, што ім дасылаюць без аніякай праверкі фактаў. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:00, 10 верасня 2025 (+03) :::Калега, гэта ўвогуле што? Якія свастыкі і местачковыя часопісы? Гэта Сібірскія агні найстарэйшы з дзейных літаратурных часопісаў Расіі, так званы "таўстун", адно з самых прэстыжных рускіх выданняў. Упэўнены, што калі пакапаць, то высветліцца, што рэдактар ​​які-небудзь літаратар, з мноствам прэмій. Там мусіць быць не проста адбор, а кіламетровая чарга. Навошта пісаць, калі вы не ўкурсе. [[Удзельнік:Maciej Valovič|Maciej Valovič]] ([[Размовы з удзельнікам:Maciej Valovič|размовы]]) 17:07, 10 верасня 2025 (+03) ::::Што такое «таўстун» і «рускія выданні»? Пакапайце і пастаўце крыніцу. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:12, 10 верасня 2025 (+03) :::::Давайце я вам лепш дам вось такі артыкул канкрэтна пра Сібірскія агні, каб не губляць час на пошукі АК пра тое, што такое "таўстун" у расійскай літаратуры (я гэта ведаю са школы, дарэчы), так будзе лепш. Тут паказана якога ўзроўню гэтае выданне. :::::https://litrussia.su/2022/04/30/svet-sibirskih-ognej/ [[Удзельнік:Maciej Valovič|Maciej Valovič]] ([[Размовы з удзельнікам:Maciej Valovič|размовы]]) 17:18, 10 верасня 2025 (+03) * 1. У намінацыі часам да 100 кніг, гэта не з'яўляецца аўтарытэтнай крыніцай. 2. Прэмія Экслібрыс некалі была цікавай, цяпер яе такой лічыць нельга. Ад Караткевіча з Сысам да абсалютна бездапаможных «твораў». 3. Сацсеткі, навіны, згадкі пра персанажа (Соркіна), як і яго развагі не з'яўляюцца значнымі крыніцамі. 4. Можна б учапіцца за кнігу пра Гродна, але яна за свой кошт выстаўлена ў Ridero, дзе не выстаўляецца толькі лянівы. 5. У «Сібірскіх агнях» і публікацыі ў «Дзеяслове» відавочна недастаткова, усе астатнія выданні значнымі не з'яўляюцца. 6. Пару апавяданняў прагледзеў, узровень раённага літаб'яднання.7. У рувікі артыкул не прайшоў.--[[Удзельнік:Ohlumon|Ohlumon]] ([[Размовы з удзельнікам:Ohlumon|размовы]]) 19:06, 13 верасня 2025 (+03) == Парушэнне этычных паводзін == За [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F%3A%D0%94%D0%B0_%D0%B2%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8F&diff=5033307&oldid=5033300 гэтую рэпліку] ''пра чарговага інтэрнэт-вар’ята, які піша сам пра сябе артыкулы ва ўсіх Вікіпедыях'' [[Удзельнік:Lš-k.]] мае быць, на мой погляд, заблакаваны, бо пра [[Вікіпедыя:Недапушчальнасць абраз, пагроз і агрэсіі]] ён ведае, але гэтым час ад часу займаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:58, 9 верасня 2025 (+03) :Апісанне прадмета па сутнасці — гэта энцыклапедычны стыль, а не абраза. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:06, 9 верасня 2025 (+03) : Цытата персанажа, які піша пра сябе артыкулы ([https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid02UPYSYYqfvLpHYBJUbYJk6wp7qB876uHWkmTAmYiFbHtVtagchxyPAbPQePPrsgCal&id=100010783908995 крыніца]): {{цытата|Можа, чарадзейны ФБ, як ужо бывала, данясе мой спіч каму трэба, таму скажу: мяне не спыніць і адмаўляць маю значнасць няма сэнсу. Чулі пра Валан-дэ-Морта, які зрабіў артэфакты-крыстражы і без іх знішчэння нельга было знішчыць яго? Англійскi няўмеха стварыў 7 крыстражаў. У мяне крыстражаў незлічоная колькасць.:)) Энцыклапедычныя артыкулы пра мяне дублююцца на мностве пляцовак, а ёсць яшчэ СМІ, мае біяграфічныя даведкі ў топавых друкаваных літ. выданнях і г.д. Таму, калі які-небудзь грыфендорац, усё ж прыбярэ артыкул пра мяне (адзiн з лепшых у катэгорыі пісьменнікаў), для мяне гэта выдаленне — пстрычка гарошыны па сталёвым шаломе. Цёмнага лорда не адолець з цёмнымі матывамі, як сказаў бы Хлопчык, які выжыў.:)) А я скажу: absit verbo invidia.}}--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:27, 9 верасня 2025 (+03) : Лічу бан крайняй мерай, якой нам трэба ўсемі сіламі пазбягаць, каб не распальваць варожасць у раздзеле. Глянуў абмеркаванні, не хачу судзіць пра значнасць артыкула. Агулам па палаце нашага раздзела, у нас не вельмі прыдзірліва да значнасці. Не маю нічога супраць таго, каб пісалі артыкулы пра жывых людзей і каб жывыя людзі пісалі пра сябе. Прашу @JerzyKundrat у гэтай палкай дыскусіі зыходзіць з добрых памкненняў усіх бакоў канфлікту. Звяртаю пільную ўвагу @Lš-k на тое, што ў дыскусіі шмат перагібаў. На мой погляд, вы ведзяце размову даволі эмацыйна і мабыць вам варта адступіць. Асабліва важна, што вам не раз намякнулі, як вашыя некаторыя інсінуацыі асабіста абражаюць удзельнікаў размовы. Думаю, што ўсе мы хацелі бы, каб нашыя размовы ішлі ў рэчышчы паляпшэння нашага праекта і пошуку кансэнсусу, а не ў пераходзе на асобы, пошуку шкодных элементаў. Нават калі вы ўпэўненыя, што на вашым баку праўда, гэта ні ў якім разе не дазваляе вам абражаць іншых удзельнікаў. Паважайце іншых удзельнікаў і зыходзьце з добрых памкненняў усіх удзельнікаў, нават тых, з кім вы не згодныя. Спадзяюся, што ўсе бакі пастараюцца мінімізаваць канфлікт, каб не прыйшлося прыбягаць да ўмяшання адміністратараў, да чаго і заклікаю. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:58, 10 верасня 2025 (+03) :Удзельнік Lš-k тут цытуе самога Аснарэўскага, які як я разумею з'яўляецца ўдзельнікам рускай вікіпедыі. Таму не бачу нічога дзіўнага ў тым, што Аснарэўскі можа глядзець статыстыку артыкула пра сябе ў нашым раздзеле. Мабыць, удзельнік ведае пра дзейнасць Аснарэўскага ў вікіпедыі і таму ўпэўнены, што я гэта ён, хаця сам Аснарэўскі пацвердзіў у цытаванай публікацыі, што не з'яўляецца мной. Аснарэўскі таксама піша, што ўдзельнік Lš-k належыць да групы яго асабістых хейтэраў і хоць гэта недаказальна, паводзіны Lš-k сапраўды здаюцца асабіста мне дзіўнымi, прымушаюць сумнявацца ў яго нейтральнасці. Удзельнік, мяркуючы па дыскусіі ў абмеркаванні артыкула, не разумее, што СМІ могуць з'яўляцца аўтарытэтнай крыніцай, што аўтабіяграфіі пра якія ён крычыць не забаронены, і што цытаванне сац. сетак сучаснікаў дазволена паводле [[ВП:БС]]. Ён не рэагуе на прадстаўленыя спасылкі на правілы, увесь час паводзіць сябе неэтычна, нягледзячы на ​​тое, што яму было паказана на тое, што такія паводзіны закранаюць іншых удзельнікаў і парушаюць правілы, таму, нягледзячы на ​​карысць, якую ён прынёс праекту, ён на мой погляд павінен быць заблакаваны ці сама меней пазбаўлены сцяга даглядчыка, пакуль не вывучыць правілы і не пачне паводзіць сябе ў адпаведнасці з імі. [[Удзельнік:Maciej Valovič|Maciej Valovič]] ([[Размовы з удзельнікам:Maciej Valovič|размовы]]) 07:02, 10 верасня 2025 (+03) :: Выходзіць, што паняцце ''інтэрнэт-вар’ятаў'' у дачыненні да ўдзельнікаў БелВікі блакіроўкі не пацягне, ну няхай грызуцца тады. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:41, 10 верасня 2025 (+03) :::Я перад тым як зарэгістравацца ў беларускім раздзеле доўга вывучаў тутэйшыя правілы, глядзеў абмеркаваньні, а яшчэ раней вывучаў ангельскую вікіпэдыю і ў меншым аб'ёме расейскую. Па маіх назіраннях і ў англамоўным, і ў расійскім раздзеле за такое навяшчавае хамства ужо даўно было б строгае папярэджанне, а ў выпадку паўтарэння блакіроўка. Lš-k нават у гэтым абмеркаванні прымудраецца не прасіць прабачэння, а пісаць, што "інтэрнэт-вар'ят" гэта "энцыклапедычны стыль, а не абраза". Гэта значыць, ён высноў не зрабіў і, здаецца, збіраецца працягваць. Чакаю, калі ён ужо пачне слаць адмінаў на тры літары. Я разумею, нам удзельнікі патрэбны, але калі тут вікі-праект, то павінны быць нейкія берагі, таму што гэта ўжо відавочна за ўсе межы выходзіць. [[Удзельнік:Maciej Valovič|Maciej Valovič]] ([[Размовы з удзельнікам:Maciej Valovič|размовы]]) 10:04, 10 верасня 2025 (+03) ::::я лічу, што методыка «хуткі бан за парушэнне правіл» — гэта рудымент з эпохі форумаў. Гэта не тое, што нам трэба слепа капіяваць з іншых раздзелаў ці з папярэдняга вопыту белвікі. Можна спрабаваць думаць у больш канструктыўным рэчышчы. Калі гэтая спрэчка не пяройдзе да нечага канструктыўнага, то будзем прымаць меры, якія могуць не спадабацца ўсім бакам абмеркавання. Таксама прашу ўсіх удзельнікаў размовы прачытаць наступныя артыкулы [[ВП:СУ]], [[ВП:Э]], [[ВП:КС]], [[ВП:НАПА]] (апошняе асабліва тычыцца @[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]]). І асобна [[ВП:АЎТА]], [[ВП:Вірт]], [[ВП:БС]], каб разумець пазіцыю @[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] і не абясцэньваць яе. Я раблю папярэджанне @[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] за паведамленні, напісаныя з мэтай абразіць іншых удзельнікаў. У той жа час заклікаю ўсіх удзельнікаў размовы або адысціся ад размовы і рэдагавання артыкула на пэўны час, каб панізіць эмацыйнасць сітуацыі, або працягнуць абмеркаванне выключна ў канструктыўным рэчышчы без абмеркавання асабістасцей, з павагай да іншых удзельнікаў дыскусіі. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:46, 10 верасня 2025 (+03) :::::Асабіста я даўно ўсе гэтыя правілы вывучыў. Я не з'яўляюся чыім-небудзь віртуалам, пры гэтым аўтабіяграфіі правілы праекту не забараняюць. Гэта значыць, я не бачу наогул ніякай заснаванай на правілах пазіцыі калегі Lš-k і менавіта [[ВП:БС]] і прыбірае адзін з двух яго аргументаў аб праблеме з цытаваннем соц. сеткі Аснарэўскага. Калі ў каго-небудзь ёсць доказы, што Аснарэўскі гэта я, то, калі ласка, дайце іх. З вялікім задавальненнем азнаёмлюся. [[Удзельнік:Maciej Valovič|Maciej Valovič]] ([[Размовы з удзельнікам:Maciej Valovič|размовы]]) 15:01, 10 верасня 2025 (+03) : Згодна з [https://ru.hrodna.life/articles/evgenij-asnorevskij-7-faktov/ артыкулам] на Гродна Лайф можна даведацца, што Аснарэўскі мае іншы ўліковы запіс і не займаецца беларускай вікіпедыяй. Нават калі удзельнік @[[Удзельнік:Maciej Valovič|Maciej Valovič]] і з'яўляецца яго фэйкам, у нас недастаткова падстаў, каб правяраць сувязь паміж німі (правіла [[ВП:Вірт]] не парушана). Я магу зразумець чаму ў спадара @[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] узніклі падазрэнні, але мы вымушаныя ў гэтым выпадку сыходзіць [[ВП:Зыходзьце з сумленнасці ўдзельнікаў|з сумленнасці ўдзельніка]]. Абвінавачванне чалавека ў сувязі с Аснарэўскім дэструктыўна ўплывае на ўвесь дыялог паміж удзельнікамі. Таму я далучаюся да папярэджвання @[[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] і сардэчна прашу @[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] так не рабіць. <br><br/>Таксама я хачу папярэдзіць @[[Удзельнік:Maciej Valovič|Maciej Valovič]], што каментары ў стылі "Аргументацыя самога Lš-k зводзіцца да бясконцых абражаючых крыкаў" прыводзяць толькі да эскалацыі сітуацыі і парушаюць [[ВП:ЭП]]. Таму я таксама шчыра прашу вас старацца пазбягаць падобнага тону ў размовах.<br><br/>Зрэшты, датычна намінацыі і падвядзення выніку магу сказаць, што імаверна шаноўнаму і дасведчанаму @[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] можна было б пачакаць трошкі больш, але па сутнасці вынік правільны. Нейкая хлюпкая значнасць у гэтай асобы ёсць. Таксама я пагаджуся, што зараз артыкул знаходзіцца не ў лепшым стане (і гэта з тым улікам, што ўжо тры дасведчаных удзельніка падыходзілі да яго з чысткі, за што ўсім вялікі дзякуй). Нейкая значнасць у чалавека ёсць толькі з пісьменніцкай і актывісцкай дзейнасці, таму ўсе гэтыя абзацы пра яго кампазітарскія крокі можна смела выдаляць. Таксама частка крыніц з'яўляецца першаснай, на падставе якіх было зроблена арыгінальнае даследванне. Іх таксама можна смела выдаляць. Дарэчы, калі б спадар @[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] мог давесці артыкул да розуму - было б звыш файна. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 01:33, 12 верасня 2025 (+03) ::Удзельнік Lš-k добра папрацаваў з артыкулам, ён проста выкінуў з яго некалькі дзясяткаў спасылак на АК і мне ўчора прыйшлося іх вяртаць. Гэта я лічу вандалізм. А сёння я бачу, што вы выкінулі згадкі пра дызайнерскія працы Аснарэўскага, якія былі пацверджаны АК. Я разумею, што павінны быць прадстаўлены перш за ўсё асноўныя напрамкі дзейнасці. Я згодны са скарачэннем тэксту аб музычнай дзейнасці. Але навошта выкідваць пару радкоў аб іншых занятках? Вы выкінулі спасылку на ЖЖ Аснарэўскага, хаця ў чарговы і апошні раз паўтараю, што спасылкі на публікацыі сучасніка не забароненыя ў артыкуле пра яго. У ЖЖ быў паказаны набор спасылак на публікацыі Onlíner, гэта значыць на АК, каб пацвердзіць сцвярджэнне аб напісанні Аснарэўскім цыкла публікацый для гэтага СМІ. Можа варта ставіцца да працы іншых удзельнікаў з большай павагай? Палова раздзела пра беларускіх пісьменнікаў, гэта артыкулы незразумела пра каго з дзвюма спасылкамі на АК, але праблемы ёсць у артыкула пра Аснарэўскага. Я прыйшоў у беларускую вікіпедыю, каб напісаць пра гарадзенскіх краязнаўцаў, якія зрабілі кнігі, якія мне адкрылі краязнаўства. Захапляюся гісторыяй краязнаўствам, каб адпачыць ад кода. Я баяўся, што мой артыкул пра Госцева выдаляць, але аказваецца, што значнасці не хапае Аснарэўскаму. мяне тут абражаюць, робяць вайну з артыкулам і мною асабіста, а ўдзельніка які даўно і свядома ігнаруе правілы акуратна папярэджваюць і яшчэ мне робяць заўвагі пра тон размовы з чалавекам, які называе Аснарэўскага вар'ятам, разумеючы пры гэтым мяне. Я чытаў Фэйсбук Аснарэўскага і там ён скардзіўся на хэйтараў у белвікі. Думаў ён перабольшвае ці нават хлусіць. Бачу, што не. Мне на працы казалі, што белвікі маргінальная тусня дзе правілы не ведаюць нават адміны і лепей, калі я хачу ў вікіпедыю, пісаць у ангельскую. Але я хацеў пісаць на роднай мове. Аднак бачу, што тут немагчыма працаваць. Таму я сыходжу. Можаце выдаляць мае артыкулы, перапісваць, заблакаваць маю ўлікоўку. Калі ласка. Сцяг у рукі. Можна не адказваць, я не буду чытаць. Прашу прабачэння, калі кагосьці пакрыўдзіў і жадаю супольнасці развіцця, але сам у гэтым удзельнічаць не буду. [[Удзельнік:Maciej Valovič|Maciej Valovič]] ([[Размовы з удзельнікам:Maciej Valovič|размовы]]) 08:25, 12 верасня 2025 (+03) :::прапаную абараніць пакуль артыкул для аўтапацверджаных удзельнікаў, каб было менш спрэчак і спроб "паваяваць" [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:29, 12 верасня 2025 (+03) :::: Здаецца не трэба, бо актыўных войн правак там няма ўжо. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 01:45, 13 верасня 2025 (+03) ::: Аснарэўскі не дызайнер. АК не пацвердзілі тое, што ён дызайнер. Адзінае што ёсць - фота лагатыпа пад якім падпісаны Аснарэўскі. Пры гэтым ён ідзе пералікам з іншымі канкурсантамі. Калі ваш дзіця прыносіць на конкурс аплікацыю, а затым яе ставяць на веб-старонку школы – гэта яшчэ не падстава несці гэтую інфармацыю ў вікі. ЖЖ Аснарэўскага не з'яўляецца [[ВП:АК]] і не мае патрэбнай нейтральнасці.<br><br/>Я з павагай стаўлюся да вашай дзейнасці і вельмі спадзяюся, што вы яе працягнеце. Вы маеце рацыю, што артыкулы пра беларускіх письменнікаў трэба паляпшаць. Маю надзею, што вы зможаце гэтым заняцца. Прашу прабачэння, калі вас пакрыўдзіў сваім папярэджваннем. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 01:45, 13 верасня 2025 (+03) * 1. У намінацыі часам да 100 кніг, гэта не з'яўляецца аўтарытэтнай крыніцай. 2. Прэмія Экслібрыс некалі была цікавай, цяпер яе такой лічыць нельга. Ад Караткевіча з Сысам да абсалютна бездапаможных «твораў». 3. Сацсеткі, навіны, згадкі пра персанажа (Соркіна), як і яго развагі не з'яўляюцца значнымі крыніцамі. 4. Можна б учапіцца за кнігу пра Гродна, але яна за свой кошт выстаўлена ў Ridero, дзе не выстаўляецца толькі лянівы. 5. У «Сібірскіх агнях» і публікацыі ў «Дзеяслове» відавочна недастаткова, усе астатнія выданні значнымі не з'яўляюцца. 6. Пару апавяданняў прагледзеў, узровень раённага літаб'яднання.7. У рувікі артыкул не прайшоў.--[[Удзельнік:Ohlumon|Ohlumon]] ([[Размовы з удзельнікам:Ohlumon|размовы]]) 10:44, 13 верасня 2025 (+03) == [[Вікіпедыя:Запыты па статус адміністратара#Plaga med]] == {{закрыта}} Трэба падвесці вынік па [[Вікіпедыя:Запыты па статус адміністратара#Plaga med|адмінцы Plaga med]] і зрабіць запыт у Вікімедыя, каб яны надалі сцяг. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:47, 4 верасня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Вынік падведзены. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 11:27, 5 верасня 2025 (+03) == [https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B4%D0%BC%D1%8B%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%B5:Contributions/2601:CF:8200:1B90:48D0:B732:127E:ED9F 2601:CF:8200:1B90:48D0:B732:127E:ED9F] == {{закрыта}} Машынны вандал актывізаваўся. Трэба даць часовую блакіроўку на дыяпазон. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 05:23, 23 жніўня 2025 (+03) : Тое самае да: :* 12.222.18.2 :* 2600:1005:B250:AB28:A441:C477:148A:C5D1 :* 2601:CF:8200:1B90:7433:177A:12D8:D9C :* 2601:CF:8200:1B90:9486:787F:A8C7:A33E : [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 05:42, 23 жніўня 2025 (+03) : {{зроблена}}. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:51, 23 жніўня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} == Абнаўленне [[MediaWiki:Edittools]] == Па маім запыце на выпраўленне памылак з цёмнай тэмай адгукнуўся адмін Вікісховішча і ўдзельнік VRT (гл. [[Размовы_пра_MediaWiki:Edittools#Dark mode fix|старонку размоў]]). Ён просіць перанесці змены з пясочніцы, трэба рэакцыя адмінаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:00, 19 жніўня 2025 (+03) :{{зроблена}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:44, 5 верасня 2025 (+03) == Адаптаваць [[MediaWiki:Recentchangestext]] пад цёмную тэму == У мяне няма правоў. Трэба абнавіць першы радок з параметрамі табліцы. Там прапісаныя колеры, іх трэба прыбраць, або проста паспрабаваць замяніць радок як у англ вікі: <code>{| class="plainlinks" id="recentchangestext" style="clear:both; font-size: 85%;" role="presentation"</code><br/> [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:57, 30 ліпеня 2025 (+03) :{{зроблена}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:11, 5 верасня 2025 (+03) == [[Адмысловае:Contributions/209.206.25.209|209.206.25.209]] == {{закрыта}} Трэба супакоіць вандала. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 12:56, 20 ліпеня 2025 (+03) : {{зроблена}}. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:51, 21 ліпеня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} == Удзельнік Peisatai == {{закрыта}} Вітаю! Прашу звярнуць увагу на дзейнасць удзельніка Peisatai, які выкарыстоўвае Вікіпедыю для распаўсюджвання сваіх уласных даследванняў. Разгарнуў бурную дзейнасць, пішучы нейкія свае ўласныя здагадкі і фантазіі пра паходжанне геаграфічных назваў і прозвішчаў. Пры гэтым значная частка са зробленых ім правак не утрымоўвае аніякай крыніцы. У многіх з паказаных ім крыніц на самай справе гаворыцца пра сугучныя, але зусім іншыя назвы, а частка са зробленых ім правак увогуле з’яўляецца падманам і фальсіфікацыяй. Вось некаторыя прыклады: * [[Важа]] ''Назва балцкага паходжання. Той жа корань Važ- у літоўскай рачной назве Važ-upė. Звязана з літоўскім vežti «везці», važiuoti «ехаць, рухацца» [A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. С. 368—369]'' Рака Важа ў крыніцы не згадваецца. Дарэчы, Peisatai вельмі любіць спасылацца на працу Ванагаса, аднак у рэчаіснасці гэты "Этымалагічны слоўнік літоўскіх гідронімаў" прысвечаны даследванню паходжання назваў рэк і азёр Літвы. Гідронімы ж Беларусі, хаця і прыводзяцца там падчас (для параўнання), але вельмі рэдка. Таму ў большасці выпадкаў ягоныя спасылкі на Ванагаса з'яўляюцца падманам. * [[Ратамка (рака)]] [[Ратамка (аграгарадок)]] [[Ратамка (вёска)]] ''Назва ракі Ратамкі балцкая, корань Rat- як у літоўскіх гідронімах Rata, Rat-upis, латышскіх Rat-upe, звязваецца з літоўскім ratas "кола, акружнасць, замкнёны шлях колам", а сама назва такім чынам канфігурацыйнага значэння[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. С. 273.]. Да кораня Rat- у назве дададзены вакалізаваны гідранімічны суфікс -m-, які таксама ў назве літоўскай ракі Neremà[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. С. 228.].'' Назвы Ратамка ў Ванагаса няма. * [[Абстэрна]] ''Назва Абстэрна старабалцкага паходжання. Яна ігуруе таксама як «Обста» (на карце 1933 года). Так жа сама, Обстай, называецца рака Абеста (у басейне Сейма на Падняпроўі)[В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 166.], яе назву збліжаюць з назвай літоўскай нёманскай ракі Abista[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. С. 35.]. У аснове гэтых назваў індаеўрапейскае ab-, якім абазначаліся рачныя воды[J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 1.]. Корань Ab- у азёрнай назве перадаваў значэнне «Цякучае, праточнае (возера)».'' Нідзе ў прыведзеных крыніцах назва возера Абстэрна не сустракаецца. * [[Брэст]] ''Наконт назвы Берасця няма поўнай згоды. Існуюць балцкая і славянская версіі паходжання гэтай назвы. Згоднай з балцкай версіяй, назва звязаная з літоўскім brasta, прускім *brastan «брод»[В. Н. Топоров. Прусский язык. A-D. Москва, 1975. С. 247.].'' Хлусня, Брэст там не згадваецца. * [[Вяркуды]] ''Вядомыя сучасныя літоўскія адыменныя прозвішчы Verkis, Verkas, Verkelis, Verkulis, якія звязваюць з verkti "плакаць" (як прозвішча Плакса[Бiрыла М. В. Беларуская антрапанiмiя. 2: Прозвiшчы, утвораныя ад апелятыўнай лексiкi. — Мінск: Навука i тэхнiка, 1969. — C. 325.])'' Нічога з напісанага ў Бірылы і блізка няма, акрамя беларускага прозвішча Плакса. ''З тым жа фармантам -ud- балцка-літоўскія імёны, ад якіх тапонімы Дакудава, Палуды, Анкуды. Блізкі фармант -id- у імёнах, ад якіх Мілідаўшчына, Вайнідзеняты.'' Няма крыніцы. * [[Мёры]] ''Першапачаткова назва Мёраў адносілася да возера, якое на старых картах называецца «Мёры» (цяпер — возера Мёрскае).'' Няма крыніцы. ''Вядомая з 1514 г. назва Мёраў — маёнтак «Мярэя» (Мерея) перагукаецца з балцкай назвай дняпроўскай рэчкі Мярэя[Топоров В. Н., Трубачев О. Н. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 195.]. Корань Mer- / Mor- мае значэнне «стаячая вада» і суадносіцца з літоўскім marios «затока»[Vanagas A. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. P. 211, 204.]. У назве Мярэя балцкі гідранімічны пашыральнік -ej-, як у падняпроўскіх балцкіх гідронімах *Vedēja, *Rupēja[В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 165, 178, 195, 206.], літоўскіх Asveja, Roveja[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 49, 280.], у назве возера Асвея. Блізкія яму пашыральнікі -ij-, -uj- у водных назвах тыпу Ілія, Бабруя.'' Суцэльнае ўласнае даследванне. У ніводнай з прыведзеных крыніц назва горада Мёры не згадваецца. А ў Ванагаса не згадваецца і Мярэя. * [[Набіста]] ''Назва Набіста старабалцкага паходжання. Суседства з возерам Абстэрна (іншая назва Обста, ад *Abista) дае падставы меркаваць, што ў аснове назваў абодвух азёраў мела быць Ab-ist-, як у такіх балцкіх гідронімах, як Abista (у Літве ў басейне Нёмана)[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. С. 35.] і Абеста, або Обста (у басейне Сейма на Падняпроўі)[В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 166].'' Назва Набіста ў крыніцах не згадваецца. Далей ідзе ўласнае даследванне з прыцягненнем мноства іншых гідронімаў. * [[Лошыца]] [[Лошыца (жылы раён)]] [[Лошыцкая сядзіба]] ''Звязана або з літоўскім lašėti «капаць», або з аманімічным яму lašėti «блішчэць», lašis «ласось»[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 182.] (назва ласося матываваная яго стракатай, блішчастай луской[В. Н. Топоров. Прусский язык. L. Москва, 1990. С. 109.]).'' Назвы Лошыца ў гэтых кнігах няма. * [[Гайголка]] ''Назва літоўскага паходжання, ад gaigalas «вуцяк». Такога ж паходжання літоўскія водныя назвы Gaigalis, Gaigal-upė[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 103.].'' Гайголка там не згадваецца. * [[Маладзечна]] ''Назва Маладзечна ад назвы прытока ракі Уша ракі Маладзечанкі (*Маладзечны, *Маладзечні), на якой адпачатна паселішча паўстала. Адпачатная балцкая назва ракі звязаная з літоўскім maldas, meldas «трыснёг», ад якога літоўскія гідронімы тыпу Mald-upis, Maldenis[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 202.].'' Маладзечны ці Маладзечанкі ў Ванагаса няма. * [[Сіпа (рака)]] [[Сіпурка (рака)]] ''Назва Сіпа мае балцка-яцвяжскае паходжанне. Літоўскі гідранімічны аналаг — назва ракі *Šipė[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1980. — С. 331.]. У сіпурскай назве корань Sip- пашыраны пашыральнікам -ur-, які вядомы ў літоўскім словаўтварэнні: dubti «угінацца» — duburys «вір», у рачных назвах Ind-ura, Vint-ura[P. Skardžius. Rinktiniai raštai. T. 1. Vilnius, 1996. C. 307—309.].'' Няма там Сіпы і Сіпуркі. * [[Тушчанка]] ''Назва балцка-літоўскага паходжання. Ад літоўскага tuščias, tuštas «пусты», адсюль назва тыпу *Tuščia. Найбліжэйшы гідранімічны адпаведнік — літоўская рачная назва Tušt-upis (каля заходнелітоўскага Цяльшэя) таго ж паходжання[Vanagas A. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. С. 350.].'' Тушчанка там не згадваецца. * [[Бірвета]] ''Назва балцкага паходжання. Аснова гідроніма Bir-ṷ-, ад кораня Bir-[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 65.]. Назва мае «балотную» семантыку.'' Ванагас супастаўляе назву Бірвета з беларускім берва "кладка з бярвенняў на гразкім месцы". * [[Лужасна]] [[Лужаснянка]] ''Назва балцкага паходжання. Корань Lūž- у літоўскім гідроніме Lūž-upis, ён звязаны з літоўскім lūžti «ламацца, ірвацца, гнуцца» і мае канфігурацыйнае значэнне[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 200.]. корань пашыраны тыповым балцкім гідранімічным пашыральнікам -sn-[В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 198.].'' Няма ў гэтых кнігах Лужасны і Лужаснянкі. * [[Лагойск]] [[Лагазінка]] ''старабалцкага паходжання. На гэта паказвае балцкі гідранімічны пашыральнік -(а)z-. Ён вядомы і ў літоўскім словаўтварэнні... [P. Skardžius. Rinktiniai raštai. T. 1. Vilnius, 1996. C. 390.] Назва Лагаза ад індаеўрапейскага *leg- / *log- «накропваць, прасочвацца, распускацца»[J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 657.][H. Krahe. Unsere ältesten Flussnamen. Wiesbaden, 1964. C. 99.].'' Лагаза (Лагазінка, Лагойск) нідзе там не згадваецца. * [[Маларыта]] [[Маларыта (рака)]] [[Рыта]] ''старабалцкага паходжання. Узыходзіць да індаеўрапейскага *rī-ti «цячы», якое ад гнязда *rei- / *rī- / *roi- «цячы», адкуль, напрыклад, лацінскае *rei-ṷo-s «ручай» (> rīvum) або кельцкае *rei-no-s «плынь» (> рака Рэйн)[J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 330—331.][H. Krahe. Unsere ältesten Flussnamen. Wiesbaden, 1964. C. 96.]. Гідранімічныя аналагі — назвы літоўскай ракі Ryt-upis «Цякучая (або Ранішняя) рака» (каля Марыямпале), латышскай Rīta-strauts «Цякучая (або Ранішняя) плынь»[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 279.].'' У прыведзеных крыніцах назваў Маларыта, Рыта няма. * [[Сухадроўка]] ''Назва балцкага паходжання. Поўны аналаг назвы — заходнелітоўскі двухасноўны гідронім Saus-drãv’as. У ім першая аснова — ад літоўскага sausas «сухі», другая ад кораня Drav- / Drev-, які звязаны з індаеўрапейскім *droṷus «плынь», *dreu- «бегчы, імкнуцца»[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1980. — С. 90—91, 292.][J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 204—205.][H. Krahe. Unsere ältesten Flussnamen. Wiesbaden, 1964. C. 44-45, 55.].'' Сухадроўкі ў гэтых кнігах няма (дарэчы, Ванагас на с. 90 корань drav- супастаўляе са старажытнаіндыйскім dravah, dravati). Далей ідзе ўласнае даследванне з прыцягненнем мноства іншых гідронімаў. * [[Сэрвач (прыток Віліі)]] [[Сэрвач (прыток Нёмана)]] ''Першая аснова Serv- таксама ў назве рэчкі Сярвайкі (правы прыток Ловаці), літоўскіх гідронімах Servas, Servelis (назвы азёраў), Sarva (назва ракі). Звязана з літоўскім serventi «паціху цячы, струменіць»[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 296.]. Далей да індаеўрапейскага *sreu- «цячы», *sreṷo- «плынь» і карацейшага *ser- «цячы»[J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 1003.]. Другая аснова назвы Сэрвач тая ж, што і ў назвах Нарач, Іслач і падобных, — Ak-. Яна звязаная з лат. aka «калодзеж», літ. aka(s) «палонка ў лёдзе», лат. akata «вір у рацэ; вочка ў балоце; палонка ў лёдзе»[В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 176.].'' Назвы Сэрвач ў пералічаных крыніцах няма. * [[Віхра]] ''Нягледзячы на павярхоўнае падабенства з віхор, назва Віхра балцкага паходжання. Гідранімічныя аналагі — літоўскія рачныя назвы Vieša, Viešinta, Viešintas, Viešmuo, латышская Viesīte, назва возера Вісяты. Звязана з літоўскім viešmuo «ручай»[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 378—379.].'' Назва Віхра ў Ванагаса не згадваецца. * [[Жыткавічы]] [[Чырвонае (возера)]] ''Назва паселішча пайшла ад назвы ракі Жыдкаўка, што з Жыд-возера цекла ў Прыпяць.'' Няма крыніцы. ''Назва «Жыд» паходзіць ад балцкага кораня *žeid- / *žid- «гарэць; свяціць, ззяць», ад якога літоўскае žydėti «свяціць; цвісці», žaida «агмень (месца для адкрытага агня)». Далей да карацейшага балцкага *žei- / *ži- (з тым жа значэннем), ад якога таксама латышскае zīt «світаць, віднець», zaigs «зіхоткі» (*žei-, -g-), літоўскае žibus «зіхоткі» (*ži-, -b-)[S. Karaliūnas. Iš baltų kalbų puodininkystės terminijos istorijos // Lietuvių kalbotyros klausimai. XVI. 1975. С. 137—141.].'' Няма там ні Жыткавічаў, ні Жыд-возера, ні Жыдаўкі. Сама назва артыкула Каралюнаса ў перакладзе гучыць як "З гісторыі ганчарных тэрмінаў у балцкіх мовах", ён не зусім пра гэта. ''Літоўскія гідранімічныя аналагі — назвы тыпу Žiba, Žiegas, Žied-upė, Žyd-a-upis[ A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 400, 401.].'' І тут таксама няма Жыткавічаў, Жыд-возера і Жыдаўкі. * [[Нямыльня]] ''Адпачатная балцкая форма аднаўляецца як *Nemilnà (Немілна́).'' Няма крыніцы. ''Корань Nem- ад індаеўрапейскага *nem- «гнуць; гнуцца», ад якога і назва Нёмана[J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 764.].'' Нямыльні ў кнізе няма. ''У назве *Немілны корань пашыраны рэдкім балцкім пашыральнікам -ln-, як і ў назве літоўскага возера Asalnai (As-, -ln-)[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981.- С. 48.].'' Няма там гаворкі ні пра Нямыльню, ні пра пашыральнік -ln-. Далей ідуць іншыя ўласныя даследванні. У прыватнасці, у гэтых фантазіях ёсць спасылка і на "Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья". Дык вось, Нямыльня там згадваецца на с. 218 у раздзеле "Славянские названия". * [[Сермеж]] ''Найбліжэйшы гідранімічны аналаг — літоўская рачная назва Serma(s), што лічыцца вельмі архаічнай. Да індаеўрапейскага *sermo- «рака, плынь» і карацейшага *ser- «цячы»[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 296.][J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 909—910.] Таксама рачная назва на прыпяцкім правабярэжжы Цэрэм / Сарэмскі, адпачатная форма якой таксама балцкае *Serm-[О. Н. Трубачев. Труды по этимологии: Слово. История. Культура. Т. 4. Москва, 2009. С. 593—594.]. Корань пашыраны такім самым пашыральнікам, як у назве літоўскай падвіленскай ракі Nemėža[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 227.]'' Ва ўсіх гэтых крыніцах назва Сермеж не згадваецца. * [[Піктуша]] ''Назва балцка-літоўскага паходжання. Звязана з літоўскім piktas "злы; моцны, вялікі". Належыць да шэрагу "злых" гідронімаў, тыпу Pikt-ežeris, Pikt-upė (piktas "злы; моцны", ežeras "возера", upė "рака")[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 258.].'' Піктушы тут няма. * [[Вір (возера)]] [[Чорны Вір]] [[Вір (рака)]] ''Водныя назвы Вір (найменей некаторыя з іх), магчыма, перакладаюць папярэднія балцкія гідронімы тыпу назвы правага дзесенскага прытока (ніжэй Чарнігава) Верапета (руск.: Верепето, Верепета)[П. Л. Маштаков. Список рек днепровского бассейне. С.-Петербург, 1913. С. 211.]'' Хлусня, кніга Маштакова - гэта проста спіс назваў рэк у басейне Дняпра, пра паходжанне гэтах назваў у яго не сказана ані слова. ''ад літоўскага verpetas «вір; крыніца», verpti «моцна цячы; віраваць»[В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 179.].'' Назва Вір тут не згадваецца. * [[Рэпалава]] ''Вядомы літоўскі антрапонім Rėpalis, ён звязаны з літоўскім rėpti "хапаць, грабастаць"[Lietuvių pavardžių žodynas. L-Ž. Vilnius, 1989. С. 598.].'' Рэпалава там не прыгадваецца, ёсць толькі прозвішча Repalis і дарэчы тлумачыцца зусім па-іншаму. * [[Ведрыч (рака)]] ''У аснове назвы — адзін з варыянтаў балцкай гідранімічнай асновы Ud- : Vad- : Ved-, якая звязаная з лат. ūdens, пруск. (w)undan, літ. vanduo «вада», яцвяжскім *udā «вада; рака».'' Няма крыніцы. ''Гэтая аснова ў балцкіх назвах такіх рэк, як літоўскія Vedega (Vadaga), Vadaktis, Ūdara[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. С. 351, 358.]'' Ведрыч там не прыгадваецца. Ды і тлумачыць пералічаныя літоўскія назвы Ванагас па-рознаму. ''пруская *Vadanga (> Wadangen), пасожская Удага, падняпроўскія Ведаса, Ведага[Топоров В. Н., Трубачев О. Н. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. — М., 1962. — С. 129, 157, 169—170, 178, 211.]'' Фантазіі. Тапароў супастаўляе Ведрыч толькі з назвамі Ведзерка, Ведра і Ведрыца (ад асновы *veder-), іншыя ж назвы ён тлумачыць па-іншаму. ''У назве Ведрыч корань Ved- пашыраны з дапамогай пашыральніка -r-. Ён шырока прысутны ў літоўскім слова- і назваўтварэнні: kupti «уздымацца» — kupra «горб», liepa «ліпа» — Lieporas «Ліпавы (ручай)»[P. Skardžius. Rinktiniai raštai. T. 1. Vilnius, 1996. C. 298—309.].'' Тут Ведрычы няма. Дарэчы, гэты том выбраных твораў Скарджуса мае назву "Lietuvių kalbos žodžių daryba", г. зн. "Словаўтварэнне літоўскай мовы". Тапанімія Беларусі там не разглядаецца ў прынцыпе, кніга зусім не пра гэта. Таму спасылкі на Скарджуса тут з'яўляюцца падманам. * [[Крэва]] ''Найверагодней тапонім «Крэва» ўтварыўся ад рачной назвы тыпу літоўскага гідроніма Krevė (рака на поўначы ад літоўскіх Кейданаў)[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. C. 165.]. Такую назву магла мець крэўская рэчка, цяпер вядомая як «Крэўлянка».'' Назвы мястэчка Крэва там няма. * [[Судабле]] [[Судабоўка]] ''Рачная назва балцкага паходжання, ад першапачатковага *Судаба. Корань Sud- як у літоўскіх гідронімах Sudarvė, Sudota, Sūduonia, якія звязваюцца з літоўскім sūduva "твань у балоце"[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. С. 318-319.].'' Судабле і Судабоўкі ў Ванагаса няма. ''Пашыральнік -b- як у назве рэчкі Налібаўкі (< *Наліба, Nal-ib-), які выкарыстоўваецца ў літоўскім словаўтварэнні (kan-ėti «бедаваць, мучыцца» — kan-yb-a «ссохлік, заморак»)[P. Skardžius. Rinktiniai raštai. T. 1. Vilnius, 1996. C. 92.].'' Насамрэч гаворка ў крыніцы ідзе аб словаўтваральных суфіксах літоўскай мовы, ніякіх гідронімаў там няма. * [[Каспля]] ''Першая аснова Кас- з цягам часу зведала эвалюцыю ад *Kŭs- праз *Къс-. Яна звязаная з прускім kusis, літоўскім kusulas «камар». Гэтая аснова таксама ў назвах ракі Касня (прыток волжскай Вазузы) на Смаленшчыне на ўсходзе ад Касплі, сожскай ракі Касінка (каля Касінкі — рэчка з назвай-перакладам «Камароўка»)[В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 190.].'' Насамрэч, рака Каспля ў гэтай кнізе сустракаецца толькі на с. 237 і там няма ані слова пра значэнне асновы ў гэтай назве. ''Прамы літоўскі гідранімічны адпаведнік — рачная назва Kus-upė[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 175.].'' А тут увогуле Каспля не згадваецца. * [[Дубасна]] ''Корань Dub- ад літоўскага dubti «ўгінацца», duburys «рачны вір (паглыбленае, „увагнутае“ месца)». З ім літоўскія гідронімы тыпу Dubė, Dubis, Dubija, Dubinga, Dubysa[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 93.]. Корань пашыраны гідранімічным пашыральнікам -sn-. Ён таксама ў назвах задзвінскага возера Мядзесна, дзвінскай ракі Лужасна, дняпроўскіх рэк Опісна (< *Apesna), Нерасна, Турасна[В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 198.]. Гэты пашыральнік прысутны і ў літоўскім назва- і словаўтварэнні: upė «рака» — upėsnis «рачулка; месца, дзе цекла рэчка або дзе рэчка ўцякае ў возера»[P. Skardžius. Rinktiniai raštai. T. 1. Vilnius, 1996. C. 291—292.].'' Нідзе з пералічаных крыніц назва ракі Дубасна не прыгадваецца. * [[Налібакі]] [[Налібаўка]] [[Налібоцкая пушча]] ''Звязаная з балцкім гідранімічным коранем Nal-, ад якога назва літоўскага возера Nalija, балота Nal-raistis, балцкай назвай з-пад Ноўгарада *Nolia / Nolė. Далей да індаеўрапейскага *(s)na- «цячы», пашыранага пашыральнікам -l-[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 223.].'' Налібак, Налібаўкі, Налібоцкай пушчы ў крыніцы няма. ''Корань Nal- пашыраны пашыральнікам -b-, які выкарыстоўваецца ў літоўскім словаўтварэнні (kan-ėti «бедаваць, мучыцца» — kan-yb-a «ссохлік, заморак»)[P. Skardžius. Rinktiniai raštai. T. 1. Vilnius, 1996. C. 92.].'' У кнізе проста гаворыцца пра суфікс -yba і падобныя ў літоўскім словаўтварэнні, пералічаных вышэй тапонімаў там няма. * [[Вацлаў Пануцэвіч]] ''Папуцэвіч — ад балцка-літоўскага аднаасноўнага антрапоніма (колішняга імя) «Папуціс», які даў і сучаснае літоўскае прозвішча Paputis. У ім антрапанімічны суфікс -ut- і корань Pap-, які і ў іншых літоўскіх антрапонімах Papas, Papeika, Papelis, Papšys. Корань звязваецца з літоўскім papas «грудзі; смочка; покаўка, пупышка (на дрэве)»[Lietuvių pavardžių žodynas. L-Ž. Vilnius, 1989. C. 391.]'' Papas, Papeika, Papelis, Papšys у крыніцы ёсць, а Папуцэвіча, Папуціса і Paputis няма. ''з латышскім pāpa, pāpis, pāpulis «покаўка, пупышка». Тыпалагічная паралель — прозвішчы «Цыца», «Цыцка»[М. В. Бірыла. Беларуская антрапанімія. 2. Прозвішчы, утвораныя ад апелятыўнай лексікі. Мінск, 1989. С. 441.].'' У Бірылы з пералічанага ёсць толькі Цыца і Цыцка. * [[Убарць]] ''Назва Убарць балцкага паходжання. У аснове назвы Убарць — корань ub-, які таксама ў назве ракі Убедзь (правы прыток Дзясны паміж Чарнігавам і Ноўгарадам-Северскім)[П. Л. Маштаков. Список рек днепровского бассейна. С.-Петербург, 1913. С. 206.].'' Хлусня, кніга Маштакова - гэта проста спіс рэк дняпрўскага басейна, дзе ані слова пра іх паходжанне, пра тое, дзе які корань і г. д. ''Корань ub- у назве Убарць пашыраны з дапамогай пашыральніка -rt-, які вядомы ў літоўскім словаўтварэнні (kabti «віснуць» — kabartai «звіслая „бародка“ пад дзюбай пеўня») і ў балцкай гідраніміі: возера Тумерта на Верхнім Падзвінні, рака Уперта на Павоччы, літоўская рака Gomerta[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. С. 119.].'' Адзінае што ёсць у Ванагаса з усяго пералічанага - гэта гідронім Gomerta. Дарэчы там напісана, што ў ім суфікс -erta, а не -rt-. Усё астатняе - прыдумана. ''Ад кораня ab- пайшлі балцкія гідронімы Abista, Абеста, Абстэрна, Обаль, Аболе[В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 166.][A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. С. 35.].'' Насамрэч, на с. 175 у Тапарова напісана, што ў назвах Обаль, Аболе корань *абъл-/*объл-, які ён параўноўвае з літ. obuolys, лтш. abols "яблыка", Абстэрна там увогуле няма. А ў Ванагаса не згадваюцца Абстэрна, Обаль, Аболе. * [[Обаль (рака)]] [[Абалянка (рака)]] [[Аболе]] [[Обаль (возера)]] [[Обалінец]] ''Корань Ab- такі самы, як у латышскіх гідронімах тыпу Abula, Abuls, Abava[K. Būga. Rinktiniai raštai. Vilnius, 1961. C. 534—535.]'' Назвы Abava там няма і Буга нічога на піша аб тым, што ў гэтых назвах менавіта корань Ab-, а не нейкі іншы (напрыклад abal). ''у назве ракі Абельна на Верхнім Павоччы. Ад індаеўрапейскага ab-, якім пазначаліся рачныя, цякучыя воды[H. Krahe. Unsere ältesten Flussnamen. Wiesbaden, 1964. C. 41.].'' А ў Краэ наогул не прыгадваюцца Обаль, Абалянка, Аболе, Обалінец, Абельна. Далей ідзе ўласнае даследванне пра разнастайныя гідронімы. * [[Аткыльня]] ''Першапачатковая форма захавалася ў назве возера Акельня'' Няма крыніцы. ''Корань Ak- звязаны з лат. aka «калодзеж», літ. aka(s) «палонка ў лёдзе», лат. akata «вір у рацэ; вочка ў балоце; палонка ў лёдзе»[В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 176.].'' У рэчаіснасці ж, у крыніцы напісана, што назва Аткільня магчыма з балт. at- + kil- "поднимать(ся), происходить". * [[Мокіш]] ''Звязана з літоўскім mokšė «мокрае, вільготнае месца» (ад mokas «густая гразь» з дапамогай пашыральніка -š-)[P. Skardžius. Rinktiniai raštai. T. 1. Vilnius, 1996. C. 315—316.]'' Адзінае што там ёсць - гэта тое, што ў слове mokšė суфікс -š-, пра назву Мокіш ні слова. ''makašyti «брысці па гразі», далей да літоўскага makoti «брысці (праз гразь)», makynė «балаціна», maknus «топкі», латышскага makņa «балаціна, балоцістае месца»[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 202.].'' Таксама гідроніма Мокіш няма. Дарэчы няма там і слова makašyti у якасці тлумачэння літоўскіх гідронімаў. * [[Чарэйскае возера]] [[Чаросава (возера)]] ''Назва балцкага паходжання. З шэрагу азёрных назваў Чэрас (каля Мёраў), Чаросава (каля Лепеля), Чэраскія (група азёраў у вярхах ракі Таропы), сюды ж і назвы прыпяцкай ракі Чарэса, дзесенскай ракі Чарэска[В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 212.]. Корань Ker- (> Чер-) ад літоўскага keroti «расці, разрастацца» (прыставачнае už-keroti «зарастаць, абрастаць»). Гідранімічныя аналагі — літоўскія водныя назвы *Kerėsa (> Kerės-upis), Kerotis, Kerūlė[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 153—154.].'' Ні там, ні там Чарэйскае і Чаросава возера не згадваецца. Далей таксама ідзе ўласнае даследванне з прыцягненнем розных назваў. * [[Ненач]] ''Гідранімічныя аналагі — літоўскія водныя назвы Nota, Notė, Notija, Notera[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 231—232.], пруская *Nātangā (ад гэтага гідроніма назва прускага племя натангаў).'' Ненач там не згадваецца. ''Гэтыя назвы ад захаванага ў гідраніміі балцкага *nātā «цячэнне», якое з дапамогай пашыральніка -t- ад індаеўрапейскага *(s)na- «цячы»[J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 971—972.].'' А тут няма ані пералічаных вышэй гідронімаў, ані балцкага *nātā. * [[Белагаловае]] ''Першая аснова гэтай назвы — літоўскае balas, baltas «белы» (яно ж і ў балцкай назве ракі Балы на прыпяцкім правабярэжжы[О. Н. Трубачев. Труды по этимологии: Слово. История. Культура. Т. 4. Москва, 2009. С. 497, 594.]).'' Трубачоў гэта пісаў пра гідронім Балы, а не Белагаловае. ''Другая аснова ад літоўскага galva «галава; перад, верх»[В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 177.].'' Тапароў пісаў пра раку Бологоловка ў басейне ракі Сож, а не пра возера Белагаловае. * [[Веліж]] ''Назва Веліж (Вялі́ж) паходзіць ад назвы рэчкі Вялі́жкі, ля ўпадзення якой у Дзвіну паселішча знаходзіцца.'' Няма крыніцы. ''Першапачатковая форма гэтага гідроніма — Вялі́жа. На гэта паказвае назва ракі Буліжа, што цячэ недалёка ад Вяліжы (прыток дзвінскай ракі Касплі, што ў Дзвіну ўцякае ніжэй за ўпадзенне Вяліжы). У абодвух гэтых гідронімаў карані пашыраныя пашыральнікам тыпу -iž-, як у літоўскіх гідронімах тыпу Gabižis, Gumyža[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 101, 127.][В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 169.]. Пашыральнік -ž- выкарыстоўваецца ў літоўскім слова- і назваўтварэнні, утвараючы вытворныя формы (varlė «жаба» — varlėža «жабка»)[P. Skardžius. Rinktiniai raštai. T. 1. Vilnius, 1996. C. 391.]. Гідранімічны корань Vel- на Верхнім Падзвінні таксама ў балцкіх назвах возера Веліста, ракі Веляса (Vel- + -st-, -s-). Балцкія гідранімічныя адпаведнікі — літоўскія Veliuona, Velionė, Vel-upys, Vėlys, латышскія Vel-upīte, Vellezers[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. С. 370.].'' Нідзе ў гэтых крыніцах Веліж, Вяліжа ці Буліжа не згадваюцца. Суцэльная адсябяціна. * [[Гавязнянка]] ''Корань такі ж, як і ў балцкіх назвах нёманскіх рэк Гаўя, Гуя, ад індаеўрапейскага *gēu- / gū- «гнуць, крывіць». Ад яго таксама літоўскае gau-r-as «волас», gu-r-as «вяршыня пагорка», gu-g-a «пагорак; гузак; горб»[J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 393—398.].'' Няма ў крыніцы нічога падобнага. ''Корань пашыраны балцкім пашыральнікам -zn-, які таксама ў назвах «лісіных» рэк Лапузна (прыток дзесенскай Наўлі), Лопазна (прыток сожскай Іпуці), ад літоўскага lapė «ліса»[В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 192, 194.].'' Хлусня, няма там ні Гавязнянкі, ні разважанняў пра тое, які пашыральнік і корань у назвах Лапузна і Лопазна ("форма балт. первоисточника неясна"). * [[Сянно]] [[Сянна (рака)]] [[Сянно (возера)]] [[Жыварэзка]] ''Назва Сянна паходзіць ад аднайменнага возера, на якім паселішча паўстала. Гідронім Сянно балцкага паходжання, ад кораня Sain-[B. H. Топоров. Балтийский элемент в гидронимии Поочья. II // Балто-славянские исследования. 1987. Москва, 1989. С. 47.]. Звязана з літоўскім at-sainus «павольны, неахайны, лянівы»[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 293—294.]. Далей да аднаго са значэнняў індаеўрапейскага *sei- : si- «слабець; вялы, слабы, лянівы; апускацца, пагружацца» (> «ціхі, спакойны»)[J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 890—891.].'' У ніводнай з пералічаных кніг назва Сянно (Сянна) не сустракаецца. ** {{N}} цалкам выдаліў як безкрынічнае ва ўсіх названых артыкулах. --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 09:07, 15 мая 2025 (+03) * [[Усвейка]] [[Усвяты]] [[Ушача]] [[Ушачы]] [[Усвяча]] [[Уша (прыток Віліі)]] [[Уша (прыток Бярэзіны)]] [[Уша (прыток Нёмана)]] ''Гэты корань звязваюць з індаеўрапейскім *aus- / *us- «блішчэць, ззяць», ад якога літоўскае aušra «зара», apy-ūšris «час перад світанкам», латышскае *Ūss (балцкае боства зары)[Топоров В. Н. Балтийский элемент в гидронимии Поочья III // Балто-славянские исследования 1988—1996. Москва, 1997. С. 282—283.][J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 86—87.].'' У гэтых крыніцах пералічаныя тапонімы не згадваюцца. * [[Усяжа (рака)]] Тое ж самае. Далей: ''У назве Усяжа корань Us- пашыраны балцкім пашыральнікам -ing-, як у назве Аражня / Аряжня (< Ar-ing-in-)[В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 199.].'' На самой справе, адзінае, што напісана ў крыніцы, так гэта тое, што назву Аражня можна параўнаць з ст.-пруск. Aryngine. Пра пашыральнік -ing- і Усяжу - выдумка. * [[Арыжня (рака)]] ''Назва старабалцкага паходжання. Адпачатная форма была блізкая да прускай азёрнай назвы Aryngine (Ar-, -ng-, -n-), потым дала форму тыпу «Аряжня»[В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 199.].'' Пра падзеленне назвы на састаўныя часткі Ar-, -ng-, -n- там няма. ''Корань ад балцкага *ar-, індаеўрапейскага *ar-, *er- / *or- «рухацца»[H. Krahe. Unsere ältesten Flussnamen. Wiesbaden, 1964. C. 45—47.].'' У крыніцы няма ні Арыжні, ні балцкага *ar-. ''Ён таксама ў літоўскім гідроніме Arina, латышскім Aruona[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 47.].'' Тут таксама няма Арыжні. Дарэчы, Ванагас не называе гэты корань балцкім, а разглядае яго як агульнаіндаеўрапейскі. * [[Рапуса]] ''У назве Рапусы вылучаецца балцкі гідранімічны пашыральнік -usa, як у назвах дзесенскай ракі Нярусы, прускай ракі Narussa[В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 198.].'' Няруса і Narussa там ёсць, Рапусы няма. * [[Мядзесна]] ''Найбліжэй з гідранімічным коранем Med- звязанае літоўскае medis «дрэва», medė «гай», ад балцкага *medja(n) «лес». Далей да індаеўрапейскага *medhi̯os- «сярэдні, сярэдзінны» — лес разумеўся як тое, што знаходзіцца паміж паселішчамі[J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 706—707.].'' Назвы Мядзесна і ўвогуле разважанняў, што "найбліжэй з гідранімічным коранем Med- звязанае літоўскае medis...", там няма. ''Корань Med- пашыраны ў назве Мядзесна балцкім гідранімічным пашыральнікам -sn-. Ён таксама ў дзвінскім гідроніме Лужасна недалёка ад Мядзесны, у дняпроўскіх балцкіх гідронімах Апісна, Нерасна, Турасна і інш.[В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 198.]'' На самай справе, гідронім Мядзесна ў гэтай кнізе прыгадваецца толькі на с. 225, дзе гаворыцца, што ён мае фінскае паходжанне. * [[Сярвайка]] ''Назва балцкага паходжання. Аснова Serv- таксама ў балцкай назве рэчкі Сэрвач (прыток Віліі), літоўскіх гідронімах Servas, Servelis (назвы азёраў), Sarva (назва ракі). Звязана з літоўскім serventi «паціху цячы, струменіць»[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 296.]. Далей да індаеўрапейскага *sreu- «цячы», *sreṷo- «плынь»[J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 1003.].'' Ні там, ні там Сярвайка, Сэрвач не сустракаюцца. * [[Свіліца]] [[Падсвілле]] [[Свольна (рака)]] ''Гідранімічныя аналагі — літоўскія гідронімы Svilė, Svyla, назва ракі Свілка на Падзвінні (каля Лынтупаў). Роднасны корань у гідронімах Svalė, Svalia, Svolis[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 322—323.], у прускім тапоніме Swolow, балцкіх назвах рэк Своланка на Верхнім Павоччы[В. Н. Топоров. Балтийский элемент в гидронимии Поочья. III // Балто-славянские исследования. 1988—1996. Москва, 1998. С. 307.]. Звязана з літоўскім svilti «гарэць без полымя, прыгараць; „гарэць“ ад холада». Далей да індаеўрапейскага *sṷel- «тлець, гарэць»[J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 1045.].'' Нідзе з паказаных крыніц Свіліца, Падсвілле, Свольна не згадваюцца. * [[Жлобін]] ''Назва Жлобін балцкага паходжання — найімаверней гідранімічнага (адпаведная водная назва да сёння не захавалася). Назоўны адпаведнік на тэрыторыі цяперашняй Беларусі — возера Жлобін каля Баранавічаў (цяпер у складзе горада).'' Няма крыніцы. ''Гідранімічныя аналагі — літоўскае Globys (рака), прускае Globe (возера). Яны звязаныя з літоўскім globti «ахопліваць, ахінаць»[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 118.]. Далей да індаеўрапейскага *gleb(h)- «сціскаць» (ад карацейшага *gel- «сціскаць; акруглы»)[J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 357, 359—360.].'' У гэтых крыніцах Жлобін не сустракаецца. ''Назва Жлобін з таго ж семантычнага шэрагу, што і балцкія назвы рэк тыпу Горадзен (> Гараднічанка), Гамея (> Гамяюк), якія ўзыходзяць да каранёў *gher(d)- «ахопліваць; агароджваць», *gem- «хапаць, сціскаць». Такія назвы адлюстроўваюць канфігурацыйныя асаблівасці адпаведнай ракі ці возера[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 118.].'' А тут не сустракаюцца Горадзен (Гараднічанка), Гамея (Гамяюк). ''У беларускай антрапаніміі вядомыя прозвішчы Глоба, Глобус, Жлоба, Жлобіч[М. В. Бірыла. Беларуская антрапанімія. Мінск, 1969. С. 111, 146.], якія могуць быць варыянтамі кораня *glob-.'' Таксама Жлобіна няма. Суцэльнае арыгінальнае даследванне. * [[Барысаў]] ''На думку Ткачова, гэта сведчыць, што назва Барысава — не адыменная, а паходзіць ад ракі Барысы.'' Няма крыніцы. ''Калі рачная назва Барыса існавала, то яна балцкага паходжання.'' Няма крыніцы. ''Балцкі гідранімічны пашыральнік -is- у гідронімах тыпу Dubysà, Lavysà, у тапоніме Kilbisai[P. Skardžius. Rinktiniai raštai. T.1. Vilnius, 1996. С. 313—314.]. Адпачатная балцкая форма мусіла быць тыпу Barysà. Корань Bar- у літоўскіх рачных назвах Barys, Bar-upė, якія лічацца вельмі старажытнымі. Той жа корань, з пашыральнікам -t-, і ў літоўскіх гідронімах тыпу Bartuva, у назве прускай ракі *Barta (ад яе мела пайсці назва зямлі прускага народу бартаў), у якіх аснову Bar-t- звязваюць з індаеўрапейскім *bher- «булькатаць; імкліва рухацца»[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 58, 59.][V. Mažiulis. Prūsų kalbos etimologijos žodynas. Vilnius, 2013. C. 71—72.][J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 132—133.].'' Нідзе ў гэтых крыніцах горад Барысаў ці меркаваная рэчка Барыса не згадваюцца. Дарэчы, Ванагас пра гідронімы Barys, Bar-upė піша, што іх паходжанне незразумелае і для іх вытлумачэння выкарыстоўвае старажытнарускае, украінскае і ілірыйскае словы. * [[Дрывяты]] ''У назве *Druvintas (> Дрывяты) корань Druv- пашыраны пашыральнікам -nt-, як і ў назве возера Вісяты (ад формы тыпу літоўскай азёрнай назвы Viešintas)[K. Būga. Rinktiniai raštai. T. 3. Vilnius, 1961. С. 546.].'' Вісяты там ёсць, а вось Дрывят і разважанняў пра пашыральнік у назве Вісяты няма. * [[Нешчарда (возера)]] [[Нешчарда (рака)]] ''Назва Нешчарда — балцкага паходжання. Назву складаюць прыстаўка Ne- і корань skard-. З дапамогай прыстаўкі Ne- аформленыя назвы задзвінскіх азёраў Нявежа, Няклея, Нядружна і інш. Яна ж у літоўскіх гідронімах тыпу Nestrėvis «Нецякучае (возера)» (ад strėvus «плыткі, цякучы»)[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 229.]. Корань skard- у літоўскіх гідронімах тыпу Skardis, Skardžius, Skardelis, Skard-upis. Ад літоўскага skardis «круты схіл, бераг», skardyti «адсякаць, адразаць, аддзіраць»[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 301.]. Далей да індаеўрапейскага *(s)ker-d-[J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 940—941.].'' Суцэльныя фантазіі, ва ўсіх крыніцах назва Нешчарда адсутнічае. * [[Лавоша (рака)]] ''Назва Лавоша балцкага паходжання. Гідранімічны корань Lav- таксама ў літоўскай рачной назве Lavysa (рака, з якой выцякае возера Lavysas), якая далей звязаная з гідронімамі Lūvas, Lojis[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 182, 184.].'' Лавошы тут няма. Дарэчы Ванагас піша, што паходжанне кораня ў назве Lavysa незразумелае і для ягонага тлумачэння прыводзіць славенскае lava, нямецкія, грэцкія і іншыя словы. ''Ад індаеўрапейскага *lou- са значэннем «умываць, мыць, купаць» (> «ліцца», «жолаб, роў»)[J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 692.]. У назве Лавоша корань Lav- пашыраны пашыральнікам -š- (> -oš-), які выкарыстоўваецца ў літоўскім слова- і назваўтварэнні, а таксама прысутны ў гідронімах Nalošas, Gailėšis, Lapišius, Pelyša[P. Skardžius. Rinktiniai raštai. T. 1. Vilnius, 1996. C. 316—318.].'' У гэтых крыніцах Лавоша таксама адсутнічае. * [[Чавусы]] ''Згодна з антрапанімічнай версіяй, назва «Чаусы» звязаная з зафіксаванымі на Верхнім Падняпроўі прозвішчамі Чаус, Чаусаў. Тая ж будова і ў падняпроўскіх прозвішчах Браусаў, Брэусаў, Леус, Паус, Рэус. У беларускай антрапаніміі такія прозвішчы пакідаюцца без вытлумачэння[М. В. Бірыла. Беларуская антрапанімія. Мінск, 1969. С. 62, 249, 304, 358, 441.].'' Па-першае, Бірыла нічога не пісаў пра паходжанне назвы города Чавусы, ягоная кніга прысвечаная прозвішчам, а не тапонімам. Па-другое, у Бірылы зусім няма ніякіх разважанняў пра нейкую быццам агульную будову пералічаных вышэй прозвішчаў. Па-трэцяе, на с. 444 ён звязвае прозвішча Чавус з рэг. чавус, чаус "чыгун", тур. чавуш "сяржант, унтэр-афіцэр". ''Паўночнасмаленскі тапонім Чаусава, аднак, гідранімічнага паходжання, стаіць на рацэ Чэусаўка. Той жа корань Чэус- у назвах малых ручаін Чэусен (у вярхоўях ракі Угры), Чэусаўская (прыток ракі Клядзейкі каля Серпухава). У гэтых гідронімах корань Čaus- / Čeus- (можа быць з балцкім пашыральнікам -in-) суадносіцца з балцкімі гідронімамі літ. Čiauša, лат. Čauša (ад *Kiauša). Яны звязаныя з літоўскім kiaušinti «павольна ісці», kiausti «знікаць, спыняцца ў росце» і пазначалі павольную плынь[Топоров В. Н. Балтийский элемент в гидронимии Поочья III // Балто-славянские исследования 1988—1996. Москва, 1997. С. 293—294.]'' У крыніцы гаворка ідзе пра гідронімы Чеусен і Чеусовская ў Павоччы, пра горад Чавусы ці Чаусава ані слова. ''далей да індаеўрапейскага *(s)keu-[J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 951—953.].'' Чавусаў і тут таксама няма. * [[Чэрыкаў]] ''Корань Чэр- таксама ў такіх прозвішчах з усходу Беларусі тыпу Чэ́ранда, Чэ́расеў, Чэ́рачэнь. Этымалогія гэтага кораня ў беларускай антрапаніміі недастаткова прасветленая[М. В. Бірыла. Беларуская антрапанімія. Мінск, 1969. С. 457.].'' З усяго пералічанага ў Бірылы згадваецца толькі прозвішча Чэранда, без указання які ў ім корань. Астатніх прозвішчаў і назвы горада Чэрыкаў там няма. ''Той жа корань у балцкіх азёрных назвах Чэрас (каля Мёраў і ў вярхах ракі Таропы), ад кораня Ker-[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 153—154.].'' Зноў хлусня, няма там згадкі ні пра Чэрыкаў, ні пра Чэрас. * [[Францішак Кушаль]] ''Прозвішча Кушаль балцкага паходжання, звязана з літоўскім kušlys «сляпец» (хто падслепаваты). Ад яго літоўскі антрапонім Kušlys[Lietuvių pavardžių žodynas. А-К. Vilnius, 1985. С. 1140.]'' У гэтым слоўніку літоўскіх прозвішчаў згадваецца толькі літоўскае прозвішча Kušlys, беларускага Кушаль - няма. ''тапонімы Кушляны, Кушлі, Кушлікі. Аснова Kušl- сустракаецца ў літоўскай антрапа- і тапаніміі[В. Н. Топоров. Прусский язык. I-K. Москва, 1984. С. 361.].'' А тут ёсць толькі тапонімы Кушлікі і Кушлi без дакладнага вытлумачэння, прозвішча Кушаль таксама няма. * [[Скупа]] ''Корань Skup- звязаны з літоўскім skupstas «куст», латышскім skupsna, skupšķis «малы лясок» (skup- + -st-, -sn-, -šķ-). Далей да індаеўрапейскага *(s)keup- «гронка, чуб, пук»[J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 956.].'' Хлусня, і блізка нічога падобнага там няма, акрамя існавання індаеўрапейскага *(s)keup. * [[Вялікая Восмата]] ''Корань Asm- у балцкіх рачных назвах, што вар’іруюцца як Осма / Восма / Восьма, на Верхнім Падняпроўі і Верхнім Павоччы. Іх адпачатная форма аднаўляецца як *Asma[В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 165, 181, 200.][Топоров В. Н. Балтийский элемент в гидронимии Поочья III // Балто-славянские исследования 1988—1996. Москва, 1997. С. 301—302.][В. Н. Топоров. «Baltica» Подмосковья // Балто-славянский сборник. Москва, 1972. С. 255.]. Аснова Asm- з’яўляецца дыялектным варыянтам асновы Ašm- (як Asv- i Ašv- у гідронімах Asveja і Ašva, Ašvija, ад літоўскага ašva «кабыла»[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 49, 50.]). Асновы Akm- і Ašm- паходзяць ад варыянтаў індаеўрапейскага *ak- / *ak'- «востры». Ад першага ў літоўскай мове akmen- «камень», ад другога — ašmen- «вастрыё» і (на перыферыі мовы) ašmen- «камень»[Топоров В. Н. Две заметки из области балтийской топонимии (этимологический аспект) [1959] // В. Н. Топоров. Исследования по этимологии и семантике. Т.4. Кн. 2. М., 2010. С. 74—77.]. У назве Асмата корань Asm- пашыраны з дапамогай -at-. Той жа пашыральнік у назвах рэчак Гардата, Аката (> Акатаўка, прыток Гардаты) на Верхнім Павоччы[В. Н. Топоров. Балтийский элемент в гидронимии Поочья. III // Балто-славянские исследования. 1988—1996. Москва, 1998. С. 293.], у літоўскіх гідронімах тыпу Amata, Žlagatas, Kamatis. Ён шырока выкарыстоўваўся ў літоўскім назва- і словаўтварэнні (gyvas «жывы» — gyvata «жыццё»)[P. Skardžius. Rinktiniai raštai. T. 1. Vilnius, 1996. C. 334—338.].'' У ніводнай з паказаных крыніц назва Восмата не сустракаецца. * [[Макоўза]] ''Балцкія гідранімічныя аналагі — літоўскія водныя назвы Makys (возера), *Makia (рака), Mak-a-raistis (балота), латышскае Maka, назва дняпроўскай ракі Маконя (прыток бярэзінскай Ушы).'' Крыніцы няма. ''Гідранімічны корань Mak- звязаны з літоўскім makoti «брысці (праз гразь)», makynė «балаціна», maknus «топкі», латышскім makņa «балаціна, балоцістае месца»[ A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 202.]. Рэдкі пашыральнік -auz- таксама ў літоўскім мікратапоніме (назва балаціны) Ramaũzė (< Ramaũza «Рамоўза», ад ramus «спакойны»)[ A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 272.].'' Назва Макоўза ў Ванагаса не сустракаецца. Няма тут і разваг аб тым, які суфікс у назве Ramaũzė. * [[Супрасль]] ''Назва паселішча паходзіць ад рачной назвы балцка-яцвяжскага паходжання. Адпачатна ўяўляла сабой злучэнне кораня Spran(d)- і пашыральніка -sl-[ P. Skardžius. Rinktiniai raštai. T. 1. Vilnius, 1996. C. 163—164.].'' У крыніцы ёсць толькі пра суфікс -sla- ў літоўскіх словах, усё астатняе - прыдумана. ''Гэты ж пашыральнік ёсць і ў назве ракі Нерасль, што таксама ўпадае ў Нараў. Корань Spran(d)- звязаны з літоўскім spręsti (spren(d)sti) «уціскаць; выцягваць; крочыць вялікімі крокамі», sprandyti «цягнуць, расцягваць».'' Няма крыніцы. * [[Нясвіж]] ''Назва Нясвіж гідранімічнага паходжання, ад назвы не лакалізаванай на сёння ракі *Нясвіжа.'' Няма крыніцы. ''Тапонім утварыўся так жа сама, як ад назвы дзвінскага прытока ракі Вяліжы (> Вяліжка) утварылася назва горада Веліж.'' Няма крыніцы. ''Корань *Nes-ṷ- (варыянт старой ṷ-асновы ад кораня *Nes-) у назвах *Нясвяча (> Нясвячка[П. Л. Маштаков. Список рек днепровского бассейна. С.-Петербург, 1913. С. 150.], ад *Nes-v-int-a, злучае Сяргееўскае возера з ракой Пціч) і *Несва (> Несвіца[П. Л. Маштаков. Список рек днепровского бассейна. С.-Петербург, 1913. С. 160.], прыток Брагінкі, у міжрэччы Дняпра і Прыпяці перад самымі іх сутокамі).'' Маштакоў у прынцыпе не пісаў зусім нічога пра паходжанне ніякіх гідронімаў, пра іх карані і т. п., ягоная праца - гэта проста спіс назваў рэк і болей нічога! ''Корань *Nes- таксама ў назвах Неса[Топоров В. Н. Балтийский элемент в гидронимии Поочья III // Балто-славянские исследования 1988—1996. Москва, 1997. С. 281—282.] (у басейне дзесенскай ракі Нярусы), *Несла (< *Nes-l-, тры прыпяцкія ракі, адна верхнедняпроўская), *Нясета (< *Nes-et-, прытокі дняпроўскай Бярэзіны і прыпяцкай Пцічы)[В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 198—199.]. Меркаваная нясвіжская рака мусіла знаходзіцца зусім паблізу пціцка-прыпяцкага агмяня рэк з назвамі ад кораня *Nes- (тры пціцкія, тры прыпяцкія), працягваючы яго на нёманскія вярхі. Пашыральнік тыпу -iž- як у літоўскіх гідронімах тыпу Gabìžis, Gumýža[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 101, 127.], у назве дзвінскай ракі Буліжа (цячэ побач з Вяліжай)[В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 169.]. Пашыральнік -ž- выкарыстоўваецца ў літоўскім слова- і назваўтварэнні для вытворных формаў (varlė «жаба» — varlėža «жабка, жабуля»)[P. Skardžius. Rinktiniai raštai. T. 1. Vilnius, 1996. C. 391.]. Імаверны фанетычны варыянт таго ж кораня *Nas- у назвах літоўскай ракі Nas-upis[Vanagas A. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. С. 224.], ракі Насва (у басейне Ловаці, на поўначы старабалцкай тэрыторыі)[Р. А. Агеева. Гидронимия Русского Северо-Запада как источник культурно-исторической информации. Москва, 2004. С. 193.].'' Нідзе ў гэтых крыніцах пра Нясвіж ці нейкую меркаваную нясвіжскую рэчку няма ані слова. Усё прыцягнута да Нясвіжа за вушы. (а ў Тапарова таксама няма Буліжы). * [[Віхолка (сяло)]] ''Корань Віх- такі ж, што і ў назве Віхра. Звязана з літоўскім viešmuo «ручай», далей да індаеўрапейскага кораня *ṷeis- / ṷis- «цячы», ад якога таксама назва Вісла (< *ṷeis-tlā)[J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 1134.][H. Krahe. Unsere ältesten Flussnamen. Wiesbaden, 1964. C. 50-51.]. Балцкія гідранімічныя аналагі — літоўскія рачныя назвы Vieša, Viešinta, Viešintas, Viešmuo, латышская Viesīte, назва возера Вісяты[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 378—379.].'' Нідзе там назва Віхолка не сустракаецца. А ў Покарнага і Краэ апрача гэтага не сустракаецца і viešmuo. * [[Ловаць]] ''Назва Ловаць балцкага паходжання. Корань Lov- звязаны з літоўскім lovys «рэчышча ракі; пратока, роў»[B. H. Топоров. Балтийский элемент в гидронимии Поочья. II // Балто-славянские исследования. 1987. Москва, 1989. С. 59-60.]'' Тапароў там не такі катэгарычны, гэта толькі адна з прапанаваных гіпотэз: объяснение из финноязычных диалектов кажется предпочтительным.. некоторая возможность объяснения из балт. или через него остается... ''далей да індаеўрапейскага *leu-[J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 681—682.].'' А ў Покарнага ні Ловаці, ні lovys наогул няма. ''Поўны адпаведнік — назва ракі Ловаць на Верхнім Павоччы, пры тамтэйшым густым балцкім гідранімічным фоне. Таго ж кораня назва літоўскай ракі Loviai[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 196.]. Гідранімічны фармант -at- таксама ў такіх балцкіх гідронімах, як літ. Kamatė, Žlagatas[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 144, 405.]. Ён шырока прысутны ў літоўскім назва-, імя- і словаўтварэнні (gyvas «жывы» : gyvatas «жыццё»)[P. Skardžius. Rinktiniai raštai. T. 1. Vilnius, 1996. C. 334—338.].'' Таксама ў ніводнай з гэтых крыніц назва Ловаць не сустракаецца. * [[Гарадзейка]] [[Гарадзея]] ''Назва балцкага паходжання, адпачатная форма — *Gardēja.'' Крыніцы няма. ''Канчатак -ейка часта прысутны на месцы ранейшага балцкага -ēja (як у падняпроўскіх гідронімах Вядзейка — Vedēja, Мярэйка — Merēja, Рыпейка — Rupēja)[В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 165, 178, 195, 206.]. Корань той жа, што і ў літоўскіх гідронімах Gardinas, Gardena, Garduva, Gardė, Gard-upis, латышскіх Gard-upe, Gardena, Gardauņa[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 106—107.]. На Верхнім Павоччы той жа корань Gard- у балцкім гідроніме Гардата́ (з прытокам Аката́ з такім жа балцкім гідранімічным суфіксам -at-)[Балтийский элемент в гидронимии Поочья. III // Балто-славянские исследования. 1988—1996. Москва, 1998. С. 293.]. Балцкі гідранімічны корань Gard- звязаны з індаеўрапейскім *gherd- «ахопліваць; агароджваць» (ад карацейшага *gher- «хапаць, абдымаць»)[J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 442, 444.].'' Нідзе ў гэтых крыніцах назва Гарадзея (Гарадзейка) не згадваецца. ''Назвы Гарадзея, Горадзен з таго ж семантычнага шэрагу, што і балцкія гідронімы тыпу Жлобін, Гамея (> Гамяюк), якія ўрэшце ўзыходзяць да каранёў *gleb(h)- «сціскаць», *gem- «хапаць, сціскаць». Такія назвы адлюстроўваюць канфігурацыйныя асаблівасці адпаведнай ракі ці возера[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 118.].'' Зноў хлусня. Насамрэч, у крыніцы напісана, што літоўскія гідронімы Glebas, Globys паходзяць ад літоўскага glebti, globti, што звязана з канфігурацыяй. Усё астатняе - выдумка. * [[Гродна]] [[Гараднічанка]] ''«Горадзен» — гідронім балцка-літоўскага паходжання. Такі ж корань таксама ў літоўскіх гідронімах Gardinas, Gardena, Garduva, Gardė, Gard-upis, латышскіх Gard-upe, Gardena, Gardauņa[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 106—107.]. На Верхнім Павоччы той жа корань Gard- у балцкім гідроніме Гардата́ (з прытокам Аката́ з такім жа балцкім гідранімічным суфіксам -at-)[Балтийский элемент в гидронимии Поочья. III // Балто-славянские исследования. 1988—1996. Москва, 1998. С. 293.]. Балцкі гідранімічны корань Gard- звязаны з індаеўрапейскім *gherd- «ахопліваць; агароджваць» (ад карацейшага *gher- «хапаць, абдымаць»)[J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 442, 444.].'' У ніводнай з гэтых крыніц Гродна, Гараднічанка ці Горадзен не згадваюцца. * [[Дзікі Нікар]] ''Назва балцкага (магчыма, балцка-яцвяжскага) паходжання. Той жа корань у прускай рачной назве Nyc-ape (пруск. ape "рака").'' Крыніцы няма. ''Корань звязаны з латышскім nikns "злы", naiks "страшны, злы, люты; шпаркі, імклівы, моцны (пра хвалі)"[H. Krahe. Unsere ältesten Flussnamen. Wiesbaden, 1964. C. 97-98.]. Далей да індаеўрапейскага кораня *nēik- : *nīk- : *nik- "нападаць, накідвацца"[J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 761.]. Той жа корань так жа сама пашыраны фармантам -r- і ў стараеўрапейскай рачной назве *Nikros (> Neckar). Яна вытлумачваецца як "магутная, злая, шпаркая (рака)"[H. Krahe. Unsere ältesten Flussnamen. Wiesbaden, 1964. C. 97.]. Гідранімічны фармант -(a)r- паказвае на вялікую даўніну гэтага гідроніма. Такі ж фармант і ў старабалцкай рачной назве Matará, якая лічыцца вельмі старажытнай[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 206-207.].'' Нідзе тут назва балота (Дзікі) Нікар не сустракаецца. * [[Дулебка]] ''Назва балцкага паходжання, звязаная з літоўскімі назвамі Dulbis (назва возера і яру), Dulbė (назва сажалкі і поля), з латышскімі назвамі Dulbju acs (назва балота), Dulbi (назва вёскі).'' Няма крыніцы. ''Гэтыя назвы адносяцца да мясцінаў, якія выгнутыя («выдзеўбаныя»), і звязаныя з літоўскім dulbti «дзяўбсці»[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. С. 95.]'' Дулебкі ў Ванагаса няма. ''а тое — ад індаеўрапейскага корня *dhelbh- "дзяўбсці", які таксама вядомы ў стараеўрапейскай гідраніміі[H. Krahe. Unsere ältesten Flussnamen. Wiesbaden, 1964. C. 26-27.].'' А ў Краэ няма ні пералічаных вышэй гідронімаў, ні dulbti. Дарэчы, Peisatai вельмі любіць спасылацца на Тапарова, дык вось у яго напісана, што назва менавіта гэтай ракі паходзіць ад славянскага этноніма дулебы (Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья, с. 218). * [[Сцвіга]] ''Назва імаверна балцкага паходжання. Тым ці іншым чынам (коранем і пашыральнікам або толькі пашыральнікам) можа быць роднасна літоўскаму гідроніму Šedvygà, у якім вылучаецца корань šedṷ- і пашыральнік -g-[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. С. 327—328.]. Той жа пашыральнік у гідронімах балцкага паходжання тыпу Няміга, Vedega[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. — С. 358.].'' Фантазіі, ні там, ні там у Ванагаса пра Сцвігу няма ані слова. * [[Маства]] ''Назва імаверна балцкага паходжання, корань Mast- таксама ў балцкіх гідронімах Mastis (возера), Mast-upis (рака), Masta-purvs (балота), якія звязваюць з лат. masts "тоня (месца, дзе ловяць рыбу)"[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. С. 206.].'' Тое ж самае: не пісаў Ванагас зусім нічога пра Маству. * [[Няміга (рака)]] ''Аснова назвы звязаная з індаеўрапейскім коранем *nem- «гнуць; гнуцца»[J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 764.]. Балцкі гідранімічны пашыральнік -g- таксама ў гідронімах Vedega, Удага[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. С. 358.][В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 211.].'' У Покарнага і Ванагаса Няміга не згадваецца ўвогуле, а ў Тапарова на с. 198 гаворыцца, што назва ўтвораная як Ne-mig- і родасная назве Мигото, не пра які пашыральнік -g- у ёй ён не піша. * [[Гамяюк]] [[Гомель]] ''Рачная назва балцкага паходжання. Больш аўтэнтычны варыянт той, што засведчаны найраней, — «Гаме́йка».'' Няма крыніцы. ''Канчатак -ейка часта ўзнікаў на месцы ранейшага балцкага -ēja, як у падняпроўскіх гідронімах Вядзейка — Vedēja, Мярэйка — Merēja, Рыпейка — Rupēja, але мог дадавацца і да бессуфіксальнай асновы[В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 165, 178, 195, 206.]. Корань такі ж, што і ў літоўскіх гідронімах Gamė, Gamenta, Gamena, Gomerta. Ён звязаны з літоўскім gamalas «камяк», gomulti «камячыць» з семантыкай сціскання[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 106, 119.][V. Urbutis. Liet. gomus, -i «norus, noringas, linkęs», la. gama «kas pernelyg daug valgo» ir kiti giminiški žodžiai // Baltistica, 1973, t. 9(2). С. 183—188.], далей да індаеўрапейскага *gem- «хапаць, сціскаць»[J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 368—369.].'' У ніводнай з крыніц не згадваецца ні Гомель, ні Гамяюк, ні Гамейка. * [[Лунін]] [[Лунінец]] ''Назвы Лунін, Лунінец трэба разглядаць у сувязі з рачной назвай Лунія (адзін з варыянтаў назвы прыпяцкай ракі Лань)[П.Л. Маштаковъ. Списокъ рѣкъ днѣпровскаго бассейна. Санкт-Петербургъ, 1913. С. 144.].'' Няма ў Маштакова такого сцверджання, і ўвогуле, ягоная кніга - гэта толькі спіс рэк басейна Дняпра, пра паходжання назваў рэк ці населеных пунктаў там няма ані слова. ''Форма "Лунія" звязаная з латышскім luns "твань", літоўскім liūnas "твань; покрыва моху над вадой у балоце або ля берага азёраў ці рэк, што зарастаюць". Далей да літоўскага liaunas "гнуткі, слабы" і значэння балотнай паверхні як няўстойлівай, гнуткай[В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 194.][V. Urbutis. (rec.:) Этимология, 1968 // Baltistica. 1972. VIII (2). С. 208-209.]. Гідранімічныя адпаведнікі — літоўскія рачныя і азёрныя назвы тыпу Liūnas[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. С. 194.].'' У Тапарова Лунія ёсць (праўда, у тлумачэнні тут даданая адсябяціна), а Лунін і Лунінец адсутнічаюць. А ў Урбуціса і Ванагаса няма ні Луніі, ні Луніна, ні Лунінца. * [[Паўазер’е (возера)]] ''Назва Палазер’е балцкага паходжання, утвораная з дзвюх асноў. Першая аснова Pal- звязаная з латышскім pali «паводка, затапленне вадой прылеглай да ракі мясцовасці», palas «забалочаны бераг возера», літоўскім palios «балаціна на месцы зарослага возера». Гідранімічныя аналагі — назвы літоўскіх рэк Pala, Palėja, латышскай ракі Pala[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. С. 241.]'' Паўазер’е ці Палазер’е ў Ванагаса не згадваецца. Далей працягваецца ўласнае даследванне. * [[Мінск]] ''З увагі на семантычную «непразрыстасць» назвы рэчкі Мена (Менка), прапаноўвалі шэраг версій, як яе вытлумачваць — з літоўскага menkas «малы, дробны» або menkė «(рыба) мянтуз; (рыба) траска»[Жучкевіч В. Адкуль імя твае, сталіца // Беларусь № 4, 1967. — С. 22.][Роспонд С. Структура и стратиграфия древнерусских топонимов // Восточнославянская ономастика. — М.: Наука, 1972. — С. 22.][Нерознак В. П. Названия древнерусских городов / Под. ред. Д. С. Лихачева. — М.: Наука, 1983. — С. 118.]'' Насамрэч, Роспанд тлумачыць назву ад і.-е *moi-n-//*mei-n- : *min- *mei- "праходзіць міма, ісці". Неразнак паўтарае гэтую версію, дадаўшы, што магчыма і іншае тлумачэнне: ад і.-е. *men- "малы", параўн. ст.-рус., ст.-слав. мьнии, праслав. *mьnjes- "меньшы", параўн. яшчэ літ. menkas "маленькі, дробны", лат. minus "меней". * [[Лучай (возера)]] ''Корань Lauk- звязаны са старалітоўскім laukas «светлы, зіхоткі». Выштурхнутае іншымі словамі, яно засталося ў выглядзе вузкаўжывальнага laukas «хто з белай плямай ці белай пысай (пра жывёлу); лысы». Амонім — літ. laukas «поле» (першапачаткова ў сэнсе светлага месца пасярод леса). Далей вядзе да індаеўрапейскага *leuk- «ззяць, свяціць», *leukos «святло, ззянне»[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 183.][J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 687—689.].'' Назва возера Лучай ні там, ні там не сустракаецца. * [[Аўчоса]] ''Назва балцкага паходжання, пачатковая форма назвы — *Vilkesà (Вількеса́)[В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 181.].'' Насамрэч, гэта было напісана аб назве Волчас, а пра Аўчосу (Овчеса) гаворыцца на с. 199. ''Поўны гідранімічны адпаведнік — назва літоўскай рэчкі Vilkesà (на поўначы ад Вільні)[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. С. 384.].'' Аўчоса тут адсутнічае. ''Значэнне гэтай назвы — «Ваўчыная (рака)», ад агульнабалцкага *vilkas, якое далей да індаеўрапейскага *u̯l̥ku̯os[J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 1179.].'' Тут адсутнічае Аўчоса ці якія яшчэ гідронімы. * [[Ваўкавыск]] [[Ваўкавыя]] ''Тапонім «Ваўкавыск» утварыўся ад назвы рэчкі Ваўкавыі, гідроніма балцка-яцвяжскага паходжання, што меў адпачатную форму *Vilkaujà (Вілкаўя) «Воўчая (рака)». Вядомы такі ж самы літоўскі гідронім Vilkauja, ад якога літоўскае мястэчка Вілкавішкіс — яго назва ўтвораная так жа сама, як і назва Ваўкавыска: Vilk-av- дало, з аднаго боку, гідронім Vilk-av-ja (> Vilkauja), а з другога — тут жа тапонім Vilk-av-išk-is[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. С. 384.].'' У Ванагаса гаворка ідзе пра гідронімы тыпу Vilka і падабныя на тэрыторыі Літвы, ні Ваўкавыск, ні Ваўкавыя ў яго не згадваюцца. ''ад vilkas «воўк» (Vilk-av-ja > Vilkauja)[P. Skardžius. Rinktiniai raštai. T. 1. Vilnius, 1996. C. 88.].'' Зноў няпраўда. Насамрэч там напісана толькі, што ў назве Vilkauja (Літва) суфікс -auja-, болей нічога. * [[Гайна (рака)]] ''Звязана з індаеўрапейскім *gei- «звіваць, скручваць»[J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 354—355.].'' Няпраўда, няма ў крыніцы ні Гайны, ні яшчэ якіх-небудзь тапонімаў. * [[Вядзета]] ''Назва балцкага паходжання, адпачатная балцкая форма *Vedetà. У аснове назвы — адзін з варыянтаў балцкай гідранімічнай асновы Ud- : Vad- : Ved-'' Няма крыніцы. ''Гэтая аснова ў балцкіх назвах такіх рэк, як літоўскія Vedega (Vadaga), Vadaktis, Ūdara[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. С. 351, 358.]'' Назва Вядзета там не згадваецца. Ды і тлумачыць пералічаныя літоўскія назвы Ванагас па-рознаму. ''пруская *Vadanga (> Wadangen), падзвінская Водзьга, пасожская Удага, падняпроўскія Ведаса, Ведага[Топоров В. Н., Трубачев О. Н. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. — М., 1962. — С. 129, 157, 169—170, 178, 211.]. Назва Вядзета ўтвораная з дапамогай пашыральніка -et-, які добра вядомы ў літоўскім назва- і словаўтварэнні (verpti «віраваць» — verpetas «вір»), з ім гідронімы тыпу Upeta, Nereta, Viešetė[P. Skardžius. Rinktiniai raštai. T. 1. Vilnius, 1996. C. 338—341.]'' Таксама няма Вядзеты. * [[Індрубка]] ''Назва вёскі — балцка-літоўская, паходзіць ад назвы рэчкі Індрубкі (Індрупкі), на якой вёска знаходзіцца. Утвораная праз складанне дзвюх асноў: літ. indrė «трыснёг» i upė «рака». Найбліжэйшая аналогія — латвійскі тапонiм Indrupene (ад гідронімa Indrupe)[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. C. 130.].'' У крынiцы Індрубка не згадваецца. * [[Бася]] ''Корань Bas- у рачных назвах на Падняпроўі і Павоччы: Басенка, Басанка, Бастаўка, Босця (*Bas-t-)[П. Л. Маштаков. Список рек днепровского бассейна. С.-Петербург, 1913. С. 234.][Г. П. Смолицкая. Гидронимия бассейна Оки. Москва, 1976. С. 297.].'' Кнігі Маштакова і Смаліцкай - гэта проста спісы рэк басейнаў Дняпра і Акі адпаведна, пра паходжанне гэтых назваў там няма ані слова. ''Фанетычны варыянт таго ж кораня Bes- з тым жа значэннем у назве ракі Беседзь. Ад літоўскага besti «ўтыкаць, капаць», bastyti «тыкаць, утыкваць», прускага *bastun «утыкаць», з індаеўрапейскімі паралелямі[J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 113—114.].'' З усяго пералічанага ў дадзенай крыніцы згадваецца толькі слова besti і ягоныя паралелі ў іншых мовах, аб паходжанні якіх-небудзь тапонімаў, у тым ліку Бася і Беседзь, там ні слова. * [[Піна]] [[Пінск]] ''Звязана з літоўскім pinti «плесці (кош, плот, касу)», pynė «каса», прускім panto «путы». Далей да індаеўрапейскага *(s)pen- «сплятаць, скручваць»[J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 988.].'' Няма ў крыніцы ні Пінска, ні Піны, ні іншых гідронімаў. **{{N}} прыбраў тое да чаго прэтэнзіі, з Пінска наогул прыбраў усё, дастаткова згадкі, што назва ўтворана ад ракі. --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 21:48, 14 мая 2025 (+03) * [[Дундаўшчына]] ''Назва Дундаўшчына, магчыма, звязаная з мясцовым дыялектным балтызмам дундар, дундаль «пярун» (у праклёнах «каб цябе дундар / дундаль свіснуў»)[Беларуская міфалогія: Энцыклапед. слоўн. Мінск, 2004. С. 157.].'' У кнізе апавядаецца толькі пра дундар, дундаль, пра Дундаўшчыну няма ні слова. * [[Дзевінскае]] ''Магчымае балцкае паходжанне назвы, у сувязі з літоўскім dievas «бог»[Беларуская міфалогія: Энцыклапед. слоўн. Мінск, 2004. С. 145.]'' Па-першае, гаворка ў кнізе дзе аб узгорках і гарадзішчах з назвай Дзявочая гара, а не аб возеры Дзевінскае. А па-другое, там гаворыцца, што можа быць, што некаторыя са згаданых узгоркаў першапачаткова мелі назвы, якія паходзяць ад балцкага dievas. * [[Сасва]] ''Назва балцка-яцвяжскага паходжання, адпачатная форма *Sas(u)vā.'' Няма крыніцы. ''Корань Sas- таксама ў літоўскім гідроніме Sasna (на старой яцвяжскай тэрыторыі, каля літоўскага Марыямпале), у балцкіх гідронімах тыпу Сасна на Верхнім Павоччы і на Верхнім Падонні[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1980. — С. 291.][В. Н. Топоров. Балтийские следы на Верхнем Дону // Балто-славянские исследования. 1988—1996. Москва, 1997. С. 319.][В. Н. Топоров. Балтийский элемент в гидронимии Поочья. I // Балто-славянские исследования. 1986. Москва, 1988. С. 168.]. Ад меркаванага прускага гідроніма *Sasna мела пайсці назва адной з прускіх земляў *Sasna (> Sassin, 1263 г.). Яна адбілася ў тапоніме Sassenpile (пазней ням. Haasenberg, цяпер польск. Zajączki[en])[K. Būga. Rinktiniai raštai. Vilnius, 1961. С. 118.]. Звязваюць з пруска-яцвяжскім *sasnis «заяц». З індаеўрапейскіх аналагаў найбольш красамоўнае стараіндыйскае śaśáḥ (< šašas) «заяц». Першакрыніцай і для гэтай «заячай» лексікі, і для гідронімаў тыпу Sasna было індаеўрапейскае *ḱas-, *ḱasno- «шэры»[J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 533.]. Далей да значэння «няярка блішчэць», адсюль таксама літоўскае šašėlis, šešėlis «цень» і гідронімы тыпу Šeš-upė, Šešuva, Šašuola[V. Mažiulis. Prūsų kalbos etimologijos žodynas. Vilnius, 2013. C. 818—819.][A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1980. — С. 326, 329.]. У назве Сасва корань Sas- пашыраны тым жа балцкім гідранімічным пашыральнікам, што і ў назве засведчанага пад 1516 г. гідроніма з-пад Ліды Ятѳа (< Ятва < яцв. *Jāt(u)vā)[K. Būga. Rinktiniai raštai. Vilnius, 1961. C. 126—156.][V. Mažiulis. Prūsų kalbos etimologijos žodynas. Vilnius, 2013. C. 286—289.]'' Суцэльнае ўласнае даследванне. У ніводнай з пералічаных крыніц назва ракі Сасва нават не згадваецца. * [[Мазыр]] ''Назва антрапанімічнага, адыменнага паходжання.'' Няма крыніцы. ''Як на ўсходзе цяперашняй Беларусі, так і ў суседняй Смаленшчыне корань Маз- дастаткова распаўсюджаны ў антрапаніміі.'' Няма крыніцы. ''Ён прысутны ў прозвішчах тыпу Мазыра, Мазікаў, Мазай, Мазала, Мазітаў (з пашыральнікамі -r-, -k-, -j-, -l-, -t-). Прозвішчы такога тыпу антрапаніміст М. Бірыла звязваў з мазаць (ад праслав. *mazati)[М.В. Бірыла. Беларуская антрапанімія. Мінск, 1969. С. 266-268.]. Магчымая таксама сувязь з балцкай лексікай тыпу латышскага mazs, літоўскага mažas "малы", якія часам звязваюць з балцкім коранем са значэннем "мазаць" ("намазаны" > "стончаны" > "зменшаны" > "малы")[V. Mažiulis. Prūsų kalbos etimologijos žodynas. Vilnius, 2013. C. 584.]." Арыгінальнае даследванне, горад Мазыр там не прыгадвацца. * [[Гудагай (вёска)]] ''Назва балцкага паходжання, паходзіць ад літоўскага складанага двухасноўнага gùdagojis. Другая частка — ад gojus «гай, пушча», першая — ад gudas[Жучкевич В. А. Краткий топонимический словарь Белоруссии. Мн., 1974. С. 88—89.].'' На самай справе, там напісана, што назва паходзіць ад балцкага гуд (gudas) - беларус. Ніякага gudagojis, gojus, гай - там няма. * [[Скідзель]] [[Скідалька]] ''Гідронім балцкага (літоўскага ці яцвяжскага) паходжання. Найбліжэйшы аналаг — літоўская рачная назва Skidelė. Даследчык літоўскай гідраніміі А. Ванагас лакалізуе гэтую рэчку недалёка ад вытокаў ракі Котры, у якую Скідзель уцякае (не выключана, што маецца на ўвазе менавіта Скідзель, а не іншая рэчка). На ўсходзе ад вытокаў Котры ён жа пазначае мікратапонім (назва поля) Skidulys (каля Радуні). Аналаг гэтым назвам — літоўскі гідронім Skid-upys (у Цэнтральнай Літве, ля Кедайнея)[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 303.]. Той жа фармант -el-, што і ў гідроніме Скідзель, таксама ў нёманскай рачной назве Zietela (Зецела) — у такой форме ў аўтахтонным літоўскім маўленні на Верхнім Панямонні засведчаная назва ракі Дзятлаўка. У сваю чаргу, назва Zietela ўтварылася ад назвы возера, якое засведчанае пад 1253 г. як «Зъято» (ад яцвяжскага *Zeitō). Фармант -el-, з дапамогай якога назва ракі ўтварылася ад назвы возера, часта выступае ў такой ролі ў балцкай гідраніміі[А. П. Непокупный. Лингвогеографические связи литовских и белорусских форм названий г. Дятлово и его окрестностей // Балто-славянские исследования. М., 1974. С. 153, 155.]. Гідранімічны корань Skid- звязаны з літоўскім skidyti, skisti «разыходзіцца ў бакі; абтрэпвацца», kidyti, kedyti, kedėti «абтрэпвацца, ірвацца». Далей да гнязда слоў ад сінанімічных каранёў *kēd- / *kēt-. Водныя назвы, утвораныя ад гэтых каранёў, пазначалі або азёры з «ірванай» берагавой лініяй (з мноствам заток, што ўразаюцца ў сушу), або рэкі з цячэннем, якое на адносна абмежаваным участку свайго шляху рэзка мяняе кірунак[В. Н. Топоров. Из индоевропейской этимологии III (1-3) // Исследования по этимологии и семантике. Т. 2: Индоевропейские языки и индоевропеистика. Кн. 1. Москва, 2006. С. 106—107, 119.]. Далей да індаеўрапейскага *(s)k(h)ed- «расколваць, раскідаць»[J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 918—919.].'' Суцэльнае ўласнае даследванне. У ніводнай з указанных вышэй крыніц назва горада Скідзель або ракі Скідалька не сустракаецца. * [[Шчыба]] ''Назва балцка-яцвяжскага паходжання. Звязана з літоўскім skibti «абтрэпвацца; ірвацца». Семантыка такая ж, як і ў назве Скідзель, якая ад skidyti «разыходзіцца ў бакі; абтрэпвацца». Абедзве паходзяць ад аднаго індаеўрапейскага кораня *skēi- «адразаць, аддзяляць, распорваць» (> *skēi-b-, *skēi-d-)[J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 919—922.]. Водныя назвы, утвораныя ад каранёў з такой семантыкай, пазначалі або азёры з «ірванай» берагавой лініяй (з мноствам заток, што ўразаюцца ў сушу), або рэкі з цячэннем, якое на адносна абмежаваным участку свайго шляху рэзка мяняе кірунак[В. Н. Топоров. Из индоевропейской этимологии III (1-3) // Исследования по этимологии и семантике. Т. 2: Индоевропейские языки и индоевропеистика. Кн. 1. Москва, 2006. С. 106—107, 119.].'' Такое ж уласнае даследванне, няма ў прыведзеных крыніцах Шчыбы ці Скідзелі. ''У беларускай антрапаніміі вядомыя прозвішчы Скіба, Скібар, Скібра (Skib-, -r-)[М. В. Бірыла. Беларуская антрапанімія. Мінск, 1969. С. 378.].'' І што, якое дачыненне беларускае прозвішча Скіба мае да ўсяго вышэй напісанага? * [[Арэса]] ''Корань ад балцкага *ar-, індаеўрапейскага *ar-, *er- / *or- «рухацца»[H. Krahe. Unsere ältesten Flussnamen. Wiesbaden, 1964. C. 45—47.].'' Пра балцкае *ar- у крыніцы няма ані слова. Дарэчы, побач з Арэсай там згадваюцца гідронімы Arize ў паўднёвай Францыі і Arsia ў Істрыі. ''Назва Арэса значыць «Плыткая (рака)».'' Няма крыніцы. ** {{N}} выдаліў, апроч Тапарова-Трубачова, да якіх прэтэнзій няма. --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 21:00, 14 мая 2025 (+03) * [[Слаўгарад]] ''Беларускі географ В. Жучкевіч спрабаваў развязаць гэтую праблему, звярнуўшы ўвагу на супольны пачатны элемент «Про-» у назвах Прапойска і ракі Проні, каля сутокаў якой з Сажом паселішча ўзнікла[Краткий топонимический словарь Белоруссии / В. А. Жучкевич. — Минск: Издательство Белорусского государственного университета, 1974. — 447 с. — 12 700 экз. С. 310.].'' Цытаваць трэба поўнасцю, а не вырываць з агульнага кантэкста патрэбныя сабе кавалкі. Жучкевіч пісаў (с. 310, 348), што назва Прапойск (Прупой, Прупошаск, Прапошаск) мае сувязь з назвай р. Проня, першапачатковай формай якой была Пропань (прарыў, праём). ''На думку Ул. Тапарова, назву Проні праз ранейшы варыянт «Прёна» трэба ўзводзіць да балцкага кораня Pir-[В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 202—203.].'' Не пісаў Тапароў ні пра які корань Pir-. Ён выводзіў назву Проня з *Пьрена (разам з назвамі Перанка, Перенка і т. п.) ці з *Piren- (Pirenai, Piron і т. п.). * [[Кобрын]] ''Недалёка ад Кобрыны (цераз Дняпро) — рэчка з балцкай назвай Недра[П. Л. Маштаков. Список рек днепровского бассейна. С.-Петербург, 1913. С. 52—53.].'' Кніга Маштакова - гэта проста спіс рэк, пра паходжанне назваў там ані слова. ''Назва *Kobr-in- ад літоўскага kobrinti, kūbrinti «ісці сагнуўшыся, пахіліўшыся». Корань Kobr- таксама ў прускім тапоніме Kobrun (назва лесу ў прускай Натангіі, засведчаная пад 1354 годзе)[G. Gerullis. Die altpreußischen Ortsnamen. Berlin / Leipzig, 1922. C. 67.].'' Насамрэч, у крыніцы толькі напісана, што назва прускага леса Kobrun паходзіць ад пр. kaaubri Dorn (калючка) + суф. un. Болей там нічога няма. * [[Вячаслаў Францавіч Кебіч]] ''Прозвішчы тыпу Кеба даследчык беларускай антрапаніміі М. Бірыла параўноўваў з літоўскім антрапонімам Кебас[М. В. Бірыла. Беларуская антрапанімія. — Мінск: Навука і тэхніка, 1969. — С. 198.].'' Інфармацыя няпоўная, бо яшчэ Бірыла параўноўваў гэтыя прозвішчы з укр. кеба "здольнасць, уменне" і кірг. кебе "худое ягня". ''У сучаснай літоўскай антрапаніміі вядомыя адыменныя прозвішчы тыпу Keba, Kebeikis, Kebelis з коранем Keb-. У Перапісе войска ВКЛ 1528 г. імя тыпу Keba або Kebas у форме імя па-бацьку: "Матеи Кебовичъ"[Перапіс войска Вялікага княства Літоўскага 1528 г.. — Мінск, 2003. — 161 с.].'' Уласнае даследванне, прозвішча Кебіч там няма. * [[Вазуза]] ''Назва балцкага паходжання. Корань Vaz- у літоўскіх (паміж Рокішкісам і Уцяной) назвах ракі Vazajà і возера Vazajis (з-пад яго рака выцякае)[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 368.]. Звязана з літоўскім vežti «везці», važiuoti «ехаць; рухацца»[V. Mažiulis. Prūsų kalbos etimologijos žodynas. Vilnius, 2013. C. 390, 942.].'' Вазуза тут не згадваецца. * [[Смаленск]] ''Ул. Тапароў корань "Смол-" у гідронімах тыпу Смолка звязваў, следам за А. Трубачовым, з балцкім *kimal- "чмель" праз прамежкавую форму "Цмол-"[В. Н. Топоров. Балтийские следы на Верхнем Дону // Балто-славянские исследования. 1988—1996. Москва, 1997. С. 317.].'' Тапароў і Трубачоў пісалі гэта канкрэтна пра гідронім Смолка, а не пра Смаленск, які безумоўна з'яўляецца больш значным аб'ектам, і калі б яны так лічылі адносна яго, то напісалі б гэта непасрэдна. Так Трубачоў вельмі падрабязна даследуе паходжанне назвы Смаленск у сваёй кнізе "В поисках единства", і там і блізка няма нічога таго, што напісана вышэй. * [[Ігаўка]] ''Вядомае літоўскае прозвішча Igilevičius, з якога аднаўляецца аднаасноўнае імя Igila з асновай Ig-, роднаснай аснове Eig-, што звязаная з літоўскім eiti "ісці"[В.Н. Топоров. Прусский язык. I-K. Москва, 1980. С. 27.].'' Нічога падобнага ў крыніцы няма, у тым ліку назвы Ігаўка. * [[Докшыцы]] ''Паходзіць ад антрапоніма тыпу літоўскага Dakšas, Dokšas, латышскага Dakša. Корань Dak-, які тут з антрапанімічным фармантам -š-, таксама ў антрапоніме Dakanis. Яны звязаныя з літоўскім dakyti, dakanoti «трапаць, растрэпваць; дзерці, раздзіраць»[Lietuvių pavardžių žodynas. A-K. Vilnius, 1985. C. 447—448, 510.].'' Хлусня, гаворка ў крыніцы ідзе пра літоўскія і латышскія прозвішчы, а не пра горад Докшыцы. Дарэчы, няма там і пра сувязь гэтых прозвішчаў з dakyti і пра формант -š-. Напрыклад гаворыцца, што прозвішча Doks можа быць звязанае з германскім doogs, taacks. ''Докшыцкую назву таксама звязвалі з прускімі тапонімамі Dexiten, Dechsen[В. Н. Топоров. Прусский язык. A-D. Москва, 1975. С. 326.].'' Зноў хлусня, хто звязваў? Гаворка ў крыніцы ідзе толькі пра Dexiten, Dechsen, а не пра Докшыцы. **{{N}} выдаліў усё безкрынічнае, што адзначана тут. --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 21:30, 14 мая 2025 (+03) * [[Кушлі]] ''Назва Кушлі антрапанімічнага (адыменнага) імя. Паходзіць ад антрапоніма Kušlys, які ад літоўскага kušlys «сляпец» (хто падслепаваты)[Lietuvių pavardžių žodynas. А-К. Vilnius, 1985. С. 1140.].'' Гаворка ў кнізе (слоўнік літоўскіх прозвішчаў) ідзе толькі пра літоўскія прозвішчы Kušlys, Kušleika і г. д. Назвы вёскі Кушлі там і блізка няма. ''Вакол Пружанаў фіксуецца цэлы шэраг тапонімаў балцкага антрапанімічнага паходжання: Бакуны (двойчы), Барэйшава, Нарутавічы, Роўбіцк, Рэвейкі, Шакуны, Шалтунава (ад антрапонімаў тыпу Bakūnas, Bareiša, Naruta, Rauba, Reveika, Šakūnas, Šaltūnas[Lietuvių pavardžių žodynas. А-К. Vilnius, 1985. С. 162, 195, 1140; Lietuvių pavardžių žodynas. L-Ž. Vilnius, 1989. С. 301, 581, 584, 882.]).'' Тое ж самае. * [[Дэвергі]] ''Назва паходзіць ад балцка-літоўскага імя тыпу De-vergas. У Літве вядомы гідронім Davarg-upis, з якога паўстае падобны антрапонім[A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. C. 82.].'' Хлусня. Па-першае, у Ванагаса не згадваецца вёска Дэвергі, а па-другое, ён параўноўвае гідронім Davarg-upis з прозвішчам Davalga. * [[Крычаў]] ''Крычаўская назва магла пайсці ад назвы рачулкі ці ручая, сожскага прытоку. На Падняпроўі, у наваколлі Чарнігава фіксавалася назва не лакалізаванай цяпер рэчкі Крычалка[П. Л. Маштаков. Список рек днепровского бассейна. С.-Петербург, 1913. С. 229.], з тым жа коранем «Крыч-» і ўтваральнікам -al- («Кры́чала»), які даследчык гідраніміі Ул. Тапароў лічыў уласцівым для балцкіх рачных назваў[В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 163, 186.].'' Нейкія фантазіі з перакручанай логікай. Маштакоў абсалютова нічога не пісаў пра Крычаў, а Тапароў - пра Крычаў, корань "крыч" і рэчку Крычалку (якая да таго ж яшчэ і не мае да Крычава ніякага дачынення). Самае цікавае, што гэты ўдзельнік яшчэ і мае права дагледжваць старонкі. Гэта значыць, напісаў нейкую адсябяціну ці нават хлусню і сам жа гэта дагледзіў. І ўсё шыта-крыта. * Дзякуй. Затэгаем удзельніка @[[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]], хоць бы для агульных каментароў, асабліва да таго, што крыніца пазначана, але ў ёй няма пацвярджэння напісанага. --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 23:57, 12 мая 2025 (+03) :У выпадках узору Ратамкі, калі корань Rat- у крыніцы ёсць, а самой Ратамкі няма, то не абавязкова гэта праблема. Усіх прыкладаў ужывання можа і не быць. Добра было б, вядома, каб недзе Ратамка была яўна названа балцкім гідронімам. -- [[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 00:05, 13 мая 2025 (+03) ::Праглядзеў увесь спіс, большасць пытанняў якраз узору Ратамкі, што менавіта названы аб'ект не згаданы ў крыніцы. То-бок, калі гэта і ўласнае даследаванне, то яно палягае ў аднясенні кораня Rat- да балцкіх, што можа быць і так, і не практычна з аднолькавай імавернасцю. Магчыма, падбор аналогій/паралеляў таксама вымагаў бы крыніцы, а не самастойных высноў на гэты конт. Трэба шукаць спецыяліста, які б мог комплексна аб'ектыўна гэта ўсё ацаніць. -- [[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 11:36, 13 мая 2025 (+03) :::Таксама лічу, што калі згаданы корань, але не згаданы сам тапонім — гэта не ўласнае даследаванне, а ўсё ж крыніца. Але аўтар запраўды часцяком увогуле не ставіць ніякіх крыніц або піша пра нейкія паралельныя тапонімы ў артыкуле пра іншы тапонім. Лічу, што без крыніц — трэба адразу выдаляць. Аўтапацверджанне такіх правак таксама небяспечнае. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:00, 13 мая 2025 (+03) ::А адкуль мы ведаем які тут корань (можа не Rat-, а Ra-, Ratam- ці яшчэ які) і з якой мовы ён паходзіць? Напрыклад, на Валыні ёсць пасёлак Ратна - корань таксама Рат-, але звязваюць яго со словам "раць". Наколькі я разумею, то па правілах Вікіпедыі, калі чалавек хоча дадаць інфармацыю, напрыклад, аб паходжанні назвы Ратамка, то ён павінен знайсці аўтарытэтную крыніцу, дзе даследуецца менавіта гэтая назва, а не вырашаць самастойна які тут корань, суфікс і прыцягваць крыніцы, дзе нібы пра тыя ж самыя корань і суфікс напісана, бо гэта будзе ўжо ўласнае даследванне. Не? Дарэчы, Жучкевіч піша пра Ратамку, што гэтая мясцовасць упершыню згадваецца ў пісьмовых крыніцах як Радамскае (праз "д"), і назва гэтая патранімічная. Так што не ўсё так відавочна. ::: [[Удзельнік:Için warum|Için warum]], у асобным выпадку Ратамкі то так. Думаю, такое трэба выдаліць, трапляе пад "[https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:No_original_research#Synthesis_of_published_material Synthesis of published material]" (у нас "[[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне#Спалучэнне апублікаванага матэрыялу для прасоўвання новай думкі|Спалучэнне апублікаванага матэрыялу для прасоўвання новай думкі]]"). Ёсць выпадкі пра якія не ўпэўнены, што трапляюць пад гэта правіла. Калі ёсць этымалогія для вялікай Бярэзіны або Дзвіны ці можна яе пераносіць на іншыя Бярэзіны і Дзвіны, калі яны не згаданы ў крыніцы? У літаратуры даюць спісы асноў і фармантаў для гідронімаў, які лічаць балцкімі, а самі імёны не даюць або некалькі прыкладаў, а далей ''і іншыя''. Разлічана на самастойнае вылучэнне асновы або суфікса, такія крыніцы не для Вікіпедыі? Можна напісаць, што суфікс такі, а вось тут пішуць, што з такім суфіксам гідронім магчыма балцкі? Або на вылучэнне суфікса трэба крыніца? Трэба выпрацаваць падыходы, пытанне ўзнята слушнае. Магчыма, нешта можна перафармуляваць, а не выдаляць. Карыстайцеся кнопкай подпісу каментаў, яна на панелі інструментаў справа ад кнопкі курсіва (''К''). --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 23:17, 13 мая 2025 (+03) :::Таксама хочацца дачакацца рэакцыі @[[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]], перад тым як пачаць нешта рабіць. -- [[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 20:00, 14 мая 2025 (+03) ::::прывітанне ўсім. ::::а каму адказваць? як зваць чалавека, які так зацята і метадычна прайшоўся па ўсіх артыкулах, не пашкадаваў часу і сілаў усё праверыць :) ::::Максіма Л. ведаю, Lš-k таксама, сутыкаўся. а ноўнэйм гэта хто? ::::відавочна чапляецца да ўсяго. і не асабліва разбіраецца ў тэме. наўскідку: "Не пісаў Тапароў ні пра які корань Pir-" (як жа не пісаў, калі падае паралель у літ тапоніме Pirėnai, дзе корань Pir- і ўтваральнік -ėn-). ::::падтрымліваю заўвагу Lš-k "калі згаданы корань, але не згаданы сам тапонім — гэта не ўласнае даследаванне, а ўсё ж крыніца". калі ёсць Кебейкіс і Кебіч (з балцкім суфіксам -ейк- і славянскім -іч-), дык агульны корань Кеб- відавочны. ::::я б раіў ноўнэйму скіравацца ў тарашкевіцкую Вікі і звярнуць увагу на сапраўднага фантазёра, які піша раздзел "Ліцвінскія імёны", вось там тысячы фантазій, і ноўнэйму будзе дзе разгарнуцца. пакуль гэта выглядае на нейкія асабістыя нападкі. ноўнэйм штось рабіў у Вікі? які яго ўнёсак? ::::Максім, "Трэба шукаць спецыяліста, які б мог комплексна аб'ектыўна гэта ўсё ацаніць" - акадэмічных спецыялістаў у краіне няма, калі што. Ад слова зусім. Былі б - былі б публікацыі. проста філолагі і чытачы Жучкевіча не ў лік. [[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]] ([[Размовы з удзельнікам:Peisatai|размовы]]) 14:34, 15 мая 2025 (+03) :::::Выпады з вашага боку на мой адрас пакідаю без каментароў, мне гэта цалкам абыякава, вы меня не пакрыўдзіце (хаця па правілах такія паводзіны забаронены). А калі казаць па сутнасці: чытайце правілы Вікіпедыі, там усё напісана [[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне]]. Вы нават тут, на старонцы размоў працягваеце свае ўласныя даследванні, вольна інтэрпрэтуючы на свой густ тое, што напісана ў крыніцах. Што там вам "відавочна", гэта вашая асабістая справа, артыкулы ў Вікіпедыі ствараюцца на падставе інфармацыі з АК, а не з асабістых меркаванняў і разважанняў удзельнікаў. Вы пераблыталі энцыклапедыю з уласным блогам ці форумам, дзе кожны піша, што захоча. А што датычыцца Вікіпедыі на тарашкевіцы, вельмі добра, што вы тут прыгадалі дадзены факт. Вы тады спрабавалі разгарнуць там такую ж "працу" як і тут: пісалі свае ўласныя даследванні без крыніц, або спасылался на крыніцы, у якіх гаворка ідзе аб падобных, але зусім іншых словах. Вас тады за гэта назаўсёды заблакавалі. Раю адміністратарам гэтай Вікіпедыі мець гэта на ўвазе.[[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 07:39, 16 мая 2025 (+03) ::::::ага, чалавек з тарашкевіцкай Вікіпедыі пажалаваў? чарговы "жмудаед" і "вільнянашыст"? не іначай паплечнік нядаўна ўвязненага экстрэміста-літвініста "Казіміра Ляхновіча"? які распальвае на ВікіпЭдыі жудасную літуанафобію, адмаўляе існаванне балтаў далей за Коўна. і такі фанатык, што наствараў тысячу старонак, дзе сам (дзе спасылаючыся на аматара нямецкага неда-філолага, а дзе сам з галавы) прыдумляе нейкія нібыта "германскія" этымалогіі старажытных балцкіх двухасноўных імёнаў, тыпу Вітаўт ці Міндоўг. дзеля даведкі шаноўнага чытацтва: вось туды я і ўставіў быў адэкватнае, агульнапрызнанае гледжанне наконт тых імёнаў, за што экстрэміст "Ляхновіч", карыстаючыся сваёй пазіцыяй, і наклаў бан. ну, што пасеяў, тое і пажаў, распальвальнік нянавісці. ::::::а вы, чалавек з турэцка-нямецкім нэймам, можаце напісаць і другі спіс (час у вас, і зацятасць, ёсць, сядзець тут а 7-й ранку), якраз не так даўно я пачынаў парадкаваць той матэрыял, які ў адпаведных артыкулах быў згрувасціў. так што ваш поштурх на карысць, спадар балтафоб. ::::::дарэчы, тэст - "чыя Вільня?" ну, тыпу, гістарычна, га? пакажы пазіцыю, ананім. [[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]] ([[Размовы з удзельнікам:Peisatai|размовы]]) 11:12, 16 мая 2025 (+03) :::::::Вас спаймалі за руку на сістэматычных, шматразовых падманах. А вы замест таго, каб гэта прызнаць і зрабіць высновы, дзейнічаеце па прынцыпе "лепшая абарона - гэта нападзенне". У іншых Вікіпедыях за такія паводзіны (масавае напісанне фэйкаў і грубасць у адрас апанентаў) удзельнікаў баняць. На жаль, у беларускай ВП гэта дазволена. Не разумею, чаму адміністратары не рэагуюць. Спадзяюся, што толькі пакуль.[[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 22:42, 16 мая 2025 (+03) :::::::: [[Удзельнік:Için warum]], цябе тут паліцэйскім ніхто не прызначаў. Кончай болтать, пиши статьи. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:21, 16 мая 2025 (+03) ::::разам з тым ноўнэймам зробленая добрая работа. пачаў па гэтым спісе ісці. ::::ноўнэйм надта эмацыйна ставіць кляймо "няпраўда" там, дзе падаюцца, напрыклад, корані і ўтваральнікі. ::::"уяўных крыніцаў" таксама няма. калі, напрыклад, Ваўкавыя параўноўваецца з літоўскай Ваўкаўёй і ставіцца спасылка, дык у спасылцы - аналіз гідроніма Ваўкаўя. і інш. [[Удзельнік:Peisatai|Peisatai]] ([[Размовы з удзельнікам:Peisatai|размовы]]) 15:17, 15 мая 2025 (+03) * [[Удзельнік:Için warum|Için warum]], выдаляць фрагменты без крыніц, або з памылковымі крыніцамі, можна самастойна, для гэтага запыты да адміністратараў не трэба. Хіба каб звярнуць іх увагу на маштаб такой з'явы у дзеяннях удзельніка. Калі гэта адзінкавыя выпадкі, спачатку паставіць {{ш|няма ў крыніцы}} і паведаміць непасрэдна ўдзельніку, або ён выпраўляе, або выдаляеце непацверджаную частку. Калі гэта яўна сістэмны падыход, ставіць ўяўныя крыніцы (вяглядае тут якраз ён), таксама сістэмна можна выдаляць такія фрагменты ўжо без цырымоній. З артыкулаў пра паселішчы шырокую этымалогію рэк трэба наогул выдаліць, дастаткова згадкі, што назва ўтворана ад гідроніма, пакідаць толькі датычнае назвы самога паселішча (як суфікс -ск, напрыклад), у Пінску і Сянне гэта ўжо зрабіў. Паступова, прынамсі я, буду выдаляць паводле вашага спісу, калі ласка, рабіце гэта таксама. -- [[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 08:59, 15 мая 2025 **Добра. Але пакуль пачакаю, што будзе далей. Калі не будзе адпаведнай рэакцыі, то буду рабіць як вы гаворыце. Дарэчы, мой спіс, далёка на поўны, гэта толькі частка таго, што панапісваў гэты ўдзельнік.[[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 07:48, 16 мая 2025 (+03) *** [[Удзельнік:Için warum]], іншыя ўдзельнікі гэтай дыскусіі цягам яе ўжо зрабілі свой унёсак у згаданыя артыкулы. Давай, уключайся ў супольную працу. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:42, 16 мая 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === [[Вікіпедыя:Запыты да адміністратараў#Вынік 7|Спадзяюся гэтага хопіць]], каб удзельнік больш не рабіў уласных даследванняў. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:19, 10 мая 2026 (+03) == [[Удзельнік:Хомелка|Хомелка]] - пазбаўленне праў зніклай == {{закрыта}} Тэрмінова. Варта пазбавіць адміністратарскіх праў зніклую адміністратарку для бяспекі нашай Вікіпедыі ды дадзеных удзельнікаў. Лёгка вернем, калі спадарыня Вольга павернецца. Пра гэта [[:be-tarask:Вікіпэдыя:Запыты_да_адміністратараў#Kazimier_Lachnovič_-_пазбаўленьне_правоў_зьніклага|ў тарашкевічнай Вікі]] (і [https://spring96.org/be/news/117810 навіны] + <small>[[:ru:Википедия:Форум/Новости#Пропажа_администраторов_белвики|абмеркаванне на рускай]]</small>). [[Удзельнік:Maksim L.|Maksim L.]], [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]], [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]], [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]], [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]], [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]], [[Удзельнік:Belarus2578|Belarus2578]]. [[Удзельнік:Shabe|Shabe]] ([[Размовы з удзельнікам:Shabe|размовы]]) 15:51, 22 красавіка 2025 (+03) : {{За}} --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 16:24, 22 красавіка 2025 (+03) ::@[[Удзельнік:Shabe|Shabe]], не пазбавіць правоў, а каб сцюарты заблакавалі з адпаведнай прычынай, не як за парушэнне. Наколькі разумею, дастаткова звярнуцца да кагосьці аднаго з іх, з доказамі. -- [[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 16:50, 22 красавіка 2025 (+03) ::: Добра, зараз займуся. [[Удзельнік:Shabe|Shabe]] ([[Размовы з удзельнікам:Shabe|размовы]]) 16:59, 22 красавіка 2025 (+03) :::: Запрашаю на [[:ru:Обсуждение_участника:1234qwer1234qwer4#Блокировка_пропавших_администраторов|старонку]] актыўнага рускамоўнага сцюарда 1234qwer1234qwer4. [[Удзельнік:Shabe|Shabe]] ([[Размовы з удзельнікам:Shabe|размовы]]) 17:20, 22 красавіка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === {{Done}} спадаром [[:meta:User:Mykola7|Mykola7]]. [[Удзельнік:Shabe|Shabe]] ([[Размовы з удзельнікам:Shabe|размовы]]) 19:13, 22 красавіка 2025 (+03) == Удзельнік UnknownChannel352 == {{закрыта}} : Просьба заблакаваць UnknownChannel352 за датэрміновае зняцце артыкула з намінацыі на выдаленне і вайну правак. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:04, 22 студзеня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Больш не актуальна. Меры былі прынятыя. У архіў --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 01:25, 22 верасня 2025 (+03) = Карысныя спасылкі = * [[Адмысловае:ProtectedPages|Спіс старонак пад аховай]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Адміністратары]] gs3q8hsa0yf7y3jdgkxepyh0gwc9q24 0 729919 5153405 4316887 2026-06-11T12:29:27Z Feeleman 163471 афармленне 5153405 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Фрэйзер}} {{кінематаграфіст}} '''Грэг Фрэйзер''' ({{lang-en|Greig Fraser}}; {{ВД-Прэамбула}}) — [[Аўстралія|аўстралійскі]] {{Кінааператар|Аўстраліі|XX стагоддзя|XXI стагоддзя}}. Лаўрэат прэміі «[[Оскар]]» за найлепшую аператарскую працу за фільм «[[Дзюна (фільм, 2021)|Дзюна]]». == Біяграфія == Нарадзіўся 3 кастрычніка 1975 года ў горадзе Мельбурн, Аўстралія. Адукацыю атрымліваў у Мельбурнскім каралеўскім тэхналагічным універсітэце. Яго найбольш вядомымі працамі з’яўляюцца фільмы «Мэта нумар адзін» рэжысёра [[Кэтрын Бігелоу]], «Паляўнічы на ліс» [[Бенет Мілер|Бенета Мілера]], «Ізгой-адзін. Зорныя войны: Гісторыі» Гарэта Эдвардса, «[[Дзюна (фільм, 2021)|Дзюна]]» [[Дэні Вільнёў|Дэні Вільнёва]], «[[Праект «Авэ Марыя» (фільм)|Праект “Авэ Марыя”]]» Філа Лорда і Крыстафера Мілера, а таксама «[[Бэтмен (фільм, 2022)|Бэтмен]]» [[Мэт Рыўз|Мэта Рыўза]]. Член Аўстралійскага і Амерыканскага таварыства кінааператараў. {{зноскі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Фрэйзер Грэг}} [[Катэгорыя:Кінааператары Аўстраліі]] lcgmnxszmi72auvh0wezh6hxx1bfisf 5153406 5153405 2026-06-11T12:30:38Z Feeleman 163471 стыль 5153406 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Фрэйзер}} {{кінематаграфіст}} '''Грэг Фрэйзер''' ({{lang-en|Greig Fraser}}; {{ВД-Прэамбула}}) — [[Аўстралія|аўстралійскі]] {{Кінааператар|Аўстраліі|XX стагоддзя|XXI стагоддзя}}. Лаўрэат прэміі «[[Оскар]]» за найлепшую аператарскую працу за фільм «[[Дзюна (фільм, 2021)|Дзюна]]». == Біяграфія == Нарадзіўся 3 кастрычніка 1975 года ў горадзе Мельбурн, Аўстралія. Адукацыю атрымліваў у [[Мельбурнскі каралеўскі тэхналагічны універсітэт|Мельбурнскім каралеўскім тэхналагічным універсітэце]]. Яго найбольш вядомымі працамі з’яўляюцца фільмы «Мэта нумар адзін» рэжысёра [[Кэтрын Бігелоу]], «Паляўнічы на ліс» [[Бенет Мілер|Бенета Мілера]], «Ізгой-адзін. Зорныя войны: Гісторыі» [[Гарэт Эдвардс|Гарэта Эдвардса]], «[[Дзюна (фільм, 2021)|Дзюна]]» [[Дэні Вільнёў|Дэні Вільнёва]], «[[Праект «Авэ Марыя» (фільм)|Праект “Авэ Марыя”]]» [[Філ Лорд|Філа Лорда]] і [[Крыстафер Мілер|Крыстафера Мілера]], а таксама «[[Бэтмен (фільм, 2022)|Бэтмен]]» [[Мэт Рыўз|Мэта Рыўза]]. Член Аўстралійскага і Амерыканскага таварыства кінааператараў. {{зноскі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Фрэйзер Грэг}} [[Катэгорыя:Кінааператары Аўстраліі]] 789ur65aw1ghz174shdgi8iv2rvjk8k 0 739286 5153415 5153264 2026-06-11T12:59:58Z JerzyKundrat 174 /* Чэрвень */ 5153415 wikitext text/x-wiki {{Бягучыя падзеі}}{{Alsonumber|2026}} {{Навігацыя для года}} {{Год паводле тэм}} '''2026 (дзве тысячы дваццаць шосты) год''' па [[Грыгарыянскі каляндар|грыгарыянскім календары]] — [[невысакосны год]], які пачынаецца ў [[чацвер]]. Гэта 2026-ы год [[Наша эра|нашай эры]], 26-ы год [[3 тысячагоддзе|3-га тысячагоддзя]], 26-ы год [[XXI стагоддзе|XXI стагоддзя]], 6-ы год 3-га дзесяцігоддзя XXI стагоддзя, 7-ы год [[2020-я|2020-х гадоў]]. Па рашэнні [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацый|ААН]] 2026 год быў абвешчаны Міжнародны годам [[паша]]вых угоддзяў і пашавай жывёлагадоўлі.<ref>{{Cite web|url=https://unric.org/de/internationale-jahre/|title=Internationale Jahre|date=2022-12-31|publisher=[[Арганізацыя Аб’яднаных Нацый|Vereinte Nationen]]|lang=de|accessdate=2023-05-17|archivedate=2023-03-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230317200427/https://unric.org/de/internationale-jahre/|url-status=live|ref=un}}</ref> Год беларускай жанчыны ў [[Беларусь|Беларусі]]. == Падзеі == === Студзень === [[Файл:Crooke_Ave_Brooklyn_NYC_snow_covered_January_2026.jpg|thumb|[[Бруклін]] пад снегам, 25 студзеня.]] * [[1 студзеня]]: [[Балгарыя]] далучылася да [[еўразона|еўразоны]]. * [[3 студзеня]]: [[ЗША]] нанеслі [[Удары ЗША па Венесуэле (2026)|авіяўдары]] па [[Венесуэла|Венесуэле]] і заявілі аб затрыманні [[Нікалас Мадура|Нікаласа Мадура]] разам з жонкай. * [[4 студзеня]]: [[Экватарыяльная Гвінея]] перанесла сталіцу з [[Малаба]] ў [[Сьюдад-дэ-ла-Пас]]. * [[8 студзеня]]: Падкантрольныя міжнародна прызнанаму ўраду войскі ў ходзе [[грамадзянская вайна ў Емене|грамадзянскай вайны]] ў [[Емен]]е занялі [[Адэн]]. * [[17 студзеня]]: ** [[Еўрасаюз]] падпісаў [[Пагадненне аб свабодным гандлі паміж Меркасур і Еўрасаюзам|пагадненне аб свабодным гандлі]] з [[Меркасур]]. ** [[Еўрапейская кінапрэмія 2026|Цырымонія ўручэння]] [[Еўрапейская кінапрэмія|Еўрапейскай кінапрэміі]] адбылася ў [[Берлін]]е, найлепшым названы фільм «[[Сентыментальная каштоўнасць]]» [[Ёакім Трыер|Ёакіма Трыера]]. * [[18 студзеня]]: ** У правінцыі [[Кордава (правінцыя, Іспанія)|Кордава]] ([[Іспанія]]) [[Чыгуначная катастрофа ў Адамусе (2026)|сутыкнуліся два цягнікі]]. ** Зборная [[Зборная Сенегала па футболе|Сенегала]] ў другі раз запар выйграла {{нп3|Кубак афрыканскіх нацый|Кубак афрыканскіх нацый|en|Africa Cup of Nations}} па [[футбол]]е. ** [[Сутыкненні на паўночным усходзе Сірыі (2026)|Сутыкненні на паўночным усходзе Сірыі]] скончыліся пагадненнем аб спыненні агню паміж [[Пераходны ўрад Сірыі|пераходным урадам]] і курдскімі [[Дэмакратычныя сілы Сірыі|СДС]]. * [[22 студзеня]]: ** Статут [[Савет міру|Савета міру]], створанага паводле ініцыятывы [[Дональд Трамп|Дональда Трампа]], падпісалі ў [[Давос]]е 18 краін. ** На большую частку [[Паўночная Амерыка|Паўночнай Амерыкі]] абрынуўся [[Зімовы шторм у Паўночнай Амерыцы (студзень 2026)|зімовы шторм]]. * [[28 студзеня]]: На шахтах Рубая ў правінцыі [[Паўночнае Ківу (правінцыя)|Паўночнае Ківу]] [[ДР Конга|Дэмакратычнай Рэспублікі Конга (ДРК)]] здарыўся [[Абвал на шахце Рубая (2026)|абвал]]. * [[29 студзеня]]: [[Еўрасаюз]] уключыў [[Корпус Вартавых Ісламскай рэвалюцыі]] ў пералік тэрарыстычных арганізацый. * [[30 студзеня]]: У [[ЗША]] пачаліся [[Пратэсты ў ЗША (2026)|пратэсты]] супраць міграцыйнай палітыкі адміністрацыі [[Дональд Трамп|Дональда Трампа]]. === Люты === [[Файл:Milano_Cortina_2026_Opening_Ceremony.jpg|thumb|Цырымонія адкрыцця XXV зімовых Алімпійскіх гульняў.]] [[Файл:Shajareh_Tayyebeh_school_in_Minab_photos_from_Mehr_(3).jpg|thumb|Разбураная школа ў Мінабе.]] * [[1 лютага]]: {{iw|68-я цырымонія «Грэмі»|Прэмію «Грэмі»|en|68th Annual Grammy Awards}} за найлепшы запіс атрымалі [[Кендрык Ламар]] і {{iw|SZA||en|SZA}} за «{{iw|Luther (песня)|Luther|en|luther (song)}}», лепшым альбомам прызнаны ''{{iw|Debí Tirar Más Fotos||en|Debí Tirar Más Fotos}}«'' {{iw|Бэд Бані||en|Bad Bunny}}», лепшая песня — «Wildflower» [[Білі Айліш]]. * [[3 лютага]]: Забіты [[Саіф аль-Іслам Кадафі]], лівійскі палітык, сын [[Муамар Кадафі|Муамара Кадафі]]. * [[5 лютага]]: У [[Азербайджан]]е да пазбаўлення волі, аж да пажыццёвага, прысуджаны былыя кіраўнікі [[Нагорна-Карабахская Рэспубліка|Нагорна-Карабахскай Рэспублікі]]. * [[6 лютага]]: ** Урачыста адкрыліся [[Зімовыя Алімпійскія гульні 2026|зімовыя Алімпійскія гульні]] ў [[Мілан]]е і [[Карціна-д’Ампеца]]. ** Здзейснены [[Выбух у мячэці Імамбарга (2026)|тэрарыстычны выбух]] у [[шыіты|шыіцкай]] мячэці ў [[Ісламабад]]зе. * [[8 лютага]]: Аўстрыйскі [[сноўбордынг|снаўбардыст]] [[Беньямін Карл]] стаў самым узроставым пераможцам [[зімовыя Алімпійскія гульні|зімовых Алімпійскіх гульняў]] у асабістых відах спорту. * [[15 лютага]]: Нарвежскі лыжнік [[Ёханес Хёсфлат Клеба]] стаў рэкардсменам [[зімовыя Алімпійскія гульні|зімовых Алімпіяд]] па колькасці выйграных залатых медалёў. * [[19 лютага]]: ** Былы прэзідэнт [[Рэспубліка Карэя|Рэспублікі Карэя]] [[Юн Сок Ёль]] прысуджаны да пажыццёвага зняволення за кіраўніцтва [[Ваеннае становішча ў Рэспубліцы Карэя (2024)|мецяжом]]. ** Першае пасяджэнне [[Савет міру|Савета міру]] адбылося ў [[Вашынгтон]]е. * [[20 лютага]]: ** [[Вярхоўны суд ЗША]] прыняў рашэнне аб адмене большасці [[Тарыфная палітыка другой адміністрацыі Трампа|тарыфаў]], уведзеных [[Дональд Трамп|Дональдам Трампам]]. ** Храм [[Саграда Фамілія]] ў [[Барселона|Барселоне]] дасягнуў сваёй праектнай вышыні. * [[22 лютага]]: Завяршэнне [[Зімовыя Алімпійскія гульні 2026|XXV зімовых Алімпійскіх гульняў]]. * [[27 лютага]]: На фоне памежных сутыкненняў [[Пакістан]] абвясціў аб [[Афгана-пакістанская вайна (2026)|адкрытай вайне]] з [[Афганістан]]ам. * [[28 лютага]]: [[Ізраіль]] і [[ЗША]] [[Амерыкана-ізраільскія ўдары па Іране (2026)|нанеслі ўдары]] па [[Іран]]е, загінуў духоўны лідар і фактычны правіцель краіны [[Алі Хаменеі]]. Здзейснены [[Удар па школе ў Мінабе|ўдар па школе]] ў [[Мінаб]]е. === Сакавік === * [[1 сакавіка]]: [[Аятала]] [[Алірэза Арафі]] абвешчаны часовым выканаўцам абавязкаў Вышэйшага кіраўніка [[Іран]]а. * [[2 сакавіка]]: [[МУС Беларусі]] прызнала [[Вейшнорыя|Вейшнорыю]] «[[Экстрэмісцкае фарміраванне|экстрэмісцкім фарміраваннем]]». * [[8 сакавіка]]: [[Маджтаба Хаменеі]] абраны Вышэйшым кіраўніком [[Іран]]а. * [[10 сакавіка]]: [[Узброеныя сілы Украіны]] нанеслі ракетны ўдар па [[Бранск]]у. * [[15 сакавіка]]: Адбылася [[Оскар (кінапрэмія, 2026)|98-я цырымонія]] ўручэння амерыканскай кінапрэміі «[[Оскар]]», найлепшым фільмам прызнана «[[Бітва за бітвай]]» рэжысёра [[Пол Томас Андэрсан|Пола Томаса Андэрсана]]. * [[16 сакавіка]]: ** У ходзе [[Афгана-пакістанская вайна (2026)|афгана-пакістанскага канфлікту]] быў нанесены [[Авіяўдар па шпіталі ў Кабуле (2026)|авіяўдар па шпіталі]] ў [[Кабул]]е. ** [[16 сакавіка]]: На [[Куба|Кубе]] поўнасцю прапала электразабеспячэнне. * [[17 сакавіка]]: Зборная [[Зборная Сенегала па футболе|Сенегала]] пазбаўлена тытула пераможцы {{нп3|Кубак афрыканскіх нацый|Кубка афрыканскіх нацый|en|Africa Cup of Nations}} па [[футбол]]е. * [[23 сакавіка]]: Пад Пуэрта-Легісама ([[Калумбія]]) [[Катастрофа C-130 пад Пуэрта-Легісама|пацярпеў крушэнне]] ваенна-транспартны самалёт [[Lockheed C-130 Hercules|C-130]]. * [[31 сакавіка]]: У [[Крым]]е [[Катастрофа Ан-26 у Крыме|пацярпеў крушэнне]] расійскі ваенна-транспартны самалёт [[Ан-26]]. === Красавік === [[Файл:Earthset (art002e009288).jpg|thumb|Заход [[Зямля|Зямлі]] за край дыска Месяца. Фота зроблена місіяй «[[Артэміда-2]]» 6&nbsp;красавіка.]] * [[6 красавіка]]: Касмічная місія «[[Артэміда-2]]» абляцела [[Месяц (спадарожнік Зямлі)|Месяц]], яна стала самай далёкай пілатуемай місіяй у гісторыі. * [[7 красавіка]]: [[ЗША]] і [[Іран]] ухвалілі [[Ісламабадскае пагадненне|перамір’е]] на [[Вайна на Блізкім Усходзе (з 2023)|Блізкім Усходзе]]. * [[8 красавіка]]: Рашэнні аб выхадзе [[Малдова|Малдовы]] з базавых дагавораў [[СНД]] былі адобраны прэзідэнтам краіны [[Мая Санду|Маяй Санду]] і ўступілі ў сілу. * [[11 красавіка]]: ** Здарылася [[Цісканіна ля цытадэлі Ла-Фер’ер|цісканіна]] ля цытадэлі [[Ла-Фер’ер]] ([[Рэспубліка Гаіці]]). ** На судне MV Hondius ад [[Успышка хантавіруса на MV Hondius|успышкі хантавіруса]] загінуў першы чалавек. * [[12 красавіка]]: Адбыліся парламенцкія выбары ў [[Венгрыя|Венгрыі]]. * [[15 красавіка]]: Здарылася [[Масавае забойства ў школе Аніктшубата|масавае забойства ў школе]] ў Аніктшубата ([[Турцыя]]). * [[16 красавіка]]: [[Інтэрвенцыя ЗША і іх саюзнікаў у Сірыі|Міжнародная кааліцыя]], якую ўзначальвалі [[ЗША]], вывела свае войскі з [[Сірыя|Сірыі]]. * [[18 красавіка]]: У [[Кіеў|Кіеве]] зламыснік [[Стральба і захоп закладнікаў у Кіеве (2026)|адкрыў стральбу на вуліцы і захапіў закладнікаў]]. * [[21 красавіка]]: Кабінет міністраў [[Японія|Японіі]] поўнасцю адмяніў забарону 1967 года на экспарт зброі. * [[25 красавіка]]: Падчас [[напады баевікоў у Малі (2026)|узброеных сутыкненняў]] у [[Малі]] загінуў міністр абароны [[Садзіё Камара]]. * [[26 красавіка]]: На [[Лонданскі марафон|Лонданскім марафоне]] кеніец [[Себасцьян Саве]] ўпершыню ў гісторыі прабег [[марафон]]скую дыстанцыю хутчэй як за дзве гадзіны ў межах афіцыйнага спаборніцтва. * [[28 красавіка]]: Гродзенская «[[Алімпія Гродна|Алімпія]]» выйграла [[чэмпіянат Беларусі па баскетболе сярод жанчын 2025/2026|чэмпіянат Беларусі]] па [[баскетбол]]е сярод жанчын. === Май === [[Файл:Starobelsk Professional College after attack 2026-05-22.jpg|міні|Разбурэнні ў [[Старабельск]]у пасля атакі 22&nbsp;мая.]] * [[1 мая]]: [[Аб’яднаныя Арабскія Эміраты]] выйшлі з [[АПЕК]]. * [[9 мая]]: [[Прэм’ер-міністр Венгрыі|Прэм’ер-міністрам]] [[Венгрыя|Венгрыі]] абраны [[Петэр Мадзьяр]]. * [[10 мая]]: Ля [[Канарскія астравы|Канарскіх астравоў]] пачалася эвакуацыя з судна MV Hondius, дзе зафіксавана [[Успышка хантавіруса на MV Hondius|ўспышка хантавіруса]]. * [[17 мая]]: [[СААЗ]] абвясціла аб надзвычайнай сітуацыі з-за [[Успышка Эболы ў Ітуры (2026)|эпідэміі Эболы]] ў [[Ітуры (правінцыя)|Ітуры]] ([[ДР Конга]]). * [[18 мая]]: У ісламскім цэнтры [[Сан-Дыега]] ([[ЗША]]) быў здзейснены [[Тэракт у ісламскім цэнтры Сан-Дыега|масавы расстрэл]]. * [[22 мая]]: ** У кітайскай правінцыі [[Шаньсі]] здарыўся [[Выбух на шахце Люшэньюй|выбух на вугальнай шахце]]. ** Украінскія войскі [[Удар БПЛА па Старабельску (2026)|нанеслі ўдар]] па [[Старабельск]]у ў падкантрольнай [[Расія]]й [[Луганская вобласць|Луганскай вобласці]] [[Украіна|Украіны]]. * [[23 мая]]: Завяршыўся [[Канскі кінафестываль 2026|Канскі кінафестываль]], [[Залатая пальмавая галіна|Залатую пальмавую галіну]] атрымаў фільм «[[Фіёрд (фільм)|Фіёрд]]» рэжысёра [[Крысціян Мунджыў|Крысціяна Мунджыў]]. * [[25 мая]]: [[Папа Рымскі]] [[Леў XIV|Леў XIV]] апублікаваў [[энцыкліка|энцыкліку]] «[[Magnifica humanitas]]», прысвечаную праблеме [[Штучны інтэлект|штучнага інтэлекту]]. * [[29 мая]]: Выпушчаны дваццаты сольны [[Музычны альбом|студыйны альбом]] [[Пол Мак-Картні|Пола Мак-Картні]] — «[[The Boys of Dungeon Lane]]». === Чэрвень === * [[7 чэрвеня]]: Адбыліся парламенцкія выбары ў [[Арменія|Арменіі]]. * [[8 чэрвеня]]: Здарылася землетрасенне на востраве [[Мінданаа (востраў)|Мінданаа]] ([[Філіпіны]]). * [[10 чэрвеня]]: У выніку атакі БПЛА практычна знішчана панарама «[[Абарона Севастопаля (панарама)|Абарона Севастопаля]]». * [[11 чэрвеня]]: Стартуе фінальны турнір [[Чэмпіянат свету па футболе 2026|чэмпіянату свету]] па [[футбол]]е ў [[Мексіка|Мексіцы]], [[ЗША]], [[Канада|Канадзе]]. === Жнівень === * [[12 жніўня]]: [[Сонечнае зацьменне 12 жніўня 2026 года|Поўнае сонечнае зацьменне]], часткова даступнае для назірання на тэрыторыі Беларусі. == Нарадзіліся == {{Асноўны артыкул|Спіс народжаных у 2026 годзе}} == Памерлі == {{Асноўны артыкул|Спіс памерлых у 2026 годзе}} * [[11 студзеня]]: [[Луіс Брус]] — амерыканскі хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі. * [[30 студзеня]]: [[Кэтрын О’Хара]] — канада-амерыканская актрыса і сцэнарыстка. * [[28 лютага]]: [[Алі Хаменеі]] — іранскі рэлігійны і дзяржаўны дзеяч. * [[5 сакавіка]]: [[Уладзімір Іванавіч Карызна|Уладзімір Карызна]] — беларускі паэт, перакладчык. * [[17 сакавіка]]: [[Алі Ларыджані]] — дзяржаўны дзеяч Ірана. * [[19 сакавіка]]: [[Чак Норыс]] — амерыканскі акцёр, майстар баявых мастацтваў. * [[6 мая]]: [[Тэд Цёрнер]] — амерыканскі бізнесмен, заснавальнік тэлеканала [[CNN]]. * [[26 мая]]: [[Раіса Баравікова]] — беларуская пісьменніца, перакладчыца. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == {{Навігацыя}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:2026| ]] 9ia9zyj8dgq6s580984l0b9s9p29554 5153596 5153415 2026-06-12T08:28:41Z JerzyKundrat 174 /* Сакавік */ 5153596 wikitext text/x-wiki {{Бягучыя падзеі}}{{Alsonumber|2026}} {{Навігацыя для года}} {{Год паводле тэм}} '''2026 (дзве тысячы дваццаць шосты) год''' па [[Грыгарыянскі каляндар|грыгарыянскім календары]] — [[невысакосны год]], які пачынаецца ў [[чацвер]]. Гэта 2026-ы год [[Наша эра|нашай эры]], 26-ы год [[3 тысячагоддзе|3-га тысячагоддзя]], 26-ы год [[XXI стагоддзе|XXI стагоддзя]], 6-ы год 3-га дзесяцігоддзя XXI стагоддзя, 7-ы год [[2020-я|2020-х гадоў]]. Па рашэнні [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацый|ААН]] 2026 год быў абвешчаны Міжнародны годам [[паша]]вых угоддзяў і пашавай жывёлагадоўлі.<ref>{{Cite web|url=https://unric.org/de/internationale-jahre/|title=Internationale Jahre|date=2022-12-31|publisher=[[Арганізацыя Аб’яднаных Нацый|Vereinte Nationen]]|lang=de|accessdate=2023-05-17|archivedate=2023-03-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230317200427/https://unric.org/de/internationale-jahre/|url-status=live|ref=un}}</ref> Год беларускай жанчыны ў [[Беларусь|Беларусі]]. == Падзеі == === Студзень === [[Файл:Crooke_Ave_Brooklyn_NYC_snow_covered_January_2026.jpg|thumb|[[Бруклін]] пад снегам, 25 студзеня.]] * [[1 студзеня]]: [[Балгарыя]] далучылася да [[еўразона|еўразоны]]. * [[3 студзеня]]: [[ЗША]] нанеслі [[Удары ЗША па Венесуэле (2026)|авіяўдары]] па [[Венесуэла|Венесуэле]] і заявілі аб затрыманні [[Нікалас Мадура|Нікаласа Мадура]] разам з жонкай. * [[4 студзеня]]: [[Экватарыяльная Гвінея]] перанесла сталіцу з [[Малаба]] ў [[Сьюдад-дэ-ла-Пас]]. * [[8 студзеня]]: Падкантрольныя міжнародна прызнанаму ўраду войскі ў ходзе [[грамадзянская вайна ў Емене|грамадзянскай вайны]] ў [[Емен]]е занялі [[Адэн]]. * [[17 студзеня]]: ** [[Еўрасаюз]] падпісаў [[Пагадненне аб свабодным гандлі паміж Меркасур і Еўрасаюзам|пагадненне аб свабодным гандлі]] з [[Меркасур]]. ** [[Еўрапейская кінапрэмія 2026|Цырымонія ўручэння]] [[Еўрапейская кінапрэмія|Еўрапейскай кінапрэміі]] адбылася ў [[Берлін]]е, найлепшым названы фільм «[[Сентыментальная каштоўнасць]]» [[Ёакім Трыер|Ёакіма Трыера]]. * [[18 студзеня]]: ** У правінцыі [[Кордава (правінцыя, Іспанія)|Кордава]] ([[Іспанія]]) [[Чыгуначная катастрофа ў Адамусе (2026)|сутыкнуліся два цягнікі]]. ** Зборная [[Зборная Сенегала па футболе|Сенегала]] ў другі раз запар выйграла {{нп3|Кубак афрыканскіх нацый|Кубак афрыканскіх нацый|en|Africa Cup of Nations}} па [[футбол]]е. ** [[Сутыкненні на паўночным усходзе Сірыі (2026)|Сутыкненні на паўночным усходзе Сірыі]] скончыліся пагадненнем аб спыненні агню паміж [[Пераходны ўрад Сірыі|пераходным урадам]] і курдскімі [[Дэмакратычныя сілы Сірыі|СДС]]. * [[22 студзеня]]: ** Статут [[Савет міру|Савета міру]], створанага паводле ініцыятывы [[Дональд Трамп|Дональда Трампа]], падпісалі ў [[Давос]]е 18 краін. ** На большую частку [[Паўночная Амерыка|Паўночнай Амерыкі]] абрынуўся [[Зімовы шторм у Паўночнай Амерыцы (студзень 2026)|зімовы шторм]]. * [[28 студзеня]]: На шахтах Рубая ў правінцыі [[Паўночнае Ківу (правінцыя)|Паўночнае Ківу]] [[ДР Конга|Дэмакратычнай Рэспублікі Конга (ДРК)]] здарыўся [[Абвал на шахце Рубая (2026)|абвал]]. * [[29 студзеня]]: [[Еўрасаюз]] уключыў [[Корпус Вартавых Ісламскай рэвалюцыі]] ў пералік тэрарыстычных арганізацый. * [[30 студзеня]]: У [[ЗША]] пачаліся [[Пратэсты ў ЗША (2026)|пратэсты]] супраць міграцыйнай палітыкі адміністрацыі [[Дональд Трамп|Дональда Трампа]]. === Люты === [[Файл:Milano_Cortina_2026_Opening_Ceremony.jpg|thumb|Цырымонія адкрыцця XXV зімовых Алімпійскіх гульняў.]] [[Файл:Shajareh_Tayyebeh_school_in_Minab_photos_from_Mehr_(3).jpg|thumb|Разбураная школа ў Мінабе.]] * [[1 лютага]]: {{iw|68-я цырымонія «Грэмі»|Прэмію «Грэмі»|en|68th Annual Grammy Awards}} за найлепшы запіс атрымалі [[Кендрык Ламар]] і {{iw|SZA||en|SZA}} за «{{iw|Luther (песня)|Luther|en|luther (song)}}», лепшым альбомам прызнаны ''{{iw|Debí Tirar Más Fotos||en|Debí Tirar Más Fotos}}«'' {{iw|Бэд Бані||en|Bad Bunny}}», лепшая песня — «Wildflower» [[Білі Айліш]]. * [[3 лютага]]: Забіты [[Саіф аль-Іслам Кадафі]], лівійскі палітык, сын [[Муамар Кадафі|Муамара Кадафі]]. * [[5 лютага]]: У [[Азербайджан]]е да пазбаўлення волі, аж да пажыццёвага, прысуджаны былыя кіраўнікі [[Нагорна-Карабахская Рэспубліка|Нагорна-Карабахскай Рэспублікі]]. * [[6 лютага]]: ** Урачыста адкрыліся [[Зімовыя Алімпійскія гульні 2026|зімовыя Алімпійскія гульні]] ў [[Мілан]]е і [[Карціна-д’Ампеца]]. ** Здзейснены [[Выбух у мячэці Імамбарга (2026)|тэрарыстычны выбух]] у [[шыіты|шыіцкай]] мячэці ў [[Ісламабад]]зе. * [[8 лютага]]: Аўстрыйскі [[сноўбордынг|снаўбардыст]] [[Беньямін Карл]] стаў самым узроставым пераможцам [[зімовыя Алімпійскія гульні|зімовых Алімпійскіх гульняў]] у асабістых відах спорту. * [[15 лютага]]: Нарвежскі лыжнік [[Ёханес Хёсфлат Клеба]] стаў рэкардсменам [[зімовыя Алімпійскія гульні|зімовых Алімпіяд]] па колькасці выйграных залатых медалёў. * [[19 лютага]]: ** Былы прэзідэнт [[Рэспубліка Карэя|Рэспублікі Карэя]] [[Юн Сок Ёль]] прысуджаны да пажыццёвага зняволення за кіраўніцтва [[Ваеннае становішча ў Рэспубліцы Карэя (2024)|мецяжом]]. ** Першае пасяджэнне [[Савет міру|Савета міру]] адбылося ў [[Вашынгтон]]е. * [[20 лютага]]: ** [[Вярхоўны суд ЗША]] прыняў рашэнне аб адмене большасці [[Тарыфная палітыка другой адміністрацыі Трампа|тарыфаў]], уведзеных [[Дональд Трамп|Дональдам Трампам]]. ** Храм [[Саграда Фамілія]] ў [[Барселона|Барселоне]] дасягнуў сваёй праектнай вышыні. * [[22 лютага]]: Завяршэнне [[Зімовыя Алімпійскія гульні 2026|XXV зімовых Алімпійскіх гульняў]]. * [[27 лютага]]: На фоне памежных сутыкненняў [[Пакістан]] абвясціў аб [[Афгана-пакістанская вайна (2026)|адкрытай вайне]] з [[Афганістан]]ам. * [[28 лютага]]: [[Ізраіль]] і [[ЗША]] [[Амерыкана-ізраільскія ўдары па Іране (2026)|нанеслі ўдары]] па [[Іран]]е, загінуў духоўны лідар і фактычны правіцель краіны [[Алі Хаменеі]]. Здзейснены [[Удар па школе ў Мінабе|ўдар па школе]] ў [[Мінаб]]е. === Сакавік === * [[1 сакавіка]]: [[Аятала]] [[Алірэза Арафі]] абвешчаны часовым выканаўцам абавязкаў Вышэйшага кіраўніка [[Іран]]а. * [[2 сакавіка]]: [[МУС Беларусі]] прызнала [[Вейшнорыя|Вейшнорыю]] «[[Экстрэмісцкае фарміраванне|экстрэмісцкім фарміраваннем]]». * [[8 сакавіка]]: [[Маджтаба Хаменеі]] абраны Вышэйшым кіраўніком [[Іран]]а. * [[9 сакавіка]]: Прэм’ера фільма [[Праект «Авэ Марыя» (фільм)|«Праект “Авэ Марыя”»]] адбылася ў [[Лондан]]е. * [[10 сакавіка]]: [[Узброеныя сілы Украіны]] нанеслі ракетны ўдар па [[Бранск]]у. * [[15 сакавіка]]: Адбылася [[Оскар (кінапрэмія, 2026)|98-я цырымонія]] ўручэння амерыканскай кінапрэміі «[[Оскар]]», найлепшым фільмам прызнана «[[Бітва за бітвай]]» рэжысёра [[Пол Томас Андэрсан|Пола Томаса Андэрсана]]. * [[16 сакавіка]]: ** У ходзе [[Афгана-пакістанская вайна (2026)|афгана-пакістанскага канфлікту]] быў нанесены [[Авіяўдар па шпіталі ў Кабуле (2026)|авіяўдар па шпіталі]] ў [[Кабул]]е. ** [[16 сакавіка]]: На [[Куба|Кубе]] поўнасцю прапала электразабеспячэнне. * [[17 сакавіка]]: Зборная [[Зборная Сенегала па футболе|Сенегала]] пазбаўлена тытула пераможцы {{нп3|Кубак афрыканскіх нацый|Кубка афрыканскіх нацый|en|Africa Cup of Nations}} па [[футбол]]е. * [[23 сакавіка]]: Пад Пуэрта-Легісама ([[Калумбія]]) [[Катастрофа C-130 пад Пуэрта-Легісама|пацярпеў крушэнне]] ваенна-транспартны самалёт [[Lockheed C-130 Hercules|C-130]]. * [[31 сакавіка]]: У [[Крым]]е [[Катастрофа Ан-26 у Крыме|пацярпеў крушэнне]] расійскі ваенна-транспартны самалёт [[Ан-26]]. === Красавік === [[Файл:Earthset (art002e009288).jpg|thumb|Заход [[Зямля|Зямлі]] за край дыска Месяца. Фота зроблена місіяй «[[Артэміда-2]]» 6&nbsp;красавіка.]] * [[6 красавіка]]: Касмічная місія «[[Артэміда-2]]» абляцела [[Месяц (спадарожнік Зямлі)|Месяц]], яна стала самай далёкай пілатуемай місіяй у гісторыі. * [[7 красавіка]]: [[ЗША]] і [[Іран]] ухвалілі [[Ісламабадскае пагадненне|перамір’е]] на [[Вайна на Блізкім Усходзе (з 2023)|Блізкім Усходзе]]. * [[8 красавіка]]: Рашэнні аб выхадзе [[Малдова|Малдовы]] з базавых дагавораў [[СНД]] былі адобраны прэзідэнтам краіны [[Мая Санду|Маяй Санду]] і ўступілі ў сілу. * [[11 красавіка]]: ** Здарылася [[Цісканіна ля цытадэлі Ла-Фер’ер|цісканіна]] ля цытадэлі [[Ла-Фер’ер]] ([[Рэспубліка Гаіці]]). ** На судне MV Hondius ад [[Успышка хантавіруса на MV Hondius|успышкі хантавіруса]] загінуў першы чалавек. * [[12 красавіка]]: Адбыліся парламенцкія выбары ў [[Венгрыя|Венгрыі]]. * [[15 красавіка]]: Здарылася [[Масавае забойства ў школе Аніктшубата|масавае забойства ў школе]] ў Аніктшубата ([[Турцыя]]). * [[16 красавіка]]: [[Інтэрвенцыя ЗША і іх саюзнікаў у Сірыі|Міжнародная кааліцыя]], якую ўзначальвалі [[ЗША]], вывела свае войскі з [[Сірыя|Сірыі]]. * [[18 красавіка]]: У [[Кіеў|Кіеве]] зламыснік [[Стральба і захоп закладнікаў у Кіеве (2026)|адкрыў стральбу на вуліцы і захапіў закладнікаў]]. * [[21 красавіка]]: Кабінет міністраў [[Японія|Японіі]] поўнасцю адмяніў забарону 1967 года на экспарт зброі. * [[25 красавіка]]: Падчас [[напады баевікоў у Малі (2026)|узброеных сутыкненняў]] у [[Малі]] загінуў міністр абароны [[Садзіё Камара]]. * [[26 красавіка]]: На [[Лонданскі марафон|Лонданскім марафоне]] кеніец [[Себасцьян Саве]] ўпершыню ў гісторыі прабег [[марафон]]скую дыстанцыю хутчэй як за дзве гадзіны ў межах афіцыйнага спаборніцтва. * [[28 красавіка]]: Гродзенская «[[Алімпія Гродна|Алімпія]]» выйграла [[чэмпіянат Беларусі па баскетболе сярод жанчын 2025/2026|чэмпіянат Беларусі]] па [[баскетбол]]е сярод жанчын. === Май === [[Файл:Starobelsk Professional College after attack 2026-05-22.jpg|міні|Разбурэнні ў [[Старабельск]]у пасля атакі 22&nbsp;мая.]] * [[1 мая]]: [[Аб’яднаныя Арабскія Эміраты]] выйшлі з [[АПЕК]]. * [[9 мая]]: [[Прэм’ер-міністр Венгрыі|Прэм’ер-міністрам]] [[Венгрыя|Венгрыі]] абраны [[Петэр Мадзьяр]]. * [[10 мая]]: Ля [[Канарскія астравы|Канарскіх астравоў]] пачалася эвакуацыя з судна MV Hondius, дзе зафіксавана [[Успышка хантавіруса на MV Hondius|ўспышка хантавіруса]]. * [[17 мая]]: [[СААЗ]] абвясціла аб надзвычайнай сітуацыі з-за [[Успышка Эболы ў Ітуры (2026)|эпідэміі Эболы]] ў [[Ітуры (правінцыя)|Ітуры]] ([[ДР Конга]]). * [[18 мая]]: У ісламскім цэнтры [[Сан-Дыега]] ([[ЗША]]) быў здзейснены [[Тэракт у ісламскім цэнтры Сан-Дыега|масавы расстрэл]]. * [[22 мая]]: ** У кітайскай правінцыі [[Шаньсі]] здарыўся [[Выбух на шахце Люшэньюй|выбух на вугальнай шахце]]. ** Украінскія войскі [[Удар БПЛА па Старабельску (2026)|нанеслі ўдар]] па [[Старабельск]]у ў падкантрольнай [[Расія]]й [[Луганская вобласць|Луганскай вобласці]] [[Украіна|Украіны]]. * [[23 мая]]: Завяршыўся [[Канскі кінафестываль 2026|Канскі кінафестываль]], [[Залатая пальмавая галіна|Залатую пальмавую галіну]] атрымаў фільм «[[Фіёрд (фільм)|Фіёрд]]» рэжысёра [[Крысціян Мунджыў|Крысціяна Мунджыў]]. * [[25 мая]]: [[Папа Рымскі]] [[Леў XIV|Леў XIV]] апублікаваў [[энцыкліка|энцыкліку]] «[[Magnifica humanitas]]», прысвечаную праблеме [[Штучны інтэлект|штучнага інтэлекту]]. * [[29 мая]]: Выпушчаны дваццаты сольны [[Музычны альбом|студыйны альбом]] [[Пол Мак-Картні|Пола Мак-Картні]] — «[[The Boys of Dungeon Lane]]». === Чэрвень === * [[7 чэрвеня]]: Адбыліся парламенцкія выбары ў [[Арменія|Арменіі]]. * [[8 чэрвеня]]: Здарылася землетрасенне на востраве [[Мінданаа (востраў)|Мінданаа]] ([[Філіпіны]]). * [[10 чэрвеня]]: У выніку атакі БПЛА практычна знішчана панарама «[[Абарона Севастопаля (панарама)|Абарона Севастопаля]]». * [[11 чэрвеня]]: Стартуе фінальны турнір [[Чэмпіянат свету па футболе 2026|чэмпіянату свету]] па [[футбол]]е ў [[Мексіка|Мексіцы]], [[ЗША]], [[Канада|Канадзе]]. === Жнівень === * [[12 жніўня]]: [[Сонечнае зацьменне 12 жніўня 2026 года|Поўнае сонечнае зацьменне]], часткова даступнае для назірання на тэрыторыі Беларусі. == Нарадзіліся == {{Асноўны артыкул|Спіс народжаных у 2026 годзе}} == Памерлі == {{Асноўны артыкул|Спіс памерлых у 2026 годзе}} * [[11 студзеня]]: [[Луіс Брус]] — амерыканскі хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі. * [[30 студзеня]]: [[Кэтрын О’Хара]] — канада-амерыканская актрыса і сцэнарыстка. * [[28 лютага]]: [[Алі Хаменеі]] — іранскі рэлігійны і дзяржаўны дзеяч. * [[5 сакавіка]]: [[Уладзімір Іванавіч Карызна|Уладзімір Карызна]] — беларускі паэт, перакладчык. * [[17 сакавіка]]: [[Алі Ларыджані]] — дзяржаўны дзеяч Ірана. * [[19 сакавіка]]: [[Чак Норыс]] — амерыканскі акцёр, майстар баявых мастацтваў. * [[6 мая]]: [[Тэд Цёрнер]] — амерыканскі бізнесмен, заснавальнік тэлеканала [[CNN]]. * [[26 мая]]: [[Раіса Баравікова]] — беларуская пісьменніца, перакладчыца. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == {{Навігацыя}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:2026| ]] 8rr8ie0t34y1icq1hu9c2s0b5142ncl 3 740068 5153640 4784459 2026-06-12T11:01:55Z J ansari 72858 J ansari перанёс старонку [[Размовы з удзельнікам:MykolaHK]] у [[Размовы з удзельнікам:Hongkongski]]: Аўтаматычна перанесена старонка пры змене імя ўдзельніка з «[[Special:CentralAuth/MykolaHK|MykolaHK]]» на «[[Special:CentralAuth/Hongkongski|Hongkongski]]» 4541063 wikitext text/x-wiki {{вітаем}} --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:06, 29 мая 2023 (+03) == Вікіпедыя:Найменне артыкулаў == Вітаю. Калі ласка, азнаёмцеся з правіламі [[Вікіпедыя:Найменне артыкулаў]] і трымайцеся іх. Дзякуй. [[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 18:50, 19 ліпеня 2023 (+03) ga7g76omel383yntb9ofc8nvj2zqml3 100 753022 5153490 5152672 2026-06-11T15:51:28Z NirvanaBot 40832 +1 новых 5153490 wikitext text/x-wiki {{Новы артыкул|Аліна Аляксандраўна Харысава|2026-06-10T23:59:18Z|MocnyDuham}} {{Новы артыкул|Альфонс Парчэўскі|2026-06-08T14:55:23Z|Aliaksei Lastouski}} {{Новы артыкул|Арцемій Уладзіміравіч Арцыхоўскі|2026-06-08T13:25:32Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Сцяпан Васілевіч Говін|2026-06-07T19:26:59Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Андрэй Міхайлавіч Арцымовіч|2026-06-07T15:02:29Z|M.L.Bot}} {{Новы артыкул|Яўгенія Лязо|2026-06-07T10:05:25Z|ZolaSukhar}} {{Новы артыкул|Марыян Біскуп|2026-06-05T16:30:01Z|DBatura}} {{Новы артыкул|Забойства Генры Новака|2026-06-05T08:36:48Z|Ілля Касакоў}} {{Новы артыкул|Мітрафан Феафанавіч Цытовіч|2026-06-04T09:40:42Z|Aliaksei Lastouski}} {{Новы артыкул|Секст Аўрэлій Віктар|2026-06-03T14:02:24Z|Ueschar}} {{Новы артыкул|Эрнст Фрэнкель|2026-06-02T14:20:38Z|DBatura}} {{Новы артыкул|Ёсіф дэль Медзіга|2026-06-02T14:18:48Z|Ілля Касакоў}} {{Новы артыкул|Уладзіслаў Загорскі|2026-06-01T13:54:41Z|Aliaksei Lastouski}} {{Новы артыкул|Луі Жан Мары Дабантон|2026-06-01T09:14:56Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|Андрэй Заерка|2026-05-31T20:16:14Z|Dzejka}} {{Новы артыкул|Вілбэртс Краснайс|2026-05-30T12:56:41Z|Чаховіч Уладзіслаў}} <noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]] </noinclude> ih5z859w0gob61018u6go4rgxi70sfd 100 753287 5153487 5153201 2026-06-11T15:50:42Z NirvanaBot 40832 +4 новых 5153487 wikitext text/x-wiki {{Новы артыкул|Максім Уладзіміравіч Лысенка|2026-06-11T13:29:16Z|DobryBrat}} {{Новы артыкул|Vandro​ŭ​ny cyrk majho hramadskaha žy​ć​cia|2026-06-11T12:06:40Z|Emilia Noah}} {{Новы артыкул|Аліна Аляксандраўна Харысава|2026-06-10T23:59:18Z|MocnyDuham}} {{Новы артыкул|Дар’я Латышава|2026-06-10T21:08:47Z|Dzejka}} {{Новы артыкул|Станіслаў Давойна-Салагуб|2026-06-10T14:02:33Z|Voūk12}} {{Новы артыкул|Дрозды (гурт)|2026-06-09T15:07:54Z|DzBar}} {{Новы артыкул|Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 2025/2026|2026-06-08T11:52:05Z|Jaŭhien}} {{Новы артыкул|Янаўскі край (газета)|2026-06-08T11:22:30Z|Андрэй 2403 Б}} {{Новы артыкул|Уладзімір Аляксандравіч Ляўданскі|2026-06-08T10:07:54Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Аляксандра Аляксандраўна Мамаева|2026-06-08T01:52:17Z|MocnyDuham}} {{Новы артыкул|Сцяпан Васілевіч Говін|2026-06-07T19:26:59Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Андрэй Міхайлавіч Арцымовіч|2026-06-07T15:02:29Z|M.L.Bot}} {{Новы артыкул|Яўгенія Лязо|2026-06-07T10:05:25Z|ZolaSukhar}} {{Новы артыкул|Аляксандр Сяргеевіч Клачко|2026-06-07T08:32:50Z|~2026-33610-84}} {{Новы артыкул|Вольга Аляксандраўна Галаўнёва|2026-06-06T20:42:23Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Суд Глускага раёна|2026-06-06T20:26:19Z|Чаховіч Уладзіслаў}} <noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]] </noinclude> nq5gccwopj7fyfd2s7k8pjdnpm72cy4 0 778750 5153551 4886994 2026-06-11T21:15:05Z JerzyKundrat 174 5153551 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Эйры}} {{Музыкант}} '''Дон Эйры''' ({{Lang-en|Don Airey}}, поўнае імя — '''Дональд Сміт Эйры''', {{Lang-en|Donald Smith Airey}}; {{ВД-Прэамбула}}) — брытанскі [[піяніст]], арганіст, [[кампазітар]], аранжыроўшчык. Атрымаў вядомасць, супрацоўнічаючы з многімі вядомымі гуртамі ў якасці сесійнага музыканта. Найбольш вядомы як шматгадовы клавішнік «[[Deep Purple]]». {{дапісаць}} == Зноскі == {{Reflist}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{DEFAULTSORT:Эйры Дон}} [[Катэгорыя:Deep Purple]] [[Катэгорыя:Кампазітары Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Кампазітары XX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Кампазітары XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Піяністы Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Піяністы XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Піяністы XX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Рок-музыканты Вялікабрытаніі]] fhtoddxz05kgbp7cdl59dm9velkca74 3 786393 5153565 4975212 2026-06-12T06:04:58Z JerzyKundrat 174 5153565 wikitext text/x-wiki {{вітаем}} --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:29, 14 красавіка 2025 (+03) == Свіцязь == Выяву перанёс у артыкул [[Навагрудскае ўзвышша]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:04, 12 чэрвеня 2026 (+03) b327aceg6khgwx6jd4ku55taw9y35ed 0 788289 5153503 5044908 2026-06-11T18:54:37Z DobryBrat 5701 вікіфікацыя, арфаграфія, афармленне, дапаўненне, абнаўленне звестак 5153503 wikitext text/x-wiki {{Орган выканаўчай улады |назва = Ашмянскі раённы выканаўчы камітэт |скарачэнне = |арыгінальная назва = |арыгінальная назва1 = |арыгінальная назва2 = |краіна = Рэспубліка Беларусь |друк = |шырыня пячаткі = |подпіс пячаткі = |выява = |шырыня выявы = |подпіс выявы = |эмблема = |шырыня эмблемы = |подпіс эмблемы = |дата стварэння = |папярэднік1 = |папярэднік2 = |папярэднік3 = |дата скасавання = |пераемнік = |падпарадкаванне = [[Гродзенскі абласны выканаўчы камітэт]] |штаб-кватэра = 231103, [[Гродзенская вобласць]], г. [[Ашмяны]], вул. Савецкая, 103 |region_code = BY |бюджэт = |імя міністра1 = |функцыя міністра1 = |імя міністра2 = |функцыя міністра2 = |імя главы1 = [[Андрэй Іванавіч Клышэўскі]] |пасада главы1 = [[Старшыня Ашмянскага раённага выканаўчага камітэта|Старшыня]] |імя главы2 = |пасада главы2 = |вышэйстаячае ведамства = |падведамны орган1 = |падведамны орган2 = |дакумент1 = |сайт = https://oshmiany.gov.by |раздзел заўваг = |карта = |шырыня карты = |подпіс карты = }} '''Ашмянскі раённы выканаўчы камітэт''' — [[Выканаўчая ўлада|выканаўчы і распарадчы орган]] [[мясцовае кіраванне|мясцовага кіравання]] базавага тэрытарыяльнага ўзроўню на тэрыторыі [[Ашмянскі раён|Ашмянскага раёна]] [[Гродзенская вобласць|Гродзенскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Падсправаздачны і падкантрольны [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнту Рэспублікі Беларусь]] і [[Гродзенскі абласны выканаўчы камітэт|Гродзенскаму аблвыканкаму]], падсправаздачны таксама [[Ашмянскі раённы Савет дэпутатаў|Ашмянскаму раённаму Савету дэпутатаў]] у пытаннях, аднесеных да ягонай кампетэнцыі<ref name="pravo">[https://pravo.by/document/?guid=3871&p0=h11000108 Закон Республики Беларусь от 4 января 2010 г. № 108-З «О местном управлении и самоуправлении в Республике Беларусь»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220204070444/https://pravo.by/document/?guid=3871&p0=H11000108 |date=4 лютага 2022 }}</ref>. Агульнае кіраўніцтва дзейнасцю райвыканкама ажыццяўляе старшыня выканкама. Выканаўчы камітэт размешчаны ў цэнтры [[Ашмяны|Ашмянаў]] у будынку на вул. Савецкая, 103. == Структура == * Упраўленне сельскай гаспадаркі і харчавання; * Аддзел землеўпарадкавання; * Фінансавы аддзел; * Аддзел унутраных спраў; * Аддзел арганізацыйна-кадравай працы; * Упраўленне па працы, занятасці і сацыяльнай абароне; * Аддзел ідэалагічнай працы і па справах моладзі; * Упраўленне адукацыі; * Сектар спорту і турызму; * Сектар культуры; * Аддзел эканомікі; * Упраўленне архітэктуры, будаўніцтва і жыллёва-камунальнай гаспадаркі; * Упраўленне справамі * Аддзел ЗАГС; * Аддзел па юрыдычнай працы, зваротах грамадзян і юрыдычных асоб. == Старшыні == * [[Уладзіслаў Уладзіміравіч Гершгорын]] (з 28 снежня 2019)<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://www.osh.by/?p=58854|title=На сессии районного Совета депутатов утверждена кандидатура нового председателя Ошмянского райисполкома|last=osh.by|date=2019-12-28|access-date=2025-05-22|archive-date=4 кастрычніка 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201004104746/http://www.osh.by/?p=58854|url-status=dead}}</ref>; * [[Андрэй Іванавіч Клышэўскі]] (з 11 чэрвеня 2026). == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * {{афіцыйны сайт|oshmiany.gov.by/|Ашмянскага раённага выканаўчага камітэта}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Арганізацыі Ашмянскага раёна]] [[Катэгорыя:Раённыя выканаўчыя камітэты Гродзенскай вобласці]] [[Катэгорыя:Ашмянскі раён]] {{Выканаўчыя камітэты Беларусі}} 5q6ah5e4lelu85gqs15q48zidioolpm 0 790484 5153597 5034965 2026-06-12T08:29:18Z DzBar 156353 + 4 катэгорыі з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5153597 wikitext text/x-wiki {{Музычны калектыў}} '''Falling in Reverse''' — амерыканскі рок-гурт, які працуе па кантракце з Epitaph Records. Быў сфарміраваны ў 2008 годзе ў [[Лас-Вегас]]е, штат [[Невада]]. Дэбютны альбом «''The Drug in Me Is You''» выпушчаны 26 ліпеня 2011 года, заняў дзевятнаццатую пазіцыю ў хіт-парадзе Billboard 200. У першы тыдзень продажаў было прададзена 18 000 копій. Сінглы «''Raised by Wolves''», «''The Drug in Me Is You''» і «''I’m Not a Vampire''» былі выпушчаныя ў падтрымку альбома. Другі альбом, «Fashionably Late», быў выпушчаны 18 чэрвеня 2013 года. Кружэлка заняла сямнаццатае месца ў хіт-парадзе Billboard 200. У падтрымку альбома былі выпушчаныя сінглы «Alone» і «Fashionably Late». Таксама на песню «Alone», да афіцыйнага рэлізу кружэлкі, быў зняты відэакліп. Свой трэці альбом «Just Like You», гурт выпусціў 24 лютага 2015 года. Іх апошні альбом, на сённяшні дзень, «Popular Monster», выйшаў 16 жніўня 2024 года. Гурт актыўна гастраляваў у падтрымку сваіх рэлізаў з такімі музычнымі гуртамі, як: Escape the Fate, Chelsea Grin, Atreyu, Attila, Metro Station, letlive., I See Stars. Лідарам гурта з’яўляецца [[Роні Радке|Рональд Джозэф Радке]], былы ўдзельнік гурта Escape the Fate. == Гісторыя == === Заснаванне гурта (2008—2010) === Гурт быў заснаваны Рональдам Радке, які ў 2008 годзе быў выгнаны з гурта [[Escape the Fate]] з-за праблем з законам. Яшчэ ў 2006 годзе Радке быў уцягнуты ў сварку ў [[Лас-Вегас]]е, у выніку якой быў застрэлены 18-гадовы Майкл Кук. Хоць Радке не страляў у Кука, ён быў асуджаны за саўдзел у забойстве. Гэты выпадак разам з праблемамі Радке з [[наркотык]]амі прывялі да таго, што ў 2008 годзе ён быў асуджаны на два гады. Басіст Escape The Fate Макс Грын казаў пра праблемы Радке з законам: «Спачатку мы не маглі гастраляваць за межамі дзяржавы, цяпер — за межамі штата». Гэта ўсё стала прычынай таго, што ўдзельнікі гурта Escape The Fate знайшлі на яго месца іншага вакаліста — Крэйга Мебіта, былога ўдзельніка гурта [[Blessthefall]]. Радке не быў зацікаўлены ў вяртанні ў гурт, затое за час свайго знаходжання ў турме сфармаваў новы гурт пад назвай From Behind These Walls. Пасля вызвалення Радке ў 2010 годзе гурт пачаў актыўную дзейнасць, але ў хуткім часе ўдзельнікам прыйшлося змяніць назву на Falling In Reverse ў сувязі з парушэннем аўтарскіх правоў. У першыя часы, склад гурта не быў сфармаваны; музыкі, акрамя самога Радке, часта мяняліся. У першапачатковы касцяк гурта ўваходзілі [[Роні Радке]] і басіст Нэйсан Шофлер, які дапамог знайсці гітарыста Джэкі Вінцэнта і рытм-гітарыста Дэрэка Джонса. Барабаншчыкам гурта спачатку быў Скот Джы (былы ўдзельнік гурта LoveHateHero), а пазней — Раян Сіман. === Дэбютны альбом «The Drug In Me Is You» (2011—2012) === У студзені 2010 года гурт пачаў запіс першага альбома. 20 снежня 2010 года, было абвешчана, што гурт адправіцца ў [[Арланда (Фларыда)|Арланда]], штат [[Фларыда (штат)|Фларыда]], каб запісаць поўнафарматны дэбютны альбом на працягу двух месяцаў з папярэдняй датай выхаду ў першым квартале 2011 года. Гурт таксама пацвердзіў, што сябар Радке, Майкл Баскет, які раней працаваў над альбомам гурта [[Blessthefall]] «Witness» і над альбомам «Dying Is Your Latest Fashion», першага гурта Радке Escape the Fate, выступіць прадзюсарам першага альбома Falling in Reverse. Неўзабаве было пацверджана, што гурт падпісаў кантракт з Epitaph Records, з якім гэтак жа супрацоўнічаў Роні, калі быў у складзе Escape the Fate. Першы альбом гурта, атрымаў назву The Drug in Me Is You і быў выпушчаны 26 ліпеня 2011 года. Альбом уключаў адзінаццаць трэкаў. Першае музычнае відэа гурта было выпушчана 28 чэрвеня 2011 года на аднайменную песню «The Drug In Me Is You». Альбом здолеў прадаць 18 000 асобнікаў у першы тыдзень у ЗША і атрымаць дзевятнаццатае месца ў Billboard 200. У красавіку 2011 года Нэйсан Шофлер сышоў з гурта, а яго месца заняў Міка Харыучы, які раней працаваў у гурце Cellador. Пасля сыходу Мікі з гурта ў 2012 годзе на яго месца прыйшоў Рон Фікара, былы бас-гітарыст гурта «Iam Ghost». === Выхад другога альбома «Fashionably Late» (2012—2014) === Падчас выступу гурта на Dirt Fest 2012 у Birch Run Michigan, Роні Радке паведаміў гледачам, што гэта будзе апошняе шоў гурта, перад тым, як яны вернуцца да студыйнай працы над другім альбомам. У адным з інтэрв’ю, Роні таксама сказаў, што гурт будзе актыўна працаваць у студыі ў канцы 2012 года з дэма-версіямі песень і спадзяецца на выпуск альбома ў пачатку 2013 года. У нумары 1442 часопіса Kerrang!, Радке ў інтэрв’ю заявіў: «Запіс скончаны! Мы гэта зрабілі пасля гастроляў на Warped Tour . Мы проста нікому пра гэта не сказалі!». Ён таксама дадаў, што альбом будзе выдадзены летам 2013 года. Альбом атрымаў назву Fashionably Late, рэліз якога адбыўся 18 чэрвеня 2013 года. На пачатку лета 2014 гурт пакідае Рон Фікара, яго месца займае Макс Грын, які перайшоў з Escape the Fate. Улетку таго ж года гурт адпраўляецца на гастролі па [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] ў рамках Warped Tour. Увосень Макс Грын сыходзіць з гурта. Летам 2014 года з’явіліся чуткі аб тым, што гурт працуе над новым альбомам, які выйдзе ў пачатку 2015 года. === Альбом «Just Like You» і сыход Джэкі Вінцэнта (2014—2016) === У снежні 2014 Роні апублікаваў у свой [[Instagram]] фотаздымак гурта з подпісам: «Новы альбом выйдзе найбліжэйшым часам». 15 снежня 2014 адбыўся афіцыйны выхад новага сінгла Falling in Reverse «God, If You Are Above…». 13 студзеня выходзіць яшчэ адзін сінгл з новага альбома — «Guillotine IV (the Final Chapter)». Новы альбом Falling In Reverse канцэптуальна з’яўляецца працягам дэбютнага альбома Escape the Fate — «Dying Is Your Latest Fashion». Афіцыйны рэліз трэцяга альбома Falling In Reverse «Just Like You» быў прызначаны на 24 лютага 2015 года. Пасля выхаду альбома «Just Like You» становіцца вядома, што Зак Сандлер (былы бас-гітарыст гурта Black Tide) далучыцца да гурта на час тура ў падтрымку альбома як сесійны бас-гітарыст. Пасля за Закам замацаваўся статус афіцыйнага ўдзельніка. У лістападзе 2015 гурт паведаміў аб маючым адбыцца туры па Амерыцы пад назвай «Supervillains». У рамках гэтага тура да гурта далучыліся Metro Station і Attila. У самым канцы кастрычніка сола-гітарыст Falling In Reverse, Джэкі Вінцэнт, мірна пакінуў гурт, каб засяродзіцца на сваёй сольнай кар’еры. Амаль адразу пасля сыходу Джэкі Вінцэнта становіцца вядома, што яго месца зойме гітарыст Крысціян Томпсан (былы ўдзельнік гуртоў The Hollowed і Jovian). 9 снежня 2015 года Falling In Reverse, сумесна з гуртамі Metro Station і Attila, адыгралі апошняе шоу ў рамках тура «Supervillains» у [[Філадэльфія|Філадэльфіі]]. === Альбом «Coming Home» і сыход Раяна Сімана (2016—2018) === На пачатку студзеня 2016 года з’явілася першая інфармацыя пра новы альбом гурта. Гэтай інфармацыяй Роні Радке падзяліўся ў інтэрв’ю для часопіса Alternative Press. 28 студзеня 2016 года, выйшла новае відэа Falling In Reverse на песню «Chemical Prisoner». 19 снежня 2016 года гурт афіцыйна выпусціў першы сінгл «Coming Home» з аднайменнага альбома. А 20 студзеня 2017 года Falling in Reverse афіцыйна абвясцілі пра выхад свайго чацвёртага альбома «Coming Home», які быў прызначаны на красавік 2017 года. У той жа дзень яны выпусцілі сінгл «Loser». Чацвёрты студыйны альбом гурта пад назвай «Coming Home» пабачыў свет 7 красавіка 2017 года. Пасля выхаду альбома з’явіліся чуткі, што барабаншчык Раян Сіман расстаўся з гуртом. Чуткі пацвердзіліся тым, што на наступных шоу гурта, замест Райана быў сесійны бубнач. Па некаторых непацверджаным даным, Раян пакінуў калектыў з-за пагаршэння адносін з фронтмэнам гурта Роні Радке. Але дадзеная інфармацыя не была ніяк пацверджана або аспрэчаная афіцыйна. === Новая музыка, змены ў складзе і смерць Дэрэка Джонса (2018—2022) === 23 лютага 2018 года, Falling In Reverse выпусціла новую песню пад назвай «Losing My Mind». Адначасова, на гэты сінгл, быў выпушчаны кліп. 12 сакавіка 2018 года, падчас тура па ЗША, вядучы гітарыст Крысціян Томпсан разарваў [[Круцільная абшэўка пляча|круцільную абшэўку пляча]]. У сваім профілі ў [[Instagram]] ён заявіў, што не зможа ўдзельнічаць у найбліжэйшых шоу амерыканскага тура, а таксама ў маючых адбыцца турах па Азіі і Аўстраліі і што яго музычная кар’ера знаходзіцца на нявызначаным перапынку. У якасці замены Крысціяна на жывых выступах, выступіў Тайлер Берджес, удзельнік гурта Dead Girls Academy. 17 красавіка 2018 года, лід-гітарыст Крысціян Томпсан, афіцыйна заявіў пра свой сыход са складу Falling In Reverse. 26 чэрвеня 2018 года гурт выпусціў песню пад назвай «Losing My Life» разам з музычным кліпам, як працяг кліпа на песню «Losing My Mind». У гурта адбыліся змены ў складзе, з’явіліся новыя ўдзельнікі, якіх можна ўбачыць у кліпе «Losing My Life». Новым cола-гітарыстам стаў Макс Георгіеў, які раней выступаў у якасці сесійнага бас-гітарыста ў гурта Escape the Fate, а таксама быў гітарыстам для гурта New Years Day; Тайлер Бёрджэс, які выступаў вясной 2018 года з Falling in Reverse у якасці запрошанага сола-гітарыста, стаў новым басістам, а Зак Сандлер (які да выхаду «Losing My Life», быў пастаянным бас-гітарыстам гурта) стаў выконваць функцыю клавішніка; гэтак жа ў складзе гурта з’явіўся новы бубнач Брэндан Рыхтэр, які граў раней на ўдарных з гуртом Motionless in White. Таксама Falling in Reverse абвясцілі, што яны выступяць у апошні год правядзення штогадовага фестывалю Vans Warped Tour. Неўзабаве пасля завяршэння гастроляў у рамках Warped Tour, на афіцыйных крыніцах гурта, быў анансаваны акустычны тур пад назвай «The Roast of Ronnie Radke». Але ў сярэдзіне турнэ гурт быў вымушаны адмяніць астатнія канцэрты, у сувязі з узніклымі асабістымі праблемамі ў Роні Радке<ref>{{Cite web|url=https://www.altpress.com/news/falling-in-reverse-cancel-roast-of-ronnie-radke-tour/|title=Архивированная копия|archive-url=https://web.archive.org/web/20190410124745/https://www.altpress.com/news/falling-in-reverse-cancel-roast-of-ronnie-radke-tour/|archive-date=2019-04-10|access-date=2019-03-02|url-status=live}}</ref>. 8 красавіка 2019 года выйшаў новы кліп на новую песню «Drugs». Зак Сандлер не прымаў удзел у відэа, што стала прычынай здагадак пра яго сыход з гурта. У відэакліпе таксама прысутнічаў удзельнік гурта Black Veil Brides Крысціян «CC» Кома, у якасці бубнача. Дзевятага красавіка ў сваім Instagram Крысціян заяўляе, што будзе выступаць з гуртом у іх туры Episode III. Таксама ў новым сінгле і кліпе на яго, прыняў удзел [[Коры Тэйлар]], фронтмэн такіх гуртоў, як [[Slipknot]] і [[Stone Sour]]. Праз некаторы час, пасля выхаду кліпа-сінгла «Drugs», Роні Радке, пракаментаваў у сваім Твітэры тое, чаму Зак Сандлер спыніў прымаць актыўны ўдзел у дзейнасці гурта. Вось, што напісаў Радке: «Мы ўсе любім Зака, гэта адзін з маіх любімых людзей, але цяпер ён хоча засяродзіцца на сямейным жыцці і бізнесе, якім ён займаецца ў дадзены момант, гэта не значыць, што ён не будзе гастраляваць з намі ў наступным туры». Тым самым Роні пацвердзіў, што Зак усё яшчэ з’яўляецца ўдзельнікам калектыву. 20 лістапада 2019 года выйшаў новы сінгл пад назвай Popular Monster. Адначасова з сінглам выйшаў відэакліп. 17 снежня 2019 года дэбютны альбом гурта «The Drug In Me Is You» быў адзначаны залатым запісам RIAA. Каб адзначыць залаты статус альбома, гурт арганізаваў тур пад назвай «The Drug In Me Is Gold Tour». У рамках гэтага тура, калектывам былі сыграны ўсе песні з дэбютнага альбома. Гурты Escape the Fate і The Word Alive, гэтак жа прынялі ўдзел у гэтым туры. Праз некаторы час пасля пачатку «The Drug In Me Is Gold Tour», на афіцыйных рэсурсах гурта, было абвешчана, што Falling In Reverse прымуць удзел у туры з Asking Alexandria, які называецца «Like House On Fire World Tour». У гэтым турнэ, гэтак жа плануецца ўдзел такіх калектываў, як Wage War І Hyro the Hero. 13 лютага 2020 года гурт выпусціў сінгл «The Drug In Me is Reimagined», які з’яўляецца альтэрнатыўнай фартэпіяннай версіяй сінгла «The Drug In Me Is You», загалоўнай песні з дэбютнага альбома гурта. 21 красавіка 2020 года гітарыст гурта Дэрэк Джонс памёр ва ўзросце 35 гадоў, што пацвердзіў Роні Радке ў сваім афіцыйным акаўнце Твітэр. Вось што напісаў Роні: «Я ніколі не забуду, калі ты забраў мяне з турмы на сваім старым фургоне, каб прыступіць да Falling in Reverse. Твая душа назаўжды будзе ўплецена ў музыку, якую я пішу. Спачывай з мірам Дэрэк Джонс. Маё сэрца разбіта». Паведамленне суправаджалася чатырма фотаздымкамі нябожчыка гітарыста, які афіцыйна далучыўся да гурта ў 2010 годзе і ўдзельнічаў у запісе ўсіх чатырох альбомаў Falling in Reverse. Прычыны смерці Роні Радке апісаў пазней у сваёй кнізе наступнымі словамі: «Я магу гэта растлумачыць як субдуральнае кровазліццё». 14 ліпеня 2020 года гурт выпусціў песню «Carry On», якая павінна была ўвайсці ў альбом Coming Home, але не была ў яго ўключана. Месяцамі раней Роні дэманстраваў песню на сваім канале на [[Twitch]]. 18 кастрычніка 2020, Крысціян Томпсан праз свой профіль у Instagram, паведаміў пра вяртанне ў склад гурта. 12 лютага 2021 года на пляцоўцы YouTube быў выкладзены кліп з альтэрнатыўнай версіяй трэка «I’m Not A Vampire» з альбома «Тhe Drug In Me Is You». Гэтак жа, у лютым, гурт абвясціў пра два шоў пад назвай «Live From The Unknown», якія пройдуць у канцы красавіка 2021 года. Абодва канцэрты пройдуць у рэжыме анлайн-трансляцыі ў сувязі з [[Пандэмія COVID-19|пандэміяй каронавіруса]]. Незадоўга да канцэртаў Тайлер Берджэс і Джоні Мел пакінулі гурт. Уэс Хортан заняў месца пастаяннага басіста, а Люк Холанд — далучыўся да складу ў якасці часовага бубнача, але пазней застаўся ў складзе. === Альбом «Popular Monster» (2022—цяперашні час) === 5 студзеня 2022 года гурт выпусціў сінгл «Zombified» у прамым эфіры, які з’яўляецца першым сінглам з іх маючага адбыцца EP «Neon Zombie». Раней гурт абвясціў пра свой тур «Live From The Unknown» па ЗША ў суправаджэнні гуртоў Wage War і Hawthorne Heights і амерыканскага рэпера Джэрыса Джонсана. 28 мая 2022 года гурт выпусціў сінгл «Voices in My Head», у відэакліпе якога ў гурце зноў удзельнічае Тайлер Бёрджэс. У маі 2024 гурт анансаваў, што замест EP выйдзе поўнафарматны альбом «Popular Monster», які ўключае ў сябе 7 песень, якія выйшлі сінгламі, пачынаючы з сінгла Popular Monster, за выключэннем «The Drug in Me is Reimagined», «I’m Not a Vampire» і «Carry On», а таксама 4 новыя кампазіцыі. 16 жніўня 2024 года альбом «Popular Monster» пабачыў свет. == Склад == * [[Роні Радке]] ({{Lang-en|Ronnie Radke}}) — [[Спеў|вакал]], [[фартэпіяна]] <small>(2008—нашы дні)</small>, рытм-гітара <small>(2017—2018)</small> * Крысціян Томпсан ({{Lang-en|Christian Thompson}}) — рытм-гітара <small>(2020—нашы дні)</small>, бэк-вакал <small>(2015—2018, 2020—нашы дні),</small> сола-гітара <small>(2015—2018)</small> * Тайлер Бёрджэс ({{Lang-en|Tyler Burgess}}) — [[бас-гітара]], бэк-вакал <small>(2018—2021, 2022—нашы дні)</small>, сола-гітара <small>(2018)</small> * Люк Холанд ({{Lang-en|Luke Holland}}) — [[Ударныя музычныя інструменты|ударныя]], перкусія <small>(2021—нашы дні)</small> '''Былыя ўдзельнікі:''' * Энтані Авіла ({{Lang-en|Anthony Avila}}) — сола-гітара <small>(2008)</small> * Нік Рыч ({{Lang-en|Nick Rich}}) — [[Ударныя музычныя інструменты|ударныя]] <small>(2008—2009)</small> * Гілберт Каталана ({{Lang-en|Gilbert Catalano}}) — рытм-гітара, бэк-вакал <small>(2008—2009)</small> * Оскар Гарсія ({{Lang-en|Oscar Garcia}}) — [[Ударныя музычныя інструменты|ударныя]] <small>(2009—2010)</small> * Халед Бірсак ({{Lang-en|Khaled Biersack}}) — [[Ударныя музычныя інструменты|ударныя]] <small>(2010)</small> * Нэйсан Шофлер ({{Lang-en|Nason Schoeffler}}) — [[бас-гітара]], бэк-вакал <small>(2008—2011)</small> * Скот Джы ({{Lang-en|Scott Gee}}) — [[Ударныя музычныя інструменты|ударныя]] <small>(2010—2011)</small> * Міка Хорыучы ({{Lang-en|Mika Horiuchi}}) — [[бас-гітара]], бэк-вакал <small>(2011—2012)</small> * Рон Фікарра ({{Lang-en|Ron Ficarro}}) — [[бас-гітара]], бэк-вакал <small>(2012—2014)</small> * Макс Грын ({{Lang-en|Max Green}}) — [[бас-гітара]], бэк-вакал <small>(2014)</small> * Джэкі Вінцэнт ({{Lang-en|Jacky Vincent}}) — сола-гітара <small>(2008—2015)</small> * Раян Сіман ({{Lang-en|Ryan Seaman}}) — [[Ударныя музычныя інструменты|ударныя]], бэк-вакал <small>(2011—2017)</small> * Брэндан Рыхтэр ({{Lang-en|Brandon Richter}}) — [[Ударныя музычныя інструменты|ударныя]] <small>(2018)</small> * Зак Сандлер ({{Lang-en|Zakk Sandler}}) — клавішны, рытм-гітара <small>(2018—2019)</small>, бэк-вакал <small>(2015—2019)</small>, [[бас-гітара]] <small>(2015—2018)</small> * Дэрэк Джонс ({{Lang-en|Derek Jones}}) — рытм-гітара, бэк-вакал <small>(2009—2020, памёр у 2020)</small> * Джоні Мэлі ({{Lang-en|Johnny Mele}}) — [[Ударныя музычныя інструменты|ударныя]] <small>(2019—2021)</small> * Уэс Хортан ({{Lang-en|Wes Horton}}) — [[бас-гітара]], бэк-вакал <small>(2021—2022)</small> * Макс Георгіеў ({{Lang-en|Max Georgiev}}) — сола-гітара, бэк-вакал <small>(2018—2024)</small> '''Канцэртныя і сесійныя ўдзельнікі:''' * Джонатан Вулф — [[бас-гітара]], бэк-вакал <small>(з 2014—2015)</small> * Крыс Камрада — [[Ударныя музычныя інструменты|ударны]] <small>(2017)</small> * Майкл Лівайн — [[Ударныя музычныя інструменты|ударны]] <small>(з 2017—2018)</small>, <small>(2018)</small> * Энтані Газель — [[Ударныя музычныя інструменты|ударны]] <small>(2018,2019)</small> * Крысціян Кома — [[Ударныя музычныя інструменты|ударны]] <small>(2019)</small> * Люк Холанд — [[Ударныя музычныя інструменты|ударны]] <small>(c 2021)</small> * Крыс Лаплантэ ({{Lang-en|Chris LaPlante}}) — сола-гітара <small>(2024)</small> * Марк Окубо ({{Lang-en|Marc Okubo}}) — сола-гітара <small>(2024)</small> == Накірунак у музыцы == Falling in Reverse пераважна грае ў жанры постхардкор, да якога часам дадаюцца элементы [[ню-метал]]у, [[Поп-музыка|поп-музыкі]], [[Электронная музыка|электронікі]], [[хіп-хоп]]у і глэм-металу. Стыль дэбютнага альбома гурта быў пазначаны, як пост-хардкор і [[поп-панк]] з элементамі [[Поп-музыка|поп-музыкі]] у прыпевах. Адной з характэрных рыс многіх песень з’яўляецца «крыклівы» [[Спеў|вакал]]. У асноўным Роні Радке, лідар гурта, прытрымліваецца таго кірунку і стылю, у якім ён працаваў раней у гурце Escape the Fate, які таксама спалучае глэм-метал і [[Поп-музыка|поп]] у многіх кампазіцыях. 7 мая 2013 года быў выпушчаны першы сінгл з другога студыйнага альбома — «Alone», разам з відэакліпам да яго. Трэк утрымліваў электроніку і рэчытатыў, неўласцівыя старому стылю гурта. Затым, 21 мая выйшаў другі сінгл «Fashionably Late», у стылі [[поп-панк]], які казаў пра тое, што папярэдні быў толькі эксперыментам, а гурт застаўся верны свайму стылю. Пазней, 30 мая, у сетку была выкладзеная трэцяя песня з альбома «Born to Lead». 31 мая Роні выпускае сольны трэк у жанры [[хіп-хоп]], зварот да сваіх фанатаў на сваім [[YouTube]] канале. Пазней выходзіць яшчэ адзін трэк. У інтэрв’ю гаворыцца, што ў будучыні будзе выпушчаны мікстэйп, які ўключае ў сябе трэкі з рознымі [[Рэп|рэперамі]]. Радке выказвае сваю неабыякавасць да [[хіп-хоп]] культуры і музыцы. == Асноўныя тэмы творчасці == Лірычны змест, то бок тэксты песень гурта, па большай частцы заснаваныя на асабістым вопыце і ўласных уражаннях і ўспамінах яе заснавальніка — Роні Радке. Ён піша пра сваю маці, пра знаходжанне ў турме і пра вызваленне, пра праблемы з законам, наркотыкі, [[Карупцыя|карупцыю]] ў [[Лас-Вегас]]е і пра іншае. Некалькі песень нават распавядаюць пра яго сыход з Escape the Fate. == Дыскаграфія == '''Студыйныя альбомы''' * ''The Drug in Me Is You'' (2011) * ''Fashionably Late'' (2013) * ''Just Like You'' (2015) * ''Coming Home'' (2017) * ''Popular Monster'' (2024) == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [http://www.epitaph.com Афіцыйны сайт Epitaph Records] * {{Афіцыйны сайт}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі]] [[Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2008 годзе]] [[Катэгорыя:Металкор-гурты ЗША]] [[Катэгорыя:Пост-хардкор-гурты ЗША]] [[Катэгорыя:Выканаўцы Epitaph Records]] dxfpdap82igaycsarg75sxqzxmrl7j2 5153600 5153597 2026-06-12T08:30:38Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Falling In Reverse]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5153600 wikitext text/x-wiki {{Музычны калектыў}} '''Falling in Reverse''' — амерыканскі рок-гурт, які працуе па кантракце з Epitaph Records. Быў сфарміраваны ў 2008 годзе ў [[Лас-Вегас]]е, штат [[Невада]]. Дэбютны альбом «''The Drug in Me Is You''» выпушчаны 26 ліпеня 2011 года, заняў дзевятнаццатую пазіцыю ў хіт-парадзе Billboard 200. У першы тыдзень продажаў было прададзена 18 000 копій. Сінглы «''Raised by Wolves''», «''The Drug in Me Is You''» і «''I’m Not a Vampire''» былі выпушчаныя ў падтрымку альбома. Другі альбом, «Fashionably Late», быў выпушчаны 18 чэрвеня 2013 года. Кружэлка заняла сямнаццатае месца ў хіт-парадзе Billboard 200. У падтрымку альбома былі выпушчаныя сінглы «Alone» і «Fashionably Late». Таксама на песню «Alone», да афіцыйнага рэлізу кружэлкі, быў зняты відэакліп. Свой трэці альбом «Just Like You», гурт выпусціў 24 лютага 2015 года. Іх апошні альбом, на сённяшні дзень, «Popular Monster», выйшаў 16 жніўня 2024 года. Гурт актыўна гастраляваў у падтрымку сваіх рэлізаў з такімі музычнымі гуртамі, як: Escape the Fate, Chelsea Grin, Atreyu, Attila, Metro Station, letlive., I See Stars. Лідарам гурта з’яўляецца [[Роні Радке|Рональд Джозэф Радке]], былы ўдзельнік гурта Escape the Fate. == Гісторыя == === Заснаванне гурта (2008—2010) === Гурт быў заснаваны Рональдам Радке, які ў 2008 годзе быў выгнаны з гурта [[Escape the Fate]] з-за праблем з законам. Яшчэ ў 2006 годзе Радке быў уцягнуты ў сварку ў [[Лас-Вегас]]е, у выніку якой быў застрэлены 18-гадовы Майкл Кук. Хоць Радке не страляў у Кука, ён быў асуджаны за саўдзел у забойстве. Гэты выпадак разам з праблемамі Радке з [[наркотык]]амі прывялі да таго, што ў 2008 годзе ён быў асуджаны на два гады. Басіст Escape The Fate Макс Грын казаў пра праблемы Радке з законам: «Спачатку мы не маглі гастраляваць за межамі дзяржавы, цяпер — за межамі штата». Гэта ўсё стала прычынай таго, што ўдзельнікі гурта Escape The Fate знайшлі на яго месца іншага вакаліста — Крэйга Мебіта, былога ўдзельніка гурта [[Blessthefall]]. Радке не быў зацікаўлены ў вяртанні ў гурт, затое за час свайго знаходжання ў турме сфармаваў новы гурт пад назвай From Behind These Walls. Пасля вызвалення Радке ў 2010 годзе гурт пачаў актыўную дзейнасць, але ў хуткім часе ўдзельнікам прыйшлося змяніць назву на Falling In Reverse ў сувязі з парушэннем аўтарскіх правоў. У першыя часы, склад гурта не быў сфармаваны; музыкі, акрамя самога Радке, часта мяняліся. У першапачатковы касцяк гурта ўваходзілі [[Роні Радке]] і басіст Нэйсан Шофлер, які дапамог знайсці гітарыста Джэкі Вінцэнта і рытм-гітарыста Дэрэка Джонса. Барабаншчыкам гурта спачатку быў Скот Джы (былы ўдзельнік гурта LoveHateHero), а пазней — Раян Сіман. === Дэбютны альбом «The Drug In Me Is You» (2011—2012) === У студзені 2010 года гурт пачаў запіс першага альбома. 20 снежня 2010 года, было абвешчана, што гурт адправіцца ў [[Арланда (Фларыда)|Арланда]], штат [[Фларыда (штат)|Фларыда]], каб запісаць поўнафарматны дэбютны альбом на працягу двух месяцаў з папярэдняй датай выхаду ў першым квартале 2011 года. Гурт таксама пацвердзіў, што сябар Радке, Майкл Баскет, які раней працаваў над альбомам гурта [[Blessthefall]] «Witness» і над альбомам «Dying Is Your Latest Fashion», першага гурта Радке Escape the Fate, выступіць прадзюсарам першага альбома Falling in Reverse. Неўзабаве было пацверджана, што гурт падпісаў кантракт з Epitaph Records, з якім гэтак жа супрацоўнічаў Роні, калі быў у складзе Escape the Fate. Першы альбом гурта, атрымаў назву The Drug in Me Is You і быў выпушчаны 26 ліпеня 2011 года. Альбом уключаў адзінаццаць трэкаў. Першае музычнае відэа гурта было выпушчана 28 чэрвеня 2011 года на аднайменную песню «The Drug In Me Is You». Альбом здолеў прадаць 18 000 асобнікаў у першы тыдзень у ЗША і атрымаць дзевятнаццатае месца ў Billboard 200. У красавіку 2011 года Нэйсан Шофлер сышоў з гурта, а яго месца заняў Міка Харыучы, які раней працаваў у гурце Cellador. Пасля сыходу Мікі з гурта ў 2012 годзе на яго месца прыйшоў Рон Фікара, былы бас-гітарыст гурта «Iam Ghost». === Выхад другога альбома «Fashionably Late» (2012—2014) === Падчас выступу гурта на Dirt Fest 2012 у Birch Run Michigan, Роні Радке паведаміў гледачам, што гэта будзе апошняе шоў гурта, перад тым, як яны вернуцца да студыйнай працы над другім альбомам. У адным з інтэрв’ю, Роні таксама сказаў, што гурт будзе актыўна працаваць у студыі ў канцы 2012 года з дэма-версіямі песень і спадзяецца на выпуск альбома ў пачатку 2013 года. У нумары 1442 часопіса Kerrang!, Радке ў інтэрв’ю заявіў: «Запіс скончаны! Мы гэта зрабілі пасля гастроляў на Warped Tour . Мы проста нікому пра гэта не сказалі!». Ён таксама дадаў, што альбом будзе выдадзены летам 2013 года. Альбом атрымаў назву Fashionably Late, рэліз якога адбыўся 18 чэрвеня 2013 года. На пачатку лета 2014 гурт пакідае Рон Фікара, яго месца займае Макс Грын, які перайшоў з Escape the Fate. Улетку таго ж года гурт адпраўляецца на гастролі па [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] ў рамках Warped Tour. Увосень Макс Грын сыходзіць з гурта. Летам 2014 года з’явіліся чуткі аб тым, што гурт працуе над новым альбомам, які выйдзе ў пачатку 2015 года. === Альбом «Just Like You» і сыход Джэкі Вінцэнта (2014—2016) === У снежні 2014 Роні апублікаваў у свой [[Instagram]] фотаздымак гурта з подпісам: «Новы альбом выйдзе найбліжэйшым часам». 15 снежня 2014 адбыўся афіцыйны выхад новага сінгла Falling in Reverse «God, If You Are Above…». 13 студзеня выходзіць яшчэ адзін сінгл з новага альбома — «Guillotine IV (the Final Chapter)». Новы альбом Falling In Reverse канцэптуальна з’яўляецца працягам дэбютнага альбома Escape the Fate — «Dying Is Your Latest Fashion». Афіцыйны рэліз трэцяга альбома Falling In Reverse «Just Like You» быў прызначаны на 24 лютага 2015 года. Пасля выхаду альбома «Just Like You» становіцца вядома, што Зак Сандлер (былы бас-гітарыст гурта Black Tide) далучыцца да гурта на час тура ў падтрымку альбома як сесійны бас-гітарыст. Пасля за Закам замацаваўся статус афіцыйнага ўдзельніка. У лістападзе 2015 гурт паведаміў аб маючым адбыцца туры па Амерыцы пад назвай «Supervillains». У рамках гэтага тура да гурта далучыліся Metro Station і Attila. У самым канцы кастрычніка сола-гітарыст Falling In Reverse, Джэкі Вінцэнт, мірна пакінуў гурт, каб засяродзіцца на сваёй сольнай кар’еры. Амаль адразу пасля сыходу Джэкі Вінцэнта становіцца вядома, што яго месца зойме гітарыст Крысціян Томпсан (былы ўдзельнік гуртоў The Hollowed і Jovian). 9 снежня 2015 года Falling In Reverse, сумесна з гуртамі Metro Station і Attila, адыгралі апошняе шоу ў рамках тура «Supervillains» у [[Філадэльфія|Філадэльфіі]]. === Альбом «Coming Home» і сыход Раяна Сімана (2016—2018) === На пачатку студзеня 2016 года з’явілася першая інфармацыя пра новы альбом гурта. Гэтай інфармацыяй Роні Радке падзяліўся ў інтэрв’ю для часопіса Alternative Press. 28 студзеня 2016 года, выйшла новае відэа Falling In Reverse на песню «Chemical Prisoner». 19 снежня 2016 года гурт афіцыйна выпусціў першы сінгл «Coming Home» з аднайменнага альбома. А 20 студзеня 2017 года Falling in Reverse афіцыйна абвясцілі пра выхад свайго чацвёртага альбома «Coming Home», які быў прызначаны на красавік 2017 года. У той жа дзень яны выпусцілі сінгл «Loser». Чацвёрты студыйны альбом гурта пад назвай «Coming Home» пабачыў свет 7 красавіка 2017 года. Пасля выхаду альбома з’явіліся чуткі, што барабаншчык Раян Сіман расстаўся з гуртом. Чуткі пацвердзіліся тым, што на наступных шоу гурта, замест Райана быў сесійны бубнач. Па некаторых непацверджаным даным, Раян пакінуў калектыў з-за пагаршэння адносін з фронтмэнам гурта Роні Радке. Але дадзеная інфармацыя не была ніяк пацверджана або аспрэчаная афіцыйна. === Новая музыка, змены ў складзе і смерць Дэрэка Джонса (2018—2022) === 23 лютага 2018 года, Falling In Reverse выпусціла новую песню пад назвай «Losing My Mind». Адначасова, на гэты сінгл, быў выпушчаны кліп. 12 сакавіка 2018 года, падчас тура па ЗША, вядучы гітарыст Крысціян Томпсан разарваў [[Круцільная абшэўка пляча|круцільную абшэўку пляча]]. У сваім профілі ў [[Instagram]] ён заявіў, што не зможа ўдзельнічаць у найбліжэйшых шоу амерыканскага тура, а таксама ў маючых адбыцца турах па Азіі і Аўстраліі і што яго музычная кар’ера знаходзіцца на нявызначаным перапынку. У якасці замены Крысціяна на жывых выступах, выступіў Тайлер Берджес, удзельнік гурта Dead Girls Academy. 17 красавіка 2018 года, лід-гітарыст Крысціян Томпсан, афіцыйна заявіў пра свой сыход са складу Falling In Reverse. 26 чэрвеня 2018 года гурт выпусціў песню пад назвай «Losing My Life» разам з музычным кліпам, як працяг кліпа на песню «Losing My Mind». У гурта адбыліся змены ў складзе, з’явіліся новыя ўдзельнікі, якіх можна ўбачыць у кліпе «Losing My Life». Новым cола-гітарыстам стаў Макс Георгіеў, які раней выступаў у якасці сесійнага бас-гітарыста ў гурта Escape the Fate, а таксама быў гітарыстам для гурта New Years Day; Тайлер Бёрджэс, які выступаў вясной 2018 года з Falling in Reverse у якасці запрошанага сола-гітарыста, стаў новым басістам, а Зак Сандлер (які да выхаду «Losing My Life», быў пастаянным бас-гітарыстам гурта) стаў выконваць функцыю клавішніка; гэтак жа ў складзе гурта з’явіўся новы бубнач Брэндан Рыхтэр, які граў раней на ўдарных з гуртом Motionless in White. Таксама Falling in Reverse абвясцілі, што яны выступяць у апошні год правядзення штогадовага фестывалю Vans Warped Tour. Неўзабаве пасля завяршэння гастроляў у рамках Warped Tour, на афіцыйных крыніцах гурта, быў анансаваны акустычны тур пад назвай «The Roast of Ronnie Radke». Але ў сярэдзіне турнэ гурт быў вымушаны адмяніць астатнія канцэрты, у сувязі з узніклымі асабістымі праблемамі ў Роні Радке<ref>{{Cite web|url=https://www.altpress.com/news/falling-in-reverse-cancel-roast-of-ronnie-radke-tour/|title=Архивированная копия|archive-url=https://web.archive.org/web/20190410124745/https://www.altpress.com/news/falling-in-reverse-cancel-roast-of-ronnie-radke-tour/|archive-date=2019-04-10|access-date=2019-03-02|url-status=live}}</ref>. 8 красавіка 2019 года выйшаў новы кліп на новую песню «Drugs». Зак Сандлер не прымаў удзел у відэа, што стала прычынай здагадак пра яго сыход з гурта. У відэакліпе таксама прысутнічаў удзельнік гурта Black Veil Brides Крысціян «CC» Кома, у якасці бубнача. Дзевятага красавіка ў сваім Instagram Крысціян заяўляе, што будзе выступаць з гуртом у іх туры Episode III. Таксама ў новым сінгле і кліпе на яго, прыняў удзел [[Коры Тэйлар]], фронтмэн такіх гуртоў, як [[Slipknot]] і [[Stone Sour]]. Праз некаторы час, пасля выхаду кліпа-сінгла «Drugs», Роні Радке, пракаментаваў у сваім Твітэры тое, чаму Зак Сандлер спыніў прымаць актыўны ўдзел у дзейнасці гурта. Вось, што напісаў Радке: «Мы ўсе любім Зака, гэта адзін з маіх любімых людзей, але цяпер ён хоча засяродзіцца на сямейным жыцці і бізнесе, якім ён займаецца ў дадзены момант, гэта не значыць, што ён не будзе гастраляваць з намі ў наступным туры». Тым самым Роні пацвердзіў, што Зак усё яшчэ з’яўляецца ўдзельнікам калектыву. 20 лістапада 2019 года выйшаў новы сінгл пад назвай Popular Monster. Адначасова з сінглам выйшаў відэакліп. 17 снежня 2019 года дэбютны альбом гурта «The Drug In Me Is You» быў адзначаны залатым запісам RIAA. Каб адзначыць залаты статус альбома, гурт арганізаваў тур пад назвай «The Drug In Me Is Gold Tour». У рамках гэтага тура, калектывам былі сыграны ўсе песні з дэбютнага альбома. Гурты Escape the Fate і The Word Alive, гэтак жа прынялі ўдзел у гэтым туры. Праз некаторы час пасля пачатку «The Drug In Me Is Gold Tour», на афіцыйных рэсурсах гурта, было абвешчана, што Falling In Reverse прымуць удзел у туры з Asking Alexandria, які называецца «Like House On Fire World Tour». У гэтым турнэ, гэтак жа плануецца ўдзел такіх калектываў, як Wage War І Hyro the Hero. 13 лютага 2020 года гурт выпусціў сінгл «The Drug In Me is Reimagined», які з’яўляецца альтэрнатыўнай фартэпіяннай версіяй сінгла «The Drug In Me Is You», загалоўнай песні з дэбютнага альбома гурта. 21 красавіка 2020 года гітарыст гурта Дэрэк Джонс памёр ва ўзросце 35 гадоў, што пацвердзіў Роні Радке ў сваім афіцыйным акаўнце Твітэр. Вось што напісаў Роні: «Я ніколі не забуду, калі ты забраў мяне з турмы на сваім старым фургоне, каб прыступіць да Falling in Reverse. Твая душа назаўжды будзе ўплецена ў музыку, якую я пішу. Спачывай з мірам Дэрэк Джонс. Маё сэрца разбіта». Паведамленне суправаджалася чатырма фотаздымкамі нябожчыка гітарыста, які афіцыйна далучыўся да гурта ў 2010 годзе і ўдзельнічаў у запісе ўсіх чатырох альбомаў Falling in Reverse. Прычыны смерці Роні Радке апісаў пазней у сваёй кнізе наступнымі словамі: «Я магу гэта растлумачыць як субдуральнае кровазліццё». 14 ліпеня 2020 года гурт выпусціў песню «Carry On», якая павінна была ўвайсці ў альбом Coming Home, але не была ў яго ўключана. Месяцамі раней Роні дэманстраваў песню на сваім канале на [[Twitch]]. 18 кастрычніка 2020, Крысціян Томпсан праз свой профіль у Instagram, паведаміў пра вяртанне ў склад гурта. 12 лютага 2021 года на пляцоўцы YouTube быў выкладзены кліп з альтэрнатыўнай версіяй трэка «I’m Not A Vampire» з альбома «Тhe Drug In Me Is You». Гэтак жа, у лютым, гурт абвясціў пра два шоў пад назвай «Live From The Unknown», якія пройдуць у канцы красавіка 2021 года. Абодва канцэрты пройдуць у рэжыме анлайн-трансляцыі ў сувязі з [[Пандэмія COVID-19|пандэміяй каронавіруса]]. Незадоўга да канцэртаў Тайлер Берджэс і Джоні Мел пакінулі гурт. Уэс Хортан заняў месца пастаяннага басіста, а Люк Холанд — далучыўся да складу ў якасці часовага бубнача, але пазней застаўся ў складзе. === Альбом «Popular Monster» (2022—цяперашні час) === 5 студзеня 2022 года гурт выпусціў сінгл «Zombified» у прамым эфіры, які з’яўляецца першым сінглам з іх маючага адбыцца EP «Neon Zombie». Раней гурт абвясціў пра свой тур «Live From The Unknown» па ЗША ў суправаджэнні гуртоў Wage War і Hawthorne Heights і амерыканскага рэпера Джэрыса Джонсана. 28 мая 2022 года гурт выпусціў сінгл «Voices in My Head», у відэакліпе якога ў гурце зноў удзельнічае Тайлер Бёрджэс. У маі 2024 гурт анансаваў, што замест EP выйдзе поўнафарматны альбом «Popular Monster», які ўключае ў сябе 7 песень, якія выйшлі сінгламі, пачынаючы з сінгла Popular Monster, за выключэннем «The Drug in Me is Reimagined», «I’m Not a Vampire» і «Carry On», а таксама 4 новыя кампазіцыі. 16 жніўня 2024 года альбом «Popular Monster» пабачыў свет. == Склад == * [[Роні Радке]] ({{Lang-en|Ronnie Radke}}) — [[Спеў|вакал]], [[фартэпіяна]] <small>(2008—нашы дні)</small>, рытм-гітара <small>(2017—2018)</small> * Крысціян Томпсан ({{Lang-en|Christian Thompson}}) — рытм-гітара <small>(2020—нашы дні)</small>, бэк-вакал <small>(2015—2018, 2020—нашы дні),</small> сола-гітара <small>(2015—2018)</small> * Тайлер Бёрджэс ({{Lang-en|Tyler Burgess}}) — [[бас-гітара]], бэк-вакал <small>(2018—2021, 2022—нашы дні)</small>, сола-гітара <small>(2018)</small> * Люк Холанд ({{Lang-en|Luke Holland}}) — [[Ударныя музычныя інструменты|ударныя]], перкусія <small>(2021—нашы дні)</small> '''Былыя ўдзельнікі:''' * Энтані Авіла ({{Lang-en|Anthony Avila}}) — сола-гітара <small>(2008)</small> * Нік Рыч ({{Lang-en|Nick Rich}}) — [[Ударныя музычныя інструменты|ударныя]] <small>(2008—2009)</small> * Гілберт Каталана ({{Lang-en|Gilbert Catalano}}) — рытм-гітара, бэк-вакал <small>(2008—2009)</small> * Оскар Гарсія ({{Lang-en|Oscar Garcia}}) — [[Ударныя музычныя інструменты|ударныя]] <small>(2009—2010)</small> * Халед Бірсак ({{Lang-en|Khaled Biersack}}) — [[Ударныя музычныя інструменты|ударныя]] <small>(2010)</small> * Нэйсан Шофлер ({{Lang-en|Nason Schoeffler}}) — [[бас-гітара]], бэк-вакал <small>(2008—2011)</small> * Скот Джы ({{Lang-en|Scott Gee}}) — [[Ударныя музычныя інструменты|ударныя]] <small>(2010—2011)</small> * Міка Хорыучы ({{Lang-en|Mika Horiuchi}}) — [[бас-гітара]], бэк-вакал <small>(2011—2012)</small> * Рон Фікарра ({{Lang-en|Ron Ficarro}}) — [[бас-гітара]], бэк-вакал <small>(2012—2014)</small> * Макс Грын ({{Lang-en|Max Green}}) — [[бас-гітара]], бэк-вакал <small>(2014)</small> * Джэкі Вінцэнт ({{Lang-en|Jacky Vincent}}) — сола-гітара <small>(2008—2015)</small> * Раян Сіман ({{Lang-en|Ryan Seaman}}) — [[Ударныя музычныя інструменты|ударныя]], бэк-вакал <small>(2011—2017)</small> * Брэндан Рыхтэр ({{Lang-en|Brandon Richter}}) — [[Ударныя музычныя інструменты|ударныя]] <small>(2018)</small> * Зак Сандлер ({{Lang-en|Zakk Sandler}}) — клавішны, рытм-гітара <small>(2018—2019)</small>, бэк-вакал <small>(2015—2019)</small>, [[бас-гітара]] <small>(2015—2018)</small> * Дэрэк Джонс ({{Lang-en|Derek Jones}}) — рытм-гітара, бэк-вакал <small>(2009—2020, памёр у 2020)</small> * Джоні Мэлі ({{Lang-en|Johnny Mele}}) — [[Ударныя музычныя інструменты|ударныя]] <small>(2019—2021)</small> * Уэс Хортан ({{Lang-en|Wes Horton}}) — [[бас-гітара]], бэк-вакал <small>(2021—2022)</small> * Макс Георгіеў ({{Lang-en|Max Georgiev}}) — сола-гітара, бэк-вакал <small>(2018—2024)</small> '''Канцэртныя і сесійныя ўдзельнікі:''' * Джонатан Вулф — [[бас-гітара]], бэк-вакал <small>(з 2014—2015)</small> * Крыс Камрада — [[Ударныя музычныя інструменты|ударны]] <small>(2017)</small> * Майкл Лівайн — [[Ударныя музычныя інструменты|ударны]] <small>(з 2017—2018)</small>, <small>(2018)</small> * Энтані Газель — [[Ударныя музычныя інструменты|ударны]] <small>(2018,2019)</small> * Крысціян Кома — [[Ударныя музычныя інструменты|ударны]] <small>(2019)</small> * Люк Холанд — [[Ударныя музычныя інструменты|ударны]] <small>(c 2021)</small> * Крыс Лаплантэ ({{Lang-en|Chris LaPlante}}) — сола-гітара <small>(2024)</small> * Марк Окубо ({{Lang-en|Marc Okubo}}) — сола-гітара <small>(2024)</small> == Накірунак у музыцы == Falling in Reverse пераважна грае ў жанры постхардкор, да якога часам дадаюцца элементы [[ню-метал]]у, [[Поп-музыка|поп-музыкі]], [[Электронная музыка|электронікі]], [[хіп-хоп]]у і глэм-металу. Стыль дэбютнага альбома гурта быў пазначаны, як пост-хардкор і [[поп-панк]] з элементамі [[Поп-музыка|поп-музыкі]] у прыпевах. Адной з характэрных рыс многіх песень з’яўляецца «крыклівы» [[Спеў|вакал]]. У асноўным Роні Радке, лідар гурта, прытрымліваецца таго кірунку і стылю, у якім ён працаваў раней у гурце Escape the Fate, які таксама спалучае глэм-метал і [[Поп-музыка|поп]] у многіх кампазіцыях. 7 мая 2013 года быў выпушчаны першы сінгл з другога студыйнага альбома — «Alone», разам з відэакліпам да яго. Трэк утрымліваў электроніку і рэчытатыў, неўласцівыя старому стылю гурта. Затым, 21 мая выйшаў другі сінгл «Fashionably Late», у стылі [[поп-панк]], які казаў пра тое, што папярэдні быў толькі эксперыментам, а гурт застаўся верны свайму стылю. Пазней, 30 мая, у сетку была выкладзеная трэцяя песня з альбома «Born to Lead». 31 мая Роні выпускае сольны трэк у жанры [[хіп-хоп]], зварот да сваіх фанатаў на сваім [[YouTube]] канале. Пазней выходзіць яшчэ адзін трэк. У інтэрв’ю гаворыцца, што ў будучыні будзе выпушчаны мікстэйп, які ўключае ў сябе трэкі з рознымі [[Рэп|рэперамі]]. Радке выказвае сваю неабыякавасць да [[хіп-хоп]] культуры і музыцы. == Асноўныя тэмы творчасці == Лірычны змест, то бок тэксты песень гурта, па большай частцы заснаваныя на асабістым вопыце і ўласных уражаннях і ўспамінах яе заснавальніка — Роні Радке. Ён піша пра сваю маці, пра знаходжанне ў турме і пра вызваленне, пра праблемы з законам, наркотыкі, [[Карупцыя|карупцыю]] ў [[Лас-Вегас]]е і пра іншае. Некалькі песень нават распавядаюць пра яго сыход з Escape the Fate. == Дыскаграфія == '''Студыйныя альбомы''' * ''The Drug in Me Is You'' (2011) * ''Fashionably Late'' (2013) * ''Just Like You'' (2015) * ''Coming Home'' (2017) * ''Popular Monster'' (2024) == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [http://www.epitaph.com Афіцыйны сайт Epitaph Records] * {{Афіцыйны сайт}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі]] [[Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2008 годзе]] [[Катэгорыя:Металкор-гурты ЗША]] [[Катэгорыя:Пост-хардкор-гурты ЗША]] [[Катэгорыя:Выканаўцы Epitaph Records]] [[Катэгорыя:Falling In Reverse]] qoz6gpcb1l463m8i6l0kx9bnbh23u1f 0 790487 5153601 5018852 2026-06-12T08:30:53Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Falling In Reverse]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5153601 wikitext text/x-wiki {{Музыкант}} '''Роні Радке''' ({{Lang-en|Ronnie Radke}}; {{ВД-Прэамбула}}) — амерыканскі спявак, аўтар песень, прадзюсар, музыкант.<ref>{{Cite web|url=http://www.revolvermag.com/news/revolvers-mega-100th-issue%E2%80%94featuring-the-100-greatest-living-rock-stars%E2%80%94on-newsstands-now.html|title=Featuring the 100 Greatest Living Rock Stars|publisher=www.revolvermag.com|archive-url=https://www.webcitation.org/6EB5cl6LA?url=http://www.revolvermag.com/news/revolvers-mega-100th-issue%E2%80%94featuring-the-100-greatest-living-rock-stars%E2%80%94on-newsstands-now.html|archive-date=2013-02-04|access-date=|url-status=live|year=}}</ref> З’яўляецца адным з заснавальнікаў і цяперашнім вакалістам калектыву [[Falling In Reverse]]. Таксама Радке былы вакаліст і адзін з заснавальнікаў гурта [[Escape the Fate]]. З Falling In Reverse выпусціў пяць поўнафарматных студыйных альбомаў: ''The Drug In Me Is You'' (2011), ''Fashionably Late'' (2013), ''Just Like You'' (2015), Coming Home (2017) і Popular Monster (2024) праз лэйбл Epitaph Records. Радке атрымаў некалькі ўзнагарод за ўдзел разам з гуртом Falling In Reverse, у тым ліку Лепшы APTV відэа і вакаліст года Alternative Press. З яго былым гуртом, Escape The Fate, выпусціў адзін EP, ''There’s No Sympathy for the Dead,'' і адзін поўнафарматны студыйны альбом, ''Dying Is Your Latest Fashion'' у 2006 годзе на Epitaph. Як сольны Музыка, выпусціў свой рэп-мікстэйп, ''Watch Me,'' у 2014 годзе, у якім супрацоўнічаў з іншымі артыстамі, такімі як Deuce, b.LaY, Тайлер Картэр з Issues, Sy Ari Da Kid, Джэкабі Шэдзікс з [[Papa Roach]], Дэні Уорснап з Asking Alexandria і We Are Harlot, і Крэйг Мэбіт з Escape the Fate. == Біяграфія == Роні Радке нарадзіўся 15 снежня 1983 года. Вырас у беднай сям’і з бацькам, братам і бабуляй. Маці Радке пакінула сям’ю па невядомых прычынах. Радке навучыўся граць на фартэпіяна і гітары ў сваіх першых гуртах. Спачатку пачаў граць каверы на Blink-182 песні на гітары. Першая песня, якую ён змог сыграць — «Dammit». Стварыў некалькі гуртоў, калі вучыўся ў сярэдняй школе. Радке збег з дому, каб граць у сваім першым гурце са сваім сябрам Мітчам пад назвай 3.0., які «гучыць гэтак жа, як Blink 182» па словах Радке. Жыў з Мітчам і яго маці на працягу пэўнага перыяду часу. Яны сыгралі некалькі канцэртаў на розных пляцоўках, такіх як Chain Reaction і Huntridge у Лас-Вегасе. Пасля гурта Радке вярнуўся да таты і сказаў, што кінуў школу. Радке зноў вярнуўся ў школу і затым кінуў зноў. Радке заявіў, што другі гурт называўся Lefty. Роні сустрэў Макса Грына (з гурта Almost Heroes) на шоў талентаў. Мікрафон Радке ўпаў і Макс ўзяў яго за Роні, пакуль яны былі на сцэне, і яны сталі сябрамі, утвараючы гурт True Story, які запісаў дэма, якое змяшчае трэк «This Is Not the End». У 2004 годзе сфармаваў гурт Escape the Fate<ref>{{Cite web|url=http://www.mtv.com/artists/escape-the-fate/#biographyEnd|title=Escape the Fate &#124; New Music And Songs &#124; MTV|archive-url=https://www.webcitation.org/6FytaDUgs?url=http://www.mtv.com/artists/escape-the-fate/#biographyEnd|archive-date=2013-04-18|access-date=2013-04-08|url-status=live}}</ref>. На працягу толькі аднаго месяца гурту ўдалося дамагчыся поспеху ў краіне. У 2006 годзе Роні быў арыштаваны за ўдзел у бойцы, у выніку якой быў застрэлены 18-гадовы Майкл Кук. Стрэл хоць і не быў здзейснены Роні, музыка быў асуджаны за саўдзел у забойстве і быў прысуджаны да турэмнага зняволення ў 2008 годзе. Таксама яго выключылі з гурта<ref>{{Cite web|url=http://bryanstars.com/post/3303564165/the-tension-between-ronnie-radke-and-escape-the?7dbecd78|title=The tension between Ronnie Radke and Escape The... - BryanStars Interviews|archive-url=https://www.webcitation.org/6FytcX9cK?url=http://bryanstars.com/post/3303564165/the-tension-between-ronnie-radke-and-escape-the?7dbecd78|archive-date=2013-04-18|access-date=2013-04-08|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.kerrang.com/blog/2008/01/escape_the_fate_singer_escapes.html|title=Kerrang! Escape The fate singer escapes jail|archive-url=https://www.webcitation.org/6Fytd1jRs?url=http://www.kerrang.com/blog/2008/01/escape_the_fate_singer_escapes.html|archive-date=2013-04-18|access-date=2013-04-08|url-status=live}}</ref>. 12 снежня 2010 года Радке выйшаў на волю. У турме ён сабраў гурт [[Falling In Reverse|Falling in Reverse]]. == Сольная кар’ера == У 2014 годзе Радке запісаў сольны мікстэп «Watch Me» у жанры [[рэп]]. У яго запісе ўзялі ўдзел такія рок-музыкі, як Deuce, Тайлер Картэр, і г. д. Роні Радке таксама прыняў удзел у запісе песні Deuce — «Nobody Likes Me» з альбома Nine Lives. == Дыскаграфія == '''Escape the Fate''' * ''Escape the Fate (Demo)'' (2005) * ''There’s No Sympathy for the Dead'' (2006) * ''Dying Is Your Latest Fashion'' (2006) * ''Situations EP'' (2007) '''Falling in Reverse''' * ''The Drug in Me Is You ''(2011) * Fashionably Late (2013) * Just Like You (2015) * Coming Home (2017) * Popular Monster (2024) '''Сольная кар’ера''' * Watch Me (2014) == Крыніцы == {{Reflist}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Радке Роні}} [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]] [[Катэгорыя:Рок-музыканты ЗША]] [[Катэгорыя:Falling In Reverse]] rkxxpevodaswmxb3umoyd2i1c3nin7x 0 792759 5153420 5038245 2026-06-11T13:04:06Z Autumndancer 168015 /* Фільмаграфія */ +1 5153420 wikitext text/x-wiki {{Асоба}} '''Рычард Бейсхарт''' (англ.: Richard Basehart; [[31 жніўня]] [[1914]] — [[17 верасня]] [[1984]]) — амерыканскі акцёр тэатра, кіно і тэлебачання. == Фільмаграфія == * (1951) «[[Чатырнаццаць гадзін]]» — ''Роберт Козік'' * (1954) «[[Дарога (фільм, 1954)|Дарога]]» {{зноскі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Акцёры тэлебачання ЗША]] {{DEFAULTSORT:Бейсхарт Рычард}} 45tfalj56aeu8ntn1srg2qm9zztkyq5 5153426 5153420 2026-06-11T13:29:00Z StarDeg 16311 5153426 wikitext text/x-wiki {{Асоба}} '''Рычард Бейсхарт''' ({{lang-en| Richard Basehart}}; [[31 жніўня]] [[1914]] — [[17 верасня]] [[1984]]) — амерыканскі акцёр тэатра, кіно і тэлебачання. == Фільмаграфія == * (1951) «[[Чатырнаццаць гадзін]]» — ''Роберт Козік'' * (1954) «[[Дарога (фільм, 1954)|Дарога]]» {{зноскі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Акцёры тэлебачання ЗША]] {{DEFAULTSORT:Бейсхарт Рычард}} 2l1t2drb1ngaasqln9vk36fge1j0s16 0 793814 5153619 5105559 2026-06-12T10:03:26Z DzBar 156353 выдалена [[Катэгорыя:The Beatles]]; дададзена [[Катэгорыя:Альбомы The Beatles]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5153619 wikitext text/x-wiki {{значэнні2|Help! (песня)}} {{Музычны альбом | Назва = Help! | Тып = [[Студыйны альбом]] | Выканаўца = [[The Beatles]] | Вокладка = | Выпушчаны = {{сцяг Вялікабрытаніі}} [[6 жніўня]] [[1965]] <br> {{сцяг ЗША}} [[13 жніўня]] [[1965]] | Запісаны = 15 лютага — 17 чэрвеня 1965, [[Эбі-Роўд (студыя)|Abbey Road Studios]] | Жанры = {{flatlist| * [[Рок-музыка|рок]]<ref>World - Volume 2 - Page 61, 1973. "[on Help! and A Hard Day's Night], the soundtrack-gone-rock album is a marketing ideal that is passed off on the buying public with objectionable regularity and has already begun to backfire."</ref> * [[фолк-рок]]<ref name="folk-rock">{{кніга |загаловак=Turn! Turn! Turn!: The '60s Folk-Rock Revolution |спасылка=https://archive.org/details/turnturnturn00rich |год=2002 |выдавецтва=Backbeat Books |месца=San Francisco |isbn=0-87930-703-X |старонкі=[https://archive.org/details/turnturnturn00rich/page/272 272] |мова=en |аўтар=Unterberger, Richie }}</ref> * [[поп-рок]]<ref name="pop-rock">{{кніга |загаловак=Here, There, and Everywhere: The 100 Best Beatles Songs |спасылка=https://archive.org/details/herethereeverywh0000spig |год=2004 |месца=New York |выдавецтва={{Нп3|Black Dog Publishing|Black Dog|en|Black Dog Publishing}} |isbn=978-1-57912-369-7 |ref=Spignesi |мова=en |аўтар=Spignesi, Stephen J.; Lewis, Michael }}. — «...after the unabashed more-or-less traditional pop rock of ''A Hard Day's Night'' and ''Help!''...».</ref> }} | Працягласць = 33:16 | Лэйбл = [[Parlophone]] | Прадзюсар = [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]] | Краіна = {{Сцягафікацыя|Вялікабрытанія}} | Агляды = * ''Blender'' {{Rating|4|5}} [https://web.archive.org/web/20090908012359/http://www.blender.com/guide/back-catalogue/53037/help.html ссылка] * ''[[Allmusic]]'' {{Rating|5|5}} [https://www.allmusic.com/album/help%21-mw0000189173 ссылка] * ''[[Rolling Stone]]'' {{Rating|5|5}} [https://books.google.com/books?id=lRgtYCC6OUwC&printsec=frontcover#PPA51,M1 ссылка] * ''Pitchfork Media'' {{Rating|9.2|10}} [https://pitchfork.com/reviews/albums/13428-help/] | Папярэдні = [[Beatles For Sale]] | Пап_год = 1964 | Год = 1965 | Наступны = [[Rubber Soul]] | Наст_год = 1965 }} '''''Help!''''' ({{tr-en|На дапамогу!}}) — пяты [[студыйны альбом]] [[The Beatles]], выпушчаны ў [[1965]] годзе на [[Лэйбл гуказапісу|лэйбле]] [[Parlophone]]. == Пра альбом == [[файл:Beatles press conference 1965.jpg|thumb|220px|Прэс-канферэнцыя, жнівень 1965 года]] Як і ў выпадку з альбомам ''[[A Hard Day's Night]]'', песні з першага боку кружэлкі прагучалі ў [[На дапамогу! (фільм)|аднайменным фільме]]. Загалоўная песня альбома звярнула на сябе ўвагу незвычайнай для ранняй творчасці гурта сур'ёзнасцю тэксту. У «[[You’ve Got to Hide Your Love Away]]» [[Джон Ленан]] таксама сур'ёзны; гэта найяскравейшы прыклад уплыву [[Боб Дылан|Боба Дылана]] на музыку гурта. Вельмі выразны і пранікнёны вакал [[Джон Ленан|Ленана]] ў «[[It’s Only Love]]». [[Пол Мак-Картні]] напісаў для альбома легендарную «[[Yesterday]]», энергічную «Another Girl», рок-н-рольную «[[The Night Before]]» і фолкавую «I’ve Just Seen a Face». Упершыню на альбом трапілі цэлыя дзве песні [[Джордж Харысан|Джорджа Харысана]] — «[[I Need You]]» і «[[You Like Me Too Much]]». Гэта апошні з альбомаў гурта, на якім былі выкананы песні іншых аўтараў («[[Act Naturally]]» і «Dizzy Miss Lizzy»). Альбом ясна акрэсліў паварот у творчасці гурта, праз год пасля выхаду альбома гурт адыграў свой апошні жывы канцэрт і цалкам прысвяціў сябе працы ў студыі. У брытанскім хіт-парадзе дыск займаў 1-е месца на працягу 9 тыдняў запар з [[14 жніўня]] [[1965]] года (CD-версія дасягнула 61-га месца ў 1987 годзе). == Спіс кампазіцый == Песні першага боку гучаць таксама ў фільме «[[На дапамогу! (фільм)|На дапамогу!]]». {{tracklist | headline = Бок 1 | all_writing = напісаны [[Ленан — Мак-Картні|Джонам Ленанам і Полам Мак-Картні]], за выключэннем адзначаных | extra_column = Вакал | title1 = [[Help! (песня)|Help!]] | extra1 = Ленан | length1 = 2:16 | title2 = [[The Night Before]] | extra2 = Мак-Картні | length2 = 2:30 | title3 = [[You’ve Got to Hide Your Love Away]] | extra3 = Ленан | length3 = 2:06 | title4 = [[I Need You]] | note4 = [[Джордж Харысан|Харысан]] | extra4 = Харысан | length4 = 2:25 | title5 = [[Another Girl]] | extra5 = Мак-Картні | length5 = 2:02 | title6 = [[You’re Going to Lose That Girl]] | extra6 = Ленан | length6 = 2:17 | title7 = [[Ticket to Ride (песня)|Ticket to Ride]] | extra7 = Ленан | length7 = 3:02 }} {{tracklist | headline = Бок 2 | extra_column = Вакал | title1 = [[Act Naturally]] | note1 = [[Джоні Расэл]], [[Воні Морысан]] | extra1 = Стар | length1 = 2:33 | title2 = [[It’s Only Love]] | extra2 = Ленан | length2 = 1:54 | title3 = [[You Like Me Too Much]] | note3 = Харысан | extra3 = Харысан | length3 = 2:35 | title4 = [[Tell Me What You See]] | extra4 = Ленан і Мак-Картні | length4 = 2:36 | title5 = [[I’ve Just Seen a Face]] | extra5 = Мак-Картні | length5 = 2:04 | title6 = [[Yesterday]] | extra6 = Мак-Картні | length6 = 2:03 | title7 = [[Dizzy Miss Lizzie|Dizzy Miss Lizzy]] | note7 = [[Лары Уільямс]] | extra7 = Ленан | length7 = 2:53 }} === Амерыканскі рэліз === Усе песні напісаны [[Джон Ленан|Джонам Ленанам]] і [[Пол Мак-Картні|Полам Мак-Картні]], калі не ўказана іншае. ==== Першы бок ==== # «[[Help! (песня)|Help]]!» (з інструментальным уступам) # «[[The Night Before]]» # «[[From Me to You|From Me to You Fantasy]]» (інструментал) # «[[You’ve Got to Hide Your Love Away]]» # «'[[I Need You]]» ([[Джордж Харысан]]) # «In The Tyrol» (інструментал) ==== Другі бок ==== # «[[Another Girl]]» # «[[A Hard Day’s Night (песня)|Another Hard Day’s Night]]» (інструментал) # «[[Ticket to Ride (песня)|Ticket to Ride]]» # «The Bitter End/[[You Can’t Do That]]» (інструментал) # «[[You’re Going to Lose That Girl]]» # «The Chase» (інструментал) == Удзельнікі запісу == * [[Джон Ленан]] — [[Спеў|вядучы вакал]], [[бэк-вакал]], [[гітара]], [[акустычная гітара]], [[фартэпіяна]], [[арган]], [[ударныя]] * [[Пол Мак-Картні]] — вядучы вакал, бэк-вакал, гітара, акустычная гітара, [[бас-гітара]], фартэпіяна, [[гуіра]] * [[Джордж Харысан]] — вядучы вакал, бэк-вакал, гітара, акустычная гітара, ударныя * [[Рынга Стар]] — вядучы вакал, ударныя === Запрошаныя музыканты === * [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]] — фартэпіяна, прадзюсіраванне * Джон Скот — [[флейта]] на «You’ve Got to Hide Your Love Away» == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [http://www.discogs.com/Beatles-Help/master/45895 Help! на discogs.com]{{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20111231194439/http://www.discogs.com/Beatles-Help/master/45895 |date=31 снежня 2011 }} [[Катэгорыя:Альбомы The Beatles]] p7ri56kzpjs9g7r9rz4q6lczfmvruu7 3 794097 5153666 5130283 2026-06-12T11:50:59Z JerzyKundrat 174 /* Вычытка */ 5153666 wikitext text/x-wiki {{вітаем}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:05, 26 кастрычніка 2025 (+03) == Афармленне літаратуры == Калі лупіце артыкулы нейрасеткай, то навучыце яе хоць бы правільна афармляць крыніцы з дапамогай шаблонаў Кніга, Артыкул, Cite web [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:55, 24 сакавіка 2026 (+03) :я не карыстаюся нейрасеткамі. [[Удзельнік:Voūk12|Voūk12]] ([[Размовы з удзельнікам:Voūk12|размовы]]) 16:35, 29 сакавіка 2026 (+03) == Швадрон vs. Эскадрон == Вітаю. У беларускай мове няма ніякіх швадронаў. Ёсць толькі Эскадрон. Напрыклад, [[https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%AD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD_%D0%9A%D0%90%D0%9F_%C2%AB%D0%94%D1%80%D1%83%D1%8F%C2%BB|Эскадрон КАП «Друя»]] [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 14:38, 8 красавіка 2026 (+03) :ок. праўце. [[Удзельнік:Voūk12|Voūk12]] ([[Размовы з удзельнікам:Voūk12|размовы]]) 12:12, 10 красавіка 2026 (+03) ::наступны раз улічу. Дзякуй за заўвагу. [[Удзельнік:Voūk12|Voūk12]] ([[Размовы з удзельнікам:Voūk12|размовы]]) 12:13, 10 красавіка 2026 (+03) == Пераклады з дапамогай нейрасетак == Добры дзень! Выношу вам папярэджанне ў сувязі з вашымі вельмі сырымі аўтаматызаванымі перакладамі ці напісанамі з дапамогай нейрасетак артыкуламі. Гэта абцяжарвае нашу супольнасць і каштоўнасць такога ўнёску нулявая. Усё мусіць правярацца, вычытвацца, правільна афармляцца. У вас усё вельмі дрэнна, асабліва з крыніцамі і адсутнасцю зносак. Такія праўкі прасцей цалкам усе адкаціць, а новыя артыкулы выдаліць. Калі ласка, не пераўтварайце Вікіпедыю ў чарнавік недаробленых згенераваных тэкстаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:44, 15 красавіка 2026 (+03) == Вычытка == Вітаю, пане Воўча. Такія творы змрочнага генія -- [[Метраполія (дзяржава)]] -- вымагаюць пільнай панскай увагі. Звярніце таксама ўвагу, што спачатку гэты тэкст Вы ўлупілі наверх існай старонкі значэнняў, забілі яе і зблыталі элементы Вікіданых. Калі ласка, уважлівей да таго, куды лупіце такія тэксты. Пагаджуся з меркаваннямі вышэй, нейрасетка ці не -- не важна. Заліць 40-60 КБ тэксту без вычыткі, са шматлікімі памылкамі рознага роду, без афармлення, гэта не дабрадзейства. Хто гэта ўсё будзе вычытваць, каб яно стала прымальным для чытання і выкарыстання? Напэўна, варта вярнуцца да драбнейшых форм, паставіць сабе [[Вікіпедыя:Спраўджванне правапісу|беларускі спелчэкер]] і каб дададзеныя сказы або абзацы былі базавай якасці? Арфаграфія, тыпаграфіка -- вось гэта вось уся нудота -- ну а болей няма каму, няма карэктараў. Дзякуй. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 11:37, 21 красавіка 2026 (+03) У артыкуле [[Гуга Гроцый #Позіркі]], спадзяюся гэта неахайнасць, а не узровень валодання беларускай мовай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:50, 12 чэрвеня 2026 (+03) 7lubtbvit05qf7qaexlpl1vwvnt399f 0 798360 5153554 5079571 2026-06-11T21:48:18Z Глеков Олег 169642 дапаўненне, удакладненне 5153554 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Глекаў}} {{Мастак}} '''Алег Аркадзевіч Гле́каў''' (нар. [[1967]], [[Мінск]])&nbsp;— беларускі [[кніжны афарміцель]], мастацкі і тэхнічны рэдактар. == Біяграфія == Нарадзіўся ў [[1967]] годзе ў [[Мінск|Мінску]]<ref name="nlb">{{cite web|url=http://unicat.nlb.by/opac/pls/dict.prn_ref?tu=r&tq=v0&name_view=va_aall&a001=BY-SEK-507943&strq=l_siz=20|title=Глекаў, Алег Аркадзевіч (нар. 1967)|website=unicat.nlb.by|accessdate=2026-01-08}}</ref>. У 1986 годзе скончыў [[Мінскі дзяржаўны машынабудаўнічы каледж|Мінскі машынабудаўнічы тэхнікум]], а ў 1991 годзе [[Машынабудаўнічы факультэт БДПА|машынабудаўнічы факультэт]] [[Беларускі нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт|Беларускай дзяржаўнай політэхнічнай акадэміі]]<ref name="catholic">{{cite web|url=https://media.catholic.by/nv/n106/authors.htm#auth582|title=Алег Глекаў|website=Наша Вера|accessdate=2026-01-08}}</ref>. Працоўную дзейнасць пачаў у 1985 годзе на [[:ru:Одесский_завод_сельскохозяйственного_машиностроения|Заводзе Кастрычніцкай рэвалюцыі ПА Адэссапочвомаш]] (Адэса, Украіна). З 1986 па 1988 годзе праходзіў тэрміновую вайсковую службу. З 1988 па 1994 год працаваў інжэнерам-канструктарам ў Мінскім спецыяльным канструктарскім бюро Працяжных станкоў (СКБ ПС) пры [[Мінскі станкабудаўнічы завод імя С. М. Кірава|станкабудаўнічым заводзе імя Кірава]] ў Мінску. З 1995 па 1997 год працаваў рэдактарам аддзела камп'ютарнай вёрсткі ў газеце «[[Чырвоная змена]]», а з 1997 па 2004 год у часопісе «[[Бярозка (часопіс)|Бярозка]]». Адначасова у 1997 годзе, у якасці валанцёра, пачаў выконваў абавязкі мастацкага і тэхнічнага рэдактара у рэлегійным часопісе для дзяцей «[[Маленькі рыцыр Беззаганнай (часопіс)|Маленькі рыцыр Беззаганнай]]», а з 1999 года і для рэлігійных часопісаў «[[Наша вера (часопіс)|Наша вера]]» і «[[Ave Maria (часопіс)|Ave Maria]]»<ref name="catholic" />. З моманту заснавання ў 2000 годзе выдавецтва [[Мінска-Магілёўская архідыяцэзія|Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі]] «[[Pro Christo]]» з'яўляецца яго мастацкім і тэхнічным рэдактарам. == Творчасць == Як мастак афармляў [[кніга|кнігі]] для выдавецтваў «[[Юнацтва (выдавецтва)|Юнацтва]]», «[[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]]», «[[Беларуская энцыклапедыя імя Петруся Броўкі]]» і іншых. Супрацоўнічў з выдавецтвамі «[[Кнігазбор]]» і «[[Коска (выдавецтва)|Коска]]»<ref name="nlb" />. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Глекаў Алег Аркадзевіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1967 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мінску]] [[Катэгорыя:Афармляльнікі кніг Беларусі]] [[Катэгорыя:Афармляльнікі кніг]] 90ifsr4kof2qzdiuj67hhg6rxvysiam 5153556 5153554 2026-06-11T21:49:58Z Глеков Олег 169642 5153556 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Глекаў}} {{Мастак}} '''Алег Аркадзевіч Гле́каў''' (нар. [[1967]], [[Мінск]])&nbsp;— беларускі [[кніжны афарміцель]], мастацкі і тэхнічны рэдактар. == Біяграфія == Нарадзіўся ў [[1967]] годзе ў [[Мінск|Мінску]]<ref name="nlb">{{cite web|url=http://unicat.nlb.by/opac/pls/dict.prn_ref?tu=r&tq=v0&name_view=va_aall&a001=BY-SEK-507943&strq=l_siz=20|title=Глекаў, Алег Аркадзевіч (нар. 1967)|website=unicat.nlb.by|accessdate=2026-01-08}}</ref>. У 1986 годзе скончыў [[Мінскі дзяржаўны машынабудаўнічы каледж|Мінскі машынабудаўнічы тэхнікум]], а ў 1991 годзе [[Машынабудаўнічы факультэт БДПА|машынабудаўнічы факультэт]] [[Беларускі нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт|Беларускай дзяржаўнай політэхнічнай акадэміі]]<ref name="catholic">{{cite web|url=https://media.catholic.by/nv/n106/authors.htm#auth582|title=Алег Глекаў|website=Наша Вера|accessdate=2026-01-08}}</ref>. Працоўную дзейнасць пачаў у 1985 годзе на [[:ru:Одесский_завод_сельскохозяйственного_машиностроения|Заводзе Кастрычніцкай рэвалюцыі ПА Адэссапочвомаш]] (Адэса, Украіна). З 1986 па 1988 годзе праходзіў тэрміновую вайсковую службу. З 1988 па 1994 год працаваў інжэнерам-канструктарам ў Мінскім спецыяльным канструктарскім бюро Працяжных станкоў (СКБ ПС) пры [[Мінскі станкабудаўнічы завод імя С. М. Кірава|станкабудаўнічым заводзе імя Кірава]] ў Мінску. З 1995 па 1997 год працаваў рэдактарам аддзела камп'ютарнай вёрсткі ў газеце «[[Чырвоная змена]]», а з 1997 па 2004 год у часопісе «[[Бярозка (часопіс)|Бярозка]]». Адначасова ў 1997 годзе, у якасці валанцёра, пачаў выконваў абавязкі мастацкага і тэхнічнага рэдактара ў рэлегійным часопісе для дзяцей «[[Маленькі рыцыр Беззаганнай (часопіс)|Маленькі рыцыр Беззаганнай]]», а з 1999 года і ў рэлігійных часопісах «[[Наша вера (часопіс)|Наша вера]]» і «[[Ave Maria (часопіс)|Ave Maria]]»<ref name="catholic" />. З моманту заснавання, ў 2000 годзе, выдавецтва [[Мінска-Магілёўская архідыяцэзія|Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі]] «[[Pro Christo]]» з'яўляецца яго мастацкім і тэхнічным рэдактарам. == Творчасць == Як мастак афармляў [[кніга|кнігі]] для выдавецтваў «[[Юнацтва (выдавецтва)|Юнацтва]]», «[[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]]», «[[Беларуская энцыклапедыя імя Петруся Броўкі]]» і іншых. Супрацоўнічў з выдавецтвамі «[[Кнігазбор]]» і «[[Коска (выдавецтва)|Коска]]»<ref name="nlb" />. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Глекаў Алег Аркадзевіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1967 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мінску]] [[Катэгорыя:Афармляльнікі кніг Беларусі]] [[Катэгорыя:Афармляльнікі кніг]] jrkycsj5rg4qnayfbkzzi8apj40n3ue 5153557 5153556 2026-06-11T21:55:29Z Глеков Олег 169642 5153557 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Глекаў}} {{Мастак}} '''Алег Аркадзевіч Гле́каў''' (нар. [[1967]], [[Мінск]])&nbsp;— беларускі [[кніжны афарміцель]], мастацкі і тэхнічны рэдактар. == Біяграфія == Нарадзіўся ў [[1967]] годзе ў [[Мінск|Мінску]]<ref name="nlb">{{cite web|url=http://unicat.nlb.by/opac/pls/dict.prn_ref?tu=r&tq=v0&name_view=va_aall&a001=BY-SEK-507943&strq=l_siz=20|title=Глекаў, Алег Аркадзевіч (нар. 1967)|website=unicat.nlb.by|accessdate=2026-01-08}}</ref>. У 1986 годзе скончыў [[Мінскі дзяржаўны машынабудаўнічы каледж|Мінскі машынабудаўнічы тэхнікум]], а ў 1991 годзе [[Машынабудаўнічы факультэт БДПА|машынабудаўнічы факультэт]] [[Беларускі нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт|Беларускай дзяржаўнай політэхнічнай акадэміі]]<ref name="catholic">{{cite web|url=https://media.catholic.by/nv/n106/authors.htm#auth582|title=Алег Глекаў|website=Наша Вера|accessdate=2026-01-08}}</ref>. Працоўную дзейнасць пачаў у 1985 годзе на [[:ru:Одесский_завод_сельскохозяйственного_машиностроения|Заводзе Кастрычніцкай рэвалюцыі ПА Адэссапочвомаш]] (Адэса, Украіна). З 1986 па 1988 годзе праходзіў тэрміновую вайсковую службу. З 1988 па 1994 год працаваў інжэнерам-канструктарам ў Мінскім спецыяльным канструктарскім бюро працяжных станкоў (СКБ ПС) пры [[Мінскі станкабудаўнічы завод імя С. М. Кірава|станкабудаўнічым заводзе імя Кірава]] ў Мінску. З 1995 па 1997 год працаваў рэдактарам аддзела камп'ютарнай вёрсткі ў газеце «[[Чырвоная змена]]», а з 1997 па 2004 год у часопісе «[[Бярозка (часопіс)|Бярозка]]». Адначасова ў 1997 годзе, у якасці валанцёра, пачаў выконваў абавязкі мастацкага і тэхнічнага рэдактара ў рэлегійным часопісе для дзяцей «[[Маленькі рыцыр Беззаганнай (часопіс)|Маленькі рыцыр Беззаганнай]]»<ref>{{Cite web|url=https://pro-christo.catholic.by/by/press.htm|title=Выдавецтва "PRO CHRISTO" :: Прэса|website=pro-christo.catholic.by|access-date=2026-06-11}}</ref>, а з 1999 года і ў рэлігійных часопісах «[[Наша вера (часопіс)|Наша вера]]» і «[[Ave Maria (часопіс)|Ave Maria]]»<ref name="catholic" />. З моманту заснавання, ў 2000 годзе, выдавецтва [[Мінска-Магілёўская архідыяцэзія|Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі]] «[[Pro Christo]]» з'яўляецца яго мастацкім і тэхнічным рэдактарам. == Творчасць == Як мастак афармляў [[кніга|кнігі]] для выдавецтваў «[[Юнацтва (выдавецтва)|Юнацтва]]», «[[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]]», «[[Беларуская энцыклапедыя імя Петруся Броўкі]]» і іншых. Супрацоўнічў з выдавецтвамі «[[Кнігазбор]]» і «[[Коска (выдавецтва)|Коска]]»<ref name="nlb" />. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Глекаў Алег Аркадзевіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1967 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мінску]] [[Катэгорыя:Афармляльнікі кніг Беларусі]] [[Катэгорыя:Афармляльнікі кніг]] 7yjz5z7gsmo7u86fv2i326g2v85vxj9 5153599 5153557 2026-06-12T08:29:38Z Глеков Олег 169642 5153599 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Глекаў}} {{Мастак}} '''Алег Аркадзевіч Гле́каў''' (нар. [[1967]], [[Мінск]])&nbsp;— беларускі [[кніжны афарміцель]], мастацкі і тэхнічны рэдактар. == Біяграфія == Нарадзіўся ў [[1967]] годзе ў [[Мінск|Мінску]]<ref name="nlb">{{cite web|url=http://unicat.nlb.by/opac/pls/dict.prn_ref?tu=r&tq=v0&name_view=va_aall&a001=BY-SEK-507943&strq=l_siz=20|title=Глекаў, Алег Аркадзевіч (нар. 1967)|website=unicat.nlb.by|accessdate=2026-01-08}}</ref>. У 1986 годзе скончыў [[Мінскі дзяржаўны машынабудаўнічы каледж|Мінскі машынабудаўнічы тэхнікум]], а ў 1991 годзе [[Машынабудаўнічы факультэт БДПА|машынабудаўнічы факультэт]] [[Беларускі нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт|Беларускай дзяржаўнай політэхнічнай акадэміі]]<ref name="catholic">{{cite web|url=https://media.catholic.by/nv/n106/authors.htm#auth582|title=Алег Глекаў|website=Наша Вера|accessdate=2026-01-08}}</ref>. Працоўную дзейнасць пачаў у 1985 годзе на [[:ru:Одесский_завод_сельскохозяйственного_машиностроения|Заводзе Кастрычніцкай рэвалюцыі ПА Адэссапочвомаш]] (Адэса, Украіна). З 1986 па 1988 годзе праходзіў тэрміновую вайсковую службу. З 1988 па 1994 год працаваў інжэнерам-канструктарам ў Мінскім спецыяльным канструктарскім бюро працяжных станкоў (СКБ ПС) пры [[Мінскі станкабудаўнічы завод імя С. М. Кірава|станкабудаўнічым заводзе імя Кірава]] ў Мінску. З 1995 па 1997 год працаваў рэдактарам аддзела камп'ютарнай вёрсткі ў газеце «[[Чырвоная змена]]», а з 1997 па 2004 год у часопісе «[[Бярозка (часопіс)|Бярозка]]». Адначасова ў 1997 годзе, у якасці валанцёра, пачаў выконваў абавязкі мастацкага і тэхнічнага рэдактара ў рэлігійным часопісе для дзяцей «[[Маленькі рыцыр Беззаганнай (часопіс)|Маленькі рыцыр Беззаганнай]]»<ref>{{Cite web|url=https://pro-christo.catholic.by/by/press.htm|title=Выдавецтва "PRO CHRISTO" :: Прэса|website=pro-christo.catholic.by|access-date=2026-06-11}}</ref>, а з 1999 года і ў рэлігійных часопісах «[[Наша вера (часопіс)|Наша вера]]» і «[[Ave Maria (часопіс)|Ave Maria]]»<ref name="catholic" />. З моманту заснавання, ў 2000 годзе, выдавецтва [[Мінска-Магілёўская архідыяцэзія|Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі]] «[[Pro Christo]]» з'яўляецца яго мастацкім і тэхнічным рэдактарам. == Творчасць == Як мастак афармляў [[кніга|кнігі]] для выдавецтваў «[[Юнацтва (выдавецтва)|Юнацтва]]», «[[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]]», «[[Беларуская энцыклапедыя імя Петруся Броўкі]]» і іншых. Супрацоўнічў з выдавецтвамі «[[Кнігазбор]]» і «[[Коска (выдавецтва)|Коска]]»<ref name="nlb" />. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Глекаў Алег Аркадзевіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1967 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мінску]] [[Катэгорыя:Афармляльнікі кніг Беларусі]] [[Катэгорыя:Афармляльнікі кніг]] e86849zmvtoofkbec77yteor21jtouu 0 798530 5153462 5081040 2026-06-11T14:24:06Z DobryBrat 5701 дапаўненне, вікіфікацыя 5153462 wikitext text/x-wiki {{Орган выканаўчай улады |назва = Дзяржынскі раённы выканаўчы камітэт |скарачэнне = |арыгінальная назва = |арыгінальная назва1 = |арыгінальная назва2 = |краіна = Рэспубліка Беларусь |друк = |шырыня пячаткі = |подпіс пячаткі = |выява = |шырыня выявы = |подпіс выявы = |эмблема = |шырыня эмблемы = |подпіс эмблемы = |дата стварэння = |папярэднік1 = |папярэднік2 = |папярэднік3 = |дата скасавання = |пераемнік = |падпарадкаванне = [[Мінскі абласны выканаўчы камітэт]] |штаб-кватэра = 222712, [[Мінская вобласць]], г. [[Дзяржынск]], [[Плошча Дзяржынскага (Дзяржынск)|пл. Дзяржынскага]], 1<ref name="contacts">{{cite web|url=https://www.dzerzhinsk.gov.by/rukovodstvo/upravleniya-i-otdely|title=Управления и отделы|publisher=Дзержинский районный исполнительный комитет|accessdate=2026-01-13|lang=ru}}</ref> |region_code = BY |бюджэт = |імя міністра1 = |функцыя міністра1 = |імя міністра2 = |функцыя міністра2 = |імя главы1 = [[Мікіта Ігаравіч Рэут]] |пасада главы1 = [[Старшыня Дзяржынскага раённага выканаўчага камітэта|Старшыня]] |імя главы2 = |пасада главы2 = |вышэйстаячае ведамства = |падведамны орган1 = |падведамны орган2 = |дакумент1 = |сайт = [https://www.dzerzhinsk.gov.by/ dzerzhinsk.gov.by] |раздзел заўваг = |карта = |шырыня карты = |подпіс карты = }} '''Дзяржынскі раённы выканаўчы камітэт''' — [[Выканаўчая ўлада|выканаўчы і распарадчы орган]] [[мясцовае кіраванне|мясцовага кіравання]] базавага тэрытарыяльнага ўзроўню на тэрыторыі [[Дзяржынскі раён|Дзяржынскага раёна]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Падсправаздачны і падкантрольны [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнту Рэспублікі Беларусь]] і [[Мінскі аблвыканкам|Мінскаму аблвыканкаму]], падсправаздачны таксама [[Дзяржынскі раённы Савет дэпутатаў|Дзяржынскаму раённаму Савету дэпутатаў]] па пытаннях, аднесеных да яго кампетэнцыі<ref name="pravo">[https://pravo.by/document/?guid=3871&p0=h11000108 Закон Республики Беларусь от 4 января 2010 г. № 108-З «О местном управлении и самоуправлении в Республике Беларусь»]</ref>. Агульнае кіраўніцтва дзейнасцю райвыканкама ажыццяўляе Старшыня выканкама. Будынак райвыканкама размешчаны ў цэнтры [[Дзяржынск]]а, на [[Плошча Дзяржынскага (Дзяржынск)|плошчы Дзяржынскага]], 1<ref name="contacts" />. == Структура == У структуру Дзяржынскага раённага выканаўчага камітэта ўваходзяць<ref name="location">{{cite web|url=https://www.dzerzhinsk.gov.by/rukovodstvo/raspolozhenie-otdelov-rajispolkoma|title=Расположение отделов, управлений райисполкома|publisher=Дзержинский районный исполнительный комитет|accessdate=2026-01-13|lang=ru}}</ref>: * Упраўленне справамі (уключае групу бухгалтарскага ўліку і справаздачнасці); * Упраўленне па сельскай гаспадарцы і харчаванні; * Упраўленне па працы, занятасці і сацыяльнай абароне (уключае аддзел пенсійнага забеспячэння, аддзел працоўных адносін і сацыяльных выплат; аддзел занятасці насельніцтва размешчаны па [[Вуліца Якуба Коласа (Дзяржынск)|вуліцы Якуба Коласа]], 4); * Упраўленне па адукацыі, спорце і турызме (размяшчаецца ў асобным будынку па [[Вуліца Кірава (Дзяржынск)|вуліцы Кірава]], 10); * Фінансавы аддзел; * Аддзел эканомікі; * Аддзел землеўпарадкавання; * Аддзел архітэктуры і будаўніцтва; * Аддзел жыллёва-камунальнай гаспадаркі; * Аддзел ідэалагічнай работы і па справах моладзі; * Аддзел культуры; * Аддзел арганізацыйна-кадравай работы; * Аддзел па рабоце са зваротамі грамадзян і юрыдычных асоб; * Аддзел запісу актаў грамадзянскага стану (ЗАГС) (размяшчаецца па [[Мінская вуліца (Дзяржынск)|вуліцы Мінскай]], 4а); * Юрыдычны сектар; * Камісія па справах непаўналетніх. == Старшыні == * [[Максім Уладзіміравіч Лысенка]] (сакавік 2021 — чэрвень 2025); * [[Мікіта Ігаравіч Рэут]] (з 30 чэрвеня 2025)<ref name="reut">{{cite web|url=https://mlyn.by/30062025/v-minskom-rajone-novyj-predsedatel/|title=В пяти районах Минской области — новые руководители|publisher=Мінская праўда|date=2025-06-30|accessdate=2026-01-13|lang=ru}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * {{афіцыйны сайт|https://www.dzerzhinsk.gov.by/|Дзяржынскага раённага выканаўчага камітэта}} {{Выканаўчыя камітэты Беларусі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Арганізацыі Дзяржынска]] [[Катэгорыя:Раённыя выканаўчыя камітэты Мінскай вобласці]] [[Катэгорыя:Дзяржынскі раён]] bm0w2guf9kzvwov3b2194gl9c3p88zp 5153512 5153462 2026-06-11T19:29:18Z DobryBrat 5701 дапаўненне, спасылка 5153512 wikitext text/x-wiki {{Орган выканаўчай улады |назва = Дзяржынскі раённы выканаўчы камітэт |скарачэнне = |арыгінальная назва = |арыгінальная назва1 = |арыгінальная назва2 = |краіна = Рэспубліка Беларусь |друк = |шырыня пячаткі = |подпіс пячаткі = |выява = |шырыня выявы = |подпіс выявы = |эмблема = |шырыня эмблемы = |подпіс эмблемы = |дата стварэння = |папярэднік1 = |папярэднік2 = |папярэднік3 = |дата скасавання = |пераемнік = |падпарадкаванне = [[Мінскі абласны выканаўчы камітэт]] |штаб-кватэра = 222712, [[Мінская вобласць]], г. [[Дзяржынск]], [[Плошча Дзяржынскага (Дзяржынск)|пл. Дзяржынскага]], 1<ref name="contacts">{{cite web|url=https://www.dzerzhinsk.gov.by/rukovodstvo/upravleniya-i-otdely|title=Управления и отделы|publisher=Дзержинский районный исполнительный комитет|accessdate=2026-01-13|lang=ru}}</ref> |region_code = BY |бюджэт = |імя міністра1 = |функцыя міністра1 = |імя міністра2 = |функцыя міністра2 = |імя главы1 = [[Мікіта Ігаравіч Рэут]] |пасада главы1 = [[Старшыня Дзяржынскага раённага выканаўчага камітэта|Старшыня]] |імя главы2 = |пасада главы2 = |вышэйстаячае ведамства = |падведамны орган1 = |падведамны орган2 = |дакумент1 = |сайт = [https://www.dzerzhinsk.gov.by/ dzerzhinsk.gov.by] |раздзел заўваг = |карта = |шырыня карты = |подпіс карты = }} '''Дзяржынскі раённы выканаўчы камітэт''' — [[Выканаўчая ўлада|выканаўчы і распарадчы орган]] [[мясцовае кіраванне|мясцовага кіравання]] базавага тэрытарыяльнага ўзроўню на тэрыторыі [[Дзяржынскі раён|Дзяржынскага раёна]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Падсправаздачны і падкантрольны [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнту Рэспублікі Беларусь]] і [[Мінскі аблвыканкам|Мінскаму аблвыканкаму]], падсправаздачны таксама [[Дзяржынскі раённы Савет дэпутатаў|Дзяржынскаму раённаму Савету дэпутатаў]] па пытаннях, аднесеных да яго кампетэнцыі<ref name="pravo">[https://pravo.by/document/?guid=3871&p0=h11000108 Закон Республики Беларусь от 4 января 2010 г. № 108-З «О местном управлении и самоуправлении в Республике Беларусь»]</ref>. Агульнае кіраўніцтва дзейнасцю райвыканкама ажыццяўляе Старшыня выканкама. Будынак райвыканкама размешчаны ў цэнтры [[Дзяржынск]]а, на [[Плошча Дзяржынскага (Дзяржынск)|плошчы Дзяржынскага]], 1<ref name="contacts" />. == Структура == У структуру Дзяржынскага раённага выканаўчага камітэта ўваходзяць<ref name="location">{{cite web|url=https://www.dzerzhinsk.gov.by/rukovodstvo/raspolozhenie-otdelov-rajispolkoma|title=Расположение отделов, управлений райисполкома|publisher=Дзержинский районный исполнительный комитет|accessdate=2026-01-13|lang=ru}}</ref>: * Упраўленне справамі (уключае групу бухгалтарскага ўліку і справаздачнасці); * Упраўленне па сельскай гаспадарцы і харчаванні; * Упраўленне па працы, занятасці і сацыяльнай абароне (уключае аддзел пенсійнага забеспячэння, аддзел працоўных адносін і сацыяльных выплат; аддзел занятасці насельніцтва размешчаны па [[Вуліца Якуба Коласа (Дзяржынск)|вуліцы Якуба Коласа]], 4); * Упраўленне па адукацыі, спорце і турызме (размяшчаецца ў асобным будынку па [[Вуліца Кірава (Дзяржынск)|вуліцы Кірава]], 10); * Фінансавы аддзел; * Аддзел эканомікі; * Аддзел землеўпарадкавання; * Аддзел архітэктуры і будаўніцтва; * Аддзел жыллёва-камунальнай гаспадаркі; * Аддзел ідэалагічнай работы і па справах моладзі; * Аддзел культуры; * Аддзел арганізацыйна-кадравай работы; * Аддзел па рабоце са зваротамі грамадзян і юрыдычных асоб; * Аддзел запісу актаў грамадзянскага стану (ЗАГС) (размяшчаецца па [[Мінская вуліца (Дзяржынск)|вуліцы Мінскай]], 4а); * Юрыдычны сектар; * Камісія па справах непаўналетніх. == Старшыні == * [[Мікалай Іванавіч Арцюшкевіч]] (з 2006)<ref name="fan">[https://fanipol.by/novosti/ofitsialno/novym-predsedatelem-dzerzhinskogo-rayona-naznachen-lysenko-maksim-vladimirovich/ Новым председателем Дзержинского района назначен Лысенко Максим Владимирович]</ref>; * [[Максім Уладзіміравіч Лысенка]] (сакавік 2021<ref name="fan"/> — чэрвень 2025<ref>[https://blr.belta.by/president/view/maksim-lysenka-naznachany-ministram-pryrodnyh-resursau-i-ahovy-navakolnaga-asjaroddzja-belarusi-158965-2026/ Максім Лысенка назначаны міністрам прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Беларусі]</ref>); * [[Мікіта Ігаравіч Рэут]] (з 30 чэрвеня 2025)<ref name="reut">{{cite web|url=https://mlyn.by/30062025/v-minskom-rajone-novyj-predsedatel/|title=В пяти районах Минской области — новые руководители|publisher=Мінская праўда|date=2025-06-30|accessdate=2026-01-13|lang=ru}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * {{афіцыйны сайт|https://www.dzerzhinsk.gov.by/|Дзяржынскага раённага выканаўчага камітэта}} {{Выканаўчыя камітэты Беларусі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Арганізацыі Дзяржынска]] [[Катэгорыя:Раённыя выканаўчыя камітэты Мінскай вобласці]] [[Катэгорыя:Дзяржынскі раён]] 1mefp7dd6d169o1x2w7yg4mmeyzjyo5 0 798754 5153502 5141723 2026-06-11T18:52:22Z DobryBrat 5701 дапаўненне, афармленне, арфаграфія, абнаўленне звестак 5153502 wikitext text/x-wiki {{Орган выканаўчай улады |назва = Петрыкаўскі раённы выканаўчы камітэт |скарачэнне = |арыгінальная назва = |арыгінальная назва1 = |арыгінальная назва2 = |краіна = Рэспубліка Беларусь |друк = |шырыня пячаткі = |подпіс пячаткі = |выява = |шырыня выявы = |подпіс выявы = |эмблема = |шырыня эмблемы = |подпіс эмблемы = |дата стварэння = |папярэднік1 = |папярэднік2 = |папярэднік3 = |дата скасавання = |пераемнік = |падпарадкаванне = [[Гомельскі абласны выканаўчы камітэт]] |штаб-кватэра = 247912, [[Гомельская вобласць]], г. [[Петрыкаў]], [[Вуліца Гагарына (Петрыкаў)|вул. Гагарына]], 15<ref name="structure">{{cite web|url=https://petrikov.gov.by/ru/slujby-i-podrazdeleniya/|title=Службы и структурные подразделения|publisher=Петриковский районный исполнительный комитет|accessdate=2026-01-16|lang=ru}}</ref> |region_code = BY |бюджэт = |імя міністра1 = |функцыя міністра1 = |імя міністра2 = |функцыя міністра2 = |імя главы1 = [[Яўген Сяргеевіч Шкробат]] |пасада главы1 = [[Старшыня Петрыкаўскага раённага выканаўчага камітэта|Старшыня]] |імя главы2 = |пасада главы2 = |вышэйстаячае ведамства = |падведамны орган1 = |падведамны орган2 = |дакумент1 = |сайт = [https://petrikov.gov.by/ petrikov.gov.by] |раздзел заўваг = |карта = |шырыня карты = |подпіс карты = }} '''Петрыкаўскі раённы выканаўчы камітэт''' — [[Выканаўчая ўлада|выканаўчы і распарадчы орган]] [[мясцовае кіраванне|мясцовага кіравання]] базавага тэрытарыяльнага ўзроўню на тэрыторыі [[Петрыкаўскі раён|Петрыкаўскага раёна]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Падсправаздачны і падкантрольны [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнту Рэспублікі Беларусь]] і [[Гомельскі абласны выканаўчы камітэт|Гомельскаму аблвыканкаму]], падсправаздачны таксама [[Петрыкаўскі раённы Савет дэпутатаў|Петрыкаўскаму раённаму Савету дэпутатаў]] па пытаннях, аднесеных да яго кампетэнцыі<ref name="pravo">[https://pravo.by/document/?guid=3871&p0=h11000108 Закон Республики Беларусь от 4 января 2010 г. № 108-З «О местном управлении и самоуправлении в Республике Беларусь»]</ref>. Агульнае кіраўніцтва дзейнасцю райвыканкама ажыццяўляе старшыня выканкама. Будынак райвыканкама размешчаны ў цэнтры [[Петрыкаў|Петрыкава]], на [[Вуліца Гагарына (Петрыкаў)|вуліцы Гагарына]], 15<ref name="structure"/>. == Старшыні == * [[Аляксандр Аляксандравіч Верамееў]] (3 жніўня 2024 — 12 мая 2026)<ref name="belta">{{cite web|url=https://belta.by/president/view/lukashenko-prjamo-v-pole-soglasoval-naznachenie-novogo-rukovoditelja-petrikovskogo-rajona-652093-2024/|title=Лукашенко прямо в поле согласовал назначение нового руководителя Петриковского района|publisher=БелТА|date=2024-08-03|accessdate=2026-01-16|lang=ru}}</ref><ref name="belta2">{{cite web|lang=ru|url=https://belta.by/president/view/lukashenko-soglasoval-naznachenie-aleksandra-veremeeva-na-dolzhnost-predsedatelja-mozyrskogo-780171-2026/|title=Лукашенко согласовал назначение Александра Веремеева на должность председателя Мозырского райисполкома|date=12 мая 2026|publisher=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва|БЕЛТА]]|accessdate=15 мая 2026}}</ref>. * [[Яўген Сяргеевіч Шкробат]] (з 11 чэрвеня 2026) == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * {{афіцыйны сайт|https://petrikov.gov.by/|Петрыкаўскага раённага выканаўчага камітэта}} {{Выканаўчыя камітэты Беларусі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Арганізацыі Петрыкава]] [[Катэгорыя:Раённыя выканаўчыя камітэты Гомельскай вобласці]] [[Катэгорыя:Петрыкаўскі раён]] 4julihfhwv0wb13y8hq2p1v4qcr3phs 0 798764 5153443 5082634 2026-06-11T13:55:01Z DobryBrat 5701 дапаўненне, вікіфікацыя, арфаграфія, стыль 5153443 wikitext text/x-wiki {{ДД}} '''Андрэй Валянцінавіч Лабовіч''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларускі дзяржаўны дзеяч, [[Міністэрства працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь|Міністр працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь]] (з 2026 года). == Біяграфія == Нарадзіўся ў 1978 годзе ў [[Слонім]]е Гродзенскай вобласці. Скончыў у 2001 годзе [[Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт]], у 2015 годзе — [[Акадэмія кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь|Акадэмію кіравання пры Прэзідэнту Рэспублікі Беларусь]]. У 2001 годзе працаваў вядучым эканамістам інспекцыі па бюджэце фінансавага аддзела [[адміністрацыя Партызанскага раёна г. Мінска|адміністрацыі Партызанскага раёна горада Мінска]]. У 2004—2008 гадах працаваў у [[Адміністрацыя Заводскага раёна г. Мінска|адміністрацыі Заводскага раёна г. Мінска]] (намеснік начальніка аддзела — начальнік інспекцыі па бюджэце фінансавага аддзела, намеснік начальніка фінансавага аддзела — начальнік бюджэтнага аддзела, намеснік начальніка фінансавага аддзела). З 2008 па 2010 гады працаваў начальнікам фінансавага аддзела [[Адміністрацыя Фрунзенскага раёна г. Мінска|адміністрацыі Фрунзенскага раёна г. Мінска]]. У 2010—2012 гадах — начальнік упраўлення мясцовых бюджэтаў галоўнага ўпраўлення бюджэтнай палітыкі [[Міністэрства фінансаў Рэспублікі Беларусь|Міністэрства фінансаў]]. У 2012—2015 гадах — першы намеснік кіраўніка [[Адміністрацыя Заводскага раёна г. Мінска|адміністрацыі Заводскага раёна г. Мінска]]. У 2015—2021 гадах — першы намеснік [[Міністэрства працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь|Міністра працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь]]. 18 чэрвеня 2021 года прызначаны намеснікам Старшыні [[Камітэт дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь|Камітэта дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь]]. 15 студзеня 2026 года прызначаны Міністрам працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь<ref>[https://blr.belta.by/president/view/lukashenka-naznachyu-novaga-ministra-pratsy-i-satsabarony-153533-2026/ Лукашэнка назначыў новага міністра працы і сацабароны]</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://kgk.gov.by/ru/rukovodstvo-ru/view/lobovich-ru-207 Лобович Андрей Валентинович] {{DEFAULTSORT:Лабовіч Андрэй Валянцінавіч}} {{Дзеючы Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь}} {{Міністры працы і сацыяльнай абароны Беларусі}} [[Катэгорыя:Міністры працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь]] 6756lqsccgqzrlvqsgh5k0sg1d6v135 5153448 5153443 2026-06-11T14:02:49Z DobryBrat 5701 дапаўненне 5153448 wikitext text/x-wiki {{ДД}} '''Андрэй Валянцінавіч Лабовіч''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларускі дзяржаўны дзеяч, [[Міністэрства працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь|Міністр працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь]] (з 2026 года). == Біяграфія == Нарадзіўся ў 1978 годзе ў [[Слонім]]е Гродзенскай вобласці. Скончыў у 2001 годзе [[Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт]], у 2015 годзе — [[Акадэмія кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь|Акадэмію кіравання пры Прэзідэнту Рэспублікі Беларусь]]. У 2001 годзе працаваў вядучым эканамістам інспекцыі па бюджэце фінансавага аддзела [[адміністрацыя Партызанскага раёна г. Мінска|адміністрацыі Партызанскага раёна горада Мінска]]. У 2004—2008 гадах працаваў у [[Адміністрацыя Заводскага раёна г. Мінска|адміністрацыі Заводскага раёна г. Мінска]] (намеснік начальніка аддзела — начальнік інспекцыі па бюджэце фінансавага аддзела, намеснік начальніка фінансавага аддзела — начальнік бюджэтнага аддзела, намеснік начальніка фінансавага аддзела). З 2008 па 2010 гады працаваў начальнікам фінансавага аддзела [[Адміністрацыя Фрунзенскага раёна г. Мінска|адміністрацыі Фрунзенскага раёна г. Мінска]]. У 2010—2012 гадах — начальнік упраўлення мясцовых бюджэтаў галоўнага ўпраўлення бюджэтнай палітыкі [[Міністэрства фінансаў Рэспублікі Беларусь|Міністэрства фінансаў]]. У 2012—2015 гадах — першы намеснік кіраўніка [[Адміністрацыя Заводскага раёна г. Мінска|адміністрацыі Заводскага раёна г. Мінска]]. У 2015—2021 гадах — першы намеснік [[Міністэрства працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь|Міністра працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь]]. 18 чэрвеня 2021 года прызначаны намеснікам Старшыні [[Камітэт дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь|Камітэта дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь]]. 15 студзеня 2026 года прызначаны Міністрам працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь<ref>[https://blr.belta.by/president/view/lukashenka-naznachyu-novaga-ministra-pratsy-i-satsabarony-153533-2026/ Лукашэнка назначыў новага міністра працы і сацабароны]</ref>. == Узнагароды == * [[Медаль «За бездакорную службу» (Беларусь)|Медаль «За бездакорную службу»]] III ступені (2024)<ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=P32400285 Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 15 ліпеня 2024 года № 285 «Аб узнагароджанні»]</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://kgk.gov.by/ru/rukovodstvo-ru/view/lobovich-ru-207 Лобович Андрей Валентинович] {{DEFAULTSORT:Лабовіч Андрэй Валянцінавіч}} {{Дзеючы Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь}} {{Міністры працы і сацыяльнай абароны Беларусі}} [[Катэгорыя:Міністры працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь]] p5i4daiqrxpxkgk9qjia9l8zb3cs3yh 0 802476 5153510 5140206 2026-06-11T19:23:22Z DBatura 73587 5153510 wikitext text/x-wiki {{Суданскі канфлікт (2023)}} У красавіку [[2023]] года пачалося ўзброенае супрацьстаянне на тэрыторыі [[Судан]]а паміж [[Узброеныя сілы Судана|Узброенымі сіламі Судана]] (УСС) і [[ваенізаваная арганізацыя|ваенізаванай арганізацыяй]] «[[Сілы аператыўнай падтрымкі]]» (САП), якая сыходзіць сваімі каранямі да апалчэння [[Джанджавід]]. Баявыя дзеянні спачатку ахапілі сталіцу, а хутка і розныя іншыя часткі краіны. Сам канфлікт стаў следствам барацьбы за ўладу паміж [[Абдэль Фатах аль-Бурхан|Абдэлем аль-Бурханам]] і [[Махамед Хамдан Дагала|Махамедам Дагала]], а таксама няўдалай спробы інтэграцыі САП у шэрагі арміі. == Храналогія== === Студзень === * 1 студзеня — Хамід Алі Абубакар, галоўнакамандуючы фракцыі Рэвалюцыйнага савета «Суданская рэвалюцыя», звязанай з Сіламі аператыўнай падтрымкі, і адначасова саветнік па бяспецы Дагала , быў забіты ў выніку ўдару беспілотніка на сустрэчы камандуючых паўстанцаў у Цэнтральным Дарфуры.<ref>{{cite web |title=RSF Darfur security advisor killed in drone strike near Zalingei |website=Sudan Tribune |date=1 January 2026 |access-date=2 January 2026 |url=https://sudantribune.com/article/308882}}</ref> * 3 студзеня — беспілотнікі мяцежнікаў нанеслі ўдары беспілотнікамі па Эль-Абейду і штаце Белы Ніл.<ref>{{cite web |title=RSF drones attack vital sites in North Kordofan and White Nile states |website=Sudan Tribune |date=4 January 2026 |access-date=4 January 2026 |url=https://sudantribune.com/article/308964}}</ref> У выніку авіяўдараў ВПС Судана па роднаму гораду Дагала, Аль-Зоргу, была знішчана гарадская бальніца, а таксама загінулі двое сваякоў Дагала і мясцовы племянны правадыр Башыр Барма Барака Алах.<ref>{{Cite web |date=3 January 2026 |title=RSF Accuses Army of Killing Over 64 Civilians in North Darfur |url=https://www.darfur24.com/en/2026/01/03/rsf-accuses-army-of-killing-over-64-civilians-in-north-darfur/ |access-date=4 January 2026 |website=Darfur24}}</ref> Прыхільнікі Дагала і саюзныя групы заявілі аб захопе Эль-Бардаба на поўнач ад Кадуглі<ref>{{cite web |title=South Kordofan: RSF claim control of El Bardab area north of Kadugli |website=Radio Dabanga |date=4 January 2026 |access-date=7 January 2026 |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/south-kordofan-rsf-claim-control-of-el-bardab-area-north-of-kadugli}}</ref>. * 5 студзеня — урадавыя войскі заявілі, што перахапілі атаку беспілотніка праціўніка на Мерове<ref>{{cite web |title=Sudanese army says it intercepted drone attack on key dam |website=Sudan Tribune |date=5 January 2026 |access-date=5 January 2026 |url=https://sudantribune.com/article/309008}}</ref>. Па дадзеных Суданскай сеткі лекараў, у выніку ўдару беспілотніка САП па хаце ў Эль-Абейдзе загінулі трынаццаць чалавек, у тым ліку восем дзяцей.<ref>{{cite web |title=Children killed after drone hits home in Sudan, medics say |website=BBC |date=5 January 2026 |access-date=5 January 2026 |url=https://www.bbc.com/news/articles/c74w54783zeo}}</ref> * 7 студзеня — адзін салдат загінуў у выніку меркаванага ўдару беспілотніка мяцежнікаў па лагеры сіл «Суданскага шчыта» на раўніне Бутану ў штаце Гезіра.<ref>{{cite web |title=Drone strike kills one at Sudan Shield camp in Al-Jazirah |website=Sudan Tribune |date=7 January 2026 |access-date=8 January 2026 |url=https://sudantribune.com/article/309113}}</ref> * 9 студзеня — САП і іх саюзнікі, асобныя фракцыі груповак «[[Вызваленчы рух Судана]]» і «[[Рух за справядлівасць і роўнасць]]», атакавалі пазіцыі [[Аб’яднаныя сілы абароны Дарфура|Аб’яднаных сіл абароны Дарфура]] на мяжы [[Чад]]а і Судана.<ref>{{Cite web |date=9 January 2026 |title=Sudanese army allies and RSF clash near Chadian border |url=https://sudantribune.com/article/309196 |access-date=2026-01-11 |website=Sudan Tribune}}</ref> Узброеныя сілы Судана нанеслі авіяўдары па пазіцыях войск Дагала ў Дарфуры і Кардафане. Армія Бурхана заявіла, што было знішчана 240 ваенных машын і загінулі сотні мяцежнікаў. Таксама заяўлена, што над аэрапортам Ньла збіты турэцкі беспілотнік Baykar Bayraktar Akıncı САП. У Паўднёвым Кардафане фракцыя аль-Хілу заявіла, што ў выніку авіяўдару па Ум-Джаміне ў акрузе Аль-Сунут загінулі 13 мірных жыхароў, уключаючы дзяцей.<ref>{{Cite web |date=2026-01-09 |title=Sudanese army launches intensive strikes on RSF positions in Darfur and Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/309192 |access-date=2026-01-11 |website=Sudan Tribune }}</ref> * 10 студзеня — УСС абвінавацілі сілы Дагала ў забойстве і выкраданні 19 чалавек у Джырджыры, Паўночны Дарфур.<ref>{{Cite web |date=2026-01-11 |title=Joint Forces accuse RSF of killing 19 civilians in North Darfur |url=https://sudantribune.com/article/309255 |access-date=2026-01-15 |website=Sudan Tribune }}</ref> * 11 студзеня — УСС нанеслі ўдары па калоне забеспячэння ў Ябусе, штат Блакітны Ніл, недалёка ад эфіопска-суданскай мяжы.<ref>{{Cite web |date=2026-01-11 |title=الطيران الحربي يقصف معقل رئيسي لـ«الشعبية» في النيل الأزرق للمرة الأولى |trans-title=Warplanes bombed a major stronghold of the "Popular Front" in Blue Nile state for the first time |url=https://sudantribune.net/article/309228 |access-date=2026-01-12 |website=Sudan Tribune |language=ar}}</ref> У выніку ўдару беспілотніка мяцежнікаў па рынку ў Картале, Паўднёвы Кардафан, загінулі пяць чалавек і 20 атрымалі раненні.<ref>{{Cite web |date=2026-01-12 |title=RSF drone strike kills five in South Kordofan market |access-date=2026-01-13 |website=[[Sudan Tribune]] |url=https://sudantribune.com/article/309283}}</ref> * 12 студзеня — прынамсі 27 чалавек загінулі і 73 атрымалі раненні ў выніку ўдару беспілотніка САП па вайсковай базе ў Сінгху. Паведамляецца, што мэтай атакі была сустрэча паміж прадстаўнікамі ўрада і УСС на базе. Пацверджана, што губернатары штатаў Белы Ніл, Сенар і Блакітны Ніл прысутнічалі на сустрэчы, але не пацярпелі<ref>{{Cite web |date=2026-01-12 |title=Sudan paramilitary strike on southeastern city kills 27 |url=https://www.arabnews.com/node/2629082/middle-east |access-date=2026-01-13 |website=[[Arab News]]|agency=[[Agence France-Presse]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-01-12 |title=RSF drone strikes kill dozens in Sinjah government and military sites |access-date=2026-01-13 |website=[[Sudan Tribune]] |url=https://sudantribune.com/article/309295}}</ref>. * 13 студзеня — армія Бурхана і саюзныя групы заявілі, што адбілі Джырджыру.<ref>{{Cite web |date=2026-01-14 |title=Sudan Joint Force claims recapture of Jargeira in North Darfur from RSF |access-date=2026-01-15 |website=[[Radio Dabanga]] |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/sudan-joint-force-claims-recapture-of-jargeira-in-north-darfur-from-rsf}}</ref> * 14 студзеня — УСС адбілі сумесную атаку войск Дагала і аль-Хілу паблізу Аль-Кувайка, недалёка ад Кадуглі.<ref>{{Cite web |date=2026-01-15 |title=Sudan army says repels RSF attack in South Kordofan |access-date=2026-01-15 |website=[[Sudan Tribune]] |url=https://sudantribune.com/article/309385}}</ref> САП былі абвінавачаны ў выкраданні 97 маладых людзей з залатога рудніка ў Эяль-Бахіце, Заходні Кардафан.<ref>{{Cite web |date=2026-01-16 |title=RSF accused of kidnapping 97 people from West Kordofan gold mine |access-date=2026-01-16 |website=[[Sudan Tribune]] |url=https://sudantribune.com/article/309419}}</ref> * 15 студзеня — мяцежнікі, пераследуючы праціўніка, атакавалі тэрыторыю Чада, забіўшы сем чадскіх салдат<ref>{{Cite web |date=2026-01-16 |title=RSF attacks Chadian army camp near Sudan border |access-date=2026-01-16 |website=[[Sudan Tribune]]|url=https://sudantribune.com/article/309426}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-01-16 |title=Chad: 7 soldiers killed in reported clash at Sudanese border with RSF |access-date=2026-01-16 |website=[[Africanews]]|url=https://www.africanews.com/2026/01/16/chad-7-soldiers-killed-in-reported-clash-at-sudanese-border-with-rsf/}}</ref>. Дванаццаць чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка САП па рынку ў Даланге, Паўднёвы Кардафан<ref>{{Cite web |date=2026-01-16 |title=12 killed in RSF drone strike on South Kordofan market |access-date=2026-01-16 |website=[[Sudan Tribune]]|url=https://sudantribune.com/article/309407}}</ref>. Прыхільнікі Дагала і аль-Хілу заявілі, што адбілі атаку УСС на Хабілу пад Далангам.<ref>{{Cite web |date=2026-01-16 |title=SPLM-N and RSF repel Sudanese army attack in Habila |access-date=2026-01-17 |website=[[Sudan Tribune]]|url=https://sudantribune.com/article/309453}}</ref> * 18 студзеня — УСС адбілі атаку войск Дагала на Вадзі аль-Хут у Паўночным Кардафане.<ref>{{Cite web |date=2026-01-18 |title=Sudanese army, RSF clash on North Kordofan-Khartoum border|url=https://sudantribune.com/article/309546 |access-date=2026-01-19 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 23 студзеня — пяць чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка УСС па рынку ў Абу-Заіме, Паўночны Кардафан.<ref name="zaima">{{Cite web |date=2026-01-25 |title=Drone attacks wreak death, injury among South Kordofan civilians |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/drone-attacks-wreak-death-injury-among-south-kordofan-civilians |access-date=2026-01-25 |website=Radio Dabanga}}</ref> * 24 студзеня — два чалавекі загінулі ў выніку ўдару беспілотніка САП па Далангу.<ref>{{Cite web |date=2026-01-25 |title=Drone strike kills two in Sudan's Dilling, medical group says |url=https://sudantribune.com/article/309809 |access-date=2026-01-25 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 25 студзеня — войскі Бурхана адбілі буйнамаштабную атаку баевікоў Дагала і аль-Хілу на Мілкан і Аль-Сілак у штаце Блакітны Ніл.<ref>{{Cite web |date=2026-01-25 |title=Sudan says RSF, SPLM-N attack Blue Nile region from South Sudan |url=https://sudantribune.com/article/309824 |access-date=2026-01-26 |website=Sudan Tribune }}</ref> * 26 студзеня — урадавыя войскі адбілі Хабілу і знялі аблогу Даланга<ref>{{Cite web |date=2026-01-26 |title=Sudanese Army Announces Lifting of Dilling Siege After Fierce Battles |url=https://www.darfur24.com/en/2026/01/26/sudanese-army-announces-lifting-of-dilling-siege-after-fierce-battles/ |access-date=2026-01-26 |website=Darfur24 |language=en}}</ref>. * 27 студзеня — у выніку ўдару беспілотніка па Далангу загінулі пяць чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-01-28 |title=Dilling, South Kordofan: Calls for air bridge on second day of deadly drone strikes |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/dilling-south-kordofan-calls-for-air-bridge-on-second-day-of-deadly-drone-strikes |access-date=2026-01-29 |website=Radio Dabanga |language=en}}</ref> * 28 студзеня — у выніку ўдару беспілотніка САП па Далангу загінулі дзясяткі чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-01-28 |title=Dozens killed in RSF drone strike in Sudan's South Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/309969 |access-date=2026-01-29 |website=Sudan Tribune }}</ref> * 30 студзеня — [[Еўрапейскі Саюз]] увёў санкцыі супраць сямі чалавек за іх ролю ў эскалацыі канфлікту ў Судане, уключаючы брата Дагала, маёра Алганея Хамдана Дагала Мусу, і Аль-Місбаха Абу Заіда Тальху, камандзіра [[Батальён Аль-Бара ібн Малік|батальёна Аль-Бара ібн Малік]]<ref>{{Cite web |date=2026-01-30 |title=EU blacklists seven in Sudan, including RSF leader's brother |url=https://sudantribune.com/article/310021 |access-date=2026-01-30 |website=Sudan Tribune }}</ref>. Дроны мяцежнікаў атакавалі Аль-Абейд.<ref>{{Cite web |date=2026-01-30 |title=RSF drones attack Sudan’s El Obeid, target government buildings |url=https://sudantribune.com/article/310055 |access-date=2026-02-01 |website=Sudan Tribune }}</ref> ===Люты=== * 1 лютага — УСС і АСАД адбілі Аль-Дашоль на шашы паміж Далангам і Кадуглі.<ref>{{Cite web |date=2026-02-01 |title=Sudanese army nears end of Kadugli siege in South Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/310109 |access-date=2026-02-02 |website=Sudan Tribune}}</ref> Прынамсі пяць чалавек, уключаючы высокапастаўленага камандзіра мяцежнікаў і правадыра племя, загінулі ў сутыкненнях паміж варагуючымі фракцыямі САП у Хазан-Джадзідзе, Усходні Дарфур.<ref>{{Cite web |date=2026-02-02 |title=Senior RSF officer and tribal leader killed in East Darfur internal clashes |url=https://sudantribune.com/article/310168 |access-date=2026-02-03 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 3 лютага — урадавыя войскі заявілі, што прарвалі аблогу Кадуглі.<ref>{{Cite web |date=2026-02-03 |title=Sudanese military claims to have broken RSF siege of Kordofan’s regional capital |url=https://apnews.com/article/sudan-war-military-rsf-kordofan-b047d3d473a4e2fe5d5fcf1c55deb08e |access-date=2026-02-04 |website=AP News}}</ref> Пазней у той жа дзень у выніку ўдараў беспілотнікаў па горадзе загінулі 15 чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-02-04 |title=Sudan Doctors Network: ‘15 dead as drones strafe South Kordofan capital Kadugli’ |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/doctors-15-dead-as-drones-strafe-south-kordofan-capital-kadugli |access-date=2026-02-06 |website=Radio Dabanga}}</ref> Войскі аль-Хілу і Дагала захапілі гарады Дэйм Мансур, Башыр Нуку і Хор Аль-Будзі недалёка ад Курмука ў штаце Блакітны Ніл.<ref>{{Cite web |date=2026-02-03 |title=RSF and SPLM-N attack arm’s positions in Blue Nile, capture strategic area |url=https://sudantribune.com/article/310223 |access-date=2026-02-04 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 4 лютага — у выніку ўдару беспілотніка САП па вайсковым шпіталі ў Кадуглі загінуў адзін чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-02-04 |title=One killed in drone attack on Kadugli hospital |url=https://sudantribune.com/article/310256 |access-date=2026-02-06 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 5 лютага — Вялікабрытанія звяла санкцыі супраць шасці чалавек за іх ролю ў падтрыманні канфлікту, уключаючы трох калумбійцаў, абвінавачаных у вярбоўцы наймітаў для арміі Дагала, палявога камандзіра САП [[Хусейн Бармаш|Хусейна Баршама]] і камандуючага [[Сілы шчыта Судана|сіламі «Шчыт Судана]]» [[Абу Акла Кайкал|Абу Аклу Кайкала]]<ref>{{Cite web |date=2026-02-05 |title=UK hits ‘Sudan’s war machine’ with new sanctions |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/uk-hits-sudans-war-machine-with-new-sanctions |access-date=2026-02-06 |website=Radio Dabanga}}</ref>. У выніку ўдару беспілотніка мяцежнікаў па вайсковым шпіталі ў Куіку, Паўднёвы Кардафан, загінулі 22 чалавекі.<ref>{{Cite web |date=2026-02-05 |title=Famine is threatening more of war-torn Sudan’s Darfur region as an attack in the south kills 22 |url=https://apnews.com/article/sudan-famine-rsf-kordofan-darfur-war-hunger-9b16a0419f8d7cc67c7e95939a8a954d |access-date=2026-02-06 |website=AP News}}</ref> У выніку ўдару беспілотніка УСС па рынку ў Заходнім Кардафане 11 чалавек атрымалі раненні.<ref>{{Cite web |date=2026-02-06 |title=Deadly attacks hit Kordofan as scrutiny grows over drone warfare in Sudan |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/deadly-attacks-hit-kordofan-as-scrutiny-grows-over-drone-warfare-in-sudan |access-date=2026-02-09 |website=Radio Dabanga}}</ref> * 6 лютага — прынамсі адзін чалавек загінуў у выніку серыі ўдараў беспілотнікаў САП па калонах грузавікоў у Паўночным Кардафане.<ref>{{Cite web |date=2026-02-06 |title=RSF drones attack aid convoys in North Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/310338 |access-date=2026-02-09 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 7 лютага — у выніку атакі беспілотніка САП на аўтамабіль з перамешчанымі асобамі каля Рахада загінулі прынамсі 24 чалавекі, у тым ліку восем дзяцей.<ref>{{Cite web |date=2026-02-07 |title=Drone attack by paramilitary group in Sudan kills 24, including 8 children, doctors’ group says|url=https://apnews.com/article/sudan-attack-war-rfs-military-displaced-21c24cd642120884e3fc00b05c02f97e |access-date=2026-02-07 |website=Associated Press}}</ref> Прыхільнікі Бурхана адбілі атаку войск Дагала на Аль-Сілак.<ref>{{Cite web |date=2026-02-07 |title=Sudanese army repels attack near South Sudan border |url=https://sudantribune.com/article/310386 |access-date=2026-02-09 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 8 лютага — восем чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка САП па аўтамабілі, які перавозіў прадукты харчавання, недалёка ад Ум-Рувабы, Паўночны Кардафан.<ref>{{Cite web |date=2026-02-08 |title=RSF drones target convoys in Sudan’s Kordofan region |url=https://sudantribune.com/article/310441 |access-date=2026-02-09 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 10 лютага — прыхільнікі Бурхана заявілі, што знішчылі сістэму СПА [[FK-2000]] і беспілотнікі праціўніка ў Эд-Дубеібаце.<ref>{{Cite web |date=2026-02-10 |title=Sudanese army says destroyed RSF drones and air defence systems |url=https://sudantribune.com/article/310506 |access-date=2026-02-14 |website=Sudan Tribune |language=en-US}}</ref> * 11 лютага — два чалавекі загінулі ў выніку ўдару беспілотніка САП па мячэці ў Эр-Рахадзе.<ref>{{Cite web |date=2026-02-11 |title=Drone strike on a mosque kills 2 children in Sudan’s Kordofan region |url=https://apnews.com/article/mosque-north-kordofan-war-sudan-drone-attack-children-2b19238cee4ae4105e756add236f5624 |access-date=2026-02-11 |website=Associated Press}}</ref> * 13 лютага — два чалавекі загінулі ў выніку ўдараў беспілотнікаў САП па Аль-Кургале, Паўднёвы Кардафан.<ref>{{Cite web |date=2026-02-13 |title=RSF drone strikes kill two in South Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/310656 |access-date=2026-02-14 |website=Sudan Tribune}}</ref> Войскі Бурхана абстралялі кантраляваныя баевікамі гарады Малкон і Ябус, размешчаныя недалёка ад эфіопскай мяжы ў штаце Блакітны Ніл.<ref>{{Cite web |date=2026-02-13 |title=Drone strikes and shelling intensify in Sudan’s South Kordofan, Blue Nile |url=https://sudantribune.com/article/310668 |access-date=2026-02-14 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 14 лютага — у выніку ўдараў беспілотнікаў паўстанцаў па Кайсане, штат Блакітны Ніл, загінула неўстаноўленая колькасць мірных жыхароў.<ref>{{Cite web |date=2026-02-14 |title=Civilian deaths reported in RSF drone strike on Blue Nile’s locality |url=https://sudantribune.com/article/310696 |access-date=2026-02-15 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 15 лютага — тры чалавекі загінулі ў выніку ўдару дрона САП па бальніцы Аль-Мазмум у штаце Сенар<ref>{{Cite web |date=2026-02-15 |title=Sudanse medical group says RSF drone strike kills three at Sennar hospital |url=https://sudantribune.com/article/310746 |access-date=2026-02-16 |website=Sudan Tribune}}</ref>. Прынамсі 28 чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка па рынку за межамі Садары ў Паўночным Кардафане.<ref>{{Cite web |date=2026-02-16 |title=Drone attack on Sudan market kills 28: rights group |url=https://www.africanews.com/amp/2026/02/16/drone-attack-on-sudan-market-kills-28-rights-group/ |website=africanews}}</ref> УСС заявілі аб знішчэнні сістэмы СПА праціўніка ў Абу-Забадзе, Заходні Кардафан.<ref>{{Cite web |date=2026-02-15 |title=Sudan army says destroys second RSF air defence system in Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/310737 |access-date=2026-02-16 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 16 лютага — прынамсі 26 чалавек загінулі ў выніку меркаванага ўдару беспілотніка УСС па сховішчы для перамешчаных асоб у Эль-Сунуце, Заходні Кардафан.<ref>{{Cite web |date=2026-02-16 |title=Two days of drone strikes leave 60+ dead across Sudan’s Darfur and Kordofan regions |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/two-days-of-drone-strikes-leave-60-dead-across-sudans-darfur-and-kordofan-regions/ |website=Radio Dabanga}}</ref> * 18 лютага — [[Сусветная харчовая праграма]] ўпершыню з 2024 года даставіла гуманітарную дапамогу ў Даланг і Кадуглі.<ref>{{Cite web |date=2026-02-19 |title=Aid reaches Sudan’s Kordofan as over 30 countries alarmed by drone attacks |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/19/aid-reaches-sudans-kordofan-as-over-30-countries-alarmed-by-drone-attacks |website=Al Jazeera}}</ref> У выніку ўдару беспілотніка САП па Курмуку загінуў адзін чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-02-19 |title=Drone strike hits Sudan’s Al-Kurmuk near Ethiopian border, official says |url=https://sudantribune.com/article/310868 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 19 лютага — Злучаныя Штаты ўвялі санкцыі супраць камандзіраў паўстанцаў Абу Лулу, [[Геда Хамдан Ахмед|Геда Хамдана Ахмеда]] і Тыджані Ібрагіма Мусы Махамеда за іх дзеянні ў Эль-Фашыры<ref>{{cite web|url=https://home.treasury.gov/news/press-releases/sb0399 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260220210003/https://home.treasury.gov/news/press-releases/sb0399 |title=Treasury Sanctions Sudanese Paramilitary Commanders for Atrocities in El-Fasher |language=en |publisher=U.S. Department of the Treasury |date=19 February 2026 |archive-date=20 February 2026}}</ref>. У выніку атакі БПЛА паўстанцаў на калону гуманітарнай дапамогі ў Катале, якая рухалася ў Даланг і Кадуглі, загінулі тры супрацоўнікі гуманітарнай арганізацыі.<ref>{{Cite web |date=2026-02-20 |title=Three aid workers killed, 4 wounded in RSF drone attack in Sudan’s Kordofan |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/20/three-aid-workers-killed-4-wounded-in-rsf-drone-attack-in-sudans-kordofan |website=Al Jazeera}}</ref> * 21 лютага — Сілы аператыўнай падтрымкі заявілі, што захапілі Эль-Ціну, размешчаную на мяжы з Чадам і Паўночным Дарфурам. Аб’яднаныя сілы абароны Дарфура абверглі гэтае зацвярджэнне.<ref>{{Cite web |date=2026-02-22 |title=‘Joint Force repels RSF attack on Sudan-Chad border’, as rival claims spark border tensions |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/joint-force-repels-rsf-attack-on-sudan-chad-border-as-rival-claims-spark-border-tensions |website=Radio Dabanga}}</ref> * 22 лютага — чыноўнік [[Муса Хілаль]] перажыў атаку мяцежнага дрона на свой гасцявой дом у Мустарыхе, Паўночны Дарфур. У выніку асобнай атакі на горад загінулі некалькі чалавек, а сын Хілаля атрымаў раненні.<ref>{{Cite web |date=2026-02-22 |title=Musa Hilal survives drone assassination attempt in North Darfur stronghold |url=https://sudantribune.com/article/310983 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 23 лютага — Сілы аператыўнай падтрымкі атакавалі Мустарыху, у выніку чаго загінулі 28 мірных жыхароў.<ref>{{Cite web |date=2026-02-24 |title=RSF attack on Musa Hilal’s Darfur stronghold kills 28, doctors say |url=https://sudantribune.com/article/311045 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 24 лютага — [[Савет Бяспекі ААН]] увёў санкцыі супраць чатырох камандзіраў САП, уключаючы брата Абдула Рахіма Дагала, Геда Хамдана Ахмеда, Абу Лулу і Тыджані Ібрагіма Мусу Махамеда, за зверствы, учыненыя ў Эль-Фашыры.<ref>{{Cite web |date=2026-02-26 |title=UN sanctions 4 commanders in Sudan’s paramilitary force accused of atrocities in Darfur |url=https://apnews.com/article/un-sudan-rsf-darfur-atrocities-sanctions-paramilitary-93fa977773e81f5c34543edad833ce49 |website=AP News}}</ref> * 26 лютага — дроны баевікоў нанеслі ўдары па Гейсану ў штаце Блакітны Ніл.<ref>{{Cite web |date=2026-02-27 |title=RSF, SPLM-N escalate drone attacks on Blue Nile border towns |url=https://sudantribune.com/article/311167 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 28 лютага — у выніку ўдараў беспілотнікаў САП па Эль-Абейду загінулі дзевяць чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-02-28 |title=Nine killed in Sudan’s El Obeid as RSF drone strikes intensify |url=https://sudantribune.com/article/311211 |access-date=2026-03-02 |website=Sudan Tribune}}</ref> === Сакавік === * 1 сакавіка — САП і саюзнікі заявілі, што захапілі гарнізон у Аль-Такме, за 7 км на ўсход ад Даланга, і перарэзалі дарогу, якая злучае Даланг і Хабілу.<ref>{{Cite web |date=2026-03-01 |title=Sudanese army repels joint RSF-rebel attack on South Kordofan’s Dilling |url=https://sudantribune.com/article/311239 |access-date=2026-03-02 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 2 сакавіка — дванаццаць чалавек атрымалі раненні ў выніку ўдару мяцежнага беспілотніка па брытанскай бальніцы ў Эль-Абейдзе.<ref>{{Cite web |date=2026-03-02 |title=RSF strike on El Obeid hospital injures 12, including medical staff |url=https://sudantribune.com/article/311290 |access-date=2026-03-03 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 4 сакавіка — у выніку абстрэлаў Даланга з боку САП і войск аль-Хілу загінулі пяць чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-03-04 |title=Five killed in artillery strike on Sudan’s Dilling |url=https://sudantribune.com/article/311367 |access-date=2026-03-05 |website=Sudan Tribune}}</ref> Васемнаццаць чалавек загінулі ў выніку авіяўдару ВПС Судана па Мугладу.<ref name="africanews"/> * 5 сакавіка — прыхільнікі Бурхана заявілі, што адбілі Бару ў Паўночным Кардафане<ref name="africanews"/>. Неўзабаве пасля гэтага САП разрабавалі і спалілі суседнюю вёску Ум Курайдзім<ref>{{Cite web |date=2026-03-05 |title=Sudanese army retakes strategic town in North Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/311381 |access-date=2026-03-06 |website=Sudan Tribune}}</ref>, забіўшы сем чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-03-06 |title=Doctors network says RSF killed 7 civilians in North Kordofan attack |url=https://sudantribune.com/article/311439 |access-date=2026-03-07 |website=Sudan Tribune}}</ref> Войскі Дагала заявілі, што ўзялі Эль-Бардаб на поўнач ад Кадуглі.<ref>{{Cite web |date=2026-03-05 |title=Sudan war: At least 9 dead in new Kordofan shelling carnage |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/sudan-war-at-least-9-dead-in-kordofan-shelling-canage |access-date=2026-03-06 |website=Radio Dabanga}}</ref> У выніку абстрэлу САП Даланга загінулі дваццаць восем чалавек.<ref name="africanews">{{Cite web |date=2026-03-06 |title=Sudan: army claims recapture of Bara, at least 51 dead in fighting |url=https://www.africanews.com/2026/03/06/sudan-army-claims-recapture-of-bara-at-least-51-dead-in-fighting/ |access-date=2026-03-06 |website=Africanews}}</ref> * 7 сакавіка — прынамсі 34 чалавекі загінулі ў выніку ўдараў беспілотнікаў УСС па Абу-Забаду.<ref>{{Cite web |date=2026-03-08 |title=Dozens killed in drone strikes on markets in Kordofan and East Darfur |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/dozens-killed-in-drone-strikes-on-markets-in-kordofan-and-east-darfur |access-date=2026-03-10 |website=Radio Dabanga}}</ref> * 8 сакавіка — шэсць чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка УСС па паліўным рынку ў Эд-Дэйне<ref>{{Cite web |date=2026-03-08 |title=Six killed in army drone strike on East Darfur fuel market |url=https://sudantribune.com/article/311501 |access-date=2026-03-09 |website=Sudan Tribune}}</ref>, а яшчэ 10 чалавек загінулі ў аналагічнай атацы ў Ньяле<ref>{{Cite web |date=2026-03-09 |title=10 killed, seven injured in ‘SAF drone strike’ on South Darfur market’ |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/10-killed-seven-injured-in-saf-drone-strike-on-south-darfur-market |access-date=2026-03-10 |website=Radio Dabanga}}</ref>. Атрады аль-Хілу заявілі, што 17 чалавек загінулі ў выніку атакі войск Бурхана на рынак у Джалдзе, Паўднёвы Кардафан.<ref>{{Cite web |date=2026-03-08 |title=SPLM-N says army drone strike kills 17 in South Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/311507 |access-date=2026-03-09 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 10 сакавіка — прынамсі 52 чалавекі загінулі ў выніку меркаванага ўдару беспілотніка УСС па грамадзянскім канвоі недалёка ад Аль-Фулаха, Заходні Кардафан.<ref>{{Cite web |date=2026-03-11 |title=Sudan war: 52 killed in West Kordofan drone convoy carnage |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/sudan-war-52-killed-in-west-kordofan-drone-convoy-carnage |access-date=2026-03-12 |website=Radio Dabanga}}</ref> У выніку абстрэлаў Даланга з боку мяцежнікаў загінулі сем чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-03-11 |title=Seven civilians dead in new shelling of Dilling, South Kordofan |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/seven-civilians-dead-in-new-shelling-of-dilling-south-kordofan |access-date=2026-03-12 |website=Radio Dabanga}}</ref> * 11 сакавіка — прынамсі 17 чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка САП па школе ў Шукейры, штат Белы Ніл.<ref>{{Cite web |date=2026-03-12 |title=Students among 17 dead in RSF drone attack in Sudan’s White Nile State |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/12/students-among-17-dead-in-rsf-drone-attack-in-sudans-white-nile-state |access-date=2026-03-12 |website=Al Jazeera}}</ref> Прынамсі 20 чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка УСС па Абу-Забаду<ref>{{cite news |title=Drone strikes hit West Darfur fuel market, shelling resumes in South Kordofan as Sudan fighting intensifies |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/drone-strikes-hit-west-darfur-market-bombing-resumes-in-south-kordofan-as-sudan-fighting-intensifies |access-date=14 March 2026 |work=Radio Dabanga |date=12 March 2026}}</ref>. * 12 сакавіка — прынамсі 11 чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка па рынку Адыконг у Заходнім Дарфуры, недалёка ад чадскага горада Адрэ.<ref>{{cite news |last=Khaled |first=Fatma |title=Drone strike in Sudan near the border with Chad kills 4, injures many more |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/03/12/sudan-darfur-war-army-drones-kordofan/06299b14-1e51-11f1-a29c-fd43da9a479a_story.html |access-date=13 March 2026 |agency=The Associated Press |publisher=The Washington Post |date=12 March 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Drone attack on market in Sudan kills 11, as air war civilian toll mounts |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/drone-attack-on-market-in-sudan-kills-11-as-air-war-civilian-toll-mounts |access-date=14 March 2026 |work=Al Jazeera |date=13 March 2026}}</ref> УСС заявілі, што адбілі ў мяцежнікаў Усходні Ёрт і лагер Балама ў штаце Блакітны Ніл.<ref>{{cite news |title=Sudan army says it seized two areas in Blue Nile region |url=https://sudantribune.com/article/311706 |access-date=14 March 2026 |work=Sudan Tribune |date=12 March 2026}}</ref> * 13 сакавіка — трынаццаць баевікоў Дагала, уключаючы генерал-маёра, былі забітыя ў выніку ўдару ўрадавага дрона па калоне ў Фора-Баранга, Заходні Дарфур<ref>{{cite news |title=Sudanese army drone strike kills senior RSF commander in West Darfur |url=https://sudantribune.com/article/311726 |access-date=14 March 2026 |work=Sudan Tribune |date=13 March 2026}}</ref>. * 16 сакавіка — САП адбілі Бару і Карнай у Паўночным Дарфуры, недалёка ад мяжы з Чадам.<ref>{{cite news |title=RSF seizes strategic city in Sudan’s North Kordofan, town on Chad border |url=https://sudantribune.com/article/311812 |access-date=17 March 2026 |work=Sudan Tribune |date=16 March 2026}}</ref> * 18 сакавіка — мяцежнікаў абвінавацілі ў забойстве 12 чалавек у Шурайм-Міме, на поўнач ад Бары.<ref>{{cite news |title=Sudan doctors say RSF killed 12 civilians in North Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/311909 |access-date=19 March 2026 |work=Sudan Tribune |date=18 March 2026}}</ref> * 20 сакавіка — у выніку авіяўдару УСС па бальніцы Эд Даэйн загінулі семдзесят чалавек, 146 атрымалі раненні. Па дадзеных [[Сусветная арганізацыя аховы здароўя|Сусветнай арганізацыі аховы здароўя]], у выніку атакі больш за два мільёны чалавек засталіся без належнага медыцынскага абслугоўвання.<ref>{{Cite web |title=Chadian army bolsters presence near Sudan border as tensions rise |url=https://sudantribune.com/article/311984 |access-date=2026-03-22 |website=Sudan Tribune}}</ref><ref>{{Cite web |title=Chad launches security operation on Sudan border after drone strike |url=https://sudantribune.com/article/311925 |access-date=2026-03-22 |website=Sudan Tribune}}</ref> У выніку ўдару беспілотніка САП па Аль-Дабе пацярпелі тры чалавекі, а таксама была пашкоджана электрастанцыя, што прывяло да адключэння электраэнергіі.<ref>{{Cite web |title=Chad shuts Sudan border after drone strike kills civilians in El Tina |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/chad-shuts-sudan-border-after-drone-strike-kills-civilians-in-el-tina |access-date=2026-03-22 |website=Radio Dabanga}}</ref> * 24 сакавіка — атрады Дагала і аль-Хілу захапілі Курмук <ref>{{cite web|title=RSF-SPLM-N joint forces seize strategic Sudanese town near Ethiopian border.|url=https://sudantribune.com/article/312054|date=24 March 2026|access-date=26 March 2026|publisher=Sudan Tribune}}</ref><ref>{{cite web|title=‘RSF and SPLM-N seize parts of Sudan’s Blue Nile region’ as more than 73,000 flee |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/rsf-and-splm-n-seize-parts-of-sudans-blue-nile-region-as-more-than-73000-flee|date=24 March 2026|access-date=28 March 2026|publisher=Radio Dabanga}}</ref>. * 25 сакавіка — САП забілі 16 мірных жыхароў у Эль-Фашыры<ref>{{Cite web |title=Medical group accuses RSF of killing 16 civilians in Sudan’s Darfur |url=https://www.aa.com.tr/en/africa/medical-group-accuses-rsf-of-killing-16-civilians-in-sudan-s-darfur/3878947 |access-date=2026-03-26 |website=Anadolu Ajansi}}</ref>. У выніку ўдару беспілотніка ў кантраляваным САП раёне Сараф-Амра ў Паўночным Дарфуры загінулі 22 чалавекі і 17 атрымалі раненні. Шэсць чалавек загінулі і 10 атрымалі раненні ў выніку меркаванага ўдару войск Дагала па грамадзянскай грузавіку ў Паўночным Кардафане.<ref>{{cite web|title=Two drone strikes on civilian targets kill 28 people in Sudan|url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/26/sudan-drone-strikes-civilian-targets-north-darfur-market-north-kordofan-truck|date=26 March 2026|access-date=28 March 2026|publisher=The Guardian}}</ref> * 27 сакавіка — урадавыя дроны нанеслі ўдар па пазіцыях САП в Паўночным Дарфуры.<ref>{{cite web|title=SPLM-N says Sudanese army airstrike kills seven at South Kordofan funeral|url=https://sudantribune.com/article/312161|date=27 March 2026|access-date=28 March 2026|publisher=Sudan Tribune}}</ref> У выніку авіяўдару ВПС Судана па пахаванні ў Аль-Сунуце, Паўднёвы Кардафан, загінулі сем чалавек.<ref>{{cite web|title=SPLM-N says Sudanese army airstrike kills seven at South Kordofan funeral |url=https://sudantribune.com/article/312161 |date=27 March 2026|access-date=3 April 2026|publisher=Sudan Tribune}}</ref> * 28 сакавіка — суданская ўрадавая армія заявіла, што адбіла атакі праціўніка на заходнія і паўночныя ўскраіны Даланга.<ref>{{cite web|title=Sudan army says it repels RSF-SPLM-N attack on Dilling|url=https://sudantribune.com/article/312191|date=28 March 2026|access-date=28 March 2026|publisher=Sudan Tribune}}</ref> * 29 сакавіка — УСС заявілі аб адбіцці атакі сіл Дагала і аль-Хілу на Аль-Кайлі ў штаце Блакітны Ніл, у выніку чаго загінулі 94 байца, некалькі чалавек былі захопленыя ў палон, а чатыры баявыя машыны знішчаны.<ref>{{cite web|title=Sudan army says repels attack in Blue Nile region|url=https://sudantribune.com/article/312234|date=29 March 2026|access-date=2 April 2026|publisher=Sudan Tribune}}</ref> Прынамсі 14 чалавек загінулі ў выніку двухдзённага абстрэлу Даланга з боку мяцежнікаў<ref>{{cite web|title=At least 14 civilians killed in artillery shelling on Sudan’s Dilling |url=https://sudantribune.com/article/312231 |date=29 March 2026|access-date=3 April 2026|publisher=Sudan Tribune}}</ref>. ===Красавік === * 2 красавіка — прынамсі 12 чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка мяцежнікаў па бальніцы Аль-Джабалайн у штаце Белы Ніл.<ref>{{Cite web |title=Drone strike on Sudan’s Al-Jabalain hospital kills 12 |url=https://sudantribune.com/article/312373 |access-date=2026-04-03 |website=Sudan Tribune}}</ref> Атрад САП здзейсніў налёт на бальніцу Аль-Усра ў Эд-Дэйн<ref>{{Cite web |title=Sudanese medical group says RSF forces stormed East Darfur hospital |url=https://sudantribune.com/article/312378 |access-date=2026-04-03 |website=Sudan Tribune}}</ref>. * 6 красавіка — урадавыя войскі адбілі Аль-Тукму, адкрыўшы дарогу з Даланга ў Хабілу. <ref>{{Cite web |title=Sudan army reopens key road to Dilling after fierce clashes |url=https://sudantribune.com/article/312510 |access-date=2026-04-07 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 8 красавіка — у выніку ўдару беспілотніка УСС па вясельнай цырымоніі ў Кутуме загінула больш за 58 чалавек і яшчэ 100 атрымалі раненні, у тым ліку члены САП, а таксама былі разбураны некалькі дамоў.<ref>{{cite web|title=Drone strike kills over 40 at wedding in North Darfur’s Kutum|url=https://sudantribune.com/article/312585|date=9 April 2026|access-date=10 April 2026|publisher=Sudan Tribune}}</ref><ref>{{cite web|title=Civilian death toll from North Darfur drone attack on wedding procession rises to 58 |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/civilian-death-toll-from-north-darfur-drone-attack-on-wedding-procession-rises-to-58 |date=12 April 2026|access-date=13 April 2026|publisher=Radio Dabanga}}</ref> * 11 красавіка — чатыры чалавекі былі забітыя прыхільнікамі Дагала і аль-Хілу на Цэнтральным рынку Даланга.<ref>{{cite web|title=Artillery fire kills four in Sudan’s Dilling market |url=https://sudantribune.com/article/312699 |date=11 April 2026|access-date=13 April 2026|publisher=Sudan Tribune}}</ref> Генерал-маёр САП Аль-Нур Ахмед Адам, таксама вядомы як Аль-Нур Губа, перайшоў на бок сіл урада на фоне канфлікту з іншымі камандзірамі Дагала.<ref>{{cite web|title=Senior RSF commander in North Darfur defects to the Sudanese army |url=https://sudantribune.com/article/312687 |date=11 April 2026|access-date=13 April 2026|publisher=Sudan Tribune}}</ref> * 13 красавіка — дваццаць чалавек загінулі ў выніку двухдзённых удараў беспілотнікаў УСС па тэрыторыі Дарфура.<ref>{{cite web|title=Sudan army drone strikes kill 20 in Darfur, officials say |url=https://sudantribune.com/article/312756 |date=13 April 2026|access-date=16 April 2026|publisher=Sudan Tribune}}</ref> * 14 красавіка — тры чалавекі загінулі ў выніку ўдару беспілотніка УСС у Заходнім Дарфуры, які прыйшоўся па памежным пераходзе Адуконг з Чадам.<ref>{{cite web|title=Sudan army drone strike kills three at Chad border crossing |url=https://sudantribune.com/article/312837 |date=15 April 2026|access-date=16 April 2026|publisher=Sudan Tribune}}</ref> * 18 красавіка — Узброеныя сілы Судана і саюзныя групы пачалі буйную наземную аперацыю ў Паўночным і Паўднёвым Кардафане, заявіўшы аб вяртанні Казгейля і Аль-Хамадзі<ref>{{cite web|title=Sudan army launches major ground offensive in North and South Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/312946 |date=18 April 2026|access-date=20 April 2026|publisher=Sudan Tribune}}</ref>. Тры чалавекі загінулі ў выніку авіяўдару прыхільнікаў Бурхана па бальніцы ў Генейне.<ref>{{cite web|title=Rising civilian toll in South Kordofan as fighting intensifies, drone strike kills three at West Darfur hospital |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/rising-civilian-toll-in-south-kordofan-as-fighting-intensifies-drone-strike-kills-three-at-west-darfur-hospital |date=20 April 2026|access-date=23 April 2026|publisher=Radio Dabanga}}</ref> * 20 красавіка — урадавыя сілы заявілі, што адбілі Курмук.<ref>{{cite web|title=Sudan army says it recaptures Blue Nile town from RSF-rebel alliance |url=https://sudantribune.com/article/313002 |date=20 April 2026|access-date=21 April 2026|publisher=Sudan Tribune}}</ref> * 24 красавіка — у выніку ўдару беспілотніка ў Паўночным Дарфуры быў знішчаны аўтамабіль, які перавозіў грузы для лагера бежанцаў у Тавіле.<ref>{{cite web |title=At least 7 dead, UNHCR aid vehicle destroyed in Kordofan and North Darfur drone strikes |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/unhcr-aid-vehicle-destroyed-in-north-darfur-drone-strike |website=Radio Dabanga |date=27 April 2026}}</ref> * 25 красавіка — у выніку ўдару беспілотніка САП у Эль-Абейдзе загінулі сем чалавек, яшчэ 22 атрымалі раненні.<ref>{{cite web |title=Seven killed in drone strikes on Sudan’s El Obeid |url=https://sudantribune.com/article/313138 |website=Sudan Tribune |date=25 April 2026}}</ref> Мяцежнікі заявілі аб захопе Аль-Кайлі ў штаце Блакітны Ніл, у той час як ўрадавыя войскі заявілі аб адбіцці атакі праціўніка на Салі, знішчыўшы 36 баявых машын і захапіўшы яшчэ дзве.<ref>{{cite web |title=Clashes intensify in Sudan’s Blue Nile as army and RSF alliance trade blows |url=https://sudantribune.com/article/313140 |website=Sudan Tribune |date=25 April 2026}}</ref> * 27 красавіка — у выніку ўдару беспілотніка САП па лагеры для перамешчаных асоб Хамідыя ў Залінгеі пацярпелі пятнаццаць чалавек.<ref>{{cite web |title=Sudan army accused of drone strike on Zalingei displaced camp |url=https://sudantribune.com/article/313209 |website=Sudan Tribune |date=27 April 2026}}</ref> * 28 красавіка — ААН увяла санкцыі супраць брата Данала, Аль-Гані Хамдана Дагала.<ref>{{cite web |title=UN sanctions RSF procurement chief and three Colombians |url=https://sudantribune.com/article/313262 |website=Sudan Tribune |date=29 April 2026}}</ref> === Май === * 1 мая — прыхільнікі Дагала нанеслі ўдары беспілотнікамі па Джабаль-Аўлія, Эль-Абейду і Рахад-эль-Нубе.<ref>{{cite web |title=RSF drones strike southern Khartoum and North Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/313383 |website=Sudan Tribune |date=1 May 2026}}</ref> * 2 мая — пяць чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка САП па аўтамабілі ля Хартума.<ref>{{Cite web |date=May 3, 2026 |title=Paramilitary forces drone strike kills 5 near Sudan capital, rights group says |url=https://apnews.com/article/sudan-rsf-army-war-drone-42e4c942c488101eb9f7dfd53eedb2e7 |access-date=May 3, 2026 |website=[[AP News]]}}</ref> Асобны ўдар нанесены па рэзідэнцыі Абу Аклы Кайкаля ў Аль-Кахлі Зайдан, штат Гезіра, загінулі яго брат і пяць іншых сваякоў.<ref>{{Cite web |date=May 3, 2026 |title=Drone strike kills six members of Abu Agla Keikal’s family in Central Sudan |url=https://sudantribune.com/article/313446 |access-date=May 3, 2026 |website=[[Sudan Tribune]]}}</ref> У выніку ўдару беспілотніка УСС па Баліле ў Курмуку загінулі 10 чалавек.<ref>{{Cite web |date=May 4, 2026 |title=Dozens killed or displaced as drone strikes, fighting escalate across Sudan’s war zones |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/dozens-killed-or-displaced-as-drone-strikes-fighting-escalates-across-sudans-war-zones |access-date=May 5, 2026 |website=[[Radio Dabanga]]}}</ref> * 3 мая — мяцежны дрон нанёс удар па прамысловым комплексе Кенана ў Рабаку, штат Белы Ніл.<ref>{{Cite web |date=May 3, 2026 |title=RSF drone strike targets Kenana industrial complex in White Nile State |url=https://sudantribune.com/article/313467 |access-date=May 4, 2026 |website=[[Sudan Tribune]]}}</ref> * 4 мая — беспілотнікі САП ударылі па міжнародным аэрапорце Хартума і ваенных аб’ектах па ўсёй сталіцы. Улады абвінавацілі ААЭ і Эфіопію ў датычнасці да атак на горад.<ref>{{Cite web |date=May 5, 2026 |title=Sudan accuses Ethiopia and UAE of orchestrating drone attacks on airport |url=https://www.bbc.com/news/articles/clype712r3qo |access-date=May 5, 2026 |website=[[BBC]]}}</ref> * 7 мая — фракцыя аль-Хілу заявіла аб захопе гарадоў Дукан і Керэн-Керэн на поўдзень ад Курмука.<ref>{{Cite web |date=May 5, 2026 |title=SPLM-N claims control of new areas in Blue Nile region |url=https://sudantribune.com/article/313668 |access-date=May 9, 2026 |website=[[Sudan Tribune]]}}</ref> * 9 мая — урадавыя войскі заявілі, што адбілі Аль-Каілі.<ref>{{Cite web |date=May 9, 2026 |title=Sudanese army recaptures strategic town of Al-Kaily in Blue Nile |url=https://sudantribune.com/article/313730 |access-date=May 10, 2026 |website=[[Sudan Tribune]]}}</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{ВС}} [[Катэгорыя:Храналогіі]] [[Катэгорыя:Трэцяя грамадзянская вайна ў Судане]] ajseodn402fqcxo4p7d872t0zro22xp 3 807769 5153397 5153333 2026-06-11T12:12:09Z Autumndancer 168015 /* Мілавіца */ 5153397 wikitext text/x-wiki {{вітаем}} --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:01, 12 мая 2026 (+03) == Мілавіца == Вітаю. Яшчэ Мілавіца -- народная назва [[Венера (планета)|Венеры]], можа, гэта ўжо і пазнейшыя прыдумкі, але крыніцы яе даюць. Магчыма, "Мілавіца (Чэхія)" не кепскі быў варыянт прапанаваны. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 09:53, 11 чэрвеня 2026 (+03) : Не ведаю, якія б кнігі выходзілі па-беларускую пра геаграфію \ гісторыю Чэхіі, ЧССР, магчыма, Мілавіц'''а'''. --[[Удзельнік:Autumndancer|Autumndancer]] ([[Размовы з удзельнікам:Autumndancer|размовы]]) 15:12, 11 чэрвеня 2026 (+03) mv8m7brvjormm35phhiomwtu8s4mc82 0 807876 5153509 5149743 2026-06-11T19:15:08Z DBatura 73587 /* Гісторыя */ 5153509 wikitext text/x-wiki [[File:Ghetto Ezerische 1a.jpg|міні|Помнік загінулым вязням гета.]] '''Гета ў Езярышчы''' (восень 1941 — люты 1942) — [[гета ў перыяд Другой сусветнай вайны|яўрэйскае гета]], месца прымусовага перасялення [[яўрэі|яўрэяў]] пасёлка [[Езярышча]] [[Гарадоцкі раён|Гарадоцкага раёна]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] і бліжэйшых населеных пунктаў у працэсе [[Халакост у Беларусі|пераследу і знішчэння яўрэяў]] падчас [[Нямецкая акупацыя Беларусі (1941—1944)|акупацыі тэрыторыі Беларусі]] войскамі [[Трэці рэйх|нацысцкай Германіі]] ў перыяд [[Другая Сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]]. == Гісторыя == Езярышча было занята [[Вермахт|нямецкімі войскамі]] а 2 гадзін дня 17 ліпеня 1941 года. Акупацыя доўжылася 2 гады і 5 месяцаў — да 19 снежня 1943 года<ref>{{Cite web |url=http://archives.gov.by/index.php?id=447717 |title=Периоды оккупации населенных пунктов Беларуси |access-date=2014-03-15 |archive-date=2013-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020101853/http://archives.gov.by/index.php?id=447717 |url-status=live }}</ref>{{sfn|«Памяць. Гарадоцкi раён».|2004|с=295, 393}}. Рэалізуючы нацысцкую [[канчатковае рашэнне яўрэйскага пытання| праграму знішчэння яўрэяў]], у пачатку восені 1941 года акупанты сагналі яўрэяў у гета<ref name=autogenerated1>''А. Шульман.'' [http://shtetle.co.il/Shtetls/ezerishe/ezerishe.html Старые и новые памятники] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140804022858/http://shtetle.co.il/Shtetls/ezerishe/ezerishe.html |date=4 жніўня 2014 }}</ref>{{sfn|«Памяць. Гарадоцкi раён».|2004|с=307}}{{sfn|Холокост на территории СССР|2011|с=296}}. Пад тэрыторыю гета адвялі месца каля шашы насупраць чыгуначнай станцыі, дзе да вайны яўрэі ў асноўным і жылі<ref name=autogenerated1 /><ref name=autogenerated2>''Л. Селицкая.'' [http://www.sb.by/?area=content&articleID=62437 Реквием в граните] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20150924094707/http://www.sb.by/?area=content&articleID=62437 |date=24 верасня 2015 }}</ref>. Гета займала чатыры (два{{sfn|«Памяць. Гарадоцкi раён».|2004|с=307}}) дамы. Да вайны на гэтым месцы была пошта, а потым — паварот на аўтастанцыю. Дамы, у якіх было гета, у гады вайны згарэлі і не захаваліся<ref name=autogenerated1 />{{sfn|Холокост на территории СССР|2011|с=296}}. Гета ў Езярышчы не абносілі плотам або [[калючы дрот|калючым дротам]], але выставілі ахову. У гета знаходзілася 150 чалавек<ref name=autogenerated1 />{{sfn|«Памяць. Гарадоцкi раён».|2004|с=307, 322}}<ref name=autogenerated3>''М. Свойский.'' [http://newswe.com/Atlant/atlant121.html Всё это было, было…] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140315231050/http://newswe.com/Atlant/atlant121.html |date=15 сакавіка 2014 }}</ref><ref name=autogenerated4 />. У габрэяў адабралі ўсе хоць колькі-небудзь каштоўныя рэчы, а лепшае прысвоілі жонкі паліцаяў<ref name=autogenerated1 />{{sfn|«Памяць. Гарадоцкi раён».|2004|с=307}}<ref name=autogenerated2 />. Сярод вязняў апынуліся не толькі мясцовыя габрэі, але і ўцекачы з Польшчы. Іх становішча было нашмат горшым, бо мясцовыя маглі спадзявацца на хоць нейкую дапамогу ад знаёмых<ref name=autogenerated1 />. Людзей мардавалі прымусовымі бруднымі і цяжкімі працамі, напрыклад, уборкай вуліц і разгрузкай чыгуначных вагонаў. Немцы і [[Беларускі калабарацыянізм у Другой сусветнай вайне|паліцаі]] здзекаваліся з яўрэяў — запрагалі ў вазы замест коней і пастаянна збівалі<ref name=autogenerated1 />. У снежні 1941 года ў Езярышчах прайшлі першыя расстрэлы{{sfn|«Памяць. Гарадоцкi раён».|2004|с=323}}{{sfn|Холокост на территории СССР|2011|с=296}}. У лютым 1942 гола апошнія 150 прадстаўнікоў нацыянальнасці былі забітыя<ref>Национальный архив Республики Беларусь (НАРБ). — фонд 845, опись 1, дело 5, лист 17;</ref>{{sfn|Холокост на территории СССР|2011|с=296}}{{sfn|Свидетельствуют палачи|2010|с=153}}. == Памяць == У канцы 1950-х гадоў месца забойства апынулася ў раёне меліярацыйных работ, і экскаватарам былі паднятыя косткі расстраляных габрэяў. Расстрэл адбываўся зімой у моцныя маразы, і гэтыя забалочаныя месцы былі тады змёрзлымі і даступнымі. Астанкі ахвяр сабралі і без агалоскі зноў закапалі<ref name=autogenerated1 />. Першы помнік забітым яўрэям Езярышча быў усталяваны ў 1964 годзе, на самай мяжы Беларусі, за кіламетр ад расійскай тэрыторыі, на абочыне трасы Віцебск — Невель, з надпісам: «Мірным савецкім грамадзянам — ахвярам фашызму. 1941-1945» — не згадваючы ні габрэяў, ні даты іх гібелі<ref name=autogenerated1 />. Новы помнік ахвярам у Езярышчы пастаўлены ў 2007 годзе Янай і Міхаілам Энцінымі — дзецьмі расстраляных бацькоў, і шмат у чым дзякуючы клопатам Марка Крывічкіна і фонду Лазарусаў<ref name=autogenerated3 /><ref name=autogenerated4>''Л. Селицкая.'' [http://www.sb.by/post/61023/ Памятник у дороги] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140714145842/http://www.sb.by/post/61023/ |date=14 ліпеня 2014 }}</ref>. На камені надпіс на беларускай, англійскай і іўрыце: «Ахвярам фашызму. Тут восенню 1941 года былі па-зверску знішчаны 150 габрэяў Езярышча» (з памылкай у даце)<ref name=autogenerated1 />. Абодва помнікі не стаяць на самым месцы пахавання — стары помнік усталяваны на адвольным месцы, а новы помнік ставілі, каб яго было добра відаць<ref name=autogenerated1 />. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{h|Холокост на территории СССР|2011|Холокост на территории СССР. Энциклопедия / Гл. ред. И. А. Альтман. — 2-е изд., испр. и доп. — М.: РОССПЭН, 2011. — 1143 с. — ISBN 978-5-8243-1463-2.}} * {{h|«Памяць. Гарадоцкi раён».|2004|Н. А. Бурунова, Г. К. Кісялёў i iнш. (рэдкал.); С. I. Садоўская. (уклад.). «Памяць. Гарадоцкi раён». Гісторыка-дакументальная хроніка гарадоў і раѐнаў Беларусі.. — Мн.: "Беларусь", 2004. — 894 с. — ISBN 985-01-0546-1. }} {{Гета на Беларусі}} {{ВС}} [[Катэгорыя:Гета ў Беларусі|Езярышчы]] [[Катэгорыя:Гісторыя Гарадоцкага раёна]] [[Катэгорыя:Езярышча]] d1bwuus9w6bdpz1f658s30bgz5xr4l5 0 809023 5153609 5151482 2026-06-12T09:27:15Z DobryBrat 5701 Артыкул вельмі кароткі 5153609 wikitext text/x-wiki {{дапісаць}} {{да выдалення|значнасць?}} {{Дзяржаўны дзеяч|партыя=[[Republican Party (United States)|Republican]]|адукацыя=[[Community College of Rhode Island]]<br>[[Rhode Island College]] ([[Bachelor of Arts|BA]])}} '''Кенэт Хопкінс''' — амерыканскі палітык, які займае пасаду мэра Крэнстана, штат Род-Айленд<ref>{{Cite web|url=https://opengov.sos.ri.gov/GOVDirectoryPublic/GOVDirectoryMeetingDetails?EntityID=749|title=Rhode Island Department of State|website=opengov.sos.ri.gov|access-date=2026-06-05}}</ref>. Кенэт Хопкінс, як член Рэспубліканскай партыі ЗША, займаў пасаду мэра з 5 студзеня 2021 года па цяперашні час. [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1954 годзе]] 0ln6na62cfjorm74nqcldixnz6wcoix 0 809133 5153454 5153324 2026-06-11T14:16:22Z M.L.Bot 261 /* Біяграфія */ 5153454 wikitext text/x-wiki {{пісьменнік}} '''Яўгенія Лязо''', сапраўднае імя '''Яўгенія Дзмітрыеўна Касіловіч''' ({{ВДП}}) — беларуская літаратарка. Аўтарка прозы і паэзіі, крытычных артыкулаў, а таксама навуковых прац па старажытнабеларускай літаратуры. == Біяграфія == Нарадзілася 4 ліпеня 2004 года ў Мінску<ref name=":0">{{Артыкул|аўтар=Лязо, Я.|загаловак=Пані Канрадайн|год=2023|мова=be|выданне=Маладосць|тып=часопіс|месяц=|чысло=|нумар=5}}</ref>. Працавала настаўніцай беларускай мовы і літаратуры СШ № 2 у [[Сеніца|Сеніцы]] [[Мінскі раён|Мінскага раёна]]<ref>{{Артыкул|аўтар=Бельскі І., Касіловіч Я.|загаловак=Біблейскія вобразы і хрысціянскія матывы ў паэзіі Гальяша Леўчыка|год=2025|мова=be|выданне=Роднае слова|тып=часопіс|месяц=|чысло=|нумар=7}}</ref>. У 2025 скончыла [[філалагічны факультэт БДУ]] па спецыяльнасці «Беларуская філалогія». Тэма дыпломнай працы: «„Слова на Антыпасху“ [[Кірыла Тураўскі|Кірыла Тураўскага]]: біблейска-хрысціянская аснова» пад кіраўніцтвам пісьменніка, прафесара [[Аляксандр Іванавіч Бельскі|Аляксандра Бельскага]]<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://elib.bsu.by/handle/123456789/340117|title=“Слова на Антыпасху” Кірыла Тураўскага: біблейска-хрысціянская аснова: анатацыя да дыпломнай работы}}</ref>, які таксама суаўтар некалькіх яе літаратуразнаўчых артыкулаў па сучаснай і старажытнай літаратуры<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://rod-slova.by/naviny/anons-lipenskaga-numara-za-2025-g/|title=Анонс ліпеньскага нумара "Роднага слова" за 2025 г.}}</ref>. У 2025 годзе паступіла ў магістратуру. Працавала спецыялістам кафедры прыкладной лінгвістыкі філалагічнага факультэта<ref>{{Артыкул|аўтар=Касіловіч, Я.|загаловак=Біблейскія вобразы і матывы ў "Слове на Антыпасху" свяціцеля Кірылы Тураўскага|год=2026|мова=be|выданне=Полымя|тып=часопіс|нумар=2}}</ref>. == Творчасць == Дэбют у перыядычным друку адбыўся ў часопісе «[[Маладосць (часопіс)|Маладосць]]» у 2023 з публікацыяй першага раздзела [[Рытміка (літаратура)|рытмізаванай]] [[Аповесць|аповесці]] «Час зламанага крыжа» — «Пані Канрадайн»<ref name=":0" />. Цалкам твор выйшаў у першым зборніку «Пальба па галубах»<ref>{{Кніга|аўтар=Лязо, Я.|загаловак=Пальба па галубах|год=2023}}</ref>. У гэтым жа годзе адбылася прэзентацыя выдання ў літаратурным клубе «Вежа» на філалагічным факультэце БДУ. У сваёй рэцэнзіі, апублікаванай у «Маладосці», Дзмітрый Цалко піша пра жанравую спецыфіку твораў, якія напісаны [[верлібр]]ам<ref>{{Артыкул|аўтар=Цалко, Дз.|загаловак=Ваўкі і галубы|год=2024|мова=be|выданне=Маладосць|тып=часопіс|нумар=4}}</ref>. У інтэрв’ю газеце «[[Звязда (газета)|Звязда]]» галоўны рэдактар «Маладосці» Вольга Рацэвіч таксама адзначае незвычайны вершаваны памер аўтара: «Не так даўно ў рэдакцыю „Маладосці“ даслала вершы студэнтка другога курса БДУ Яўгенія Касіловіч. Што здзівіла: яны напісаныя [[гекзаметр]]ам — амаль забытым антычным метрам. Цікавы і даволі складаны выбар 20-гадовай дзяўчыны»<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.oo-spb.by/index.php?id=4236|title=Вольга Рацэвіч аб літаб’яднаннях і конкурсе «БрамаМар»|website=www.oo-spb.by|access-date=2026-06-08}}</ref>. == Бібліяграфія == * «Пальба па галубах» (2023, зборнік паэзіі)<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://archive.org/details/jauhienija-liazo-palba-pa-halubach|title=Яўгенія Лязо - Пальба па галубах (Jauhienija Liazo - Palba pa halubach) : Яўгенія Лязо Jauhienija Liazo : Free Download, Borrow, and Streaming|website=Internet Archive|access-date=2026-06-08}}</ref> * «Гульня з агнём» (2024)<ref>{{Кніга|спасылка=http://archive.org/details/jauhienija-liazo-hulnia-z-ahniom|аўтар=Яўгенія Лязо Jauhienija Liazo|загаловак=Яўгенія Лязо - Гульня з агнём (Jauhienija Liazo - Hulnia z ahniom)|год=2024}}</ref> === Публікацыі === * Маладосць 2022 № 10. Анкета * Маладосць 2023 № 5. Пані Канрадайн (урывак з паэмы) * Маладосць 2024 № 1. Максім Ісаеў: У пошуках страчанага золата Чынгісхана (рэцэнзія) * Роднае слова 2025 № 7. Біблейскія вобразы і хрысціянскія матывы ў паэзіі Гальяша Леўчыка (суаўтар праф. Алесь Бельскі) (навуковы артыкул) * Маладосць 2025 № 7. Шкло, святло і робаты (рэцэнзія) * Маладосць 2025 № 8. Фантастычныя беражніцы і дзе яны жывуць (рэцэнзія) * Полымя 2025 № 9. Самы галоўны скарб (рэцэнзія) * Маладосць 2025 № 12. Гульня з агнём (вершы) * Маладосць 2026 № 1. Паразумецца з Цмокам (рэцэнзія) * Полымя 2026 № 2. Біблейскія вобразы і матывы ў «Слове на Антыпасху» Свяціцеля Кірылы Тураўскага (навуковы артыкул) * Полымя 2026 № 5. Слова цэліць, як куля (рэцэнзія) * Маладосць 2026 № 5. На памежжы ўсіх узростаў (рэцэнзія) == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі]] [[Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Пісьменніцы XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Паэтэсы Беларусі XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Паэтэсы Беларусі]] [[Катэгорыя:Паэты XXI стагоддзя]] n5w96c15ocsqdbklsgi2vw2szgm8ftd 5153456 5153454 2026-06-11T14:17:52Z M.L.Bot 261 /* Творчасць */ 5153456 wikitext text/x-wiki {{пісьменнік}} '''Яўгенія Лязо''', сапраўднае імя '''Яўгенія Дзмітрыеўна Касіловіч''' ({{ВДП}}) — беларуская літаратарка. Аўтарка прозы і паэзіі, крытычных артыкулаў, а таксама навуковых прац па старажытнабеларускай літаратуры. == Біяграфія == Нарадзілася 4 ліпеня 2004 года ў Мінску<ref name=":0">{{Артыкул|аўтар=Лязо, Я.|загаловак=Пані Канрадайн|год=2023|мова=be|выданне=Маладосць|тып=часопіс|месяц=|чысло=|нумар=5}}</ref>. Працавала настаўніцай беларускай мовы і літаратуры СШ № 2 у [[Сеніца|Сеніцы]] [[Мінскі раён|Мінскага раёна]]<ref>{{Артыкул|аўтар=Бельскі І., Касіловіч Я.|загаловак=Біблейскія вобразы і хрысціянскія матывы ў паэзіі Гальяша Леўчыка|год=2025|мова=be|выданне=Роднае слова|тып=часопіс|месяц=|чысло=|нумар=7}}</ref>. У 2025 скончыла [[філалагічны факультэт БДУ]] па спецыяльнасці «Беларуская філалогія». Тэма дыпломнай працы: «„Слова на Антыпасху“ [[Кірыла Тураўскі|Кірыла Тураўскага]]: біблейска-хрысціянская аснова» пад кіраўніцтвам пісьменніка, прафесара [[Аляксандр Іванавіч Бельскі|Аляксандра Бельскага]]<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://elib.bsu.by/handle/123456789/340117|title=“Слова на Антыпасху” Кірыла Тураўскага: біблейска-хрысціянская аснова: анатацыя да дыпломнай работы}}</ref>, які таксама суаўтар некалькіх яе літаратуразнаўчых артыкулаў па сучаснай і старажытнай літаратуры<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://rod-slova.by/naviny/anons-lipenskaga-numara-za-2025-g/|title=Анонс ліпеньскага нумара "Роднага слова" за 2025 г.}}</ref>. У 2025 годзе паступіла ў магістратуру. Працавала спецыялістам кафедры прыкладной лінгвістыкі філалагічнага факультэта<ref>{{Артыкул|аўтар=Касіловіч, Я.|загаловак=Біблейскія вобразы і матывы ў "Слове на Антыпасху" свяціцеля Кірылы Тураўскага|год=2026|мова=be|выданне=Полымя|тып=часопіс|нумар=2}}</ref>. == Творчасць == Дэбютавала ў часопісе «[[Маладосць (часопіс)|Маладосць]]» у 2023 годзе публікацыяй першага раздзела [[Рытміка (літаратура)|рытмізаванай]] [[Аповесць|аповесці]] «Час зламанага крыжа» — «Пані Канрадайн»<ref name=":0" />. Цалкам твор выйшаў у першым зборніку «Пальба па галубах»<ref>{{Кніга|аўтар=Лязо, Я.|загаловак=Пальба па галубах|год=2023}}</ref>. У гэтым жа годзе адбылася прэзентацыя выдання ў літаратурным клубе «Вежа» на філалагічным факультэце БДУ. У сваёй рэцэнзіі, апублікаванай у «Маладосці», Дзмітрый Цалко піша пра жанравую спецыфіку твораў, якія напісаны [[верлібр]]ам<ref>{{Артыкул|аўтар=Цалко, Дз.|загаловак=Ваўкі і галубы|год=2024|мова=be|выданне=Маладосць|тып=часопіс|нумар=4}}</ref>. У інтэрв’ю газеце «[[Звязда (газета)|Звязда]]» галоўны рэдактар «Маладосці» Вольга Рацэвіч таксама адзначае незвычайны вершаваны памер аўтара: «Не так даўно ў рэдакцыю „Маладосці“ даслала вершы студэнтка другога курса БДУ Яўгенія Касіловіч. Што здзівіла: яны напісаныя [[гекзаметр]]ам — амаль забытым антычным метрам. Цікавы і даволі складаны выбар 20-гадовай дзяўчыны»<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.oo-spb.by/index.php?id=4236|title=Вольга Рацэвіч аб літаб’яднаннях і конкурсе «БрамаМар»|website=www.oo-spb.by|access-date=2026-06-08}}</ref>. == Бібліяграфія == * «Пальба па галубах» (2023, зборнік паэзіі)<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://archive.org/details/jauhienija-liazo-palba-pa-halubach|title=Яўгенія Лязо - Пальба па галубах (Jauhienija Liazo - Palba pa halubach) : Яўгенія Лязо Jauhienija Liazo : Free Download, Borrow, and Streaming|website=Internet Archive|access-date=2026-06-08}}</ref> * «Гульня з агнём» (2024)<ref>{{Кніга|спасылка=http://archive.org/details/jauhienija-liazo-hulnia-z-ahniom|аўтар=Яўгенія Лязо Jauhienija Liazo|загаловак=Яўгенія Лязо - Гульня з агнём (Jauhienija Liazo - Hulnia z ahniom)|год=2024}}</ref> === Публікацыі === * Маладосць 2022 № 10. Анкета * Маладосць 2023 № 5. Пані Канрадайн (урывак з паэмы) * Маладосць 2024 № 1. Максім Ісаеў: У пошуках страчанага золата Чынгісхана (рэцэнзія) * Роднае слова 2025 № 7. Біблейскія вобразы і хрысціянскія матывы ў паэзіі Гальяша Леўчыка (суаўтар праф. Алесь Бельскі) (навуковы артыкул) * Маладосць 2025 № 7. Шкло, святло і робаты (рэцэнзія) * Маладосць 2025 № 8. Фантастычныя беражніцы і дзе яны жывуць (рэцэнзія) * Полымя 2025 № 9. Самы галоўны скарб (рэцэнзія) * Маладосць 2025 № 12. Гульня з агнём (вершы) * Маладосць 2026 № 1. Паразумецца з Цмокам (рэцэнзія) * Полымя 2026 № 2. Біблейскія вобразы і матывы ў «Слове на Антыпасху» Свяціцеля Кірылы Тураўскага (навуковы артыкул) * Полымя 2026 № 5. Слова цэліць, як куля (рэцэнзія) * Маладосць 2026 № 5. На памежжы ўсіх узростаў (рэцэнзія) == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі]] [[Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Пісьменніцы XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Паэтэсы Беларусі XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Паэтэсы Беларусі]] [[Катэгорыя:Паэты XXI стагоддзя]] srq8e2lyj9rfd3b8b3xr33rrpwxaap4 5153658 5153456 2026-06-12T11:22:05Z ZolaSukhar 169411 удакладненне 5153658 wikitext text/x-wiki {{пісьменнік}} '''Яўгенія Лязо''', сапраўднае імя '''Яўгенія Дзмітрыеўна Касіловіч''' ({{ВДП}}) — беларуская літаратарка. Аўтарка прозы і паэзіі, крытычных артыкулаў, а таксама навуковых прац па старажытнабеларускай літаратуры. == Біяграфія == Нарадзілася 4 ліпеня 2004 года ў Мінску<ref name=":0">{{Артыкул|аўтар=Лязо, Я.|загаловак=Пані Канрадайн|год=2023|мова=be|выданне=Маладосць|тып=часопіс|месяц=|чысло=|нумар=5}}</ref>. Працавала настаўніцай беларускай мовы і літаратуры СШ № 2 у [[Сеніца|Сеніцы]] [[Мінскі раён|Мінскага раёна]]<ref>{{Артыкул|аўтар=Бельскі І., Касіловіч Я.|загаловак=Біблейскія вобразы і хрысціянскія матывы ў паэзіі Гальяша Леўчыка|год=2025|мова=be|выданне=Роднае слова|тып=часопіс|месяц=|чысло=|нумар=7}}</ref>. У 2025 скончыла [[філалагічны факультэт БДУ]] па спецыяльнасці «Беларуская філалогія». Тэма дыпломнай працы: «„Слова на Антыпасху“ [[Кірыла Тураўскі|Кірыла Тураўскага]]: біблейска-хрысціянская аснова» пад кіраўніцтвам пісьменніка, прафесара [[Алесь Іванавіч Бельскі|Алеся Бельскага]]<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://elib.bsu.by/handle/123456789/340117|title=“Слова на Антыпасху” Кірыла Тураўскага: біблейска-хрысціянская аснова: анатацыя да дыпломнай работы}}</ref>, які таксама суаўтар некалькіх яе літаратуразнаўчых артыкулаў па сучаснай і старажытнай літаратуры<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://rod-slova.by/naviny/anons-lipenskaga-numara-za-2025-g/|title=Анонс ліпеньскага нумара "Роднага слова" за 2025 г.}}</ref>. У 2025 годзе паступіла ў магістратуру. Працавала спецыялістам кафедры прыкладной лінгвістыкі філалагічнага факультэта<ref>{{Артыкул|аўтар=Касіловіч, Я.|загаловак=Біблейскія вобразы і матывы ў "Слове на Антыпасху" свяціцеля Кірылы Тураўскага|год=2026|мова=be|выданне=Полымя|тып=часопіс|нумар=2}}</ref>. == Творчасць == Дэбютавала ў часопісе «[[Маладосць (часопіс)|Маладосць]]» у 2023 годзе публікацыяй першага раздзела [[Рытміка (літаратура)|рытмізаванай]] [[Аповесць|аповесці]] «Час зламанага крыжа» — «Пані Канрадайн»<ref name=":0" />. Цалкам твор выйшаў у першым зборніку «Пальба па галубах»<ref>{{Кніга|аўтар=Лязо, Я.|загаловак=Пальба па галубах|год=2023}}</ref>. У гэтым жа годзе адбылася прэзентацыя выдання ў літаратурным клубе «Вежа» на філалагічным факультэце БДУ. У сваёй рэцэнзіі, апублікаванай у «Маладосці», Дзмітрый Цалко піша пра жанравую спецыфіку твораў, якія напісаны [[верлібр]]ам<ref>{{Артыкул|аўтар=Цалко, Дз.|загаловак=Ваўкі і галубы|год=2024|мова=be|выданне=Маладосць|тып=часопіс|нумар=4}}</ref>. У інтэрв’ю газеце «[[Звязда (газета)|Звязда]]» галоўны рэдактар «Маладосці» Вольга Рацэвіч таксама адзначае незвычайны вершаваны памер аўтара: «Не так даўно ў рэдакцыю „Маладосці“ даслала вершы студэнтка другога курса БДУ Яўгенія Касіловіч. Што здзівіла: яны напісаныя [[гекзаметр]]ам — амаль забытым антычным метрам. Цікавы і даволі складаны выбар 20-гадовай дзяўчыны»<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.oo-spb.by/index.php?id=4236|title=Вольга Рацэвіч аб літаб’яднаннях і конкурсе «БрамаМар»|website=www.oo-spb.by|access-date=2026-06-08}}</ref>. == Бібліяграфія == * «Пальба па галубах» (2023, зборнік паэзіі)<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://archive.org/details/jauhienija-liazo-palba-pa-halubach|title=Яўгенія Лязо - Пальба па галубах (Jauhienija Liazo - Palba pa halubach) : Яўгенія Лязо Jauhienija Liazo : Free Download, Borrow, and Streaming|website=Internet Archive|access-date=2026-06-08}}</ref> * «Гульня з агнём» (2024)<ref>{{Кніга|спасылка=http://archive.org/details/jauhienija-liazo-hulnia-z-ahniom|аўтар=Яўгенія Лязо Jauhienija Liazo|загаловак=Яўгенія Лязо - Гульня з агнём (Jauhienija Liazo - Hulnia z ahniom)|год=2024}}</ref> === Публікацыі === * Маладосць 2022 № 10. Анкета * Маладосць 2023 № 5. Пані Канрадайн (урывак з паэмы) * Маладосць 2024 № 1. Максім Ісаеў: У пошуках страчанага золата Чынгісхана (рэцэнзія) * Роднае слова 2025 № 7. Біблейскія вобразы і хрысціянскія матывы ў паэзіі Гальяша Леўчыка (суаўтар праф. Алесь Бельскі) (навуковы артыкул) * Маладосць 2025 № 7. Шкло, святло і робаты (рэцэнзія) * Маладосць 2025 № 8. Фантастычныя беражніцы і дзе яны жывуць (рэцэнзія) * Полымя 2025 № 9. Самы галоўны скарб (рэцэнзія) * Маладосць 2025 № 12. Гульня з агнём (вершы) * Маладосць 2026 № 1. Паразумецца з Цмокам (рэцэнзія) * Полымя 2026 № 2. Біблейскія вобразы і матывы ў «Слове на Антыпасху» Свяціцеля Кірылы Тураўскага (навуковы артыкул) * Полымя 2026 № 5. Слова цэліць, як куля (рэцэнзія) * Маладосць 2026 № 5. На памежжы ўсіх узростаў (рэцэнзія) == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі]] [[Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Пісьменніцы XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Паэтэсы Беларусі XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Паэтэсы Беларусі]] [[Катэгорыя:Паэты XXI стагоддзя]] anh6s8nebvvomd7h765de41c38inh1g 0 809179 5153637 5152898 2026-06-12T10:56:55Z DzBar 156353 дапаўненне 5153637 wikitext text/x-wiki {{Картка:Альбом|Назва=Fireball|Тып=студыйны альбом}} '''Fireball''' — пяты студыйны альбом брытанскага рок-гурта [[Deep Purple]]. Запісаны ў перыяд з верасня 1970 да чэрвеня 1971 года, выпушчаны лэйблам Harvest Records 9 ліпеня 1971 года ў [[ЗША]] і 1 верасня таго ж года ў [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]]. У параўнанні з [[Deep Purple in Rock]] гэты альбом запісаны ў больш эксперыментальным стылі. AllMusic назваў яго адным з чатырох найважнейшых альбомаў гурта, нараўне з Machine Head, In Rock і Burn. У 2015 годзе сайт Ultimate Classic Rock паставіў Fireball на 4-е месца рэйтынгу найлепшых работ Deep Purple. {{НК}} == Спіс трэкаў == '''Арыгінальны рэліз ў Еўропе''' {{Tracklist|headline=Side one|all_writing=[[Рычы Блэкмар]], [[Іэн Гілан]], [[Роджэр Гловер]], [[Джон Лорд]] і [[Іэн Пэйс]]|title1=Fireball|length1=3:25|title2=No No No|length2=6:54|title3=Demon's Eye|length3=5:21|title4=Anyone's Daughter|length4=4:45}}{{Tracklist|headline=Side two|title5=The Mule|length5=5:21|title6=Fools|length6=8:19|title7=No One Came|length7=6:29}}'''Арыгінальны рэліз ў ЗША/Канадзе/Японіі'''{{Tracklist|headline=Side one|title1=Fireball|length1=3:25|title2=No No No|length2=6:54|title3=Strange Kind of Woman|length3=4:07|title4=Anyone's Daughter|length4=4:43}}{{Tracklist|headline=Side two|title5=The Mule|length5=5:23|title6=Fools|length6=8:21|title7=No One Came|length7=6:28}} [[Катэгорыя:Альбомы 1971 года]] [[Катэгорыя:Альбомы Deep Purple]] 3dprk5pbv5goft3b8pzmdk82wkk0baf 0 809237 5153550 5152897 2026-06-11T21:13:15Z JerzyKundrat 174 5153550 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Піс}} {{Асоба}} '''Кенет Джэймс Піс''' ({{lang-en|K. James Peace}}; {{ВД-Прэамбула}}) — шатландскі [[кампазітар]], піяніст і мастак. == Біяграфія == У 1983 годзе ён скончыў [[Універсітэт Глазга]] і атрымаў ступень бакалаўра па спецыяльнасці педагог і выканаўца музыкі (фартэпіяна). У 1984 годзе выканаў фартэпіянны канцэрт Мендэльсона № 1 разам з аркестрам Шатландскай каралеўскай акадэміі музыкі і драмы, за што Шатландская каралеўская акадэмія музыкі і драмы прысвоіла яму дыплом вышэйшай ступені. Пасля завяршэння вучобы ён карыстаўся вялікім поспехам як незалежны піяніст. У 1988 годзе ён стаў арганістам і хормайстрам Лондан Роўд Сабора ў [[Эдынбург]]у. З 1991 года Джэймс жыў у нямецкім горадзе Бад-Наўхайм. З 1998 года пачаў вывучаць танга. У 2001 годзе ён выпусціў дыск «Tango escocés» (Шатландскае танга), у які ўвайшлі яго творы, натхнёныя танга. Кансерваторыя Вікторыі выбрала яго сваім членам у галіне кампазіцыі. У 2002 годзе з’ехаў у турнэ: у Паўночную Нямеччыну — у верасні і на Далёкі Усход — у кастрычніку-лістападзе. У Ганконгу ён упершыню выканаў сваё Танга XVII. Міжнародная асацыяцыя фартэпіянных дуэтаў у Токіа перадала яму спецыяльны прыз — памятны медаль першай ступені. У наступныя гады яго канцэртная дзейнасць была звязана з Еўропай. У 2004 годзе ён правёў сольны канцэртны тур у Скандынавіі: Джэймс упершыню выканаў сваё Танга XX у Рэйк’явіку і сваё Танга IXX у Осла. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{НК}} {{DEFAULTSORT:Піс Джэймс}} [[Катэгорыя:Кампазітары Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Піяністы Вялікабрытаніі]] k382nw8pwsuorguvtqntp4u6ygg5s2b 0 809259 5153530 5153046 2026-06-11T20:17:44Z JerzyKundrat 174 5153530 wikitext text/x-wiki {{Рака}} '''Арктык-Рэд-Рывер''' ({{lang-en|Arctic Red River}}, гвічын Tsiigehnjik) — рака на паўночным захадзе [[Канада|Канады]] ў [[Паўночна-Заходнія тэрыторыі|Паўночна-Заходніх тэрыторыях]], левы прыток ракі [[Макензі]]. Выток ад ледавікоў у паўночнай частцы гор [[Макензі (горы)|Макензі]] ў [[Паўночна-Заходнія тэрыторыі|Паўночна-Заходніх тэрыторыях]] каля мяжы тэрыторыі Юкан. Даўжыня ракі — каля 450 км, а плошча басейна — 18 800 км². Першыя 120 км цячэ ў паўночна-паўночна-заходнім напрамку ўздоўж хрыбтоў Бэкбоўн і Каньён і спускаецца на 1300 метраў, затым дасягае перадгор’яў і цячэ ўздоўж хрыбтоў Елау і Лічэн плато Піл у глыбокім каньёне. Потым цячэ па даліне Макензі, перасякае [[Палярны круг]] і прымае два галоўныя свае прытокі Грансвік і Сайнвіл. Упадае ў раку Макензі за 25 км на поўдзень ад пачатку яе дэльты і прыносіць вялікую колькасць глею. {{НК}} [[Катэгорыя:Рэкі Канады]] 3aizberhbp56xoizo673v1p3gc0tztt 5153533 5153530 2026-06-11T20:20:04Z JerzyKundrat 174 5153533 wikitext text/x-wiki {{Рака}} '''Арктык-Рэд-Рывер''' ({{lang-en|Arctic Red River}}, гвічын Tsiigehnjik) — рака на паўночным захадзе [[Канада|Канады]] ў [[Паўночна-Заходнія тэрыторыі|Паўночна-Заходніх тэрыторыях]], левы прыток ракі [[Макензі]]. Выток ад ледавікоў у паўночнай частцы гор [[Макензі (горы)|Макензі]] ў [[Паўночна-Заходнія тэрыторыі|Паўночна-Заходніх тэрыторыях]] каля мяжы тэрыторыі Юкан. Даўжыня ракі — каля 450 км, а плошча басейна — 18 800 км². Першыя 120 км цячэ ў паўночна-паўночна-заходнім напрамку ўздоўж хрыбтоў Бэкбоўн і Каньён і спускаецца на 1300 метраў, затым дасягае перадгор’яў і цячэ ўздоўж хрыбтоў Елау і Лічэн плато Піл у глыбокім каньёне. Потым цячэ па даліне Макензі, перасякае [[Палярны круг]] і прымае два галоўныя свае прытокі Грансвік і Сайнвіл. Упадае ў раку Макензі за 25 км на поўдзень ад пачатку яе дэльты і прыносіць вялікую колькасць глею. {{НК}} [[Катэгорыя:Басейн Макензі]] [[Катэгорыя:Рэкі Канады]] 5dw79dzt2ptve550ot3r2skshzs9lxu 0 809277 5153548 5153304 2026-06-11T21:06:56Z JerzyKundrat 174 /* Крыніцы */ 5153548 wikitext text/x-wiki '''Каланізацыя Стэпавай Украіны ў XVI–XVIII стагоддзях''' . == Пачаткі == [[Файл:Lob_Карта_татарских_княжеств_XV_в.svg|справа|міні|250x250пкс|Мапа татарскіх княстваў у Чарнігава-Северскай зямлі ў першай палове XV стагоддзя паводле Станіслава Кучынскага.]] Мангола-татарскія заваёвы ва [[Усходняя Еўропа|Усходняй]] і [[Цэнтральная Еўропа|Цэнтральнай Еўропе]] прывялі да буйных палітычных і дэмаграфічных зменаў. Пад ціскам войскаў [[Батый|Батыя]] значная частка насельніцтва са стэпавай і лесастэпавай зон адышла ў больш абароненыя месцы ў Карпатах, на сучасныя землі [[Палессе|Палесся]], Беларусі і Расеі, што прывяло да абязлюднення не толькі Паўночнага Прычарнамор'я, але і паўднёварускіх княстваў, якія ўваходзілі ў склад [[Залатая Арда|Залатой Арды]]. Татары пасцілі на гэтых абшарах быдла і палявалі. Вялікалітоўскія князі, пасля бітвы на [[Бітва на Сініх Водах (1362)|Сініх водах]] пасадзіўшы прадстаўнікоў сваіх дынастый у Кіеве і на Валыні ўмацоўваючы паўднёвыя межы сваёй дзяржавы, будавалі ўмацаваныя [[Крэпасць|крэпасці]] ў [[Подністров'я (регіон)|Прыднястроўі]], на ўзбярэжжы [[Чорнае мора|Чорнага мора]], у Падняпроўі і размяшчалі ў іх [[Гарнізон|гарнізоны]]. Гэта спрыяла перасяленню пераважна ўкраінскага насельніцтва ў стэпавую зону. Аднак гэты працэс аказаўся даволі кароткачасовым. Ужо ў канцы XV стагоддзя пад ціскам асманска-татарскай экспансіі Літва губляла свае пазіцыі ў Прычарнамор'і. У [[1482|1482 годзе]] крымскі хан [[Менглі-Гірэй I|Менглі I Герай]] падчас паходу на [[Кіеў]] з вялікім войскам спустошыў значную частку паселішчаў Стэпавай Украіны. Пасля гэтага паходу адбыўся шэраг іншых набегаў крымскіх орд на розныя рэгіёны Украіны, пад ударамі якіх украінскае насельніцтва было вымушана адступаць у больш абароненыя месцы. Таму за Паўночным Прычарнамор'ем замацавалася назва [[Дзікае поле|«Дзікае поле»]], а ў рускай дакументацыі — «Поле». Каб змагацца з экспансіянісцкімі памкненнямі асманска-татарскіх феадалаў, магнаты ВКЛ на правым беразе [[Дняпро|Дняпра]] з канца XIV стагоддзя пачалі будаваць новыя замкі, а для іх абароны фармавалі з падданых легкай кавалерыі - [[Казацтва|казацкія]] атрады, вызваляючы казакоў ад сялянскіх павіннасцей. Запрыгоньванне сялян і натуральны прырост насельніцтва выклікалі масавыя ўцёкі ад сваіх паноў на ўскраіны і паступовае засваенне незаселеных раёнаў. Важную ролю ў пранікненні хрысціянскага насельніцтва ў прычарнаморскія стэпы адыграла [[Запарожская Сеч|Запароская Сеч]] . Пабудаваная за дняпроўскімі парогамі на Ніжняй плыні Дняпра "Нізе", Сеч з другой паловы [[XVI стагоддзе|XVI стагоддзя]] стала не толькі цэнтрам казацтва, але і фарпостам і абаронай народнай каланізацыі прычарнаморскіх стэпаў. Тыя, каго выгналі са сваіх аселых месцаў як сацыяльным, так і нацыянальным прыгнётам, шукалі прытулку на Запарожжы. Тут яны станавіліся не толькі воінамі — ахоўнікамі сваёй зямлі, але і распрацоўшчыкамі прыродных рэсурсаў рэгіёна. У XV стагоддзі ўкраінскія сяляне ўсё часцей уцякалі ад сваіх паноў, галоўным чынам з заходніх і беларускіх абласцей ВКЛ, дзе феадальны прыгнёт быў больш жорсткім. Са свайго боку, феадалы ўсходніх абласцей сучаснай Украіны, маючы патрэбу ў рабочай сіле, спрабавалі прыцягнуць уцекачоў у свае маёнткі рознымі прывілеямі і абяцаннямі. Гэта рабілі і кіраўнікі маёнткаў магнаты Вялікага княства Літоўскага, а пазней Кароны Польскай (Вішнявецкія, Любамірскія, Копці, Катлы, Балабаны), якім належалі велізарныя зямельныя ўчасткі; эканамічнае асваенне гэтых участкаў расцягнулася надоўга. У ім удзельнічалі тысячы і тысячы людзей, значную частку якіх складалі перасяленцы з Заходняга Палесся і навакольных тэрыторый сучаснай Гомельшчыны і Смаленшчыны Беларускія сяляне якіх на украінцы называлі "літвінамі" прынеслі з сабой касу з большым касавішчам і серп, якія называліся "літоўскімі"<ref>{{Cite web|url=http://www.polissya.eu/2007/03/pohodzhennja-nazv-sil-sivershhyny.html|title=Історія, походження назв міст, сіл і річок Чернігівщини та Сіверщини|archive-url=https://web.archive.org/web/20121126081221/http://www.polissya.eu/2007/03/pohodzhennja-nazv-sil-sivershhyny.html|archive-date=26 листопада 2012|access-date=24 січня 2013}}</ref>. Пасля няўдач у [[Паўстанне Хмяльніцкага|Вызваленчай вайне]] супраць Польшчы, вяртання шляхты і паваеннага ўладкавання у спраў яе інтарэсах на [[Валынь]], [[Падолле]] і [[Правабярэжная Украіна|Правабярэжную Украіну, а з іншага боку,]] стварэння [[Гетманшчына|Гетманшчыны]] і прапагандысцкіх гульняў Масквы міграцыйныя працэсы ва Украіне ўзмацніліся. Пачалася масавая міграцыя ўкраінскага насельніцтва на [[Левабярэжная Украіна|левабярэжжа]] і ў стэпавую зону. Дзякуючы гэтаму актыўна асвойвалася міжрэчча Дняпра і [[Дон|Дона]]. Гэта дазволіла царскаму ўраду пачаць рэалізацыю вылучаных у [[1640-я|40-х гадах]] XVII стагоддзя планаў па будаўніцтве ў гэтай мясцовасці ўмацаваных паселішчаў — фарпостаў расійскай урадавай каланізацыі ва ўсходняй частцы Запарожскіх вольнасцяў ([[Маяк]], Саляны - Тор, [[Гарадок (значэнні)|Гарадок]] — у Падонцоўе, [[Багародзіцк]] і [[Сергіївськ|Сергіеўск]] — у Падняпроўі), што яшчэ больш актывізавала засваенне стэпавай часткі левага берага Дняпра. Разгром царскімі войскамі Старой Сечы, пераход запарожцаў у межы [[Крымскае ханства|Крымскага ханства]], і, нарэшце, перанос межаў Расіі з узбярэжжа [[Азоўскае мора|Азоўскага мора]] ў міжрэчча Арла і [[Самара (прыток Дняпра)|Самары]] пасля няўдач [[Пётр I (імператар расійскі)|Пятра I]] на [[Прут|Пруце]] затармазілі засяленне рэгіёна і прывялі да скарачэння колькасці яго насельніцтва. == Уздым імперскай каланізацыі. Новасербія. == З канца 1720-х — пачатку [[1730-я|1730-х гадоў]] пачалося далейшае засяленне [[Стэп|стэпаў]], звязанае са стыхійнай міграцыяй [[Украінцы|украінцаў]] на поўдзень, арганізаваным перасяленнем [[Дзяржаўныя сяляне (Расійская імперыя)|дзяржаўных сялян]] царскім урадам, вяртаннем [[Запарожская Сеч|казакоў]] на старыя месцы і засяленнем на поўдні перасяленцаў з суседніх дзяржаў. На гэты працэс істотна паўплываў перанос расійска-асманскай мяжы пасля вайны [[1735|1735–1739]] [[1739|гадоў]] з міжрэчча Арла і Самары да ўзбярэжжа Азоўскага мора. Каб паскорыць засяленне рэгіёна і ўмацаваць свае пазіцыі ў Прычарнамор'і, царскі ўрад у [[1750-я|1750-х гадах]] звярнуўся да пасялення тут замежных вайскоўцаў ([[Сербы|сербаў]], [[Харваты|харватаў]], [[Македонцы|македонцаў]], [[Малдаване|малдаван]] і іншых), якія пагадзіліся перайсці на ваенную службу ў Расію і пасяліцца на яе ўскраінах, а таксама рускіх [[Стараверства|раскольнікаў]], якія пражывалі ў Рэчы Паспалітай і [[Асманская імперыя|Асманскай імперыі]] . З замежных вайскоўцаў было вырашана сфарміраваць два ваенна-сельскагаспадарчыя паселішчы (Новая Сербія і [[1735|Славянская Сербія) і размясціць іх на флангах пабудаванай у 1731-1735 гадах украінскай лініі]] , [[1731|каб]] ''такім'' чынам прыкрыць паўднёвыя рубяжы і ўзмацніць ціск на Запарожжа. Паколькі неабходная колькасць замежнікаў для ўкамплектавання 4 палкоў не была сабраная, царскі ўрад дазволіў запісвацца ў іх мясцовым жыхарам і перасяленцам з іншых рэгіёнаў Украіны і суседніх дзяржаў, за выключэннем памешчыцкіх сялян, якія пражывалі пад сваімі гаспадарамі больш за 10 гадоў. Аднак масавая дзяржаўная каланізацыя пачалася толькі пасля ліквідацыі Запарожскай Сечы. == Пасяленне == У [[1776|1776-1782 гадах]] у межах [[Азоўская губерня|Азоўскай]] і [[Наварасійская губерня|Наварасійскай губерняў]], створаных на Запарожскіх землях[[1782|,]] было заснавана 569 паселішчаў, у тым ліку 488 на землях, якія належалі да [[Кіш|коша]]. Сярод іх 478 знаходзіліся ў прыватнай уласнасці. На пачатак 1784 года ў Екацярынаслаўскім намесніцтве, у якое ўваходзілі Азоўская і Наварасійская губерні, налічвалася 2209 паселішчаў, у тым ліку 45 гарадскіх, у якіх пражывала 708 190 чалавек. Сярод іх украінцы складалі 73,77%, расіяне — 12,23, малдаване і румыны — 6,22, грэкі — 3,47, армяне — 2,62, а астатнія (прадстаўнікі больш чым 30 этнічных груп) складалі толькі 1,69%. Такім чынам, асноўны цяжар развіцця рэгіёна на пачатковым этапе ляжаў на ўкраінцах. Да канца XVIII стагоддзя насельніцтва ў рэгіёне дасягнула амаль 1 мільёна чалавек, але доля ўкраінцаў знізілася да 64,76%. Праект П. Румянцава-Задунайскага па перасяленні хрысціян з Крыма адпавядаў намерам Кацярыны II анексаваць Крым і каланізаваць стэпавую Украіну. 9 сакавіка 1778 г. імператрыца падпісала два рэскрыпты на імёны П. Румянцава і Г. Пацёмкіна з загадам перасяліць усіх хрысціян (грэкаў, грузінаў, армян і валахаў), якія пражывалі ў Крыме, на свабодныя землі Наварасійскай губерні і Азоўскай губерні. Рэалізацыя гэтых планаў была даручана генерал-лейтэнанту князю О. Празароўскаму, а з красавіка 1778 г. — генерал-лейтэнанту графу О. Сувораву. Агітацыя за перасяленне суправаджалася прамым і ўскосным прымусам праз распаўсюджванне дэзінфармацыі і выкарыстанне пагроз з боку расійскіх урадавых чыноўнікаў і іх эмісараў. Аднак значная колькасць хрысціян станоўча ставілася да прыняцця расійскага грамадзянства, свядома ідучы на матэрыяльныя ахвяры. Асноўнымі матывамі іх выбару былі магчымасць пазбавіцца ад наступстваў палітычнай і эканамічнай нестабільнасці на радзіме, а таксама перспектыва атрымання ад расійскага ўрада значных сацыяльна-эканамічных выгод, звязаных з набыццём статусу замежных пасяленцаў у адпаведнасці з расійскімі законамі (1751, 1762 і 1763 гг.): прадастаўленне павялічаных зямельных надзелаў, доўгатэрміновае вызваленне ад падаткаў і павіннасці і г.д. Акрамя таго, крымскія хрысціяне патрабавалі, каб асобная царская грамата гарантавала ім свабоднае эканамічнае, эканамічнае, культурнае і нацыянальнае развіццё на ўмовах адміністрацыйнай, судовай і канфесійнай аўтаноміі (сярод найважнейшых патрабаванняў — перасяленне за кошт расійскай дзяржаўнай казны; магчымасць стварэння паселішча на аснове адміністрацыйна-тэрытарыяльнай аўтаноміі, кіраванай уласным абраным органам самакіравання; пастаяннае вызваленне ад павіннасці і на 10 гадоў ад усіх падаткаў і г.д.). Перасяленчая кампанія пачалася 28 ліпеня 1778 года, калі першая група хрысціян адправілася ў Азоўскую губерню, і завяршылася 18 верасня 1778 года. Паводле няпоўных афіцыйных звестак, да канца года Крымскае ханства пакінула 31 386 хрысціян (у тым ліку 18 395 грэкаў, 12 612 армян, 218 грузінаў і 161 валах). Расійскі ўрад больш за год марудзіў з вызначэннем месца для перасялення крымскіх перасяленцаў. У чаканні загаду ім давялося перажыць суровую зіму 1778/79 года. Вясной 1779 года перасяленцы пачалі патрабаваць пасялення на землях паміж Дняпром, Самарай і Арлом (у адпаведнасці з папярэднімі рашэннямі хрысціянскай абшчыны, прынятымі ў Крыме). Але паколькі да таго часу гэтыя тэрыторыі ўжо былі заселеныя, урад серыяй указаў восенню 1779 г. — вясной 1780 г. загадаў вылучыць іншыя землі для пасялення былых крымскіх перасяленцаў. Армянам была аддадзена тэрыторыя ў ніжнім цячэнні ракі Дон, дзе быў заснаваны горад Нахічэвань (з 1838 г. Нахічэвань-на-Доне, з 1928 г. у складзе горада Растоў-на-Доне, РФ) і некалькі вёсак вакол яго — Нахічэванскі павет. Грэкі, грузіны і валахі атрымалі землі на поўначы Азоўскага мора, абмежаваныя з захаду ракой Берда, з усходу — ракой Кальміус, з поўначы — ракой Воўча (прыток ракі Самара). 15 жніўня 1780 г. быў заснаваны горад Марыупаль, які стаў цэнтрам новаўтворанага павета (пазней — Марыупальскі павет). Тут перасяленцы заснавалі 21 вёску: Бешава, Багатыр, Вялікая Каракуба, Вялікая Янісоль, Георгіеўка, Камара, Каран, Керменчык, Царград, Ласпа, Малы Янісоль, Мангуш, Сартана, Стары Крым, Стыла, Улаклы, Чэмрэк (або Джэмрэк, 1781 г. далучаны да вёскі Малы Янісоль), Чэрдаклы, Чэрмалык, Урзуф і Ялта. Паводле афіцыйных дадзеных, у 1781 г. у Марыупальскім павеце пражывала 14 483 грэкі, што амаль на 3 912 чалавек менш, чым тых, хто пакінуў Крым у 1778 г. Працяглыя хваляванні і неўпарадкаванае становішча перасяленцаў на новым месцы, высокая смяротнасць прывялі да грамадскіх хваляванняў і распаўсюджвання сярод іх настрояў рээміграцыі. Урад Кацярыны II спыніў спробы вярнуць хрысціян у Крым, выкарыстоўваючы паліцэйскія метады. У выніку перасялення хрысціянскага насельніцтва з Крыма эканоміка краіны, пазбаўленая асноўнай часткі вытворцаў, была значна падарваная, што спрыяла паскарэнню анексіі ханства Расійскай імперыяй (1783 г.) <ref>''Бацак Н. І.'' [http://history.org.ua/?termin=Pereselennya_hristiyan_nas_1778_1779 Переселення християн Кримського ханату до північного приазов'я 1778—1780] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160413195456/http://history.org.ua/?termin=Pereselennya_hristiyan_nas_1778_1779|date=13 квітня 2016}} // {{Крыніцы/ЕІУ|8|}}</ref> . [[Файл:Aivasovsky_Ivan_Constantinovich_-_Chumaks_in_Little_Russia.jpg|злева|міні|300x300пкс|Айвазоўскі. Чумакі]] Дзякуючы працавітасці насельніцтва былі асвоены розныя віды [[Прыродныя рэсурсы|прыродных рэсурсаў]] рэгіёна. Найважнейшым з іх была [[зямля]]. З больш чым 14,5 мільёна дзесяцін зямлі каля 60% да канца XVIII стагоддзя было адведзена пад ворыва, што сведчыць пра значныя дасягненні насельніцтва ў [[Земляробства|сельскай гаспадарцы]]. Важную ролю працягвала адыгрываць [[жывёлагадоўля]] . Найбольш разводзілі буйную рагатую [[Буйная рагатая жывёла|жывёлу]], [[Конь свойскі|коней]] і [[Авечка свойская|авечак]]. Развіццё [[Сельская гаспадарка|сельскай гаспадаркі]] стымулявала стварэнне [[Прадпрыемства|прадпрыемстваў]] па перапрацоўцы сельскагаспадарчай прадукцыі . У пачатку [[1790-я|90-х гадоў]] [[XVIII стагоддзе|18 стагоддзя]] тут працавала каля 3 тысяч розных тыпаў [[Млын|млыноў]], некаторыя з якіх мелі больш за 10 камянёў для памола збожжа, вырабу [[Крупы|круп]] і г.д. У рэгіёне працавала 113 вінакурняў і 56 розных тыпаў прадпрыемстваў, у тым ліку два [[Цукровая прамысловасць|цукровыя заводы]], якія перапрацоўвалі спачатку імпартны цукровы трыснёг. Вялікую ролю ў асваенні прыродных рэсурсаў адыгралі Торская і Бахмутская саляныя шахты, якія забяспечвалі [[Кухонная соль|соллю]] не толькі [[Слабадская Украіна|Слобажаншчыну]] і часткова [[Левабярэжная Украіна|Левабярэжную Украіну]], але і паўднёва-заходнія паветы Расіі. Іх праца была цесна звязана з пошукамі [[Каменны вугаль|вугалю]] і [[Жалезныя руды|жалезнай руды]], што паклала пачатак развіццю [[Вугледобувна промисловість|вугальнай]] і [[Металургія|металургічнай прамысловасці]] сучаснага [[Данбас|Данбаса]] . == Зноскі == {{Крыніцы}} == Крыніцы == ** [[:uk:Пірко_Василь_Олексійович|Пірко В. О.]] [http://vesna.org.ua/c/r.pl?c_=conq&textus=%EF%B3%F0%EA%EE Заселення Донеччини у XVI—XVIII ст. (короткий історичний нарис і уривки з джерел)]/ [[:uk:Український_культурологічний_центр|Український культурологічний центр]]. — Донецьк: [[:uk:Східний_видавничий_дім|Східний видавничий дім]], 2003. — 180 с. [[:uk:Special:BookSources/9667804569|ISBN 966-7804-56-9]] ** Абліцов В. Донбас: європейська Україна чи азійське Дикопілля? — К.: Інститут історії України НАН України, 2014, — 97 с. {{ізаляваны артыкул|date=2026-06-10}} [[Катэгорыя:Гісторыя Украіны]] n5jyeiibtdjb24fxcbq78qzfbsb36pp 0 809281 5153523 5153212 2026-06-11T19:56:21Z JerzyKundrat 174 ў 5153523 wikitext text/x-wiki {{Музей}} '''Панарама «Абарона Севастопаля»''' — музей-панарама, прысвечаны абароне [[Севастопаль|Севастополя]] (1854—1855) у ходзе [[Крымская вайна|Крымскай вайны]]. [[Файл:Crimea Sevastopol Istorychny boulevard Memorial complex-52.jpg|thumb|left|Фрагмент панарамы.]] Панарама [[Франц Рубо|Франца Рубо]] «Абарона Севастопаля» — твор батальнага жывапісу, адлюстроўвае ключавую бітву Крымскай вайны, штурм Малахава кургана 6 чэрвеня 1855 года, калі рускія войскі здолелі адбіць атаку пераўзыходзячых сіл англа-французскай арміі. Палатно панарамы, напісанай Рубо ў пачатку XX стагоддзя, было знішчана падчас пажару 1942 года, атрымалася выратаваць фрагменты, іх праз некалькі дзесяцігоддзяў пасля рэстаўрацыі вярнулі ў Севастопаль. Палатно «Абарона Севастопаля 1854—1855 гадоў», якое пасля выстаўлялі ў будынку панарамы, напісана савецкімі мастакамі з выкарыстаннем ацалелых частак. Панарама практычна знішчана ў выніку атакі БПЛА<ref>[https://blr.belta.by/world/view/zaharava-panarama-abarona-sevastopalja-praktychna-znishchana-u-vyniku-ataki-bpla-158921-2026/ belta.by]</ref> 10 чэрвеня 2026 года. Арыгінальныя часткі панарамы ацалелі, паколькі палотны рыхтаваліся да экспазіцыі ў іншым філіяле музея<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://tass.ru/obschestvo/27714467|title=Фрагменты оригинала панорамы обороны Севастополя авторства Рубо уцелели|website=[[ТАСС]]|date=10 чэрвеня 2026 года}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Севастопаль]] 1f45je1uluneyia4l68ilbu8b0exgz1 0 809282 5153525 5153153 2026-06-11T20:09:57Z JerzyKundrat 174 5153525 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік}} '''Уладзімір Аляксандравіч Салагуб''' ({{lang-ru|Владимир Александрович Соллогуб}}; {{ВД-Прэамбула}}) — [[Расія|расійскі]] граф, [[пісьменнік]], адзін з пачынальнікаў расійскай свецкай прозы. == Біяграфія == Належаў да шляхецкага роду [[Салагубы|Салагубаў]], быў унукам [[Ян Салагуб|Яна Салагуба,]] які зрабіў кар'еру пры Станіславе Панятоўскім і дзякуючы шлюбу з Нарышкінай атрымаў 80 000 душ сялян і стаў часткай расейскай імперскай эліты. Бацька пісменіка -Аляксандр Салагуб (1787-1843), бацька пісьменніка, хутка змарнатравіў грошы бацькі. Але ён атрымаў прыдворны чын цырымонімейстра і свецкаму Пецярбургу быў найбольш вядомы як узорны дэндзі. Так, менавіта пра яго гаворыцца ў чарнавіку першай главы «Яўгена Анегіна» А. С. Пушкіна — «Гуляе вечны Салагуб»<ref>{{Кніга|загаловак=Черейский Л. А. Пушкин и его окружение / Отв. ред. В. Вацуро. — 2-е изд., доп. и перераб. — Л.: Наука, 1988. — 544 с. — ISBN 5-02-028016-X.}}</ref>. Яго любоў да тэатра, музыкі і жывапісу паўплывала на выхаванне сына<ref>{{Кніга|загаловак=Немзер А. С. Соллогуб Владимир Александрович // Русские писатели. 1800—1917. Биографический словарь / Главный ред. П. А. Николаев. — М.: Большая российская энциклопедия, 2007. — Т. 5: П—С. — С. 722—729. — 816 с. — ISBN 978-5-85270-340-8.}}</ref>, Маці Сафія Архарава належала да прыдворнай расейскай "старамаскоўскай" арыстакаратыі<ref>{{Кніга|загаловак=Якушин Н. И. Писатель с замечательным дарованием // Повести и рассказы / В. А. Соллогуб. — М. : Советская Россия, 1988. — 352 с. — ISBN 5-268-00537-5.}}</ref>. Адукацыю атрымаў спачатку дома у Пецярбурзе і Паўлаўску, пазней у [[Тартускі ўніверсітэт|Дэрпцкім універсітэце]]. Паспрабаваў сябе у якасці супрацоўніка расейскай дыпламатычнай службы у Вене (дзе добрую кар'еру зрабіў яго старэйшы брад [[Леў Салагуб]]), але вярнуўся ў Расею, дзе пачаў працаваць у МІністэрстве унутраных справаў, ездзячы ў частыя камандзіроўкі у тл. у [[Віцебск]], [[Смаленск]], [[Харкаў]], [[Цвер]], [[Сімбірск]] і апісваючы губерніі<ref>{{Кніга|загаловак=Кийко Е. И. В. А. Соллогуб // Повести и рассказы / В. А. Соллогуб ; Сост. Е. Кийко. — М.—Л. : Государственное издательство художественной литературы, 1962. — 388 с.}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Немзер А. С. Соллогуб Владимир Александрович // Русские писатели. 1800—1917. Биографический словарь / Главный ред. П. А. Николаев. — М.: Большая российская энциклопедия, 2007. — Т. 5: П—С. — С. 722—729. — 816 с. — ISBN 978-5-85270-340-8.}}</ref>. У 1845 годзе атрымаў чын надворнага саветніка, у 1846 калежскага саветніка, а у 1848 выйшаў у адстаўку. Быў удзельнікам літаратурнага салону Карамзіных і пушкінскіх паэтычных колаў<ref>{{Кніга|загаловак=Вацуро В. Э. Беллетристика Владимира Соллогуба [1977 г.] // В. Э. Вацуро. Материалы к биографии / Сост. Т. Селезнева. — М. : Новое литературное обозрение, 2005. — 688 с. — (Филологическое наследие). — ISBN 5-86793-295-8.}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Вацуро, 2005, с. 252}}</ref>. Дэбютаваў у штомесячніку «Сучаснік» у 1837 годзе. Пісаў спачатку вершы пра [[Арыстакратыя|арыстакратыю]], пазней ствараў [[Камедыя|камедыі]] і вадэвілі, а таксама [[Лібрэта|напісаў лібрэта]] да знакавай расейскай оперы М.Глінкі ''«Жыццё за цара», якое кампазітару не спадабалася''<ref>{{Кніга|загаловак=Немзер, 2007, с. 723}}</ref>. У 1887 годзе былі апублікаваныя яго мемуары<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://archive.is/20140421073105/http://portalwiedzy.onet.pl/5917,,,,sollogub_wladimir_aleksandrowicz,haslo.html|title=Sołłogub Władimir Aleksandrowicz|website=Grupa Onet.pl SA|date=5 stycznia 2012-}}</ref>. == Зноскі == {{Крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Салагуб Уладзімір Аляксандравіч}} [[Катэгорыя:Салагубы|Уладзімір Аляксандравіч]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі XIX стагоддзя]] 4kow03rzbg2upe23pq67zky5tfzk6mf 5153526 5153525 2026-06-11T20:12:25Z JerzyKundrat 174 JerzyKundrat перанёс старонку [[Уладзімір Салагуб]] у [[Уладзімір Аляксандравіч Салагуб]]: Уніфікацыя назваў 5153525 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік}} '''Уладзімір Аляксандравіч Салагуб''' ({{lang-ru|Владимир Александрович Соллогуб}}; {{ВД-Прэамбула}}) — [[Расія|расійскі]] граф, [[пісьменнік]], адзін з пачынальнікаў расійскай свецкай прозы. == Біяграфія == Належаў да шляхецкага роду [[Салагубы|Салагубаў]], быў унукам [[Ян Салагуб|Яна Салагуба,]] які зрабіў кар'еру пры Станіславе Панятоўскім і дзякуючы шлюбу з Нарышкінай атрымаў 80 000 душ сялян і стаў часткай расейскай імперскай эліты. Бацька пісменіка -Аляксандр Салагуб (1787-1843), бацька пісьменніка, хутка змарнатравіў грошы бацькі. Але ён атрымаў прыдворны чын цырымонімейстра і свецкаму Пецярбургу быў найбольш вядомы як узорны дэндзі. Так, менавіта пра яго гаворыцца ў чарнавіку першай главы «Яўгена Анегіна» А. С. Пушкіна — «Гуляе вечны Салагуб»<ref>{{Кніга|загаловак=Черейский Л. А. Пушкин и его окружение / Отв. ред. В. Вацуро. — 2-е изд., доп. и перераб. — Л.: Наука, 1988. — 544 с. — ISBN 5-02-028016-X.}}</ref>. Яго любоў да тэатра, музыкі і жывапісу паўплывала на выхаванне сына<ref>{{Кніга|загаловак=Немзер А. С. Соллогуб Владимир Александрович // Русские писатели. 1800—1917. Биографический словарь / Главный ред. П. А. Николаев. — М.: Большая российская энциклопедия, 2007. — Т. 5: П—С. — С. 722—729. — 816 с. — ISBN 978-5-85270-340-8.}}</ref>, Маці Сафія Архарава належала да прыдворнай расейскай "старамаскоўскай" арыстакаратыі<ref>{{Кніга|загаловак=Якушин Н. И. Писатель с замечательным дарованием // Повести и рассказы / В. А. Соллогуб. — М. : Советская Россия, 1988. — 352 с. — ISBN 5-268-00537-5.}}</ref>. Адукацыю атрымаў спачатку дома у Пецярбурзе і Паўлаўску, пазней у [[Тартускі ўніверсітэт|Дэрпцкім універсітэце]]. Паспрабаваў сябе у якасці супрацоўніка расейскай дыпламатычнай службы у Вене (дзе добрую кар'еру зрабіў яго старэйшы брад [[Леў Салагуб]]), але вярнуўся ў Расею, дзе пачаў працаваць у МІністэрстве унутраных справаў, ездзячы ў частыя камандзіроўкі у тл. у [[Віцебск]], [[Смаленск]], [[Харкаў]], [[Цвер]], [[Сімбірск]] і апісваючы губерніі<ref>{{Кніга|загаловак=Кийко Е. И. В. А. Соллогуб // Повести и рассказы / В. А. Соллогуб ; Сост. Е. Кийко. — М.—Л. : Государственное издательство художественной литературы, 1962. — 388 с.}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Немзер А. С. Соллогуб Владимир Александрович // Русские писатели. 1800—1917. Биографический словарь / Главный ред. П. А. Николаев. — М.: Большая российская энциклопедия, 2007. — Т. 5: П—С. — С. 722—729. — 816 с. — ISBN 978-5-85270-340-8.}}</ref>. У 1845 годзе атрымаў чын надворнага саветніка, у 1846 калежскага саветніка, а у 1848 выйшаў у адстаўку. Быў удзельнікам літаратурнага салону Карамзіных і пушкінскіх паэтычных колаў<ref>{{Кніга|загаловак=Вацуро В. Э. Беллетристика Владимира Соллогуба [1977 г.] // В. Э. Вацуро. Материалы к биографии / Сост. Т. Селезнева. — М. : Новое литературное обозрение, 2005. — 688 с. — (Филологическое наследие). — ISBN 5-86793-295-8.}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Вацуро, 2005, с. 252}}</ref>. Дэбютаваў у штомесячніку «Сучаснік» у 1837 годзе. Пісаў спачатку вершы пра [[Арыстакратыя|арыстакратыю]], пазней ствараў [[Камедыя|камедыі]] і вадэвілі, а таксама [[Лібрэта|напісаў лібрэта]] да знакавай расейскай оперы М.Глінкі ''«Жыццё за цара», якое кампазітару не спадабалася''<ref>{{Кніга|загаловак=Немзер, 2007, с. 723}}</ref>. У 1887 годзе былі апублікаваныя яго мемуары<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://archive.is/20140421073105/http://portalwiedzy.onet.pl/5917,,,,sollogub_wladimir_aleksandrowicz,haslo.html|title=Sołłogub Władimir Aleksandrowicz|website=Grupa Onet.pl SA|date=5 stycznia 2012-}}</ref>. == Зноскі == {{Крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Салагуб Уладзімір Аляксандравіч}} [[Катэгорыя:Салагубы|Уладзімір Аляксандравіч]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі XIX стагоддзя]] 4kow03rzbg2upe23pq67zky5tfzk6mf 5153528 5153526 2026-06-11T20:14:24Z JerzyKundrat 174 5153528 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік}} '''Уладзімір Аляксандравіч Салагуб''' ({{lang-ru|Владимир Александрович Соллогуб}}; {{ВД-Прэамбула}}) — [[Расія|расійскі]] граф, [[пісьменнік]], адзін з пачынальнікаў расійскай свецкай прозы. == Біяграфія == Належаў да шляхецкага роду [[Салагубы|Салагубаў]], быў унукам [[Ян Салагуб|Яна Салагуба,]] які зрабіў кар’еру пры Станіславе Панятоўскім і дзякуючы шлюбу з Нарышкінай атрымаў 80 000 душ сялян і стаў часткай расейскай імперскай эліты. Бацька пісменіка -Аляксандр Салагуб (1787—1843), бацька пісьменніка, хутка змарнатравіў грошы бацькі. Але ён атрымаў прыдворны чын цырымонімейстра і свецкаму Пецярбургу быў найбольш вядомы як узорны дэндзі. Так, менавіта пра яго гаворыцца ў чарнавіку першай главы «Яўгена Анегіна» А. С. Пушкіна — «Гуляе вечны Салагуб»<ref>{{Кніга|загаловак=Черейский Л. А. Пушкин и его окружение / Отв. ред. В. Вацуро. — 2-е изд., доп. и перераб. — Л.: Наука, 1988. — 544 с. — ISBN 5-02-028016-X.}}</ref>. Яго любоў да тэатра, музыкі і жывапісу паўплывала на выхаванне сына<ref>{{Кніга|загаловак=Немзер А. С. Соллогуб Владимир Александрович // Русские писатели. 1800—1917. Биографический словарь / Главный ред. П. А. Николаев. — М.: Большая российская энциклопедия, 2007. — Т. 5: П—С. — С. 722—729. — 816 с. — ISBN 978-5-85270-340-8.}}</ref>, Маці Сафія Архарава належала да прыдворнай расейскай «старамаскоўскай» арыстакаратыі<ref>{{Кніга|загаловак=Якушин Н. И. Писатель с замечательным дарованием // Повести и рассказы / В. А. Соллогуб. — М. : Советская Россия, 1988. — 352 с. — ISBN 5-268-00537-5.}}</ref>. Адукацыю атрымаў спачатку дома у Пецярбурзе і Паўлаўску, пазней у [[Тартускі ўніверсітэт|Дэрпцкім універсітэце]]. Паспрабаваў сябе у якасці супрацоўніка расейскай дыпламатычнай службы у Вене (дзе добрую кар’еру зрабіў яго старэйшы брад [[Леў Салагуб]]), але вярнуўся ў Расею, дзе пачаў працаваць у МІністэрстве унутраных справаў, ездзячы ў частыя камандзіроўкі у тл. у [[Віцебск]], [[Смаленск]], [[Харкаў]], [[Цвер]], [[Сімбірск]] і апісваючы губерніі<ref>{{Кніга|загаловак=Кийко Е. И. В. А. Соллогуб // Повести и рассказы / В. А. Соллогуб ; Сост. Е. Кийко. — М.—Л.: Государственное издательство художественной литературы, 1962. — 388 с.}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Немзер А. С. Соллогуб Владимир Александрович // Русские писатели. 1800—1917. Биографический словарь / Главный ред. П. А. Николаев. — М.: Большая российская энциклопедия, 2007. — Т. 5: П—С. — С. 722—729. — 816 с. — ISBN 978-5-85270-340-8.}}</ref>. У 1845 годзе атрымаў чын надворнага саветніка, у 1846 калежскага саветніка, а у 1848 выйшаў у адстаўку. [[Файл:Sollogub VA.jpg|міні|Уладзімір Аляксандравіч Салагуб 1856 г.]] Быў удзельнікам літаратурнага салону Карамзіных і пушкінскіх паэтычных колаў<ref>{{Кніга|загаловак=Вацуро В. Э. Беллетристика Владимира Соллогуба [1977 г.] // В. Э. Вацуро. Материалы к биографии / Сост. Т. Селезнева. — М.: Новое литературное обозрение, 2005. — 688 с. — (Филологическое наследие). — ISBN 5-86793-295-8.}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Вацуро, 2005, с. 252}}</ref>. Дэбютаваў у штомесячніку «Сучаснік» у 1837 годзе. Пісаў спачатку вершы пра [[Арыстакратыя|арыстакратыю]], пазней ствараў [[Камедыя|камедыі]] і вадэвілі, а таксама [[Лібрэта|напісаў лібрэта]] да знакавай расейскай оперы М.Глінкі ''«Жыццё за цара», якое кампазітару не спадабалася''<ref>{{Кніга|загаловак=Немзер, 2007, с. 723}}</ref>. У 1887 годзе былі апублікаваныя яго мемуары<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://archive.is/20140421073105/http://portalwiedzy.onet.pl/5917,,,,sollogub_wladimir_aleksandrowicz,haslo.html|title=Sołłogub Władimir Aleksandrowicz|website=Grupa Onet.pl SA|date=5 stycznia 2012-}}</ref>. == Зноскі == {{Крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Салагуб Уладзімір Аляксандравіч}} [[Катэгорыя:Салагубы|Уладзімір Аляксандравіч]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі XIX стагоддзя]] fy0a1k3gjgle47o2poao0t2g1ma8xde 0 809288 5153524 5153357 2026-06-11T20:02:13Z JerzyKundrat 174 5153524 wikitext text/x-wiki {{Ваенны дзеяч}} '''Станіслаў Давойна-Салагуб''' ({{lang-pl|Stanisław Dowoyno-Sołłohub}}; {{ВД-Прэамбула}}) — [[Генерал|брыгадны генерал]] Войска Польскага, кавалер ордэна [[Virtuti Militari]]. == Біяграфія == Станіслаў Давойна-Салагуб нарадзіўся 8 чэрвеня 1885 года ў Кіеве у сям’і Яна і Марыі, народжанай Мікалаўскай. Ён паходзіў з былога заможнага шляхецкага роду [[Салагубы|Салагубаў]] [[Салагубы|гербу Праўдзіч]], сваякоў родаў Свірскіх, [[Гедройцы|Гедройцаў]], [[Агінскія|Агінскіх]], [[Пузыны|Пузынаў]], [[Сапегі|Сапегаў]] і [[Радзівілы|Радзівілаў]]<ref>{{Кніга|загаловак=Sołłohub herbu Prawdzic (t. 8 s. 455-456) [online], wielcy.pl [доступ 2026-06-01]}}</ref> . Як і большасць шляхты былога ВКЛ таго часу, хутчэй усяго з маладосці лічыў сябе падданым расейскага імператара польскага паходжання. Пасля заканчэння Кадэцкага корпуса ў [[Кіеў|Кіеве]] ў 1903 годзе пачаў прафесійную службу ў [[Руская імператарская армія|арміі Расійскай імперыі]] {{Sfn|Kolekcja GiO|loc=s. 4}}. У 1905 годзе скончыў Школу афіцэраў пяхоты ў [[Масква|Маскве]], а ў 1912 годзе — Імператарскую Мікалаеўскую ваенную акадэмію ў Санкт- [[Санкт-Пецярбург|Пецярбургу]]. З 1916 года — падпалкоўнік элітнага [[Сямёнаўскі лейб-гвардыі полк|лейб-гвардыі Сямёнаўскага палка]] ў Санкт-Пецярбургу. Служыў у штабах тактычных падраздзяленняў. Падчас [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] ваяваў на Аўстрыйскім фронце. У 1917—1918 гадах быў начальнікам штаба 4-й Польскай стралковай дывізіі, а ў 1918 годзе — II Польскага корпуса ў Расіі{{Sfn|Kolekcja GiO|loc=s. 4}}. З ліпеня 1918 года ён быў паўнамоцным прадстаўніком і кіраўніком польскай ваеннай місіі ў Мурманску на поўначы Расіі . У 1919 годзе генерал Юзэф Халер узвысіў яго да палкоўніка. == Служба ў Польскім войску == Ён прыбыў у Польшчу ў ліпені 1920 года і пасля афіцыйнага прыняцця ў Польскую армію заставаўся ў распараджэнні Міністэрства замежных спраў, прадстаўляючы [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Другую Польскую Рэспубліку]] на канферэнцыях у [[Баранавічы|Баранавічах]] і [[Рыжскі мірны дагавор (1921)|Рызе]] . У 1923 годзе ён стаў камандзірам 61-га пяхотнага палка. У чэрвені 1924 года ён быў адкамандзіраваны з 14-й пяхотнай дывізіі ў Пазнанскі ўмацаваны лагер, каб служыць яго камендантам. З кастрычніка 1924 года па студзень 1927 года ён служыў камандзірам пяхоты ў 4-й пяхотнай дывізіі ў Торуні. У маі 1926 года, падчас [[Майскі пераварот (Польшча)|дзяржаўнага перавароту]], ён перайшоў на бок [[Юзаф Пілсудскі|Юзэфа Пілсудскага]]. Разам з маёрам Генеральнага штаба Станіславам Кшысікам ён быў арыштаваны па загаду камандзіра акругі VIII корпуса генерал-маёра Яна Губішты. 7 сакавіка 1927 года прэзідэнт Рэспублікі Польшча [[Ігнацы Масціцкі]] прызначыў яго камандзірам 12-й пяхотнай дывізіі ў [[Цярнопаль|Тарнопалі]], а 16 сакавіка 1927 года ён быў узведзены ў брыгадныя генералы са старшынством з 1 студзеня 1927 года і 10-м рангам у корпусе генералаў. Ён служыў камандзірам дывізіі да верасня 1935 года. У 1936 годзе выйшаў у адстаўку. Пасля выхаду на пенсію ён пасяліўся ў Варшаве і праводзіў лета ў маёнтку Зёлава ў [[Кобрынскі павет (1921—1940)|Кобрынскім павеце]], які належаў яго жонцы, Вользе Анатольеўне, княгіні Даўгарукавай (жанатыя з 20 мая 1913 г.)<ref>{{Кніга|загаловак=Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest? Uzupełnienia i sprostowania. Warszawa: 1939, s. 62.}}</ref>. У верасні 1939 г. ён прымаў генерала Леанарда Скерскага з жонкай Наталляй і палкоўнікам Раймундам Бжазоўскім, з якімі паспрабаваў супрацьстаяць рабаванням і раскраданням маёмасці, учыненым саветамі і мясцовымі сялянамі [[Паход Чырвонай Арміі ў Заходнюю Беларусь і Заходнюю Украіну|пасля ўступлення]] [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Чырвонай Арміі]]. Станіслаў Давойна-Салагуб быў застрэлены 22 верасня 1939 г. а 7-й раніцы савецкім афіцэрам<ref>Апісанне абставінаў гібелі зафіскаванае ад непасрэдных сведкаў у Зёлаве 28.05.2002 у Archiwum Andrzeja Słowickiego, далёкага нашчадка герала.</ref>, а генерал Скерскі, відавочца злачынства, быў арыштаваны і зняволены ў [[Кобрын]]е па даносе, а затым перавезены ў лагер у Старабельску, дзе падзяліў трагічны лёс польскіх ваеннапалонных. У верасні 2008 года падчас эксгумацыі ў Кобрынскім раёне былі знойдзены парэшткі некалькіх дзясяткаў польскіх салдат, паліцэйскіх і мірных жыхароў, забітых саветамі ў 1939 годзе, у тым ліку генерала Станіслава Давойна-Саллагуба. Іх урачыстае пахаванне, на якім прысутнічалі ганаровыя вартавыя [[Узброеныя сілы Польшчы|Войска Польскага]] і паліцыі, адбылося 13 верасня 2008 года на могілках у [[Кобрын]]е. Цырымонію ўзначаліў біскуп Тадэвуш Плоскі, [[Палявы ардынарыят Войска Польскага|палявы ардынарый Войска Польскага]] == Ордэны і ўзнагароды == [[Файл:Stanisław Dowoyno-Sołłohub gen. bryg. kawaler VM.jpg|міні|Станіслаў Давойна Салагуб]] * Сярэбраны крыж [[Virtuti Militari|Ваеннага ордэна Virtuti Militari]] № 6701 — 10 мая 1922 г. * Двойчы [[Крыж Храбрых|Крыж Адвагі]], першы раз у 1921 г. * Залаты Крыж Заслугі — 10 лістапада 1928 г. * Памятны медаль вайны 1918—1921 гг. * Медаль Дзесятай гадавіны адноўленай незалежнасці * Афіцэр Ордэна Румынскай кароны (Румынія, 1922) * Ордэн «За выдатную службу» (Вялікабрытанія, 1922 г.) * Кавалер [[Ордэн Ганаровага легіёна|ордэна Ганаровага легіёна]] (Францыя, 1922) * Croix de Guerre (Францыя, 1922) * Медаль Перамогі («Médaille Interalliée») (дазвол кіраўніка дзяржавы ў 1921 г.) * Нішан-і-Іззат-і-Афганія (Ордэн Афганскай годнасці) == Зноскі == {{Крыніцы}} == Бібліяграфія == * {{Cite web|url=https://wbh.wp.mil.pl/pdfviewer/?f=/c/scans/KGiO/I_480_304.pdf|title=Stanisław Dowoyno-Sołłohub|website=[[Wojskowe Biuro Historyczne]]}} * {{Cite web|url=http://www.wbc.poznan.pl/publication/47164|title=Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych}} * Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923. * Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924. * Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928. * Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932. * Tadeusz Kryska-Karski, Stanisław Żurakowski: Generałowie Polski niepodległej. Warszawa: Editions Spotkania, 1991. * Piotr Stawecki: Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918—1939. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1994. ISBN 83-11-08262-6. * Mieczysław Bielski. ''Generałowie Odrodzonej Rzeczypospolitej'', tom II. Toruń: Oficyna Wydawnicza Turpress, 1996, s. 115—133. * Henryk Piotr Kosk: Generalicja polska. Popularny słownik biograficzny. T. 2: M-Ż. Pruszków: Oficyna Wydawnicza «Ajaks», 2001. ISBN 83-87103-81-0. * Zdzisław Nicman. Sołłohub (Dowoyno-Sołłohub) Stanisław (Sergiusz). ''[[Польскі біяграфічны слоўнік|Polski Słownik Biograficzny]]''. Warszawa — Kraków: [[Інстытут гісторыі Польскай акадэміі навук|Instytut Historii PAN]], 2001. Tom XL/3, z. 166, s. 323—325. {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Давойна-Салагуб Станіслаў}} [[Катэгорыя:Салагубы|Станіслаў Давойна]] [[Катэгорыя:Польская арыстакратыя]] [[Катэгорыя:Кавалеры ордэнаў Афганістана]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кіеве]] er7vh3rd4s3yce1xikyyoyxy7xd8l61 0 809295 5153537 5153312 2026-06-11T20:27:20Z JerzyKundrat 174 без патрэбы даваць назву кожнаму абзацу 5153537 wikitext text/x-wiki {{Асоба}} '''Аліна Аляксандраўна Харысава''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларуская грамадская дзеячка і палітолаг. З 2024 года з’яўляецца эксперткай [[Офіс Святланы Ціханоўскай|Офіса Святланы Ціханоўскай]] і членам [[Каардынацыйная рада (Беларусь)|Каардынацыйнай рады]]<ref name="EAPC bio">{{cite web|url=https://www.eapc.eu/become-a-member/current-members/belarus/alina-kharysava/|title=Alina Kharysava|publisher=The European Association of Political Consultants (EAPC)|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref><ref name="ReformReview">{{cite web|url=https://reform.news/en/alina-kharysava-initiates-review-of-her-conduct-after-protasevich-program-alleging-sbu-recruitment|title=Alina Kharysava Initiates Review of Her Conduct After Protasevich Program Alleging SBU Recruitment|date=2026-06-04|work=Reform.news|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref>. == Біяграфія == Атрымала вышэйшую адукацыю ў [[Мюнхенскі тэхнічны ўніверсітэт|Мюнхенскім тэхнічным універсітэце]] па спецыяльнасці «Палітычныя навукі». З’яўляецца членам Еўрапейскай асацыяцыі палітычных кансультантаў<ref name="EAPC bio" />. З 2023 года Харысава займае пасаду міжнароднага сакратара [[Задзіночанне беларускіх студэнтаў|Задзіночання беларускіх студэнтаў]]<ref name="EAPC bio" />. У 2024 годзе далучылася да каманды Офіса Святланы Ціханоўскай у якасці эксперткі па стратэгіі і аналітыцы, займаючыся распрацоўкай стратэгічных дакументаў і палітык для дэмакратычных сіл Беларусі<ref name="EAPC bio" />. Была абраная ў Каардынацыйную раду па спісе «Еўрапейскі выбар»<ref name="ReformReview" />. У лютым 2026 года выступіла сумадэратарам панэльнай дыскусіі на [[Мюнхенская канферэнцыя па бяспецы|Мюнхенскай канферэнцыі па бяспецы]]<ref name="MunichEvent">{{cite web|url=https://tsikhanouskaya.org/en/news/the-new-public-square-is-a-screen-rethinking-democracy-in-the-digital-sphere-side-event-at-the-munich-security-conference.html|title=“The New Public Square is a Screen: Rethinking Democracy in the Digital Sphere”: Side event at the Munich Security Conference|date=2026-02-15|publisher=Sviatlana Tsikhanouskaya|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref>. У рамках канферэнцыі таксама ўдзельнічала ў дыскусіях аб барацьбе з дэзінфармацыяй<ref name="Guardian">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2026/feb/26/friend-killed-reporting-marie-colvin|title=My friend was killed for telling you the truth. Now the powerful are even more desperate to silence us|last=di Giovanni|first=Janine|date=2026-02-26|work=[[The Guardian]]|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref>. У чэрвені 2026 года ў праграме [[Раман Дзмітрыевіч Пратасевіч|Рамана Пратасевіча]] «Без рэтушы» на тэлеканале [[СТБ]] былі апублікаваныя матэрыялы, паводле якіх Харысава нібыта была завербаваная [[Служба бяспекі Украіны|СБУ]] і перадавала закрытую інфармацыю за грошы. Насамрэч пад выглядам СБУ праходзіла аперацыя [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|КДБ Беларусі]]<ref name="UANews">{{cite web|url=https://ua.news/en/world/u-bilorusi-analitikiniu-tikhanovskoyi-zapidozrili-v-roboti-na-kdb-pid-vigliadom-spivpratsi-z-sbu|title=In Belarus, analysts have accused Tikhanovskaya of working for the KGB under the guise of cooperating with the SBU|date=2026-06-05|work=UA.NEWS|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref><ref name="BelsatTrap">{{cite web|url=https://en.belsat.eu/93655590/political-scientist-kharysava-intended-to-cooperate-with-ssu-but-fell-into-belarus-kgb-trap|title=Political scientist Kharysava intended to cooperate with SSU but fell into Belarus KGB trap|date=2026-06-05|work=[[Белсат]]|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref>. Харысава назвала інцыдэнт вынікам правакацыі і псіхалагічнага ціску<ref name="NashaNivaExplain">{{cite web|url=https://nashaniva.com/en/396879|title=Kharysava explains why she fell for the KGB provocation|date=2026-06-05|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref>. Паводле яе слоў, кантакт адбыўся ў перыяд цяжкай дэпрэсіі і пасля [[Дарожна-транспартнае здарэнне|ДТЗ]]<ref name="ReformReview" /><ref name="NashaNivaExplain" />. Дарадца [[Святлана Георгіеўна Ціханоўская|Святланы Ціханоўскай]] [[Франак Вячорка]] заявіў, што ўнутраная праверка не выявіла ўцечкі важнай інфармацыі<ref name="BelsatViachorka">{{cite web|url=https://en.belsat.eu/93719436/nothing-dramatic-was-passed-on-viachorka-reacts-to-leaked-data-scandal-involving-kharysava|title="Nothing dramatic was passed on": Viachorka reacts to leaked data scandal involving Kharysava|date=2026-06-09|work=[[Белсат]]|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref>. Харысава часова прыпыніла сваю дзейнасць у палітычных структурах і ініцыявала ўласную праверку, заявіўшы аб гатоўнасці прайсці паліграф<ref name="ReformReview" /><ref name="NashaNiva110">{{cite web|url=https://nashaniva.com/en/396856|title=Political scientist Alina Kharysavava agreed to cooperate with the SBU. It turned out to be the KGB|date=2026-06-04|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{DEFAULTSORT:Харысава, Аліна}} [[Катэгорыя:Палітолагі Беларусі]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Мюнхенскага тэхнічнага ўніверсітэта]] duyrbmog17sxamqktkah0ux9ilivzwl 5153538 5153537 2026-06-11T20:29:09Z JerzyKundrat 174 /* Біяграфія */ 5153538 wikitext text/x-wiki {{Асоба}} '''Аліна Аляксандраўна Харысава''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларуская грамадская дзеячка і палітолаг. З 2024 года з’яўляецца эксперткай [[Офіс Святланы Ціханоўскай|Офіса Святланы Ціханоўскай]] і членам [[Каардынацыйная рада (Беларусь)|Каардынацыйнай рады]]<ref name="EAPC bio">{{cite web|url=https://www.eapc.eu/become-a-member/current-members/belarus/alina-kharysava/|title=Alina Kharysava|publisher=The European Association of Political Consultants (EAPC)|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref><ref name="ReformReview">{{cite web|url=https://reform.news/en/alina-kharysava-initiates-review-of-her-conduct-after-protasevich-program-alleging-sbu-recruitment|title=Alina Kharysava Initiates Review of Her Conduct After Protasevich Program Alleging SBU Recruitment|date=2026-06-04|work=Reform.news|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref>. == Біяграфія == Нарадзілася ў 2002 годзе ў в. [[Плянта (Салігорскі раён)]]. Атрымала вышэйшую адукацыю ў [[Мюнхенскі тэхнічны ўніверсітэт|Мюнхенскім тэхнічным універсітэце]] па спецыяльнасці «Палітычныя навукі». З’яўляецца членам Еўрапейскай асацыяцыі палітычных кансультантаў<ref name="EAPC bio" />. З 2023 года Харысава займае пасаду міжнароднага сакратара [[Задзіночанне беларускіх студэнтаў|Задзіночання беларускіх студэнтаў]]<ref name="EAPC bio" />. У 2024 годзе далучылася да каманды Офіса Святланы Ціханоўскай у якасці эксперткі па стратэгіі і аналітыцы, займаючыся распрацоўкай стратэгічных дакументаў і палітык для дэмакратычных сіл Беларусі<ref name="EAPC bio" />. Была абраная ў Каардынацыйную раду па спісе «Еўрапейскі выбар»<ref name="ReformReview" />. У лютым 2026 года выступіла сумадэратарам панэльнай дыскусіі на [[Мюнхенская канферэнцыя па бяспецы|Мюнхенскай канферэнцыі па бяспецы]]<ref name="MunichEvent">{{cite web|url=https://tsikhanouskaya.org/en/news/the-new-public-square-is-a-screen-rethinking-democracy-in-the-digital-sphere-side-event-at-the-munich-security-conference.html|title=“The New Public Square is a Screen: Rethinking Democracy in the Digital Sphere”: Side event at the Munich Security Conference|date=2026-02-15|publisher=Sviatlana Tsikhanouskaya|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref>. У рамках канферэнцыі таксама ўдзельнічала ў дыскусіях аб барацьбе з дэзінфармацыяй<ref name="Guardian">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2026/feb/26/friend-killed-reporting-marie-colvin|title=My friend was killed for telling you the truth. Now the powerful are even more desperate to silence us|last=di Giovanni|first=Janine|date=2026-02-26|work=[[The Guardian]]|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref>. У чэрвені 2026 года [[Раман Дзмітрыевіч Пратасевіч|Раман Пратасевіч]] апублікаваў матэрыялы, паводле якіх Харысава нібыта была завербаваная [[Служба бяспекі Украіны|СБУ]] і перадавала закрытую інфармацыю за грошы. Насамрэч пад выглядам СБУ праходзіла аперацыя [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|КДБ Беларусі]]<ref name="UANews">{{cite web|url=https://ua.news/en/world/u-bilorusi-analitikiniu-tikhanovskoyi-zapidozrili-v-roboti-na-kdb-pid-vigliadom-spivpratsi-z-sbu|title=In Belarus, analysts have accused Tikhanovskaya of working for the KGB under the guise of cooperating with the SBU|date=2026-06-05|work=UA.NEWS|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref><ref name="BelsatTrap">{{cite web|url=https://en.belsat.eu/93655590/political-scientist-kharysava-intended-to-cooperate-with-ssu-but-fell-into-belarus-kgb-trap|title=Political scientist Kharysava intended to cooperate with SSU but fell into Belarus KGB trap|date=2026-06-05|work=[[Белсат]]|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref>. Харысава назвала інцыдэнт вынікам правакацыі і псіхалагічнага ціску<ref name="NashaNivaExplain">{{cite web|url=https://nashaniva.com/en/396879|title=Kharysava explains why she fell for the KGB provocation|date=2026-06-05|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref>. Паводле яе слоў, кантакт адбыўся ў перыяд цяжкай дэпрэсіі і пасля [[Дарожна-транспартнае здарэнне|ДТЗ]]<ref name="ReformReview" /><ref name="NashaNivaExplain" />. Дарадца [[Святлана Георгіеўна Ціханоўская|Святланы Ціханоўскай]] [[Франак Вячорка]] заявіў, што ўнутраная праверка не выявіла ўцечкі важнай інфармацыі<ref name="BelsatViachorka">{{cite web|url=https://en.belsat.eu/93719436/nothing-dramatic-was-passed-on-viachorka-reacts-to-leaked-data-scandal-involving-kharysava|title="Nothing dramatic was passed on": Viachorka reacts to leaked data scandal involving Kharysava|date=2026-06-09|work=[[Белсат]]|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref>. Харысава часова прыпыніла сваю дзейнасць у палітычных структурах і ініцыявала ўласную праверку, заявіўшы аб гатоўнасці прайсці паліграф<ref name="ReformReview" /><ref name="NashaNiva110">{{cite web|url=https://nashaniva.com/en/396856|title=Political scientist Alina Kharysavava agreed to cooperate with the SBU. It turned out to be the KGB|date=2026-06-04|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{DEFAULTSORT:Харысава, Аліна}} [[Катэгорыя:Палітолагі Беларусі]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Мюнхенскага тэхнічнага ўніверсітэта]] faaqnellv90xvrmnkcov1c4ezxompae 5153539 5153538 2026-06-11T20:29:52Z JerzyKundrat 174 /* Біяграфія */ 5153539 wikitext text/x-wiki {{Асоба}} '''Аліна Аляксандраўна Харысава''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларуская грамадская дзеячка і палітолаг. З 2024 года з’яўляецца эксперткай [[Офіс Святланы Ціханоўскай|Офіса Святланы Ціханоўскай]] і членам [[Каардынацыйная рада (Беларусь)|Каардынацыйнай рады]]<ref name="EAPC bio">{{cite web|url=https://www.eapc.eu/become-a-member/current-members/belarus/alina-kharysava/|title=Alina Kharysava|publisher=The European Association of Political Consultants (EAPC)|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref><ref name="ReformReview">{{cite web|url=https://reform.news/en/alina-kharysava-initiates-review-of-her-conduct-after-protasevich-program-alleging-sbu-recruitment|title=Alina Kharysava Initiates Review of Her Conduct After Protasevich Program Alleging SBU Recruitment|date=2026-06-04|work=Reform.news|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref>. == Біяграфія == Нарадзілася ў 2002 годзе ў в. [[Плянта (Салігорскі раён)]]. Атрымала вышэйшую адукацыю ў [[Мюнхенскі тэхнічны ўніверсітэт|Мюнхенскім тэхнічным універсітэце]] па спецыяльнасці «Палітычныя навукі». З’яўляецца членам Еўрапейскай асацыяцыі палітычных кансультантаў<ref name="EAPC bio" />. З 2023 года Харысава займае пасаду міжнароднага сакратара [[Задзіночанне беларускіх студэнтаў|Задзіночання беларускіх студэнтаў]]<ref name="EAPC bio" />. У 2024 годзе далучылася да каманды Офіса Святланы Ціханоўскай у якасці эксперткі па стратэгіі і аналітыцы, займаючыся распрацоўкай стратэгічных дакументаў і палітык для дэмакратычных сіл Беларусі<ref name="EAPC bio" />. Была абраная ў Каардынацыйную раду па спісе «Еўрапейскі выбар»<ref name="ReformReview" />. У лютым 2026 года выступіла сумадэратарам панэльнай дыскусіі на [[Мюнхенская канферэнцыя па бяспецы|Мюнхенскай канферэнцыі па бяспецы]]<ref name="MunichEvent">{{cite web|url=https://tsikhanouskaya.org/en/news/the-new-public-square-is-a-screen-rethinking-democracy-in-the-digital-sphere-side-event-at-the-munich-security-conference.html|title=“The New Public Square is a Screen: Rethinking Democracy in the Digital Sphere”: Side event at the Munich Security Conference|date=2026-02-15|publisher=Sviatlana Tsikhanouskaya|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref>. У рамках канферэнцыі таксама ўдзельнічала ў дыскусіях аб барацьбе з дэзінфармацыяй<ref name="Guardian">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2026/feb/26/friend-killed-reporting-marie-colvin|title=My friend was killed for telling you the truth. Now the powerful are even more desperate to silence us|last=di Giovanni|first=Janine|date=2026-02-26|work=[[The Guardian]]|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref>. У чэрвені 2026 года [[Раман Дзмітрыевіч Пратасевіч|Раман Пратасевіч]] апублікаваў матэрыялы, паводле якіх Харысава нібыта была завербаваная [[Служба бяспекі Украіны|СБУ]] і перадавала закрытую інфармацыю за грошы. Насамрэч пад выглядам СБУ праходзіла аперацыя [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|КДБ Беларусі]]<ref name="UANews">{{cite web|url=https://ua.news/en/world/u-bilorusi-analitikiniu-tikhanovskoyi-zapidozrili-v-roboti-na-kdb-pid-vigliadom-spivpratsi-z-sbu|title=In Belarus, analysts have accused Tikhanovskaya of working for the KGB under the guise of cooperating with the SBU|date=2026-06-05|work=UA.NEWS|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref><ref name="BelsatTrap">{{cite web|url=https://en.belsat.eu/93655590/political-scientist-kharysava-intended-to-cooperate-with-ssu-but-fell-into-belarus-kgb-trap|title=Political scientist Kharysava intended to cooperate with SSU but fell into Belarus KGB trap|date=2026-06-05|work=[[Белсат]]|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref>. Харысава назвала інцыдэнт вынікам правакацыі і псіхалагічнага ціску<ref name="NashaNivaExplain">{{cite web|url=https://nashaniva.com/en/396879|title=Kharysava explains why she fell for the KGB provocation|date=2026-06-05|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref>. Паводле яе слоў, кантакт адбыўся ў перыяд цяжкай дэпрэсіі і пасля [[Дарожна-транспартнае здарэнне|ДТЗ]]<ref name="ReformReview" /><ref name="NashaNivaExplain" />. Дарадца [[Святлана Георгіеўна Ціханоўская|Святланы Ціханоўскай]] [[Франак Вячорка]] заявіў, што ўнутраная праверка не выявіла ўцечкі важнай інфармацыі<ref name="BelsatViachorka">{{cite web|url=https://en.belsat.eu/93719436/nothing-dramatic-was-passed-on-viachorka-reacts-to-leaked-data-scandal-involving-kharysava|title="Nothing dramatic was passed on": Viachorka reacts to leaked data scandal involving Kharysava|date=2026-06-09|work=[[Белсат]]|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref>. Харысава часова прыпыніла сваю дзейнасць у палітычных структурах і ініцыявала ўласную праверку, заявіўшы аб гатоўнасці прайсці паліграф<ref name="ReformReview" /><ref name="NashaNiva110">{{cite web|url=https://nashaniva.com/en/396856|title=Political scientist Alina Kharysavava agreed to cooperate with the SBU. It turned out to be the KGB|date=2026-06-04|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{DEFAULTSORT:Харысава, Аліна}} [[Катэгорыя:Палітолагі Беларусі]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Мюнхенскага тэхнічнага ўніверсітэта]] qb9l9ot8eeq8onog2eyiztjd7k17as6 5153617 5153539 2026-06-12T10:00:42Z MocnyDuham 99818 шаблон ВС 5153617 wikitext text/x-wiki {{Асоба}} '''Аліна Аляксандраўна Харысава''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларуская грамадская дзеячка і палітолаг. З 2024 года з’яўляецца эксперткай [[Офіс Святланы Ціханоўскай|Офіса Святланы Ціханоўскай]] і членам [[Каардынацыйная рада (Беларусь)|Каардынацыйнай рады]]<ref name="EAPC bio">{{cite web|url=https://www.eapc.eu/become-a-member/current-members/belarus/alina-kharysava/|title=Alina Kharysava|publisher=The European Association of Political Consultants (EAPC)|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref><ref name="ReformReview">{{cite web|url=https://reform.news/en/alina-kharysava-initiates-review-of-her-conduct-after-protasevich-program-alleging-sbu-recruitment|title=Alina Kharysava Initiates Review of Her Conduct After Protasevich Program Alleging SBU Recruitment|date=2026-06-04|work=Reform.news|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref>. == Біяграфія == Нарадзілася ў 2002 годзе ў в. [[Плянта (Салігорскі раён)]]. Атрымала вышэйшую адукацыю ў [[Мюнхенскі тэхнічны ўніверсітэт|Мюнхенскім тэхнічным універсітэце]] па спецыяльнасці «Палітычныя навукі». З’яўляецца членам Еўрапейскай асацыяцыі палітычных кансультантаў<ref name="EAPC bio" />. З 2023 года Харысава займае пасаду міжнароднага сакратара [[Задзіночанне беларускіх студэнтаў|Задзіночання беларускіх студэнтаў]]<ref name="EAPC bio" />. У 2024 годзе далучылася да каманды Офіса Святланы Ціханоўскай у якасці эксперткі па стратэгіі і аналітыцы, займаючыся распрацоўкай стратэгічных дакументаў і палітык для дэмакратычных сіл Беларусі<ref name="EAPC bio" />. Была абраная ў Каардынацыйную раду па спісе «Еўрапейскі выбар»<ref name="ReformReview" />. У лютым 2026 года выступіла сумадэратарам панэльнай дыскусіі на [[Мюнхенская канферэнцыя па бяспецы|Мюнхенскай канферэнцыі па бяспецы]]<ref name="MunichEvent">{{cite web|url=https://tsikhanouskaya.org/en/news/the-new-public-square-is-a-screen-rethinking-democracy-in-the-digital-sphere-side-event-at-the-munich-security-conference.html|title=“The New Public Square is a Screen: Rethinking Democracy in the Digital Sphere”: Side event at the Munich Security Conference|date=2026-02-15|publisher=Sviatlana Tsikhanouskaya|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref>. У рамках канферэнцыі таксама ўдзельнічала ў дыскусіях аб барацьбе з дэзінфармацыяй<ref name="Guardian">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2026/feb/26/friend-killed-reporting-marie-colvin|title=My friend was killed for telling you the truth. Now the powerful are even more desperate to silence us|last=di Giovanni|first=Janine|date=2026-02-26|work=[[The Guardian]]|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref>. У чэрвені 2026 года [[Раман Дзмітрыевіч Пратасевіч|Раман Пратасевіч]] апублікаваў матэрыялы, паводле якіх Харысава нібыта была завербаваная [[Служба бяспекі Украіны|СБУ]] і перадавала закрытую інфармацыю за грошы. Насамрэч пад выглядам СБУ праходзіла аперацыя [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|КДБ Беларусі]]<ref name="UANews">{{cite web|url=https://ua.news/en/world/u-bilorusi-analitikiniu-tikhanovskoyi-zapidozrili-v-roboti-na-kdb-pid-vigliadom-spivpratsi-z-sbu|title=In Belarus, analysts have accused Tikhanovskaya of working for the KGB under the guise of cooperating with the SBU|date=2026-06-05|work=UA.NEWS|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref><ref name="BelsatTrap">{{cite web|url=https://en.belsat.eu/93655590/political-scientist-kharysava-intended-to-cooperate-with-ssu-but-fell-into-belarus-kgb-trap|title=Political scientist Kharysava intended to cooperate with SSU but fell into Belarus KGB trap|date=2026-06-05|work=[[Белсат]]|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref>. Харысава назвала інцыдэнт вынікам правакацыі і псіхалагічнага ціску<ref name="NashaNivaExplain">{{cite web|url=https://nashaniva.com/en/396879|title=Kharysava explains why she fell for the KGB provocation|date=2026-06-05|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref>. Паводле яе слоў, кантакт адбыўся ў перыяд цяжкай дэпрэсіі і пасля [[Дарожна-транспартнае здарэнне|ДТЗ]]<ref name="ReformReview" /><ref name="NashaNivaExplain" />. Дарадца [[Святлана Георгіеўна Ціханоўская|Святланы Ціханоўскай]] [[Франак Вячорка]] заявіў, што ўнутраная праверка не выявіла ўцечкі важнай інфармацыі<ref name="BelsatViachorka">{{cite web|url=https://en.belsat.eu/93719436/nothing-dramatic-was-passed-on-viachorka-reacts-to-leaked-data-scandal-involving-kharysava|title="Nothing dramatic was passed on": Viachorka reacts to leaked data scandal involving Kharysava|date=2026-06-09|work=[[Белсат]]|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref>. Харысава часова прыпыніла сваю дзейнасць у палітычных структурах і ініцыявала ўласную праверку, заявіўшы аб гатоўнасці прайсці паліграф<ref name="ReformReview" /><ref name="NashaNiva110">{{cite web|url=https://nashaniva.com/en/396856|title=Political scientist Alina Kharysavava agreed to cooperate with the SBU. It turned out to be the KGB|date=2026-06-04|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|language=en|access-date=2026-06-11}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{ВС}} {{DEFAULTSORT:Харысава, Аліна}} [[Катэгорыя:Палітолагі Беларусі]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Мюнхенскага тэхнічнага ўніверсітэта]] 8b9mwmza8gwav7rvvpa3kha389wdada 4 809298 5153449 5153354 2026-06-11T14:05:05Z Plaga med 116903 5153449 wikitext text/x-wiki {{Планаванае правіла}} {{Сцісла|Фармальнае апісанне механізму блакіровак, падстаў і пажаданых практык яго выкарыстання}} '''Блакіроўка''' — гэта механізм, з дапамогай якога [[Вікіпедыя:Адміністратары|адміністратары]] тэхнічна абмяжоўваюць магчымасці ўдзельнікаў рэдагаваць старонкі Вікіпедыі. Блакіроўка можа прымяняцца да ўліковых запісаў, IP адраса або шэрагу IP адрасоў; на акрэслены тэрмін або назаўжды; для ўсіх старонак Вікіпедыі або для пэўнага шэрагу старонак. Блакіроўка прымяняецца для прадухілення разбуральнай дзейнасці і прычынення шкоды праекту. Блакіроўка не павінна прымяняцца як пакаранне за былыя паводзіны. Блакіроўка не павінна прымяняцца, пакуль да ўдзельніка выразна не даведзена, што яго паводзіны прыносяць шкоду праекту — за выключэннем асобных выпадкаў, такіх як відавочны вандалізм. Блакіроўка датычыцца канкрэтнай асобы і забараняе ёй рэдагаваць старонкі Вікіпедыі пад іншым уліковым запісам або ананімна. Пры выяўленні абыходу блакіроўкі іншыя выкарыстаныя ўліковыя запісы таксама будуць заблакаваныя. Заблакаваны ўдзельнік мае магчымасць працягваць чытаць Вікіпедыю, аднак не можа рэдагаваць старонак, якіх тычыцца блакіроўка. Пры поўнай блакіроўцы ўдзельнік можа рэдагаваць толькі ўласную старонку размоў. Кожны ўдзельнік можа паведаміць адміністратарам пра шкодную дзейнасць на старонцы [[Вікіпедыя:Запыты да адміністратараў]]. Канчатковае рашэнне аб неабходнасці і тэрміне блакіроўкі прымае адміністратар. Заблакаваны ўдзельнік можа звярнуцца з просьбай зняць блакіроўку або стварыць апеляцыю на блакіроўку. == Падставы для блакіроўкі == Блакіроўка павінна ўжывацца выключна для абмежавання шкоднай дзейнасці ўдзельніка і прадухілення аналагічных паводзін у будучыні. Блакіроўка не павінна ўжывацца пакуль да ўдзельніка выразна не данесена недапушчальнасць яго паводзін. Блакіроўка не павінна выкарыстоўвацца як пакаранне за былыя паводзіны, калі такія паводзіны больш не назіраюцца. Ніжэй пералічаны магчымыя падставы для блакіроўкі. ==== Абарона правоў і гарантыя бяспекі Фонду Вікімедыя, іншых удзельнікаў або грамадскасці ==== Блакіроўка можа быць адказам на: * [[Вікіпедыя:Недапушчальнасць абраз, пагроз і агрэсіі|асабістыя абразы, напады персанальнага характару]] * персанальныя, прафесійныя або юрыдычныя пагрозы (у тым ліку па-за межамі Вікіпедыі) * дзеянні, якія ставяць іншых удзельнікаў у небяспечнае становішча (у тым ліку падвяргаюць пагрозе пераследу з боку ўрада, працадаўцы або іншых асоб) * раскрыццё персанальнай інфармацыі (незалежна ад таго, з’яўляецца гэтая інфармацыя дакладнай ці не) * кампраметацыю ўліковага запісу — калі ёсць абгрунтаваныя падставы меркаваць, што ўліковы запіс выкарыстоўваецца або можа быць выкарыстаны іншай асобай ==== Прадухіленне шкодных дзеянняў адносна артыкулаў і супольнасці Вікіпедыі ==== Удзельнік можа быць заблакаваны, калі яго паводзіны перашкаджаюць развіццю праекта, калегіяльнай працы, ствараюць канфліктную атмасферу і напружанасць. Блакіроўка можа быць адказам на: * [[Вікіпедыя:Вандалізм|вандалізм]] * відавочныя [[Вікіпедыя:Этычныя паводзіны|неэтычныя паводзіны]] * пераслед іншых удзельнікаў * рэкламны спам * зламыснае парушэнне правіл (напрыклад, парушэнне [[Вікіпедыя:Правіла трох адкатаў]] або [[Вікіпедыя:Вайна правак]]) ==== Раней заблакаваны ўдзельнік абыходзіць блакіроўку з выкарыстаннем іншага ўліковага запісу або ананімна ==== ==== Дзейнасць удзельніка відавочна накіравана на дасягненне асабістых мэт, а не стварэнне энцыклапедыі ==== Блакіроўка можа быць адказам на: * стварэнне артыкулаў на тэмы, [[Вікіпедыя:Аўтабіяграфія|звязаныя з удзельнікам]], з рэкламнымі мэтамі * відавочныя і працяглыя дэструктыўныя паводзіны, у тым ліку прасоўванне або дыскрэдытацыя [[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|пэўных поглядаў]], асоб, арганізацый або прадуктаў * праўкі, адзіная мэта якіх — уразіць<!--двусэнсоўнае слова--> або пазабаўляць каго-небудзь па-за Вікіпедыяй * выкарыстанне Вікіпедыі як [[Вікіпедыя:Чым не з’яўляецца Вікіпедыя#Вікіпедыя — не поле бітвы|поля бітвы]]: сталыя [[Вікіпедыя:Недапушчальнасць абраз, пагроз і агрэсіі|агрэсіўныя паводзіны]], напады на іншых удзельнікаў, спрэчкі толькі дзеля спрэчак * несумленныя паводзіны і маніпуляцыі правіламі * відавочнае пазбяганне сумеснай працы і пошуку [[Вікіпедыя:Кансэнсус|кансэнсусу]] з удзельнікамі == Запыты на блакіроўку == Кожны ўдзельнік можа паведаміць аб шкоднай дзейнасці і запрасіць адміністратараў заблакаваць уліковы запіс або IP адрас на старонцы [[Вікіпедыя:Запыты да адміністратараў]]. Канчатковае рашэнне аб неабходнасці і тэрміне блакіроўкі прымае адміністратар. У спрэчных выпадках рэкамендуецца абмеркаванне паміж некалькімі адміністратарамі. == Парадак блакіроўкі == Перад тым, як заблакаваць удзельніка, адміністратар павінен ацаніць, ці блакіроўка насамрэч неабходная ў гэтай сітуацыі, і перш за ўсё выразна данесці да ўдзельніка, што яго паводзіны прыносяць шкоду праекту. [[Вікіпедыя:Зыходзьце з сумленнасці ўдзельнікаў]] — фундаментальны прынцып Вікіпедыі, у першую чаргу неабходна трактаваць паводзіны як памылковыя, а не зламысныя. Рэкамендуецца звярнуцца да ўдзельніка на яго старонцы размоў і папярэдзіць, што яго дзеянні парушаюць правілы супольнасці. У сітуацыях, якія патрабуюць неадкладных дзеянняў (напрыклад, відавочны вандалізм, абразлівая назва ўліковага запісу, абыход блакіроўкі або дзеянні, якія прывялі да небяспекі іншых удзельнікаў), адміністратар не абавязаны папярэджваць аб блакіроўцы, пасля блакіроўкі неабходна зрабіць усё магчымае для змяншэння патэнцыяльных наступстваў шкоднай дзейнасці: адкаціць праўкі і, пры неабходнасці, скрыць іх. У спрэчных выпадках (напрыклад, доўгатэрміновая або бестэрміновая блакіроўка ўдзельніка са значным карысным ўкладам) рэкамендуецца абмеркаванне блакіроўкі некалькімі адміністратарамі. Адміністратар павінен пазбягаць блакіровак удзельніка, калі ён з’яўляецца бокам канфлікту з гэтым удзельнікам — у гэтым выпадку рэкамендуецца звярнуцца да іншых адміністратараў. Аднак, выключэннем з гэтага правіла з’яўляюцца сітуацыі, калі ўдзельнік знарок правакуе канфлікты з адміністратарамі або калі яго дэструктыўнасць з’яўляецца відавочнай і бясспрэчнай. Калі ўдзельнік працягвае недапушчальныя паводзіны і рашэнне аб блакіроўцы прынятае, адміністратар павінен дакладна растлумачыць удзельніку прычыну блакіроўкі. На старонцы размоў удзельніка адміністратар павінен пакінуць каментарый з наступнымі элементамі: * спасылка на праўкі ўдзельніка, якія трактуюцца як парушэнне правіл * выразнае акрэсленне парушаных правіл * тэрмін блакіроўкі Тэрмін блакіроўкі павінен быць выбраны так, каб паменшыць імавернасць далейшых шкодных паводзін. Адміністратар павінен ацаніць ступень шкоднасці, рэгулярнасць, сістэматычнасць і зламыснасць парушэнняў. Для асобных інцыдэнтаў звычайна выбіраецца тэрмін у адзін дзень ці некалькі дзён, тэрмін падаўжаецца пры паўторных шкодных паводзінах. Доўгія тэрміны блакіроўкі звычайна павінны выкарыстоўвацца ў выпадках, калі шматразовыя кароткія тэрміны блакіроўкі не прывялі да змен у паводзінах удзельніка. Выключэннем з гэтага правіла з’яўляюцца сітуацыі, калі дэструктыўнасць удзельніка з’яўляецца відавочнай і бясспрэчнай. Бестэрміновая блакіроўка прымяняецца пры відавочнай і бясспрэчнай дэструктыўнасці ўдзельніка. Не рэкамендуецца прымяняць бестэрміновую блакіроўку без абмеркавання з іншымі адміністратарамі пры наяўнасці значнага карыснага ўклада ўдзельніка. == Разблакіроўка == Заблакіраваны ўдзельнік у агульным выпадку мае магчымасць рэдагаваць уласную старонку і звяртацца да іншых удзельнікаў на ёй. У выпадку, калі заблакіраваны ўдзельнік прызнае прычыну блакіроўкі, ён можа на ўласнай старонцы звярнуцца да адміністратара, які яго заблакіраваў, з просьбай аб разблакіроўцы. Просьба аб разблакіроўцы павінна змяшчаць абяцанне не паўтараць дзеянняў, якія прывялі да блакіроўкі. У такім выпадку адміністратар можа скасаваць блакіроўку або зменшыць тэрмін яе дзеяння. У выпадку, калі заблакіраваны ўдзельнік не згодны з прычынай блакіроўкі або лічыць блакіроўку несуразмернай, ён можа на ўласнай старонцы звярнуцца да [[Вікіпедыя:Адміністратары#Пералік адміністратараў|іншых адміністратараў]] з просьбай аб пераглядзе сітуацыі. Канчатковае рашэнне аб скасаванні блакіроўкі або змяненні тэрміну яе дзеяння павінна прымацца з удзелам адміністратара, які ініцыяваў блакіроўку. Пры адсутнасці кансэнсусу паміж адміністратарам, які разглядае апеляцыю, і адміністратарам, які ініцыяваў блакіроўку, канчатковае рашэнне аб разблакіроўцы павінна быць прынята на старонцы [[Вікіпедыя:Запыты да адміністратараў]] з удзелам іншых адміністратараў. == Гл. таксама == * [[:en:Wikipedia:Blocking policy]] * [[:ru:Википедия:Блокировки]] 34xuefowiae3ot8uim95pd8ntx4dw97 0 809304 5153659 5153382 2026-06-12T11:28:28Z DobryBrat 5701 DobryBrat перанёс старонку [[Сокольское (Нижегородская область)]] у [[Сакольскае (Ніжагародская вобласць)]] не пакінуўшы перасылкі: Назва з памылкай правапісу 5153382 wikitext text/x-wiki {{хв}} Сакольскае — [[Пасёлак гарадскога тыпу|рабочы пасёлак]] у [[Ніжагародская вобласць|Ніжагародскай вобласці]] [[Расія|Расіі]]. Адміністрацыйны цэнтр Сакольскага раёна і муніцыпальнага ўтварэння [[Гарадская акруга (Расія)|гарадской акругі]] ''Сакольскі'' <ref name="nnov-gpd_np-register_text">{{Cite web|url=https://gpd.government-nnov.ru/documents/active/3355/|title=Об утверждении Реестра административно-территориальных образований, городских и сельских населённых пунктов Нижегородской области|date=2021-01-18|publisher=Правительство Нижегородской области (''официальный сайт'')|archive-url=https://web.archive.org/web/20211106224644/https://gpd.government-nnov.ru/documents/active/3355/|archive-date=2021-11-06|access-date=2021-11-06|url-status=live}}</ref> <ref name="nobl_ru_karta-oblasti">{{Cite web|url=https://nobl.ru/nizhegorodskaya-oblast/karta-oblasti/|title=Нижегородская область: Правительство Нижегородской области (''официальный сайт'')|date=2023-05-23|archive-url=http://web.archive.org/web/20230802213853/https://nobl.ru/nizhegorodskaya-oblast/karta-oblasti/|archive-date=2023-08-02|access-date=2023-12-07|url-status=live}}</ref> . Размешчаны на левым беразе [[Волга|ракі Волгі]] ( [[Горкаўскае вадасховішча]] ). З'яўляецца прыстанню. Гістарычнае гандлёвае сяло, у мінулым вядомае суднабудаўнічым промыслам і кірмашамі. Уваходзіць у спіс гістарычных населеных мясцін Ніжагародскай вобласці. 50k8fna0rtvajiy5ox1ppfeekzbv9pj 5153664 5153659 2026-06-12T11:45:44Z DobryBrat 5701 афармленне, дапаўненне, вікіфікацыя, катэгорыя 5153664 wikitext text/x-wiki {{НП-Расія}} '''Сакольскае''' ({{lang-ru|Сокольское}}) — [[рабочы пасёлак]] у [[Ніжагародская вобласць|Ніжагародскай вобласці]] [[Расія|Расіі]]. Адміністрацыйны цэнтр [[Сакольскі раён (Ніжагародская вобласць)|Сакольскага раёна]] і муніцыпальнага ўтварэння [[Гарадская акруга (Расія)|гарадской акругі]] Сакольскі<ref name="nnov">{{Cite web|url=https://gpd.government-nnov.ru/documents/active/3355/|title=Об утверждении Реестра административно-территориальных образований, городских и сельских населённых пунктов Нижегородской области|date=2021-01-18|publisher=Правительство Нижегородской области (''официальный сайт'')|archive-url=https://web.archive.org/web/20211106224644/https://gpd.government-nnov.ru/documents/active/3355/|archive-date=2021-11-06|access-date=2026-06-12|url-status=live}}</ref>. Размешчаны на левым беразе ракі [[Волга]] ([[Горкаўскае вадасховішча]]). З’яўляецца прыстанню. Гістарычнае гандлёвае сяло, у мінулым вядомае суднабудаўнічым промыслам і кірмашамі. Уваходзіць у спіс гістарычных населеных мясцін Ніжагародскай вобласці. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * Леднев А. М. На Сокольских горах. — Н. Новгород: БИКАР, 2015. — 178 с. * Списки населенных мест Российской империи, составленные и издаваемые Центральным статистическим комитетом Министерства внутренних дел. — СПб. : изд. Центр. стат. ком. Мин. внутр. дел, 1861—1885. [Вып. 18] : Костромская губерния : … по сведениям 1870-72 годов / обраб. ст. ред. М. Раевским. — 1877. == Спасылкі == {{Commons}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Ніжагародскай вобласці]] lnj8eeyyy9h7ppkt99wh7stnkz4zrs2 0 809306 5153390 2026-06-11T12:04:13Z Feeleman 163471 Створана перакладам старонкі «[[:en:Special:Redirect/revision/1358736175|Project Hail Mary (film)]]» 5153390 wikitext text/x-wiki {{Фільм|рэжысёр=|прадзюсар=|мова=}} «'''Праект “Аве Марыя”'''» ({{Lang-en|Project Hail Mary}}) — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|амерыканскі]] [[Кінафантастыка|навукова-фантастычны]] [[Камедыя|камедыйны]] [[фільм]] 2026 года, зняты [[Філ Лорд|Філам Лордам]] і [[Крыстафер Мілер|Крыстаферам Мілерам]] паводле [[Сцэнарый|сцэнарыя]] [[Дру Годард|Дру Годарда]], заснаванага на [[Праект «Авэ Марыя»|аднайменным рамане 2021 года]] [[Эндзі Уір|Эндзі Уіра]]<ref name=":0">{{Cite web|lang=en|url=https://www.imdb.com/title/tt12042730/|title=Project Hail Mary {{!}} Main|website=www.imdb.com|access-date=2026-06-11}}</ref>. Фільм расказвае пра Райленда Грэйса, настаўніка сярэдняй школы, які прачынаецца на борце міжзоркавага касмічнага карабля, [[Амнезія|не памятаючы]], як там апынуўся<ref name=":0" />. Праца над фільмам пачалася ў 2020 годзе, яшчэ да публікацыі рамана<ref name=":1">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2020/03/andy-weir-ryan-gosling-the-hail-mary-mgm-movie-deal-the-martian-science-fiction-novel-1202894336/|title=MGM In Exclusive Talks for Hot Andy Weir Sci-Fi Novel ‘Project Hail Mary,’ Ryan Gosling Attached To Star & Produce|first=Mike Fleming|last=Jr|website=Deadline|date=2020-03-27|access-date=2026-06-11}}</ref>. Здымкі праходзілі на працягу 2024 года ў [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]]. Усе сцэны на борце касмічнага карабля «Авэ Марыя» здымаліся на сапраўдных дэкарацыях, спецыяльна пабудаваных для фільма<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://variety.com/2020/film/news/phil-lord-chris-miller-ryan-gosling-astronaut-movie-1234607851/|title=Phil Lord and Chris Miller to Direct Ryan Gosling Astronaut Film (EXCLUSIVE)|author=Justin Kroll|access-date=2026-06-11}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2022/tv/news/amazon-mgm-merger-close-1235207852/|title=Amazon Closes $8.5 Billion Acquisition of MGM|first=Jennifer|last=Maas|website=Variety|date=2022-03-17|access-date=2026-06-11}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.thewrap.com/greig-fraser-project-hail-mary-ryan-gosling-movie/|title=‘Dune’ Cinematographer Greig Fraser to Shoot Phil Lord and Chris Miller’s ‘Project Hail Mary’|first=Adam|last=Chitwood|website=TheWrap|date=2024-06-03|access-date=2026-06-11}}</ref>. Прэм'ера фільма адбылася ў [[Лондан|Лондане]] 9 сакавіка 2026 года і выйшаў у пракат у [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] праз [[Amazon MGM Studios]] 20 сакавіка; у іншых краінах дыстрыбуцыяй займалася [[Sony Pictures Releasing International]]<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.forbes.com/sites/monicamercuri/2026/05/12/project-hail-mary-is-now-streaming-watch-ryan-goslings-sci-fi-blockbuster-at-home/|title=‘Project Hail Mary’ Is Now Streaming—How To Watch Ryan Gosling’s Sci-Fi Blockbuster At Home|first=Monica|last=Mercuri|website=Forbes|access-date=2026-06-11}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.mediaplaynews.com/amazons-project-hail-mary-set-to-begin-streaming-on-mgm-plus-june-18/|title=Amazon's 'Project Hail Mary' Set to Begin Streaming on MGM+ June 18|first=Erik|last=Gruenwedel|website=Media Play News|date=2026-06-10|access-date=2026-06-11}}</ref>. Фільм сабраў шмат станоўчых водгукаў ад крытыкаў і 681 мільён долараў па ўсім свеце, заняўшы, такім чынам, трэцяе месца сярод [[2026 год у гісторыі кіно|найбольш прыбытковых фільмаў 2026 года]]<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.rottentomatoes.com/m/project_hail_mary|title=Project Hail Mary {{!}} Rotten Tomatoes|website=www.rottentomatoes.com|access-date=2026-06-11}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.metacritic.com/movie/project-hail-mary/|title=Project Hail Mary Reviews - Metacritic|website=www.metacritic.com|access-date=2026-06-11}}</ref>. З тых часоў ён лічыцца адным з найлепшых фільмаў 2020-х гадоў<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.bbc.com/culture/article/20260409-the-best-films-of-2026|title=Project Hail Mary to The Drama: Eight of the best films of 2026 so far|author=Barber, Nicholas; James, Caryn|website=BBC|access-date=2026-06-11}}</ref>. == У ролях == * [[Раян Гослінг]] — Райленд Грэйс<ref name=":1" /> * [[Сандра Хюлер]] — Ева Страт<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2024/05/anatomy-of-a-fall-star-sandra-huller-ryan-gosling-project-hail-mary-1235942962/|title=‘Anatomy Of A Fall’ Star Sandra Hüller To Co-Star Opposite Ryan Gosling In ‘Project Hail Mary’ Adaptation For Amazon MGM Studios, Amy Pascal And Lord & Miller|first=Justin|last=Kroll|website=Deadline|date=2024-05-29|access-date=2026-06-11}}</ref> * [[Джэймс Орціз|Джэймс Орціс]] — Рокі, іншапланецянін<ref name=":2">{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2026/film/news/project-hail-mary-rocky-actor-james-ortiz-ryan-gosling-1236656379/|title=‘Project Hail Mary’ Casts Puppeteer and Performer James Ortiz as Rocky|first=Brent|last=Lang|website=Variety|date=2026-02-08|access-date=2026-06-11}}</ref> * [[Лаянэл Бойс]] — Карл * [[Кен Люн]] — Яо Лі-Джы * [[Мілана Вайнтруб]] — Алеся Ілюхіна * [[Прыя Кансара]] — голас Мэры<ref name=":2" /> * [[Малачы Кірбі]] — Марцін Дзюбуа<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.slashfilm.com/2125784/project-hail-mary-crew-members-previous-movies-tv-shows/|title=Where Have You Seen All The Project Hail Mary Crew Members Before?|first=Ryan|last=Scott|website=SlashFilm|date=2026-03-19|access-date=2026-06-11}}</ref> * [[Ліз Кінгзмэн]] — Эні Шапіра * [[Міа Сатэрыу]] — доктар Браўн * [[Араян Лі]] — доктар Лі * [[Мішэль Грынідж]] — Чымаманда == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * {{Афіцыйны сайт|https://www.amazon.com/salp/projecthailmary|link_text=Amazon}} * {{Imdb title|12042730}} * {{Rotten Tomatoes|m/project_hail_mary}} [[Катэгорыя:Фільмы MGM]] [[Катэгорыя:Фантастычныя фільмы пра космас]] [[Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Дэніэл Пембертан]] [[Катэгорыя:Фільмы пра настаўнікаў]] [[Катэгорыя:Фільмы 2026 года]] [[Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове]] [[Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы ЗША]] [[Катэгорыя:Фільмы ЗША ў 3D]] [[Катэгорыя:Экранізацыі літаратурных твораў фантастыкі]] hqk7h7c61a9ma0frzo9hwgvdngnf0r9 5153394 5153390 2026-06-11T12:08:38Z Feeleman 163471 Дапаўненне, вікіфікацыя, арфаграфія, спасылкі 5153394 wikitext text/x-wiki {{Гэты артыкул|пра фільм|Праект «Аве Марыя»|Пра раман}}{{Фільм}} «'''Праект “Аве Марыя”'''» ({{Lang-en|Project Hail Mary}}) — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|амерыканскі]] [[Кінафантастыка|навукова-фантастычны]] [[Камедыя|камедыйны]] [[фільм]] 2026 года, зняты [[Філ Лорд|Філам Лордам]] і [[Крыстафер Мілер|Крыстаферам Мілерам]] паводле [[Сцэнарый|сцэнарыя]] [[Дру Годард]]а, заснаванага на [[Праект «Авэ Марыя»|аднайменным рамане 2021 года]] [[Эндзі Уір]]а<ref name=":0">{{Cite web|lang=en|url=https://www.imdb.com/title/tt12042730/|title=Project Hail Mary {{!}} Main|website=www.imdb.com|access-date=2026-06-11}}</ref>. Фільм расказвае пра Райленда Грэйса, настаўніка сярэдняй школы, які прачынаецца на борце міжзоркавага касмічнага карабля, [[Амнезія|не памятаючы]], як там апынуўся<ref name=":0" />. Праца над фільмам пачалася ў 2020 годзе, яшчэ да публікацыі рамана<ref name=":1">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2020/03/andy-weir-ryan-gosling-the-hail-mary-mgm-movie-deal-the-martian-science-fiction-novel-1202894336/|title=MGM In Exclusive Talks for Hot Andy Weir Sci-Fi Novel ‘Project Hail Mary,’ Ryan Gosling Attached To Star & Produce|first=Mike Fleming|last=Jr|website=Deadline|date=2020-03-27|access-date=2026-06-11}}</ref>. Здымкі праходзілі на працягу 2024 года ў [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]]. Усе сцэны на борце касмічнага карабля «Авэ Марыя» здымаліся на сапраўдных дэкарацыях, спецыяльна пабудаваных для фільма<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://variety.com/2020/film/news/phil-lord-chris-miller-ryan-gosling-astronaut-movie-1234607851/|title=Phil Lord and Chris Miller to Direct Ryan Gosling Astronaut Film (EXCLUSIVE)|author=Justin Kroll|access-date=2026-06-11}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2022/tv/news/amazon-mgm-merger-close-1235207852/|title=Amazon Closes $8.5 Billion Acquisition of MGM|first=Jennifer|last=Maas|website=Variety|date=2022-03-17|access-date=2026-06-11}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.thewrap.com/greig-fraser-project-hail-mary-ryan-gosling-movie/|title=‘Dune’ Cinematographer Greig Fraser to Shoot Phil Lord and Chris Miller’s ‘Project Hail Mary’|first=Adam|last=Chitwood|website=TheWrap|date=2024-06-03|access-date=2026-06-11}}</ref>. Прэм’ера фільма адбылася ў [[Лондан]]е 9 сакавіка 2026 года і выйшаў у пракат у [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] праз [[Amazon MGM Studios]] 20 сакавіка; у іншых краінах дыстрыбуцыяй займалася [[Sony Pictures Releasing International]]<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.forbes.com/sites/monicamercuri/2026/05/12/project-hail-mary-is-now-streaming-watch-ryan-goslings-sci-fi-blockbuster-at-home/|title=‘Project Hail Mary’ Is Now Streaming—How To Watch Ryan Gosling’s Sci-Fi Blockbuster At Home|first=Monica|last=Mercuri|website=Forbes|access-date=2026-06-11}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.mediaplaynews.com/amazons-project-hail-mary-set-to-begin-streaming-on-mgm-plus-june-18/|title=Amazon's 'Project Hail Mary' Set to Begin Streaming on MGM+ June 18|first=Erik|last=Gruenwedel|website=Media Play News|date=2026-06-10|access-date=2026-06-11}}</ref>. Фільм сабраў шмат станоўчых водгукаў ад крытыкаў і 681 мільён долараў па ўсім свеце, заняўшы, такім чынам, трэцяе месца сярод [[2026 год у гісторыі кіно|найбольш прыбытковых фільмаў 2026 года]]<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.rottentomatoes.com/m/project_hail_mary|title=Project Hail Mary {{!}} Rotten Tomatoes|website=www.rottentomatoes.com|access-date=2026-06-11}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.metacritic.com/movie/project-hail-mary/|title=Project Hail Mary Reviews - Metacritic|website=www.metacritic.com|access-date=2026-06-11}}</ref>. З тых часоў ён лічыцца адным з найлепшых фільмаў 2020-х гадоў<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.bbc.com/culture/article/20260409-the-best-films-of-2026|title=Project Hail Mary to The Drama: Eight of the best films of 2026 so far|author=Barber, Nicholas; James, Caryn|website=BBC|access-date=2026-06-11}}</ref>. == У ролях == * [[Раян Гослінг]] — Райленд Грэйс<ref name=":1" /> * [[Сандра Хюлер]] — Ева Страт<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2024/05/anatomy-of-a-fall-star-sandra-huller-ryan-gosling-project-hail-mary-1235942962/|title=‘Anatomy Of A Fall’ Star Sandra Hüller To Co-Star Opposite Ryan Gosling In ‘Project Hail Mary’ Adaptation For Amazon MGM Studios, Amy Pascal And Lord & Miller|first=Justin|last=Kroll|website=Deadline|date=2024-05-29|access-date=2026-06-11}}</ref> * [[Джэймс Орціз|Джэймс Орціс]] — Рокі, іншапланецянін<ref name=":2">{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2026/film/news/project-hail-mary-rocky-actor-james-ortiz-ryan-gosling-1236656379/|title=‘Project Hail Mary’ Casts Puppeteer and Performer James Ortiz as Rocky|first=Brent|last=Lang|website=Variety|date=2026-02-08|access-date=2026-06-11}}</ref> * [[Лаянэл Бойс]] — Карл * [[Кен Люн]] — Яо Лі-Джы * [[Мілана Вайнтруб]] — Алеся Ілюхіна * [[Прыя Кансара]] — голас Мэры<ref name=":2" /> * [[Малачы Кірбі]] — Марцін Дзюбуа<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.slashfilm.com/2125784/project-hail-mary-crew-members-previous-movies-tv-shows/|title=Where Have You Seen All The Project Hail Mary Crew Members Before?|first=Ryan|last=Scott|website=SlashFilm|date=2026-03-19|access-date=2026-06-11}}</ref> * [[Ліз Кінгзмэн]] — Эні Шапіра * [[Міа Сатэрыу]] — доктар Браўн * [[Араян Лі]] — доктар Лі * [[Мішэль Грынідж]] — Чымаманда == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * {{Афіцыйны сайт|https://www.amazon.com/salp/projecthailmary|link_text=Amazon}} * {{Imdb title|12042730}} * {{Rotten Tomatoes|m/project_hail_mary}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Фільмы MGM]] [[Катэгорыя:Фантастычныя фільмы пра космас]] [[Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Дэніэл Пембертан]] [[Катэгорыя:Фільмы пра настаўнікаў]] [[Катэгорыя:Фільмы 2026 года]] [[Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове]] [[Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы ЗША]] [[Катэгорыя:Фільмы ЗША ў 3D]] [[Катэгорыя:Экранізацыі літаратурных твораў фантастыкі]] l2x70pqke0z6a85sakgeqmsot3qagup 5153395 5153394 2026-06-11T12:09:04Z Feeleman 163471 стыль, арфаграфія 5153395 wikitext text/x-wiki {{Гэты артыкул|пра фільм|Праект «Авэ Марыя»|Пра раман}}{{Фільм}} «'''Праект “Авэ Марыя”'''» ({{Lang-en|Project Hail Mary}}) — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|амерыканскі]] [[Кінафантастыка|навукова-фантастычны]] [[Камедыя|камедыйны]] [[фільм]] 2026 года, зняты [[Філ Лорд|Філам Лордам]] і [[Крыстафер Мілер|Крыстаферам Мілерам]] паводле [[Сцэнарый|сцэнарыя]] [[Дру Годард]]а, заснаванага на [[Праект «Авэ Марыя»|аднайменным рамане 2021 года]] [[Эндзі Уір]]а<ref name=":0">{{Cite web|lang=en|url=https://www.imdb.com/title/tt12042730/|title=Project Hail Mary {{!}} Main|website=www.imdb.com|access-date=2026-06-11}}</ref>. Фільм расказвае пра Райленда Грэйса, настаўніка сярэдняй школы, які прачынаецца на борце міжзоркавага касмічнага карабля, [[Амнезія|не памятаючы]], як там апынуўся<ref name=":0" />. Праца над фільмам пачалася ў 2020 годзе, яшчэ да публікацыі рамана<ref name=":1">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2020/03/andy-weir-ryan-gosling-the-hail-mary-mgm-movie-deal-the-martian-science-fiction-novel-1202894336/|title=MGM In Exclusive Talks for Hot Andy Weir Sci-Fi Novel ‘Project Hail Mary,’ Ryan Gosling Attached To Star & Produce|first=Mike Fleming|last=Jr|website=Deadline|date=2020-03-27|access-date=2026-06-11}}</ref>. Здымкі праходзілі на працягу 2024 года ў [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]]. Усе сцэны на борце касмічнага карабля «Авэ Марыя» здымаліся на сапраўдных дэкарацыях, спецыяльна пабудаваных для фільма<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://variety.com/2020/film/news/phil-lord-chris-miller-ryan-gosling-astronaut-movie-1234607851/|title=Phil Lord and Chris Miller to Direct Ryan Gosling Astronaut Film (EXCLUSIVE)|author=Justin Kroll|access-date=2026-06-11}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2022/tv/news/amazon-mgm-merger-close-1235207852/|title=Amazon Closes $8.5 Billion Acquisition of MGM|first=Jennifer|last=Maas|website=Variety|date=2022-03-17|access-date=2026-06-11}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.thewrap.com/greig-fraser-project-hail-mary-ryan-gosling-movie/|title=‘Dune’ Cinematographer Greig Fraser to Shoot Phil Lord and Chris Miller’s ‘Project Hail Mary’|first=Adam|last=Chitwood|website=TheWrap|date=2024-06-03|access-date=2026-06-11}}</ref>. Прэм’ера фільма адбылася ў [[Лондан]]е 9 сакавіка 2026 года і выйшаў у пракат у [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] праз [[Amazon MGM Studios]] 20 сакавіка; у іншых краінах дыстрыбуцыяй займалася [[Sony Pictures Releasing International]]<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.forbes.com/sites/monicamercuri/2026/05/12/project-hail-mary-is-now-streaming-watch-ryan-goslings-sci-fi-blockbuster-at-home/|title=‘Project Hail Mary’ Is Now Streaming—How To Watch Ryan Gosling’s Sci-Fi Blockbuster At Home|first=Monica|last=Mercuri|website=Forbes|access-date=2026-06-11}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.mediaplaynews.com/amazons-project-hail-mary-set-to-begin-streaming-on-mgm-plus-june-18/|title=Amazon's 'Project Hail Mary' Set to Begin Streaming on MGM+ June 18|first=Erik|last=Gruenwedel|website=Media Play News|date=2026-06-10|access-date=2026-06-11}}</ref>. Фільм сабраў шмат станоўчых водгукаў ад крытыкаў і 681 мільён долараў па ўсім свеце, заняўшы, такім чынам, трэцяе месца сярод [[2026 год у гісторыі кіно|найбольш прыбытковых фільмаў 2026 года]]<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.rottentomatoes.com/m/project_hail_mary|title=Project Hail Mary {{!}} Rotten Tomatoes|website=www.rottentomatoes.com|access-date=2026-06-11}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.metacritic.com/movie/project-hail-mary/|title=Project Hail Mary Reviews - Metacritic|website=www.metacritic.com|access-date=2026-06-11}}</ref>. З тых часоў ён лічыцца адным з найлепшых фільмаў 2020-х гадоў<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.bbc.com/culture/article/20260409-the-best-films-of-2026|title=Project Hail Mary to The Drama: Eight of the best films of 2026 so far|author=Barber, Nicholas; James, Caryn|website=BBC|access-date=2026-06-11}}</ref>. == У ролях == * [[Раян Гослінг]] — Райленд Грэйс<ref name=":1" /> * [[Сандра Хюлер]] — Ева Страт<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2024/05/anatomy-of-a-fall-star-sandra-huller-ryan-gosling-project-hail-mary-1235942962/|title=‘Anatomy Of A Fall’ Star Sandra Hüller To Co-Star Opposite Ryan Gosling In ‘Project Hail Mary’ Adaptation For Amazon MGM Studios, Amy Pascal And Lord & Miller|first=Justin|last=Kroll|website=Deadline|date=2024-05-29|access-date=2026-06-11}}</ref> * [[Джэймс Орціз|Джэймс Орціс]] — Рокі, іншапланецянін<ref name=":2">{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2026/film/news/project-hail-mary-rocky-actor-james-ortiz-ryan-gosling-1236656379/|title=‘Project Hail Mary’ Casts Puppeteer and Performer James Ortiz as Rocky|first=Brent|last=Lang|website=Variety|date=2026-02-08|access-date=2026-06-11}}</ref> * [[Лаянэл Бойс]] — Карл * [[Кен Люн]] — Яо Лі-Джы * [[Мілана Вайнтруб]] — Алеся Ілюхіна * [[Прыя Кансара]] — голас Мэры<ref name=":2" /> * [[Малачы Кірбі]] — Марцін Дзюбуа<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.slashfilm.com/2125784/project-hail-mary-crew-members-previous-movies-tv-shows/|title=Where Have You Seen All The Project Hail Mary Crew Members Before?|first=Ryan|last=Scott|website=SlashFilm|date=2026-03-19|access-date=2026-06-11}}</ref> * [[Ліз Кінгзмэн]] — Эні Шапіра * [[Міа Сатэрыу]] — доктар Браўн * [[Араян Лі]] — доктар Лі * [[Мішэль Грынідж]] — Чымаманда == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * {{Афіцыйны сайт|https://www.amazon.com/salp/projecthailmary|link_text=Amazon}} * {{Imdb title|12042730}} * {{Rotten Tomatoes|m/project_hail_mary}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Фільмы MGM]] [[Катэгорыя:Фантастычныя фільмы пра космас]] [[Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Дэніэл Пембертан]] [[Катэгорыя:Фільмы пра настаўнікаў]] [[Катэгорыя:Фільмы 2026 года]] [[Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове]] [[Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы ЗША]] [[Катэгорыя:Фільмы ЗША ў 3D]] [[Катэгорыя:Экранізацыі літаратурных твораў фантастыкі]] 4lvlrowpp2e20h0rqqlgvbim5x33gz3 5153398 5153395 2026-06-11T12:13:57Z Feeleman 163471 дапаўненне 5153398 wikitext text/x-wiki {{Гэты артыкул|пра фільм|Праект «Авэ Марыя»|Пра раман}}{{Фільм|Выява=Авэ лога.png}} «'''Праект “Авэ Марыя”'''» ({{Lang-en|Project Hail Mary}}) — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|амерыканскі]] [[Кінафантастыка|навукова-фантастычны]] [[Камедыя|камедыйны]] [[фільм]] 2026 года, зняты [[Філ Лорд|Філам Лордам]] і [[Крыстафер Мілер|Крыстаферам Мілерам]] паводле [[Сцэнарый|сцэнарыя]] [[Дру Годард]]а, заснаванага на [[Праект «Авэ Марыя»|аднайменным рамане 2021 года]] [[Эндзі Уір]]а<ref name=":0">{{Cite web|lang=en|url=https://www.imdb.com/title/tt12042730/|title=Project Hail Mary {{!}} Main|website=www.imdb.com|access-date=2026-06-11}}</ref>. Фільм расказвае пра Райленда Грэйса, настаўніка сярэдняй школы, які прачынаецца на борце міжзоркавага касмічнага карабля, [[Амнезія|не памятаючы]], як там апынуўся<ref name=":0" />. Праца над фільмам пачалася ў 2020 годзе, яшчэ да публікацыі рамана<ref name=":1">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2020/03/andy-weir-ryan-gosling-the-hail-mary-mgm-movie-deal-the-martian-science-fiction-novel-1202894336/|title=MGM In Exclusive Talks for Hot Andy Weir Sci-Fi Novel ‘Project Hail Mary,’ Ryan Gosling Attached To Star & Produce|first=Mike Fleming|last=Jr|website=Deadline|date=2020-03-27|access-date=2026-06-11}}</ref>. Здымкі праходзілі на працягу 2024 года ў [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]]. Усе сцэны на борце касмічнага карабля «Авэ Марыя» здымаліся на сапраўдных дэкарацыях, спецыяльна пабудаваных для фільма<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://variety.com/2020/film/news/phil-lord-chris-miller-ryan-gosling-astronaut-movie-1234607851/|title=Phil Lord and Chris Miller to Direct Ryan Gosling Astronaut Film (EXCLUSIVE)|author=Justin Kroll|access-date=2026-06-11}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2022/tv/news/amazon-mgm-merger-close-1235207852/|title=Amazon Closes $8.5 Billion Acquisition of MGM|first=Jennifer|last=Maas|website=Variety|date=2022-03-17|access-date=2026-06-11}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.thewrap.com/greig-fraser-project-hail-mary-ryan-gosling-movie/|title=‘Dune’ Cinematographer Greig Fraser to Shoot Phil Lord and Chris Miller’s ‘Project Hail Mary’|first=Adam|last=Chitwood|website=TheWrap|date=2024-06-03|access-date=2026-06-11}}</ref>. Прэм’ера фільма адбылася ў [[Лондан]]е 9 сакавіка 2026 года і выйшаў у пракат у [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] праз [[Amazon MGM Studios]] 20 сакавіка; у іншых краінах дыстрыбуцыяй займалася [[Sony Pictures Releasing International]]<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.forbes.com/sites/monicamercuri/2026/05/12/project-hail-mary-is-now-streaming-watch-ryan-goslings-sci-fi-blockbuster-at-home/|title=‘Project Hail Mary’ Is Now Streaming—How To Watch Ryan Gosling’s Sci-Fi Blockbuster At Home|first=Monica|last=Mercuri|website=Forbes|access-date=2026-06-11}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.mediaplaynews.com/amazons-project-hail-mary-set-to-begin-streaming-on-mgm-plus-june-18/|title=Amazon's 'Project Hail Mary' Set to Begin Streaming on MGM+ June 18|first=Erik|last=Gruenwedel|website=Media Play News|date=2026-06-10|access-date=2026-06-11}}</ref>. Фільм сабраў шмат станоўчых водгукаў ад крытыкаў і 681 мільён долараў па ўсім свеце, заняўшы, такім чынам, трэцяе месца сярод [[2026 год у гісторыі кіно|найбольш прыбытковых фільмаў 2026 года]]<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.rottentomatoes.com/m/project_hail_mary|title=Project Hail Mary {{!}} Rotten Tomatoes|website=www.rottentomatoes.com|access-date=2026-06-11}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.metacritic.com/movie/project-hail-mary/|title=Project Hail Mary Reviews - Metacritic|website=www.metacritic.com|access-date=2026-06-11}}</ref>. З тых часоў ён лічыцца адным з найлепшых фільмаў 2020-х гадоў<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.bbc.com/culture/article/20260409-the-best-films-of-2026|title=Project Hail Mary to The Drama: Eight of the best films of 2026 so far|author=Barber, Nicholas; James, Caryn|website=BBC|access-date=2026-06-11}}</ref>. == У ролях == * [[Раян Гослінг]] — Райленд Грэйс<ref name=":1" /> * [[Сандра Хюлер]] — Ева Страт<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2024/05/anatomy-of-a-fall-star-sandra-huller-ryan-gosling-project-hail-mary-1235942962/|title=‘Anatomy Of A Fall’ Star Sandra Hüller To Co-Star Opposite Ryan Gosling In ‘Project Hail Mary’ Adaptation For Amazon MGM Studios, Amy Pascal And Lord & Miller|first=Justin|last=Kroll|website=Deadline|date=2024-05-29|access-date=2026-06-11}}</ref> * [[Джэймс Орціз|Джэймс Орціс]] — Рокі, іншапланецянін<ref name=":2">{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2026/film/news/project-hail-mary-rocky-actor-james-ortiz-ryan-gosling-1236656379/|title=‘Project Hail Mary’ Casts Puppeteer and Performer James Ortiz as Rocky|first=Brent|last=Lang|website=Variety|date=2026-02-08|access-date=2026-06-11}}</ref> * [[Лаянэл Бойс]] — Карл * [[Кен Люн]] — Яо Лі-Джы * [[Мілана Вайнтруб]] — Алеся Ілюхіна * [[Прыя Кансара]] — голас Мэры<ref name=":2" /> * [[Малачы Кірбі]] — Марцін Дзюбуа<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.slashfilm.com/2125784/project-hail-mary-crew-members-previous-movies-tv-shows/|title=Where Have You Seen All The Project Hail Mary Crew Members Before?|first=Ryan|last=Scott|website=SlashFilm|date=2026-03-19|access-date=2026-06-11}}</ref> * [[Ліз Кінгзмэн]] — Эні Шапіра * [[Міа Сатэрыу]] — доктар Браўн * [[Араян Лі]] — доктар Лі * [[Мішэль Грынідж]] — Чымаманда == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * {{Афіцыйны сайт|https://www.amazon.com/salp/projecthailmary|link_text=Amazon}} * {{Imdb title|12042730}} * {{Rotten Tomatoes|m/project_hail_mary}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Фільмы MGM]] [[Катэгорыя:Фантастычныя фільмы пра космас]] [[Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Дэніэл Пембертан]] [[Катэгорыя:Фільмы пра настаўнікаў]] [[Катэгорыя:Фільмы 2026 года]] [[Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове]] [[Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы ЗША]] [[Катэгорыя:Фільмы ЗША ў 3D]] [[Катэгорыя:Экранізацыі літаратурных твораў фантастыкі]] 7lia0uk98sx7d6z2oux0618t3yztqqw 5153399 5153398 2026-06-11T12:16:40Z Feeleman 163471 арфаграфія 5153399 wikitext text/x-wiki {{Гэты артыкул|пра фільм|Праект «Авэ Марыя»|Пра раман}}{{Фільм|Выява=Авэ лога.png}} «'''Праект “Авэ Марыя”'''» ({{Lang-en|Project Hail Mary}}) — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|амерыканскі]] [[Кінафантастыка|навукова-фантастычны]] [[Камедыя|камедыйны]] [[фільм]] 2026 года, зняты [[Філ Лорд|Філам Лордам]] і [[Крыстафер Мілер|Крыстаферам Мілерам]] паводле [[Сцэнарый|сцэнарыя]] [[Дру Годард]]а, заснаванага на [[Праект «Авэ Марыя»|аднайменным рамане 2021 года]] [[Эндзі Уір]]а<ref name=":0">{{Cite web|lang=en|url=https://www.imdb.com/title/tt12042730/|title=Project Hail Mary {{!}} Main|website=www.imdb.com|access-date=2026-06-11}}</ref>. Фільм расказвае пра Райленда Грэйса, настаўніка сярэдняй школы, які прачынаецца на борце міжзоркавага касмічнага карабля, [[Амнезія|не памятаючы]], як там апынуўся<ref name=":0" />. Праца над фільмам пачалася ў 2020 годзе, яшчэ да публікацыі рамана<ref name=":1">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2020/03/andy-weir-ryan-gosling-the-hail-mary-mgm-movie-deal-the-martian-science-fiction-novel-1202894336/|title=MGM In Exclusive Talks for Hot Andy Weir Sci-Fi Novel ‘Project Hail Mary,’ Ryan Gosling Attached To Star & Produce|first=Mike Fleming|last=Jr|website=Deadline|date=2020-03-27|access-date=2026-06-11}}</ref>. Здымкі праходзілі на працягу 2024 года ў [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]]. Усе сцэны на борце касмічнага карабля «Авэ Марыя» здымаліся на сапраўдных дэкарацыях, спецыяльна пабудаваных для фільма<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://variety.com/2020/film/news/phil-lord-chris-miller-ryan-gosling-astronaut-movie-1234607851/|title=Phil Lord and Chris Miller to Direct Ryan Gosling Astronaut Film (EXCLUSIVE)|author=Justin Kroll|access-date=2026-06-11}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2022/tv/news/amazon-mgm-merger-close-1235207852/|title=Amazon Closes $8.5 Billion Acquisition of MGM|first=Jennifer|last=Maas|website=Variety|date=2022-03-17|access-date=2026-06-11}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.thewrap.com/greig-fraser-project-hail-mary-ryan-gosling-movie/|title=‘Dune’ Cinematographer Greig Fraser to Shoot Phil Lord and Chris Miller’s ‘Project Hail Mary’|first=Adam|last=Chitwood|website=TheWrap|date=2024-06-03|access-date=2026-06-11}}</ref>. Прэм’ера фільма адбылася ў [[Лондан]]е 9 сакавіка 2026 года і выйшаў у пракат у [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] праз [[Amazon MGM Studios]] 20 сакавіка; у іншых краінах дыстрыбуцыяй займалася [[Sony Pictures Releasing International]]<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.forbes.com/sites/monicamercuri/2026/05/12/project-hail-mary-is-now-streaming-watch-ryan-goslings-sci-fi-blockbuster-at-home/|title=‘Project Hail Mary’ Is Now Streaming—How To Watch Ryan Gosling’s Sci-Fi Blockbuster At Home|first=Monica|last=Mercuri|website=Forbes|access-date=2026-06-11}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.mediaplaynews.com/amazons-project-hail-mary-set-to-begin-streaming-on-mgm-plus-june-18/|title=Amazon's 'Project Hail Mary' Set to Begin Streaming on MGM+ June 18|first=Erik|last=Gruenwedel|website=Media Play News|date=2026-06-10|access-date=2026-06-11}}</ref>. Фільм сабраў шмат станоўчых водгукаў ад крытыкаў і 681 мільён долараў па ўсім свеце, заняўшы, такім чынам, трэцяе месца сярод [[2026 год у гісторыі кіно|найбольш прыбытковых фільмаў 2026 года]]<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.rottentomatoes.com/m/project_hail_mary|title=Project Hail Mary {{!}} Rotten Tomatoes|website=www.rottentomatoes.com|access-date=2026-06-11}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.metacritic.com/movie/project-hail-mary/|title=Project Hail Mary Reviews - Metacritic|website=www.metacritic.com|access-date=2026-06-11}}</ref>. З тых часоў ён лічыцца адным з найлепшых фільмаў 2020-х гадоў<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.bbc.com/culture/article/20260409-the-best-films-of-2026|title=Project Hail Mary to The Drama: Eight of the best films of 2026 so far|author=Barber, Nicholas; James, Caryn|website=BBC|access-date=2026-06-11}}</ref>. == У ролях == * [[Раян Гослінг]] — Райленд Грэйс<ref name=":1" /> * [[Сандра Хюлер]] — Ева Страт<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2024/05/anatomy-of-a-fall-star-sandra-huller-ryan-gosling-project-hail-mary-1235942962/|title=‘Anatomy Of A Fall’ Star Sandra Hüller To Co-Star Opposite Ryan Gosling In ‘Project Hail Mary’ Adaptation For Amazon MGM Studios, Amy Pascal And Lord & Miller|first=Justin|last=Kroll|website=Deadline|date=2024-05-29|access-date=2026-06-11}}</ref> * [[Джэймс Орціз]] — Рокі, іншапланецянін<ref name=":2">{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2026/film/news/project-hail-mary-rocky-actor-james-ortiz-ryan-gosling-1236656379/|title=‘Project Hail Mary’ Casts Puppeteer and Performer James Ortiz as Rocky|first=Brent|last=Lang|website=Variety|date=2026-02-08|access-date=2026-06-11}}</ref> * [[Лаянэл Бойс]] — Карл * [[Кен Люн]] — Яо Лі-Джы * [[Мілана Вайнтруб]] — Алеся Ілюхіна * [[Прыя Кансара]] — голас Мэры<ref name=":2" /> * [[Малачы Кірбі]] — Марцін Дзюбуа<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.slashfilm.com/2125784/project-hail-mary-crew-members-previous-movies-tv-shows/|title=Where Have You Seen All The Project Hail Mary Crew Members Before?|first=Ryan|last=Scott|website=SlashFilm|date=2026-03-19|access-date=2026-06-11}}</ref> * [[Ліз Кінгзмэн]] — Эні Шапіра * [[Міа Сатэрыу]] — доктар Браўн * [[Араян Лі]] — доктар Лі * [[Мішэль Грынідж]] — Чымаманда == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * {{Афіцыйны сайт|https://www.amazon.com/salp/projecthailmary|link_text=Amazon}} * {{Imdb title|12042730}} * {{Rotten Tomatoes|m/project_hail_mary}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Фільмы MGM]] [[Катэгорыя:Фантастычныя фільмы пра космас]] [[Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Дэніэл Пембертан]] [[Катэгорыя:Фільмы пра настаўнікаў]] [[Катэгорыя:Фільмы 2026 года]] [[Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове]] [[Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы ЗША]] [[Катэгорыя:Фільмы ЗША ў 3D]] [[Катэгорыя:Экранізацыі літаратурных твораў фантастыкі]] jx27mpn21uc3t981w6lgz86au2sz7az 5153464 5153399 2026-06-11T14:27:49Z Feeleman 163471 арфаграфія 5153464 wikitext text/x-wiki {{Гэты артыкул|пра фільм|Праект «Авэ Марыя»|Пра раман}}{{Фільм|Выява=Авэ лога.png}} «'''Праект “Авэ Марыя”'''» ({{Lang-en|Project Hail Mary}}) — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|амерыканскі]] [[Кінафантастыка|навукова-фантастычны]] [[Камедыя|камедыйны]] [[фільм]] 2026 года, зняты [[Філ Лорд|Філам Лордам]] і [[Крыстафер Мілер|Крыстаферам Мілерам]] паводле [[Сцэнарый|сцэнарыя]] [[Дру Годард]]а, заснаванага на [[Праект «Авэ Марыя»|аднайменным рамане 2021 года]] [[Эндзі Уір]]а<ref name=":0">{{Cite web|lang=en|url=https://www.imdb.com/title/tt12042730/|title=Project Hail Mary {{!}} Main|website=www.imdb.com|access-date=2026-06-11}}</ref>. Фільм расказвае пра Райленда Грэйса, настаўніка сярэдняй школы, які прачынаецца на борце міжзоркавага касмічнага карабля, [[Амнезія|не памятаючы]], як там апынуўся<ref name=":0" />. Праца над фільмам пачалася ў 2020 годзе, яшчэ да публікацыі рамана<ref name=":1">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2020/03/andy-weir-ryan-gosling-the-hail-mary-mgm-movie-deal-the-martian-science-fiction-novel-1202894336/|title=MGM In Exclusive Talks for Hot Andy Weir Sci-Fi Novel ‘Project Hail Mary,’ Ryan Gosling Attached To Star & Produce|first=Mike Fleming|last=Jr|website=Deadline|date=2020-03-27|access-date=2026-06-11}}</ref>. Здымкі праходзілі на працягу 2024 года ў [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]]. Усе сцэны на борце касмічнага карабля «Авэ Марыя» здымаліся з рэальнымі дэкарацыямі, спецыяльна пабудаваных для фільма<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://variety.com/2020/film/news/phil-lord-chris-miller-ryan-gosling-astronaut-movie-1234607851/|title=Phil Lord and Chris Miller to Direct Ryan Gosling Astronaut Film (EXCLUSIVE)|author=Justin Kroll|access-date=2026-06-11}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2022/tv/news/amazon-mgm-merger-close-1235207852/|title=Amazon Closes $8.5 Billion Acquisition of MGM|first=Jennifer|last=Maas|website=Variety|date=2022-03-17|access-date=2026-06-11}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.thewrap.com/greig-fraser-project-hail-mary-ryan-gosling-movie/|title=‘Dune’ Cinematographer Greig Fraser to Shoot Phil Lord and Chris Miller’s ‘Project Hail Mary’|first=Adam|last=Chitwood|website=TheWrap|date=2024-06-03|access-date=2026-06-11}}</ref>. Прэм’ера фільма адбылася ў [[Лондан]]е 9 сакавіка 2026 года і выйшаў у пракат у [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] праз [[Amazon MGM Studios]] 20 сакавіка; у іншых краінах дыстрыбуцыяй займалася [[Sony Pictures Releasing International]]<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.forbes.com/sites/monicamercuri/2026/05/12/project-hail-mary-is-now-streaming-watch-ryan-goslings-sci-fi-blockbuster-at-home/|title=‘Project Hail Mary’ Is Now Streaming—How To Watch Ryan Gosling’s Sci-Fi Blockbuster At Home|first=Monica|last=Mercuri|website=Forbes|access-date=2026-06-11}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.mediaplaynews.com/amazons-project-hail-mary-set-to-begin-streaming-on-mgm-plus-june-18/|title=Amazon's 'Project Hail Mary' Set to Begin Streaming on MGM+ June 18|first=Erik|last=Gruenwedel|website=Media Play News|date=2026-06-10|access-date=2026-06-11}}</ref>. Фільм сабраў шмат станоўчых водгукаў ад крытыкаў і 681 мільён долараў па ўсім свеце, заняўшы, такім чынам, трэцяе месца сярод [[2026 год у гісторыі кіно|найбольш прыбытковых фільмаў 2026 года]]<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.rottentomatoes.com/m/project_hail_mary|title=Project Hail Mary {{!}} Rotten Tomatoes|website=www.rottentomatoes.com|access-date=2026-06-11}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.metacritic.com/movie/project-hail-mary/|title=Project Hail Mary Reviews - Metacritic|website=www.metacritic.com|access-date=2026-06-11}}</ref>. З тых часоў ён лічыцца адным з найлепшых фільмаў 2020-х гадоў<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.bbc.com/culture/article/20260409-the-best-films-of-2026|title=Project Hail Mary to The Drama: Eight of the best films of 2026 so far|author=Barber, Nicholas; James, Caryn|website=BBC|access-date=2026-06-11}}</ref>. == У ролях == * [[Раян Гослінг]] — Райленд Грэйс<ref name=":1" /> * [[Сандра Хюлер]] — Ева Страт<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2024/05/anatomy-of-a-fall-star-sandra-huller-ryan-gosling-project-hail-mary-1235942962/|title=‘Anatomy Of A Fall’ Star Sandra Hüller To Co-Star Opposite Ryan Gosling In ‘Project Hail Mary’ Adaptation For Amazon MGM Studios, Amy Pascal And Lord & Miller|first=Justin|last=Kroll|website=Deadline|date=2024-05-29|access-date=2026-06-11}}</ref> * [[Джэймс Орціз]] — Рокі, іншапланецянін<ref name=":2">{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2026/film/news/project-hail-mary-rocky-actor-james-ortiz-ryan-gosling-1236656379/|title=‘Project Hail Mary’ Casts Puppeteer and Performer James Ortiz as Rocky|first=Brent|last=Lang|website=Variety|date=2026-02-08|access-date=2026-06-11}}</ref> * [[Лаянэл Бойс]] — Карл * [[Кен Люн]] — Яо Лі-Джы * [[Мілана Вайнтруб]] — Алеся Ілюхіна * [[Прыя Кансара]] — голас Мэры<ref name=":2" /> * [[Малачы Кірбі]] — Марцін Дзюбуа<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.slashfilm.com/2125784/project-hail-mary-crew-members-previous-movies-tv-shows/|title=Where Have You Seen All The Project Hail Mary Crew Members Before?|first=Ryan|last=Scott|website=SlashFilm|date=2026-03-19|access-date=2026-06-11}}</ref> * [[Ліз Кінгзмэн]] — Эні Шапіра * [[Міа Сатэрыу]] — доктар Браўн * [[Араян Лі]] — доктар Лі * [[Мішэль Грынідж]] — Чымаманда == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * {{Афіцыйны сайт|https://www.amazon.com/salp/projecthailmary|link_text=Amazon}} * {{Imdb title|12042730}} * {{Rotten Tomatoes|m/project_hail_mary}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Фільмы MGM]] [[Катэгорыя:Фантастычныя фільмы пра космас]] [[Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Дэніэл Пембертан]] [[Катэгорыя:Фільмы пра настаўнікаў]] [[Катэгорыя:Фільмы 2026 года]] [[Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове]] [[Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы ЗША]] [[Катэгорыя:Фільмы ЗША ў 3D]] [[Катэгорыя:Экранізацыі літаратурных твораў фантастыкі]] 4fwu3zi19gg4rzdnfoxt2yz6n0bo2tq 5153465 5153464 2026-06-11T14:31:21Z Feeleman 163471 арфаграфія 5153465 wikitext text/x-wiki {{Гэты артыкул|пра фільм|Праект «Авэ Марыя»|Пра раман}}{{Іншыя значэнні|Авэ Марыя}}{{Фільм|Выява=Авэ лога.png}} «'''Праект “Авэ Марыя”'''» ({{Lang-en|Project Hail Mary}}) — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|амерыканскі]] [[Кінафантастыка|навукова-фантастычны]] [[Камедыя|камедыйны]] [[фільм]] 2026 года, зняты [[Філ Лорд|Філам Лордам]] і [[Крыстафер Мілер|Крыстаферам Мілерам]] паводле [[Сцэнарый|сцэнарыя]] [[Дру Годард]]а, заснаванага на [[Праект «Авэ Марыя»|аднайменным рамане 2021 года]] [[Эндзі Уір]]а<ref name=":0">{{Cite web|lang=en|url=https://www.imdb.com/title/tt12042730/|title=Project Hail Mary {{!}} Main|website=www.imdb.com|access-date=2026-06-11}}</ref>. Фільм расказвае пра Райленда Грэйса, настаўніка сярэдняй школы, які прачынаецца на борце міжзоркавага касмічнага карабля, [[Амнезія|не памятаючы]], як там апынуўся<ref name=":0" />. Праца над фільмам пачалася ў 2020 годзе, яшчэ да публікацыі рамана<ref name=":1">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2020/03/andy-weir-ryan-gosling-the-hail-mary-mgm-movie-deal-the-martian-science-fiction-novel-1202894336/|title=MGM In Exclusive Talks for Hot Andy Weir Sci-Fi Novel ‘Project Hail Mary,’ Ryan Gosling Attached To Star & Produce|first=Mike Fleming|last=Jr|website=Deadline|date=2020-03-27|access-date=2026-06-11}}</ref>. Здымкі праходзілі на працягу 2024 года ў [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]]. Усе сцэны на борце касмічнага карабля «Авэ Марыя» здымаліся з рэальнымі дэкарацыямі, спецыяльна пабудаваных для фільма<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://variety.com/2020/film/news/phil-lord-chris-miller-ryan-gosling-astronaut-movie-1234607851/|title=Phil Lord and Chris Miller to Direct Ryan Gosling Astronaut Film (EXCLUSIVE)|author=Justin Kroll|access-date=2026-06-11}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2022/tv/news/amazon-mgm-merger-close-1235207852/|title=Amazon Closes $8.5 Billion Acquisition of MGM|first=Jennifer|last=Maas|website=Variety|date=2022-03-17|access-date=2026-06-11}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.thewrap.com/greig-fraser-project-hail-mary-ryan-gosling-movie/|title=‘Dune’ Cinematographer Greig Fraser to Shoot Phil Lord and Chris Miller’s ‘Project Hail Mary’|first=Adam|last=Chitwood|website=TheWrap|date=2024-06-03|access-date=2026-06-11}}</ref>. Прэм’ера фільма адбылася ў [[Лондан]]е 9 сакавіка 2026 года і выйшаў у пракат у [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] праз [[Amazon MGM Studios]] 20 сакавіка; у іншых краінах дыстрыбуцыяй займалася [[Sony Pictures Releasing International]]<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.forbes.com/sites/monicamercuri/2026/05/12/project-hail-mary-is-now-streaming-watch-ryan-goslings-sci-fi-blockbuster-at-home/|title=‘Project Hail Mary’ Is Now Streaming—How To Watch Ryan Gosling’s Sci-Fi Blockbuster At Home|first=Monica|last=Mercuri|website=Forbes|access-date=2026-06-11}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.mediaplaynews.com/amazons-project-hail-mary-set-to-begin-streaming-on-mgm-plus-june-18/|title=Amazon's 'Project Hail Mary' Set to Begin Streaming on MGM+ June 18|first=Erik|last=Gruenwedel|website=Media Play News|date=2026-06-10|access-date=2026-06-11}}</ref>. Фільм сабраў шмат станоўчых водгукаў ад крытыкаў і 681 мільён долараў па ўсім свеце, заняўшы, такім чынам, трэцяе месца сярод [[2026 год у гісторыі кіно|найбольш прыбытковых фільмаў 2026 года]]<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.rottentomatoes.com/m/project_hail_mary|title=Project Hail Mary {{!}} Rotten Tomatoes|website=www.rottentomatoes.com|access-date=2026-06-11}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.metacritic.com/movie/project-hail-mary/|title=Project Hail Mary Reviews - Metacritic|website=www.metacritic.com|access-date=2026-06-11}}</ref>. З тых часоў ён лічыцца адным з найлепшых фільмаў 2020-х гадоў<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.bbc.com/culture/article/20260409-the-best-films-of-2026|title=Project Hail Mary to The Drama: Eight of the best films of 2026 so far|author=Barber, Nicholas; James, Caryn|website=BBC|access-date=2026-06-11}}</ref>. == У ролях == * [[Раян Гослінг]] — Райленд Грэйс<ref name=":1" /> * [[Сандра Хюлер]] — Ева Страт<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2024/05/anatomy-of-a-fall-star-sandra-huller-ryan-gosling-project-hail-mary-1235942962/|title=‘Anatomy Of A Fall’ Star Sandra Hüller To Co-Star Opposite Ryan Gosling In ‘Project Hail Mary’ Adaptation For Amazon MGM Studios, Amy Pascal And Lord & Miller|first=Justin|last=Kroll|website=Deadline|date=2024-05-29|access-date=2026-06-11}}</ref> * [[Джэймс Орціз]] — Рокі, іншапланецянін<ref name=":2">{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2026/film/news/project-hail-mary-rocky-actor-james-ortiz-ryan-gosling-1236656379/|title=‘Project Hail Mary’ Casts Puppeteer and Performer James Ortiz as Rocky|first=Brent|last=Lang|website=Variety|date=2026-02-08|access-date=2026-06-11}}</ref> * [[Лаянэл Бойс]] — Карл * [[Кен Люн]] — Яо Лі-Джы * [[Мілана Вайнтруб]] — Алеся Ілюхіна * [[Прыя Кансара]] — голас Мэры<ref name=":2" /> * [[Малачы Кірбі]] — Марцін Дзюбуа<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.slashfilm.com/2125784/project-hail-mary-crew-members-previous-movies-tv-shows/|title=Where Have You Seen All The Project Hail Mary Crew Members Before?|first=Ryan|last=Scott|website=SlashFilm|date=2026-03-19|access-date=2026-06-11}}</ref> * [[Ліз Кінгзмэн]] — Эні Шапіра * [[Міа Сатэрыу]] — доктар Браўн * [[Араян Лі]] — доктар Лі * [[Мішэль Грынідж]] — Чымаманда == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * {{Афіцыйны сайт|https://www.amazon.com/salp/projecthailmary|link_text=Amazon}} * {{Imdb title|12042730}} * {{Rotten Tomatoes|m/project_hail_mary}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Фільмы MGM]] [[Катэгорыя:Фантастычныя фільмы пра космас]] [[Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Дэніэл Пембертан]] [[Катэгорыя:Фільмы пра настаўнікаў]] [[Катэгорыя:Фільмы 2026 года]] [[Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове]] [[Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы ЗША]] [[Катэгорыя:Фільмы ЗША ў 3D]] [[Катэгорыя:Экранізацыі літаратурных твораў фантастыкі]] 5fgqtewgjgmi25vsczlzbtks2rhxe8f 0 809307 5153391 2026-06-11T12:06:40Z Emilia Noah 155537 Новая старонка: «{{Пішу}}{{Картка:Альбом}} '''«Vandro​ŭ​ny cyrk majho hramadskaha žy​ć​cia»''' ({{Lang-be|Вандроўны цырк майго грамадскага жыцця}}) ― адзінаццаты [[студыйны альбом]] рэпера [[Zeman]], які выйшаў 22 чэрвеня 2023 года.<ref name="budzma" /><ref name="bel" /><ref name="sat" /> == Спіс трэкаў == {{tracklist | writing_credits = yes | collap...» 5153391 wikitext text/x-wiki {{Пішу}}{{Картка:Альбом}} '''«Vandro​ŭ​ny cyrk majho hramadskaha žy​ć​cia»''' ({{Lang-be|Вандроўны цырк майго грамадскага жыцця}}) ― адзінаццаты [[студыйны альбом]] рэпера [[Zeman]], які выйшаў 22 чэрвеня 2023 года.<ref name="budzma" /><ref name="bel" /><ref name="sat" /> == Спіс трэкаў == {{tracklist | writing_credits = yes | collapsed = no | title1 = Serca | writer1 = | length1 = 1:17 | title2 = Pražektary | writer2 = | length2 = 3:19 | title3 = Lazo | writer3 = | length3 = 3:16 | title4 = Dom Tam | writer4 = | length4 = 3:01 | title5 = Bałans | writer5 = | length5 = 3:38 | title6 = Krakadził | writer6 = | length6 = 4:27 | title7 = Instynkt | writer7 = | length7 = 3:15 | title8 = Ciomny Bok | writer8 = | length8 = 3:24 | title9 = Pałova | writer9 = | length9 = 2:27 | title10 = Nie Maska | writer10 = | length10 = 3:11 | title11 = Džokier | writer11 = | length11 = 2:37 | title12 = Furhon | writer12 = | length12 = 2:17 | total_length = }} == Удзельнікі == * [[спеў]] ― Zeman. == Гл. таксама == == Зноскі == {{Крыніцы|refs= <ref name="budzma">{{Cite web|ref=budzma|url=https://budzma.org/news/shto-paslukhats.html|title=Чаму беларуская музыка — гэта не толькі рок, або Што паслухаць з чэрвеньскіх рэлізаў беларускіх музыкаў|date=2023-07-03|lang=be|url-status=live|website=[[Будзьма беларусамі!]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260307205714/https://budzma.org/news/shto-paslukhats.html|archive-date=2026-03-07|access-date=2026-06-11}}</ref> <ref name="bel">{{Cite web|ref=bel|url=https://belsat.eu/80345234/shto-my-sluhali-u-2023|first=Алесь|last=Наваборскі|title=Што мы слухалі ў 2023 годзе: эмігранты, палітвязні, блэк-мэтал, святло і надзея|date=2024-01-02|lang=be|url-status=live|website=[[Белсат]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260112181129/https://belsat.eu/80345234/shto-my-sluhali-u-2023|archive-date=2026-01-12|accessdate=2023-06-11}}</ref> <ref name="sat">{{Cite web|ref=sat|url=https://belsat.eu/80434885/belaruski-rep-rejleksue-na-emigratsyyu-tsyrk-zhytstsya-zeman-a-i-spravy-syabrou-leibonik-a|title=Беларускі рэп рэфлексуе на эміграцыю: цырк жыцця Zeman’а і справы сяброў Leibonik’а|first=Алесь|last=Наваборскі|date=2022-06-23|lang=be|url-status=live|website=[[Белсат]]|accessdate=2026-06-115}}</ref> }} ==Літаратура== ==Спасылкі== {{Навігацыя}} *[https://zemancello.bandcamp.com/album/vandro-ny-cyrk-majho-hramadskaha-y-cia Vandroŭny cyrk majho hramadskaha žyćcia] на {{Не перакладзена 5|Bandcamp|Bandcamp|en|Bandcamp}} {{Афіцыйны сайт}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Альбомы 2023 года]] [[Катэгорыя:Альбомы Zeman]] d23xeefnfoiehyrbdqrw5a1y52o6i4i 5153400 5153391 2026-06-11T12:18:15Z Emilia Noah 155537 /* Удзельнікі */ 5153400 wikitext text/x-wiki {{Пішу}}{{Картка:Альбом}} '''«Vandro​ŭ​ny cyrk majho hramadskaha žy​ć​cia»''' ({{Lang-be|Вандроўны цырк майго грамадскага жыцця}}) ― адзінаццаты [[студыйны альбом]] рэпера [[Zeman]], які выйшаў 22 чэрвеня 2023 года.<ref name="budzma" /><ref name="bel" /><ref name="sat" /> == Спіс трэкаў == {{tracklist | writing_credits = yes | collapsed = no | title1 = Serca | writer1 = | length1 = 1:17 | title2 = Pražektary | writer2 = | length2 = 3:19 | title3 = Lazo | writer3 = | length3 = 3:16 | title4 = Dom Tam | writer4 = | length4 = 3:01 | title5 = Bałans | writer5 = | length5 = 3:38 | title6 = Krakadził | writer6 = | length6 = 4:27 | title7 = Instynkt | writer7 = | length7 = 3:15 | title8 = Ciomny Bok | writer8 = | length8 = 3:24 | title9 = Pałova | writer9 = | length9 = 2:27 | title10 = Nie Maska | writer10 = | length10 = 3:11 | title11 = Džokier | writer11 = | length11 = 2:37 | title12 = Furhon | writer12 = | length12 = 2:17 | total_length = }} == Удзельнікі == *прадзюсар — KULYA; *словы — Zeman; *запіс — Ashas (AshArtSound); *апрацоўка гуку — Alaksiej Biazbubnaŭ; *скрэч — Rief Chocka; *вокладка — Bahoŭka Art. == Гл. таксама == == Зноскі == {{Крыніцы|refs= <ref name="budzma">{{Cite web|ref=budzma|url=https://budzma.org/news/shto-paslukhats.html|title=Чаму беларуская музыка — гэта не толькі рок, або Што паслухаць з чэрвеньскіх рэлізаў беларускіх музыкаў|date=2023-07-03|lang=be|url-status=live|website=[[Будзьма беларусамі!]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260307205714/https://budzma.org/news/shto-paslukhats.html|archive-date=2026-03-07|access-date=2026-06-11}}</ref> <ref name="bel">{{Cite web|ref=bel|url=https://belsat.eu/80345234/shto-my-sluhali-u-2023|first=Алесь|last=Наваборскі|title=Што мы слухалі ў 2023 годзе: эмігранты, палітвязні, блэк-мэтал, святло і надзея|date=2024-01-02|lang=be|url-status=live|website=[[Белсат]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260112181129/https://belsat.eu/80345234/shto-my-sluhali-u-2023|archive-date=2026-01-12|accessdate=2023-06-11}}</ref> <ref name="sat">{{Cite web|ref=sat|url=https://belsat.eu/80434885/belaruski-rep-rejleksue-na-emigratsyyu-tsyrk-zhytstsya-zeman-a-i-spravy-syabrou-leibonik-a|title=Беларускі рэп рэфлексуе на эміграцыю: цырк жыцця Zeman’а і справы сяброў Leibonik’а|first=Алесь|last=Наваборскі|date=2022-06-23|lang=be|url-status=live|website=[[Белсат]]|accessdate=2026-06-115}}</ref> }} ==Літаратура== ==Спасылкі== {{Навігацыя}} *[https://zemancello.bandcamp.com/album/vandro-ny-cyrk-majho-hramadskaha-y-cia Vandroŭny cyrk majho hramadskaha žyćcia] на {{Не перакладзена 5|Bandcamp|Bandcamp|en|Bandcamp}} {{Афіцыйны сайт}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Альбомы 2023 года]] [[Катэгорыя:Альбомы Zeman]] bo2n8sga1vjb2gve0ydye3vbrk3ozwl 5153403 5153400 2026-06-11T12:22:35Z Emilia Noah 155537 /* Зноскі */ 5153403 wikitext text/x-wiki {{Пішу}}{{Картка:Альбом}} '''«Vandro​ŭ​ny cyrk majho hramadskaha žy​ć​cia»''' ({{Lang-be|Вандроўны цырк майго грамадскага жыцця}}) ― адзінаццаты [[студыйны альбом]] рэпера [[Zeman]], які выйшаў 22 чэрвеня 2023 года.<ref name="budzma" /><ref name="bel" /><ref name="sat" /> == Спіс трэкаў == {{tracklist | writing_credits = yes | collapsed = no | title1 = Serca | writer1 = | length1 = 1:17 | title2 = Pražektary | writer2 = | length2 = 3:19 | title3 = Lazo | writer3 = | length3 = 3:16 | title4 = Dom Tam | writer4 = | length4 = 3:01 | title5 = Bałans | writer5 = | length5 = 3:38 | title6 = Krakadził | writer6 = | length6 = 4:27 | title7 = Instynkt | writer7 = | length7 = 3:15 | title8 = Ciomny Bok | writer8 = | length8 = 3:24 | title9 = Pałova | writer9 = | length9 = 2:27 | title10 = Nie Maska | writer10 = | length10 = 3:11 | title11 = Džokier | writer11 = | length11 = 2:37 | title12 = Furhon | writer12 = | length12 = 2:17 | total_length = }} == Удзельнікі == *прадзюсар — KULYA; *словы — Zeman; *запіс — Ashas (AshArtSound); *апрацоўка гуку — Alaksiej Biazbubnaŭ; *скрэч — Rief Chocka; *вокладка — Bahoŭka Art. == Гл. таксама == == Зноскі == {{Крыніцы|refs= <ref name="budzma">{{Cite web|ref=budzma|url=https://budzma.org/news/shto-paslukhats.html|title=Чаму беларуская музыка — гэта не толькі рок, або Што паслухаць з чэрвеньскіх рэлізаў беларускіх музыкаў|date=2023-07-03|lang=be|url-status=live|website=[[Будзьма беларусамі!]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260307205714/https://budzma.org/news/shto-paslukhats.html|archive-date=2026-03-07|access-date=2026-06-11}}</ref> <ref name="bel">{{Cite web|ref=bel|url=https://belsat.eu/80345234/shto-my-sluhali-u-2023|first=Алесь|last=Наваборскі|title=Што мы слухалі ў 2023 годзе: эмігранты, палітвязні, блэк-мэтал, святло і надзея|date=2024-01-02|lang=be|url-status=live|website=[[Белсат]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260112181129/https://belsat.eu/80345234/shto-my-sluhali-u-2023|archive-date=2026-01-12|access-date=2026-06-11}}</ref> <ref name="sat">{{Cite web|ref=sat|url=https://belsat.eu/80434885/belaruski-rep-rejleksue-na-emigratsyyu-tsyrk-zhytstsya-zeman-a-i-spravy-syabrou-leibonik-a|title=Беларускі рэп рэфлексуе на эміграцыю: цырк жыцця Zeman’а і справы сяброў Leibonik’а|first=Алесь|last=Наваборскі|date=2022-06-23|lang=be|url-status=live|website=[[Белсат]]|access-date=2026-06-11}}</ref> }} ==Літаратура== ==Спасылкі== {{Навігацыя}} *[https://zemancello.bandcamp.com/album/vandro-ny-cyrk-majho-hramadskaha-y-cia Vandroŭny cyrk majho hramadskaha žyćcia] на {{Не перакладзена 5|Bandcamp|Bandcamp|en|Bandcamp}} {{Афіцыйны сайт}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Альбомы 2023 года]] [[Катэгорыя:Альбомы Zeman]] 2ebyvisfh9hcudpm69qh2eprroul5qr 5153410 5153403 2026-06-11T12:36:08Z Emilia Noah 155537 5153410 wikitext text/x-wiki {{Картка:Альбом}} '''«Vandro​ŭ​ny cyrk majho hramadskaha žy​ć​cia»''' ({{Lang-be|Вандроўны цырк майго грамадскага жыцця}}) ― дзясяты [[студыйны альбом]] рэпера [[Zeman]], які выйшаў 22 чэрвеня 2023 года ў эміграцыі {{Не перакладзена 5|Альбом-сюрпрыз|без анонсу|en|Surprise album}}.<ref name="bel" /><ref name="sat" /> == Спіс трэкаў == {{tracklist | writing_credits = yes | collapsed = no | title1 = Serca | writer1 = | length1 = 1:17 | title2 = Pražektary | writer2 = | length2 = 3:19 | title3 = Lazo | writer3 = | length3 = 3:16 | title4 = Dom Tam | writer4 = | length4 = 3:01 | title5 = Bałans | writer5 = | length5 = 3:38 | title6 = Krakadził | writer6 = | length6 = 4:27 | title7 = Instynkt | writer7 = | length7 = 3:15 | title8 = Ciomny Bok | writer8 = | length8 = 3:24 | title9 = Pałova | writer9 = | length9 = 2:27 | title10 = Nie Maska | writer10 = | length10 = 3:11 | title11 = Džokier | writer11 = | length11 = 2:37 | title12 = Furhon | writer12 = | length12 = 2:17 | total_length = }} == Удзельнікі == *прадзюсар — KULYA; *словы — Zeman; *запіс — Ashas (AshArtSound); *апрацоўка гуку — Alaksiej Biazbubnaŭ; *скрэч — Rief Chocka; *вокладка — Bahoŭka Art. ==Крытыка== Адзначаецца, што гэты твор адрозніваецца ад усіх папярэдніх, бо тут мы бачым усё менш жарцікаў і ўсё больш думак сур’ёзнага і пасталеўшага чалавека.<ref name="budzma" /> == Гл. таксама == == Зноскі == {{Крыніцы|refs= <ref name="budzma">{{Cite web|ref=budzma|url=https://budzma.org/news/shto-paslukhats.html|title=Чаму беларуская музыка — гэта не толькі рок, або Што паслухаць з чэрвеньскіх рэлізаў беларускіх музыкаў|date=2023-07-03|lang=be|url-status=live|website=[[Будзьма беларусамі!]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260307205714/https://budzma.org/news/shto-paslukhats.html|archive-date=2026-03-07|access-date=2026-06-11}}</ref> <ref name="bel">{{Cite web|ref=bel|url=https://belsat.eu/80345234/shto-my-sluhali-u-2023|first=Алесь|last=Наваборскі|title=Што мы слухалі ў 2023 годзе: эмігранты, палітвязні, блэк-мэтал, святло і надзея|date=2024-01-02|lang=be|url-status=live|website=[[Белсат]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260112181129/https://belsat.eu/80345234/shto-my-sluhali-u-2023|archive-date=2026-01-12|access-date=2026-06-11}}</ref> <ref name="sat">{{Cite web|ref=sat|url=https://belsat.eu/80434885/belaruski-rep-rejleksue-na-emigratsyyu-tsyrk-zhytstsya-zeman-a-i-spravy-syabrou-leibonik-a|title=Беларускі рэп рэфлексуе на эміграцыю: цырк жыцця Zeman’а і справы сяброў Leibonik’а|first=Алесь|last=Наваборскі|date=2022-06-23|lang=be|url-status=live|website=[[Белсат]]|access-date=2026-06-11}}</ref> }} ==Літаратура== ==Спасылкі== {{Навігацыя}} *[https://zemancello.bandcamp.com/album/vandro-ny-cyrk-majho-hramadskaha-y-cia Vandroŭny cyrk majho hramadskaha žyćcia] на {{Не перакладзена 5|Bandcamp|Bandcamp|en|Bandcamp}} {{Афіцыйны сайт}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Альбомы 2023 года]] [[Катэгорыя:Альбомы Zeman]] 8npoiscnpzilp9v8h5j5ez17rczw5jw 5153594 5153410 2026-06-12T08:22:02Z Emilia Noah 155537 /* */ 5153594 wikitext text/x-wiki {{Картка:Альбом}} '''«Vandro​ŭ​ny cyrk majho hramadskaha žy​ć​cia»''' ({{Lang-be|Вандроўны цырк майго грамадскага жыцця}}) ― дзясяты [[студыйны альбом]] рэпера [[Zeman]], які выйшаў 22 чэрвеня 2023 года ў эміграцыі і {{Не перакладзена 5|Альбом-сюрпрыз|без анонсу|en|Surprise album}}.<ref name="bel" /><ref name="sat" /> == Спіс трэкаў == {{tracklist | writing_credits = yes | collapsed = no | title1 = Serca | writer1 = | length1 = 1:17 | title2 = Pražektary | writer2 = | length2 = 3:19 | title3 = Lazo | writer3 = | length3 = 3:16 | title4 = Dom Tam | writer4 = | length4 = 3:01 | title5 = Bałans | writer5 = | length5 = 3:38 | title6 = Krakadził | writer6 = | length6 = 4:27 | title7 = Instynkt | writer7 = | length7 = 3:15 | title8 = Ciomny Bok | writer8 = | length8 = 3:24 | title9 = Pałova | writer9 = | length9 = 2:27 | title10 = Nie Maska | writer10 = | length10 = 3:11 | title11 = Džokier | writer11 = | length11 = 2:37 | title12 = Furhon | writer12 = | length12 = 2:17 | total_length = }} == Удзельнікі == *прадзюсар — KULYA; *словы — Zeman; *запіс — Ashas (AshArtSound); *апрацоўка гуку — Alaksiej Biazbubnaŭ; *скрэч — Rief Chocka; *вокладка — Bahoŭka Art. ==Крытыка== Адзначаецца, што гэты твор адрозніваецца ад усіх папярэдніх, бо тут мы бачым усё менш жарцікаў і ўсё больш думак сур’ёзнага і пасталеўшага чалавека.<ref name="budzma" /> == Гл. таксама == == Зноскі == {{Крыніцы|refs= <ref name="budzma">{{Cite web|ref=budzma|url=https://budzma.org/news/shto-paslukhats.html|title=Чаму беларуская музыка — гэта не толькі рок, або Што паслухаць з чэрвеньскіх рэлізаў беларускіх музыкаў|date=2023-07-03|lang=be|url-status=live|website=[[Будзьма беларусамі!]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260307205714/https://budzma.org/news/shto-paslukhats.html|archive-date=2026-03-07|access-date=2026-06-11}}</ref> <ref name="bel">{{Cite web|ref=bel|url=https://belsat.eu/80345234/shto-my-sluhali-u-2023|first=Алесь|last=Наваборскі|title=Што мы слухалі ў 2023 годзе: эмігранты, палітвязні, блэк-мэтал, святло і надзея|date=2024-01-02|lang=be|url-status=live|website=[[Белсат]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260112181129/https://belsat.eu/80345234/shto-my-sluhali-u-2023|archive-date=2026-01-12|access-date=2026-06-11}}</ref> <ref name="sat">{{Cite web|ref=sat|url=https://belsat.eu/80434885/belaruski-rep-rejleksue-na-emigratsyyu-tsyrk-zhytstsya-zeman-a-i-spravy-syabrou-leibonik-a|title=Беларускі рэп рэфлексуе на эміграцыю: цырк жыцця Zeman’а і справы сяброў Leibonik’а|first=Алесь|last=Наваборскі|date=2022-06-23|lang=be|url-status=live|website=[[Белсат]]|access-date=2026-06-11}}</ref> }} ==Літаратура== ==Спасылкі== {{Навігацыя}} *[https://zemancello.bandcamp.com/album/vandro-ny-cyrk-majho-hramadskaha-y-cia Vandroŭny cyrk majho hramadskaha žyćcia] на {{Не перакладзена 5|Bandcamp|Bandcamp|en|Bandcamp}} {{Афіцыйны сайт}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Альбомы 2023 года]] [[Катэгорыя:Альбомы Zeman]] r1fvr61ext0w24aya8lp2k0md47aypi 14 809308 5153392 2026-06-11T12:07:04Z Emilia Noah 155537 Новая старонка: «Катэгорыя:Музычныя альбомы Беларусі|Zeman» 5153392 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Музычныя альбомы Беларусі|Zeman] a8dq1j37u1ki5gjel8p99wu1jvvsdn6 5153393 5153392 2026-06-11T12:07:24Z Emilia Noah 155537 5153393 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Музычныя альбомы Беларусі|Zeman]] se6kqp2fe6y7mnje0dsyapmocz1f473 5153598 5153393 2026-06-12T08:29:21Z Emilia Noah 155537 /* */ 5153598 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Музычныя альбомы Беларусі|Zeman]] [[Катэгорыя:Хіп-хоп-альбомы Беларусі|Zeman]] dz60hfzji7j99vi179396ruj70ugzn4 0 809309 5153407 2026-06-11T12:31:34Z Feeleman 163471 Перасылае да [[Праект «Авэ Марыя» (фільм)]] 5153407 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Праект «Авэ Марыя» (фільм)]] grvhs4u1bsei9z665bxxetyt4y7g2fe 0 809310 5153408 2026-06-11T12:32:08Z Feeleman 163471 Перасылае да [[Праект «Авэ Марыя» (фільм)]] 5153408 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Праект «Авэ Марыя» (фільм)]] grvhs4u1bsei9z665bxxetyt4y7g2fe 0 809311 5153409 2026-06-11T12:33:50Z Feeleman 163471 Перасылае да [[Праект «Авэ Марыя» (фільм)]] 5153409 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Праект «Авэ Марыя» (фільм)]] grvhs4u1bsei9z665bxxetyt4y7g2fe 0 809312 5153413 2026-06-11T12:58:43Z Autumndancer 168015 Новая старонка: «{{Фільм}} '''«Чатырнаццаць гадзін»''' ({{lang-en|Fourteen Hours}}) — драматычны трылер рэжысёра [[Генры Хэтэўэй|Генры Хэтэўэя]], які выйшаў на экраны ў 1951 годзе. Фільм распавядае пра спробы паліцыі, сваякоў і блізкіх выратаваць маладога чалавека, які вырашыў скончыць ж...» 5153413 wikitext text/x-wiki {{Фільм}} '''«Чатырнаццаць гадзін»''' ({{lang-en|Fourteen Hours}}) — драматычны трылер рэжысёра [[Генры Хэтэўэй|Генры Хэтэўэя]], які выйшаў на экраны ў 1951 годзе. Фільм распавядае пра спробы паліцыі, сваякоў і блізкіх выратаваць маладога чалавека, які вырашыў скончыць жыццё самагубствам, саскочыўшы з пятнаццатага паверха нью-ёркскай гасцініцы. Сцэнарый напісаў Джон Пэкстан на аснове артыкула Джоэла Сэйра ў часопісе «Нью-Ёркер». «Хоць ва ўступных тытрах фільма паведамлялася, што гісторыя і адлюстраваныя персанажы „цалкам выдуманыя“, фільм, як і аповяд Сэйра, заснаваны на рэальным выпадку самагубства Джона Уільяма Уарда. 26-гадовы Уард выкінуўся з 17-га паверха нью-ёркскага гатэля 26 ліпеня 1938 года пасля працяглай спробы паліцыі выратаваць яго». Фільм зняты ва ўласцівым для Хэтэўэя паўдакументальным стылі «непасрэдна на вуліцах Нью-Ёрка, да ўдзелу ў масавых сцэнах на вуліцах горада было прыцягнута больш за 300 статыстаў». Фільм і яго стваральнікі дабіліся шырокага прызнання ў прафесійным асяроддзі. У 1951 годзе Хэтэўэй быў намінаваны на Залаты леў [[Венецыянскі кінафестываль|Венецыянскага кінафестывалю.]] У 1952 годзе фільм атрымаў намінацыі на прэмію БАФТА як найлепшы фільм і на [[Оскар]] за найлепшую мастацкую пастаноўку (Лайл Р. Уілер, Леланд Фулер, Томас Літл, Фрэд Джэй Роўд), а сцэнарыст фільма Пэкстан быў намінаваны Гільдыяй пісьменнікаў Амерыкі на прэмію за найлепшы сцэнарый. [[Катэгорыя:Фільмы 1951 года]] rzskoj9se2igbtrw3fhictr7ik686fw 5153414 5153413 2026-06-11T12:59:41Z Autumndancer 168015 5153414 wikitext text/x-wiki {{Фільм}} '''«Чатырнаццаць гадзін»''' ({{lang-en|Fourteen Hours}}) — драматычны трылер рэжысёра [[Генры Хэтэўэй|Генры Хэтэўэя]], які выйшаў на экраны ў 1951 годзе. Фільм распавядае пра спробы паліцыі, сваякоў і блізкіх выратаваць маладога чалавека, які вырашыў скончыць жыццё самагубствам, саскочыўшы з пятнаццатага паверха нью-ёркскай гасцініцы. Сцэнарый напісаў Джон Пэкстан на аснове артыкула Джоэла Сэйра ў часопісе «Нью-Ёркер». «Хоць ва ўступных тытрах фільма паведамлялася, што гісторыя і адлюстраваныя персанажы „цалкам выдуманыя“, фільм, як і аповяд Сэйра, заснаваны на рэальным выпадку самагубства Джона Уільяма Уарда. 26-гадовы Уард выкінуўся з 17-га паверха нью-ёркскага гатэля 26 ліпеня 1938 года пасля працяглай спробы паліцыі выратаваць яго». Фільм зняты ва ўласцівым для Хэтэўэя паўдакументальным стылі «непасрэдна на вуліцах Нью-Ёрка, да ўдзелу ў масавых сцэнах на вуліцах горада было прыцягнута больш за 300 статыстаў». Фільм і яго стваральнікі дабіліся шырокага прызнання ў прафесійным асяроддзі. У 1951 годзе Хэтэўэй быў намінаваны на Залаты леў [[Венецыянскі кінафестываль|Венецыянскага кінафестывалю.]] У 1952 годзе фільм атрымаў намінацыі на прэмію БАФТА як найлепшы фільм і на [[Оскар]] за найлепшую мастацкую пастаноўку (Лайл Р. Уілер, Леланд Фулер, Томас Літл, Фрэд Джэй Роўд), а сцэнарыст фільма Пэкстан быў намінаваны Гільдыяй пісьменнікаў Амерыкі на прэмію за найлепшы сцэнарый. {{зноскі}} [[Катэгорыя:Фільмы 1951 года]] tmm9uccynrsp48ffmtudtne8hsdorzd 5153417 5153414 2026-06-11T13:02:10Z Autumndancer 168015 5153417 wikitext text/x-wiki {{Фільм}} '''«Чатырнаццаць гадзін»''' ({{lang-en|Fourteen Hours}}) — драматычны трылер рэжысёра [[Генры Хэтэўэй|Генры Хэтэўэя]], які выйшаў на экраны ў 1951 годзе. Фільм распавядае пра спробы паліцыі, сваякоў і блізкіх выратаваць маладога чалавека, які вырашыў скончыць жыццё самагубствам, саскочыўшы з пятнаццатага паверха нью-ёркскай гасцініцы. Сцэнарый напісаў Джон Пэкстан на аснове артыкула Джоэла Сэйра ў часопісе «Нью-Ёркер». «Хоць ва ўступных тытрах фільма паведамлялася, што гісторыя і адлюстраваныя персанажы „цалкам выдуманыя“, фільм, як і аповяд Сэйра, заснаваны на рэальным выпадку самагубства Джона Уільяма Уарда. 26-гадовы Уард выкінуўся з 17-га паверха нью-ёркскага гатэля 26 ліпеня 1938 года пасля працяглай спробы паліцыі выратаваць яго». Фільм зняты ва ўласцівым для Хэтэўэя паўдакументальным стылі «непасрэдна на вуліцах Нью-Ёрка, да ўдзелу ў масавых сцэнах на вуліцах горада было прыцягнута больш за 300 статыстаў». Фільм і яго стваральнікі дабіліся шырокага прызнання ў прафесійным асяроддзі. У 1951 годзе Хэтэўэй быў намінаваны на Залаты леў [[Венецыянскі кінафестываль|Венецыянскага кінафестывалю.]] У 1952 годзе фільм атрымаў намінацыі на прэмію БАФТА як найлепшы фільм і на [[Оскар]] за найлепшую мастацкую пастаноўку (Лайл Р. Уілер, Леланд Фулер, Томас Літл, Фрэд Джэй Роўд), а сцэнарыст фільма Пэкстан быў намінаваны Гільдыяй пісьменнікаў Амерыкі на прэмію за найлепшы сцэнарый. == У ролях == * [[Рычард Бейсхарт]] — Роберт Козік * [[Пол Дуглас]] — Чарлі Данігэн * [[Барбара Бел Гедэс]] — Вірджынія Фостэр * [[Дэбра Пэйджэт]] — Рут * [[Агнес Мурхед]] — Крысцін Хіл Козік * [[Роберт Кіт]] — Пол Козік * [[Говард да Сільва]] — намеснік шэфа паліцыі Москар * [[Джэфры Хантэр]] — Дэні Клемпнер * [[Марцін Гейбел]] — доктар Страус * [[Грэйс Келі]] — місіс Луіз Эн Фулер * [[Джэф Коры]] — сяржант паліцыі Фарлі * [[Фрэнк Фэйлен]] — Уолтар, супрацоўнік абслугоўвання нумароў * [[Джон Рэндальф]] — пажарны (у тытрах не пазначаны) {{зноскі}} [[Катэгорыя:Фільмы 1951 года]] jf2eb7cs22g7ps3cdqi7vu33zhf1ifx 0 809313 5153427 2026-06-11T13:29:15Z M.L.Bot 261 Новая старонка: «'''Эмануіл Маісеевіч Хайкін''' або '''Мендэль Моўшавіч Хайкін''' (1868—1935) — аграном і педагог, ганаровы грамадзянін Мінска. Нарадзіўся ў 1868 годзе ў Навааляксандраўску<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=45713|title=Московская государственная конвсерватория...» 5153427 wikitext text/x-wiki '''Эмануіл Маісеевіч Хайкін''' або '''Мендэль Моўшавіч Хайкін''' (1868—1935) — аграном і педагог, ганаровы грамадзянін Мінска. Нарадзіўся ў 1868 годзе ў Навааляксандраўску<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=45713|title=Московская государственная конвсерватория имени П. И. Чайковского|archive-url=https://web.archive.org/web/20230130170839/https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=45713|archive-date=2023-01-30|access-date=2023-10-15|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://pawet.net/library/history/bel_history/sybieka/02/08/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B5_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B0.html|title=Старые Минские адреса|archive-url=https://web.archive.org/web/20231209215807/https://pawet.net/library/history/bel_history/sybieka/02/08/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B5_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B0.html|archive-date=2023-12-09|access-date=2023-10-15|url-status=live}}</ref>. Пэўны час жыў у Вільні, у 1899 годзе там ажаніўся. У 1901 годзе перасяліўся ў Мінск. У 1907 годзе заснаваў у Мінску прыватнае мужчынскае яўрэйскае рэальнае вучылішча Э. М. Хайкіна<ref name=":0" /><ref name=":1" />. Сам Эмануіл Хайкін настаўнічаў у вучылішчы, таксама яго жонка Флора была там настаўніцай французскай мовы, а сыны Сямён і Барыс вучыліся<ref>[https://elibrary.ru/item.asp?id=47365282 А. А. Якута. Выдающийся педагог-новатор и популяризатор радиотехники, профессор МГУ Семён Эммануилович Хайкин]</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=XNMIKrzZh0EC&pg=PA81&lpg=PA81&dq= Памятная книжка Минской губернии на 1914 год (стр. 80—81)]</ref>. У 1912 годзе для вучылішча ўзведзены ўласны будынак на рагу Магазіннай і Багадзельнай вуліц. З пачаткам 1-й сусветнай вайны, у 1915 годзе разам з сям’ёй і вучылішчам эвакуіраваўся ў Пензу. Пасля Кастрычніцкага перавароту, у 1918 годзе будынак вучылішча нацыяналізавалі. У Мінск сям’я Хайкіных не вярнулася, з 1919 года жыла ў Маскве. == Сям’я == У 1899 годзе ажаніўся ў Вільні з Флорай Абрамаўнай (Фрадля Шмуэль-Абелеўнай) Боршч (Барщ; 1871—?), віленскай ураджэнкай<ref>В записи о рождении в Вильне 3 ноября 1871 года указана как дочь [[Березина (Минская область)|Березинского]] ([[Минская губерния|Минской губернии]]) мещанина Шмуэля-Абеля Мордуховича Борща (1836—1874) и Фрейды-Гитл Гиршевны Борщ, в девичестве Вольпян.</ref>. У сужэнцаў былі сыны Маісей (1900, Вільня — ?); Сямён (1901, Мінск — 1968) — фізік і радыёастраном; Барыс (1904, Мінск — 1978) — савецкі дырыжор, музыкальны педагог. У другім шлюбе з Яўгеніяй Маісееўна Вальпян (у першым шлюбе, Зігберман; 1881 — пасля 1944), віленскай ураджэнкай. == Крыніцы == {{крыніцы}} d1v786mynuoapyobjqvm576jh2cnkqq 5153431 5153427 2026-06-11T13:41:04Z M.L.Bot 261 5153431 wikitext text/x-wiki '''Эмануіл Маісеевіч Хайкін''' або '''Мендэль Моўшавіч Хайкін''' (1868—1935) — аграном і педагог, ганаровы грамадзянін Мінска. Нарадзіўся ў 1868 годзе ў Навааляксандраўску<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=45713|title=Московская государственная конвсерватория имени П. И. Чайковского|archive-url=https://web.archive.org/web/20230130170839/https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=45713|archive-date=2023-01-30|access-date=2023-10-15|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://pawet.net/library/history/bel_history/sybieka/02/08/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B5_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B0.html|title=Старые Минские адреса|archive-url=https://web.archive.org/web/20231209215807/https://pawet.net/library/history/bel_history/sybieka/02/08/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B5_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B0.html|archive-date=2023-12-09|access-date=2023-10-15|url-status=live}}</ref>. Пэўны час жыў у Вільні, у 1899 годзе там ажаніўся. У 1901 годзе перасяліўся ў Мінск. У 1907 годзе заснаваў у Мінску прыватнае мужчынскае яўрэйскае рэальнае вучылішча Э. М. Хайкіна<ref name=":0" /><ref name=":1" />. Жонка Флора была настаўніцай французскай мовы у вучылішчы, а сыны Сямён і Барыс вучыліся<ref>''Якута А. А.'' [https://elibrary.ru/item.asp?id=47365282 Выдающийся педагог-новатор и популяризатор радиотехники, профессор МГУ Семён Эммануилович Хайкин] // XXVII Годичная научная международная конференция Института истории естествознания и техники им. С.И. Вавилова РАН. -- Москва : Институт истории естествознания и техники им. С.И. Вавилова РАН (Москва), 2021. -- С. 506-509.</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=XNMIKrzZh0EC&pg=PA81&lpg=PA81&dq= Памятная книжка Минской губернии на 1914 год (стр. 80—81)]</ref>. У 1912 годзе для вучылішча ўзведзены ўласны будынак на рагу Магазіннай і Багадзельнай вуліц. З пачаткам 1-й сусветнай вайны, у 1915 годзе разам з сям’ёй і вучылішчам эвакуіраваўся ў Пензу. Пасля Кастрычніцкага перавароту, у 1918 годзе будынак вучылішча нацыяналізавалі. У Мінск сям’я Хайкіных не вярнулася, з 1919 года жыла ў Маскве. == Сям’я == У 1899 годзе ажаніўся ў Вільні з Флорай Абрамаўнай (Фрадля Шмуэль-Абелеўнай) Боршч (Барщ; 1871—?), віленскай ураджэнкай. У сужэнцаў былі сыны Маісей (1900, Вільня — ?); Сямён (1901, Мінск — 1968) — фізік і радыёастраном; Барыс (1904, Мінск — 1978) — савецкі дырыжор, музыкальны педагог. У другім шлюбе з Яўгеніяй Маісееўна Вальпян (у першым шлюбе, Зігберман; 1881 — пасля 1944), віленскай ураджэнкай. == Крыніцы == {{крыніцы}} l628b935u04rmwyqv8ldvgg1uknoif7 5153433 5153431 2026-06-11T13:46:23Z M.L.Bot 261 5153433 wikitext text/x-wiki '''Эмануіл Маісеевіч Хайкін''' або '''Мендэль Моўшавіч Хайкін''' (1868—1935) — аграном і педагог, ганаровы грамадзянін Мінска. Нарадзіўся ў 1868 годзе ў Навааляксандраўску<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=45713|title=Московская государственная конвсерватория имени П. И. Чайковского|archive-url=https://web.archive.org/web/20230130170839/https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=45713|archive-date=2023-01-30|access-date=2023-10-15|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://pawet.net/library/history/bel_history/sybieka/02/08/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B5_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B0.html|title=Старые Минские адреса|archive-url=https://web.archive.org/web/20231209215807/https://pawet.net/library/history/bel_history/sybieka/02/08/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B5_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B0.html|archive-date=2023-12-09|access-date=2023-10-15|url-status=live}}</ref>. Пэўны час жыў у Вільні, у 1899 годзе там ажаніўся. У 1901 годзе перасяліўся ў Мінск. У 1907 годзе заснаваў у [[Мінскае яўрэйскае рэальнае вучылішча Э. М. Хайкіна|Мінску прыватнае мужчынскае яўрэйскае рэальнае вучылішча Э. М. Хайкіна]]<ref name=":0" /><ref name=":1" />. Жонка Флора была настаўніцай французскай мовы у вучылішчы, а сыны Сямён і Барыс вучыліся<ref>''Якута А. А.'' [https://elibrary.ru/item.asp?id=47365282 Выдающийся педагог-новатор и популяризатор радиотехники, профессор МГУ Семён Эммануилович Хайкин] // XXVII Годичная научная международная конференция Института истории естествознания и техники им. С.И. Вавилова РАН. -- Москва : Институт истории естествознания и техники им. С.И. Вавилова РАН (Москва), 2021. -- С. 506-509.</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=XNMIKrzZh0EC&pg=PA81&lpg=PA81&dq= Памятная книжка Минской губернии на 1914 год (стр. 80—81)]</ref>. У 1912 годзе для вучылішча ўзведзены ўласны будынак на рагу Магазіннай і Багадзельнай вуліц. З пачаткам 1-й сусветнай вайны, у 1915 годзе разам з сям’ёй і вучылішчам эвакуіраваўся ў Пензу. Пасля Кастрычніцкага перавароту, у 1918 годзе будынак вучылішча нацыяналізавалі. У Мінск сям’я Хайкіных не вярнулася, з 1919 года жыла ў Маскве. == Сям’я == У 1899 годзе ажаніўся ў Вільні з Флорай Абрамаўнай (Фрадля Шмуэль-Абелеўнай) Боршч (Баршч; 1871—?), віленскай ураджэнкай. У сужэнцаў былі сыны Маісей (1900, Вільня — ?); Сямён (1901, Мінск — 1968) — фізік і радыёастраном; Барыс (1904, Мінск — 1978) — савецкі дырыжор, музыкальны педагог. У другім шлюбе з Яўгеніяй Маісееўна Вальпян (у першым шлюбе, Зігберман; 1881 — пасля 1944), віленскай ураджэнкай. == Крыніцы == {{крыніцы}} oiiqgj57xq7vz5kke977e3v9b2xp60r 5153434 5153433 2026-06-11T13:46:51Z M.L.Bot 261 M.L.Bot перанёс старонку [[Удзельнік:Maksim L./Чарнавік 6]] у [[Эмануіл Маісеевіч Хайкін]] не пакінуўшы перасылкі 5153433 wikitext text/x-wiki '''Эмануіл Маісеевіч Хайкін''' або '''Мендэль Моўшавіч Хайкін''' (1868—1935) — аграном і педагог, ганаровы грамадзянін Мінска. Нарадзіўся ў 1868 годзе ў Навааляксандраўску<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=45713|title=Московская государственная конвсерватория имени П. И. Чайковского|archive-url=https://web.archive.org/web/20230130170839/https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=45713|archive-date=2023-01-30|access-date=2023-10-15|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://pawet.net/library/history/bel_history/sybieka/02/08/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B5_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B0.html|title=Старые Минские адреса|archive-url=https://web.archive.org/web/20231209215807/https://pawet.net/library/history/bel_history/sybieka/02/08/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B5_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B0.html|archive-date=2023-12-09|access-date=2023-10-15|url-status=live}}</ref>. Пэўны час жыў у Вільні, у 1899 годзе там ажаніўся. У 1901 годзе перасяліўся ў Мінск. У 1907 годзе заснаваў у [[Мінскае яўрэйскае рэальнае вучылішча Э. М. Хайкіна|Мінску прыватнае мужчынскае яўрэйскае рэальнае вучылішча Э. М. Хайкіна]]<ref name=":0" /><ref name=":1" />. Жонка Флора была настаўніцай французскай мовы у вучылішчы, а сыны Сямён і Барыс вучыліся<ref>''Якута А. А.'' [https://elibrary.ru/item.asp?id=47365282 Выдающийся педагог-новатор и популяризатор радиотехники, профессор МГУ Семён Эммануилович Хайкин] // XXVII Годичная научная международная конференция Института истории естествознания и техники им. С.И. Вавилова РАН. -- Москва : Институт истории естествознания и техники им. С.И. Вавилова РАН (Москва), 2021. -- С. 506-509.</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=XNMIKrzZh0EC&pg=PA81&lpg=PA81&dq= Памятная книжка Минской губернии на 1914 год (стр. 80—81)]</ref>. У 1912 годзе для вучылішча ўзведзены ўласны будынак на рагу Магазіннай і Багадзельнай вуліц. З пачаткам 1-й сусветнай вайны, у 1915 годзе разам з сям’ёй і вучылішчам эвакуіраваўся ў Пензу. Пасля Кастрычніцкага перавароту, у 1918 годзе будынак вучылішча нацыяналізавалі. У Мінск сям’я Хайкіных не вярнулася, з 1919 года жыла ў Маскве. == Сям’я == У 1899 годзе ажаніўся ў Вільні з Флорай Абрамаўнай (Фрадля Шмуэль-Абелеўнай) Боршч (Баршч; 1871—?), віленскай ураджэнкай. У сужэнцаў былі сыны Маісей (1900, Вільня — ?); Сямён (1901, Мінск — 1968) — фізік і радыёастраном; Барыс (1904, Мінск — 1978) — савецкі дырыжор, музыкальны педагог. У другім шлюбе з Яўгеніяй Маісееўна Вальпян (у першым шлюбе, Зігберман; 1881 — пасля 1944), віленскай ураджэнкай. == Крыніцы == {{крыніцы}} oiiqgj57xq7vz5kke977e3v9b2xp60r 5153436 5153434 2026-06-11T13:47:45Z M.L.Bot 261 5153436 wikitext text/x-wiki {{асоба}} '''Эмануіл Маісеевіч Хайкін''' або '''Мендэль Моўшавіч Хайкін''' (1868—1935) — аграном і педагог, ганаровы грамадзянін Мінска. Нарадзіўся ў 1868 годзе ў Навааляксандраўску<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=45713|title=Московская государственная конвсерватория имени П. И. Чайковского|archive-url=https://web.archive.org/web/20230130170839/https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=45713|archive-date=2023-01-30|access-date=2023-10-15|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://pawet.net/library/history/bel_history/sybieka/02/08/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B5_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B0.html|title=Старые Минские адреса|archive-url=https://web.archive.org/web/20231209215807/https://pawet.net/library/history/bel_history/sybieka/02/08/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B5_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B0.html|archive-date=2023-12-09|access-date=2023-10-15|url-status=live}}</ref>. Пэўны час жыў у Вільні, у 1899 годзе там ажаніўся. У 1901 годзе перасяліўся ў Мінск. У 1907 годзе заснаваў у [[Мінскае яўрэйскае рэальнае вучылішча Э. М. Хайкіна|Мінску прыватнае мужчынскае яўрэйскае рэальнае вучылішча Э. М. Хайкіна]]<ref name=":0" /><ref name=":1" />. Жонка Флора была настаўніцай французскай мовы у вучылішчы, а сыны Сямён і Барыс вучыліся<ref>''Якута А. А.'' [https://elibrary.ru/item.asp?id=47365282 Выдающийся педагог-новатор и популяризатор радиотехники, профессор МГУ Семён Эммануилович Хайкин] // XXVII Годичная научная международная конференция Института истории естествознания и техники им. С.И. Вавилова РАН. -- Москва : Институт истории естествознания и техники им. С.И. Вавилова РАН (Москва), 2021. -- С. 506-509.</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=XNMIKrzZh0EC&pg=PA81&lpg=PA81&dq= Памятная книжка Минской губернии на 1914 год (стр. 80—81)]</ref>. У 1912 годзе для вучылішча ўзведзены ўласны будынак на рагу Магазіннай і Багадзельнай вуліц. З пачаткам 1-й сусветнай вайны, у 1915 годзе разам з сям’ёй і вучылішчам эвакуіраваўся ў Пензу. Пасля Кастрычніцкага перавароту, у 1918 годзе будынак вучылішча нацыяналізавалі. У Мінск сям’я Хайкіных не вярнулася, з 1919 года жыла ў Маскве. == Сям’я == У 1899 годзе ажаніўся ў Вільні з Флорай Абрамаўнай (Фрадля Шмуэль-Абелеўнай) Боршч (Баршч; 1871—?), віленскай ураджэнкай. У сужэнцаў былі сыны Маісей (1900, Вільня — ?); Сямён (1901, Мінск — 1968) — фізік і радыёастраном; Барыс (1904, Мінск — 1978) — савецкі дырыжор, музыкальны педагог. У другім шлюбе з Яўгеніяй Маісееўна Вальпян (у першым шлюбе, Зігберман; 1881 — пасля 1944), віленскай ураджэнкай. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Хайкін Эмануіл Маісеевіч}} fsmv12aezkw2qhxpkf0ei40rdgk2j53 5153437 5153436 2026-06-11T13:49:20Z M.L.Bot 261 5153437 wikitext text/x-wiki {{асоба}} '''Эмануіл Маісеевіч Хайкін''' або '''Мендэль Моўшавіч Хайкін''' (1868—1935) — аграном і педагог, ганаровы грамадзянін Мінска. Нарадзіўся ў 1868 годзе ў Навааляксандраўску<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=45713|title=Московская государственная конвсерватория имени П. И. Чайковского|archive-url=https://web.archive.org/web/20230130170839/https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=45713|archive-date=2023-01-30|access-date=2023-10-15|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://pawet.net/library/history/bel_history/sybieka/02/08/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B5_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B0.html|title=Старые Минские адреса|archive-url=https://web.archive.org/web/20231209215807/https://pawet.net/library/history/bel_history/sybieka/02/08/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B5_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B0.html|archive-date=2023-12-09|access-date=2023-10-15|url-status=live}}</ref>. Пэўны час жыў у Вільні, у 1899 годзе там ажаніўся. У 1901 годзе перасяліўся ў Мінск. У 1907 годзе заснаваў у [[Мінскае яўрэйскае рэальнае вучылішча Э. М. Хайкіна|Мінску прыватнае мужчынскае яўрэйскае рэальнае вучылішча Э. М. Хайкіна]]<ref name=":0" /><ref name=":1" />. Жонка Флора была настаўніцай французскай мовы у вучылішчы, а сыны [[Сямён Эмануілавіч Хайкін|Сямён]] і [[Барыс Эмануілавіч Хайкін|Барыс]] вучыліся<ref>''Якута А. А.'' [https://elibrary.ru/item.asp?id=47365282 Выдающийся педагог-новатор и популяризатор радиотехники, профессор МГУ Семён Эммануилович Хайкин] // XXVII Годичная научная международная конференция Института истории естествознания и техники им. С.И. Вавилова РАН. -- Москва : Институт истории естествознания и техники им. С.И. Вавилова РАН (Москва), 2021. -- С. 506-509.</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=XNMIKrzZh0EC&pg=PA81&lpg=PA81&dq= Памятная книжка Минской губернии на 1914 год (стр. 80—81)]</ref>. У 1912 годзе для вучылішча ўзведзены ўласны будынак на рагу Магазіннай і Багадзельнай вуліц. З пачаткам 1-й сусветнай вайны, у 1915 годзе разам з сям’ёй і вучылішчам эвакуіраваўся ў Пензу. Пасля Кастрычніцкага перавароту, у 1918 годзе будынак вучылішча нацыяналізавалі. У Мінск сям’я Хайкіных не вярнулася, з 1919 года жыла ў Маскве. == Сям’я == У 1899 годзе ажаніўся ў Вільні з Флорай Абрамаўнай (Фрадля Шмуэль-Абелеўнай) Боршч (Баршч; 1871—?), віленскай ураджэнкай. У сужэнцаў былі сыны Маісей (1900, Вільня — ?); [[Сямён Эмануілавіч Хайкін|Сямён]] (1901, Мінск — 1968) — фізік і радыёастраном; [[Барыс Эмануілавіч Хайкін|Барыс]] (1904, Мінск — 1978) — савецкі дырыжор, музыкальны педагог. У другім шлюбе з Яўгеніяй Маісееўна Вальпян (у першым шлюбе, Зігберман; 1881 — пасля 1944), віленскай ураджэнкай. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Хайкін Эмануіл Маісеевіч}} qch37zojskush92koggs7kd944rywon 5153438 5153437 2026-06-11T13:50:34Z M.L.Bot 261 M.L.Bot перанёс старонку [[Эмануіл Маісеевіч Хайкін]] у [[Эмануіл Майсеевіч Хайкін]] 5153437 wikitext text/x-wiki {{асоба}} '''Эмануіл Маісеевіч Хайкін''' або '''Мендэль Моўшавіч Хайкін''' (1868—1935) — аграном і педагог, ганаровы грамадзянін Мінска. Нарадзіўся ў 1868 годзе ў Навааляксандраўску<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=45713|title=Московская государственная конвсерватория имени П. И. Чайковского|archive-url=https://web.archive.org/web/20230130170839/https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=45713|archive-date=2023-01-30|access-date=2023-10-15|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://pawet.net/library/history/bel_history/sybieka/02/08/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B5_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B0.html|title=Старые Минские адреса|archive-url=https://web.archive.org/web/20231209215807/https://pawet.net/library/history/bel_history/sybieka/02/08/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B5_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B0.html|archive-date=2023-12-09|access-date=2023-10-15|url-status=live}}</ref>. Пэўны час жыў у Вільні, у 1899 годзе там ажаніўся. У 1901 годзе перасяліўся ў Мінск. У 1907 годзе заснаваў у [[Мінскае яўрэйскае рэальнае вучылішча Э. М. Хайкіна|Мінску прыватнае мужчынскае яўрэйскае рэальнае вучылішча Э. М. Хайкіна]]<ref name=":0" /><ref name=":1" />. Жонка Флора была настаўніцай французскай мовы у вучылішчы, а сыны [[Сямён Эмануілавіч Хайкін|Сямён]] і [[Барыс Эмануілавіч Хайкін|Барыс]] вучыліся<ref>''Якута А. А.'' [https://elibrary.ru/item.asp?id=47365282 Выдающийся педагог-новатор и популяризатор радиотехники, профессор МГУ Семён Эммануилович Хайкин] // XXVII Годичная научная международная конференция Института истории естествознания и техники им. С.И. Вавилова РАН. -- Москва : Институт истории естествознания и техники им. С.И. Вавилова РАН (Москва), 2021. -- С. 506-509.</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=XNMIKrzZh0EC&pg=PA81&lpg=PA81&dq= Памятная книжка Минской губернии на 1914 год (стр. 80—81)]</ref>. У 1912 годзе для вучылішча ўзведзены ўласны будынак на рагу Магазіннай і Багадзельнай вуліц. З пачаткам 1-й сусветнай вайны, у 1915 годзе разам з сям’ёй і вучылішчам эвакуіраваўся ў Пензу. Пасля Кастрычніцкага перавароту, у 1918 годзе будынак вучылішча нацыяналізавалі. У Мінск сям’я Хайкіных не вярнулася, з 1919 года жыла ў Маскве. == Сям’я == У 1899 годзе ажаніўся ў Вільні з Флорай Абрамаўнай (Фрадля Шмуэль-Абелеўнай) Боршч (Баршч; 1871—?), віленскай ураджэнкай. У сужэнцаў былі сыны Маісей (1900, Вільня — ?); [[Сямён Эмануілавіч Хайкін|Сямён]] (1901, Мінск — 1968) — фізік і радыёастраном; [[Барыс Эмануілавіч Хайкін|Барыс]] (1904, Мінск — 1978) — савецкі дырыжор, музыкальны педагог. У другім шлюбе з Яўгеніяй Маісееўна Вальпян (у першым шлюбе, Зігберман; 1881 — пасля 1944), віленскай ураджэнкай. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Хайкін Эмануіл Маісеевіч}} qch37zojskush92koggs7kd944rywon 5153440 5153438 2026-06-11T13:50:48Z M.L.Bot 261 5153440 wikitext text/x-wiki {{асоба}} '''Эмануіл Майсеевіч Хайкін''' або '''Мендэль Моўшавіч Хайкін''' (1868—1935) — аграном і педагог, ганаровы грамадзянін Мінска. Нарадзіўся ў 1868 годзе ў Навааляксандраўску<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=45713|title=Московская государственная конвсерватория имени П. И. Чайковского|archive-url=https://web.archive.org/web/20230130170839/https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=45713|archive-date=2023-01-30|access-date=2023-10-15|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://pawet.net/library/history/bel_history/sybieka/02/08/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B5_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B0.html|title=Старые Минские адреса|archive-url=https://web.archive.org/web/20231209215807/https://pawet.net/library/history/bel_history/sybieka/02/08/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B5_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B0.html|archive-date=2023-12-09|access-date=2023-10-15|url-status=live}}</ref>. Пэўны час жыў у Вільні, у 1899 годзе там ажаніўся. У 1901 годзе перасяліўся ў Мінск. У 1907 годзе заснаваў у [[Мінскае яўрэйскае рэальнае вучылішча Э. М. Хайкіна|Мінску прыватнае мужчынскае яўрэйскае рэальнае вучылішча Э. М. Хайкіна]]<ref name=":0" /><ref name=":1" />. Жонка Флора была настаўніцай французскай мовы у вучылішчы, а сыны [[Сямён Эмануілавіч Хайкін|Сямён]] і [[Барыс Эмануілавіч Хайкін|Барыс]] вучыліся<ref>''Якута А. А.'' [https://elibrary.ru/item.asp?id=47365282 Выдающийся педагог-новатор и популяризатор радиотехники, профессор МГУ Семён Эммануилович Хайкин] // XXVII Годичная научная международная конференция Института истории естествознания и техники им. С.И. Вавилова РАН. -- Москва : Институт истории естествознания и техники им. С.И. Вавилова РАН (Москва), 2021. -- С. 506-509.</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=XNMIKrzZh0EC&pg=PA81&lpg=PA81&dq= Памятная книжка Минской губернии на 1914 год (стр. 80—81)]</ref>. У 1912 годзе для вучылішча ўзведзены ўласны будынак на рагу Магазіннай і Багадзельнай вуліц. З пачаткам 1-й сусветнай вайны, у 1915 годзе разам з сям’ёй і вучылішчам эвакуіраваўся ў Пензу. Пасля Кастрычніцкага перавароту, у 1918 годзе будынак вучылішча нацыяналізавалі. У Мінск сям’я Хайкіных не вярнулася, з 1919 года жыла ў Маскве. == Сям’я == У 1899 годзе ажаніўся ў Вільні з Флорай Абрамаўнай (Фрадля Шмуэль-Абелеўнай) Боршч (Баршч; 1871—?), віленскай ураджэнкай. У сужэнцаў былі сыны Маісей (1900, Вільня — ?); [[Сямён Эмануілавіч Хайкін|Сямён]] (1901, Мінск — 1968) — фізік і радыёастраном; [[Барыс Эмануілавіч Хайкін|Барыс]] (1904, Мінск — 1978) — савецкі дырыжор, музыкальны педагог. У другім шлюбе з Яўгеніяй Маісееўна Вальпян (у першым шлюбе, Зігберман; 1881 — пасля 1944), віленскай ураджэнкай. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Хайкін Эмануіл Маісеевіч}} nbsqefb6pldb1x4yhevx93rphger234 5153444 5153440 2026-06-11T13:57:00Z M.L.Bot 261 5153444 wikitext text/x-wiki {{асоба}} '''Эмануіл Майсеевіч Хайкін''' або '''Мендэль Моўшавіч Хайкін''' (1868—1935) — аграном і педагог, ганаровы грамадзянін Мінска. Нарадзіўся ў 1868 годзе ў [[Нова-Аляксандраўск|Навааляксандраўску]]<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=45713|title=Московская государственная конвсерватория имени П. И. Чайковского|archive-url=https://web.archive.org/web/20230130170839/https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=45713|archive-date=2023-01-30|access-date=2023-10-15|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://pawet.net/library/history/bel_history/sybieka/02/08/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B5_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B0.html|title=Старые Минские адреса|archive-url=https://web.archive.org/web/20231209215807/https://pawet.net/library/history/bel_history/sybieka/02/08/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B5_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B0.html|archive-date=2023-12-09|access-date=2023-10-15|url-status=live}}</ref>. Пэўны час жыў у Вільні, у 1899 годзе там ажаніўся. У 1901 годзе перасяліўся ў Мінск. У 1907 годзе заснаваў у [[Мінскае яўрэйскае рэальнае вучылішча Э. М. Хайкіна|Мінску прыватнае мужчынскае яўрэйскае рэальнае вучылішча Э. М. Хайкіна]]<ref name=":0" /><ref name=":1" />. Жонка Флора была настаўніцай французскай мовы у вучылішчы, а сыны [[Сямён Эмануілавіч Хайкін|Сямён]] і [[Барыс Эмануілавіч Хайкін|Барыс]] вучыліся<ref>''Якута А. А.'' [https://elibrary.ru/item.asp?id=47365282 Выдающийся педагог-новатор и популяризатор радиотехники, профессор МГУ Семён Эммануилович Хайкин] // XXVII Годичная научная международная конференция Института истории естествознания и техники им. С.И. Вавилова РАН. -- Москва : Институт истории естествознания и техники им. С.И. Вавилова РАН (Москва), 2021. -- С. 506-509.</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=XNMIKrzZh0EC&pg=PA81&lpg=PA81&dq= Памятная книжка Минской губернии на 1914 год (стр. 80—81)]</ref>. У 1912 годзе для вучылішча ўзведзены ўласны будынак на рагу Магазіннай і Багадзельнай вуліц. З пачаткам [[Першая сусветная вайна|1-й сусветнай вайны]], у 1915 годзе разам з сям’ёй і вучылішчам эвакуіраваўся ў Пензу. Пасля [[Кастрычніцкі пераварот|Кастрычніцкага перавароту]], у 1918 годзе будынак вучылішча нацыяналізавалі. У Мінск сям’я Хайкіных не вярнулася, з 1919 года жыла ў Маскве. == Сям’я == У 1899 годзе ажаніўся ў Вільні з Флорай Абрамаўнай (Фрадля Шмуэль-Абелеўнай) Боршч (Баршч; 1871—?), віленскай ураджэнкай. У сужэнцаў былі сыны Маісей (1900, Вільня — ?); [[Сямён Эмануілавіч Хайкін|Сямён]] (1901, Мінск — 1968) — фізік і радыёастраном; [[Барыс Эмануілавіч Хайкін|Барыс]] (1904, Мінск — 1978) — савецкі дырыжор, музыкальны педагог. У другім шлюбе з Яўгеніяй Маісееўна Вальпян (у першым шлюбе Зігберман; 1881 — пасля 1944), віленскай ураджэнкай. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Хайкін Эмануіл Маісеевіч}} oakbpgn4xxvslzd090t9m9oc4iuelzo 5153445 5153444 2026-06-11T13:58:21Z M.L.Bot 261 5153445 wikitext text/x-wiki {{асоба}} '''Эмануіл Майсеевіч Хайкін''' або '''Мендэль Моўшавіч Хайкін''' ({{ВДП}}) — аграном і педагог, ганаровы грамадзянін Мінска. Нарадзіўся ў 1868 годзе ў [[Нова-Аляксандраўск|Навааляксандраўску]]<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=45713|title=Московская государственная конвсерватория имени П. И. Чайковского|archive-url=https://web.archive.org/web/20230130170839/https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=45713|archive-date=2023-01-30|access-date=2023-10-15|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://pawet.net/library/history/bel_history/sybieka/02/08/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B5_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B0.html|title=Старые Минские адреса|archive-url=https://web.archive.org/web/20231209215807/https://pawet.net/library/history/bel_history/sybieka/02/08/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B5_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B0.html|archive-date=2023-12-09|access-date=2023-10-15|url-status=live}}</ref>. Пэўны час жыў у Вільні, у 1899 годзе там ажаніўся. У 1901 годзе перасяліўся ў Мінск. У 1907 годзе заснаваў у [[Мінскае яўрэйскае рэальнае вучылішча Э. М. Хайкіна|Мінску прыватнае мужчынскае яўрэйскае рэальнае вучылішча Э. М. Хайкіна]]<ref name=":0" /><ref name=":1" />. Жонка Флора была настаўніцай французскай мовы у вучылішчы, а сыны [[Сямён Эмануілавіч Хайкін|Сямён]] і [[Барыс Эмануілавіч Хайкін|Барыс]] вучыліся<ref>''Якута А. А.'' [https://elibrary.ru/item.asp?id=47365282 Выдающийся педагог-новатор и популяризатор радиотехники, профессор МГУ Семён Эммануилович Хайкин] // XXVII Годичная научная международная конференция Института истории естествознания и техники им. С. И. Вавилова РАН. — Москва : Институт истории естествознания и техники им. С. И. Вавилова РАН (Москва), 2021. — С. 506—509.</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=XNMIKrzZh0EC&pg=PA81&lpg=PA81&dq= Памятная книжка Минской губернии на 1914 год (стр. 80—81)]</ref>. У 1912 годзе для вучылішча ўзведзены ўласны будынак на рагу Магазіннай і Багадзельнай вуліц. З пачаткам [[Першая сусветная вайна|1-й сусветнай вайны]], у 1915 годзе разам з сям’ёй і вучылішчам эвакуіраваўся ў Пензу. Пасля [[Кастрычніцкі пераварот|Кастрычніцкага перавароту]], у 1918 годзе будынак вучылішча нацыяналізавалі. У Мінск сям’я Хайкіных не вярнулася, з 1919 года жыла ў Маскве. == Сям’я == У 1899 годзе ажаніўся ў Вільні з Флорай Абрамаўнай (Фрадля Шмуэль-Абелеўнай) Боршч (Баршч; 1871—?), віленскай ураджэнкай. У сужэнцаў былі сыны Маісей (1900, Вільня — ?); [[Сямён Эмануілавіч Хайкін|Сямён]] (1901, Мінск — 1968) — фізік і радыёастраном; [[Барыс Эмануілавіч Хайкін|Барыс]] (1904, Мінск — 1978) — савецкі дырыжор, музыкальны педагог. У другім шлюбе з Яўгеніяй Маісееўна Вальпян (у першым шлюбе Зігберман; 1881 — пасля 1944), віленскай ураджэнкай. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Хайкін Эмануіл Маісеевіч}} gakjz8va9589lunk67fhw9aa0guxtiw 5153447 5153445 2026-06-11T14:02:31Z M.L.Bot 261 5153447 wikitext text/x-wiki {{асоба}} '''Эмануіл Майсеевіч Хайкін''' або '''Мендэль Моўшавіч Хайкін''' ({{ВДП}}) — аграном і педагог, ганаровы грамадзянін Мінска. Нарадзіўся ў 1868 годзе ў [[Новааляксандраўск (Ковенская губерня)|Навааляксандраўску]]<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=45713|title=Московская государственная конвсерватория имени П. И. Чайковского|archive-url=https://web.archive.org/web/20230130170839/https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=45713|archive-date=2023-01-30|access-date=2023-10-15|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://pawet.net/library/history/bel_history/sybieka/02/08/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B5_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B0.html|title=Старые Минские адреса|archive-url=https://web.archive.org/web/20231209215807/https://pawet.net/library/history/bel_history/sybieka/02/08/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B5_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B0.html|archive-date=2023-12-09|access-date=2023-10-15|url-status=live}}</ref>. Пэўны час жыў у Вільні, у 1899 годзе там ажаніўся. У 1901 годзе перасяліўся ў Мінск. У 1907 годзе заснаваў у [[Мінскае яўрэйскае рэальнае вучылішча Э. М. Хайкіна|Мінску прыватнае мужчынскае яўрэйскае рэальнае вучылішча Э. М. Хайкіна]]<ref name=":0" /><ref name=":1" />. Жонка Флора была настаўніцай французскай мовы у вучылішчы, а сыны [[Сямён Эмануілавіч Хайкін|Сямён]] і [[Барыс Эмануілавіч Хайкін|Барыс]] вучыліся<ref>''Якута А. А.'' [https://elibrary.ru/item.asp?id=47365282 Выдающийся педагог-новатор и популяризатор радиотехники, профессор МГУ Семён Эммануилович Хайкин] // XXVII Годичная научная международная конференция Института истории естествознания и техники им. С. И. Вавилова РАН. — Москва : Институт истории естествознания и техники им. С. И. Вавилова РАН (Москва), 2021. — С. 506—509.</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=XNMIKrzZh0EC&pg=PA81&lpg=PA81&dq= Памятная книжка Минской губернии на 1914 год (стр. 80—81)]</ref>. У 1912 годзе для вучылішча ўзведзены ўласны будынак на рагу Магазіннай і Багадзельнай вуліц. З пачаткам [[Першая сусветная вайна|1-й сусветнай вайны]], у 1915 годзе разам з сям’ёй і вучылішчам эвакуіраваўся ў Пензу. Пасля [[Кастрычніцкі пераварот|Кастрычніцкага перавароту]], у 1918 годзе будынак вучылішча нацыяналізавалі. У Мінск сям’я Хайкіных не вярнулася, з 1919 года жыла ў Маскве. == Сям’я == У 1899 годзе ажаніўся ў Вільні з Флорай Абрамаўнай (Фрадля Шмуэль-Абелеўнай) Боршч (Баршч; 1871—?), віленскай ураджэнкай. У сужэнцаў былі сыны Маісей (1900, Вільня — ?); [[Сямён Эмануілавіч Хайкін|Сямён]] (1901, Мінск — 1968) — фізік і радыёастраном; [[Барыс Эмануілавіч Хайкін|Барыс]] (1904, Мінск — 1978) — савецкі дырыжор, музыкальны педагог. У другім шлюбе з Яўгеніяй Маісееўна Вальпян (у першым шлюбе Зігберман; 1881 — пасля 1944), віленскай ураджэнкай. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Хайкін Эмануіл Маісеевіч}} 8mc748hhbn7hs3tohqyfa8czb8syv77 5153453 5153447 2026-06-11T14:14:03Z Vadim i z 660 5153453 wikitext text/x-wiki {{асоба}} '''Эмануіл Майсеевіч Хайкін''' або '''Мендэль Моўшавіч Хайкін''' ({{ВДП}}) — аграном і педагог, ганаровы грамадзянін Мінска. Нарадзіўся ў 1868 годзе ў [[Новааляксандраўск (Ковенская губерня)|Навааляксандраўску]]<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=45713|title=Московская государственная консерватория имени П. И. Чайковского|archive-url=https://web.archive.org/web/20230130170839/https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=45713|archive-date=2023-01-30|access-date=2023-10-15|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://pawet.net/library/history/bel_history/sybieka/02/08/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B5_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B0.html|title=Старые Минские адреса|archive-url=https://web.archive.org/web/20231209215807/https://pawet.net/library/history/bel_history/sybieka/02/08/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B5_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B0.html|archive-date=2023-12-09|access-date=2023-10-15|url-status=live}}</ref>. Пэўны час жыў у Вільні, у 1899 годзе там ажаніўся. У 1901 годзе перасяліўся ў Мінск. У 1907 годзе заснаваў у [[Мінскае яўрэйскае рэальнае вучылішча Э. М. Хайкіна|Мінску прыватнае мужчынскае яўрэйскае рэальнае вучылішча Э. М. Хайкіна]]<ref name=":0" /><ref name=":1" />. Жонка Флора была настаўніцай французскай мовы у вучылішчы, а сыны [[Сямён Эмануілавіч Хайкін|Сямён]] і [[Барыс Эмануілавіч Хайкін|Барыс]] вучыліся<ref>''Якута А. А.'' [https://elibrary.ru/item.asp?id=47365282 Выдающийся педагог-новатор и популяризатор радиотехники, профессор МГУ Семён Эммануилович Хайкин] // XXVII Годичная научная международная конференция Института истории естествознания и техники им. С. И. Вавилова РАН. — Москва : Институт истории естествознания и техники им. С. И. Вавилова РАН (Москва), 2021. — С. 506—509.</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=XNMIKrzZh0EC&pg=PA81&lpg=PA81&dq= Памятная книжка Минской губернии на 1914 год (стр. 80—81)]</ref>. У 1912 годзе для вучылішча ўзведзены ўласны будынак на рагу Магазіннай і Багадзельнай вуліц. З пачаткам [[Першая сусветная вайна|1-й сусветнай вайны]], у 1915 годзе разам з сям’ёй і вучылішчам эвакуіраваўся ў Пензу. Пасля [[Кастрычніцкі пераварот|Кастрычніцкага перавароту]], у 1918 годзе будынак вучылішча нацыяналізавалі. У Мінск сям’я Хайкіных не вярнулася, з 1919 года жыла ў Маскве. == Сям’я == У 1899 годзе ажаніўся ў Вільні з Флорай Абрамаўнай (Фрадля Шмуэль-Абелеўнай) Боршч (Баршч; 1871—?), віленскай ураджэнкай. У сужэнцаў былі сыны Маісей (1900, Вільня — ?); [[Сямён Эмануілавіч Хайкін|Сямён]] (1901, Мінск — 1968) — фізік і радыёастраном; [[Барыс Эмануілавіч Хайкін|Барыс]] (1904, Мінск — 1978) — савецкі дырыжор, музыкальны педагог. У другім шлюбе з Яўгеніяй Маісееўна Вальпян (у першым шлюбе Зігберман; 1881 — пасля 1944), віленскай ураджэнкай. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Хайкін Эмануіл Маісеевіч}} iehgk70nvh1ek4bnw5ujg6m9ram68yp 5153457 5153453 2026-06-11T14:19:19Z M.L.Bot 261 5153457 wikitext text/x-wiki {{асоба}} '''Эмануіл Майсеевіч Хайкін''' або '''Мендэль Моўшавіч Хайкін''' ({{ВДП}}) — аграном і педагог, [[ганаровы грамадзянін]]. Нарадзіўся ў 1868 годзе ў [[Новааляксандраўск (Ковенская губерня)|Навааляксандраўску]]<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=45713|title=Московская государственная консерватория имени П. И. Чайковского|archive-url=https://web.archive.org/web/20230130170839/https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=45713|archive-date=2023-01-30|access-date=2023-10-15|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://pawet.net/library/history/bel_history/sybieka/02/08/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B5_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B0.html|title=Старые Минские адреса|archive-url=https://web.archive.org/web/20231209215807/https://pawet.net/library/history/bel_history/sybieka/02/08/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B5_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B0.html|archive-date=2023-12-09|access-date=2023-10-15|url-status=live}}</ref>. Пэўны час жыў у Вільні, у 1899 годзе там ажаніўся. У 1901 годзе перасяліўся ў Мінск. У 1907 годзе заснаваў у [[Мінскае яўрэйскае рэальнае вучылішча Э. М. Хайкіна|Мінску прыватнае мужчынскае яўрэйскае рэальнае вучылішча Э. М. Хайкіна]]<ref name=":0" /><ref name=":1" />. Жонка Флора была настаўніцай французскай мовы у вучылішчы, а сыны [[Сямён Эмануілавіч Хайкін|Сямён]] і [[Барыс Эмануілавіч Хайкін|Барыс]] вучыліся<ref>''Якута А. А.'' [https://elibrary.ru/item.asp?id=47365282 Выдающийся педагог-новатор и популяризатор радиотехники, профессор МГУ Семён Эммануилович Хайкин] // XXVII Годичная научная международная конференция Института истории естествознания и техники им. С. И. Вавилова РАН. — Москва : Институт истории естествознания и техники им. С. И. Вавилова РАН (Москва), 2021. — С. 506—509.</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=XNMIKrzZh0EC&pg=PA81&lpg=PA81&dq= Памятная книжка Минской губернии на 1914 год (стр. 80—81)]</ref>. У 1912 годзе для вучылішча ўзведзены ўласны будынак на рагу Магазіннай і Багадзельнай вуліц. З пачаткам [[Першая сусветная вайна|1-й сусветнай вайны]], у 1915 годзе разам з сям’ёй і вучылішчам эвакуіраваўся ў Пензу. Пасля [[Кастрычніцкі пераварот|Кастрычніцкага перавароту]], у 1918 годзе будынак вучылішча нацыяналізавалі. У Мінск сям’я Хайкіных не вярнулася, з 1919 года жыла ў Маскве. == Сям’я == У 1899 годзе ажаніўся ў Вільні з Флорай Абрамаўнай (Фрадля Шмуэль-Абелеўнай) Боршч (Баршч; 1871—?), віленскай ураджэнкай. У сужэнцаў былі сыны Маісей (1900, Вільня — ?); [[Сямён Эмануілавіч Хайкін|Сямён]] (1901, Мінск — 1968) — фізік і радыёастраном; [[Барыс Эмануілавіч Хайкін|Барыс]] (1904, Мінск — 1978) — савецкі дырыжор, музыкальны педагог. У другім шлюбе з Яўгеніяй Маісееўна Вальпян (у першым шлюбе Зігберман; 1881 — пасля 1944), віленскай ураджэнкай. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Хайкін Эмануіл Маісеевіч}} l7gx6s9z33tu28idqur14rxwn61r6s5 5153459 5153457 2026-06-11T14:22:14Z M.L.Bot 261 5153459 wikitext text/x-wiki {{асоба}} '''Эмануіл Майсеевіч Хайкін''' або '''Мендэль Моўшавіч Хайкін''' ({{ВДП}}) — аграном і педагог, [[ганаровы грамадзянін]]. Нарадзіўся ў 1868 годзе ў [[Новааляксандраўск (Ковенская губерня)|Навааляксандраўску]]<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=45713|title=Московская государственная консерватория имени П. И. Чайковского|archive-url=https://web.archive.org/web/20230130170839/https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=45713|archive-date=2023-01-30|access-date=2023-10-15|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://pawet.net/library/history/bel_history/sybieka/02/08/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B5_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B0.html|title=Старые Минские адреса|archive-url=https://web.archive.org/web/20231209215807/https://pawet.net/library/history/bel_history/sybieka/02/08/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B5_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B0.html|archive-date=2023-12-09|access-date=2023-10-15|url-status=live}}</ref>. Пэўны час жыў у Вільні, у 1899 годзе там ажаніўся. У 1901 годзе перасяліўся ў Мінск. У 1907 годзе заснаваў у Мінску [[Мінскае яўрэйскае рэальнае вучылішча Э. М. Хайкіна|прыватнае мужчынскае яўрэйскае рэальнае вучылішча]]<ref name=":0" /><ref name=":1" />. Жонка Флора была настаўніцай французскай мовы у вучылішчы, а сыны [[Сямён Эмануілавіч Хайкін|Сямён]] і [[Барыс Эмануілавіч Хайкін|Барыс]] вучыліся<ref>''Якута А. А.'' [https://elibrary.ru/item.asp?id=47365282 Выдающийся педагог-новатор и популяризатор радиотехники, профессор МГУ Семён Эммануилович Хайкин] // XXVII Годичная научная международная конференция Института истории естествознания и техники им. С. И. Вавилова РАН. — Москва : Институт истории естествознания и техники им. С. И. Вавилова РАН (Москва), 2021. — С. 506—509.</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=XNMIKrzZh0EC&pg=PA81&lpg=PA81&dq= Памятная книжка Минской губернии на 1914 год (стр. 80—81)]</ref>. У 1912 годзе для вучылішча ўзведзены ўласны будынак на рагу Магазіннай і Багадзельнай вуліц. З пачаткам [[Першая сусветная вайна|1-й сусветнай вайны]], у 1915 годзе разам з сям’ёй і вучылішчам эвакуіраваўся ў Пензу. Пасля [[Кастрычніцкі пераварот|Кастрычніцкага перавароту]], у 1918 годзе будынак вучылішча нацыяналізавалі. У Мінск сям’я Хайкіных не вярнулася, з 1919 года жыла ў Маскве. == Сям’я == У 1899 годзе ажаніўся ў Вільні з Флорай Абрамаўнай (Фрадля Шмуэль-Абелеўнай) Боршч (Баршч; 1871—?), віленскай ураджэнкай. У сужэнцаў былі сыны Маісей (1900, Вільня — ?); [[Сямён Эмануілавіч Хайкін|Сямён]] (1901, Мінск — 1968) — фізік і радыёастраном; [[Барыс Эмануілавіч Хайкін|Барыс]] (1904, Мінск — 1978) — савецкі дырыжор, музыкальны педагог. У другім шлюбе з Яўгеніяй Маісееўна Вальпян (у першым шлюбе Зігберман; 1881 — пасля 1944), віленскай ураджэнкай. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Хайкін Эмануіл Маісеевіч}} a8v05lf1wrpqk0016hrz6xxmggesm0x 5153461 5153459 2026-06-11T14:22:58Z M.L.Bot 261 /* Сям’я */ 5153461 wikitext text/x-wiki {{асоба}} '''Эмануіл Майсеевіч Хайкін''' або '''Мендэль Моўшавіч Хайкін''' ({{ВДП}}) — аграном і педагог, [[ганаровы грамадзянін]]. Нарадзіўся ў 1868 годзе ў [[Новааляксандраўск (Ковенская губерня)|Навааляксандраўску]]<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=45713|title=Московская государственная консерватория имени П. И. Чайковского|archive-url=https://web.archive.org/web/20230130170839/https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=45713|archive-date=2023-01-30|access-date=2023-10-15|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://pawet.net/library/history/bel_history/sybieka/02/08/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B5_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B0.html|title=Старые Минские адреса|archive-url=https://web.archive.org/web/20231209215807/https://pawet.net/library/history/bel_history/sybieka/02/08/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B5_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B0.html|archive-date=2023-12-09|access-date=2023-10-15|url-status=live}}</ref>. Пэўны час жыў у Вільні, у 1899 годзе там ажаніўся. У 1901 годзе перасяліўся ў Мінск. У 1907 годзе заснаваў у Мінску [[Мінскае яўрэйскае рэальнае вучылішча Э. М. Хайкіна|прыватнае мужчынскае яўрэйскае рэальнае вучылішча]]<ref name=":0" /><ref name=":1" />. Жонка Флора была настаўніцай французскай мовы у вучылішчы, а сыны [[Сямён Эмануілавіч Хайкін|Сямён]] і [[Барыс Эмануілавіч Хайкін|Барыс]] вучыліся<ref>''Якута А. А.'' [https://elibrary.ru/item.asp?id=47365282 Выдающийся педагог-новатор и популяризатор радиотехники, профессор МГУ Семён Эммануилович Хайкин] // XXVII Годичная научная международная конференция Института истории естествознания и техники им. С. И. Вавилова РАН. — Москва : Институт истории естествознания и техники им. С. И. Вавилова РАН (Москва), 2021. — С. 506—509.</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=XNMIKrzZh0EC&pg=PA81&lpg=PA81&dq= Памятная книжка Минской губернии на 1914 год (стр. 80—81)]</ref>. У 1912 годзе для вучылішча ўзведзены ўласны будынак на рагу Магазіннай і Багадзельнай вуліц. З пачаткам [[Першая сусветная вайна|1-й сусветнай вайны]], у 1915 годзе разам з сям’ёй і вучылішчам эвакуіраваўся ў Пензу. Пасля [[Кастрычніцкі пераварот|Кастрычніцкага перавароту]], у 1918 годзе будынак вучылішча нацыяналізавалі. У Мінск сям’я Хайкіных не вярнулася, з 1919 года жыла ў Маскве. == Сям’я == У 1899 годзе ажаніўся ў Вільні з Флорай Абрамаўнай (Фрадляй Шмуэль-Абелеўнай) Боршч (Баршч; 1871—?), віленскай ураджэнкай. У сужэнцаў былі сыны Маісей (1900, Вільня — ?); [[Сямён Эмануілавіч Хайкін|Сямён]] (1901, Мінск — 1968) — фізік і радыёастраном; [[Барыс Эмануілавіч Хайкін|Барыс]] (1904, Мінск — 1978) — савецкі дырыжор, музыкальны педагог. У другім шлюбе з Яўгеніяй Маісееўна Вальпян (у першым шлюбе Зігберман; 1881 — пасля 1944), віленскай ураджэнкай. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Хайкін Эмануіл Маісеевіч}} t91pcfb72wam3culg3x43zxnqr3c8yh 0 809314 5153428 2026-06-11T13:29:16Z DobryBrat 5701 Новая старонка: «{{Цёзкі2|Лысенка}} {{ДД}} '''Максім Уладзіміравіч Лысенка''' {{ВД-Прэамбула}}) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь|Міністр прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэсп...» 5153428 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Лысенка}} {{ДД}} '''Максім Уладзіміравіч Лысенка''' {{ВД-Прэамбула}}) — беларускі дзяржаўны дзеяч. [[Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь|Міністр прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь]] (з 2026). == Біяграфія == Нарадзіўся ў 1984 годзе. У 2007 годзе скончыў [[Беларускі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт]] па спецыяльнасці «Лясная гаспадарка». З 2007 года працаваў вядучым спецыялістам, начальнікам Дзяржынскай раённай інспекцыі прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя. У 2010 годзе скончыў [[Мінскі інстытут кіравання]] па спецыяльнасці «Эканоміка і кіраванне на прадпрыемстве». У 2017−2019 гадах працаваў намеснікам старшыні Мінскага абласнога камітэта прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя, пазней узначаліў гэты камітэт. З сакавіка 2021 года па чэрвень 2025 года працаваў старшынёй Дзяржынскага раённага выканаўчага камітэта. У 2025 годзе скончыў [[Акадэмія кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь|Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь]] па спецыяльнасці «Дзяржаўнае кіраванне і права». З ліпеня 2025 года па 11 чэрвеня 2026 года працаваў першым намеснікам Міністра прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь. 11 чэрвеня 2026 года назначаны [[Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь|Міністрам прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь]]. {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Лысенка Максім Уладзіміравіч}} 5iz53zlhck0jwdgapdkh8vidc7yi0d3 5153429 5153428 2026-06-11T13:30:35Z DobryBrat 5701 шаблон 5153429 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Лысенка}} {{ДД}} '''Максім Уладзіміравіч Лысенка''' {{ВД-Прэамбула}}) — беларускі дзяржаўны дзеяч. [[Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь|Міністр прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь]] (з 2026). == Біяграфія == Нарадзіўся ў 1984 годзе. У 2007 годзе скончыў [[Беларускі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт]] па спецыяльнасці «Лясная гаспадарка». З 2007 года працаваў вядучым спецыялістам, начальнікам Дзяржынскай раённай інспекцыі прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя. У 2010 годзе скончыў [[Мінскі інстытут кіравання]] па спецыяльнасці «Эканоміка і кіраванне на прадпрыемстве». У 2017−2019 гадах працаваў намеснікам старшыні Мінскага абласнога камітэта прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя, пазней узначаліў гэты камітэт. З сакавіка 2021 года па чэрвень 2025 года працаваў старшынёй Дзяржынскага раённага выканаўчага камітэта. У 2025 годзе скончыў [[Акадэмія кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь|Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь]] па спецыяльнасці «Дзяржаўнае кіраванне і права». З ліпеня 2025 года па 11 чэрвеня 2026 года працаваў першым намеснікам Міністра прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь. 11 чэрвеня 2026 года назначаны [[Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь|Міністрам прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь]]. {{Міністры прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Беларусі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Лысенка Максім Уладзіміравіч}} b9vwy8sachdwu821q87fbmczh5s0w3b 5153458 5153429 2026-06-11T14:21:09Z DobryBrat 5701 пунктуацыя 5153458 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Лысенка}} {{ДД}} '''Максім Уладзіміравіч Лысенка''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларускі дзяржаўны дзеяч. [[Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь|Міністр прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь]] (з 2026). == Біяграфія == Нарадзіўся ў 1984 годзе. У 2007 годзе скончыў [[Беларускі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт]] па спецыяльнасці «Лясная гаспадарка». З 2007 года працаваў вядучым спецыялістам, начальнікам Дзяржынскай раённай інспекцыі прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя. У 2010 годзе скончыў [[Мінскі інстытут кіравання]] па спецыяльнасці «Эканоміка і кіраванне на прадпрыемстве». У 2017−2019 гадах працаваў намеснікам старшыні Мінскага абласнога камітэта прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя, пазней узначаліў гэты камітэт. З сакавіка 2021 года па чэрвень 2025 года працаваў старшынёй Дзяржынскага раённага выканаўчага камітэта. У 2025 годзе скончыў [[Акадэмія кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь|Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь]] па спецыяльнасці «Дзяржаўнае кіраванне і права». З ліпеня 2025 года па 11 чэрвеня 2026 года працаваў першым намеснікам Міністра прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь. 11 чэрвеня 2026 года назначаны [[Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь|Міністрам прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь]]. {{Міністры прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Беларусі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Лысенка Максім Уладзіміравіч}} slbnwibhmnhyj1ueah9xpe0mooltciq 5153460 5153458 2026-06-11T14:22:20Z DobryBrat 5701 вікіфікацыя 5153460 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Лысенка}} {{ДД}} '''Максім Уладзіміравіч Лысенка''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларускі дзяржаўны дзеяч. [[Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь|Міністр прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь]] (з 2026). == Біяграфія == Нарадзіўся ў 1984 годзе. У 2007 годзе скончыў [[Беларускі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт]] па спецыяльнасці «Лясная гаспадарка». З 2007 года працаваў вядучым спецыялістам, начальнікам Дзяржынскай раённай інспекцыі прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя. У 2010 годзе скончыў [[Мінскі інстытут кіравання]] па спецыяльнасці «Эканоміка і кіраванне на прадпрыемстве». У 2017−2019 гадах працаваў намеснікам старшыні Мінскага абласнога камітэта прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя, пазней узначаліў гэты камітэт. З сакавіка 2021 года па чэрвень 2025 года працаваў старшынёй [[Дзяржынскі раённы выканаўчы камітэт|Дзяржынскага раённага выканаўчага камітэта]]. У 2025 годзе скончыў [[Акадэмія кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь|Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь]] па спецыяльнасці «Дзяржаўнае кіраванне і права». З ліпеня 2025 года па 11 чэрвеня 2026 года працаваў першым намеснікам Міністра прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь. 11 чэрвеня 2026 года назначаны [[Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь|Міністрам прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь]]. {{Міністры прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Беларусі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Лысенка Максім Уладзіміравіч}} goxq827qt68ourau6j4wkl5uoycolca 5153466 5153460 2026-06-11T14:35:00Z DobryBrat 5701 дапаўненне 5153466 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Лысенка}} {{ДД}} '''Максім Уладзіміравіч Лысенка''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларускі дзяржаўны дзеяч. [[Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь|Міністр прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь]] (з 2026). == Біяграфія == Нарадзіўся ў 1984 годзе. У 2007 годзе скончыў [[Беларускі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт]] па спецыяльнасці «Лясная гаспадарка». З 2007 года працаваў вядучым спецыялістам, начальнікам Дзяржынскай раённай інспекцыі прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя. У 2010 годзе скончыў [[Мінскі інстытут кіравання]] па спецыяльнасці «Эканоміка і кіраванне на прадпрыемстве». У 2017−2019 гадах працаваў намеснікам старшыні Мінскага абласнога камітэта прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя, пазней узначаліў гэты камітэт. З сакавіка 2021 года па чэрвень 2025 года працаваў старшынёй [[Дзяржынскі раённы выканаўчы камітэт|Дзяржынскага раённага выканаўчага камітэта]]. У 2025 годзе скончыў [[Акадэмія кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь|Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь]] па спецыяльнасці «Дзяржаўнае кіраванне і права». З 1 ліпеня 2025 года<ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=C22500365 Постановление Совета Министров Республики Беларусь от 1 июля 2025 года № 365 «Об освобождении и назначении некоторых должностных лиц»]</ref> па 11 чэрвеня 2026 года працаваў першым намеснікам Міністра прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь. 11 чэрвеня 2026 года назначаны [[Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь|Міністрам прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь]]. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Міністры прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Беларусі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Лысенка Максім Уладзіміравіч}} i3iy7ul5r65tbwuvu4b7qexlk21nqkk 5153513 5153466 2026-06-11T19:30:53Z DobryBrat 5701 дапаўненне, спасылкі 5153513 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Лысенка}} {{ДД}} '''Максім Уладзіміравіч Лысенка''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларускі дзяржаўны дзеяч. [[Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь|Міністр прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь]] (з 2026). == Біяграфія == Нарадзіўся ў 1984 годзе ў г. [[Кустанай]] ([[Казахская ССР]])<ref name="fan">[https://fanipol.by/novosti/ofitsialno/novym-predsedatelem-dzerzhinskogo-rayona-naznachen-lysenko-maksim-vladimirovich/ Новым председателем Дзержинского района назначен Лысенко Максим Владимирович]</ref>. У 2007 годзе скончыў [[Беларускі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт]] па спецыяльнасці «Лясная гаспадарка»<ref name="belta">[https://blr.belta.by/president/view/maksim-lysenka-naznachany-ministram-pryrodnyh-resursau-i-ahovy-navakolnaga-asjaroddzja-belarusi-158965-2026/ Максім Лысенка назначаны міністрам прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Беларусі]</ref>. З 2007 года працаваў вядучым спецыялістам, у 2012—2017 гадах — начальнікам Дзяржынскай раённай інспекцыі прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя<ref name="fan"/>. У 2010 годзе скончыў [[Мінскі інстытут кіравання]] па спецыяльнасці «Эканоміка і кіраванне на прадпрыемстве»<ref name="belta"/>. З мая 2017 года па 2019 год працаваў намеснікам старшыні, з верасня 2019 года па сакавік 2021 года — старшынёй Мінскага абласнога камітэта прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя<ref name="fan"/>. З сакавіка 2021 года па чэрвень 2025 года працаваў старшынёй [[Дзяржынскі раённы выканаўчы камітэт|Дзяржынскага раённага выканаўчага камітэта]]<ref name="belta"/>. У 2025 годзе скончыў [[Акадэмія кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь|Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь]] па спецыяльнасці «Дзяржаўнае кіраванне і права»<ref name="belta"/>. З 1 ліпеня 2025 года<ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=C22500365 Постановление Совета Министров Республики Беларусь от 1 июля 2025 года № 365 «Об освобождении и назначении некоторых должностных лиц»]</ref> па 11 чэрвеня 2026 года працаваў першым намеснікам Міністра прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь. 11 чэрвеня 2026 года назначаны [[Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь|Міністрам прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь]]<ref>Указ Президента Республики Беларусь от 11 июня 2026 года № 185 «О М. В. Лысенко»</ref>. == Сям’я == * Сын — Арсеній Максімавіч Лысенка. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Міністры прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Беларусі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Лысенка Максім Уладзіміравіч}} lsu1rp5bz6k7c0ned6cba1ecni0vehe 5153614 5153513 2026-06-12T09:56:29Z DobryBrat 5701 дапаўненне, спасылка 5153614 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Лысенка}} {{ДД}} '''Максім Уладзіміравіч Лысенка''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларускі дзяржаўны дзеяч. [[Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь|Міністр прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь]] (з 2026). == Біяграфія == Нарадзіўся ў 1984 годзе ў г. [[Кустанай]] ([[Казахская ССР]])<ref name="fan">[https://fanipol.by/novosti/ofitsialno/novym-predsedatelem-dzerzhinskogo-rayona-naznachen-lysenko-maksim-vladimirovich/ Новым председателем Дзержинского района назначен Лысенко Максим Владимирович]</ref>. У 18 гадоў на цаліну у Казахскую СССР пераехаў будаўніком з [[Дзяржынскі раён|Дзяржынскага раёна]] яго дзед па лініі маці, у Кустанаі нарадзілася маці<ref name="dzr">[https://dzr.by/04052022/o-rabote-i-lichnom-maksim-lysenko-dal-bolshoe-intervyu-gazete-zvyazda/ О работе и личном: Максим Лысенко дал большое интервью газете «Звязда»]</ref>. У канцы 1990-х гадоў з-за з’яўлення праяваў [[нацыяналізм]]у у [[Казахстан]]е ў Беларусь вярнуўся дзед. Каля 1999 года ў Беларусь пераехаў Максім разам з бацькамі, скончыў 10 і 11 класы сярэдняй школы ў Дзяржынскім раёне<ref name="dzr"/>. У 2007 годзе скончыў [[Беларускі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт]] па спецыяльнасці «Лясная гаспадарка»<ref name="belta">[https://blr.belta.by/president/view/maksim-lysenka-naznachany-ministram-pryrodnyh-resursau-i-ahovy-navakolnaga-asjaroddzja-belarusi-158965-2026/ Максім Лысенка назначаны міністрам прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Беларусі]</ref>. З 2007 года працаваў вядучым спецыялістам, у 2012—2017 гадах — начальнікам Дзяржынскай раённай інспекцыі прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя<ref name="fan"/>. У 2010 годзе скончыў [[Мінскі інстытут кіравання]] па спецыяльнасці «Эканоміка і кіраванне на прадпрыемстве»<ref name="belta"/>. З мая 2017 года па 2019 год працаваў намеснікам старшыні, з верасня 2019 года па сакавік 2021 года — старшынёй Мінскага абласнога камітэта прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя<ref name="fan"/>. З сакавіка 2021 года па чэрвень 2025 года працаваў старшынёй [[Дзяржынскі раённы выканаўчы камітэт|Дзяржынскага раённага выканаўчага камітэта]]<ref name="belta"/>. У 2025 годзе скончыў [[Акадэмія кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь|Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь]] па спецыяльнасці «Дзяржаўнае кіраванне і права»<ref name="belta"/>. З 1 ліпеня 2025 года<ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=C22500365 Постановление Совета Министров Республики Беларусь от 1 июля 2025 года № 365 «Об освобождении и назначении некоторых должностных лиц»]</ref> па 11 чэрвеня 2026 года працаваў першым намеснікам Міністра прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь. 11 чэрвеня 2026 года назначаны [[Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь|Міністрам прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь]]<ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=P32600185 Указ Президента Республики Беларусь от 11 июня 2026 года № 185 «О М. В. Лысенко»]</ref>. == Сям’я == * Сын — Арсеній Максімавіч Лысенка. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Міністры прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Беларусі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Лысенка Максім Уладзіміравіч}} ouujiky9zppdeclvry011pika9ui7qk 0 809315 5153439 2026-06-11T13:50:34Z M.L.Bot 261 M.L.Bot перанёс старонку [[Эмануіл Маісеевіч Хайкін]] у [[Эмануіл Майсеевіч Хайкін]] 5153439 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Эмануіл Майсеевіч Хайкін]] cjljlv2j7kx52yaqqrmh8e41ecpkt8f 0 809316 5153446 2026-06-11T14:01:48Z M.L.Bot 261 Перасылае да [[Езяросы]] 5153446 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Езяросы]] 4u1ct4noqmxj8klddoit3ppkexa997m 3 809317 5153484 2026-06-11T15:28:44Z JerzyKundrat 174 Прывітанне 5153484 wikitext text/x-wiki {{вітаем}} --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:28, 11 чэрвеня 2026 (+03) dcahwjdto9u3fbrdj4hp8mhhz31inp0 0 809318 5153498 2026-06-11T18:09:28Z LiavonBuszmar 169656 Створана перакладам першага раздзела старонкі «[[:en:Special:Redirect/revision/1356346411|The Claypool Lennon Delirium]]» 5153498 wikitext text/x-wiki '''«The Claypool Lennon Delirium»''' — амерыканскі [[Рок-музыка|рок-]]<nowiki/>гурт, у склад якога ўваходзяць басіст і вакаліст Лес Клейпул, вядомы па сваёй працы ў Primus, гітарыст і вакаліст [[Шон Ленан|Шон Она Ленан]] з гурта «The Ghost of a Saber Tooth Tiger», клавішнік і вакаліст Жуан Нагейра з гурта «Stone Giant» і бубнач Паўла Бальдзі з гурта «Cake» . Ленан класіфікаваў музыку гурта як «прагадэлічную». <ref>{{Cite web|url=https://m.youtube.com/watch?v=Mw2ANitHTeQ|title=Les Claypool And Sean Ono Lennon Talk 'South of Reality,' Geddy Lee, Yoko's Birthday Bash|website=Q1043|date=April 16, 2019|location=New York|access-date=2013-06-03}}</ref> f6t8n8jd92k6tjhsyrfkr4nukgaljhl 5153547 5153498 2026-06-11T21:05:38Z JerzyKundrat 174 5153547 wikitext text/x-wiki {{Музычны гурт}} '''«The Claypool Lennon Delirium»''' — амерыканскі [[Рок-музыка|рок-]]<nowiki/>гурт, у склад якога ўваходзяць басіст і вакаліст Лес Клейпул, вядомы па сваёй працы ў Primus, гітарыст і вакаліст [[Шон Ленан|Шон Она Ленан]] з гурта «The Ghost of a Saber Tooth Tiger», клавішнік і вакаліст Жуан Нагейра з гурта «Stone Giant» і бубнач Паўла Бальдзі з гурта «Cake». Ленан класіфікаваў музыку гурта як «прагадэлічную». <ref>{{Cite web|url=https://m.youtube.com/watch?v=Mw2ANitHTeQ|title=Les Claypool And Sean Ono Lennon Talk 'South of Reality,' Geddy Lee, Yoko's Birthday Bash|website=Q1043|date=April 16, 2019|location=New York|access-date=2013-06-03}}</ref> == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} 9qzbzktyaz2lwn4z690fimrpa93dhgr 0 809319 5153517 2026-06-11T19:41:37Z Siliyiw 169172 Новая старонка: «Назву '''Зарачанка''' маюць: == Населеныя пункты == * [[Зарачанка]] — вёска ў [[Гродзенскі раён|Гродзенскім раёне]] [[Гродзенская вобласць|Гродзенскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. * Зарачанка — сяло ў [[Кам’янэць-Падзільскі раён|Камянец-Падольскім раёне]] ...» 5153517 wikitext text/x-wiki Назву '''Зарачанка''' маюць: == Населеныя пункты == * [[Зарачанка]] — вёска ў [[Гродзенскі раён|Гродзенскім раёне]] [[Гродзенская вобласць|Гродзенскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. * Зарачанка — сяло ў [[Кам’янэць-Падзільскі раён|Камянец-Падольскім раёне]] [[Хмяльніцкая вобласць|Хмяльніцкай вобласці]]. pmfjvxcgs4w826rrf4qrwjqexxkroj3 5153521 5153517 2026-06-11T19:43:06Z Siliyiw 169172 5153521 wikitext text/x-wiki Назву '''Зарачанка''' маюць: == Населеныя пункты == * [[Зарачанка]] — вёска ў [[Гродзенскі раён|Гродзенскім раёне]] [[Гродзенская вобласць|Гродзенскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. * Зарачанка — сяло ў [[Кам’янэць-Падзільскі раён|Камянец-Падольскім раёне]] [[Хмяльніцкая вобласць|Хмяльніцкай вобласці]]. {{Неадназначнасць}} 7ahveia8410cdf48m79h2gh3w46wzm6 0 809320 5153527 2026-06-11T20:12:25Z JerzyKundrat 174 JerzyKundrat перанёс старонку [[Уладзімір Салагуб]] у [[Уладзімір Аляксандравіч Салагуб]]: Уніфікацыя назваў 5153527 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Уладзімір Аляксандравіч Салагуб]] 08eywxlv6l7sxi4k6hrm0o8a4ojp9pj 14 809321 5153534 2026-06-11T20:20:29Z JerzyKundrat 174 Новая старонка: « [[Катэгорыя:Басейн мора Бафорта]]» 5153534 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Басейн мора Бафорта]] erqq0wog3apcx6sfkz4uo686zpy11nr 5153536 5153534 2026-06-11T20:23:32Z JerzyKundrat 174 5153536 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Басейны рэк|Макензі]] [[Катэгорыя:Басейн мора Бафорта]] m6l2ouk4fnk3bz7u5z5giumy379o6pd 6 809322 5153542 2026-06-11T20:42:44Z ZolaSukhar 169411 {{Выява |Апісанне = Партрэт Алеся Бельскага |Крыніца = https://kopyl.by/arkhiv-2010-2023/item/30092-91izvestnyj-pisatel-urozhenets-kopylshchiny-ales-belskij-otmechaet-60-letnij-yubilej |Час стварэння = невядомы |Аўтар = Аляксандр Бельскі |Ліцэнзія = Несвабодная }} Выкарыстана для артыкула Аляксандр Іванавіч Бельскі як партрэт пісьменніка 5153542 wikitext text/x-wiki == Тлумачэнне == {{Выява |Апісанне = Партрэт Алеся Бельскага |Крыніца = https://kopyl.by/arkhiv-2010-2023/item/30092-91izvestnyj-pisatel-urozhenets-kopylshchiny-ales-belskij-otmechaet-60-letnij-yubilej |Час стварэння = невядомы |Аўтар = Аляксандр Бельскі |Ліцэнзія = Несвабодная }} Выкарыстана для артыкула Аляксандр Іванавіч Бельскі як партрэт пісьменніка e0mhpqu1r4c123ifg2wby74yfxj2x60 3 809323 5153546 2026-06-11T21:04:12Z JerzyKundrat 174 Прывітанне 5153546 wikitext text/x-wiki {{вітаем}} --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:04, 12 чэрвеня 2026 (+03) 3l1bxas2fwmr1per9f43qdcxnrtkrw5 0 809324 5153567 2026-06-12T06:11:02Z JerzyKundrat 174 JerzyKundrat перанёс старонку [[Свіцязь (возера, Навагрудскі раён)]] у [[Свіцязь (возера, Беларусь)]]: Уніфікацыя назваў 5153567 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Свіцязь (возера, Беларусь)]] jjvt8eb9tacif3ueh8jgii42eiul992 0 809325 5153581 2026-06-12T07:21:41Z Цімур 27525 Новая старонка: «{{Пісьменнік}} '''Арха́н Велі́ Каны{{subst:націск}}к''' ({{lang-tr|Orhan Veli Kanık}}; {{ДН|14|4|1914}}, [[Стамбул]] — {{ДС|14|11|1950}}, [[Стамбул]]) — турэцкі [[паэт]], [[перакладчык]]. == Творчасць == === Зборнікі вершаў === * 1941 — Гарып ({{lang-tr|Garip}}) * 1945 — Я не магу скарыцца ({{lang-tr|Vazgeçemediğim}}) * 1946 — Н...» 5153581 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік}} '''Арха́н Велі́ Каны́к''' ({{lang-tr|Orhan Veli Kanık}}; {{ДН|14|4|1914}}, [[Стамбул]] — {{ДС|14|11|1950}}, [[Стамбул]]) — турэцкі [[паэт]], [[перакладчык]]. == Творчасць == === Зборнікі вершаў === * 1941 — Гарып ({{lang-tr|Garip}}) * 1945 — Я не магу скарыцца ({{lang-tr|Vazgeçemediğim}}) * 1946 — Нібы легенда ({{lang-tr|Destan Gibi}}) * 1947 — Новае ({{lang-tr|Yenisi}}) * 1949 — Супраць ({{lang-tr|Karşı}}) * 1951 — Усе вершы ({{lang-tr|Bütün Şiirleri}}) === Некаторыя пераклады === * 1944 — "[[Тарцюф]]" [[Мальер|Мальера]] * 1948 — "[[байка|Байкі]] [[Жан дэ Лафантэн|Лафантэна]]" * 1949 — "[[Гамлет]]" [[Шэкспір|Шэкспіра]] * 1949 — "[[Венецыянскі купец]]" [[Шэкспір|Шэкспіра]] {{DEFAULTSORT:Архан Велі Канык}} [[Катэгорыя:Пісьменнікі Турцыі]] 2x6vyvbyjybmtjifhhquzubq4b4l1s4 5153582 5153581 2026-06-12T07:23:23Z Цімур 27525 5153582 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік}} '''Арха́н Велі́ Каны́к''' ({{lang-tr|Orhan Veli Kanık}}; {{ДН|14|4|1914}}, [[Стамбул]] — {{ДС|14|11|1950}}, [[Стамбул]]) — турэцкі [[паэт]], [[перакладчык]]. == Творчасць == === Зборнікі вершаў === * 1941 — Гарып ({{lang-tr|Garip}}) * 1945 — Я не магу скарыцца ({{lang-tr|Vazgeçemediğim}}) * 1946 — Нібы легенда ({{lang-tr|Destan Gibi}}) * 1947 — Новае ({{lang-tr|Yenisi}}) * 1949 — Супраць ({{lang-tr|Karşı}}) * 1951 — Усе вершы ({{lang-tr|Bütün Şiirleri}}) === Некаторыя пераклады === * 1944 — "[[Тарцюф]]" [[Мальер|Мальера]] * 1948 — "[[байка|Байкі]] [[Жан дэ Лафантэн|Лафантэна]]" * 1949 — "[[Гамлет]]" [[Шэкспір|Шэкспіра]] * 1949 — "[[Венецыянскі купец]]" [[Шэкспір|Шэкспіра]] == Крыніцы == {{крыніцы}} {{DEFAULTSORT:Архан Велі Канык}} [[Катэгорыя:Пісьменнікі Турцыі]] ps2bp6xx8dtw44kdvfd689hzzn83jcu 5153603 5153582 2026-06-12T08:34:30Z JerzyKundrat 174 /* Крыніцы */ 5153603 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік}} '''Арха́н Велі́ Каны́к''' ({{lang-tr|Orhan Veli Kanık}}; {{ДН|14|4|1914}}, [[Стамбул]] — {{ДС|14|11|1950}}, [[Стамбул]]) — турэцкі [[паэт]], [[перакладчык]]. == Творчасць == === Зборнікі вершаў === * 1941 — Гарып ({{lang-tr|Garip}}) * 1945 — Я не магу скарыцца ({{lang-tr|Vazgeçemediğim}}) * 1946 — Нібы легенда ({{lang-tr|Destan Gibi}}) * 1947 — Новае ({{lang-tr|Yenisi}}) * 1949 — Супраць ({{lang-tr|Karşı}}) * 1951 — Усе вершы ({{lang-tr|Bütün Şiirleri}}) === Некаторыя пераклады === * 1944 — "[[Тарцюф]]" [[Мальер|Мальера]] * 1948 — "[[байка|Байкі]] [[Жан дэ Лафантэн|Лафантэна]]" * 1949 — "[[Гамлет]]" [[Шэкспір|Шэкспіра]] * 1949 — "[[Венецыянскі купец]]" [[Шэкспір|Шэкспіра]] == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Архан Велі Канык}} [[Катэгорыя:Пісьменнікі Турцыі]] 9i13fu4cvm2so0p9rm2s7ejfmqcfn1r 5153604 5153603 2026-06-12T08:34:50Z JerzyKundrat 174 5153604 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік}} '''Арха́н Велі́ Каны́к''' ({{lang-tr|Orhan Veli Kanık}}; {{ДН|14|4|1914}}, [[Стамбул]] — {{ДС|14|11|1950}}, [[Стамбул]]) — турэцкі [[паэт]], [[перакладчык]]. == Творчасць == === Зборнікі вершаў === * 1941 — Гарып ({{lang-tr|Garip}}) * 1945 — Я не магу скарыцца ({{lang-tr|Vazgeçemediğim}}) * 1946 — Нібы легенда ({{lang-tr|Destan Gibi}}) * 1947 — Новае ({{lang-tr|Yenisi}}) * 1949 — Супраць ({{lang-tr|Karşı}}) * 1951 — Усе вершы ({{lang-tr|Bütün Şiirleri}}) === Некаторыя пераклады === * 1944 — «[[Тарцюф]]» [[Мальер]]а * 1948 — «[[байка|Байкі]] [[Жан дэ Лафантэн|Лафантэна]]» * 1949 — «[[Гамлет]]» [[Шэкспір]]а * 1949 — «[[Венецыянскі купец]]» [[Шэкспір]]а == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Архан Велі Канык}} [[Катэгорыя:Пісьменнікі Турцыі]] d8uw3jsbrny32s87alzgcb7442b6cxw 0 809326 5153584 2026-06-12T07:39:42Z Margulis5 168329 Margulis5 перанёс старонку [[Это Минск, детка]] у [[This Minsk Media]]: Больш распаўсюджаная назва: у праекта аднавілася назва 5153584 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[This Minsk Media]] grv2z2ey7qgk19kvkv5t39zr3k9st1l 14 809327 5153602 2026-06-12T08:32:49Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Катэгорыі музычных гуртоў|Falling]]» 5153602 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Катэгорыі музычных гуртоў|Falling]] g0skxfdzsh3sbrl73k7rbtfv1xh8s38 14 809328 5153606 2026-06-12T08:45:42Z DzBar 156353 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Выканаўцы паводле лэйблаў|Napalm]] [[Катэгорыя:Napalm Records]]» 5153606 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Выканаўцы паводле лэйблаў|Napalm]] [[Катэгорыя:Napalm Records]] 7rzr5ncll6pl8re9vcbaxwvdzokq3io 0 809329 5153608 2026-06-12T08:51:54Z Ueschar 151377 Ueschar перайменаваў старонку [[Амбар]] у [[Свіран]] па-над перасылкай: Назва з памылкай правапісу 5153608 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Свіран]] ovdl7cp4qibgsztvdk1aqyoqnl1s3db 14 809330 5153611 2026-06-12T09:49:17Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Асноўны артыкул|}} [[Катэгорыя:Паветы Курляндскай губерні]] [[Катэгорыя:Паветы Латвіі]]» 5153611 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|}} [[Катэгорыя:Паветы Курляндскай губерні]] [[Катэгорыя:Паветы Латвіі]] n4bole0pi8vqfb5uo48cqt12xvyxht0 14 809331 5153613 2026-06-12T09:53:55Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Асноўны артыкул|}} [[Катэгорыя:Паветы Валынскай губерні]]» 5153613 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|}} [[Катэгорыя:Паветы Валынскай губерні]] 721i3dh02ybxtl37j27mexv4917tioa 0 809332 5153615 2026-06-12T09:56:50Z PRChina Taiwan 169625 Створана перакладам першага раздзела старонкі «[[:ru:Special:Redirect/revision/150865851|Гимн Сомалиленда]]» 5153615 wikitext text/x-wiki Гімн Самаліленда{{Гімн|беларуская назва=Жыві для міру|назва=Samo ku waar|аўтар слоў=Хассан Шейх Мумин|кампазітар=Композитор Хассан Шейх Мумин|зацверджаны=1997|краіна=Самаліленд}}'''«Samo ku waar»''' — афіцыйны гімн [[Самаліленд|Самаліленда]], [[Непрызнаныя і часткова прызнаныя дзяржавы|часткова-прызнанай дзяржавы]], якая існуе на тэрыторыі [[Самалі]] <ref>http://wardheernews.com/Articles_2010/June/Buh/29_Somaliland_recognition_&_the_HBM-SSC_Factor.html {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120528122058/http://wardheernews.com/Articles_2010/June/Buh/29_Somaliland_recognition_%26_the_HBM-SSC_Factor.html|date=2012-05-28}}</ref> . Тэкст і музыку напісаў Хасан Шэйх Мумін, вядомы самалійскі драматург і кампазітар. Гімн зацверджаны ў 1997 годзе. {{-}} efh33mqq78ntnnchupt2algrxdkzvql 5153628 5153615 2026-06-12T10:27:06Z JerzyKundrat 174 JerzyKundrat перанёс старонку [[Гімн Самалилэнда]] у [[Гімн Самаліленда]]: Назва з памылкай правапісу 5153615 wikitext text/x-wiki Гімн Самаліленда{{Гімн|беларуская назва=Жыві для міру|назва=Samo ku waar|аўтар слоў=Хассан Шейх Мумин|кампазітар=Композитор Хассан Шейх Мумин|зацверджаны=1997|краіна=Самаліленд}}'''«Samo ku waar»''' — афіцыйны гімн [[Самаліленд|Самаліленда]], [[Непрызнаныя і часткова прызнаныя дзяржавы|часткова-прызнанай дзяржавы]], якая існуе на тэрыторыі [[Самалі]] <ref>http://wardheernews.com/Articles_2010/June/Buh/29_Somaliland_recognition_&_the_HBM-SSC_Factor.html {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120528122058/http://wardheernews.com/Articles_2010/June/Buh/29_Somaliland_recognition_%26_the_HBM-SSC_Factor.html|date=2012-05-28}}</ref> . Тэкст і музыку напісаў Хасан Шэйх Мумін, вядомы самалійскі драматург і кампазітар. Гімн зацверджаны ў 1997 годзе. {{-}} efh33mqq78ntnnchupt2algrxdkzvql 5153631 5153628 2026-06-12T10:28:05Z JerzyKundrat 174 катэгорыі 5153631 wikitext text/x-wiki Гімн Самаліленда{{Гімн|беларуская назва=Жыві для міру|назва=Samo ku waar|аўтар слоў=Хассан Шейх Мумин|кампазітар=Композитор Хассан Шейх Мумин|зацверджаны=1997|краіна=Самаліленд}}'''«Samo ku waar»''' — афіцыйны гімн [[Самаліленд|Самаліленда]], [[Непрызнаныя і часткова прызнаныя дзяржавы|часткова-прызнанай дзяржавы]], якая існуе на тэрыторыі [[Самалі]] <ref>http://wardheernews.com/Articles_2010/June/Buh/29_Somaliland_recognition_&_the_HBM-SSC_Factor.html {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120528122058/http://wardheernews.com/Articles_2010/June/Buh/29_Somaliland_recognition_%26_the_HBM-SSC_Factor.html|date=2012-05-28}}</ref> . Тэкст і музыку напісаў Хасан Шэйх Мумін, вядомы самалійскі драматург і кампазітар. Гімн зацверджаны ў 1997 годзе. [[Катэгорыя:Самаліленд]] ef0c4fmwk2zc02r5a73ta3blmudg5mi 0 809333 5153616 2026-06-12T09:58:07Z Voūk12 159072 Створана перакладам старонкі «[[:en:Special:Redirect/revision/1356543114|Dominium maris baltici]]» 5153616 wikitext text/x-wiki {{Некалькі выяў|}} [[Файл:Carta Marina.jpg|міні|Carta marina et descriptio septemtrionalium terrarum 1539 Олаўса Магнуса]] Стварэнне '''{{Lang|la|dominium maris baltici}}''' (лац. «Панаванне на [[Балтыйскае мора|Балтыйскім моры]]») было адной з галоўных палітычных мэтаў [[Садружнасць Каралеўства Данія|Дацкага]] і [[Швецыя|Шведскага]] каралеўстваў і Рэчы Паспалітай у [[Позняе Сярэдневякоўе|канцы Сярэднявечча]] і [[Ранні Новы час|раннім Новым часе]]<ref>{{Кніга|загаловак=C. R. L. Fletcher (1890). Gustavus Adolphus and the struggle of Protestantism for existence. G. P. Putnam's Sons. p. 4. Retrieved 7 June 2011}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Hanno Brand; Leos Müller (2007). The dynamics of economic culture in the North Sea and Baltic Region: in the late Middle Ages and early modern period. Uitgeverij Verloren. p. 20. ISBN 978-90-6550-882-9}}</ref>. У 19 ст. расійская гістарыяграфія спісала з маріс дамініўм сваю імперскую праграму, абгрунтоўваючы гістарчную агрэссію з часоў [[Лівонская вайна|Лівонскай вайны]] спробай прыняць удзел у рашэнні "[[Балтийский вопрос|Балтыйскага пытання]]". На працягу Паўночных войнаў дацкі і шведскі флоты адыгрывалі другарадную ролю, бо ''даміній'' аспрэчваўся праз кантроль над ключавымі ўзбярэжжамі шляхам сухапутных войнаў<ref>{{Кніга|загаловак=Meier, Martin (2008). Vorpommern nördlich der Peene unter dänischer Verwaltung 1715 bis 1721: Aufbau einer Verwaltung und Herrschaftssicherung in einem eroberten Gebiet (in German). Oldenbourg Wissenschaftsverlag. p. 16. ISBN 978-3-486-58285-7}}</ref>. == Этымалогія панятка == Гэты тэрмін, які шырока выкарыстоўваецца ў гістарыяграфіі, верагодна, быў уведзены ў 1563 годзе [[Каралі польскія|каралём Польскім і вялікім князем літоўскім]] [[Жыгімонт II Аўгуст|Жыгімонтам II Аўгустам]], маючы на ўвазе гегеманіяльныя амбіцыі яго шведскіх праціўнікаў у [[Лівонская вайна|Лівонскай вайне]]<ref>{{Кніга|загаловак=Michael Roberts (27 April 1984). The Swedish Imperial Experience 1560–1718. Cambridge University Press. pp. 16–17. ISBN 978-0-521-27889-8.}}</ref>. Прынцыповым для вызначэння месца стварэння канкрэтна гэтага тэрміна, з'яўляецца ўжыванне назвы мора не у форме "Ost see" як ва ўсіх заходніх у тл. скандынаўскіх і нямецкіх мапах таго часу, а "Балтыйскі", паколькі такая назва мора паходзіць з літоўскай мовы, якую відавочна ведалі пры двары [[Ягелоны|Ягелонаў]]<ref>{{Кніга|загаловак=Якубаў В. Барацьба Вялікага княства Літоўскага за Інфлянты ў канцы XVI – пачатку XVII ст.. — Вільня: Ciklonas,, 2024. — с.7}}</ref>. Ужыванне тэрміна у Рэчы Паспалітай не было разавым выпадкам - як аргумент на абранне [[Жыгімонт Ваза|Жыгімонта Вазы]] польскім каралём у 1587 г., пасля укаралявання якога і аб'яднання Швецыі і Рэчы Паспалітай у дынастычную унію Польшча, ВКЛ і Швецыя атрымлівалі бы Dominium maris Baltici<ref>{{Кніга|загаловак=Якубаў В. Барацьба Вялікага княства Літоўскага за Інфлянты ў канцы XVI – пачатку XVII ст.. — Вільня: Ciklonas,, 2024. — с.127}}</ref>. Першая пісьмовая згадка ў заходніх афіцыйных дакуметах знаходзіцца галандска-шведскім дагаворы ад 5 / 15 красавіка 1614 года, заключанага ў [[Гаага|Гаазе]]<ref name="Roberts1984">{{Cite book}}</ref>. == Вайны за Балтыку == Некалькі еўрапейскіх дзяржаў лічылі [[Балтыйскае мора]] жыццёва важным<ref>{{Кніга|загаловак=Renate Platzöder; Philomène A. Verlaan (1996). The Baltic Sea: new developments in national policies and international cooperation. Martinus Nijhoff Publishers. pp. 41–42. ISBN 978-90-411-0357-4}}</ref>. Яно служыла крыніцай важных матэрыялаў для ўласнай вытвочасці і побыту, давала доступ да растучых рынкаў збыту уласных тавараў<ref>{{Кніга|загаловак=Renate Platzöder; Philomène A. Verlaan (1996). The Baltic Sea: new developments in national policies and international cooperation. Martinus Nijhoff Publishers. pp. 41–42}}</ref>. Важнасць рэгіёна была настолькі вялікай, што ён стаў цікавым нават для дзяржаў, якія не мелі да яго прамога доступу, такіх як [[Аўстрыя]] і [[Францыя]]. На працягу некалькіх стагоддзяў Швецыя, Данія і Рэч Паспалітая спрабавалі атрымаць поўны кантроль над морам, палітыка, якой супраціўляліся іншыя мясцовыя і міжнародныя дзяржавы <ref name="PlatzöderVerlaan1996" /> Гісторыкі апісваюць кантроль над Балтыйскім морам як адну з галоўных мэтаў палітыкі Даніі і Швецыі<ref>{{Кніга|загаловак=Якубаў В. Барацьба Вялікага княства Літоўскага за Інфлянты ў канцы XVI – пачатку XVII ст.. — Вільня: Ciklonas,, 2024. — с.7,127}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Heinz Duchhardt; Eva Ortlieb (1998). Der Westfälische Friede. Oldenbourg Wissenschaftsverlag. p. 362. ISBN 978-3-486-56328-3}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Veronica Buckley (15 September 2005). Christina, Queen of Sweden: The Restless Life of a European Eccentric. HarperCollins. p. 41. ISBN 978-0-06-073618-7.}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Susanna Åkerman (1998). Rose cross over the Baltic: the spread of rosicrucianism in Northern Europe. BRILL. p. 33. ISBN 978-90-04-11030-4}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Geoffrey Parker (1997). The Thirty Years' War. Psychology Press. p. 49. ISBN 978-0-415-12883-4}}</ref>. Скандынаўскія (паўночныя) дзяржавы, якія адчулі магчымасць у вакууме ўлады, створаным слабым або адсутным дзяржаўным ваенна-марскім флотам [[Свяшчэнная Рымская імперыя|Свяшчэннай Рымскай імперыі]], [[Рэч Паспалітая|Польшчы і ВКЛ]], прынялі экспансіянісцкую палітыку, якая спрыяла канфлікту за Балтыйскае мора<ref>{{Кніга|загаловак=Hanno Brand; Leos Müller (2007). The dynamics of economic culture in the North Sea and Baltic Region: in the late Middle Ages and early modern period. Uitgeverij Verloren. p. 20}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Michael Roberts (27 April 1984). The Swedish Imperial Experience 1560–1718. Cambridge University Press. p. 18}}</ref>. Данія і Швецыя выкарыстоўвалі свой кантроль над часткамі Балтыкі для забеспячэння сваіх узброеных сіл і дысантавання на узбярэжжы. Кожная з іх прэтэндавала на Балтыйскае мора як на сваё і абяцала абараняць замежныя суднаходствы. Пакуль паўночныя дзяржавы змагаліся адна з адной за кантроль, яны пагададжаліся, што тут павінна быць улада адной з іх, а не «чужынца», кшталту Польшчы ці Масковіі. Скандынаўскія дзяржавы спрабавалі прадухіліць узмацненне сваёй канкурэнтаў праз дыпламатычныя дамовы, якія забаранялі іншым дзяржавам, такім як Рэч Паспалітая, Расія ці Свяшчэнная рымская імперыя Германскай нацыі, будаваць флот, і або праз ваенныя дзеянні, супраць ваенна-марскіх сілаў, блакады узбярэжжаў праціўніка, ці праз узяцце пад кантроль балтыйскіх партоў. У адной з найбольш прыкметных акцый па захаванні сваёй манаполіі над Балтыйскім морам Данія ў 1637 годзе знішчыла без аб'яўлення вайны ваенна-марскі флот Рэчы Паспалітай, які толькі пачынаў развівацца<ref>{{Кніга|загаловак=Michael Roberts (27 April 1984). The Swedish Imperial Experience 1560–1718. Cambridge University Press. pp. 16–17}}</ref>. Шматлікія войны, якія вяліся за ''dominium maris baltici,'' часта называюць Паўночнымі войнамі<ref>{{Кніга|загаловак=Ernest R. May; Richard Rosecrance; Zara Steiner (30 November 2010). History and Neorealism. Cambridge University Press. p. 95. ISBN 978-0-521-13224-4}}</ref>. Спачатку Данія мела перавагу, але ў рэшце рэшт саступіла пазіцыі Швецыі<ref>{{Кніга|загаловак=Maija Jansson (6 March 2007). Realities of representation: state building in early modern Europe and European America. Macmillan. p. 136. ISBN 978-1-4039-7534-8}}</ref>. Ні Даніі, ні Швецыі не ўдалося дасягнуць поўнага ваеннага і эканамічнага кантролю над Балтыкай, хоць Швецыя за [[Шведская імперыя|час свайго імперскага імперскага існавання]] найбольш наблізілася да гэтай мэты перад [[Паўночная вайна (1700—1721)|Вялікай Паўночнай вайной]] 1700–1721 гадоў<ref>{{Кніга|загаловак=Renate Platzöder; Philomène A. Verlaan (1996). The Baltic Sea: new developments in national policies and international cooperation. Martinus Nijhoff Publishers. pp. 41–42. ISBN 978-90-411-0357-4}}</ref>. === Дацкі ''dominium maris baltici'' === [[Файл:Haupthandelsroute_Hanse.png|міні|Асноўныя гандлёвыя шляхі Ганзейскай лігі]] У гістарыяграфіі тэрмін ''dominium maris baltici'' выкарыстоўваецца альбо ў вузейшым сэнсе як новая шведская канцэпцыя раннемадэрнай эпохі, цесна звязаная са [[Шведская імперыя|Шведскай імперыяй]]<ref>{{Кніга|загаловак=Schröter, Harm G. (2007). Geschichte Skandinaviens (in German). C.H.Beck. p. 40. ISBN 978-3-406-53622-9}}</ref>, альбо ў шырэйшым сэнсе, уключаючы папярэднюю дацкую гегемонію ў паўднёвай частцы Балтыйскага мора. [[Файл:Danish_Empire_and_campaigns_1168-1227.png|злева|міні|Дацкае каралеўства і кампаніі 1168-1227 гг.]] [[Файл:Scandinavia1219.png|міні|Скандынавія 1219 г.]] У XII стагоддзі Данія падпарадкавала паўднёвае ўзбярэжжа Балтыйскага мора ад Гальштэйна да Памераніі, але страціла кантроль у XIII стагоддзі пасля паразы ад нямецкіх і ганзейскіх войскаў у бітве пры Борнхёве (1227 г.), захаваўшы за сабой толькі княства Руген . Пасля гэтага [[Ганза|Ганзейскі саюз]] стаў дамінуючай эканамічнай сілай у Балтыйскім моры. [[Robert Bohn (author)|Роберт Бон]] лічыць [[Вальдэмар IV Атэрдаг|Вальдэмара IV «Атэрдага» Дацкага]] (кіраваў у 1340–1375 гг.) першым дацкім каралём, які праводзіў палітыку стварэння дацкага ''dominium maris baltici'', імкнучыся ўзмацніць марское дамінаванне і эканамічную гегемонію Даніі за кошт [[Ганза|Ганзейскай лігі]]. Каб дасягнуць гэтай мэты, Вальдэмар прадаў [[Дацкая Эстляндыя|дацкую Эстонію]] [[Дзяржава Тэўтонскага ордэна|дзяржаве Тэўтонскага ордэн]]<nowiki/>а ў 1346 годзе, умацаваўшы свае фінансы і сабраўшы войска з даходаў. Пасля першапачатковых тэрытарыяльных набыткаў Вальдэмар у 1361 годзе заваяваў ганзейскі горад [[Вісбю]] на[[Готланд (востраў)|Готландзе]], што прывяло да вайны, вырашанай на карысць Лігі ў Штральзундскім міры ў 1370 годзе, які адзначыў кульмінацыю ўлады Ганзейскай лігі<ref>{{Кніга|загаловак=Bohn, p. 30-31}}</ref>. Дачка Вальдэмара Атэрдага і ''фактычная'' пераемніца, [[Маргарыта I Дацкая|Маргарыта]], здолела сканцэнтраваць кароны Даніі, [[Гісторыя Нарвегіі|Нарвегіі]] і [[Швецыя|Швецыі]] ў сваёй [[Кальмарская унія|Кальмарскай уніі]] з цэнтрам [[Капенгаген|у Капенгагене]], якая была заключана ў 1397 годзе. У 1429 годзе кароль Кальмарскай уніі Эрык Памеранскі пачаў спаганяць збор з купцоў, якія ўязджалі ў Балтыйскае мора або выязджалі з яго, што дазволіла капенгагенскаму двару атрымліваць прыбытак ад гандлю ў Балтыйскім моры, самім не ўцягваючыся ў эканамічныя рызыкі. Збор, які дзейнічаў да 1857 года і з'яўляўся асноўнай крыніцай даходу каралеўскай казны, хутка стаў спрэчным пытаннем, што прывяло Данію да канфлікту з Ганзейскай лігай і суседнімі дзяржавамі<ref>{{Кніга|загаловак=Bohn, p. 32-36}}</ref>. Пасля распаду Кальмарскай уніі ў пачатку XVI стагоддзя [[Швецыя|Шведскае каралеўства]] стала галоўным супернікам [[Данія-Нарвегія|Даніі і Нарвегіі]] за гегемонію ў Балтыйскім моры. Перамога [[Крысціян IV (кароль Даніі)|Крысціяна IV Дацкага]] ў [[Кальмарская вайна|Кальмарскай вайне]] ў 1613 годзе стала апошнім выпадкам паспяховай абароны дацкага ''dominium maris baltici'' ад Швецыі; наступныя войны скончыліся на карысць Швецыі<ref>{{Кніга|загаловак=Asche, Matthias; et al., eds. (2003). Dänemark, Norwegen und Schweden im Zeitalter der Reformation und Konfessionalisierung. Nordische Königreiche und Konfession 1500 bis 1660. Aschendorff. p. 84. ISBN 3-402-02983-9}}</ref>. Частка войнаў за ''dominium maris baltici''а таксама лічыцца перыяд дацкай інтэрвенцыі ў [[Трыццацігадовая вайна|Трыццацігадовай вайне 1618–1648 гадоў]] (''Kejserkrigen'' 1625–1629 гадоў) — аднак у гэтай вайне супернікам быў не шведскі кароль, а амбіцыйны імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі [[Фердынанд II Габсбург|Фердынанд II]], які паспрабаваў стварыць марскую дзяржаву ў Балтыйскім моры<ref>{{Кніга|загаловак=Olesen, p. 383}}</ref>. Ён даручыў гэтую задачу [[Альбрэхт фон Валенштайн|Альбрэхту фон Валенштейну]], што прывяло да сумесных дзеянняў Даніі і Швецыі ў абароне Штральзунда. Аднак параза Даніі ў бітве пры Вольгасце (1628 г.) і наступны Любецкі мірны дагавор 1629 г. прывялі да таго, што Данія выбыла з поля боя<ref>{{Кніга|загаловак=Olesen, p. 394}}</ref>. === Шведскі ''dominium maris baltici'' === [[Файл:Swedish Empire.svg|міні|Шведская каланіяльная імперыя на Балтыцы.]] Пасля таго, як Швецыя выйшла з Кальмарскай уніі ў 1523 годзе, яна стала галоўным супернікам Даніі за ''dominium maris baltici'' . Першай вайной, якая прыпісваецца гэтаму канфлікту, з'яўляецца [[Паўночная сямігадовая вайна|Паўночная Сямігадовая вайна]] (1563–1570, звязаная з [[Лівонская вайна|Лівонскай вайной]]), якая працягвалася паміж 1611 і 1613 гадамі пасля [[Кальмарская вайна|Кальмарскай вайны]]. Пачаткова правальная вайна з Рэччу Паспалітай у Інфлянтах 1600-1611 г. змянілі поспехі пасля змены тактыкі і вайсковых рэформ [[Густаў II Адольф|Густава ІІ Адольфа.]] Буйныя шведскія поспехі пачаліся з захопу [[Рыга|Рыгі]] ў 1621 годзе і дысантаванні і вайны з Польшчай у Прусіі ў 1623-1629 г. Паводле [[Альтмаркскае перамір’е|Альтмаркскага перамір'я]], большасць Інфлянтаў адышлі Швецыі, а прускія порты Польшы патрапілі пад яе мытны кантроль. Пасля шведскай высадкі ў Памераніі ў 1630 годзе<ref>{{Кніга|загаловак=Olesen, p.389-394}}</ref> яна выйшла ужо на агульнаеўрапейскі узровень вайскова палітычных уплываў. Перамогі ў [[Дацка-шведская вайна (1643—1645)|Тарстэнсанскай вайне]], <ref name="Olesen383">Olesen, p. 383</ref> тэатры ваенных [[Трыццацігадовая вайна|дзеянняў Трыццацігадовай вайны]], прынізілі Данію, а наступны [[Вестфальскі мір]] пацвердзіў статус Швецыі як еўрапейскай вялікай дзяржавы ([[Шведская імперыя|''stormaktstiden'']]). Аднак шведскі кантроль над Балтыйскім морам не быў поўным, бо марскія дзяржавы, асабліва [[Рэспубліка Злучаных правінцый|Нідэрландская Рэспубліка]] ці [[Англія]], валодалі большасццю караблеў на гэтым моры і акіяне увогуле, эканамічна і ваенна і прытрымліваліся палітыкі балансу сіл таксама ў дачыненні да Даніі і Швецыі. Швецыя імкнулася забяспечыць сваё ''dominium maris baltici'', ператварыўшы многія гарады (напрыклад, Рыгу, Нарву, Вісмар) у крэпасці, часта перабудоўваючы іх пад эгідай [[Эрык Дальберг|Эрыка Дальберга]]<ref>{{Кніга|загаловак=Wahrmann, pp. 36–38}}</ref>. Пасля Трыццацігадовай вайны Швецыя спаганяла мытныя зборы (''Licenten'') з гандлёвых суднаў на Балтыйскім моры, як у шведскіх, так і ў нешведскіх партах. Гэтыя мытныя зборы разлічваліся як пэўны працэнт ад кошту перавезеных тавараў, і пасля аплаты ў любым порце адпаведная квітанцыя была сапраўднай на ўсёй тэрыторыі ''dominium maris baltici''<ref>{{Кніга|загаловак=Wahrmann, p. 42-43}}</ref>. [[Паўночная вайна (1655—1660)|Другая Паўночная вайна]], Сканьская вайна (1675–1679) і [[Травендальскі мір|першы этап]] [[Паўночная вайна (1700—1721)|Вялікай Паўночнай вайны]] пакінулі шведскае ''dominium maris baltici'' некранутымі, аднак яно было канчаткова спынена [[Ніштацкі мірны дагавор|Ніштацкім мірным дагаворам]] 1721 года<ref>{{Кніга|загаловак=Wahrmann, p. 43}}</ref>. == Наступствы == Няздольнасць скандынаўскіх дзяржаў узяць пад кантроль Балтыйскае мора і рашучая адмова іншых дзяржаў — як мясцовых, так і міжнародных — прызнаць іх прэтэнзіі разглядаюцца як адзін з фактараў, якія прывялі да развіцця прынцыпу « свабоды мораў » у [[Міжнароднае права|міжнародным праве]] . == Глядзіце таксама == * ''Dominium maris septentrionalis'' (дамініён паўночных мораў) * Каманда мора * Sound Dues – Гістарычныя наступствы выкарыстання Эрэсунда == Спасылкі == == Бібліяграфія == * '''Якубаў Віктар'''. '''Барацьба Вялікага княства Літоўскага за Інфлянты ў канцы XVI''' – '''пачатку XVII ст'''. '''Вільня''': '''Ciklonas''', '''2024'''. 348 с. * {{cite book|title=Dänische Geschichte|first=Robert|last=Bohn|publisher=C.H.Beck|year=2001|isbn=3-406-44762-7|language=German}} * == Дадатковае чытанне == * Asche et al.: ''Die baltischen Lande im Zeitalter der Reformation und Konfessionalisierung'', vol. I, 2009, с.&nbsp;39. * Pineschi & Treves: ''The law of the sea. The European Union and its member states'', 1997, p.&#x20;513. * Schilling: ''Konfessionalisierung und Staatsinteressen. Internationale Beziehungen 1559–1660'', 2007, pp.&#x20;308 * Troebst: ''Handelskontrolle, "Derivation", Eindämmerung.'' ''Schwedische Moskaupolitik 1617–1661'', 1997, с.&nbsp;304. [[Катэгорыя:Лацінскія выслоўі]] [[Катэгорыя:Ваенная гісторыя Швецыі]] [[Катэгорыя:Ваенная гісторыя Даніі]] [[Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі]] naw2o0c5pahp87xdl3yhrh4r8cikkko 5153621 5153616 2026-06-12T10:08:18Z Voūk12 159072 5153621 wikitext text/x-wiki {{Некалькі выяў|}} [[Файл:Carta Marina.jpg|міні|Carta marina et descriptio septemtrionalium terrarum 1539 Олаўса Магнуса]] Стварэнне '''{{Lang|la|dominium maris baltici}}''' (лац. «Панаванне на [[Балтыйскае мора|Балтыйскім моры]]») было адной з галоўных палітычных мэтаў [[Садружнасць Каралеўства Данія|Дацкага]], [[Швецыя|Шведскага]] каралеўстваў і Рэчы Паспалітай у [[Позняе Сярэдневякоўе|канцы Сярэднявечча]] і [[Ранні Новы час|раннім Новым часе]]<ref>{{Кніга|загаловак=C. R. L. Fletcher (1890). Gustavus Adolphus and the struggle of Protestantism for existence. G. P. Putnam's Sons. p. 4. Retrieved 7 June 2011}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Hanno Brand; Leos Müller (2007). The dynamics of economic culture in the North Sea and Baltic Region: in the late Middle Ages and early modern period. Uitgeverij Verloren. p. 20. ISBN 978-90-6550-882-9}}</ref>. Спробы ператварыць Балтыйскае мора ва "ўнутранае возера" пэўнай дзяржавы і збіраць падаткі з усяго гандлю на ім, як калісці Рымская імперыя зрабіла з Міжземнамор'ем. У 19 ст. расійская гістарыяграфія спісала з барацьбы за панаванне на Балтыцы сваю імперскую праграму, абгрунтоўваючы гістарчную агрэссію з часоў [[Лівонская вайна|Лівонскай вайны]] спробай прыняць удзел у вырашэнні "[[Балтийский вопрос|Балтыйскага пытання]]". На працягу Паўночных войнаў дацкі і шведскі флоты адыгрывалі другарадную ролю, бо ''дамінімум'' аспрэчваўся праз кантроль над ключавымі ўзбярэжжамі шляхам сухапутных войнаў<ref>{{Кніга|загаловак=Meier, Martin (2008). Vorpommern nördlich der Peene unter dänischer Verwaltung 1715 bis 1721: Aufbau einer Verwaltung und Herrschaftssicherung in einem eroberten Gebiet (in German). Oldenbourg Wissenschaftsverlag. p. 16. ISBN 978-3-486-58285-7}}</ref>. == Этымалогія панятка == Гэты тэрмін, які шырока выкарыстоўваецца ў гістарыяграфіі, верагодна, быў уведзены ў 1563 годзе [[Каралі польскія|каралём Польскім і вялікім князем літоўскім]] [[Жыгімонт II Аўгуст|Жыгімонтам II Аўгустам]], маючы на ўвазе гегеманіяльныя амбіцыі яго шведскіх праціўнікаў у [[Лівонская вайна|Лівонскай вайне]]<ref>{{Кніга|загаловак=Michael Roberts (27 April 1984). The Swedish Imperial Experience 1560–1718. Cambridge University Press. pp. 16–17. ISBN 978-0-521-27889-8.}}</ref>. Прынцыповым для вызначэння месца стварэння канкрэтна гэтага тэрміна, з'яўляецца ўжыванне назвы мора не у форме "Ost see" як ва ўсіх заходніх у тл. скандынаўскіх і нямецкіх мапах таго часу, а "Балтыйскі", паколькі такая назва мора паходзіць з літоўскай мовы, якую відавочна ведалі пры двары [[Ягелоны|Ягелонаў]]<ref>{{Кніга|загаловак=Якубаў В. Барацьба Вялікага княства Літоўскага за Інфлянты ў канцы XVI – пачатку XVII ст.. — Вільня: Ciklonas,, 2024. — с.7}}</ref>. Ужыванне тэрміна у Рэчы Паспалітай не было разавым выпадкам - як аргумент на абранне [[Жыгімонт Ваза|Жыгімонта Вазы]] польскім каралём у 1587 г., пасля укаралявання якога і аб'яднання Швецыі і Рэчы Паспалітай у дынастычную унію Польшча, ВКЛ і Швецыя атрымлівалі бы Dominium maris Baltici<ref>{{Кніга|загаловак=Якубаў В. Барацьба Вялікага княства Літоўскага за Інфлянты ў канцы XVI – пачатку XVII ст.. — Вільня: Ciklonas,, 2024. — с.127}}</ref>. Першая пісьмовая згадка ў заходніх афіцыйных дакуметах знаходзіцца галандска-шведскім дагаворы ад 5 / 15 красавіка 1614 года, заключанага ў [[Гаага|Гаазе]]<ref name="Roberts1984">{{Cite book}}</ref>. == Вайны за Балтыку == Некалькі еўрапейскіх дзяржаў лічылі [[Балтыйскае мора]] жыццёва важным<ref>{{Кніга|загаловак=Renate Platzöder; Philomène A. Verlaan (1996). The Baltic Sea: new developments in national policies and international cooperation. Martinus Nijhoff Publishers. pp. 41–42. ISBN 978-90-411-0357-4}}</ref>. Яно служыла крыніцай важных матэрыялаў для ўласнай вытвочасці і побыту, давала доступ да растучых рынкаў збыту уласных тавараў<ref>{{Кніга|загаловак=Renate Platzöder; Philomène A. Verlaan (1996). The Baltic Sea: new developments in national policies and international cooperation. Martinus Nijhoff Publishers. pp. 41–42}}</ref>. Важнасць рэгіёна была настолькі вялікай, што ён стаў цікавым нават для дзяржаў, якія не мелі да яго прамога доступу, такіх як [[Аўстрыя]] і [[Францыя]], асабліва, калі іх дынастыі змагаліся за панаванне на кантыненце і давілі паўстанні падданых супраць сябе (напр. Нідэрландская вайна за незалежнасць, Трыццацігадовая вайна). На працягу некалькіх стагоддзяў Швецыя, Данія і Рэч Паспалітая спрабавалі атрымаць поўны кантроль над морам і яго узбярэжжамі, палітыка, якой супраціўляліся іншыя мясцовыя і міжнародныя дзяржавы <ref name="PlatzöderVerlaan1996" /> Гісторыкі апісваюць кантроль над Балтыйскім морам як адну з галоўных мэтаў палітыкі Даніі і Швецыі<ref>{{Кніга|загаловак=Якубаў В. Барацьба Вялікага княства Літоўскага за Інфлянты ў канцы XVI – пачатку XVII ст.. — Вільня: Ciklonas,, 2024. — с.7,127}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Heinz Duchhardt; Eva Ortlieb (1998). Der Westfälische Friede. Oldenbourg Wissenschaftsverlag. p. 362. ISBN 978-3-486-56328-3}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Veronica Buckley (15 September 2005). Christina, Queen of Sweden: The Restless Life of a European Eccentric. HarperCollins. p. 41. ISBN 978-0-06-073618-7.}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Susanna Åkerman (1998). Rose cross over the Baltic: the spread of rosicrucianism in Northern Europe. BRILL. p. 33. ISBN 978-90-04-11030-4}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Geoffrey Parker (1997). The Thirty Years' War. Psychology Press. p. 49. ISBN 978-0-415-12883-4}}</ref>. Скандынаўскія (паўночныя) дзяржавы, якія адчулі магчымасць у вакууме ўлады, створаным слабым або адсутным дзяржаўным ваенна-марскім флотам [[Свяшчэнная Рымская імперыя|Свяшчэннай Рымскай імперыі]], [[Рэч Паспалітая|Польшчы і ВКЛ]], прынялі экспансіянісцкую палітыку, якая спрыяла канфлікту за Балтыйскае мора<ref>{{Кніга|загаловак=Hanno Brand; Leos Müller (2007). The dynamics of economic culture in the North Sea and Baltic Region: in the late Middle Ages and early modern period. Uitgeverij Verloren. p. 20}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Michael Roberts (27 April 1984). The Swedish Imperial Experience 1560–1718. Cambridge University Press. p. 18}}</ref>. Данія і Швецыя выкарыстоўвалі свой кантроль над часткамі Балтыкі для забеспячэння сваіх узброеных сіл і дысантавання на узбярэжжы. Кожная з іх прэтэндавала на Балтыйскае мора як на сваё і абяцала абараняць замежныя суднаходствы. Пакуль паўночныя дзяржавы змагаліся адна з адной за кантроль, яны пагададжаліся, што тут павінна быць улада адной з іх, а не «чужынца», кшталту Польшчы ці Масковіі. Скандынаўскія дзяржавы спрабавалі прадухіліць узмацненне сваёй канкурэнтаў праз дыпламатычныя дамовы, якія забаранялі іншым дзяржавам, такім як Рэч Паспалітая, Расія ці Свяшчэнная рымская імперыя Германскай нацыі, будаваць флот, і або праз ваенныя дзеянні, супраць ваенна-марскіх сілаў, блакады узбярэжжаў праціўніка, ці праз узяцце пад кантроль балтыйскіх партоў. У адной з найбольш прыкметных акцый па захаванні сваёй манаполіі над Балтыйскім морам Данія ў 1637 годзе знішчыла без аб'яўлення вайны ваенна-марскі флот Рэчы Паспалітай, які толькі пачынаў развівацца<ref>{{Кніга|загаловак=Michael Roberts (27 April 1984). The Swedish Imperial Experience 1560–1718. Cambridge University Press. pp. 16–17}}</ref>. Шматлікія войны, якія вяліся за ''dominium maris baltici,'' часта называюць Паўночнымі войнамі<ref>{{Кніга|загаловак=Ernest R. May; Richard Rosecrance; Zara Steiner (30 November 2010). History and Neorealism. Cambridge University Press. p. 95. ISBN 978-0-521-13224-4}}</ref>. Спачатку Данія мела перавагу, але ў рэшце рэшт саступіла пазіцыі Швецыі<ref>{{Кніга|загаловак=Maija Jansson (6 March 2007). Realities of representation: state building in early modern Europe and European America. Macmillan. p. 136. ISBN 978-1-4039-7534-8}}</ref>. Ні Даніі, ні Швецыі не ўдалося дасягнуць поўнага ваеннага і эканамічнага кантролю над Балтыкай, хоць Швецыя за [[Шведская імперыя|час свайго імперскага імперскага існавання]] найбольш наблізілася да гэтай мэты перад [[Паўночная вайна (1700—1721)|Вялікай Паўночнай вайной]] 1700–1721 гадоў<ref>{{Кніга|загаловак=Renate Platzöder; Philomène A. Verlaan (1996). The Baltic Sea: new developments in national policies and international cooperation. Martinus Nijhoff Publishers. pp. 41–42. ISBN 978-90-411-0357-4}}</ref>. === Дацкі ''dominium maris baltici'' === [[Файл:Haupthandelsroute_Hanse.png|міні|Асноўныя гандлёвыя шляхі Ганзейскай лігі]] У гістарыяграфіі тэрмін ''dominium maris baltici'' выкарыстоўваецца альбо ў вузейшым сэнсе як новая шведская канцэпцыя раннемадэрнай эпохі, цесна звязаная са [[Шведская імперыя|Шведскай імперыяй]]<ref>{{Кніга|загаловак=Schröter, Harm G. (2007). Geschichte Skandinaviens (in German). C.H.Beck. p. 40. ISBN 978-3-406-53622-9}}</ref>, альбо ў шырэйшым сэнсе, уключаючы папярэднюю дацкую гегемонію ў паўднёвай частцы Балтыйскага мора. [[Файл:Danish_Empire_and_campaigns_1168-1227.png|злева|міні|Дацкае каралеўства і кампаніі 1168-1227 гг.]] [[Файл:Scandinavia1219.png|міні|Скандынавія 1219 г.]] У XII стагоддзі Данія падпарадкавала паўднёвае ўзбярэжжа Балтыйскага мора ад Гальштэйна да Памераніі, але страціла кантроль у XIII стагоддзі пасля паразы ад нямецкіх і ганзейскіх войскаў у бітве пры Борнхёве (1227 г.), захаваўшы за сабой толькі княства Руген . Пасля гэтага [[Ганза|Ганзейскі саюз]] стаў дамінуючай эканамічнай сілай у Балтыйскім моры. [[Robert Bohn (author)|Роберт Бон]] лічыць [[Вальдэмар IV Атэрдаг|Вальдэмара IV «Атэрдага» Дацкага]] (кіраваў у 1340–1375 гг.) першым дацкім каралём, які праводзіў палітыку стварэння дацкага ''dominium maris baltici'', імкнучыся ўзмацніць марское дамінаванне і эканамічную гегемонію Даніі за кошт [[Ганза|Ганзейскай лігі]]. Каб дасягнуць гэтай мэты, Вальдэмар прадаў [[Дацкая Эстляндыя|дацкую Эстонію]] [[Дзяржава Тэўтонскага ордэна|дзяржаве Тэўтонскага ордэн]]<nowiki/>а ў 1346 годзе, умацаваўшы свае фінансы і сабраўшы войска з даходаў. Пасля першапачатковых тэрытарыяльных набыткаў Вальдэмар у 1361 годзе заваяваў ганзейскі горад [[Вісбю]] на[[Готланд (востраў)|Готландзе]], што прывяло да вайны, вырашанай на карысць Лігі ў Штральзундскім міры ў 1370 годзе, які адзначыў кульмінацыю ўлады Ганзейскай лігі<ref>{{Кніга|загаловак=Bohn, p. 30-31}}</ref>. Дачка Вальдэмара Атэрдага і ''фактычная'' пераемніца, [[Маргарыта I Дацкая|Маргарыта]], здолела сканцэнтраваць кароны Даніі, [[Гісторыя Нарвегіі|Нарвегіі]] і [[Швецыя|Швецыі]] ў сваёй [[Кальмарская унія|Кальмарскай уніі]] з цэнтрам [[Капенгаген|у Капенгагене]], якая была заключана ў 1397 годзе. У 1429 годзе кароль Кальмарскай уніі Эрык Памеранскі пачаў спаганяць збор з купцоў, якія ўязджалі ў Балтыйскае мора або выязджалі з яго, што дазволіла капенгагенскаму двару атрымліваць прыбытак ад гандлю ў Балтыйскім моры, самім не ўцягваючыся ў эканамічныя рызыкі. Збор, які дзейнічаў да 1857 года і з'яўляўся асноўнай крыніцай даходу каралеўскай казны, хутка стаў спрэчным пытаннем, што прывяло Данію да канфлікту з Ганзейскай лігай і суседнімі дзяржавамі<ref>{{Кніга|загаловак=Bohn, p. 32-36}}</ref>. Пасля распаду Кальмарскай уніі ў пачатку XVI стагоддзя [[Швецыя|Шведскае каралеўства]] стала галоўным супернікам [[Данія-Нарвегія|Даніі і Нарвегіі]] за гегемонію ў Балтыйскім моры. Перамога [[Крысціян IV (кароль Даніі)|Крысціяна IV Дацкага]] ў [[Кальмарская вайна|Кальмарскай вайне]] ў 1613 годзе стала апошнім выпадкам паспяховай абароны дацкага ''dominium maris baltici'' ад Швецыі; наступныя войны скончыліся на карысць Швецыі<ref>{{Кніга|загаловак=Asche, Matthias; et al., eds. (2003). Dänemark, Norwegen und Schweden im Zeitalter der Reformation und Konfessionalisierung. Nordische Königreiche und Konfession 1500 bis 1660. Aschendorff. p. 84. ISBN 3-402-02983-9}}</ref>. Частка войнаў за ''dominium maris baltici''а таксама лічыцца перыяд дацкай інтэрвенцыі ў [[Трыццацігадовая вайна|Трыццацігадовай вайне 1618–1648 гадоў]] (''Kejserkrigen'' 1625–1629 гадоў) — аднак у гэтай вайне супернікам быў не шведскі кароль, а амбіцыйны імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі [[Фердынанд II Габсбург|Фердынанд II]], які паспрабаваў стварыць марскую дзяржаву ў Балтыйскім моры<ref>{{Кніга|загаловак=Olesen, p. 383}}</ref>. Ён даручыў гэтую задачу [[Альбрэхт фон Валенштайн|Альбрэхту фон Валенштейну]], што прывяло да сумесных дзеянняў Даніі і Швецыі ў абароне Штральзунда. Аднак параза Даніі ў бітве пры Вольгасце (1628 г.) і наступны Любецкі мірны дагавор 1629 г. прывялі да таго, што Данія выбыла з поля боя<ref>{{Кніга|загаловак=Olesen, p. 394}}</ref>. === Шведскі ''dominium maris baltici'' === [[Файл:Swedish Empire.svg|міні|Шведская каланіяльная імперыя на Балтыцы.]] Пасля таго, як Швецыя выйшла з Кальмарскай уніі ў 1523 годзе, яна стала галоўным супернікам Даніі за ''dominium maris baltici'' . Першай вайной, якая прыпісваецца гэтаму канфлікту, з'яўляецца [[Паўночная сямігадовая вайна|Паўночная Сямігадовая вайна]] (1563–1570, звязаная з [[Лівонская вайна|Лівонскай вайной]]), якая працягвалася паміж 1611 і 1613 гадамі пасля [[Кальмарская вайна|Кальмарскай вайны]]. Пачаткова правальная вайна з Рэччу Паспалітай у Інфлянтах 1600-1611 г. змянілі поспехі пасля змены тактыкі і вайсковых рэформ [[Густаў II Адольф|Густава ІІ Адольфа.]] Буйныя шведскія поспехі пачаліся з захопу [[Рыга|Рыгі]] ў 1621 годзе і дысантаванні і вайны з Польшчай у Прусіі ў 1623-1629 г. Паводле [[Альтмаркскае перамір’е|Альтмаркскага перамір'я]], большасць Інфлянтаў адышлі Швецыі, а прускія порты Польшы патрапілі пад яе мытны кантроль. Пасля шведскай высадкі ў Памераніі ў 1630 годзе<ref>{{Кніга|загаловак=Olesen, p.389-394}}</ref> яна выйшла ужо на агульнаеўрапейскі узровень вайскова палітычных уплываў. Перамогі ў [[Дацка-шведская вайна (1643—1645)|Тарстэнсанскай вайне]], <ref name="Olesen383">Olesen, p. 383</ref> тэатры ваенных [[Трыццацігадовая вайна|дзеянняў Трыццацігадовай вайны]], прынізілі Данію, а наступны [[Вестфальскі мір]] пацвердзіў статус Швецыі як еўрапейскай вялікай дзяржавы ([[Шведская імперыя|''stormaktstiden'']]). Аднак шведскі кантроль над Балтыйскім морам не быў поўным, бо марскія дзяржавы, асабліва [[Рэспубліка Злучаных правінцый|Нідэрландская Рэспубліка]] ці [[Англія]], валодалі большасццю караблеў на гэтым моры і акіяне увогуле, эканамічна і ваенна і прытрымліваліся палітыкі балансу сіл таксама ў дачыненні да Даніі і Швецыі. Швецыя імкнулася забяспечыць сваё ''dominium maris baltici'', ператварыўшы многія гарады (напрыклад, Рыгу, Нарву, Вісмар) у крэпасці, часта перабудоўваючы іх пад эгідай [[Эрык Дальберг|Эрыка Дальберга]]<ref>{{Кніга|загаловак=Wahrmann, pp. 36–38}}</ref>. Пасля Трыццацігадовай вайны Швецыя спаганяла мытныя зборы (''Licenten'') з гандлёвых суднаў на Балтыйскім моры, як у шведскіх, так і ў нешведскіх партах. Гэтыя мытныя зборы разлічваліся як пэўны працэнт ад кошту перавезеных тавараў, і пасля аплаты ў любым порце адпаведная квітанцыя была сапраўднай на ўсёй тэрыторыі ''dominium maris baltici''<ref>{{Кніга|загаловак=Wahrmann, p. 42-43}}</ref>. [[Паўночная вайна (1655—1660)|Другая Паўночная вайна]], Сканьская вайна (1675–1679) і [[Травендальскі мір|першы этап]] [[Паўночная вайна (1700—1721)|Вялікай Паўночнай вайны]] пакінулі шведскае ''dominium maris baltici'' некранутымі, аднак яно было канчаткова спынена [[Ніштацкі мірны дагавор|Ніштацкім мірным дагаворам]] 1721 года<ref>{{Кніга|загаловак=Wahrmann, p. 43}}</ref>. == Наступствы == Няздольнасць скандынаўскіх дзяржаў узяць пад кантроль Балтыйскае мора і рашучая адмова іншых дзяржаў — як мясцовых, так і міжнародных — прызнаць іх прэтэнзіі разглядаюцца як адзін з фактараў, якія прывялі да развіцця прынцыпу «свабоды мораў» у [[Міжнароднае права|міжнародным праве]]. == Глядзіце таксама == * ''Dominium maris septentrionalis'' (дамініён паўночных мораў) * Каманда мора * Sound Dues – Гістарычныя наступствы выкарыстання Эрэсунда == Бібліяграфія == * '''Якубаў Віктар'''. '''Барацьба Вялікага княства Літоўскага за Інфлянты ў канцы XVI''' – '''пачатку XVII ст'''. '''Вільня''': '''Ciklonas''', '''2024'''. 348 с. * {{cite book|title=Dänische Geschichte|first=Robert|last=Bohn|publisher=C.H.Beck|year=2001|isbn=3-406-44762-7|language=German}} * Olesen, Jens E. (2003). "Christian IV og dansk Pommernpolitik". In Asmus, Ivo; Droste, Heiko; Olesen, Jens E. (eds.). ''Gemeinsame Bekannte: Schweden und Deutschland in der Frühen Neuzeit'' (in Danish). Berlin-Hamburg-Münster * Wahrmann, Carl (2007). ''Aufschwung und Niedergang. Die Entwicklung des Wismarer Seehandels in der zweiten Hälfte des 17. Jahrhunderts'' (in German). Münster == Дадатковае чытанне == * Asche et al.: ''Die baltischen Lande im Zeitalter der Reformation und Konfessionalisierung'', vol. I, 2009, с.&nbsp;39. * Pineschi & Treves: ''The law of the sea. The European Union and its member states'', 1997, p.&#x20;513. * Schilling: ''Konfessionalisierung und Staatsinteressen. Internationale Beziehungen 1559–1660'', 2007, pp.&#x20;308 * Troebst: ''Handelskontrolle, "Derivation", Eindämmerung.'' ''Schwedische Moskaupolitik 1617–1661'', 1997, с.&nbsp;304. == Спасылкі == [[Катэгорыя:Лацінскія выслоўі]] [[Катэгорыя:Ваенная гісторыя Швецыі]] [[Катэгорыя:Ваенная гісторыя Даніі]] [[Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі]] k76uif7a7ijmnh1by92d9wfwvjepxjc 5153638 5153621 2026-06-12T10:58:14Z Voūk12 159072 5153638 wikitext text/x-wiki {{Некалькі выяў|}} [[Файл:Carta Marina.jpg|міні|Carta marina et descriptio septemtrionalium terrarum 1539 Олаўса Магнуса]] Стварэнне '''{{Lang|la|dominium maris baltici}}''' (лац. «Панаванне на [[Балтыйскае мора|Балтыйскім моры]]») было адной з галоўных палітычных мэтаў [[Садружнасць Каралеўства Данія|Дацкага]], [[Швецыя|Шведскага]] каралеўстваў і Рэчы Паспалітай у [[Позняе Сярэдневякоўе|канцы Сярэднявечча]] і [[Ранні Новы час|раннім Новым часе]]<ref>{{Кніга|загаловак=C. R. L. Fletcher (1890). Gustavus Adolphus and the struggle of Protestantism for existence. G. P. Putnam's Sons. p. 4. Retrieved 7 June 2011}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Hanno Brand; Leos Müller (2007). The dynamics of economic culture in the North Sea and Baltic Region: in the late Middle Ages and early modern period. Uitgeverij Verloren. p. 20. ISBN 978-90-6550-882-9}}</ref>. Спробы ператварыць Балтыйскае мора ва "ўнутранае возера" пэўнай дзяржавы і збіраць падаткі з усяго гандлю на ім, як калісці Рымская імперыя зрабіла з Міжземнамор'ем. У 19 ст. расійская гістарыяграфія спісала з барацьбы за панаванне на Балтыцы сваю імперскую праграму, абгрунтоўваючы гістарчную агрэссію з часоў [[Лівонская вайна|Лівонскай вайны]] спробай прыняць удзел у вырашэнні "[[Балтийский вопрос|Балтыйскага пытання]]". На працягу Паўночных войнаў дацкі і шведскі флоты адыгрывалі другарадную ролю, бо ''дамінімум'' аспрэчваўся праз кантроль над ключавымі ўзбярэжжамі шляхам сухапутных войнаў<ref>{{Кніга|загаловак=Meier, Martin (2008). Vorpommern nördlich der Peene unter dänischer Verwaltung 1715 bis 1721: Aufbau einer Verwaltung und Herrschaftssicherung in einem eroberten Gebiet (in German). Oldenbourg Wissenschaftsverlag. p. 16. ISBN 978-3-486-58285-7}}</ref>. == Этымалогія панятка == Гэты тэрмін, які шырока выкарыстоўваецца ў гістарыяграфіі, верагодна, быў уведзены ў 1563 годзе [[Каралі польскія|каралём Польскім і вялікім князем літоўскім]] [[Жыгімонт II Аўгуст|Жыгімонтам II Аўгустам]], маючы на ўвазе гегеманіяльныя амбіцыі яго шведскіх праціўнікаў у [[Лівонская вайна|Лівонскай вайне]]<ref>{{Кніга|загаловак=Michael Roberts (27 April 1984). The Swedish Imperial Experience 1560–1718. Cambridge University Press. pp. 16–17. ISBN 978-0-521-27889-8.}}</ref>. Прынцыповым для вызначэння месца стварэння канкрэтна гэтага тэрміна, з'яўляецца ўжыванне назвы мора не у форме "Ost see" як ва ўсіх заходніх у тл. скандынаўскіх і нямецкіх мапах таго часу, а "Балтыйскі", паколькі такая назва мора паходзіць з літоўскай мовы, якую відавочна ведалі пры двары [[Ягелоны|Ягелонаў]]<ref>{{Кніга|загаловак=Якубаў В. Барацьба Вялікага княства Літоўскага за Інфлянты ў канцы XVI – пачатку XVII ст.. — Вільня: Ciklonas,, 2024. — с.7}}</ref>. Ужыванне тэрміна у Рэчы Паспалітай не было разавым выпадкам - як аргумент на абранне [[Жыгімонт Ваза|Жыгімонта Вазы]] польскім каралём у 1587 г., пасля укаралявання якога і аб'яднання Швецыі і Рэчы Паспалітай у дынастычную унію Польшча, ВКЛ і Швецыя атрымлівалі бы Dominium maris Baltici<ref>{{Кніга|загаловак=Якубаў В. Барацьба Вялікага княства Літоўскага за Інфлянты ў канцы XVI – пачатку XVII ст.. — Вільня: Ciklonas,, 2024. — с.127}}</ref>. Першая пісьмовая згадка ў заходніх афіцыйных дакуметах знаходзіцца галандска-шведскім дагаворы ад 5 / 15 красавіка 1614 года, заключанага ў [[Гаага|Гаазе]]<ref name="Roberts1984">{{Cite book}}</ref>. == Вайны за Балтыку == Некалькі еўрапейскіх дзяржаў лічылі [[Балтыйскае мора]] жыццёва важным<ref>{{Кніга|загаловак=Renate Platzöder; Philomène A. Verlaan (1996). The Baltic Sea: new developments in national policies and international cooperation. Martinus Nijhoff Publishers. pp. 41–42. ISBN 978-90-411-0357-4}}</ref>. Яно служыла крыніцай важных матэрыялаў для ўласнай вытвочасці і побыту, давала доступ да растучых рынкаў збыту уласных тавараў<ref>{{Кніга|загаловак=Renate Platzöder; Philomène A. Verlaan (1996). The Baltic Sea: new developments in national policies and international cooperation. Martinus Nijhoff Publishers. pp. 41–42}}</ref>. Важнасць рэгіёна была настолькі вялікай, што ён стаў цікавым нават для дзяржаў, якія не мелі да яго прамога доступу, такіх як [[Аўстрыя]] і [[Францыя]], асабліва, калі іх дынастыі змагаліся за панаванне на кантыненце і давілі паўстанні падданых супраць сябе (напр. Нідэрландская вайна за незалежнасць, Трыццацігадовая вайна). На працягу некалькіх стагоддзяў Швецыя, Данія і Рэч Паспалітая спрабавалі атрымаць поўны кантроль над морам і яго узбярэжжамі, палітыка, якой супраціўляліся іншыя мясцовыя і міжнародныя дзяржавы <ref name="PlatzöderVerlaan1996" /> Гісторыкі апісваюць кантроль над Балтыйскім морам як адну з галоўных мэтаў палітыкі Даніі і Швецыі<ref>{{Кніга|загаловак=Якубаў В. Барацьба Вялікага княства Літоўскага за Інфлянты ў канцы XVI – пачатку XVII ст.. — Вільня: Ciklonas,, 2024. — с.7,127}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Heinz Duchhardt; Eva Ortlieb (1998). Der Westfälische Friede. Oldenbourg Wissenschaftsverlag. p. 362. ISBN 978-3-486-56328-3}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Veronica Buckley (15 September 2005). Christina, Queen of Sweden: The Restless Life of a European Eccentric. HarperCollins. p. 41. ISBN 978-0-06-073618-7.}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Susanna Åkerman (1998). Rose cross over the Baltic: the spread of rosicrucianism in Northern Europe. BRILL. p. 33. ISBN 978-90-04-11030-4}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Geoffrey Parker (1997). The Thirty Years' War. Psychology Press. p. 49. ISBN 978-0-415-12883-4}}</ref>. Скандынаўскія (паўночныя) дзяржавы, якія адчулі магчымасць у вакууме ўлады, створаным слабым або адсутным дзяржаўным ваенна-марскім флотам [[Свяшчэнная Рымская імперыя|Свяшчэннай Рымскай імперыі]], [[Рэч Паспалітая|Польшчы і ВКЛ]], прынялі экспансіянісцкую палітыку, якая спрыяла канфлікту за Балтыйскае мора<ref>{{Кніга|загаловак=Hanno Brand; Leos Müller (2007). The dynamics of economic culture in the North Sea and Baltic Region: in the late Middle Ages and early modern period. Uitgeverij Verloren. p. 20}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Michael Roberts (27 April 1984). The Swedish Imperial Experience 1560–1718. Cambridge University Press. p. 18}}</ref>. Данія і Швецыя выкарыстоўвалі свой кантроль над часткамі Балтыкі для забеспячэння сваіх узброеных сіл і дысантавання на узбярэжжы. Кожная з іх прэтэндавала на Балтыйскае мора як на сваё і абяцала абараняць замежныя суднаходствы. Пакуль паўночныя дзяржавы змагаліся адна з адной за кантроль, яны пагададжаліся, што тут павінна быць улада адной з іх, а не «чужынца», кшталту Польшчы ці Масковіі. Скандынаўскія дзяржавы спрабавалі прадухіліць узмацненне сваёй канкурэнтаў праз дыпламатычныя дамовы, якія забаранялі іншым дзяржавам, такім як Рэч Паспалітая, Расія ці Свяшчэнная рымская імперыя Германскай нацыі, будаваць флот, і або праз ваенныя дзеянні, супраць ваенна-марскіх сілаў, блакады узбярэжжаў праціўніка, ці праз узяцце пад кантроль балтыйскіх партоў. У адной з найбольш прыкметных акцый па захаванні сваёй манаполіі над Балтыйскім морам Данія ў 1637 годзе знішчыла без аб'яўлення вайны ваенна-марскі флот Рэчы Паспалітай, які толькі пачынаў развівацца<ref>{{Кніга|загаловак=Michael Roberts (27 April 1984). The Swedish Imperial Experience 1560–1718. Cambridge University Press. pp. 16–17}}</ref>. Шматлікія войны, якія вяліся за ''dominium maris baltici,'' часта называюць Паўночнымі войнамі<ref>{{Кніга|загаловак=Ernest R. May; Richard Rosecrance; Zara Steiner (30 November 2010). History and Neorealism. Cambridge University Press. p. 95. ISBN 978-0-521-13224-4}}</ref>. Спачатку Данія мела перавагу, але ў рэшце рэшт саступіла пазіцыі Швецыі<ref>{{Кніга|загаловак=Maija Jansson (6 March 2007). Realities of representation: state building in early modern Europe and European America. Macmillan. p. 136. ISBN 978-1-4039-7534-8}}</ref>. Ні Даніі, ні Швецыі не ўдалося дасягнуць поўнага ваеннага і эканамічнага кантролю над Балтыкай, хоць Швецыя за [[Шведская імперыя|час свайго імперскага імперскага існавання]] найбольш наблізілася да гэтай мэты перад [[Паўночная вайна (1700—1721)|Вялікай Паўночнай вайной]] 1700–1721 гадоў<ref>{{Кніга|загаловак=Renate Platzöder; Philomène A. Verlaan (1996). The Baltic Sea: new developments in national policies and international cooperation. Martinus Nijhoff Publishers. pp. 41–42. ISBN 978-90-411-0357-4}}</ref>. === Дацкі ''dominium maris baltici'' === [[Файл:Haupthandelsroute_Hanse.png|міні|Асноўныя гандлёвыя шляхі Ганзейскай лігі]] У гістарыяграфіі тэрмін ''dominium maris baltici'' выкарыстоўваецца альбо ў вузейшым сэнсе як новая шведская канцэпцыя раннемадэрнай эпохі, цесна звязаная са [[Шведская імперыя|Шведскай імперыяй]]<ref>{{Кніга|загаловак=Schröter, Harm G. (2007). Geschichte Skandinaviens (in German). C.H.Beck. p. 40. ISBN 978-3-406-53622-9}}</ref>, альбо ў шырэйшым сэнсе, уключаючы папярэднюю дацкую гегемонію ў паўднёвай частцы Балтыйскага мора. [[Файл:Danish_Empire_and_campaigns_1168-1227.png|злева|міні|Дацкае каралеўства і кампаніі 1168-1227 гг.]] [[Файл:Scandinavia1219.png|міні|Скандынавія 1219 г.]] У XII стагоддзі Данія падпарадкавала паўднёвае ўзбярэжжа Балтыйскага мора ад Гальштэйна да Памераніі, але страціла кантроль у XIII стагоддзі пасля паразы ад нямецкіх і ганзейскіх войскаў у бітве пры Борнхёве (1227 г.), захаваўшы за сабой толькі княства Руген . Пасля гэтага [[Ганза|Ганзейскі саюз]] стаў дамінуючай эканамічнай сілай у Балтыйскім моры. [[Robert Bohn (author)|Роберт Бон]] лічыць [[Вальдэмар IV Атэрдаг|Вальдэмара IV «Атэрдага» Дацкага]] (кіраваў у 1340–1375 гг.) першым дацкім каралём, які праводзіў палітыку стварэння дацкага ''dominium maris baltici'', імкнучыся ўзмацніць марское дамінаванне і эканамічную гегемонію Даніі за кошт [[Ганза|Ганзейскай лігі]]. Каб дасягнуць гэтай мэты, Вальдэмар прадаў [[Дацкая Эстляндыя|дацкую Эстонію]] [[Дзяржава Тэўтонскага ордэна|дзяржаве Тэўтонскага ордэн]]<nowiki/>а ў 1346 годзе, умацаваўшы свае фінансы і сабраўшы войска з даходаў. Пасля першапачатковых тэрытарыяльных набыткаў Вальдэмар у 1361 годзе заваяваў ганзейскі горад [[Вісбю]] на[[Готланд (востраў)|Готландзе]], што прывяло да вайны, вырашанай на карысць Лігі ў Штральзундскім міры ў 1370 годзе, які адзначыў кульмінацыю ўлады Ганзейскай лігі<ref>{{Кніга|загаловак=Bohn, p. 30-31}}</ref>. Дачка Вальдэмара Атэрдага і ''фактычная'' пераемніца, [[Маргарыта I Дацкая|Маргарыта]], здолела сканцэнтраваць кароны Даніі, [[Гісторыя Нарвегіі|Нарвегіі]] і [[Швецыя|Швецыі]] ў сваёй [[Кальмарская унія|Кальмарскай уніі]] з цэнтрам [[Капенгаген|у Капенгагене]], якая была заключана ў 1397 годзе. У 1429 годзе кароль Кальмарскай уніі Эрык Памеранскі пачаў спаганяць збор з купцоў, якія ўязджалі ў Балтыйскае мора або выязджалі з яго, што дазволіла капенгагенскаму двару атрымліваць прыбытак ад гандлю ў Балтыйскім моры, самім не ўцягваючыся ў эканамічныя рызыкі. Збор, які дзейнічаў да 1857 года і з'яўляўся асноўнай крыніцай даходу каралеўскай казны, хутка стаў спрэчным пытаннем, што прывяло Данію да канфлікту з Ганзейскай лігай і суседнімі дзяржавамі<ref>{{Кніга|загаловак=Bohn, p. 32-36}}</ref>. Пасля распаду Кальмарскай уніі ў пачатку XVI стагоддзя [[Швецыя|Шведскае каралеўства]] стала галоўным супернікам [[Данія-Нарвегія|Даніі і Нарвегіі]] за гегемонію ў Балтыйскім моры. Перамога [[Крысціян IV (кароль Даніі)|Крысціяна IV Дацкага]] ў [[Кальмарская вайна|Кальмарскай вайне]] ў 1613 годзе стала апошнім выпадкам паспяховай абароны дацкага ''dominium maris baltici'' ад Швецыі; наступныя войны скончыліся на карысць Швецыі<ref>{{Кніга|загаловак=Asche, Matthias; et al., eds. (2003). Dänemark, Norwegen und Schweden im Zeitalter der Reformation und Konfessionalisierung. Nordische Königreiche und Konfession 1500 bis 1660. Aschendorff. p. 84. ISBN 3-402-02983-9}}</ref>. Частка войнаў за ''dominium maris baltici''а таксама лічыцца перыяд дацкай інтэрвенцыі ў [[Трыццацігадовая вайна|Трыццацігадовай вайне 1618–1648 гадоў]] (''Kejserkrigen'' 1625–1629 гадоў) — аднак у гэтай вайне супернікам быў не шведскі кароль, а амбіцыйны імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі [[Фердынанд II Габсбург|Фердынанд II]], які паспрабаваў стварыць марскую дзяржаву ў Балтыйскім моры<ref>{{Кніга|загаловак=Olesen, p. 383}}</ref>. Ён даручыў гэтую задачу [[Альбрэхт фон Валенштайн|Альбрэхту фон Валенштейну]], што прывяло да сумесных дзеянняў Даніі і Швецыі ў абароне Штральзунда. Аднак параза Даніі ў бітве пры Вольгасце (1628 г.) і наступны Любецкі мірны дагавор 1629 г. прывялі да таго, што Данія выбыла з поля боя<ref>{{Кніга|загаловак=Olesen, p. 394}}</ref>. === Шведскі ''dominium maris baltici'' === [[Файл:Swedish Empire.svg|міні|Шведская каланіяльная імперыя на Балтыцы.]] Пасля таго, як Швецыя выйшла з Кальмарскай уніі ў 1523 годзе, яна стала галоўным супернікам Даніі за ''dominium maris baltici'' . Першай вайной, якая прыпісваецца гэтаму канфлікту, з'яўляецца [[Паўночная сямігадовая вайна|Паўночная Сямігадовая вайна]] (1563–1570, звязаная з [[Лівонская вайна|Лівонскай вайной]]), якая працягвалася паміж 1611 і 1613 гадамі пасля [[Кальмарская вайна|Кальмарскай вайны]]. Правальныя [[Вайна Рэчы Паспалітай са Швецыяй (1600—1611)|вайну з Рэччу Паспалітай у Інфлянтах 1600-1611 г]]. і няўдалы ўдзел у Расейскай Смуце (бо Філіп Ваза не стаў царом, войскі былі разбітыя пад [[Клушынская бітва|Клушынам]] і ня ўзяты Пскоў) скончылі змены тактыкі і вайсковыя рэформы [[Густаў II Адольф|Густава ІІ Адольфа,]] якія дазволілі адразаць [[Інгерманландская вайна|Расею ад мора]] і вярнуцца да вайны у Інфлянтах[[Густаў II Адольф|.]] Буйныя шведскія поспехі пачаліся з захопу [[Рыга|Рыгі]] ў 1621 годзе і дысантаванні і вайны з Польшчай у Прусіі ў 1623-1629 г. Паводле [[Альтмаркскае перамір’е|Альтмаркскага перамір'я]], большасць Інфлянтаў адышлі Швецыі, а прускія порты Польшы патрапілі пад яе мытны кантроль. Пасля шведскай высадкі ў Памераніі ў 1630 годзе<ref>{{Кніга|загаловак=Olesen, p.389-394}}</ref> яна выйшла ужо на агульнаеўрапейскі узровень вайскова палітычных уплываў. Перамогі ў [[Дацка-шведская вайна (1643—1645)|Тарстэнсанскай вайне]]<ref name="Olesen383">Olesen, p. 383</ref>, тэатры ваенных [[Трыццацігадовая вайна|дзеянняў Трыццацігадовай вайны]], прынізілі Данію, а наступны [[Вестфальскі мір]] пацвердзіў статус Швецыі як еўрапейскай вялікай дзяржавы ([[Шведская імперыя|''stormaktstiden'']]). Аднак шведскі кантроль над Балтыйскім морам не быў поўным, бо марскія дзяржавы, асабліва [[Рэспубліка Злучаных правінцый|Нідэрландская Рэспубліка]] ці [[Англія]], валодалі большасццю караблеў на гэтым моры і акіяне увогуле, эканамічна і ваенна і прытрымліваліся палітыкі балансу сіл таксама ў дачыненні да Даніі і Швецыі. Швецыя імкнулася забяспечыць сваё ''dominium maris baltici'', ператварыўшы многія гарады (напрыклад, Рыгу, Нарву, Вісмар) у крэпасці, часта перабудоўваючы іх пад эгідай [[Эрык Дальберг|Эрыка Дальберга]]<ref>{{Кніга|загаловак=Wahrmann, pp. 36–38}}</ref>. Пасля Трыццацігадовай вайны Швецыя спаганяла мытныя зборы (''Licenten'') з гандлёвых суднаў на Балтыйскім моры, як у шведскіх, так і ў нешведскіх партах. Гэтыя мытныя зборы разлічваліся як пэўны працэнт ад кошту перавезеных тавараў, і пасля аплаты ў любым порце адпаведная квітанцыя была сапраўднай на ўсёй тэрыторыі ''dominium maris baltici''<ref>{{Кніга|загаловак=Wahrmann, p. 42-43}}</ref>. [[Паўночная вайна (1655—1660)|Другая Паўночная вайна]], Сканьская вайна (1675–1679) і [[Травендальскі мір|першы этап]] [[Паўночная вайна (1700—1721)|Вялікай Паўночнай вайны]] пакінулі шведскае ''dominium maris baltici'' некранутымі, аднак яно было канчаткова спынена [[Ніштацкі мірны дагавор|Ніштацкім мірным дагаворам]] 1721 года<ref>{{Кніга|загаловак=Wahrmann, p. 43}}</ref>. == Наступствы == Няздольнасць скандынаўскіх дзяржаў узяць пад кантроль Балтыйскае мора і рашучая адмова іншых дзяржаў — як мясцовых, так і міжнародных — прызнаць іх прэтэнзіі разглядаюцца як адзін з фактараў, якія прывялі да развіцця прынцыпу «свабоды мораў» у [[Міжнароднае права|міжнародным праве]]. == Глядзіце таксама == * ''Dominium maris septentrionalis'' (дамініён паўночных мораў) * Каманда мора * Sound Dues – Гістарычныя наступствы выкарыстання Эрэсунда == Бібліяграфія == * '''Якубаў Віктар'''. '''Барацьба Вялікага княства Літоўскага за Інфлянты ў канцы XVI''' – '''пачатку XVII ст'''. '''Вільня''': '''Ciklonas''', '''2024'''. 348 с. * {{cite book|title=Dänische Geschichte|first=Robert|last=Bohn|publisher=C.H.Beck|year=2001|isbn=3-406-44762-7|language=German}} * Olesen, Jens E. (2003). "Christian IV og dansk Pommernpolitik". In Asmus, Ivo; Droste, Heiko; Olesen, Jens E. (eds.). ''Gemeinsame Bekannte: Schweden und Deutschland in der Frühen Neuzeit'' (in Danish). Berlin-Hamburg-Münster * Wahrmann, Carl (2007). ''Aufschwung und Niedergang. Die Entwicklung des Wismarer Seehandels in der zweiten Hälfte des 17. Jahrhunderts'' (in German). Münster == Дадатковае чытанне == * Asche et al.: ''Die baltischen Lande im Zeitalter der Reformation und Konfessionalisierung'', vol. I, 2009, с.&nbsp;39. * Pineschi & Treves: ''The law of the sea. The European Union and its member states'', 1997, p.&#x20;513. * Schilling: ''Konfessionalisierung und Staatsinteressen. Internationale Beziehungen 1559–1660'', 2007, pp.&#x20;308 * Troebst: ''Handelskontrolle, "Derivation", Eindämmerung.'' ''Schwedische Moskaupolitik 1617–1661'', 1997, с.&nbsp;304. == Спасылкі == [[Катэгорыя:Лацінскія выслоўі]] [[Катэгорыя:Ваенная гісторыя Швецыі]] [[Катэгорыя:Ваенная гісторыя Даніі]] [[Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі]] czm4fvyyxcsuv107ylgmw8bkrrszys1 5153639 5153638 2026-06-12T11:01:04Z Voūk12 159072 5153639 wikitext text/x-wiki {{Некалькі выяў|}} [[Файл:Carta Marina.jpg|міні|Carta marina et descriptio septemtrionalium terrarum 1539 Олаўса Магнуса]] Стварэнне '''{{Lang|la|dominium maris baltici}}''' (лац. «Панаванне на [[Балтыйскае мора|Балтыйскім моры]]») было адной з галоўных палітычных мэтаў [[Садружнасць Каралеўства Данія|Дацкага]], [[Швецыя|Шведскага]] каралеўстваў і Рэчы Паспалітай у [[Позняе Сярэдневякоўе|канцы Сярэднявечча]] і [[Ранні Новы час|раннім Новым часе]]<ref>{{Кніга|загаловак=C. R. L. Fletcher (1890). Gustavus Adolphus and the struggle of Protestantism for existence. G. P. Putnam's Sons. p. 4. Retrieved 7 June 2011}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Hanno Brand; Leos Müller (2007). The dynamics of economic culture in the North Sea and Baltic Region: in the late Middle Ages and early modern period. Uitgeverij Verloren. p. 20. ISBN 978-90-6550-882-9}}</ref>. Спробы ператварыць Балтыйскае мора ва "ўнутранае возера" пэўнай дзяржавы і збіраць падаткі з усяго гандлю на ім, як калісці Рымская імперыя зрабіла з Міжземнамор'ем. У 19 ст. расійская гістарыяграфія спісала з барацьбы за панаванне на Балтыцы сваю імперскую праграму, абгрунтоўваючы гістарчную агрэссію з часоў [[Лівонская вайна|Лівонскай вайны]] спробай прыняць удзел у вырашэнні "[[Балтийский вопрос|Балтыйскага пытання]]". На працягу Паўночных войнаў дацкі і шведскі флоты адыгрывалі другарадную ролю, бо ''дамінімум'' аспрэчваўся праз кантроль над ключавымі ўзбярэжжамі шляхам сухапутных войнаў<ref>{{Кніга|загаловак=Meier, Martin (2008). Vorpommern nördlich der Peene unter dänischer Verwaltung 1715 bis 1721: Aufbau einer Verwaltung und Herrschaftssicherung in einem eroberten Gebiet (in German). Oldenbourg Wissenschaftsverlag. p. 16. ISBN 978-3-486-58285-7}}</ref>. == Этымалогія панятка == Гэты тэрмін, які шырока выкарыстоўваецца ў гістарыяграфіі, верагодна, быў уведзены ў 1563 годзе [[Каралі польскія|каралём Польскім і вялікім князем літоўскім]] [[Жыгімонт II Аўгуст|Жыгімонтам II Аўгустам]], маючы на ўвазе гегеманіяльныя амбіцыі яго шведскіх праціўнікаў у [[Лівонская вайна|Лівонскай вайне]]<ref>{{Кніга|загаловак=Michael Roberts (27 April 1984). The Swedish Imperial Experience 1560–1718. Cambridge University Press. pp. 16–17. ISBN 978-0-521-27889-8.}}</ref>. Прынцыповым для вызначэння месца стварэння канкрэтна гэтага тэрміна, з'яўляецца ўжыванне назвы мора не у форме "Ost see" як ва ўсіх заходніх у тл. скандынаўскіх і нямецкіх мапах таго часу, а "Балтыйскі", паколькі такая назва мора паходзіць з літоўскай мовы, якую відавочна ведалі пры двары [[Ягелоны|Ягелонаў]]<ref>{{Кніга|загаловак=Якубаў В. Барацьба Вялікага княства Літоўскага за Інфлянты ў канцы XVI – пачатку XVII ст.. — Вільня: Ciklonas,, 2024. — с.7}}</ref>. Ужыванне тэрміна у Рэчы Паспалітай не было разавым выпадкам - як аргумент на абранне [[Жыгімонт Ваза|Жыгімонта Вазы]] польскім каралём у 1587 г., пасля укаралявання якога і аб'яднання Швецыі і Рэчы Паспалітай у дынастычную унію Польшча, ВКЛ і Швецыя атрымлівалі бы Dominium maris Baltici<ref>{{Кніга|загаловак=Якубаў В. Барацьба Вялікага княства Літоўскага за Інфлянты ў канцы XVI – пачатку XVII ст.. — Вільня: Ciklonas,, 2024. — с.127}}</ref>. Першая пісьмовая згадка ў заходніх афіцыйных дакуметах знаходзіцца галандска-шведскім дагаворы ад 5 / 15 красавіка 1614 года, заключанага ў [[Гаага|Гаазе]]<ref name="Roberts1984">{{Cite book}}</ref>. == Вайны за Балтыку == Некалькі еўрапейскіх дзяржаў лічылі [[Балтыйскае мора]] жыццёва важным<ref>{{Кніга|загаловак=Renate Platzöder; Philomène A. Verlaan (1996). The Baltic Sea: new developments in national policies and international cooperation. Martinus Nijhoff Publishers. pp. 41–42. ISBN 978-90-411-0357-4}}</ref>. Яно служыла крыніцай важных матэрыялаў для ўласнай вытвочасці і побыту, давала доступ да растучых рынкаў збыту уласных тавараў<ref>{{Кніга|загаловак=Renate Platzöder; Philomène A. Verlaan (1996). The Baltic Sea: new developments in national policies and international cooperation. Martinus Nijhoff Publishers. pp. 41–42}}</ref>. Важнасць рэгіёна была настолькі вялікай, што ён стаў цікавым нават для дзяржаў, якія не мелі да яго прамога доступу, такіх як [[Аўстрыя]] і [[Францыя]], асабліва, калі іх дынастыі змагаліся за панаванне на кантыненце і давілі паўстанні падданых супраць сябе (напр. Нідэрландская вайна за незалежнасць, Трыццацігадовая вайна). На працягу некалькіх стагоддзяў Швецыя, Данія і Рэч Паспалітая спрабавалі атрымаць поўны кантроль над морам і яго узбярэжжамі, палітыка, якой супраціўляліся іншыя мясцовыя і міжнародныя дзяржавы <ref name="PlatzöderVerlaan1996" /> Гісторыкі апісваюць кантроль над Балтыйскім морам як адну з галоўных мэтаў палітыкі Даніі і Швецыі<ref>{{Кніга|загаловак=Якубаў В. Барацьба Вялікага княства Літоўскага за Інфлянты ў канцы XVI – пачатку XVII ст.. — Вільня: Ciklonas,, 2024. — с.7,127}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Heinz Duchhardt; Eva Ortlieb (1998). Der Westfälische Friede. Oldenbourg Wissenschaftsverlag. p. 362. ISBN 978-3-486-56328-3}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Veronica Buckley (15 September 2005). Christina, Queen of Sweden: The Restless Life of a European Eccentric. HarperCollins. p. 41. ISBN 978-0-06-073618-7.}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Susanna Åkerman (1998). Rose cross over the Baltic: the spread of rosicrucianism in Northern Europe. BRILL. p. 33. ISBN 978-90-04-11030-4}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Geoffrey Parker (1997). The Thirty Years' War. Psychology Press. p. 49. ISBN 978-0-415-12883-4}}</ref>. Скандынаўскія (паўночныя) дзяржавы, якія адчулі магчымасць у вакууме ўлады, створаным слабым або адсутным дзяржаўным ваенна-марскім флотам [[Свяшчэнная Рымская імперыя|Свяшчэннай Рымскай імперыі]], [[Рэч Паспалітая|Польшчы і ВКЛ]], прынялі экспансіянісцкую палітыку, якая спрыяла канфлікту за Балтыйскае мора<ref>{{Кніга|загаловак=Hanno Brand; Leos Müller (2007). The dynamics of economic culture in the North Sea and Baltic Region: in the late Middle Ages and early modern period. Uitgeverij Verloren. p. 20}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Michael Roberts (27 April 1984). The Swedish Imperial Experience 1560–1718. Cambridge University Press. p. 18}}</ref>. Данія і Швецыя выкарыстоўвалі свой кантроль над часткамі Балтыкі для забеспячэння сваіх узброеных сіл і дысантавання на узбярэжжы. Кожная з іх прэтэндавала на Балтыйскае мора як на сваё і абяцала абараняць замежныя суднаходствы. Пакуль паўночныя дзяржавы змагаліся адна з адной за кантроль, яны пагададжаліся, што тут павінна быць улада адной з іх, а не «чужынца», кшталту Польшчы ці Масковіі. Скандынаўскія дзяржавы спрабавалі прадухіліць узмацненне сваёй канкурэнтаў праз дыпламатычныя дамовы, якія забаранялі іншым дзяржавам, такім як Рэч Паспалітая, Расія ці Свяшчэнная рымская імперыя Германскай нацыі, будаваць флот, і або праз ваенныя дзеянні, супраць ваенна-марскіх сілаў, блакады узбярэжжаў праціўніка, ці праз узяцце пад кантроль балтыйскіх партоў. У адной з найбольш прыкметных акцый па захаванні сваёй манаполіі над Балтыйскім морам Данія ў 1637 годзе знішчыла без аб'яўлення вайны ваенна-марскі флот Рэчы Паспалітай, які толькі пачынаў развівацца<ref>{{Кніга|загаловак=Michael Roberts (27 April 1984). The Swedish Imperial Experience 1560–1718. Cambridge University Press. pp. 16–17}}</ref>. Шматлікія войны, якія вяліся за ''dominium maris baltici,'' часта называюць Паўночнымі войнамі<ref>{{Кніга|загаловак=Ernest R. May; Richard Rosecrance; Zara Steiner (30 November 2010). History and Neorealism. Cambridge University Press. p. 95. ISBN 978-0-521-13224-4}}</ref>. Спачатку Данія мела перавагу, але ў рэшце рэшт саступіла пазіцыі Швецыі<ref>{{Кніга|загаловак=Maija Jansson (6 March 2007). Realities of representation: state building in early modern Europe and European America. Macmillan. p. 136. ISBN 978-1-4039-7534-8}}</ref>. Ні Даніі, ні Швецыі не ўдалося дасягнуць поўнага ваеннага і эканамічнага кантролю над Балтыкай, хоць Швецыя за [[Шведская імперыя|час свайго імперскага імперскага існавання]] найбольш наблізілася да гэтай мэты перад [[Паўночная вайна (1700—1721)|Вялікай Паўночнай вайной]] 1700–1721 гадоў<ref>{{Кніга|загаловак=Renate Platzöder; Philomène A. Verlaan (1996). The Baltic Sea: new developments in national policies and international cooperation. Martinus Nijhoff Publishers. pp. 41–42. ISBN 978-90-411-0357-4}}</ref>. === Дацкі ''dominium maris baltici'' === [[Файл:Haupthandelsroute_Hanse.png|міні|Асноўныя гандлёвыя шляхі Ганзейскай лігі]] У гістарыяграфіі тэрмін ''dominium maris baltici'' выкарыстоўваецца альбо ў вузейшым сэнсе як новая шведская канцэпцыя раннемадэрнай эпохі, цесна звязаная са [[Шведская імперыя|Шведскай імперыяй]]<ref>{{Кніга|загаловак=Schröter, Harm G. (2007). Geschichte Skandinaviens (in German). C.H.Beck. p. 40. ISBN 978-3-406-53622-9}}</ref>, альбо ў шырэйшым сэнсе, уключаючы папярэднюю дацкую гегемонію ў паўднёвай частцы Балтыйскага мора. [[Файл:Danish_Empire_and_campaigns_1168-1227.png|злева|міні|Дацкае каралеўства і кампаніі 1168-1227 гг.]] [[Файл:Scandinavia1219.png|міні|Скандынавія 1219 г.]] У XII стагоддзі Данія падпарадкавала паўднёвае ўзбярэжжа Балтыйскага мора ад Гальштэйна да Памераніі, але страціла кантроль у XIII стагоддзі пасля паразы ад нямецкіх і ганзейскіх войскаў у бітве пры Борнхёве (1227 г.), захаваўшы за сабой толькі княства Руген . Пасля гэтага [[Ганза|Ганзейскі саюз]] стаў дамінуючай эканамічнай сілай у Балтыйскім моры. [[Robert Bohn (author)|Роберт Бон]] лічыць [[Вальдэмар IV Атэрдаг|Вальдэмара IV «Атэрдага» Дацкага]] (кіраваў у 1340–1375 гг.) першым дацкім каралём, які праводзіў палітыку стварэння дацкага ''dominium maris baltici'', імкнучыся ўзмацніць марское дамінаванне і эканамічную гегемонію Даніі за кошт [[Ганза|Ганзейскай лігі]]. Каб дасягнуць гэтай мэты, Вальдэмар прадаў [[Дацкая Эстляндыя|дацкую Эстонію]] [[Дзяржава Тэўтонскага ордэна|дзяржаве Тэўтонскага ордэн]]<nowiki/>а ў 1346 годзе, умацаваўшы свае фінансы і сабраўшы войска з даходаў. Пасля першапачатковых тэрытарыяльных набыткаў Вальдэмар у 1361 годзе заваяваў ганзейскі горад [[Вісбю]] на[[Готланд (востраў)|Готландзе]], што прывяло да вайны, вырашанай на карысць Лігі ў Штральзундскім міры ў 1370 годзе, які адзначыў кульмінацыю ўлады Ганзейскай лігі<ref>{{Кніга|загаловак=Bohn, p. 30-31}}</ref>. Дачка Вальдэмара Атэрдага і ''фактычная'' пераемніца, [[Маргарыта I Дацкая|Маргарыта]], здолела сканцэнтраваць кароны Даніі, [[Гісторыя Нарвегіі|Нарвегіі]] і [[Швецыя|Швецыі]] ў сваёй [[Кальмарская унія|Кальмарскай уніі]] з цэнтрам [[Капенгаген|у Капенгагене]], якая была заключана ў 1397 годзе. У 1429 годзе кароль Кальмарскай уніі Эрык Памеранскі пачаў спаганяць збор з купцоў, якія ўязджалі ў Балтыйскае мора або выязджалі з яго, што дазволіла капенгагенскаму двару атрымліваць прыбытак ад гандлю ў Балтыйскім моры, самім не ўцягваючыся ў эканамічныя рызыкі. Збор, які дзейнічаў да 1857 года і з'яўляўся асноўнай крыніцай даходу каралеўскай казны, хутка стаў спрэчным пытаннем, што прывяло Данію да канфлікту з Ганзейскай лігай і суседнімі дзяржавамі<ref>{{Кніга|загаловак=Bohn, p. 32-36}}</ref>. Пасля распаду Кальмарскай уніі ў пачатку XVI стагоддзя [[Швецыя|Шведскае каралеўства]] стала галоўным супернікам [[Данія-Нарвегія|Даніі і Нарвегіі]] за гегемонію ў Балтыйскім моры. Перамога [[Крысціян IV (кароль Даніі)|Крысціяна IV Дацкага]] ў [[Кальмарская вайна|Кальмарскай вайне]] ў 1613 годзе стала апошнім выпадкам паспяховай абароны дацкага ''dominium maris baltici'' ад Швецыі; наступныя войны скончыліся на карысць Швецыі<ref>{{Кніга|загаловак=Asche, Matthias; et al., eds. (2003). Dänemark, Norwegen und Schweden im Zeitalter der Reformation und Konfessionalisierung. Nordische Königreiche und Konfession 1500 bis 1660. Aschendorff. p. 84. ISBN 3-402-02983-9}}</ref>. Частка войнаў за ''dominium maris baltici''а таксама лічыцца перыяд дацкай інтэрвенцыі ў [[Трыццацігадовая вайна|Трыццацігадовай вайне 1618–1648 гадоў]] (''Kejserkrigen'' 1625–1629 гадоў) — аднак у гэтай вайне супернікам быў не шведскі кароль, а амбіцыйны імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі [[Фердынанд II Габсбург|Фердынанд II]], які паспрабаваў стварыць марскую дзяржаву ў Балтыйскім моры<ref>{{Кніга|загаловак=Olesen, p. 383}}</ref>. Ён даручыў гэтую задачу [[Альбрэхт фон Валенштайн|Альбрэхту фон Валенштейну]], што прывяло да сумесных дзеянняў Даніі і Швецыі ў абароне Штральзунда. Аднак параза Даніі ў бітве пры Вольгасце (1628 г.) і наступны Любецкі мірны дагавор 1629 г. прывялі да таго, што Данія выбыла з поля боя<ref>{{Кніга|загаловак=Olesen, p. 394}}</ref>. === Шведскі ''dominium maris baltici'' === [[Файл:Swedish Empire.svg|міні|Шведская каланіяльная імперыя на Балтыцы.]] Пасля таго, як Швецыя выйшла з Кальмарскай уніі ў 1523 годзе, яна стала галоўным супернікам Даніі за ''dominium maris baltici'' . Першай вайной, якая прыпісваецца гэтаму канфлікту, з'яўляецца [[Паўночная сямігадовая вайна|Паўночная Сямігадовая вайна]] (1563–1570, звязаная з [[Лівонская вайна|Лівонскай вайной]]), якая працягвалася паміж 1611 і 1613 гадамі пасля [[Кальмарская вайна|Кальмарскай вайны]]. Правальныя [[Вайна Рэчы Паспалітай са Швецыяй (1600—1611)|вайну з Рэччу Паспалітай у Інфлянтах 1600-1611 г]]. і няўдалы ўдзел у Расейскай Смуце (бо Філіп Ваза не стаў царом, войскі былі разбітыя пад [[Клушынская бітва|Клушынам]] і ня ўзяты Пскоў) скончылі змены тактыкі і вайсковыя рэформы [[Густаў II Адольф|Густава ІІ Адольфа,]] якія дазволілі адразаць [[Інгерманландская вайна|Расею ад мора]] і вярнуцца да вайны у Інфлянтах[[Густаў II Адольф|.]] Буйныя шведскія поспехі пачаліся з захопу [[Рыга|Рыгі]] ў 1621 годзе і дысантаванні і вайны з Польшчай у Прусіі ў 1623-1629 г. Паводле [[Альтмаркскае перамір’е|Альтмаркскага перамір'я]], большасць Інфлянтаў адышлі Швецыі, а прускія порты Польшы патрапілі пад яе мытны кантроль. Пасля шведскай высадкі ў Памераніі ў 1630 годзе<ref>{{Кніга|загаловак=Olesen, p.389-394}}</ref> яна выйшла ужо на агульнаеўрапейскі узровень вайскова палітычных уплываў. Перамогі ў [[Дацка-шведская вайна (1643—1645)|Тарстэнсанскай вайне]]<ref name="Olesen383">Olesen, p. 383</ref>, тэатры ваенных [[Трыццацігадовая вайна|дзеянняў Трыццацігадовай вайны]], прынізілі Данію, а наступны [[Вестфальскі мір]] пацвердзіў статус Швецыі як еўрапейскай вялікай дзяржавы ([[Шведская імперыя|''stormaktstiden'']]). Аднак шведскі кантроль над Балтыйскім морам не быў поўным, бо марскія дзяржавы, асабліва [[Рэспубліка Злучаных правінцый|Нідэрландская Рэспубліка]] ці [[Англія]], валодалі большасццю караблеў на гэтым моры і акіяне увогуле, эканамічна і ваенна і прытрымліваліся палітыкі балансу сіл таксама ў дачыненні да Даніі і Швецыі. Швецыя імкнулася забяспечыць сваё ''dominium maris baltici'', ператварыўшы многія гарады (напрыклад, Рыгу, Нарву, Вісмар) у крэпасці, часта перабудоўваючы іх пад эгідай [[Эрык Дальберг|Эрыка Дальберга]]<ref>{{Кніга|загаловак=Wahrmann, pp. 36–38}}</ref>. Пасля Трыццацігадовай вайны Швецыя спаганяла мытныя зборы (''Licenten'') з гандлёвых суднаў на Балтыйскім моры, як у шведскіх, так і ў нешведскіх партах. Гэтыя мытныя зборы разлічваліся як пэўны працэнт ад кошту перавезеных тавараў, і пасля аплаты ў любым порце адпаведная квітанцыя была сапраўднай на ўсёй тэрыторыі ''dominium maris baltici''<ref>{{Кніга|загаловак=Wahrmann, p. 42-43}}</ref>. [[Паўночная вайна (1655—1660)|Другая Паўночная вайна]], Сканьская вайна (1675–1679) і [[Травендальскі мір|першы этап]] [[Паўночная вайна (1700—1721)|Вялікай Паўночнай вайны]] пакінулі шведскае ''dominium maris baltici'' некранутымі, аднак яно было канчаткова спынена [[Ніштацкі мірны дагавор|Ніштацкім мірным дагаворам]] 1721 года<ref>{{Кніга|загаловак=Wahrmann, p. 43}}</ref>. == Наступствы == Няздольнасць скандынаўскіх дзяржаў узяць пад кантроль Балтыйскае мора і рашучая адмова іншых дзяржаў — як мясцовых, так і міжнародных — прызнаць іх прэтэнзіі разглядаюцца як адзін з фактараў, якія прывялі да развіцця прынцыпу «свабоды мораў» у [[Міжнароднае права|міжнародным праве]]. == Глядзіце таксама == * ''Dominium maris septentrionalis'' (дамініён паўночных мораў) * Каманда мора * Sound Dues – Гістарычныя наступствы выкарыстання Эрэсунда == Бібліяграфія == * '''Якубаў Віктар'''. '''Барацьба Вялікага княства Літоўскага за Інфлянты ў канцы XVI''' – '''пачатку XVII ст'''. '''Вільня''': '''Ciklonas''', '''2024'''. 348 с. * {{cite book|title=Dänische Geschichte|first=Robert|last=Bohn|publisher=C.H.Beck|year=2001|isbn=3-406-44762-7|language=German}} * Olesen, Jens E. (2003). "Christian IV og dansk Pommernpolitik". In Asmus, Ivo; Droste, Heiko; Olesen, Jens E. (eds.). ''Gemeinsame Bekannte: Schweden und Deutschland in der Frühen Neuzeit'' (in Danish). Berlin-Hamburg-Münster * Wahrmann, Carl (2007). ''Aufschwung und Niedergang. Die Entwicklung des Wismarer Seehandels in der zweiten Hälfte des 17. Jahrhunderts'' (in German). Münster == Дадатковае чытанне == * Asche et al.: ''Die baltischen Lande im Zeitalter der Reformation und Konfessionalisierung'', vol. I, 2009, с.&nbsp;39. * Pineschi & Treves: ''The law of the sea. The European Union and its member states'', 1997, p.&#x20;513. * Schilling: ''Konfessionalisierung und Staatsinteressen. Internationale Beziehungen 1559–1660'', 2007, pp.&#x20;308 * Troebst: ''Handelskontrolle, "Derivation", Eindämmerung.'' ''Schwedische Moskaupolitik 1617–1661'', 1997, с.&nbsp;304. == Спасылкі == [[Катэгорыя:Лацінскія выслоўі]] [[Катэгорыя:Ваенная гісторыя Швецыі]] [[Катэгорыя:Ваенная гісторыя Даніі]] [[Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі]] <references /> [[Катэгорыя:Ваенная гісторыя Беларусі]] [[Катэгорыя:Ваенная гісторыя Польшчы]] [[Катэгорыя:Гісторыя геапалітыкі]] [[Катэгорыя:Гісторыя міжнароднага права]] [[Катэгорыя:Ваенная гісторыя Літвы]] s1d9p7g8v5rjleebrxnv7z7rmrz7mrj 5153654 5153639 2026-06-12T11:18:08Z Voūk12 159072 5153654 wikitext text/x-wiki {{Некалькі выяў|}} [[Файл:Carta Marina.jpg|міні|Carta marina et descriptio septemtrionalium terrarum 1539 Олаўса Магнуса]] Стварэнне '''{{Lang|la|dominium maris baltici}}''' (лац. «Панаванне на [[Балтыйскае мора|Балтыйскім моры]]») было адной з галоўных палітычных мэтаў [[Садружнасць Каралеўства Данія|Дацкага]], [[Швецыя|Шведскага]] каралеўстваў і Рэчы Паспалітай у [[Позняе Сярэдневякоўе|канцы Сярэднявечча]] і [[Ранні Новы час|раннім Новым часе]]<ref>{{Кніга|загаловак=C. R. L. Fletcher (1890). Gustavus Adolphus and the struggle of Protestantism for existence. G. P. Putnam's Sons. p. 4. Retrieved 7 June 2011}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Hanno Brand; Leos Müller (2007). The dynamics of economic culture in the North Sea and Baltic Region: in the late Middle Ages and early modern period. Uitgeverij Verloren. p. 20. ISBN 978-90-6550-882-9}}</ref>. Спробы ператварыць Балтыйскае мора ва "ўнутранае возера" пэўнай дзяржавы, пад прэтэкстам абараны ад піратаў кантраляваць гандль і збіраць падаткі на "падуладных" водах, як калісці [[Рымская імперыя]] "гаспадарыла" на [[Міжземнае мора|Міжземным моры]]. Спробы манархій, кшталту Габсбургаў у саюзе з Рымскім папам, абвесціць акіяны сваей уласнасццю прывялі да стварэння [[Гуга Гроцый|Гуго Гроцыям]] і яго наступнікамі тэорыі свабоды мораў, вайсковага і міжнароднага права. У 19 ст. расійская гістарыяграфія спісала з барацьбы за панаванне на Балтыцы сваю імперскую праграму, абгрунтоўваючы гістарчную агрэссію з часоў [[Лівонская вайна|Лівонскай вайны]] спробай прыняць удзел у вырашэнні "[[Балтийский вопрос|Балтыйскага пытання]]". На працягу Паўночных войнаў дацкі і шведскі флоты адыгрывалі другарадную ролю, бо ''дамінімум'' аспрэчваўся праз кантроль над ключавымі ўзбярэжжамі шляхам сухапутных войнаў<ref>{{Кніга|загаловак=Meier, Martin (2008). Vorpommern nördlich der Peene unter dänischer Verwaltung 1715 bis 1721: Aufbau einer Verwaltung und Herrschaftssicherung in einem eroberten Gebiet (in German). Oldenbourg Wissenschaftsverlag. p. 16. ISBN 978-3-486-58285-7}}</ref>. == Этымалогія панятка == Гэты тэрмін, які шырока выкарыстоўваецца ў гістарыяграфіі, верагодна, быў уведзены ў 1563 годзе [[Каралі польскія|каралём Польскім і вялікім князем літоўскім]] [[Жыгімонт II Аўгуст|Жыгімонтам II Аўгустам]], маючы на ўвазе гегеманіяльныя амбіцыі яго шведскіх праціўнікаў у [[Лівонская вайна|Лівонскай вайне]]<ref>{{Кніга|загаловак=Michael Roberts (27 April 1984). The Swedish Imperial Experience 1560–1718. Cambridge University Press. pp. 16–17. ISBN 978-0-521-27889-8.}}</ref>. Прынцыповым для вызначэння месца стварэння канкрэтна гэтага тэрміна, з'яўляецца ўжыванне назвы мора не у форме "Ost see" як ва ўсіх заходніх у тл. скандынаўскіх і нямецкіх мапах таго часу, а "Балтыйскі", паколькі такая назва мора паходзіць з літоўскай мовы, якую відавочна ведалі пры двары [[Ягелоны|Ягелонаў]]<ref>{{Кніга|загаловак=Якубаў В. Барацьба Вялікага княства Літоўскага за Інфлянты ў канцы XVI – пачатку XVII ст.. — Вільня: Ciklonas,, 2024. — с.7}}</ref>. Ужыванне тэрміна у Рэчы Паспалітай не было разавым выпадкам - як аргумент на абранне [[Жыгімонт Ваза|Жыгімонта Вазы]] польскім каралём у 1587 г., пасля укаралявання якога і аб'яднання Швецыі і Рэчы Паспалітай у дынастычную унію Польшча, ВКЛ і Швецыя атрымлівалі бы Dominium maris Baltici<ref>{{Кніга|загаловак=Якубаў В. Барацьба Вялікага княства Літоўскага за Інфлянты ў канцы XVI – пачатку XVII ст.. — Вільня: Ciklonas,, 2024. — с.127}}</ref>. Першая пісьмовая згадка ў заходніх афіцыйных дакуметах знаходзіцца галандска-шведскім дагаворы ад 5 / 15 красавіка 1614 года, заключанага ў [[Гаага|Гаазе]]<ref name="Roberts1984">{{Cite book}}</ref>. == Вайны за Балтыку == Некалькі еўрапейскіх дзяржаў лічылі [[Балтыйскае мора]] жыццёва важным<ref>{{Кніга|загаловак=Renate Platzöder; Philomène A. Verlaan (1996). The Baltic Sea: new developments in national policies and international cooperation. Martinus Nijhoff Publishers. pp. 41–42. ISBN 978-90-411-0357-4}}</ref>. Яно служыла крыніцай важных матэрыялаў для ўласнай вытвочасці і побыту, давала доступ да растучых рынкаў збыту уласных тавараў<ref>{{Кніга|загаловак=Renate Platzöder; Philomène A. Verlaan (1996). The Baltic Sea: new developments in national policies and international cooperation. Martinus Nijhoff Publishers. pp. 41–42}}</ref>. Важнасць рэгіёна была настолькі вялікай, што ён стаў цікавым нават для дзяржаў, якія не мелі да яго прамога доступу, такіх як [[Аўстрыя]] і [[Францыя]], асабліва, калі іх дынастыі змагаліся за панаванне на кантыненце і давілі паўстанні падданых супраць сябе (напр. Нідэрландская вайна за незалежнасць, Трыццацігадовая вайна). На працягу некалькіх стагоддзяў Швецыя, Данія і Рэч Паспалітая спрабавалі атрымаць поўны кантроль над морам і яго узбярэжжамі, палітыка, якой супраціўляліся іншыя мясцовыя і міжнародныя дзяржавы <ref name="PlatzöderVerlaan1996" /> Гісторыкі апісваюць кантроль над Балтыйскім морам як адну з галоўных мэтаў палітыкі Даніі і Швецыі<ref>{{Кніга|загаловак=Якубаў В. Барацьба Вялікага княства Літоўскага за Інфлянты ў канцы XVI – пачатку XVII ст.. — Вільня: Ciklonas,, 2024. — с.7,127}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Heinz Duchhardt; Eva Ortlieb (1998). Der Westfälische Friede. Oldenbourg Wissenschaftsverlag. p. 362. ISBN 978-3-486-56328-3}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Veronica Buckley (15 September 2005). Christina, Queen of Sweden: The Restless Life of a European Eccentric. HarperCollins. p. 41. ISBN 978-0-06-073618-7.}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Susanna Åkerman (1998). Rose cross over the Baltic: the spread of rosicrucianism in Northern Europe. BRILL. p. 33. ISBN 978-90-04-11030-4}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Geoffrey Parker (1997). The Thirty Years' War. Psychology Press. p. 49. ISBN 978-0-415-12883-4}}</ref>. Скандынаўскія (паўночныя) дзяржавы, якія адчулі магчымасць у вакууме ўлады, створаным слабым або адсутным дзяржаўным ваенна-марскім флотам [[Свяшчэнная Рымская імперыя|Свяшчэннай Рымскай імперыі]], [[Рэч Паспалітая|Польшчы і ВКЛ]], прынялі экспансіянісцкую палітыку, якая спрыяла канфлікту за Балтыйскае мора<ref>{{Кніга|загаловак=Hanno Brand; Leos Müller (2007). The dynamics of economic culture in the North Sea and Baltic Region: in the late Middle Ages and early modern period. Uitgeverij Verloren. p. 20}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Michael Roberts (27 April 1984). The Swedish Imperial Experience 1560–1718. Cambridge University Press. p. 18}}</ref>. Данія і Швецыя выкарыстоўвалі свой кантроль над часткамі Балтыкі для забеспячэння сваіх узброеных сіл і дысантавання на узбярэжжы. Кожная з іх прэтэндавала на Балтыйскае мора як на сваё і абяцала абараняць замежныя суднаходствы. Пакуль паўночныя дзяржавы змагаліся адна з адной за кантроль, яны пагададжаліся, што тут павінна быць улада адной з іх, а не «чужынца», кшталту Польшчы ці Масковіі. Скандынаўскія дзяржавы спрабавалі прадухіліць узмацненне сваёй канкурэнтаў праз дыпламатычныя дамовы, якія забаранялі іншым дзяржавам, такім як Рэч Паспалітая, Расія ці Свяшчэнная рымская імперыя Германскай нацыі, будаваць флот, і або праз ваенныя дзеянні, супраць ваенна-марскіх сілаў, блакады узбярэжжаў праціўніка, ці праз узяцце пад кантроль балтыйскіх партоў. У адной з найбольш прыкметных акцый па захаванні сваёй манаполіі над Балтыйскім морам Данія ў 1637 годзе знішчыла без аб'яўлення вайны ваенна-марскі флот Рэчы Паспалітай, які толькі пачынаў развівацца<ref>{{Кніга|загаловак=Michael Roberts (27 April 1984). The Swedish Imperial Experience 1560–1718. Cambridge University Press. pp. 16–17}}</ref>. Шматлікія войны, якія вяліся за ''dominium maris baltici,'' часта называюць Паўночнымі войнамі<ref>{{Кніга|загаловак=Ernest R. May; Richard Rosecrance; Zara Steiner (30 November 2010). History and Neorealism. Cambridge University Press. p. 95. ISBN 978-0-521-13224-4}}</ref>. Спачатку Данія мела перавагу, але ў рэшце рэшт саступіла пазіцыі Швецыі<ref>{{Кніга|загаловак=Maija Jansson (6 March 2007). Realities of representation: state building in early modern Europe and European America. Macmillan. p. 136. ISBN 978-1-4039-7534-8}}</ref>. Ні Даніі, ні Швецыі не ўдалося дасягнуць поўнага ваеннага і эканамічнага кантролю над Балтыкай, хоць Швецыя за [[Шведская імперыя|час свайго імперскага імперскага існавання]] найбольш наблізілася да гэтай мэты перад [[Паўночная вайна (1700—1721)|Вялікай Паўночнай вайной]] 1700–1721 гадоў<ref>{{Кніга|загаловак=Renate Platzöder; Philomène A. Verlaan (1996). The Baltic Sea: new developments in national policies and international cooperation. Martinus Nijhoff Publishers. pp. 41–42. ISBN 978-90-411-0357-4}}</ref>. === Дацкі ''dominium maris baltici'' === [[Файл:Haupthandelsroute_Hanse.png|міні|Асноўныя гандлёвыя шляхі Ганзейскай лігі]] У гістарыяграфіі тэрмін ''dominium maris baltici'' выкарыстоўваецца альбо ў вузейшым сэнсе як новая шведская канцэпцыя раннемадэрнай эпохі, цесна звязаная са [[Шведская імперыя|Шведскай імперыяй]]<ref>{{Кніга|загаловак=Schröter, Harm G. (2007). Geschichte Skandinaviens (in German). C.H.Beck. p. 40. ISBN 978-3-406-53622-9}}</ref>, альбо ў шырэйшым сэнсе, уключаючы папярэднюю дацкую гегемонію ў паўднёвай частцы Балтыйскага мора. [[Файл:Danish_Empire_and_campaigns_1168-1227.png|злева|міні|Дацкае каралеўства і кампаніі 1168-1227 гг.]] [[Файл:Scandinavia1219.png|міні|Скандынавія 1219 г.]] У XII стагоддзі Данія падпарадкавала паўднёвае ўзбярэжжа Балтыйскага мора ад Гальштэйна да Памераніі, але страціла кантроль у XIII стагоддзі пасля паразы ад нямецкіх і ганзейскіх войскаў у бітве пры Борнхёве (1227 г.), захаваўшы за сабой толькі княства Руген . Пасля гэтага [[Ганза|Ганзейскі саюз]] стаў дамінуючай эканамічнай сілай у Балтыйскім моры. [[Robert Bohn (author)|Роберт Бон]] лічыць [[Вальдэмар IV Атэрдаг|Вальдэмара IV «Атэрдага» Дацкага]] (кіраваў у 1340–1375 гг.) першым дацкім каралём, які праводзіў палітыку стварэння дацкага ''dominium maris baltici'', імкнучыся ўзмацніць марское дамінаванне і эканамічную гегемонію Даніі за кошт [[Ганза|Ганзейскай лігі]]. Каб дасягнуць гэтай мэты, Вальдэмар прадаў [[Дацкая Эстляндыя|дацкую Эстонію]] [[Дзяржава Тэўтонскага ордэна|дзяржаве Тэўтонскага ордэн]]<nowiki/>а ў 1346 годзе, умацаваўшы свае фінансы і сабраўшы войска з даходаў. Пасля першапачатковых тэрытарыяльных набыткаў Вальдэмар у 1361 годзе заваяваў ганзейскі горад [[Вісбю]] на[[Готланд (востраў)|Готландзе]], што прывяло да вайны, вырашанай на карысць Лігі ў Штральзундскім міры ў 1370 годзе, які адзначыў кульмінацыю ўлады Ганзейскай лігі<ref>{{Кніга|загаловак=Bohn, p. 30-31}}</ref>. Дачка Вальдэмара Атэрдага і ''фактычная'' пераемніца, [[Маргарыта I Дацкая|Маргарыта]], здолела сканцэнтраваць кароны Даніі, [[Гісторыя Нарвегіі|Нарвегіі]] і [[Швецыя|Швецыі]] ў сваёй [[Кальмарская унія|Кальмарскай уніі]] з цэнтрам [[Капенгаген|у Капенгагене]], якая была заключана ў 1397 годзе. У 1429 годзе кароль Кальмарскай уніі Эрык Памеранскі пачаў спаганяць збор з купцоў, якія ўязджалі ў Балтыйскае мора або выязджалі з яго, што дазволіла капенгагенскаму двару атрымліваць прыбытак ад гандлю ў Балтыйскім моры, самім не ўцягваючыся ў эканамічныя рызыкі. Збор, які дзейнічаў да 1857 года і з'яўляўся асноўнай крыніцай даходу каралеўскай казны, хутка стаў спрэчным пытаннем, што прывяло Данію да канфлікту з Ганзейскай лігай і суседнімі дзяржавамі<ref>{{Кніга|загаловак=Bohn, p. 32-36}}</ref>. Пасля распаду Кальмарскай уніі ў пачатку XVI стагоддзя [[Швецыя|Шведскае каралеўства]] стала галоўным супернікам [[Данія-Нарвегія|Даніі і Нарвегіі]] за гегемонію ў Балтыйскім моры. Перамога [[Крысціян IV (кароль Даніі)|Крысціяна IV Дацкага]] ў [[Кальмарская вайна|Кальмарскай вайне]] ў 1613 годзе стала апошнім выпадкам паспяховай абароны дацкага ''dominium maris baltici'' ад Швецыі; наступныя войны скончыліся на карысць Швецыі<ref>{{Кніга|загаловак=Asche, Matthias; et al., eds. (2003). Dänemark, Norwegen und Schweden im Zeitalter der Reformation und Konfessionalisierung. Nordische Königreiche und Konfession 1500 bis 1660. Aschendorff. p. 84. ISBN 3-402-02983-9}}</ref>. Частка войнаў за ''dominium maris baltici''а таксама лічыцца перыяд дацкай інтэрвенцыі ў [[Трыццацігадовая вайна|Трыццацігадовай вайне 1618–1648 гадоў]] (''Kejserkrigen'' 1625–1629 гадоў) — аднак у гэтай вайне супернікам быў не шведскі кароль, а амбіцыйны імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі [[Фердынанд II Габсбург|Фердынанд II]], які паспрабаваў стварыць марскую дзяржаву ў Балтыйскім моры<ref>{{Кніга|загаловак=Olesen, p. 383}}</ref>. Ён даручыў гэтую задачу [[Альбрэхт фон Валенштайн|Альбрэхту фон Валенштейну]], што прывяло да сумесных дзеянняў Даніі і Швецыі ў абароне Штральзунда. Аднак параза Даніі ў бітве пры Вольгасце (1628 г.) і наступны Любецкі мірны дагавор 1629 г. прывялі да таго, што Данія выбыла з поля боя<ref>{{Кніга|загаловак=Olesen, p. 394}}</ref>. === Шведскі ''dominium maris baltici'' === [[Файл:Swedish Empire.svg|міні|Шведская каланіяльная імперыя на Балтыцы.]] Пасля таго, як Швецыя выйшла з Кальмарскай уніі ў 1523 годзе, яна стала галоўным супернікам Даніі за ''dominium maris baltici'' . Першай вайной, якая прыпісваецца гэтаму канфлікту, з'яўляецца [[Паўночная сямігадовая вайна|Паўночная Сямігадовая вайна]] (1563–1570, звязаная з [[Лівонская вайна|Лівонскай вайной]]), якая працягвалася паміж 1611 і 1613 гадамі пасля [[Кальмарская вайна|Кальмарскай вайны]]. Правальныя [[Вайна Рэчы Паспалітай са Швецыяй (1600—1611)|вайну з Рэччу Паспалітай у Інфлянтах 1600-1611 г]]. і няўдалы ўдзел у Расейскай Смуце (бо Філіп Ваза не стаў царом, войскі былі разбітыя пад [[Клушынская бітва|Клушынам]] і ня ўзяты Пскоў) скончылі змены тактыкі і вайсковыя рэформы [[Густаў II Адольф|Густава ІІ Адольфа,]] якія дазволілі адразаць [[Інгерманландская вайна|Расею ад мора]] і вярнуцца да вайны у Інфлянтах[[Густаў II Адольф|.]] Буйныя шведскія поспехі пачаліся з захопу [[Рыга|Рыгі]] ў 1621 годзе і дысантаванні і вайны з Польшчай у Прусіі ў 1623-1629 г. Паводле [[Альтмаркскае перамір’е|Альтмаркскага перамір'я]], большасць Інфлянтаў адышлі Швецыі, а прускія порты Польшы патрапілі пад яе мытны кантроль. Пасля шведскай высадкі ў Памераніі ў 1630 годзе<ref>{{Кніга|загаловак=Olesen, p.389-394}}</ref> яна выйшла ужо на агульнаеўрапейскі узровень вайскова палітычных уплываў. Перамогі ў [[Дацка-шведская вайна (1643—1645)|Тарстэнсанскай вайне]]<ref name="Olesen383">Olesen, p. 383</ref>, тэатры ваенных [[Трыццацігадовая вайна|дзеянняў Трыццацігадовай вайны]], прынізілі Данію, а наступны [[Вестфальскі мір]] пацвердзіў статус Швецыі як еўрапейскай вялікай дзяржавы ([[Шведская імперыя|''stormaktstiden'']]). Аднак шведскі кантроль над Балтыйскім морам не быў поўным, бо марскія дзяржавы, асабліва [[Рэспубліка Злучаных правінцый|Нідэрландская Рэспубліка]] ці [[Англія]], валодалі большасццю караблеў на гэтым моры і акіяне увогуле, эканамічна і ваенна і прытрымліваліся палітыкі балансу сіл таксама ў дачыненні да Даніі і Швецыі. Швецыя імкнулася забяспечыць сваё ''dominium maris baltici'', ператварыўшы многія гарады (напрыклад, Рыгу, Нарву, Вісмар) у крэпасці, часта перабудоўваючы іх пад эгідай [[Эрык Дальберг|Эрыка Дальберга]]<ref>{{Кніга|загаловак=Wahrmann, pp. 36–38}}</ref>. Пасля Трыццацігадовай вайны Швецыя спаганяла мытныя зборы (''Licenten'') з гандлёвых суднаў на Балтыйскім моры, як у шведскіх, так і ў нешведскіх партах. Гэтыя мытныя зборы разлічваліся як пэўны працэнт ад кошту перавезеных тавараў, і пасля аплаты ў любым порце адпаведная квітанцыя была сапраўднай на ўсёй тэрыторыі ''dominium maris baltici''<ref>{{Кніга|загаловак=Wahrmann, p. 42-43}}</ref>. [[Паўночная вайна (1655—1660)|Другая Паўночная вайна]], Сканьская вайна (1675–1679) і [[Травендальскі мір|першы этап]] [[Паўночная вайна (1700—1721)|Вялікай Паўночнай вайны]] пакінулі шведскае ''dominium maris baltici'' некранутымі, аднак яно было канчаткова спынена [[Ніштацкі мірны дагавор|Ніштацкім мірным дагаворам]] 1721 года<ref>{{Кніга|загаловак=Wahrmann, p. 43}}</ref>. == Наступствы == Няздольнасць скандынаўскіх дзяржаў узяць пад кантроль Балтыйскае мора і рашучая адмова іншых дзяржаў — як мясцовых, так і міжнародных — прызнаць іх прэтэнзіі разглядаюцца як адзін з фактараў, якія прывялі да развіцця прынцыпу «свабоды мораў» у [[Міжнароднае права|міжнародным праве]]. == Глядзіце таксама == * ''Dominium maris septentrionalis'' (дамініён паўночных мораў) * Каманда мора * Sound Dues – Гістарычныя наступствы выкарыстання Эрэсунда == Бібліяграфія == * '''Якубаў Віктар'''. '''Барацьба Вялікага княства Літоўскага за Інфлянты ў канцы XVI''' – '''пачатку XVII ст'''. '''Вільня''': '''Ciklonas''', '''2024'''. 348 с. * {{cite book|title=Dänische Geschichte|first=Robert|last=Bohn|publisher=C.H.Beck|year=2001|isbn=3-406-44762-7|language=German}} * Olesen, Jens E. (2003). "Christian IV og dansk Pommernpolitik". In Asmus, Ivo; Droste, Heiko; Olesen, Jens E. (eds.). ''Gemeinsame Bekannte: Schweden und Deutschland in der Frühen Neuzeit'' (in Danish). Berlin-Hamburg-Münster * Wahrmann, Carl (2007). ''Aufschwung und Niedergang. Die Entwicklung des Wismarer Seehandels in der zweiten Hälfte des 17. Jahrhunderts'' (in German). Münster == Дадатковае чытанне == * Asche et al.: ''Die baltischen Lande im Zeitalter der Reformation und Konfessionalisierung'', vol. I, 2009, с.&nbsp;39. * Pineschi & Treves: ''The law of the sea. The European Union and its member states'', 1997, p.&#x20;513. * Schilling: ''Konfessionalisierung und Staatsinteressen. Internationale Beziehungen 1559–1660'', 2007, pp.&#x20;308 * Troebst: ''Handelskontrolle, "Derivation", Eindämmerung.'' ''Schwedische Moskaupolitik 1617–1661'', 1997, с.&nbsp;304. == Спасылкі == [[Катэгорыя:Лацінскія выслоўі]] [[Катэгорыя:Ваенная гісторыя Швецыі]] [[Катэгорыя:Ваенная гісторыя Даніі]] [[Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі]] <references /> [[Катэгорыя:Ваенная гісторыя Беларусі]] [[Катэгорыя:Ваенная гісторыя Польшчы]] [[Катэгорыя:Гісторыя геапалітыкі]] [[Катэгорыя:Гісторыя міжнароднага права]] [[Катэгорыя:Ваенная гісторыя Літвы]] p4nde3gw5jo6j1nlnke3yns13jvadlw 5153660 5153654 2026-06-12T11:29:09Z JerzyKundrat 174 5153660 wikitext text/x-wiki {{Некалькі выяў|}} [[Файл:Carta Marina.jpg|міні|Carta marina et descriptio septemtrionalium terrarum 1539 Олаўса Магнуса]] Стварэнне '''{{Lang|la|dominium maris baltici}}''' (лац. «Панаванне на [[Балтыйскае мора|Балтыйскім моры]]») было адной з галоўных палітычных мэтаў [[Садружнасць Каралеўства Данія|Дацкага]], [[Швецыя|Шведскага]] каралеўстваў і Рэчы Паспалітай у [[Позняе Сярэдневякоўе|канцы Сярэднявечча]] і [[Ранні Новы час|раннім Новым часе]]<ref>{{Кніга|загаловак=C. R. L. Fletcher (1890). Gustavus Adolphus and the struggle of Protestantism for existence. G. P. Putnam's Sons. p. 4. Retrieved 7 June 2011}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Hanno Brand; Leos Müller (2007). The dynamics of economic culture in the North Sea and Baltic Region: in the late Middle Ages and early modern period. Uitgeverij Verloren. p. 20. ISBN 978-90-6550-882-9}}</ref>. Спробы ператварыць Балтыйскае мора ва «ўнутранае возера» пэўнай дзяржавы, пад прэтэкстам абараны ад піратаў кантраляваць гандль і збіраць падаткі на «падуладных» водах, як калісці [[Рымская імперыя]] «гаспадарыла» на [[Міжземнае мора|Міжземным моры]]. Спробы манархій, кшталту Габсбургаў у саюзе з Рымскім папам, абвесціць акіяны сваей уласнасццю прывялі да стварэння [[Гуга Гроцый|Гуго Гроцыям]] і яго наступнікамі тэорыі свабоды мораў, вайсковага і міжнароднага права. У 19 ст. расійская гістарыяграфія спісала з барацьбы за панаванне на Балтыцы сваю імперскую праграму, абгрунтоўваючы гістарчную агрэссію з часоў [[Лівонская вайна|Лівонскай вайны]] спробай прыняць удзел у вырашэнні «[[Балтийский вопрос|Балтыйскага пытання]]». На працягу Паўночных войнаў дацкі і шведскі флоты адыгрывалі другарадную ролю, бо ''дамінімум'' аспрэчваўся праз кантроль над ключавымі ўзбярэжжамі шляхам сухапутных войнаў<ref>{{Кніга|загаловак=Meier, Martin (2008). Vorpommern nördlich der Peene unter dänischer Verwaltung 1715 bis 1721: Aufbau einer Verwaltung und Herrschaftssicherung in einem eroberten Gebiet (in German). Oldenbourg Wissenschaftsverlag. p. 16. ISBN 978-3-486-58285-7}}</ref>. == Этымалогія панятка == Гэты тэрмін, які шырока выкарыстоўваецца ў гістарыяграфіі, верагодна, быў уведзены ў 1563 годзе [[Каралі польскія|каралём Польскім і вялікім князем літоўскім]] [[Жыгімонт II Аўгуст|Жыгімонтам II Аўгустам]], маючы на ўвазе гегеманіяльныя амбіцыі яго шведскіх праціўнікаў у [[Лівонская вайна|Лівонскай вайне]]<ref>{{Кніга|загаловак=Michael Roberts (27 April 1984). The Swedish Imperial Experience 1560–1718. Cambridge University Press. pp. 16–17. ISBN 978-0-521-27889-8.}}</ref>. Прынцыповым для вызначэння месца стварэння канкрэтна гэтага тэрміна, з’яўляецца ўжыванне назвы мора не у форме «Ost see» як ва ўсіх заходніх у тл. скандынаўскіх і нямецкіх мапах таго часу, а «Балтыйскі», паколькі такая назва мора паходзіць з літоўскай мовы, якую відавочна ведалі пры двары [[Ягелоны|Ягелонаў]]<ref>{{Кніга|загаловак=Якубаў В. Барацьба Вялікага княства Літоўскага за Інфлянты ў канцы XVI – пачатку XVII ст.. — Вільня: Ciklonas,, 2024. — с.7}}</ref>. Ужыванне тэрміна у Рэчы Паспалітай не было разавым выпадкам — як аргумент на абранне [[Жыгімонт Ваза|Жыгімонта Вазы]] польскім каралём у 1587 г., пасля укаралявання якога і аб’яднання Швецыі і Рэчы Паспалітай у дынастычную унію Польшча, ВКЛ і Швецыя атрымлівалі бы Dominium maris Baltici<ref>{{Кніга|загаловак=Якубаў В. Барацьба Вялікага княства Літоўскага за Інфлянты ў канцы XVI – пачатку XVII ст.. — Вільня: Ciklonas,, 2024. — с.127}}</ref>. Першая пісьмовая згадка ў заходніх афіцыйных дакуметах знаходзіцца галандска-шведскім дагаворы ад 5 / 15 красавіка 1614 года, заключанага ў [[Гаага|Гаазе]]<ref name="Roberts1984">{{Cite book}}</ref>. == Вайны за Балтыку == Некалькі еўрапейскіх дзяржаў лічылі [[Балтыйскае мора]] жыццёва важным<ref>{{Кніга|загаловак=Renate Platzöder; Philomène A. Verlaan (1996). The Baltic Sea: new developments in national policies and international cooperation. Martinus Nijhoff Publishers. pp. 41–42. ISBN 978-90-411-0357-4}}</ref>. Яно служыла крыніцай важных матэрыялаў для ўласнай вытвочасці і побыту, давала доступ да растучых рынкаў збыту уласных тавараў<ref>{{Кніга|загаловак=Renate Platzöder; Philomène A. Verlaan (1996). The Baltic Sea: new developments in national policies and international cooperation. Martinus Nijhoff Publishers. pp. 41–42}}</ref>. Важнасць рэгіёна была настолькі вялікай, што ён стаў цікавым нават для дзяржаў, якія не мелі да яго прамога доступу, такіх як [[Аўстрыя]] і [[Францыя]], асабліва, калі іх дынастыі змагаліся за панаванне на кантыненце і давілі паўстанні падданых супраць сябе (напр. Нідэрландская вайна за незалежнасць, Трыццацігадовая вайна). На працягу некалькіх стагоддзяў Швецыя, Данія і Рэч Паспалітая спрабавалі атрымаць поўны кантроль над морам і яго узбярэжжамі, палітыка, якой супраціўляліся іншыя мясцовыя і міжнародныя дзяржавы <ref name="PlatzöderVerlaan1996" /> Гісторыкі апісваюць кантроль над Балтыйскім морам як адну з галоўных мэтаў палітыкі Даніі і Швецыі<ref>{{Кніга|загаловак=Якубаў В. Барацьба Вялікага княства Літоўскага за Інфлянты ў канцы XVI – пачатку XVII ст.. — Вільня: Ciklonas,, 2024. — с.7,127}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Heinz Duchhardt; Eva Ortlieb (1998). Der Westfälische Friede. Oldenbourg Wissenschaftsverlag. p. 362. ISBN 978-3-486-56328-3}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Veronica Buckley (15 September 2005). Christina, Queen of Sweden: The Restless Life of a European Eccentric. HarperCollins. p. 41. ISBN 978-0-06-073618-7.}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Susanna Åkerman (1998). Rose cross over the Baltic: the spread of rosicrucianism in Northern Europe. BRILL. p. 33. ISBN 978-90-04-11030-4}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Geoffrey Parker (1997). The Thirty Years' War. Psychology Press. p. 49. ISBN 978-0-415-12883-4}}</ref>. Скандынаўскія (паўночныя) дзяржавы, якія адчулі магчымасць у вакууме ўлады, створаным слабым або адсутным дзяржаўным ваенна-марскім флотам [[Свяшчэнная Рымская імперыя|Свяшчэннай Рымскай імперыі]], [[Рэч Паспалітая|Польшчы і ВКЛ]], прынялі экспансіянісцкую палітыку, якая спрыяла канфлікту за Балтыйскае мора<ref>{{Кніга|загаловак=Hanno Brand; Leos Müller (2007). The dynamics of economic culture in the North Sea and Baltic Region: in the late Middle Ages and early modern period. Uitgeverij Verloren. p. 20}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Michael Roberts (27 April 1984). The Swedish Imperial Experience 1560–1718. Cambridge University Press. p. 18}}</ref>. Данія і Швецыя выкарыстоўвалі свой кантроль над часткамі Балтыкі для забеспячэння сваіх узброеных сіл і дысантавання на узбярэжжы. Кожная з іх прэтэндавала на Балтыйскае мора як на сваё і абяцала абараняць замежныя суднаходствы. Пакуль паўночныя дзяржавы змагаліся адна з адной за кантроль, яны пагададжаліся, што тут павінна быць улада адной з іх, а не «чужынца», кшталту Польшчы ці Масковіі. Скандынаўскія дзяржавы спрабавалі прадухіліць узмацненне сваёй канкурэнтаў праз дыпламатычныя дамовы, якія забаранялі іншым дзяржавам, такім як Рэч Паспалітая, Расія ці Свяшчэнная рымская імперыя Германскай нацыі, будаваць флот, і або праз ваенныя дзеянні, супраць ваенна-марскіх сілаў, блакады узбярэжжаў праціўніка, ці праз узяцце пад кантроль балтыйскіх партоў. У адной з найбольш прыкметных акцый па захаванні сваёй манаполіі над Балтыйскім морам Данія ў 1637 годзе знішчыла без аб’яўлення вайны ваенна-марскі флот Рэчы Паспалітай, які толькі пачынаў развівацца<ref>{{Кніга|загаловак=Michael Roberts (27 April 1984). The Swedish Imperial Experience 1560–1718. Cambridge University Press. pp. 16–17}}</ref>. Шматлікія войны, якія вяліся за ''dominium maris baltici,'' часта называюць Паўночнымі войнамі<ref>{{Кніга|загаловак=Ernest R. May; Richard Rosecrance; Zara Steiner (30 November 2010). History and Neorealism. Cambridge University Press. p. 95. ISBN 978-0-521-13224-4}}</ref>. Спачатку Данія мела перавагу, але ў рэшце рэшт саступіла пазіцыі Швецыі<ref>{{Кніга|загаловак=Maija Jansson (6 March 2007). Realities of representation: state building in early modern Europe and European America. Macmillan. p. 136. ISBN 978-1-4039-7534-8}}</ref>. Ні Даніі, ні Швецыі не ўдалося дасягнуць поўнага ваеннага і эканамічнага кантролю над Балтыкай, хоць Швецыя за [[Шведская імперыя|час свайго імперскага імперскага існавання]] найбольш наблізілася да гэтай мэты перад [[Паўночная вайна (1700—1721)|Вялікай Паўночнай вайной]] 1700—1721 гадоў<ref>{{Кніга|загаловак=Renate Platzöder; Philomène A. Verlaan (1996). The Baltic Sea: new developments in national policies and international cooperation. Martinus Nijhoff Publishers. pp. 41–42. ISBN 978-90-411-0357-4}}</ref>. === Дацкі ''dominium maris baltici'' === [[Файл:Haupthandelsroute_Hanse.png|міні|Асноўныя гандлёвыя шляхі Ганзейскай лігі]] У гістарыяграфіі тэрмін ''dominium maris baltici'' выкарыстоўваецца альбо ў вузейшым сэнсе як новая шведская канцэпцыя раннемадэрнай эпохі, цесна звязаная са [[Шведская імперыя|Шведскай імперыяй]]<ref>{{Кніга|загаловак=Schröter, Harm G. (2007). Geschichte Skandinaviens (in German). C.H.Beck. p. 40. ISBN 978-3-406-53622-9}}</ref>, альбо ў шырэйшым сэнсе, уключаючы папярэднюю дацкую гегемонію ў паўднёвай частцы Балтыйскага мора. [[Файл:Danish_Empire_and_campaigns_1168-1227.png|злева|міні|Дацкае каралеўства і кампаніі 1168—1227 гг.]] [[Файл:Scandinavia1219.png|міні|Скандынавія 1219 г.]] У XII стагоддзі Данія падпарадкавала паўднёвае ўзбярэжжа Балтыйскага мора ад Гальштэйна да Памераніі, але страціла кантроль у XIII стагоддзі пасля паразы ад нямецкіх і ганзейскіх войскаў у бітве пры Борнхёве (1227 г.), захаваўшы за сабой толькі княства Руген . Пасля гэтага [[Ганза|Ганзейскі саюз]] стаў дамінуючай эканамічнай сілай у Балтыйскім моры. [[Robert Bohn (author)|Роберт Бон]] лічыць [[Вальдэмар IV Атэрдаг|Вальдэмара IV «Атэрдага» Дацкага]] (кіраваў у 1340—1375 гг.) першым дацкім каралём, які праводзіў палітыку стварэння дацкага ''dominium maris baltici'', імкнучыся ўзмацніць марское дамінаванне і эканамічную гегемонію Даніі за кошт [[Ганза|Ганзейскай лігі]]. Каб дасягнуць гэтай мэты, Вальдэмар прадаў [[Дацкая Эстляндыя|дацкую Эстонію]] [[Дзяржава Тэўтонскага ордэна|дзяржаве Тэўтонскага ордэн]]<nowiki/>а ў 1346 годзе, умацаваўшы свае фінансы і сабраўшы войска з даходаў. Пасля першапачатковых тэрытарыяльных набыткаў Вальдэмар у 1361 годзе заваяваў ганзейскі горад [[Вісбю]] на[[Готланд (востраў)|Готландзе]], што прывяло да вайны, вырашанай на карысць Лігі ў Штральзундскім міры ў 1370 годзе, які адзначыў кульмінацыю ўлады Ганзейскай лігі<ref>{{Кніга|загаловак=Bohn, p. 30-31}}</ref>. Дачка Вальдэмара Атэрдага і ''фактычная'' пераемніца, [[Маргарыта I Дацкая|Маргарыта]], здолела сканцэнтраваць кароны Даніі, [[Гісторыя Нарвегіі|Нарвегіі]] і [[Швецыя|Швецыі]] ў сваёй [[Кальмарская унія|Кальмарскай уніі]] з цэнтрам [[Капенгаген|у Капенгагене]], якая была заключана ў 1397 годзе. У 1429 годзе кароль Кальмарскай уніі Эрык Памеранскі пачаў спаганяць збор з купцоў, якія ўязджалі ў Балтыйскае мора або выязджалі з яго, што дазволіла капенгагенскаму двару атрымліваць прыбытак ад гандлю ў Балтыйскім моры, самім не ўцягваючыся ў эканамічныя рызыкі. Збор, які дзейнічаў да 1857 года і з’яўляўся асноўнай крыніцай даходу каралеўскай казны, хутка стаў спрэчным пытаннем, што прывяло Данію да канфлікту з Ганзейскай лігай і суседнімі дзяржавамі<ref>{{Кніга|загаловак=Bohn, p. 32-36}}</ref>. Пасля распаду Кальмарскай уніі ў пачатку XVI стагоддзя [[Швецыя|Шведскае каралеўства]] стала галоўным супернікам [[Данія-Нарвегія|Даніі і Нарвегіі]] за гегемонію ў Балтыйскім моры. Перамога [[Крысціян IV (кароль Даніі)|Крысціяна IV Дацкага]] ў [[Кальмарская вайна|Кальмарскай вайне]] ў 1613 годзе стала апошнім выпадкам паспяховай абароны дацкага ''dominium maris baltici'' ад Швецыі; наступныя войны скончыліся на карысць Швецыі<ref>{{Кніга|загаловак=Asche, Matthias; et al., eds. (2003). Dänemark, Norwegen und Schweden im Zeitalter der Reformation und Konfessionalisierung. Nordische Königreiche und Konfession 1500 bis 1660. Aschendorff. p. 84. ISBN 3-402-02983-9}}</ref>. Частка войнаў за ''dominium maris baltici''а таксама лічыцца перыяд дацкай інтэрвенцыі ў [[Трыццацігадовая вайна|Трыццацігадовай вайне 1618—1648 гадоў]] (''Kejserkrigen'' 1625—1629 гадоў) — аднак у гэтай вайне супернікам быў не шведскі кароль, а амбіцыйны імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі [[Фердынанд II Габсбург|Фердынанд II]], які паспрабаваў стварыць марскую дзяржаву ў Балтыйскім моры<ref>{{Кніга|загаловак=Olesen, p. 383}}</ref>. Ён даручыў гэтую задачу [[Альбрэхт фон Валенштайн|Альбрэхту фон Валенштейну]], што прывяло да сумесных дзеянняў Даніі і Швецыі ў абароне Штральзунда. Аднак параза Даніі ў бітве пры Вольгасце (1628 г.) і наступны Любецкі мірны дагавор 1629 г. прывялі да таго, што Данія выбыла з поля боя<ref>{{Кніга|загаловак=Olesen, p. 394}}</ref>. === Шведскі ''dominium maris baltici'' === [[Файл:Swedish Empire.svg|міні|Шведская каланіяльная імперыя на Балтыцы.]] Пасля таго, як Швецыя выйшла з Кальмарскай уніі ў 1523 годзе, яна стала галоўным супернікам Даніі за ''dominium maris baltici'' . Першай вайной, якая прыпісваецца гэтаму канфлікту, з’яўляецца [[Паўночная сямігадовая вайна|Паўночная Сямігадовая вайна]] (1563—1570, звязаная з [[Лівонская вайна|Лівонскай вайной]]), якая працягвалася паміж 1611 і 1613 гадамі пасля [[Кальмарская вайна|Кальмарскай вайны]]. Правальныя [[Вайна Рэчы Паспалітай са Швецыяй (1600—1611)|вайну з Рэччу Паспалітай у Інфлянтах 1600—1611 г]]. і няўдалы ўдзел у Расейскай Смуце (бо Філіп Ваза не стаў царом, войскі былі разбітыя пад [[Клушынская бітва|Клушынам]] і ня ўзяты Пскоў) скончылі змены тактыкі і вайсковыя рэформы [[Густаў II Адольф|Густава ІІ Адольфа,]] якія дазволілі адразаць [[Інгерманландская вайна|Расею ад мора]] і вярнуцца да вайны у Інфлянтах[[Густаў II Адольф|.]] Буйныя шведскія поспехі пачаліся з захопу [[Рыга|Рыгі]] ў 1621 годзе і дысантаванні і вайны з Польшчай у Прусіі ў 1623—1629 г. Паводле [[Альтмаркскае перамір’е|Альтмаркскага перамір’я]], большасць Інфлянтаў адышлі Швецыі, а прускія порты Польшы патрапілі пад яе мытны кантроль. Пасля шведскай высадкі ў Памераніі ў 1630 годзе<ref>{{Кніга|загаловак=Olesen, p.389-394}}</ref> яна выйшла ужо на агульнаеўрапейскі узровень вайскова палітычных уплываў. Перамогі ў [[Дацка-шведская вайна (1643—1645)|Тарстэнсанскай вайне]]<ref name="Olesen383">Olesen, p. 383</ref>, тэатры ваенных [[Трыццацігадовая вайна|дзеянняў Трыццацігадовай вайны]], прынізілі Данію, а наступны [[Вестфальскі мір]] пацвердзіў статус Швецыі як еўрапейскай вялікай дзяржавы (''[[Шведская імперыя|stormaktstiden]]''). Аднак шведскі кантроль над Балтыйскім морам не быў поўным, бо марскія дзяржавы, асабліва [[Рэспубліка Злучаных правінцый|Нідэрландская Рэспубліка]] ці [[Англія]], валодалі большасццю караблеў на гэтым моры і акіяне увогуле, эканамічна і ваенна і прытрымліваліся палітыкі балансу сіл таксама ў дачыненні да Даніі і Швецыі. Швецыя імкнулася забяспечыць сваё ''dominium maris baltici'', ператварыўшы многія гарады (напрыклад, Рыгу, Нарву, Вісмар) у крэпасці, часта перабудоўваючы іх пад эгідай [[Эрык Дальберг|Эрыка Дальберга]]<ref>{{Кніга|загаловак=Wahrmann, pp. 36–38}}</ref>. Пасля Трыццацігадовай вайны Швецыя спаганяла мытныя зборы (''Licenten'') з гандлёвых суднаў на Балтыйскім моры, як у шведскіх, так і ў нешведскіх партах. Гэтыя мытныя зборы разлічваліся як пэўны працэнт ад кошту перавезеных тавараў, і пасля аплаты ў любым порце адпаведная квітанцыя была сапраўднай на ўсёй тэрыторыі ''dominium maris baltici''<ref>{{Кніга|загаловак=Wahrmann, p. 42-43}}</ref>. [[Паўночная вайна (1655—1660)|Другая Паўночная вайна]], Сканьская вайна (1675—1679) і [[Травендальскі мір|першы этап]] [[Паўночная вайна (1700—1721)|Вялікай Паўночнай вайны]] пакінулі шведскае ''dominium maris baltici'' некранутымі, аднак яно было канчаткова спынена [[Ніштацкі мірны дагавор|Ніштацкім мірным дагаворам]] 1721 года<ref>{{Кніга|загаловак=Wahrmann, p. 43}}</ref>. == Наступствы == Няздольнасць скандынаўскіх дзяржаў узяць пад кантроль Балтыйскае мора і рашучая адмова іншых дзяржаў — як мясцовых, так і міжнародных — прызнаць іх прэтэнзіі разглядаюцца як адзін з фактараў, якія прывялі да развіцця прынцыпу «свабоды мораў» у [[Міжнароднае права|міжнародным праве]]. == Гл. таксама == * ''Dominium maris septentrionalis'' (дамініён паўночных мораў) * Каманда мора * Sound Dues — Гістарычныя наступствы выкарыстання Эрэсунда == Бібліяграфія == * '''Якубаў Віктар'''. '''Барацьба Вялікага княства Літоўскага за Інфлянты ў канцы XVI''' — '''пачатку XVII ст'''. '''Вільня''': '''Ciklonas''', '''2024'''. 348 с. * {{cite book|title=Dänische Geschichte|first=Robert|last=Bohn|publisher=C.H.Beck|year=2001|isbn=3-406-44762-7|language=German}} * Olesen, Jens E. (2003). «Christian IV og dansk Pommernpolitik». In Asmus, Ivo; Droste, Heiko; Olesen, Jens E. (eds.). ''Gemeinsame Bekannte: Schweden und Deutschland in der Frühen Neuzeit'' (in Danish). Berlin-Hamburg-Münster * Wahrmann, Carl (2007). ''Aufschwung und Niedergang. Die Entwicklung des Wismarer Seehandels in der zweiten Hälfte des 17. Jahrhunderts'' (in German). Münster == Дадатковае чытанне == * Asche et al.: ''Die baltischen Lande im Zeitalter der Reformation und Konfessionalisierung'', vol. I, 2009, с.&nbsp;39. * Pineschi & Treves: ''The law of the sea. The European Union and its member states'', 1997, p.&#x20;513. * Schilling: ''Konfessionalisierung und Staatsinteressen. Internationale Beziehungen 1559—1660'', 2007, pp.&#x20;308 * Troebst: ''Handelskontrolle, «Derivation», Eindämmerung.'' ''Schwedische Moskaupolitik 1617—1661'', 1997, с.&nbsp;304. == Спасылкі == [[Катэгорыя:Лацінскія выслоўі]] [[Катэгорыя:Ваенная гісторыя Швецыі]] [[Катэгорыя:Ваенная гісторыя Даніі]] [[Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі]] <references /> [[Катэгорыя:Ваенная гісторыя Беларусі]] [[Катэгорыя:Ваенная гісторыя Польшчы]] [[Катэгорыя:Гісторыя геапалітыкі]] [[Катэгорыя:Гісторыя міжнароднага права]] [[Катэгорыя:Ваенная гісторыя Літвы]] qwu897ew0yhx655mwu05gfu1nf0glq2 5153667 5153660 2026-06-12T11:54:28Z JerzyKundrat 174 Артыкул — машынны пераклад іншамоўнага тэксту. 5153667 wikitext text/x-wiki {{Машынны пераклад}} {{Некалькі выяў|}} [[Файл:Carta Marina.jpg|міні|Carta marina et descriptio septemtrionalium terrarum 1539 Олаўса Магнуса]] Стварэнне '''{{Lang|la|dominium maris baltici}}''' (лац. «Панаванне на [[Балтыйскае мора|Балтыйскім моры]]») было адной з галоўных палітычных мэтаў [[Садружнасць Каралеўства Данія|Дацкага]], [[Швецыя|Шведскага]] каралеўстваў і Рэчы Паспалітай у [[Позняе Сярэдневякоўе|канцы Сярэднявечча]] і [[Ранні Новы час|раннім Новым часе]]<ref>{{Кніга|загаловак=C. R. L. Fletcher (1890). Gustavus Adolphus and the struggle of Protestantism for existence. G. P. Putnam's Sons. p. 4. Retrieved 7 June 2011}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Hanno Brand; Leos Müller (2007). The dynamics of economic culture in the North Sea and Baltic Region: in the late Middle Ages and early modern period. Uitgeverij Verloren. p. 20. ISBN 978-90-6550-882-9}}</ref>. Спробы ператварыць Балтыйскае мора ва «ўнутранае возера» пэўнай дзяржавы, пад прэтэкстам абараны ад піратаў кантраляваць гандль і збіраць падаткі на «падуладных» водах, як калісці [[Рымская імперыя]] «гаспадарыла» на [[Міжземнае мора|Міжземным моры]]. Спробы манархій, кшталту Габсбургаў у саюзе з Рымскім папам, абвесціць акіяны сваей уласнасццю прывялі да стварэння [[Гуга Гроцый|Гуго Гроцыям]] і яго наступнікамі тэорыі свабоды мораў, вайсковага і міжнароднага права. У 19 ст. расійская гістарыяграфія спісала з барацьбы за панаванне на Балтыцы сваю імперскую праграму, абгрунтоўваючы гістарчную агрэссію з часоў [[Лівонская вайна|Лівонскай вайны]] спробай прыняць удзел у вырашэнні «[[Балтийский вопрос|Балтыйскага пытання]]». На працягу Паўночных войнаў дацкі і шведскі флоты адыгрывалі другарадную ролю, бо ''дамінімум'' аспрэчваўся праз кантроль над ключавымі ўзбярэжжамі шляхам сухапутных войнаў<ref>{{Кніга|загаловак=Meier, Martin (2008). Vorpommern nördlich der Peene unter dänischer Verwaltung 1715 bis 1721: Aufbau einer Verwaltung und Herrschaftssicherung in einem eroberten Gebiet (in German). Oldenbourg Wissenschaftsverlag. p. 16. ISBN 978-3-486-58285-7}}</ref>. == Этымалогія панятка == Гэты тэрмін, які шырока выкарыстоўваецца ў гістарыяграфіі, верагодна, быў уведзены ў 1563 годзе [[Каралі польскія|каралём Польскім і вялікім князем літоўскім]] [[Жыгімонт II Аўгуст|Жыгімонтам II Аўгустам]], маючы на ўвазе гегеманіяльныя амбіцыі яго шведскіх праціўнікаў у [[Лівонская вайна|Лівонскай вайне]]<ref>{{Кніга|загаловак=Michael Roberts (27 April 1984). The Swedish Imperial Experience 1560–1718. Cambridge University Press. pp. 16–17. ISBN 978-0-521-27889-8.}}</ref>. Прынцыповым для вызначэння месца стварэння канкрэтна гэтага тэрміна, з’яўляецца ўжыванне назвы мора не у форме «Ost see» як ва ўсіх заходніх у тл. скандынаўскіх і нямецкіх мапах таго часу, а «Балтыйскі», паколькі такая назва мора паходзіць з літоўскай мовы, якую відавочна ведалі пры двары [[Ягелоны|Ягелонаў]]<ref>{{Кніга|загаловак=Якубаў В. Барацьба Вялікага княства Літоўскага за Інфлянты ў канцы XVI – пачатку XVII ст.. — Вільня: Ciklonas,, 2024. — с.7}}</ref>. Ужыванне тэрміна у Рэчы Паспалітай не было разавым выпадкам — як аргумент на абранне [[Жыгімонт Ваза|Жыгімонта Вазы]] польскім каралём у 1587 г., пасля укаралявання якога і аб’яднання Швецыі і Рэчы Паспалітай у дынастычную унію Польшча, ВКЛ і Швецыя атрымлівалі бы Dominium maris Baltici<ref>{{Кніга|загаловак=Якубаў В. Барацьба Вялікага княства Літоўскага за Інфлянты ў канцы XVI – пачатку XVII ст.. — Вільня: Ciklonas,, 2024. — с.127}}</ref>. Першая пісьмовая згадка ў заходніх афіцыйных дакуметах знаходзіцца галандска-шведскім дагаворы ад 5 / 15 красавіка 1614 года, заключанага ў [[Гаага|Гаазе]]<ref name="Roberts1984">{{Cite book}}</ref>. == Вайны за Балтыку == Некалькі еўрапейскіх дзяржаў лічылі [[Балтыйскае мора]] жыццёва важным<ref>{{Кніга|загаловак=Renate Platzöder; Philomène A. Verlaan (1996). The Baltic Sea: new developments in national policies and international cooperation. Martinus Nijhoff Publishers. pp. 41–42. ISBN 978-90-411-0357-4}}</ref>. Яно служыла крыніцай важных матэрыялаў для ўласнай вытвочасці і побыту, давала доступ да растучых рынкаў збыту уласных тавараў<ref>{{Кніга|загаловак=Renate Platzöder; Philomène A. Verlaan (1996). The Baltic Sea: new developments in national policies and international cooperation. Martinus Nijhoff Publishers. pp. 41–42}}</ref>. Важнасць рэгіёна была настолькі вялікай, што ён стаў цікавым нават для дзяржаў, якія не мелі да яго прамога доступу, такіх як [[Аўстрыя]] і [[Францыя]], асабліва, калі іх дынастыі змагаліся за панаванне на кантыненце і давілі паўстанні падданых супраць сябе (напр. Нідэрландская вайна за незалежнасць, Трыццацігадовая вайна). На працягу некалькіх стагоддзяў Швецыя, Данія і Рэч Паспалітая спрабавалі атрымаць поўны кантроль над морам і яго узбярэжжамі, палітыка, якой супраціўляліся іншыя мясцовыя і міжнародныя дзяржавы <ref name="PlatzöderVerlaan1996" /> Гісторыкі апісваюць кантроль над Балтыйскім морам як адну з галоўных мэтаў палітыкі Даніі і Швецыі<ref>{{Кніга|загаловак=Якубаў В. Барацьба Вялікага княства Літоўскага за Інфлянты ў канцы XVI – пачатку XVII ст.. — Вільня: Ciklonas,, 2024. — с.7,127}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Heinz Duchhardt; Eva Ortlieb (1998). Der Westfälische Friede. Oldenbourg Wissenschaftsverlag. p. 362. ISBN 978-3-486-56328-3}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Veronica Buckley (15 September 2005). Christina, Queen of Sweden: The Restless Life of a European Eccentric. HarperCollins. p. 41. ISBN 978-0-06-073618-7.}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Susanna Åkerman (1998). Rose cross over the Baltic: the spread of rosicrucianism in Northern Europe. BRILL. p. 33. ISBN 978-90-04-11030-4}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Geoffrey Parker (1997). The Thirty Years' War. Psychology Press. p. 49. ISBN 978-0-415-12883-4}}</ref>. Скандынаўскія (паўночныя) дзяржавы, якія адчулі магчымасць у вакууме ўлады, створаным слабым або адсутным дзяржаўным ваенна-марскім флотам [[Свяшчэнная Рымская імперыя|Свяшчэннай Рымскай імперыі]], [[Рэч Паспалітая|Польшчы і ВКЛ]], прынялі экспансіянісцкую палітыку, якая спрыяла канфлікту за Балтыйскае мора<ref>{{Кніга|загаловак=Hanno Brand; Leos Müller (2007). The dynamics of economic culture in the North Sea and Baltic Region: in the late Middle Ages and early modern period. Uitgeverij Verloren. p. 20}}</ref><ref>{{Кніга|загаловак=Michael Roberts (27 April 1984). The Swedish Imperial Experience 1560–1718. Cambridge University Press. p. 18}}</ref>. Данія і Швецыя выкарыстоўвалі свой кантроль над часткамі Балтыкі для забеспячэння сваіх узброеных сіл і дысантавання на узбярэжжы. Кожная з іх прэтэндавала на Балтыйскае мора як на сваё і абяцала абараняць замежныя суднаходствы. Пакуль паўночныя дзяржавы змагаліся адна з адной за кантроль, яны пагададжаліся, што тут павінна быць улада адной з іх, а не «чужынца», кшталту Польшчы ці Масковіі. Скандынаўскія дзяржавы спрабавалі прадухіліць узмацненне сваёй канкурэнтаў праз дыпламатычныя дамовы, якія забаранялі іншым дзяржавам, такім як Рэч Паспалітая, Расія ці Свяшчэнная рымская імперыя Германскай нацыі, будаваць флот, і або праз ваенныя дзеянні, супраць ваенна-марскіх сілаў, блакады узбярэжжаў праціўніка, ці праз узяцце пад кантроль балтыйскіх партоў. У адной з найбольш прыкметных акцый па захаванні сваёй манаполіі над Балтыйскім морам Данія ў 1637 годзе знішчыла без аб’яўлення вайны ваенна-марскі флот Рэчы Паспалітай, які толькі пачынаў развівацца<ref>{{Кніга|загаловак=Michael Roberts (27 April 1984). The Swedish Imperial Experience 1560–1718. Cambridge University Press. pp. 16–17}}</ref>. Шматлікія войны, якія вяліся за ''dominium maris baltici,'' часта называюць Паўночнымі войнамі<ref>{{Кніга|загаловак=Ernest R. May; Richard Rosecrance; Zara Steiner (30 November 2010). History and Neorealism. Cambridge University Press. p. 95. ISBN 978-0-521-13224-4}}</ref>. Спачатку Данія мела перавагу, але ў рэшце рэшт саступіла пазіцыі Швецыі<ref>{{Кніга|загаловак=Maija Jansson (6 March 2007). Realities of representation: state building in early modern Europe and European America. Macmillan. p. 136. ISBN 978-1-4039-7534-8}}</ref>. Ні Даніі, ні Швецыі не ўдалося дасягнуць поўнага ваеннага і эканамічнага кантролю над Балтыкай, хоць Швецыя за [[Шведская імперыя|час свайго імперскага імперскага існавання]] найбольш наблізілася да гэтай мэты перад [[Паўночная вайна (1700—1721)|Вялікай Паўночнай вайной]] 1700—1721 гадоў<ref>{{Кніга|загаловак=Renate Platzöder; Philomène A. Verlaan (1996). The Baltic Sea: new developments in national policies and international cooperation. Martinus Nijhoff Publishers. pp. 41–42. ISBN 978-90-411-0357-4}}</ref>. === Дацкі ''dominium maris baltici'' === [[Файл:Haupthandelsroute_Hanse.png|міні|Асноўныя гандлёвыя шляхі Ганзейскай лігі]] У гістарыяграфіі тэрмін ''dominium maris baltici'' выкарыстоўваецца альбо ў вузейшым сэнсе як новая шведская канцэпцыя раннемадэрнай эпохі, цесна звязаная са [[Шведская імперыя|Шведскай імперыяй]]<ref>{{Кніга|загаловак=Schröter, Harm G. (2007). Geschichte Skandinaviens (in German). C.H.Beck. p. 40. ISBN 978-3-406-53622-9}}</ref>, альбо ў шырэйшым сэнсе, уключаючы папярэднюю дацкую гегемонію ў паўднёвай частцы Балтыйскага мора. [[Файл:Danish_Empire_and_campaigns_1168-1227.png|злева|міні|Дацкае каралеўства і кампаніі 1168—1227 гг.]] [[Файл:Scandinavia1219.png|міні|Скандынавія 1219 г.]] У XII стагоддзі Данія падпарадкавала паўднёвае ўзбярэжжа Балтыйскага мора ад Гальштэйна да Памераніі, але страціла кантроль у XIII стагоддзі пасля паразы ад нямецкіх і ганзейскіх войскаў у бітве пры Борнхёве (1227 г.), захаваўшы за сабой толькі княства Руген . Пасля гэтага [[Ганза|Ганзейскі саюз]] стаў дамінуючай эканамічнай сілай у Балтыйскім моры. [[Robert Bohn (author)|Роберт Бон]] лічыць [[Вальдэмар IV Атэрдаг|Вальдэмара IV «Атэрдага» Дацкага]] (кіраваў у 1340—1375 гг.) першым дацкім каралём, які праводзіў палітыку стварэння дацкага ''dominium maris baltici'', імкнучыся ўзмацніць марское дамінаванне і эканамічную гегемонію Даніі за кошт [[Ганза|Ганзейскай лігі]]. Каб дасягнуць гэтай мэты, Вальдэмар прадаў [[Дацкая Эстляндыя|дацкую Эстонію]] [[Дзяржава Тэўтонскага ордэна|дзяржаве Тэўтонскага ордэн]]<nowiki/>а ў 1346 годзе, умацаваўшы свае фінансы і сабраўшы войска з даходаў. Пасля першапачатковых тэрытарыяльных набыткаў Вальдэмар у 1361 годзе заваяваў ганзейскі горад [[Вісбю]] на[[Готланд (востраў)|Готландзе]], што прывяло да вайны, вырашанай на карысць Лігі ў Штральзундскім міры ў 1370 годзе, які адзначыў кульмінацыю ўлады Ганзейскай лігі<ref>{{Кніга|загаловак=Bohn, p. 30-31}}</ref>. Дачка Вальдэмара Атэрдага і ''фактычная'' пераемніца, [[Маргарыта I Дацкая|Маргарыта]], здолела сканцэнтраваць кароны Даніі, [[Гісторыя Нарвегіі|Нарвегіі]] і [[Швецыя|Швецыі]] ў сваёй [[Кальмарская унія|Кальмарскай уніі]] з цэнтрам [[Капенгаген|у Капенгагене]], якая была заключана ў 1397 годзе. У 1429 годзе кароль Кальмарскай уніі Эрык Памеранскі пачаў спаганяць збор з купцоў, якія ўязджалі ў Балтыйскае мора або выязджалі з яго, што дазволіла капенгагенскаму двару атрымліваць прыбытак ад гандлю ў Балтыйскім моры, самім не ўцягваючыся ў эканамічныя рызыкі. Збор, які дзейнічаў да 1857 года і з’яўляўся асноўнай крыніцай даходу каралеўскай казны, хутка стаў спрэчным пытаннем, што прывяло Данію да канфлікту з Ганзейскай лігай і суседнімі дзяржавамі<ref>{{Кніга|загаловак=Bohn, p. 32-36}}</ref>. Пасля распаду Кальмарскай уніі ў пачатку XVI стагоддзя [[Швецыя|Шведскае каралеўства]] стала галоўным супернікам [[Данія-Нарвегія|Даніі і Нарвегіі]] за гегемонію ў Балтыйскім моры. Перамога [[Крысціян IV (кароль Даніі)|Крысціяна IV Дацкага]] ў [[Кальмарская вайна|Кальмарскай вайне]] ў 1613 годзе стала апошнім выпадкам паспяховай абароны дацкага ''dominium maris baltici'' ад Швецыі; наступныя войны скончыліся на карысць Швецыі<ref>{{Кніга|загаловак=Asche, Matthias; et al., eds. (2003). Dänemark, Norwegen und Schweden im Zeitalter der Reformation und Konfessionalisierung. Nordische Königreiche und Konfession 1500 bis 1660. Aschendorff. p. 84. ISBN 3-402-02983-9}}</ref>. Частка войнаў за ''dominium maris baltici''а таксама лічыцца перыяд дацкай інтэрвенцыі ў [[Трыццацігадовая вайна|Трыццацігадовай вайне 1618—1648 гадоў]] (''Kejserkrigen'' 1625—1629 гадоў) — аднак у гэтай вайне супернікам быў не шведскі кароль, а амбіцыйны імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі [[Фердынанд II Габсбург|Фердынанд II]], які паспрабаваў стварыць марскую дзяржаву ў Балтыйскім моры<ref>{{Кніга|загаловак=Olesen, p. 383}}</ref>. Ён даручыў гэтую задачу [[Альбрэхт фон Валенштайн|Альбрэхту фон Валенштейну]], што прывяло да сумесных дзеянняў Даніі і Швецыі ў абароне Штральзунда. Аднак параза Даніі ў бітве пры Вольгасце (1628 г.) і наступны Любецкі мірны дагавор 1629 г. прывялі да таго, што Данія выбыла з поля боя<ref>{{Кніга|загаловак=Olesen, p. 394}}</ref>. === Шведскі ''dominium maris baltici'' === [[Файл:Swedish Empire.svg|міні|Шведская каланіяльная імперыя на Балтыцы.]] Пасля таго, як Швецыя выйшла з Кальмарскай уніі ў 1523 годзе, яна стала галоўным супернікам Даніі за ''dominium maris baltici'' . Першай вайной, якая прыпісваецца гэтаму канфлікту, з’яўляецца [[Паўночная сямігадовая вайна|Паўночная Сямігадовая вайна]] (1563—1570, звязаная з [[Лівонская вайна|Лівонскай вайной]]), якая працягвалася паміж 1611 і 1613 гадамі пасля [[Кальмарская вайна|Кальмарскай вайны]]. Правальныя [[Вайна Рэчы Паспалітай са Швецыяй (1600—1611)|вайну з Рэччу Паспалітай у Інфлянтах 1600—1611 г]]. і няўдалы ўдзел у Расейскай Смуце (бо Філіп Ваза не стаў царом, войскі былі разбітыя пад [[Клушынская бітва|Клушынам]] і ня ўзяты Пскоў) скончылі змены тактыкі і вайсковыя рэформы [[Густаў II Адольф|Густава ІІ Адольфа,]] якія дазволілі адразаць [[Інгерманландская вайна|Расею ад мора]] і вярнуцца да вайны у Інфлянтах[[Густаў II Адольф|.]] Буйныя шведскія поспехі пачаліся з захопу [[Рыга|Рыгі]] ў 1621 годзе і дысантаванні і вайны з Польшчай у Прусіі ў 1623—1629 г. Паводле [[Альтмаркскае перамір’е|Альтмаркскага перамір’я]], большасць Інфлянтаў адышлі Швецыі, а прускія порты Польшы патрапілі пад яе мытны кантроль. Пасля шведскай высадкі ў Памераніі ў 1630 годзе<ref>{{Кніга|загаловак=Olesen, p.389-394}}</ref> яна выйшла ужо на агульнаеўрапейскі узровень вайскова палітычных уплываў. Перамогі ў [[Дацка-шведская вайна (1643—1645)|Тарстэнсанскай вайне]]<ref name="Olesen383">Olesen, p. 383</ref>, тэатры ваенных [[Трыццацігадовая вайна|дзеянняў Трыццацігадовай вайны]], прынізілі Данію, а наступны [[Вестфальскі мір]] пацвердзіў статус Швецыі як еўрапейскай вялікай дзяржавы (''[[Шведская імперыя|stormaktstiden]]''). Аднак шведскі кантроль над Балтыйскім морам не быў поўным, бо марскія дзяржавы, асабліва [[Рэспубліка Злучаных правінцый|Нідэрландская Рэспубліка]] ці [[Англія]], валодалі большасццю караблеў на гэтым моры і акіяне увогуле, эканамічна і ваенна і прытрымліваліся палітыкі балансу сіл таксама ў дачыненні да Даніі і Швецыі. Швецыя імкнулася забяспечыць сваё ''dominium maris baltici'', ператварыўшы многія гарады (напрыклад, Рыгу, Нарву, Вісмар) у крэпасці, часта перабудоўваючы іх пад эгідай [[Эрык Дальберг|Эрыка Дальберга]]<ref>{{Кніга|загаловак=Wahrmann, pp. 36–38}}</ref>. Пасля Трыццацігадовай вайны Швецыя спаганяла мытныя зборы (''Licenten'') з гандлёвых суднаў на Балтыйскім моры, як у шведскіх, так і ў нешведскіх партах. Гэтыя мытныя зборы разлічваліся як пэўны працэнт ад кошту перавезеных тавараў, і пасля аплаты ў любым порце адпаведная квітанцыя была сапраўднай на ўсёй тэрыторыі ''dominium maris baltici''<ref>{{Кніга|загаловак=Wahrmann, p. 42-43}}</ref>. [[Паўночная вайна (1655—1660)|Другая Паўночная вайна]], Сканьская вайна (1675—1679) і [[Травендальскі мір|першы этап]] [[Паўночная вайна (1700—1721)|Вялікай Паўночнай вайны]] пакінулі шведскае ''dominium maris baltici'' некранутымі, аднак яно было канчаткова спынена [[Ніштацкі мірны дагавор|Ніштацкім мірным дагаворам]] 1721 года<ref>{{Кніга|загаловак=Wahrmann, p. 43}}</ref>. == Наступствы == Няздольнасць скандынаўскіх дзяржаў узяць пад кантроль Балтыйскае мора і рашучая адмова іншых дзяржаў — як мясцовых, так і міжнародных — прызнаць іх прэтэнзіі разглядаюцца як адзін з фактараў, якія прывялі да развіцця прынцыпу «свабоды мораў» у [[Міжнароднае права|міжнародным праве]]. == Гл. таксама == * ''Dominium maris septentrionalis'' (дамініён паўночных мораў) * Каманда мора * Sound Dues — Гістарычныя наступствы выкарыстання Эрэсунда == Бібліяграфія == * '''Якубаў Віктар'''. '''Барацьба Вялікага княства Літоўскага за Інфлянты ў канцы XVI''' — '''пачатку XVII ст'''. '''Вільня''': '''Ciklonas''', '''2024'''. 348 с. * {{cite book|title=Dänische Geschichte|first=Robert|last=Bohn|publisher=C.H.Beck|year=2001|isbn=3-406-44762-7|language=German}} * Olesen, Jens E. (2003). «Christian IV og dansk Pommernpolitik». In Asmus, Ivo; Droste, Heiko; Olesen, Jens E. (eds.). ''Gemeinsame Bekannte: Schweden und Deutschland in der Frühen Neuzeit'' (in Danish). Berlin-Hamburg-Münster * Wahrmann, Carl (2007). ''Aufschwung und Niedergang. Die Entwicklung des Wismarer Seehandels in der zweiten Hälfte des 17. Jahrhunderts'' (in German). Münster == Дадатковае чытанне == * Asche et al.: ''Die baltischen Lande im Zeitalter der Reformation und Konfessionalisierung'', vol. I, 2009, с.&nbsp;39. * Pineschi & Treves: ''The law of the sea. The European Union and its member states'', 1997, p.&#x20;513. * Schilling: ''Konfessionalisierung und Staatsinteressen. Internationale Beziehungen 1559—1660'', 2007, pp.&#x20;308 * Troebst: ''Handelskontrolle, «Derivation», Eindämmerung.'' ''Schwedische Moskaupolitik 1617—1661'', 1997, с.&nbsp;304. == Спасылкі == [[Катэгорыя:Лацінскія выслоўі]] [[Катэгорыя:Ваенная гісторыя Швецыі]] [[Катэгорыя:Ваенная гісторыя Даніі]] [[Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі]] <references /> [[Катэгорыя:Ваенная гісторыя Беларусі]] [[Катэгорыя:Ваенная гісторыя Польшчы]] [[Катэгорыя:Гісторыя геапалітыкі]] [[Катэгорыя:Гісторыя міжнароднага права]] [[Катэгорыя:Ваенная гісторыя Літвы]] citcr17362kx5i7y01cvz967cjn309z 14 809334 5153627 2026-06-12T10:26:32Z DzBar 156353 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Музыканты]] [[Катэгорыя:Маскі]]» 5153627 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Музыканты]] [[Катэгорыя:Маскі]] g5xlgz68jqrfg1vleaqlhcdj5rqp0rg 0 809336 5153632 2026-06-12T10:38:46Z PRChina Taiwan 169625 Створана перакладам першага раздзела старонкі «[[:ru:Special:Redirect/revision/145751434|Чабалала, Сипиве]]» 5153632 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст|імя=Лоўрэнс Сіпіве Чабалала|дата нараджэння=25 верасня 1984 (41 год)|грамадзянства=ПАР|рост=170|пазіцыя=Нападаючы}}'''Сіпіве Чабалала''' ({{Lang-zu|Siphiwe Tshabalala}}; 25 верасня 1984, Саўэта ([[Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка|ПАР]]) - паўднёваафрыканскі футбаліст. Выступаў у зборнай Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі. == Кар’ера ў зборнай == 0g3f0rtceubg54y75h4a9r4patz307a 5153633 5153632 2026-06-12T10:40:07Z PRChina Taiwan 169625 Дададзена 5153633 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст|імя=Лоўрэнс Сіпіве Чабалала|дата нараджэння=25 верасня 1984 (41 год)|грамадзянства=ПАР|рост=170|пазіцыя=Нападаючы}}'''Сіпіве Чабалала''' ({{Lang-zu|Siphiwe Tshabalala}}; 25 верасня 1984, Саўэта ([[Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка|ПАР]]) - паўднёваафрыканскі футбаліст. Выступаў у зборнай Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі. == Кар’ера ў зборнай == Чабалала дэбютаваў у таварыскім матчы супраць зборнай Егіпта 14 студзеня 2006 года. Ён быў у складзе зборнай Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі на Кубку афрыканскіх нацый 2006, Кубку афрыканскіх нацый 2008 і Кубку канфедэрацый 2009. Забіў першы мяч чэмпіянату свету 2010 у ПАР. Чабалала так пракаментаваў забіты мяч: «Гэта быў надзвычайны гол, асаблівы для мяне.Можна сказаць, я сам сабе зрабіў падарунак, паколькі сёння правёў 50-ю гульню за зборную»[4]. Па стане на 11 чэрвеня 2010 года згуляў 50 матчаў за зборную[5], забіўшы 7 галоў. izlh82ho7319oqv18f0tklahhk9lo8q 5153645 5153633 2026-06-12T11:15:21Z JerzyKundrat 174 JerzyKundrat перанёс старонку [[Чабалала, Сіпіве]] у [[Сіпіве Чабалала]]: Уніфікацыя назваў 5153633 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст|імя=Лоўрэнс Сіпіве Чабалала|дата нараджэння=25 верасня 1984 (41 год)|грамадзянства=ПАР|рост=170|пазіцыя=Нападаючы}}'''Сіпіве Чабалала''' ({{Lang-zu|Siphiwe Tshabalala}}; 25 верасня 1984, Саўэта ([[Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка|ПАР]]) - паўднёваафрыканскі футбаліст. Выступаў у зборнай Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі. == Кар’ера ў зборнай == Чабалала дэбютаваў у таварыскім матчы супраць зборнай Егіпта 14 студзеня 2006 года. Ён быў у складзе зборнай Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі на Кубку афрыканскіх нацый 2006, Кубку афрыканскіх нацый 2008 і Кубку канфедэрацый 2009. Забіў першы мяч чэмпіянату свету 2010 у ПАР. Чабалала так пракаментаваў забіты мяч: «Гэта быў надзвычайны гол, асаблівы для мяне.Можна сказаць, я сам сабе зрабіў падарунак, паколькі сёння правёў 50-ю гульню за зборную»[4]. Па стане на 11 чэрвеня 2010 года згуляў 50 матчаў за зборную[5], забіўшы 7 галоў. izlh82ho7319oqv18f0tklahhk9lo8q 5153648 5153645 2026-06-12T11:16:42Z JerzyKundrat 174 5153648 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст|імя=Лоўрэнс Сіпіве Чабалала|дата нараджэння=25 верасня 1984 (41 год)|грамадзянства=ПАР|рост=170|пазіцыя=Нападаючы}} '''Сіпіве Чабалала''' ({{Lang-zu|Siphiwe Tshabalala}}; 25 верасня 1984, Саўэта ([[Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка|ПАР]]) - паўднёваафрыканскі футбаліст. Выступаў у зборнай Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі. == Кар’ера ў зборнай == Чабалала дэбютаваў у таварыскім матчы супраць зборнай Егіпта 14 студзеня 2006 года. Ён быў у складзе зборнай Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі на Кубку афрыканскіх нацый 2006, Кубку афрыканскіх нацый 2008 і Кубку канфедэрацый 2009. Забіў першы мяч чэмпіянату свету 2010 у ПАР. Чабалала так пракаментаваў забіты мяч: «Гэта быў надзвычайны гол, асаблівы для мяне.Можна сказаць, я сам сабе зрабіў падарунак, паколькі сёння правёў 50-ю гульню за зборную». Па стане на 11 чэрвеня 2010 года згуляў 50 матчаў за зборную, забіўшы 7 галоў. {{НК}} {{DEFAULTSORT:Чабалала Сіпіве}} [[Катэгорыя:Футбалісты ПАР]] f9emkxb4l4e25oq9dnr5bmdal5n1w9y 5153651 5153648 2026-06-12T11:17:09Z JerzyKundrat 174 5153651 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст|імя=Лоўрэнс Сіпіве Чабалала|дата нараджэння=25 верасня 1984 (41 год)|грамадзянства=ПАР|рост=170|пазіцыя=Нападаючы}} '''Сіпіве Чабалала''' ({{Lang-zu|Siphiwe Tshabalala}}; {{ВД-Прэамбула}}) — паўднёваафрыканскі футбаліст. Выступаў у зборнай Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі. == Кар’ера ў зборнай == Чабалала дэбютаваў у таварыскім матчы супраць зборнай Егіпта 14 студзеня 2006 года. Ён быў у складзе зборнай Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі на Кубку афрыканскіх нацый 2006, Кубку афрыканскіх нацый 2008 і Кубку канфедэрацый 2009. Забіў першы мяч чэмпіянату свету 2010 у ПАР. Чабалала так пракаментаваў забіты мяч: «Гэта быў надзвычайны гол, асаблівы для мяне. Можна сказаць, я сам сабе зрабіў падарунак, паколькі сёння правёў 50-ю гульню за зборную». Па стане на 11 чэрвеня 2010 года згуляў 50 матчаў за зборную, забіўшы 7 галоў. {{НК}} {{DEFAULTSORT:Чабалала Сіпіве}} [[Катэгорыя:Футбалісты ПАР]] 80gtlw1gn6up3km2wbn42da7wfzu97o 14 809337 5153634 2026-06-12T10:43:17Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Дзіцячыя фільмы|*]] [[Катэгорыя:Фільмы паводле краін]]» 5153634 wikitext text/x-wiki {{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Дзіцячыя фільмы|*]] [[Катэгорыя:Фільмы паводле краін]] mbzhqh0ztejv8g9vrmhwsdqqpc7dcq2 3 809338 5153641 2026-06-12T11:01:55Z J ansari 72858 J ansari перанёс старонку [[Размовы з удзельнікам:MykolaHK]] у [[Размовы з удзельнікам:Hongkongski]]: Аўтаматычна перанесена старонка пры змене імя ўдзельніка з «[[Special:CentralAuth/MykolaHK|MykolaHK]]» на «[[Special:CentralAuth/Hongkongski|Hongkongski]]» 5153641 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Размовы з удзельнікам:Hongkongski]] 7q2qij41lq0ttaj5gmnm2fgn77rnq8h 2 809339 5153643 2026-06-12T11:01:55Z J ansari 72858 J ansari перанёс старонку [[Удзельнік:MykolaHK]] у [[Удзельнік:Hongkongski]]: Аўтаматычна перанесена старонка пры змене імя ўдзельніка з «[[Special:CentralAuth/MykolaHK|MykolaHK]]» на «[[Special:CentralAuth/Hongkongski|Hongkongski]]» 5153643 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Удзельнік:Hongkongski]] ri6yokc1a7z5sm25fwl0wgk7m9wskl3 3 809340 5153644 2026-06-12T11:14:43Z JerzyKundrat 174 Прывітанне 5153644 wikitext text/x-wiki {{вітаем}} --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:14, 12 чэрвеня 2026 (+03) sjm9gtjiv69yqkt9vo44eo6q890952d 0 809341 5153646 2026-06-12T11:15:21Z JerzyKundrat 174 JerzyKundrat перанёс старонку [[Чабалала, Сіпіве]] у [[Сіпіве Чабалала]]: Уніфікацыя назваў 5153646 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Сіпіве Чабалала]] pwdu8wtmyx8k0o0rozch5fmgjb973nv 0 809342 5153653 2026-06-12T11:17:14Z ZolaSukhar 169411 ZolaSukhar перанёс старонку [[Аляксандр Іванавіч Бельскі]] у [[Алесь Іванавіч Бельскі]]: Вырашэнне неадназначнасці: Па просьбе асобы, пра якую напісаны артыкул / Пісьменнік знакаміты пад іменем Алесь Бельскі 5153653 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Алесь Іванавіч Бельскі]] jj3vsb9luw2a7pp8urusalmmk0avv0h 0 809343 5153665 2026-06-12T11:49:23Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Пераслед ЛГБТК-супольнасці ў Беларусі (з 2020)]] 5153665 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Пераслед ЛГБТК-супольнасці ў Беларусі (з 2020)]] t7nlyy54ir3lg35x4pbrva829jfu07b 0 809344 5153668 2026-06-12T11:54:47Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Новая старонка: «{{Орган выканаўчай улады |назва = Рэспубліканская камісія па правядзенні ацэнкі сімволікі, атрыбутыкі і інфармацыйнай прадукцыі |скарачэнне = |арыгінальная назва = {{lang-ru|Республиканская комиссия по проведению оценки символики, атрибу...» 5153668 wikitext text/x-wiki {{Орган выканаўчай улады |назва = Рэспубліканская камісія па правядзенні ацэнкі сімволікі, атрыбутыкі і інфармацыйнай прадукцыі |скарачэнне = |арыгінальная назва = {{lang-ru|Республиканская комиссия по проведению оценки символики, атрибутики, информационной продукции}} |арыгінальная назва1 = |арыгінальная назва2 = |краіна = {{Сцягафікацыя|Беларусь}} |юрысдыкцыя = |пячатка = |шырыня пячаткі = |подпіс пячаткі = |выява = |шырыня выявы = |подпіс выявы = |эмблема = |шырыня эмблемы = |подпіс эмблемы = |дата стварэння = 12 кастрычніка 2021 |папярэднік1 = |папярэднік2 = |папярэднік3 = |папярэднік4 = |папярэднік5 = |папярэднік6 = |дата скасавання = |пераемнік = |падпарадкаванне = [[Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь]] |штаб-кватэра = [[Мінск]] |region_code = |бюджэт = |імя міністра1 = |функцыя міністра1 = |імя міністра2 = |функцыя міністра2 = |імя міністра3 = |функцыя міністра3 = |імя міністра4 = |функцыя міністра4 = |імя міністра5 = |функцыя міністра5 = |імя міністра6 = |функцыя міністра6 = |імя міністра7 = |функцыя міністра7 = |імя главы1 = [[Лілія Станіславаўна Ананіч|Л. С. Ананіч]] |пасада главы1 = Старшыня |імя главы2 = [[Дзяніс Уладзіміравіч Язерскі|Дз. У. Язерскі]] |пасада главы2 = Намеснік старшыні |імя главы3 = [[Анастасія Валер'еўна Кудрэйка|А. В. Кудрэйка]] |пасада главы3 = Сакратарка |імя главы4 = |пасада главы4 = |імя главы5 = |пасада главы5 = |імя главы6 = |пасада главы6 = |імя главы7 = |пасада главы7 = |імя главы8 = |пасада главы8 = |імя главы9 = |пасада главы9 = |вышэйстаячае ведамства = [[Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь]] |супрацоўнікаў = 22 |падведамны орган1 = |падведамны орган2 = |падведамны орган3 = |падведамны орган4 = |падведамны орган5 = |падведамны орган6 = |падведамны орган7 = |падведамны орган8 = |падведамны орган9 = |дакумент1 = Пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 12 кастрычніка 2021 г. № 575 |дакумент2 = |дакумент3 = |дакумент4 = |дакумент5 = |дакумент6 = |сайт = |раздзел заўваг = |карта = |шырыня карты = |подпіс карты = }} '''Рэспубліка́нская камі́сія па правядзе́нні ацэ́нкі сімво́лікі, атрыбу́тыкі і інфармацы́йнай праду́кцыі''' ({{lang-ru|Республиканская комиссия по проведению оценки символики, атрибутики, информационной продукции}}) — міжадамасны дзяржаўны орган у [[Рэспубліка Беларусь|Беларусі]], створаны пры [[Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь|Міністэрстве інфармацыі]] для [[Экспертыза|экспертызы]] друкаваных выданняў, медыя і інтэрнэт-рэсурсаў на прадмет наяўнасці ў іх пагроз нацыянальным інтарэсам. Пачынаючы з 2024 года камісія стала галоўным інструментам масавай кніжнай [[Цэнзура ў Беларусі|цэнзуры]] ў краіне, ініцыяваўшы забарону больш за 250 гістарычных прац, твораў сусветнай мастацкай класікі, маладзёжнай літаратуры і коміксаў<ref name="nn_main">{{cite web|url=https://nashaniva.com/396663|title=Хто забараняе ў Беларусі кнігі — вось гэтыя 22 чалавекі|publisher=Наша Ніва|date=10 чэрвеня 2026|lang=be|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. == Гісторыя і функцыі == Рэспубліканская камісія была створана ў кастрычніку 2021 года ў адпаведнасці з пастановай [[Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь|Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь]] №&nbsp;575. Першапачаткова яе дзейнасць была сканцэнтравана на пошуку прыкмет «[[Экстрэмізм|экстрэмізму]]» і [[Рэабілітацыя нацызму|рэабілітацыі нацызму]] ў сродках масавай інфармацыі і інтэрнэце<ref name="res575">{{Артыкул |аўтар= |загаловак=Пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 12 кастрычніка 2021 г. № 575 «Аб мерах па супрацьдзеянні экстрэмізму і рэабілітацыі нацызму» |выданне=Нацыянальны прававы Інтэрнэт-партал Рэспублікі Беларусь |год=2021 |спасылка=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=C22100575&p1=1}}</ref>. Аднак у кастрычніку 2023 года пастановай урада №&nbsp;688 паўнамоцтвы структуры былі афіцыйна пашыраны на ацэнку друкаваных выданняў на прадмет наяўнасці матэрыялаў, «распаўсюд якіх здольны нанесці шкоду нацыянальным інтарэсам»<ref name="res688">{{Артыкул |аўтар= |загаловак=Пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 17 кастрычніка 2023 г. № 688 «Аб змяненні пастаноў Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь» |выданне=Нацыянальны прававы Інтэрнэт-партал Рэспублікі Беларусь |год=2023 |спасылка=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=C22300688&p1=1}}</ref>. Пры гэтым механізм забароны кніг праз камісію не патрабуе папярэдніх судовых рашэнняў. Міністэрства інфармацыі апісвае афіцыйныя крытэрыі, якімі кіруецца камісія пры адборы забароненых выданняў, як барацьбу з літаратурай, якая скажае гістарычную праўду і справядлівасць, прапагандуе нетрадыцыйныя сексуальныя адносіны, рэлігійную нецярпімасць, гвалт, жорсткасць і [[Парнаграфія|парнаграфію]], распальвае варожасць і нянавісць, папулярызуе нетрадыцыйныя для беларускага грамадства [[Субкультура|субкультуры]]. Таксама цэнзуры падлягаюць выданні пра [[Палавое выхаванне|палавое выхаванне]] дзяцей, здольныя аказаць негатыўны ўплыў на іх фізічнае і псіхічнае развіццё і сказіць уяўленне пра сапраўдныя сямейныя каштоўнасці<ref name="pozirk_list">{{cite web|url=https://pozirk.online/ru/news/132388/|title=В список запрещенной в Беларуси литературы попало издание о половом воспитании и еще 26 книг|publisher=Позірк|date=1 красавіка 2025|lang=ru|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. Механізм забароны дзейнічае наступным чынам: пасля таго як камісія выносіць экспертнае заключэнне аб «шкоднасці» кнігі, Міністэрства інфармацыі дадае яе ў спецыяльны адкрыты рэестр. Гандлёвыя сеткі і інтэрнэт-крамы абавязаныя неадкладна прыбраць гэтыя пазіцыі з продажу. У адваротным выпадку ўлады пазбаўляюць бізнес [[Ліцэнзія|ліцэнзіі]] на распаўсюд друкаванай прадукцыі<ref name="nn_main" />. == Склад камісіі == Склад камісіі зацвярджаецца [[Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь|Саветам Міністраў]]. Нягледзячы на тое, што склад перыядычна ратыруецца, агульная архітэктура органа і логіка яго фарміравання застаюцца нязменнымі: гэта спалучэнне чыноўнікаў, прадстаўнікоў сілавых структур і дзяржаўных навуковых устаноў. Апошняе маштабнае абнаўленне адбылося 25 мая 2026 года (пастанова №&nbsp;259), згодна з якім афіцыйны пайменны спіс склаў 22 чалавекі. Апроч таго, тая ж пастанова ўрада прама абавязвае ўключаць у склад камісіі ўпаўнаважаную службовую асобу [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|Камітэта дзяржаўнай бяспекі]] (КДБ), імя якой у дакуменце не называецца<ref name="res259">{{Артыкул |аўтар= |загаловак=Пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 25 мая 2026 г. № 259 «Аб прызначэнні прадстаўніка Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь і змяненні складаў калегіяльных фарміраванняў» |выданне=Нацыянальны прававы Інтэрнэт-партал Рэспублікі Беларусь |год=2026 |спасылка=}}</ref>. {| class="wikitable sortable" |+ Склад Рэспубліканскай камісіі (па стане на 25 мая 2026 года)<ref name="res259" /> ! Імя ! Пасада і ведамства ! У складзе камісіі |- | [[Лілія Станіславаўна Ананіч]] | Былая міністарка інфармацыі і экс-дэпутатка Палаты прадстаўнікоў. Старшыня камісіі | з 2021 года |- | [[Дзяніс Уладзіміравіч Язерскі]] | Намеснік міністра інфармацыі. Намеснік старшыні камісіі | з 2024 года |- | [[Анастасія Валер'еўна Кудрэйка]] | Кансультантка ўпраўлення выдавецкай і паліграфічнай дзейнасці Міністэрства інфармацыі. Сакратарка камісіі | з 2024 года |- | [[Ларыса Аркадзеўна Мяльгуй]] | Загадчыца сектара кантролю за заканадаўствам у СМІ Міністэрства інфармацыі | з 2021 года |- | [[Ігар Уладзіміравіч Луцкі]] | Старшыня праўлення тэлеканала «[[Агульнанацыянальнае тэлебачанне|АНТ]]», член [[Савет Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь|Савета Рэспублікі]] | з 2026 года |- | [[Рыгор Аляксеевіч Васілевіч]] | Загадчык кафедры канстытуцыйнага права [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|БДУ]], экс-старшыня Канстытуцыйнага суда | з 2023 года |- | [[Галіна Іванаўна Нікалаенка]] | Галоўны навуковы супрацоўнік лабараторыі гуманітарнай адукацыі Акадэміі адукацыі | з 2021 года |- | [[Людміла Анатолеўна Філіповіч]] | Начальніца цэнтра сацыяльнай, выхаваўчай і ідэалагічнай працы Акадэміі адукацыі | з 2026 года |- | [[Надзея Ігараўна Шышкіна]] | Загадчыца кафедры рэдакцыйна-выдавецкіх тэхналогій [[Беларускі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт|БДТУ]] | з 2026 года |- | [[Вольга Мікалаеўна Папко]] | Дырэктарка Цэнтра даследаванняў беларускай культуры [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|НАН Беларусі]] | з 2026 года |- | [[Мікалай Мікалаевіч Сухоцкі]] | Намеснік дырэктара Інстытута сацыялогіі НАН Беларусі | з 2023 года |- | [[Дзяніс Эдуардавіч Ільяшэвіч]] | Начальнік чацвёртага аддзела чацвёртага ўпраўлення [[Галоўнае ўпраўленне па барацьбе з арганізаванай злачыннасцю і карупцыяй|ГУБАЗіК МУС]] | з 2024 года |- | [[Арцём Аляксандравіч Шкробат]] | Начальнік чацвёртага аддзела трэцяга ўпраўлення ГУБАЗіК МУС | з 2023 года |- | [[Сяргей Васілевіч Кабаковіч]] | Начальнік аддзела інфармацыі і сувязі з грамадскасцю [[Следчы камітэт Рэспублікі Беларусь|Следчага камітэта]] | з 2021 года |- | [[Максім Віктаравіч Літвінскі]] | Намеснік начальніка ўпраўлення ідэалагічнай працы [[Дзяржаўны памежны камітэт Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнага памежнага камітэта]] | з 2022 года |- | [[Мікалай Яўгенавіч Бельскіх]] | Начальнік кафедры сацыяльна-гуманітарных дысцыплін Інстытута памежнай службы | з 2023 года |- | [[Юрый Мікалаевіч Дырман]] | Начальнік аддзела мытных расследаванняў [[Дзяржаўны мытны камітэт Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнага мытнага камітэта]] | з 2023 года |- | [[Уладзімір Мацвеевіч Макараў]] | Прафесар кафедры ідэалагічнай працы і сацыяльных навук [[Ваенная акадэмія Рэспублікі Беларусь|Ваеннай акадэміі]], экс-прэс-сакратар Мінабароны | з 2023 года |- | [[Сяргей Уладзіміравіч Глазырын]] | Палкоўнік, начальнік аддзела ідэалагічнай працы Ваеннай акадэміі | з 2023 года |- | [[Аляксандр Мікалаевіч Гараднічэнка]] | Начальнік цыкла кафедры ідэалагічнай працы Ваеннай акадэміі | з 2023 года |- | [[Юлія Аляксандраўна Яроцкая]] | Загадчыца лабараторыі мастацтвазнаўчых даследаванняў [[Дзяржаўны камітэт судовых экспертыз Рэспублікі Беларусь|Дзяржкамітэта судовых экспертыз]] | з 2022 года |- | ''Неназваная асоба'' | Упаўнаважаная службовая асоба [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|КДБ]] | з 2023 года |} === Эвалюцыя складу і кіраўніцтва === Узначальвае камісію былая міністарка інфармацыі [[Лілія Станіславаўна Ананіч|Лілія Ананіч]], імя якой шчыльна асацыюецца з блакіроўкай незалежных сайтаў<ref name="nn_main" />. Намеснікам старшыні і галоўным публічным спікерам камісіі з'яўляецца [[Дзяніс Уладзіміравіч Язерскі|Дзяніс Язерскі]]. Ён мае тэхнічную адукацыю і пачынаў працоўны шлях таваразнаўцам на гомельскім фанера-запалкавым камбінаце, пасля чаго будаваў кар'еру па ідэалагічнай лініі. Тлумачачы матывы кніжнай цэнзуры ў 2025 годзе, Язерскі называў літаратуру заходніх аўтараў «шлакам», які ўтрымлівае прапаганду амаральных рэчаў, чужых беларускаму ладу<ref>{{cite web|url=https://parniplus.com/news/video-amoralnaya-propaganda-lgbt-v-belarusi-zamministra-otchitalsya-o-zaprete-knig/|title=Аморальная пропаганда ЛГБТ: в Беларуси замминистра отчитался о запрете книг|publisher=ParniPlus|date=13 сакавіка 2025|lang=ru|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. Пазней ён акрэсліў стратэгічную логіку ведамства наступным чынам<ref name="yezersky_belta">{{cite web|url=https://belta.by/society/view/bolee-170-knig-vhodjat-v-spisok-literatury-sposobnoj-nanesti-vred-natsionalnym-interesam-belarusi-744303-2025/|title=Более 170 книг входят в список литературы, способной нанести вред национальным интересам Беларуси|publisher=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва|БЕЛТА]]|date=21 кастрычніка 2025|lang=ru|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>: {{цытата|У гэты спіс уключаныя 173 кнігі, з іх 99% — кнігі, якія папулярызуюць ЛГБТ-парадак, нетрадыцыйныя сэксуальныя адносіны, змену полу, жорсткасць і гэтак далей. <…> Моладзь гэта ўсё ўбірае. Нам яшчэ са шмат чым давядзецца сутыкацца. Мы павінны абмяжоўваць, у тым ліку з дапамогай забаронаў, сваё грамадства і моладзь ад згубнага ўплыву, які нацэлены перш за ўсё на тое, каб не было ў нас працягу, каб мы як мага хутчэй зніклі і вызвалілі месца для тых, хто прагне гэтага. Вядома, гэтага дапусціць нельга.}} Адметнай асаблівасцю Рэспубліканскай камісіі з'яўляецца яе татальная мілітарызацыя. Амаль палова складу (11 чалавек з 23) — гэта кадравыя афіцэры спецслужбаў, аператыўнікі, мытнікі, памежнікі і ваенныя ідэолагі. Вызначаць, якія кнігі скажаюць гістарычную праўду ці наносяць шкоду нацыянальным інтарэсам, даручана супрацоўнікам [[Галоўнае ўпраўленне па барацьбе з арганізаванай злачыннасцю і карупцыяй|ГУБАЗіК МУС]], [[Следчы камітэт Рэспублікі Беларусь|Следчага камітэта]] і [[Дзяржаўны памежны камітэт Рэспублікі Беларусь|Дзяржпамежкамітэта]]. Прадстаўнік апошняга, [[Максім Віктаравіч Літвінскі|Максім Літвінскі]], запамінальна каментаваў абвінавачванні ў пашкоджанні беларускімі памежнікамі плота на мяжы з Польшчай наступным чынам<ref name="litvinsky">{{cite web|url=https://news.zerkalo.io/economics/45661.html|title=Замначальника ГПК в прямом эфире спросили, повреждают ли наши пограничники польский забор на границе. Вот что он ответил|publisher=[[Zerkalo.io]]|date=7 жніўня 2023|lang=ru|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>: {{цытата|Ну, вы ведаеце, гэта… Пф-ф-ф… Такія інсінуацыі… Таму што… Ну… Дзесьці трэба ім павестку інфармацыйную, дзесьці свае пытанні вырашыць… Э-э-э, палітычныя… Таму там напярэдадні выбараў… Таму вось такая вось спроба нагнятаць…}} Прыкметны блок у камісіі складаюць ваенныя прапагандысты. Сярод іх вылучаецца прафесар [[Уладзімір Мацвеевіч Макараў|Уладзімір Макараў]], былы прэс-сакратар Мінабароны. У 2017 годзе ён называў грамадзян, якія прасілі не праводзіць вайсковыя парады ў межах горада, ідэйнымі нашчадкамі [[Вільгельм Кубэ|Вільгельма фон Кубэ]]<ref name="makarov_kube">{{cite web|url=https://nashaniva.com/193044|title=Мінабароны: Супраць парадаў выступаюць ідэйныя нашчадкі Кубэ|publisher=Наша Ніва|date=26 чэрвеня 2017|lang=be|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. У 2020 годзе, абараняючы публікацыю ў ваеннай прэсе аб тым, што масавыя расстрэлы ў [[Курапаты|Курапатах]] нібыта праводзілі нямецкія акупанты, Макараў заяўляў журналістам: «Вашы пазіцыі — гэта самы сапраўдны [[Таталітарызм|таталітарызм]], вы не прыслухоўваецеся да альтэрнатыўнага меркавання. Прыслухайцеся, падумайце, калі ласка»<ref name="makarov_nn">{{cite web|url=https://nashaniva.com/248797|title=Газета Мінабароны апублікавала артыкул пра тое, што ў Курапатах расстрэльвалі немцы. Вось што адказвае Макараў|publisher=Наша Ніва|date=27 сакавіка 2020|lang=be|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. Каб надаць працэсу цэнзуры легітымнасць, у камісію ўключаны цывільныя чыноўнікі і навукоўцы. Сенатар і кіраўнік тэлеканала АНТ [[Ігар Уладзіміравіч Луцкі|Ігар Луцкі]] адкрыта звязвае пытанні культуры з геапалітыкай, заяўляючы, што іншаагенты і [[ЛГБТ]]-каштоўнасці ледзь не прывялі Грузію да канфлікту<ref name="lutsky_sb">{{cite web|url=https://www.sb.by/articles/lutskiy-obyasnil-pochemu-belarusi-vazhno-sokhranit-traditsionnye-tsennosti.html|title=Луцкий объяснил, почему Беларуси важно сохранить традиционные ценности|publisher=[[СБ. Беларусь сегодня]]|date=23 кастрычніка 2024|lang=ru|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. Пры гэтым склад камісіі паслядоўна зачышчаўся ад профільных гуманітарыяў: калі раней у ім прысутнічалі намеснік дырэктара Інстытута філасофіі [[Андрэй Юр'евіч Дудчык|Андрэй Дудчык]] і дырэктар Інстытута гісторыі НАН [[Вадзім Леанідавіч Лакіза|Вадзім Лакіза]], то пазней яны былі выключаны<ref name="res688" />. Аналагічна ў 2023 годзе сацыёлага [[Дзмітрый Канстанцінавіч Бязнюк|Дзмітрыя Бязнюка]] замянілі на [[Мікалай Мікалаевіч Сухоцкі|Мікалай Сухоцкага]], чыя папярэдняя кар'ера была звязана з працай у Інфармацыйна-аналітычным цэнтры пры Адміністрацыі прэзідэнта і [[Беларускі інстытут стратэгічных даследаванняў|Беларускім інстытуце стратэгічных даследаванняў (БІСД)]], якія абслугоўваюць ідэалагічныя патрэбы ўладаў<ref name="res688" />. Месца прадстаўніка Акадэміі навук займаў [[Аляксандр Іванавіч Лакотка|Аляксандр Лакотка]], якога ў 2026 годзе замяніла [[Вольга Мікалаеўна Папко|Вольга Папко]]. == Кніжная цэнзура == {{Асноўны артыкул|Спіс забароненых у Беларусі кніг}} Першымі мішэнямі Рэспубліканскай камісіі сталі гістарычныя даследаванні. У лістападзе 2024 года з продажу былі вынятыя «[[Нарыс гісторыі Беларусі (1795–2002)|Нарыс гісторыі Беларусі]]» гісторыка [[Захар Васілевіч Шыбека|Захара Шыбекі]], «[[Таямніцы беларускай гісторыі]]» [[Вадзім Уладзіміравіч Дзеружынскі|Вадзіма Дзеружынскага]] і зборнік твораў [[Кастусь Цвірка|Кастуся Цвіркі]]<ref name="nn_22_nov">{{cite web|url=https://nashaniva.com/355834|title=У Беларусі забаранілі маркіза дэ Сада і гісторыю Беларусі|publisher=Наша Ніва|date=22 лістапада 2024|lang=be|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. Далей цэнзары ўзяліся за замежных аўтараў, уключыўшы ў рэестр фундаментальныя працы амерыкана-брытанскай даследчыцы [[Эн Эплбаўм]] «[[ГУЛАГ (кніга)|ГУЛАГ]]» і «[[Жалезная заслона. Падаўленне Усходняй Еўропы|Жалезная заслона. Падаўленне Усходняй Еўропы]]»<ref name="pozirk_list" />. Пазней спіс папоўніўся кнігай польскай даследчыцы [[Дарота Міхалюк|Дароты Міхалюк]] «[[Беларуская Народная Рэспубліка 1918—1920 гг.: ля вытокаў беларускай дзяржаўнасці]]», якую забаранілі па ініцыятыве пракуратуры Горацкага раёна за неадпаведнасць дырэктыве Аляксандра Лукашэнкі аб дзяржаўнай ідэалогіі<ref name="nn_main" />. Аднак самы масіўны блок забароненай літаратуры звязаны з тэмай чалавечай сексуальнасці. Пасля таго як у 2024 годзе Міністэрства культуры фактычна прыраўняла любую дэманстрацыю гомасексуальнасці і трансгендарнасці да парнаграфіі, пад нож пайшла сусветная мастацкая класіка. Шкоднымі для Беларусі прызналі творчасць амерыканскага класіка [[Джэймс Болдуін|Джэймса Болдуіна]] і яго раман «[[Пакой Джавані]]» (1956), кнігі брытанскага пісьменніка [[Крыстафер Ішэрвуд|Крыстафера Ішэрвуда]] («[[Адзінокі мужчына]]», «[[Бывай, Берлін]]»), раман [[Майкл Канінгем|Майкла Канінгема]] «[[Дом на краю свету]]», а таксама аўтабіяграфічны твор [[Элізабэт Вурцэль|Элізабэт Вурцэль]] «[[Нацыя празака]]» і «[[Калыханка (раман Паланюка)|Калыханку]]» [[Чак Паланюк|Чака Паланюка]]<ref name="pozirk_list" />. Ахвярамі цэнзуры сталі і самыя гучныя літаратурныя хіты апошніх гадоў. Камісія забараніла распаўсюд рамана [[Дэвід Мітчэл|Дэвіда Мітчэла]] «[[Воблачны атлас]]», міжнародны бэстсэлер [[Мадлен Мілер|Мадлен Мілер]] «[[Песня Ахіла]]», кнігі [[Ханья Янагіхара|Ханьі Янагіхары]] і [[Донна Тарт|Донны Тарт]], а таксама аўтабіяграфію [[Гарард Конлі|Гарарда Конлі]] «[[Сцёрты хлопчык]]», якая расказвае пра жахі канверсійнай тэрапіі<ref name="pozirk_list" />. Пошук крамолы даходзіць да таго, што дзяржава забараніла класічную гатычную аповесць ірландскага пісьменніка [[Джозеф Шэрыдан Ле Фаню|Джозефа Шэрыдана Ле Фаню]] «[[Карміла]]», выдадзеную ў 1872 годзе, толькі таму, што яна ўтрымлівае вобраз вампіркі-лесбіянкі<ref>{{cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Carmilla|title=Carmilla|publisher=Wikipedia|lang=en|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. Асобны масіў забароненага склала сусветная контркультура. Дзякуючы камісіі ў Беларусі нельга легальна набыць культавы раман [[Хантэр Стоктан Томпсан|Хантэра С.&nbsp;Томпсана]] «[[Страх і нянавісць у Лас-Вегасе]]», «[[Голы сняданак]]» [[Уільям Сьюард Берауз|Уільяма Бероўза]] і «[[На іголцы (раман)|На іголцы]]» [[Ірвін Уэлш|Ірвіна Уэлша]]. У гэтую ж кампанію трапілі творы сучасных расійскіх аўтараў: «[[Лямпа Мафусаіла, або Крайняя бітва чэкістаў з масонамі|Лямпа Мафусаіла]]» [[Віктар Алегавіч Пялевін|Віктара Пялевіна]] і антыўтопіі «[[Дзень апрычніка]]» і «[[Цукровы Крэмль]]» [[Уладзімір Георгіевіч Сарокін|Уладзіміра Сарокіна]]. Для таго каб трапіць у спіс, кнізе не абавязкова быць маніфестам. Дзяржаўныя эксперты літаральна вышукваюць згадкі нетрадыцыйных адносін, нават калі яны з'яўляюцца толькі фонам. Забароненымі аказваюцца малавядомыя любоўныя раманы, дэтэктывы, увесь пласт папулярных японскіх коміксаў (серыі мангі «[[Такійскі гуль]]», «[[Магічная бітва]]») і кітайскіх фэнтэзі-навэл. Пад забарону патрапіў таксама дзіцячы навук-поп па палавым выхаванні і творчыя блакноты. Часам пошук дэструктыву даходзіць да абсурду: камісія афіцыйна забараніла навукова-папулярную кнігу брытанскага заолага [[Люсі Кук|Люсі Кук]] «Сучкі. Сэкс, эвалюцыя і фемінізм у жыцці самак жывёл», верагодна, адрэагаваўшы выключна на правакацыйныя словы на вокладцы<ref name="nn_22_nov" />. Блакнот для малявання [[Керы Сміт|Керы Сміт]] «Знішчы мяне ўсюды!» быў забаронены за прапанову праткнуць старонку алоўкам. Дзейнасць камісіі адбываецца ў кантэксце шырокай дзяржаўнай кампаніі супраць ЛГБТ-супольнасці. Прыраўняўшы «нетрадыцыйныя адносіны» да парнаграфіі, Міністэрства культуры дало сілавікам інструмент для рэальнага пераследу. Ужо ўвосень 2024 года пачаліся адрасныя затрыманні з распачынаннем крымінальных спраў за распаўсюд парнаграфіі па артыкуле 343 [[Крымінальны кодэкс Рэспублікі Беларусь|КК РБ]]<ref name="tg_house_2024">{{cite web |url=https://tbelarus.com/post/the-monitoring-of-repression-2024 |title=Мониторинг репрессий и дискриминации в отношении ЛГБТК+ сообщества Беларуси в 2024 году |publisher=TG House |date=28 студзеня 2025 |lang=ru |accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. З пачатку 2026 года набылі моц папраўкі ў закон «Аб правах дзіцяці», а 2 красавіка 2026 года ў [[Кодэкс Рэспублікі Беларусь аб адміністрацыйных правапарушэннях|Кодэкс аб адміністрацыйных правапарушэннях]] (КаАП) быў уведзены новы артыкул 19.16, які прадугледжвае гіганцкія штрафы і адміністрацыйны арышт за нейтральнае ці пазітыўнае асвятленне квір-тэматыкі<ref name="gpress_2_april_2026">{{cite web |url=https://gpress.info/2026/04/02/sovet-respubliki-nakazanie-za-propagandu-gomoseksualnyh-otnosheniy/ |title=Совет Республики одобрил наказание за «пропаганду гомосексуальных отношений» |publisher=Gpress |date=2 красавіка 2026 |lang=ru |accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. Тое, што пачыналася як бюракратычная ацэнка мастацкай літаратуры, стала часткай паўнавартаснага карнага механізма. == Гл. таксама == * [[Спіс забароненых у Беларусі кніг]] * [[Цэнзура ў Беларусі]] * [[Пераслед ЛГБТК-супольнасці ў Беларусі (з 2020 года)]] == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Цэнзура ў Беларусі]] [[Катэгорыя:З'явіліся ў 2021 годзе]] [[Катэгорыя:Міністэрствы Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Правы ЛГБТ у Беларусі]] [[Катэгорыя:Палітычныя рэпрэсіі ў Беларусі]] 07yjmw83qe64jm2i4jubtwmll9pcgbr 5153669 5153668 2026-06-12T11:55:10Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 +[[Катэгорыя:2021 год у Беларусі]]; ±[[Катэгорыя:З'явіліся ў 2021 годзе]]→[[Катэгорыя:З’явіліся ў 2021 годзе]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5153669 wikitext text/x-wiki {{Орган выканаўчай улады |назва = Рэспубліканская камісія па правядзенні ацэнкі сімволікі, атрыбутыкі і інфармацыйнай прадукцыі |скарачэнне = |арыгінальная назва = {{lang-ru|Республиканская комиссия по проведению оценки символики, атрибутики, информационной продукции}} |арыгінальная назва1 = |арыгінальная назва2 = |краіна = {{Сцягафікацыя|Беларусь}} |юрысдыкцыя = |пячатка = |шырыня пячаткі = |подпіс пячаткі = |выява = |шырыня выявы = |подпіс выявы = |эмблема = |шырыня эмблемы = |подпіс эмблемы = |дата стварэння = 12 кастрычніка 2021 |папярэднік1 = |папярэднік2 = |папярэднік3 = |папярэднік4 = |папярэднік5 = |папярэднік6 = |дата скасавання = |пераемнік = |падпарадкаванне = [[Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь]] |штаб-кватэра = [[Мінск]] |region_code = |бюджэт = |імя міністра1 = |функцыя міністра1 = |імя міністра2 = |функцыя міністра2 = |імя міністра3 = |функцыя міністра3 = |імя міністра4 = |функцыя міністра4 = |імя міністра5 = |функцыя міністра5 = |імя міністра6 = |функцыя міністра6 = |імя міністра7 = |функцыя міністра7 = |імя главы1 = [[Лілія Станіславаўна Ананіч|Л. С. Ананіч]] |пасада главы1 = Старшыня |імя главы2 = [[Дзяніс Уладзіміравіч Язерскі|Дз. У. Язерскі]] |пасада главы2 = Намеснік старшыні |імя главы3 = [[Анастасія Валер'еўна Кудрэйка|А. В. Кудрэйка]] |пасада главы3 = Сакратарка |імя главы4 = |пасада главы4 = |імя главы5 = |пасада главы5 = |імя главы6 = |пасада главы6 = |імя главы7 = |пасада главы7 = |імя главы8 = |пасада главы8 = |імя главы9 = |пасада главы9 = |вышэйстаячае ведамства = [[Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь]] |супрацоўнікаў = 22 |падведамны орган1 = |падведамны орган2 = |падведамны орган3 = |падведамны орган4 = |падведамны орган5 = |падведамны орган6 = |падведамны орган7 = |падведамны орган8 = |падведамны орган9 = |дакумент1 = Пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 12 кастрычніка 2021 г. № 575 |дакумент2 = |дакумент3 = |дакумент4 = |дакумент5 = |дакумент6 = |сайт = |раздзел заўваг = |карта = |шырыня карты = |подпіс карты = }} '''Рэспубліка́нская камі́сія па правядзе́нні ацэ́нкі сімво́лікі, атрыбу́тыкі і інфармацы́йнай праду́кцыі''' ({{lang-ru|Республиканская комиссия по проведению оценки символики, атрибутики, информационной продукции}}) — міжадамасны дзяржаўны орган у [[Рэспубліка Беларусь|Беларусі]], створаны пры [[Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь|Міністэрстве інфармацыі]] для [[Экспертыза|экспертызы]] друкаваных выданняў, медыя і інтэрнэт-рэсурсаў на прадмет наяўнасці ў іх пагроз нацыянальным інтарэсам. Пачынаючы з 2024 года камісія стала галоўным інструментам масавай кніжнай [[Цэнзура ў Беларусі|цэнзуры]] ў краіне, ініцыяваўшы забарону больш за 250 гістарычных прац, твораў сусветнай мастацкай класікі, маладзёжнай літаратуры і коміксаў<ref name="nn_main">{{cite web|url=https://nashaniva.com/396663|title=Хто забараняе ў Беларусі кнігі — вось гэтыя 22 чалавекі|publisher=Наша Ніва|date=10 чэрвеня 2026|lang=be|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. == Гісторыя і функцыі == Рэспубліканская камісія была створана ў кастрычніку 2021 года ў адпаведнасці з пастановай [[Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь|Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь]] №&nbsp;575. Першапачаткова яе дзейнасць была сканцэнтравана на пошуку прыкмет «[[Экстрэмізм|экстрэмізму]]» і [[Рэабілітацыя нацызму|рэабілітацыі нацызму]] ў сродках масавай інфармацыі і інтэрнэце<ref name="res575">{{Артыкул |аўтар= |загаловак=Пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 12 кастрычніка 2021 г. № 575 «Аб мерах па супрацьдзеянні экстрэмізму і рэабілітацыі нацызму» |выданне=Нацыянальны прававы Інтэрнэт-партал Рэспублікі Беларусь |год=2021 |спасылка=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=C22100575&p1=1}}</ref>. Аднак у кастрычніку 2023 года пастановай урада №&nbsp;688 паўнамоцтвы структуры былі афіцыйна пашыраны на ацэнку друкаваных выданняў на прадмет наяўнасці матэрыялаў, «распаўсюд якіх здольны нанесці шкоду нацыянальным інтарэсам»<ref name="res688">{{Артыкул |аўтар= |загаловак=Пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 17 кастрычніка 2023 г. № 688 «Аб змяненні пастаноў Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь» |выданне=Нацыянальны прававы Інтэрнэт-партал Рэспублікі Беларусь |год=2023 |спасылка=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=C22300688&p1=1}}</ref>. Пры гэтым механізм забароны кніг праз камісію не патрабуе папярэдніх судовых рашэнняў. Міністэрства інфармацыі апісвае афіцыйныя крытэрыі, якімі кіруецца камісія пры адборы забароненых выданняў, як барацьбу з літаратурай, якая скажае гістарычную праўду і справядлівасць, прапагандуе нетрадыцыйныя сексуальныя адносіны, рэлігійную нецярпімасць, гвалт, жорсткасць і [[Парнаграфія|парнаграфію]], распальвае варожасць і нянавісць, папулярызуе нетрадыцыйныя для беларускага грамадства [[Субкультура|субкультуры]]. Таксама цэнзуры падлягаюць выданні пра [[Палавое выхаванне|палавое выхаванне]] дзяцей, здольныя аказаць негатыўны ўплыў на іх фізічнае і псіхічнае развіццё і сказіць уяўленне пра сапраўдныя сямейныя каштоўнасці<ref name="pozirk_list">{{cite web|url=https://pozirk.online/ru/news/132388/|title=В список запрещенной в Беларуси литературы попало издание о половом воспитании и еще 26 книг|publisher=Позірк|date=1 красавіка 2025|lang=ru|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. Механізм забароны дзейнічае наступным чынам: пасля таго як камісія выносіць экспертнае заключэнне аб «шкоднасці» кнігі, Міністэрства інфармацыі дадае яе ў спецыяльны адкрыты рэестр. Гандлёвыя сеткі і інтэрнэт-крамы абавязаныя неадкладна прыбраць гэтыя пазіцыі з продажу. У адваротным выпадку ўлады пазбаўляюць бізнес [[Ліцэнзія|ліцэнзіі]] на распаўсюд друкаванай прадукцыі<ref name="nn_main" />. == Склад камісіі == Склад камісіі зацвярджаецца [[Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь|Саветам Міністраў]]. Нягледзячы на тое, што склад перыядычна ратыруецца, агульная архітэктура органа і логіка яго фарміравання застаюцца нязменнымі: гэта спалучэнне чыноўнікаў, прадстаўнікоў сілавых структур і дзяржаўных навуковых устаноў. Апошняе маштабнае абнаўленне адбылося 25 мая 2026 года (пастанова №&nbsp;259), згодна з якім афіцыйны пайменны спіс склаў 22 чалавекі. Апроч таго, тая ж пастанова ўрада прама абавязвае ўключаць у склад камісіі ўпаўнаважаную службовую асобу [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|Камітэта дзяржаўнай бяспекі]] (КДБ), імя якой у дакуменце не называецца<ref name="res259">{{Артыкул |аўтар= |загаловак=Пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 25 мая 2026 г. № 259 «Аб прызначэнні прадстаўніка Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь і змяненні складаў калегіяльных фарміраванняў» |выданне=Нацыянальны прававы Інтэрнэт-партал Рэспублікі Беларусь |год=2026 |спасылка=}}</ref>. {| class="wikitable sortable" |+ Склад Рэспубліканскай камісіі (па стане на 25 мая 2026 года)<ref name="res259" /> ! Імя ! Пасада і ведамства ! У складзе камісіі |- | [[Лілія Станіславаўна Ананіч]] | Былая міністарка інфармацыі і экс-дэпутатка Палаты прадстаўнікоў. Старшыня камісіі | з 2021 года |- | [[Дзяніс Уладзіміравіч Язерскі]] | Намеснік міністра інфармацыі. Намеснік старшыні камісіі | з 2024 года |- | [[Анастасія Валер'еўна Кудрэйка]] | Кансультантка ўпраўлення выдавецкай і паліграфічнай дзейнасці Міністэрства інфармацыі. Сакратарка камісіі | з 2024 года |- | [[Ларыса Аркадзеўна Мяльгуй]] | Загадчыца сектара кантролю за заканадаўствам у СМІ Міністэрства інфармацыі | з 2021 года |- | [[Ігар Уладзіміравіч Луцкі]] | Старшыня праўлення тэлеканала «[[Агульнанацыянальнае тэлебачанне|АНТ]]», член [[Савет Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь|Савета Рэспублікі]] | з 2026 года |- | [[Рыгор Аляксеевіч Васілевіч]] | Загадчык кафедры канстытуцыйнага права [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|БДУ]], экс-старшыня Канстытуцыйнага суда | з 2023 года |- | [[Галіна Іванаўна Нікалаенка]] | Галоўны навуковы супрацоўнік лабараторыі гуманітарнай адукацыі Акадэміі адукацыі | з 2021 года |- | [[Людміла Анатолеўна Філіповіч]] | Начальніца цэнтра сацыяльнай, выхаваўчай і ідэалагічнай працы Акадэміі адукацыі | з 2026 года |- | [[Надзея Ігараўна Шышкіна]] | Загадчыца кафедры рэдакцыйна-выдавецкіх тэхналогій [[Беларускі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт|БДТУ]] | з 2026 года |- | [[Вольга Мікалаеўна Папко]] | Дырэктарка Цэнтра даследаванняў беларускай культуры [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|НАН Беларусі]] | з 2026 года |- | [[Мікалай Мікалаевіч Сухоцкі]] | Намеснік дырэктара Інстытута сацыялогіі НАН Беларусі | з 2023 года |- | [[Дзяніс Эдуардавіч Ільяшэвіч]] | Начальнік чацвёртага аддзела чацвёртага ўпраўлення [[Галоўнае ўпраўленне па барацьбе з арганізаванай злачыннасцю і карупцыяй|ГУБАЗіК МУС]] | з 2024 года |- | [[Арцём Аляксандравіч Шкробат]] | Начальнік чацвёртага аддзела трэцяга ўпраўлення ГУБАЗіК МУС | з 2023 года |- | [[Сяргей Васілевіч Кабаковіч]] | Начальнік аддзела інфармацыі і сувязі з грамадскасцю [[Следчы камітэт Рэспублікі Беларусь|Следчага камітэта]] | з 2021 года |- | [[Максім Віктаравіч Літвінскі]] | Намеснік начальніка ўпраўлення ідэалагічнай працы [[Дзяржаўны памежны камітэт Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнага памежнага камітэта]] | з 2022 года |- | [[Мікалай Яўгенавіч Бельскіх]] | Начальнік кафедры сацыяльна-гуманітарных дысцыплін Інстытута памежнай службы | з 2023 года |- | [[Юрый Мікалаевіч Дырман]] | Начальнік аддзела мытных расследаванняў [[Дзяржаўны мытны камітэт Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнага мытнага камітэта]] | з 2023 года |- | [[Уладзімір Мацвеевіч Макараў]] | Прафесар кафедры ідэалагічнай працы і сацыяльных навук [[Ваенная акадэмія Рэспублікі Беларусь|Ваеннай акадэміі]], экс-прэс-сакратар Мінабароны | з 2023 года |- | [[Сяргей Уладзіміравіч Глазырын]] | Палкоўнік, начальнік аддзела ідэалагічнай працы Ваеннай акадэміі | з 2023 года |- | [[Аляксандр Мікалаевіч Гараднічэнка]] | Начальнік цыкла кафедры ідэалагічнай працы Ваеннай акадэміі | з 2023 года |- | [[Юлія Аляксандраўна Яроцкая]] | Загадчыца лабараторыі мастацтвазнаўчых даследаванняў [[Дзяржаўны камітэт судовых экспертыз Рэспублікі Беларусь|Дзяржкамітэта судовых экспертыз]] | з 2022 года |- | ''Неназваная асоба'' | Упаўнаважаная службовая асоба [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|КДБ]] | з 2023 года |} === Эвалюцыя складу і кіраўніцтва === Узначальвае камісію былая міністарка інфармацыі [[Лілія Станіславаўна Ананіч|Лілія Ананіч]], імя якой шчыльна асацыюецца з блакіроўкай незалежных сайтаў<ref name="nn_main" />. Намеснікам старшыні і галоўным публічным спікерам камісіі з'яўляецца [[Дзяніс Уладзіміравіч Язерскі|Дзяніс Язерскі]]. Ён мае тэхнічную адукацыю і пачынаў працоўны шлях таваразнаўцам на гомельскім фанера-запалкавым камбінаце, пасля чаго будаваў кар'еру па ідэалагічнай лініі. Тлумачачы матывы кніжнай цэнзуры ў 2025 годзе, Язерскі называў літаратуру заходніх аўтараў «шлакам», які ўтрымлівае прапаганду амаральных рэчаў, чужых беларускаму ладу<ref>{{cite web|url=https://parniplus.com/news/video-amoralnaya-propaganda-lgbt-v-belarusi-zamministra-otchitalsya-o-zaprete-knig/|title=Аморальная пропаганда ЛГБТ: в Беларуси замминистра отчитался о запрете книг|publisher=ParniPlus|date=13 сакавіка 2025|lang=ru|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. Пазней ён акрэсліў стратэгічную логіку ведамства наступным чынам<ref name="yezersky_belta">{{cite web|url=https://belta.by/society/view/bolee-170-knig-vhodjat-v-spisok-literatury-sposobnoj-nanesti-vred-natsionalnym-interesam-belarusi-744303-2025/|title=Более 170 книг входят в список литературы, способной нанести вред национальным интересам Беларуси|publisher=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва|БЕЛТА]]|date=21 кастрычніка 2025|lang=ru|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>: {{цытата|У гэты спіс уключаныя 173 кнігі, з іх 99% — кнігі, якія папулярызуюць ЛГБТ-парадак, нетрадыцыйныя сэксуальныя адносіны, змену полу, жорсткасць і гэтак далей. <…> Моладзь гэта ўсё ўбірае. Нам яшчэ са шмат чым давядзецца сутыкацца. Мы павінны абмяжоўваць, у тым ліку з дапамогай забаронаў, сваё грамадства і моладзь ад згубнага ўплыву, які нацэлены перш за ўсё на тое, каб не было ў нас працягу, каб мы як мага хутчэй зніклі і вызвалілі месца для тых, хто прагне гэтага. Вядома, гэтага дапусціць нельга.}} Адметнай асаблівасцю Рэспубліканскай камісіі з'яўляецца яе татальная мілітарызацыя. Амаль палова складу (11 чалавек з 23) — гэта кадравыя афіцэры спецслужбаў, аператыўнікі, мытнікі, памежнікі і ваенныя ідэолагі. Вызначаць, якія кнігі скажаюць гістарычную праўду ці наносяць шкоду нацыянальным інтарэсам, даручана супрацоўнікам [[Галоўнае ўпраўленне па барацьбе з арганізаванай злачыннасцю і карупцыяй|ГУБАЗіК МУС]], [[Следчы камітэт Рэспублікі Беларусь|Следчага камітэта]] і [[Дзяржаўны памежны камітэт Рэспублікі Беларусь|Дзяржпамежкамітэта]]. Прадстаўнік апошняга, [[Максім Віктаравіч Літвінскі|Максім Літвінскі]], запамінальна каментаваў абвінавачванні ў пашкоджанні беларускімі памежнікамі плота на мяжы з Польшчай наступным чынам<ref name="litvinsky">{{cite web|url=https://news.zerkalo.io/economics/45661.html|title=Замначальника ГПК в прямом эфире спросили, повреждают ли наши пограничники польский забор на границе. Вот что он ответил|publisher=[[Zerkalo.io]]|date=7 жніўня 2023|lang=ru|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>: {{цытата|Ну, вы ведаеце, гэта… Пф-ф-ф… Такія інсінуацыі… Таму што… Ну… Дзесьці трэба ім павестку інфармацыйную, дзесьці свае пытанні вырашыць… Э-э-э, палітычныя… Таму там напярэдадні выбараў… Таму вось такая вось спроба нагнятаць…}} Прыкметны блок у камісіі складаюць ваенныя прапагандысты. Сярод іх вылучаецца прафесар [[Уладзімір Мацвеевіч Макараў|Уладзімір Макараў]], былы прэс-сакратар Мінабароны. У 2017 годзе ён называў грамадзян, якія прасілі не праводзіць вайсковыя парады ў межах горада, ідэйнымі нашчадкамі [[Вільгельм Кубэ|Вільгельма фон Кубэ]]<ref name="makarov_kube">{{cite web|url=https://nashaniva.com/193044|title=Мінабароны: Супраць парадаў выступаюць ідэйныя нашчадкі Кубэ|publisher=Наша Ніва|date=26 чэрвеня 2017|lang=be|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. У 2020 годзе, абараняючы публікацыю ў ваеннай прэсе аб тым, што масавыя расстрэлы ў [[Курапаты|Курапатах]] нібыта праводзілі нямецкія акупанты, Макараў заяўляў журналістам: «Вашы пазіцыі — гэта самы сапраўдны [[Таталітарызм|таталітарызм]], вы не прыслухоўваецеся да альтэрнатыўнага меркавання. Прыслухайцеся, падумайце, калі ласка»<ref name="makarov_nn">{{cite web|url=https://nashaniva.com/248797|title=Газета Мінабароны апублікавала артыкул пра тое, што ў Курапатах расстрэльвалі немцы. Вось што адказвае Макараў|publisher=Наша Ніва|date=27 сакавіка 2020|lang=be|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. Каб надаць працэсу цэнзуры легітымнасць, у камісію ўключаны цывільныя чыноўнікі і навукоўцы. Сенатар і кіраўнік тэлеканала АНТ [[Ігар Уладзіміравіч Луцкі|Ігар Луцкі]] адкрыта звязвае пытанні культуры з геапалітыкай, заяўляючы, што іншаагенты і [[ЛГБТ]]-каштоўнасці ледзь не прывялі Грузію да канфлікту<ref name="lutsky_sb">{{cite web|url=https://www.sb.by/articles/lutskiy-obyasnil-pochemu-belarusi-vazhno-sokhranit-traditsionnye-tsennosti.html|title=Луцкий объяснил, почему Беларуси важно сохранить традиционные ценности|publisher=[[СБ. Беларусь сегодня]]|date=23 кастрычніка 2024|lang=ru|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. Пры гэтым склад камісіі паслядоўна зачышчаўся ад профільных гуманітарыяў: калі раней у ім прысутнічалі намеснік дырэктара Інстытута філасофіі [[Андрэй Юр'евіч Дудчык|Андрэй Дудчык]] і дырэктар Інстытута гісторыі НАН [[Вадзім Леанідавіч Лакіза|Вадзім Лакіза]], то пазней яны былі выключаны<ref name="res688" />. Аналагічна ў 2023 годзе сацыёлага [[Дзмітрый Канстанцінавіч Бязнюк|Дзмітрыя Бязнюка]] замянілі на [[Мікалай Мікалаевіч Сухоцкі|Мікалай Сухоцкага]], чыя папярэдняя кар'ера была звязана з працай у Інфармацыйна-аналітычным цэнтры пры Адміністрацыі прэзідэнта і [[Беларускі інстытут стратэгічных даследаванняў|Беларускім інстытуце стратэгічных даследаванняў (БІСД)]], якія абслугоўваюць ідэалагічныя патрэбы ўладаў<ref name="res688" />. Месца прадстаўніка Акадэміі навук займаў [[Аляксандр Іванавіч Лакотка|Аляксандр Лакотка]], якога ў 2026 годзе замяніла [[Вольга Мікалаеўна Папко|Вольга Папко]]. == Кніжная цэнзура == {{Асноўны артыкул|Спіс забароненых у Беларусі кніг}} Першымі мішэнямі Рэспубліканскай камісіі сталі гістарычныя даследаванні. У лістападзе 2024 года з продажу былі вынятыя «[[Нарыс гісторыі Беларусі (1795–2002)|Нарыс гісторыі Беларусі]]» гісторыка [[Захар Васілевіч Шыбека|Захара Шыбекі]], «[[Таямніцы беларускай гісторыі]]» [[Вадзім Уладзіміравіч Дзеружынскі|Вадзіма Дзеружынскага]] і зборнік твораў [[Кастусь Цвірка|Кастуся Цвіркі]]<ref name="nn_22_nov">{{cite web|url=https://nashaniva.com/355834|title=У Беларусі забаранілі маркіза дэ Сада і гісторыю Беларусі|publisher=Наша Ніва|date=22 лістапада 2024|lang=be|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. Далей цэнзары ўзяліся за замежных аўтараў, уключыўшы ў рэестр фундаментальныя працы амерыкана-брытанскай даследчыцы [[Эн Эплбаўм]] «[[ГУЛАГ (кніга)|ГУЛАГ]]» і «[[Жалезная заслона. Падаўленне Усходняй Еўропы|Жалезная заслона. Падаўленне Усходняй Еўропы]]»<ref name="pozirk_list" />. Пазней спіс папоўніўся кнігай польскай даследчыцы [[Дарота Міхалюк|Дароты Міхалюк]] «[[Беларуская Народная Рэспубліка 1918—1920 гг.: ля вытокаў беларускай дзяржаўнасці]]», якую забаранілі па ініцыятыве пракуратуры Горацкага раёна за неадпаведнасць дырэктыве Аляксандра Лукашэнкі аб дзяржаўнай ідэалогіі<ref name="nn_main" />. Аднак самы масіўны блок забароненай літаратуры звязаны з тэмай чалавечай сексуальнасці. Пасля таго як у 2024 годзе Міністэрства культуры фактычна прыраўняла любую дэманстрацыю гомасексуальнасці і трансгендарнасці да парнаграфіі, пад нож пайшла сусветная мастацкая класіка. Шкоднымі для Беларусі прызналі творчасць амерыканскага класіка [[Джэймс Болдуін|Джэймса Болдуіна]] і яго раман «[[Пакой Джавані]]» (1956), кнігі брытанскага пісьменніка [[Крыстафер Ішэрвуд|Крыстафера Ішэрвуда]] («[[Адзінокі мужчына]]», «[[Бывай, Берлін]]»), раман [[Майкл Канінгем|Майкла Канінгема]] «[[Дом на краю свету]]», а таксама аўтабіяграфічны твор [[Элізабэт Вурцэль|Элізабэт Вурцэль]] «[[Нацыя празака]]» і «[[Калыханка (раман Паланюка)|Калыханку]]» [[Чак Паланюк|Чака Паланюка]]<ref name="pozirk_list" />. Ахвярамі цэнзуры сталі і самыя гучныя літаратурныя хіты апошніх гадоў. Камісія забараніла распаўсюд рамана [[Дэвід Мітчэл|Дэвіда Мітчэла]] «[[Воблачны атлас]]», міжнародны бэстсэлер [[Мадлен Мілер|Мадлен Мілер]] «[[Песня Ахіла]]», кнігі [[Ханья Янагіхара|Ханьі Янагіхары]] і [[Донна Тарт|Донны Тарт]], а таксама аўтабіяграфію [[Гарард Конлі|Гарарда Конлі]] «[[Сцёрты хлопчык]]», якая расказвае пра жахі канверсійнай тэрапіі<ref name="pozirk_list" />. Пошук крамолы даходзіць да таго, што дзяржава забараніла класічную гатычную аповесць ірландскага пісьменніка [[Джозеф Шэрыдан Ле Фаню|Джозефа Шэрыдана Ле Фаню]] «[[Карміла]]», выдадзеную ў 1872 годзе, толькі таму, што яна ўтрымлівае вобраз вампіркі-лесбіянкі<ref>{{cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Carmilla|title=Carmilla|publisher=Wikipedia|lang=en|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. Асобны масіў забароненага склала сусветная контркультура. Дзякуючы камісіі ў Беларусі нельга легальна набыць культавы раман [[Хантэр Стоктан Томпсан|Хантэра С.&nbsp;Томпсана]] «[[Страх і нянавісць у Лас-Вегасе]]», «[[Голы сняданак]]» [[Уільям Сьюард Берауз|Уільяма Бероўза]] і «[[На іголцы (раман)|На іголцы]]» [[Ірвін Уэлш|Ірвіна Уэлша]]. У гэтую ж кампанію трапілі творы сучасных расійскіх аўтараў: «[[Лямпа Мафусаіла, або Крайняя бітва чэкістаў з масонамі|Лямпа Мафусаіла]]» [[Віктар Алегавіч Пялевін|Віктара Пялевіна]] і антыўтопіі «[[Дзень апрычніка]]» і «[[Цукровы Крэмль]]» [[Уладзімір Георгіевіч Сарокін|Уладзіміра Сарокіна]]. Для таго каб трапіць у спіс, кнізе не абавязкова быць маніфестам. Дзяржаўныя эксперты літаральна вышукваюць згадкі нетрадыцыйных адносін, нават калі яны з'яўляюцца толькі фонам. Забароненымі аказваюцца малавядомыя любоўныя раманы, дэтэктывы, увесь пласт папулярных японскіх коміксаў (серыі мангі «[[Такійскі гуль]]», «[[Магічная бітва]]») і кітайскіх фэнтэзі-навэл. Пад забарону патрапіў таксама дзіцячы навук-поп па палавым выхаванні і творчыя блакноты. Часам пошук дэструктыву даходзіць да абсурду: камісія афіцыйна забараніла навукова-папулярную кнігу брытанскага заолага [[Люсі Кук|Люсі Кук]] «Сучкі. Сэкс, эвалюцыя і фемінізм у жыцці самак жывёл», верагодна, адрэагаваўшы выключна на правакацыйныя словы на вокладцы<ref name="nn_22_nov" />. Блакнот для малявання [[Керы Сміт|Керы Сміт]] «Знішчы мяне ўсюды!» быў забаронены за прапанову праткнуць старонку алоўкам. Дзейнасць камісіі адбываецца ў кантэксце шырокай дзяржаўнай кампаніі супраць ЛГБТ-супольнасці. Прыраўняўшы «нетрадыцыйныя адносіны» да парнаграфіі, Міністэрства культуры дало сілавікам інструмент для рэальнага пераследу. Ужо ўвосень 2024 года пачаліся адрасныя затрыманні з распачынаннем крымінальных спраў за распаўсюд парнаграфіі па артыкуле 343 [[Крымінальны кодэкс Рэспублікі Беларусь|КК РБ]]<ref name="tg_house_2024">{{cite web |url=https://tbelarus.com/post/the-monitoring-of-repression-2024 |title=Мониторинг репрессий и дискриминации в отношении ЛГБТК+ сообщества Беларуси в 2024 году |publisher=TG House |date=28 студзеня 2025 |lang=ru |accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. З пачатку 2026 года набылі моц папраўкі ў закон «Аб правах дзіцяці», а 2 красавіка 2026 года ў [[Кодэкс Рэспублікі Беларусь аб адміністрацыйных правапарушэннях|Кодэкс аб адміністрацыйных правапарушэннях]] (КаАП) быў уведзены новы артыкул 19.16, які прадугледжвае гіганцкія штрафы і адміністрацыйны арышт за нейтральнае ці пазітыўнае асвятленне квір-тэматыкі<ref name="gpress_2_april_2026">{{cite web |url=https://gpress.info/2026/04/02/sovet-respubliki-nakazanie-za-propagandu-gomoseksualnyh-otnosheniy/ |title=Совет Республики одобрил наказание за «пропаганду гомосексуальных отношений» |publisher=Gpress |date=2 красавіка 2026 |lang=ru |accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. Тое, што пачыналася як бюракратычная ацэнка мастацкай літаратуры, стала часткай паўнавартаснага карнага механізма. == Гл. таксама == * [[Спіс забароненых у Беларусі кніг]] * [[Цэнзура ў Беларусі]] * [[Пераслед ЛГБТК-супольнасці ў Беларусі (з 2020 года)]] == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Цэнзура ў Беларусі]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 2021 годзе]] [[Катэгорыя:Міністэрствы Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Правы ЛГБТ у Беларусі]] [[Катэгорыя:Палітычныя рэпрэсіі ў Беларусі]] [[Катэгорыя:2021 год у Беларусі]] 4qhunits4z2fjiespgwp9afkfyzrfwd 5153670 5153669 2026-06-12T11:55:27Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 выдалена [[Катэгорыя:Міністэрствы Рэспублікі Беларусь]]; дададзена [[Катэгорыя:Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5153670 wikitext text/x-wiki {{Орган выканаўчай улады |назва = Рэспубліканская камісія па правядзенні ацэнкі сімволікі, атрыбутыкі і інфармацыйнай прадукцыі |скарачэнне = |арыгінальная назва = {{lang-ru|Республиканская комиссия по проведению оценки символики, атрибутики, информационной продукции}} |арыгінальная назва1 = |арыгінальная назва2 = |краіна = {{Сцягафікацыя|Беларусь}} |юрысдыкцыя = |пячатка = |шырыня пячаткі = |подпіс пячаткі = |выява = |шырыня выявы = |подпіс выявы = |эмблема = |шырыня эмблемы = |подпіс эмблемы = |дата стварэння = 12 кастрычніка 2021 |папярэднік1 = |папярэднік2 = |папярэднік3 = |папярэднік4 = |папярэднік5 = |папярэднік6 = |дата скасавання = |пераемнік = |падпарадкаванне = [[Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь]] |штаб-кватэра = [[Мінск]] |region_code = |бюджэт = |імя міністра1 = |функцыя міністра1 = |імя міністра2 = |функцыя міністра2 = |імя міністра3 = |функцыя міністра3 = |імя міністра4 = |функцыя міністра4 = |імя міністра5 = |функцыя міністра5 = |імя міністра6 = |функцыя міністра6 = |імя міністра7 = |функцыя міністра7 = |імя главы1 = [[Лілія Станіславаўна Ананіч|Л. С. Ананіч]] |пасада главы1 = Старшыня |імя главы2 = [[Дзяніс Уладзіміравіч Язерскі|Дз. У. Язерскі]] |пасада главы2 = Намеснік старшыні |імя главы3 = [[Анастасія Валер'еўна Кудрэйка|А. В. Кудрэйка]] |пасада главы3 = Сакратарка |імя главы4 = |пасада главы4 = |імя главы5 = |пасада главы5 = |імя главы6 = |пасада главы6 = |імя главы7 = |пасада главы7 = |імя главы8 = |пасада главы8 = |імя главы9 = |пасада главы9 = |вышэйстаячае ведамства = [[Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь]] |супрацоўнікаў = 22 |падведамны орган1 = |падведамны орган2 = |падведамны орган3 = |падведамны орган4 = |падведамны орган5 = |падведамны орган6 = |падведамны орган7 = |падведамны орган8 = |падведамны орган9 = |дакумент1 = Пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 12 кастрычніка 2021 г. № 575 |дакумент2 = |дакумент3 = |дакумент4 = |дакумент5 = |дакумент6 = |сайт = |раздзел заўваг = |карта = |шырыня карты = |подпіс карты = }} '''Рэспубліка́нская камі́сія па правядзе́нні ацэ́нкі сімво́лікі, атрыбу́тыкі і інфармацы́йнай праду́кцыі''' ({{lang-ru|Республиканская комиссия по проведению оценки символики, атрибутики, информационной продукции}}) — міжадамасны дзяржаўны орган у [[Рэспубліка Беларусь|Беларусі]], створаны пры [[Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь|Міністэрстве інфармацыі]] для [[Экспертыза|экспертызы]] друкаваных выданняў, медыя і інтэрнэт-рэсурсаў на прадмет наяўнасці ў іх пагроз нацыянальным інтарэсам. Пачынаючы з 2024 года камісія стала галоўным інструментам масавай кніжнай [[Цэнзура ў Беларусі|цэнзуры]] ў краіне, ініцыяваўшы забарону больш за 250 гістарычных прац, твораў сусветнай мастацкай класікі, маладзёжнай літаратуры і коміксаў<ref name="nn_main">{{cite web|url=https://nashaniva.com/396663|title=Хто забараняе ў Беларусі кнігі — вось гэтыя 22 чалавекі|publisher=Наша Ніва|date=10 чэрвеня 2026|lang=be|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. == Гісторыя і функцыі == Рэспубліканская камісія была створана ў кастрычніку 2021 года ў адпаведнасці з пастановай [[Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь|Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь]] №&nbsp;575. Першапачаткова яе дзейнасць была сканцэнтравана на пошуку прыкмет «[[Экстрэмізм|экстрэмізму]]» і [[Рэабілітацыя нацызму|рэабілітацыі нацызму]] ў сродках масавай інфармацыі і інтэрнэце<ref name="res575">{{Артыкул |аўтар= |загаловак=Пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 12 кастрычніка 2021 г. № 575 «Аб мерах па супрацьдзеянні экстрэмізму і рэабілітацыі нацызму» |выданне=Нацыянальны прававы Інтэрнэт-партал Рэспублікі Беларусь |год=2021 |спасылка=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=C22100575&p1=1}}</ref>. Аднак у кастрычніку 2023 года пастановай урада №&nbsp;688 паўнамоцтвы структуры былі афіцыйна пашыраны на ацэнку друкаваных выданняў на прадмет наяўнасці матэрыялаў, «распаўсюд якіх здольны нанесці шкоду нацыянальным інтарэсам»<ref name="res688">{{Артыкул |аўтар= |загаловак=Пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 17 кастрычніка 2023 г. № 688 «Аб змяненні пастаноў Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь» |выданне=Нацыянальны прававы Інтэрнэт-партал Рэспублікі Беларусь |год=2023 |спасылка=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=C22300688&p1=1}}</ref>. Пры гэтым механізм забароны кніг праз камісію не патрабуе папярэдніх судовых рашэнняў. Міністэрства інфармацыі апісвае афіцыйныя крытэрыі, якімі кіруецца камісія пры адборы забароненых выданняў, як барацьбу з літаратурай, якая скажае гістарычную праўду і справядлівасць, прапагандуе нетрадыцыйныя сексуальныя адносіны, рэлігійную нецярпімасць, гвалт, жорсткасць і [[Парнаграфія|парнаграфію]], распальвае варожасць і нянавісць, папулярызуе нетрадыцыйныя для беларускага грамадства [[Субкультура|субкультуры]]. Таксама цэнзуры падлягаюць выданні пра [[Палавое выхаванне|палавое выхаванне]] дзяцей, здольныя аказаць негатыўны ўплыў на іх фізічнае і псіхічнае развіццё і сказіць уяўленне пра сапраўдныя сямейныя каштоўнасці<ref name="pozirk_list">{{cite web|url=https://pozirk.online/ru/news/132388/|title=В список запрещенной в Беларуси литературы попало издание о половом воспитании и еще 26 книг|publisher=Позірк|date=1 красавіка 2025|lang=ru|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. Механізм забароны дзейнічае наступным чынам: пасля таго як камісія выносіць экспертнае заключэнне аб «шкоднасці» кнігі, Міністэрства інфармацыі дадае яе ў спецыяльны адкрыты рэестр. Гандлёвыя сеткі і інтэрнэт-крамы абавязаныя неадкладна прыбраць гэтыя пазіцыі з продажу. У адваротным выпадку ўлады пазбаўляюць бізнес [[Ліцэнзія|ліцэнзіі]] на распаўсюд друкаванай прадукцыі<ref name="nn_main" />. == Склад камісіі == Склад камісіі зацвярджаецца [[Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь|Саветам Міністраў]]. Нягледзячы на тое, што склад перыядычна ратыруецца, агульная архітэктура органа і логіка яго фарміравання застаюцца нязменнымі: гэта спалучэнне чыноўнікаў, прадстаўнікоў сілавых структур і дзяржаўных навуковых устаноў. Апошняе маштабнае абнаўленне адбылося 25 мая 2026 года (пастанова №&nbsp;259), згодна з якім афіцыйны пайменны спіс склаў 22 чалавекі. Апроч таго, тая ж пастанова ўрада прама абавязвае ўключаць у склад камісіі ўпаўнаважаную службовую асобу [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|Камітэта дзяржаўнай бяспекі]] (КДБ), імя якой у дакуменце не называецца<ref name="res259">{{Артыкул |аўтар= |загаловак=Пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 25 мая 2026 г. № 259 «Аб прызначэнні прадстаўніка Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь і змяненні складаў калегіяльных фарміраванняў» |выданне=Нацыянальны прававы Інтэрнэт-партал Рэспублікі Беларусь |год=2026 |спасылка=}}</ref>. {| class="wikitable sortable" |+ Склад Рэспубліканскай камісіі (па стане на 25 мая 2026 года)<ref name="res259" /> ! Імя ! Пасада і ведамства ! У складзе камісіі |- | [[Лілія Станіславаўна Ананіч]] | Былая міністарка інфармацыі і экс-дэпутатка Палаты прадстаўнікоў. Старшыня камісіі | з 2021 года |- | [[Дзяніс Уладзіміравіч Язерскі]] | Намеснік міністра інфармацыі. Намеснік старшыні камісіі | з 2024 года |- | [[Анастасія Валер'еўна Кудрэйка]] | Кансультантка ўпраўлення выдавецкай і паліграфічнай дзейнасці Міністэрства інфармацыі. Сакратарка камісіі | з 2024 года |- | [[Ларыса Аркадзеўна Мяльгуй]] | Загадчыца сектара кантролю за заканадаўствам у СМІ Міністэрства інфармацыі | з 2021 года |- | [[Ігар Уладзіміравіч Луцкі]] | Старшыня праўлення тэлеканала «[[Агульнанацыянальнае тэлебачанне|АНТ]]», член [[Савет Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь|Савета Рэспублікі]] | з 2026 года |- | [[Рыгор Аляксеевіч Васілевіч]] | Загадчык кафедры канстытуцыйнага права [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|БДУ]], экс-старшыня Канстытуцыйнага суда | з 2023 года |- | [[Галіна Іванаўна Нікалаенка]] | Галоўны навуковы супрацоўнік лабараторыі гуманітарнай адукацыі Акадэміі адукацыі | з 2021 года |- | [[Людміла Анатолеўна Філіповіч]] | Начальніца цэнтра сацыяльнай, выхаваўчай і ідэалагічнай працы Акадэміі адукацыі | з 2026 года |- | [[Надзея Ігараўна Шышкіна]] | Загадчыца кафедры рэдакцыйна-выдавецкіх тэхналогій [[Беларускі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт|БДТУ]] | з 2026 года |- | [[Вольга Мікалаеўна Папко]] | Дырэктарка Цэнтра даследаванняў беларускай культуры [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|НАН Беларусі]] | з 2026 года |- | [[Мікалай Мікалаевіч Сухоцкі]] | Намеснік дырэктара Інстытута сацыялогіі НАН Беларусі | з 2023 года |- | [[Дзяніс Эдуардавіч Ільяшэвіч]] | Начальнік чацвёртага аддзела чацвёртага ўпраўлення [[Галоўнае ўпраўленне па барацьбе з арганізаванай злачыннасцю і карупцыяй|ГУБАЗіК МУС]] | з 2024 года |- | [[Арцём Аляксандравіч Шкробат]] | Начальнік чацвёртага аддзела трэцяга ўпраўлення ГУБАЗіК МУС | з 2023 года |- | [[Сяргей Васілевіч Кабаковіч]] | Начальнік аддзела інфармацыі і сувязі з грамадскасцю [[Следчы камітэт Рэспублікі Беларусь|Следчага камітэта]] | з 2021 года |- | [[Максім Віктаравіч Літвінскі]] | Намеснік начальніка ўпраўлення ідэалагічнай працы [[Дзяржаўны памежны камітэт Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнага памежнага камітэта]] | з 2022 года |- | [[Мікалай Яўгенавіч Бельскіх]] | Начальнік кафедры сацыяльна-гуманітарных дысцыплін Інстытута памежнай службы | з 2023 года |- | [[Юрый Мікалаевіч Дырман]] | Начальнік аддзела мытных расследаванняў [[Дзяржаўны мытны камітэт Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнага мытнага камітэта]] | з 2023 года |- | [[Уладзімір Мацвеевіч Макараў]] | Прафесар кафедры ідэалагічнай працы і сацыяльных навук [[Ваенная акадэмія Рэспублікі Беларусь|Ваеннай акадэміі]], экс-прэс-сакратар Мінабароны | з 2023 года |- | [[Сяргей Уладзіміравіч Глазырын]] | Палкоўнік, начальнік аддзела ідэалагічнай працы Ваеннай акадэміі | з 2023 года |- | [[Аляксандр Мікалаевіч Гараднічэнка]] | Начальнік цыкла кафедры ідэалагічнай працы Ваеннай акадэміі | з 2023 года |- | [[Юлія Аляксандраўна Яроцкая]] | Загадчыца лабараторыі мастацтвазнаўчых даследаванняў [[Дзяржаўны камітэт судовых экспертыз Рэспублікі Беларусь|Дзяржкамітэта судовых экспертыз]] | з 2022 года |- | ''Неназваная асоба'' | Упаўнаважаная службовая асоба [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|КДБ]] | з 2023 года |} === Эвалюцыя складу і кіраўніцтва === Узначальвае камісію былая міністарка інфармацыі [[Лілія Станіславаўна Ананіч|Лілія Ананіч]], імя якой шчыльна асацыюецца з блакіроўкай незалежных сайтаў<ref name="nn_main" />. Намеснікам старшыні і галоўным публічным спікерам камісіі з'яўляецца [[Дзяніс Уладзіміравіч Язерскі|Дзяніс Язерскі]]. Ён мае тэхнічную адукацыю і пачынаў працоўны шлях таваразнаўцам на гомельскім фанера-запалкавым камбінаце, пасля чаго будаваў кар'еру па ідэалагічнай лініі. Тлумачачы матывы кніжнай цэнзуры ў 2025 годзе, Язерскі называў літаратуру заходніх аўтараў «шлакам», які ўтрымлівае прапаганду амаральных рэчаў, чужых беларускаму ладу<ref>{{cite web|url=https://parniplus.com/news/video-amoralnaya-propaganda-lgbt-v-belarusi-zamministra-otchitalsya-o-zaprete-knig/|title=Аморальная пропаганда ЛГБТ: в Беларуси замминистра отчитался о запрете книг|publisher=ParniPlus|date=13 сакавіка 2025|lang=ru|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. Пазней ён акрэсліў стратэгічную логіку ведамства наступным чынам<ref name="yezersky_belta">{{cite web|url=https://belta.by/society/view/bolee-170-knig-vhodjat-v-spisok-literatury-sposobnoj-nanesti-vred-natsionalnym-interesam-belarusi-744303-2025/|title=Более 170 книг входят в список литературы, способной нанести вред национальным интересам Беларуси|publisher=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва|БЕЛТА]]|date=21 кастрычніка 2025|lang=ru|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>: {{цытата|У гэты спіс уключаныя 173 кнігі, з іх 99% — кнігі, якія папулярызуюць ЛГБТ-парадак, нетрадыцыйныя сэксуальныя адносіны, змену полу, жорсткасць і гэтак далей. <…> Моладзь гэта ўсё ўбірае. Нам яшчэ са шмат чым давядзецца сутыкацца. Мы павінны абмяжоўваць, у тым ліку з дапамогай забаронаў, сваё грамадства і моладзь ад згубнага ўплыву, які нацэлены перш за ўсё на тое, каб не было ў нас працягу, каб мы як мага хутчэй зніклі і вызвалілі месца для тых, хто прагне гэтага. Вядома, гэтага дапусціць нельга.}} Адметнай асаблівасцю Рэспубліканскай камісіі з'яўляецца яе татальная мілітарызацыя. Амаль палова складу (11 чалавек з 23) — гэта кадравыя афіцэры спецслужбаў, аператыўнікі, мытнікі, памежнікі і ваенныя ідэолагі. Вызначаць, якія кнігі скажаюць гістарычную праўду ці наносяць шкоду нацыянальным інтарэсам, даручана супрацоўнікам [[Галоўнае ўпраўленне па барацьбе з арганізаванай злачыннасцю і карупцыяй|ГУБАЗіК МУС]], [[Следчы камітэт Рэспублікі Беларусь|Следчага камітэта]] і [[Дзяржаўны памежны камітэт Рэспублікі Беларусь|Дзяржпамежкамітэта]]. Прадстаўнік апошняга, [[Максім Віктаравіч Літвінскі|Максім Літвінскі]], запамінальна каментаваў абвінавачванні ў пашкоджанні беларускімі памежнікамі плота на мяжы з Польшчай наступным чынам<ref name="litvinsky">{{cite web|url=https://news.zerkalo.io/economics/45661.html|title=Замначальника ГПК в прямом эфире спросили, повреждают ли наши пограничники польский забор на границе. Вот что он ответил|publisher=[[Zerkalo.io]]|date=7 жніўня 2023|lang=ru|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>: {{цытата|Ну, вы ведаеце, гэта… Пф-ф-ф… Такія інсінуацыі… Таму што… Ну… Дзесьці трэба ім павестку інфармацыйную, дзесьці свае пытанні вырашыць… Э-э-э, палітычныя… Таму там напярэдадні выбараў… Таму вось такая вось спроба нагнятаць…}} Прыкметны блок у камісіі складаюць ваенныя прапагандысты. Сярод іх вылучаецца прафесар [[Уладзімір Мацвеевіч Макараў|Уладзімір Макараў]], былы прэс-сакратар Мінабароны. У 2017 годзе ён называў грамадзян, якія прасілі не праводзіць вайсковыя парады ў межах горада, ідэйнымі нашчадкамі [[Вільгельм Кубэ|Вільгельма фон Кубэ]]<ref name="makarov_kube">{{cite web|url=https://nashaniva.com/193044|title=Мінабароны: Супраць парадаў выступаюць ідэйныя нашчадкі Кубэ|publisher=Наша Ніва|date=26 чэрвеня 2017|lang=be|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. У 2020 годзе, абараняючы публікацыю ў ваеннай прэсе аб тым, што масавыя расстрэлы ў [[Курапаты|Курапатах]] нібыта праводзілі нямецкія акупанты, Макараў заяўляў журналістам: «Вашы пазіцыі — гэта самы сапраўдны [[Таталітарызм|таталітарызм]], вы не прыслухоўваецеся да альтэрнатыўнага меркавання. Прыслухайцеся, падумайце, калі ласка»<ref name="makarov_nn">{{cite web|url=https://nashaniva.com/248797|title=Газета Мінабароны апублікавала артыкул пра тое, што ў Курапатах расстрэльвалі немцы. Вось што адказвае Макараў|publisher=Наша Ніва|date=27 сакавіка 2020|lang=be|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. Каб надаць працэсу цэнзуры легітымнасць, у камісію ўключаны цывільныя чыноўнікі і навукоўцы. Сенатар і кіраўнік тэлеканала АНТ [[Ігар Уладзіміравіч Луцкі|Ігар Луцкі]] адкрыта звязвае пытанні культуры з геапалітыкай, заяўляючы, што іншаагенты і [[ЛГБТ]]-каштоўнасці ледзь не прывялі Грузію да канфлікту<ref name="lutsky_sb">{{cite web|url=https://www.sb.by/articles/lutskiy-obyasnil-pochemu-belarusi-vazhno-sokhranit-traditsionnye-tsennosti.html|title=Луцкий объяснил, почему Беларуси важно сохранить традиционные ценности|publisher=[[СБ. Беларусь сегодня]]|date=23 кастрычніка 2024|lang=ru|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. Пры гэтым склад камісіі паслядоўна зачышчаўся ад профільных гуманітарыяў: калі раней у ім прысутнічалі намеснік дырэктара Інстытута філасофіі [[Андрэй Юр'евіч Дудчык|Андрэй Дудчык]] і дырэктар Інстытута гісторыі НАН [[Вадзім Леанідавіч Лакіза|Вадзім Лакіза]], то пазней яны былі выключаны<ref name="res688" />. Аналагічна ў 2023 годзе сацыёлага [[Дзмітрый Канстанцінавіч Бязнюк|Дзмітрыя Бязнюка]] замянілі на [[Мікалай Мікалаевіч Сухоцкі|Мікалай Сухоцкага]], чыя папярэдняя кар'ера была звязана з працай у Інфармацыйна-аналітычным цэнтры пры Адміністрацыі прэзідэнта і [[Беларускі інстытут стратэгічных даследаванняў|Беларускім інстытуце стратэгічных даследаванняў (БІСД)]], якія абслугоўваюць ідэалагічныя патрэбы ўладаў<ref name="res688" />. Месца прадстаўніка Акадэміі навук займаў [[Аляксандр Іванавіч Лакотка|Аляксандр Лакотка]], якога ў 2026 годзе замяніла [[Вольга Мікалаеўна Папко|Вольга Папко]]. == Кніжная цэнзура == {{Асноўны артыкул|Спіс забароненых у Беларусі кніг}} Першымі мішэнямі Рэспубліканскай камісіі сталі гістарычныя даследаванні. У лістападзе 2024 года з продажу былі вынятыя «[[Нарыс гісторыі Беларусі (1795–2002)|Нарыс гісторыі Беларусі]]» гісторыка [[Захар Васілевіч Шыбека|Захара Шыбекі]], «[[Таямніцы беларускай гісторыі]]» [[Вадзім Уладзіміравіч Дзеружынскі|Вадзіма Дзеружынскага]] і зборнік твораў [[Кастусь Цвірка|Кастуся Цвіркі]]<ref name="nn_22_nov">{{cite web|url=https://nashaniva.com/355834|title=У Беларусі забаранілі маркіза дэ Сада і гісторыю Беларусі|publisher=Наша Ніва|date=22 лістапада 2024|lang=be|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. Далей цэнзары ўзяліся за замежных аўтараў, уключыўшы ў рэестр фундаментальныя працы амерыкана-брытанскай даследчыцы [[Эн Эплбаўм]] «[[ГУЛАГ (кніга)|ГУЛАГ]]» і «[[Жалезная заслона. Падаўленне Усходняй Еўропы|Жалезная заслона. Падаўленне Усходняй Еўропы]]»<ref name="pozirk_list" />. Пазней спіс папоўніўся кнігай польскай даследчыцы [[Дарота Міхалюк|Дароты Міхалюк]] «[[Беларуская Народная Рэспубліка 1918—1920 гг.: ля вытокаў беларускай дзяржаўнасці]]», якую забаранілі па ініцыятыве пракуратуры Горацкага раёна за неадпаведнасць дырэктыве Аляксандра Лукашэнкі аб дзяржаўнай ідэалогіі<ref name="nn_main" />. Аднак самы масіўны блок забароненай літаратуры звязаны з тэмай чалавечай сексуальнасці. Пасля таго як у 2024 годзе Міністэрства культуры фактычна прыраўняла любую дэманстрацыю гомасексуальнасці і трансгендарнасці да парнаграфіі, пад нож пайшла сусветная мастацкая класіка. Шкоднымі для Беларусі прызналі творчасць амерыканскага класіка [[Джэймс Болдуін|Джэймса Болдуіна]] і яго раман «[[Пакой Джавані]]» (1956), кнігі брытанскага пісьменніка [[Крыстафер Ішэрвуд|Крыстафера Ішэрвуда]] («[[Адзінокі мужчына]]», «[[Бывай, Берлін]]»), раман [[Майкл Канінгем|Майкла Канінгема]] «[[Дом на краю свету]]», а таксама аўтабіяграфічны твор [[Элізабэт Вурцэль|Элізабэт Вурцэль]] «[[Нацыя празака]]» і «[[Калыханка (раман Паланюка)|Калыханку]]» [[Чак Паланюк|Чака Паланюка]]<ref name="pozirk_list" />. Ахвярамі цэнзуры сталі і самыя гучныя літаратурныя хіты апошніх гадоў. Камісія забараніла распаўсюд рамана [[Дэвід Мітчэл|Дэвіда Мітчэла]] «[[Воблачны атлас]]», міжнародны бэстсэлер [[Мадлен Мілер|Мадлен Мілер]] «[[Песня Ахіла]]», кнігі [[Ханья Янагіхара|Ханьі Янагіхары]] і [[Донна Тарт|Донны Тарт]], а таксама аўтабіяграфію [[Гарард Конлі|Гарарда Конлі]] «[[Сцёрты хлопчык]]», якая расказвае пра жахі канверсійнай тэрапіі<ref name="pozirk_list" />. Пошук крамолы даходзіць да таго, што дзяржава забараніла класічную гатычную аповесць ірландскага пісьменніка [[Джозеф Шэрыдан Ле Фаню|Джозефа Шэрыдана Ле Фаню]] «[[Карміла]]», выдадзеную ў 1872 годзе, толькі таму, што яна ўтрымлівае вобраз вампіркі-лесбіянкі<ref>{{cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Carmilla|title=Carmilla|publisher=Wikipedia|lang=en|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. Асобны масіў забароненага склала сусветная контркультура. Дзякуючы камісіі ў Беларусі нельга легальна набыць культавы раман [[Хантэр Стоктан Томпсан|Хантэра С.&nbsp;Томпсана]] «[[Страх і нянавісць у Лас-Вегасе]]», «[[Голы сняданак]]» [[Уільям Сьюард Берауз|Уільяма Бероўза]] і «[[На іголцы (раман)|На іголцы]]» [[Ірвін Уэлш|Ірвіна Уэлша]]. У гэтую ж кампанію трапілі творы сучасных расійскіх аўтараў: «[[Лямпа Мафусаіла, або Крайняя бітва чэкістаў з масонамі|Лямпа Мафусаіла]]» [[Віктар Алегавіч Пялевін|Віктара Пялевіна]] і антыўтопіі «[[Дзень апрычніка]]» і «[[Цукровы Крэмль]]» [[Уладзімір Георгіевіч Сарокін|Уладзіміра Сарокіна]]. Для таго каб трапіць у спіс, кнізе не абавязкова быць маніфестам. Дзяржаўныя эксперты літаральна вышукваюць згадкі нетрадыцыйных адносін, нават калі яны з'яўляюцца толькі фонам. Забароненымі аказваюцца малавядомыя любоўныя раманы, дэтэктывы, увесь пласт папулярных японскіх коміксаў (серыі мангі «[[Такійскі гуль]]», «[[Магічная бітва]]») і кітайскіх фэнтэзі-навэл. Пад забарону патрапіў таксама дзіцячы навук-поп па палавым выхаванні і творчыя блакноты. Часам пошук дэструктыву даходзіць да абсурду: камісія афіцыйна забараніла навукова-папулярную кнігу брытанскага заолага [[Люсі Кук|Люсі Кук]] «Сучкі. Сэкс, эвалюцыя і фемінізм у жыцці самак жывёл», верагодна, адрэагаваўшы выключна на правакацыйныя словы на вокладцы<ref name="nn_22_nov" />. Блакнот для малявання [[Керы Сміт|Керы Сміт]] «Знішчы мяне ўсюды!» быў забаронены за прапанову праткнуць старонку алоўкам. Дзейнасць камісіі адбываецца ў кантэксце шырокай дзяржаўнай кампаніі супраць ЛГБТ-супольнасці. Прыраўняўшы «нетрадыцыйныя адносіны» да парнаграфіі, Міністэрства культуры дало сілавікам інструмент для рэальнага пераследу. Ужо ўвосень 2024 года пачаліся адрасныя затрыманні з распачынаннем крымінальных спраў за распаўсюд парнаграфіі па артыкуле 343 [[Крымінальны кодэкс Рэспублікі Беларусь|КК РБ]]<ref name="tg_house_2024">{{cite web |url=https://tbelarus.com/post/the-monitoring-of-repression-2024 |title=Мониторинг репрессий и дискриминации в отношении ЛГБТК+ сообщества Беларуси в 2024 году |publisher=TG House |date=28 студзеня 2025 |lang=ru |accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. З пачатку 2026 года набылі моц папраўкі ў закон «Аб правах дзіцяці», а 2 красавіка 2026 года ў [[Кодэкс Рэспублікі Беларусь аб адміністрацыйных правапарушэннях|Кодэкс аб адміністрацыйных правапарушэннях]] (КаАП) быў уведзены новы артыкул 19.16, які прадугледжвае гіганцкія штрафы і адміністрацыйны арышт за нейтральнае ці пазітыўнае асвятленне квір-тэматыкі<ref name="gpress_2_april_2026">{{cite web |url=https://gpress.info/2026/04/02/sovet-respubliki-nakazanie-za-propagandu-gomoseksualnyh-otnosheniy/ |title=Совет Республики одобрил наказание за «пропаганду гомосексуальных отношений» |publisher=Gpress |date=2 красавіка 2026 |lang=ru |accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. Тое, што пачыналася як бюракратычная ацэнка мастацкай літаратуры, стала часткай паўнавартаснага карнага механізма. == Гл. таксама == * [[Спіс забароненых у Беларусі кніг]] * [[Цэнзура ў Беларусі]] * [[Пераслед ЛГБТК-супольнасці ў Беларусі (з 2020 года)]] == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Цэнзура ў Беларусі]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 2021 годзе]] [[Катэгорыя:Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Правы ЛГБТ у Беларусі]] [[Катэгорыя:Палітычныя рэпрэсіі ў Беларусі]] [[Катэгорыя:2021 год у Беларусі]] jd4vpjpymnbhxoz3mw18tzdwy3zqnwx 5153671 5153670 2026-06-12T11:56:29Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 /* Кніжная цэнзура */ 5153671 wikitext text/x-wiki {{Орган выканаўчай улады |назва = Рэспубліканская камісія па правядзенні ацэнкі сімволікі, атрыбутыкі і інфармацыйнай прадукцыі |скарачэнне = |арыгінальная назва = {{lang-ru|Республиканская комиссия по проведению оценки символики, атрибутики, информационной продукции}} |арыгінальная назва1 = |арыгінальная назва2 = |краіна = {{Сцягафікацыя|Беларусь}} |юрысдыкцыя = |пячатка = |шырыня пячаткі = |подпіс пячаткі = |выява = |шырыня выявы = |подпіс выявы = |эмблема = |шырыня эмблемы = |подпіс эмблемы = |дата стварэння = 12 кастрычніка 2021 |папярэднік1 = |папярэднік2 = |папярэднік3 = |папярэднік4 = |папярэднік5 = |папярэднік6 = |дата скасавання = |пераемнік = |падпарадкаванне = [[Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь]] |штаб-кватэра = [[Мінск]] |region_code = |бюджэт = |імя міністра1 = |функцыя міністра1 = |імя міністра2 = |функцыя міністра2 = |імя міністра3 = |функцыя міністра3 = |імя міністра4 = |функцыя міністра4 = |імя міністра5 = |функцыя міністра5 = |імя міністра6 = |функцыя міністра6 = |імя міністра7 = |функцыя міністра7 = |імя главы1 = [[Лілія Станіславаўна Ананіч|Л. С. Ананіч]] |пасада главы1 = Старшыня |імя главы2 = [[Дзяніс Уладзіміравіч Язерскі|Дз. У. Язерскі]] |пасада главы2 = Намеснік старшыні |імя главы3 = [[Анастасія Валер'еўна Кудрэйка|А. В. Кудрэйка]] |пасада главы3 = Сакратарка |імя главы4 = |пасада главы4 = |імя главы5 = |пасада главы5 = |імя главы6 = |пасада главы6 = |імя главы7 = |пасада главы7 = |імя главы8 = |пасада главы8 = |імя главы9 = |пасада главы9 = |вышэйстаячае ведамства = [[Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь]] |супрацоўнікаў = 22 |падведамны орган1 = |падведамны орган2 = |падведамны орган3 = |падведамны орган4 = |падведамны орган5 = |падведамны орган6 = |падведамны орган7 = |падведамны орган8 = |падведамны орган9 = |дакумент1 = Пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 12 кастрычніка 2021 г. № 575 |дакумент2 = |дакумент3 = |дакумент4 = |дакумент5 = |дакумент6 = |сайт = |раздзел заўваг = |карта = |шырыня карты = |подпіс карты = }} '''Рэспубліка́нская камі́сія па правядзе́нні ацэ́нкі сімво́лікі, атрыбу́тыкі і інфармацы́йнай праду́кцыі''' ({{lang-ru|Республиканская комиссия по проведению оценки символики, атрибутики, информационной продукции}}) — міжадамасны дзяржаўны орган у [[Рэспубліка Беларусь|Беларусі]], створаны пры [[Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь|Міністэрстве інфармацыі]] для [[Экспертыза|экспертызы]] друкаваных выданняў, медыя і інтэрнэт-рэсурсаў на прадмет наяўнасці ў іх пагроз нацыянальным інтарэсам. Пачынаючы з 2024 года камісія стала галоўным інструментам масавай кніжнай [[Цэнзура ў Беларусі|цэнзуры]] ў краіне, ініцыяваўшы забарону больш за 250 гістарычных прац, твораў сусветнай мастацкай класікі, маладзёжнай літаратуры і коміксаў<ref name="nn_main">{{cite web|url=https://nashaniva.com/396663|title=Хто забараняе ў Беларусі кнігі — вось гэтыя 22 чалавекі|publisher=Наша Ніва|date=10 чэрвеня 2026|lang=be|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. == Гісторыя і функцыі == Рэспубліканская камісія была створана ў кастрычніку 2021 года ў адпаведнасці з пастановай [[Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь|Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь]] №&nbsp;575. Першапачаткова яе дзейнасць была сканцэнтравана на пошуку прыкмет «[[Экстрэмізм|экстрэмізму]]» і [[Рэабілітацыя нацызму|рэабілітацыі нацызму]] ў сродках масавай інфармацыі і інтэрнэце<ref name="res575">{{Артыкул |аўтар= |загаловак=Пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 12 кастрычніка 2021 г. № 575 «Аб мерах па супрацьдзеянні экстрэмізму і рэабілітацыі нацызму» |выданне=Нацыянальны прававы Інтэрнэт-партал Рэспублікі Беларусь |год=2021 |спасылка=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=C22100575&p1=1}}</ref>. Аднак у кастрычніку 2023 года пастановай урада №&nbsp;688 паўнамоцтвы структуры былі афіцыйна пашыраны на ацэнку друкаваных выданняў на прадмет наяўнасці матэрыялаў, «распаўсюд якіх здольны нанесці шкоду нацыянальным інтарэсам»<ref name="res688">{{Артыкул |аўтар= |загаловак=Пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 17 кастрычніка 2023 г. № 688 «Аб змяненні пастаноў Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь» |выданне=Нацыянальны прававы Інтэрнэт-партал Рэспублікі Беларусь |год=2023 |спасылка=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=C22300688&p1=1}}</ref>. Пры гэтым механізм забароны кніг праз камісію не патрабуе папярэдніх судовых рашэнняў. Міністэрства інфармацыі апісвае афіцыйныя крытэрыі, якімі кіруецца камісія пры адборы забароненых выданняў, як барацьбу з літаратурай, якая скажае гістарычную праўду і справядлівасць, прапагандуе нетрадыцыйныя сексуальныя адносіны, рэлігійную нецярпімасць, гвалт, жорсткасць і [[Парнаграфія|парнаграфію]], распальвае варожасць і нянавісць, папулярызуе нетрадыцыйныя для беларускага грамадства [[Субкультура|субкультуры]]. Таксама цэнзуры падлягаюць выданні пра [[Палавое выхаванне|палавое выхаванне]] дзяцей, здольныя аказаць негатыўны ўплыў на іх фізічнае і псіхічнае развіццё і сказіць уяўленне пра сапраўдныя сямейныя каштоўнасці<ref name="pozirk_list">{{cite web|url=https://pozirk.online/ru/news/132388/|title=В список запрещенной в Беларуси литературы попало издание о половом воспитании и еще 26 книг|publisher=Позірк|date=1 красавіка 2025|lang=ru|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. Механізм забароны дзейнічае наступным чынам: пасля таго як камісія выносіць экспертнае заключэнне аб «шкоднасці» кнігі, Міністэрства інфармацыі дадае яе ў спецыяльны адкрыты рэестр. Гандлёвыя сеткі і інтэрнэт-крамы абавязаныя неадкладна прыбраць гэтыя пазіцыі з продажу. У адваротным выпадку ўлады пазбаўляюць бізнес [[Ліцэнзія|ліцэнзіі]] на распаўсюд друкаванай прадукцыі<ref name="nn_main" />. == Склад камісіі == Склад камісіі зацвярджаецца [[Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь|Саветам Міністраў]]. Нягледзячы на тое, што склад перыядычна ратыруецца, агульная архітэктура органа і логіка яго фарміравання застаюцца нязменнымі: гэта спалучэнне чыноўнікаў, прадстаўнікоў сілавых структур і дзяржаўных навуковых устаноў. Апошняе маштабнае абнаўленне адбылося 25 мая 2026 года (пастанова №&nbsp;259), згодна з якім афіцыйны пайменны спіс склаў 22 чалавекі. Апроч таго, тая ж пастанова ўрада прама абавязвае ўключаць у склад камісіі ўпаўнаважаную службовую асобу [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|Камітэта дзяржаўнай бяспекі]] (КДБ), імя якой у дакуменце не называецца<ref name="res259">{{Артыкул |аўтар= |загаловак=Пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 25 мая 2026 г. № 259 «Аб прызначэнні прадстаўніка Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь і змяненні складаў калегіяльных фарміраванняў» |выданне=Нацыянальны прававы Інтэрнэт-партал Рэспублікі Беларусь |год=2026 |спасылка=}}</ref>. {| class="wikitable sortable" |+ Склад Рэспубліканскай камісіі (па стане на 25 мая 2026 года)<ref name="res259" /> ! Імя ! Пасада і ведамства ! У складзе камісіі |- | [[Лілія Станіславаўна Ананіч]] | Былая міністарка інфармацыі і экс-дэпутатка Палаты прадстаўнікоў. Старшыня камісіі | з 2021 года |- | [[Дзяніс Уладзіміравіч Язерскі]] | Намеснік міністра інфармацыі. Намеснік старшыні камісіі | з 2024 года |- | [[Анастасія Валер'еўна Кудрэйка]] | Кансультантка ўпраўлення выдавецкай і паліграфічнай дзейнасці Міністэрства інфармацыі. Сакратарка камісіі | з 2024 года |- | [[Ларыса Аркадзеўна Мяльгуй]] | Загадчыца сектара кантролю за заканадаўствам у СМІ Міністэрства інфармацыі | з 2021 года |- | [[Ігар Уладзіміравіч Луцкі]] | Старшыня праўлення тэлеканала «[[Агульнанацыянальнае тэлебачанне|АНТ]]», член [[Савет Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь|Савета Рэспублікі]] | з 2026 года |- | [[Рыгор Аляксеевіч Васілевіч]] | Загадчык кафедры канстытуцыйнага права [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|БДУ]], экс-старшыня Канстытуцыйнага суда | з 2023 года |- | [[Галіна Іванаўна Нікалаенка]] | Галоўны навуковы супрацоўнік лабараторыі гуманітарнай адукацыі Акадэміі адукацыі | з 2021 года |- | [[Людміла Анатолеўна Філіповіч]] | Начальніца цэнтра сацыяльнай, выхаваўчай і ідэалагічнай працы Акадэміі адукацыі | з 2026 года |- | [[Надзея Ігараўна Шышкіна]] | Загадчыца кафедры рэдакцыйна-выдавецкіх тэхналогій [[Беларускі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт|БДТУ]] | з 2026 года |- | [[Вольга Мікалаеўна Папко]] | Дырэктарка Цэнтра даследаванняў беларускай культуры [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|НАН Беларусі]] | з 2026 года |- | [[Мікалай Мікалаевіч Сухоцкі]] | Намеснік дырэктара Інстытута сацыялогіі НАН Беларусі | з 2023 года |- | [[Дзяніс Эдуардавіч Ільяшэвіч]] | Начальнік чацвёртага аддзела чацвёртага ўпраўлення [[Галоўнае ўпраўленне па барацьбе з арганізаванай злачыннасцю і карупцыяй|ГУБАЗіК МУС]] | з 2024 года |- | [[Арцём Аляксандравіч Шкробат]] | Начальнік чацвёртага аддзела трэцяга ўпраўлення ГУБАЗіК МУС | з 2023 года |- | [[Сяргей Васілевіч Кабаковіч]] | Начальнік аддзела інфармацыі і сувязі з грамадскасцю [[Следчы камітэт Рэспублікі Беларусь|Следчага камітэта]] | з 2021 года |- | [[Максім Віктаравіч Літвінскі]] | Намеснік начальніка ўпраўлення ідэалагічнай працы [[Дзяржаўны памежны камітэт Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнага памежнага камітэта]] | з 2022 года |- | [[Мікалай Яўгенавіч Бельскіх]] | Начальнік кафедры сацыяльна-гуманітарных дысцыплін Інстытута памежнай службы | з 2023 года |- | [[Юрый Мікалаевіч Дырман]] | Начальнік аддзела мытных расследаванняў [[Дзяржаўны мытны камітэт Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнага мытнага камітэта]] | з 2023 года |- | [[Уладзімір Мацвеевіч Макараў]] | Прафесар кафедры ідэалагічнай працы і сацыяльных навук [[Ваенная акадэмія Рэспублікі Беларусь|Ваеннай акадэміі]], экс-прэс-сакратар Мінабароны | з 2023 года |- | [[Сяргей Уладзіміравіч Глазырын]] | Палкоўнік, начальнік аддзела ідэалагічнай працы Ваеннай акадэміі | з 2023 года |- | [[Аляксандр Мікалаевіч Гараднічэнка]] | Начальнік цыкла кафедры ідэалагічнай працы Ваеннай акадэміі | з 2023 года |- | [[Юлія Аляксандраўна Яроцкая]] | Загадчыца лабараторыі мастацтвазнаўчых даследаванняў [[Дзяржаўны камітэт судовых экспертыз Рэспублікі Беларусь|Дзяржкамітэта судовых экспертыз]] | з 2022 года |- | ''Неназваная асоба'' | Упаўнаважаная службовая асоба [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|КДБ]] | з 2023 года |} === Эвалюцыя складу і кіраўніцтва === Узначальвае камісію былая міністарка інфармацыі [[Лілія Станіславаўна Ананіч|Лілія Ананіч]], імя якой шчыльна асацыюецца з блакіроўкай незалежных сайтаў<ref name="nn_main" />. Намеснікам старшыні і галоўным публічным спікерам камісіі з'яўляецца [[Дзяніс Уладзіміравіч Язерскі|Дзяніс Язерскі]]. Ён мае тэхнічную адукацыю і пачынаў працоўны шлях таваразнаўцам на гомельскім фанера-запалкавым камбінаце, пасля чаго будаваў кар'еру па ідэалагічнай лініі. Тлумачачы матывы кніжнай цэнзуры ў 2025 годзе, Язерскі называў літаратуру заходніх аўтараў «шлакам», які ўтрымлівае прапаганду амаральных рэчаў, чужых беларускаму ладу<ref>{{cite web|url=https://parniplus.com/news/video-amoralnaya-propaganda-lgbt-v-belarusi-zamministra-otchitalsya-o-zaprete-knig/|title=Аморальная пропаганда ЛГБТ: в Беларуси замминистра отчитался о запрете книг|publisher=ParniPlus|date=13 сакавіка 2025|lang=ru|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. Пазней ён акрэсліў стратэгічную логіку ведамства наступным чынам<ref name="yezersky_belta">{{cite web|url=https://belta.by/society/view/bolee-170-knig-vhodjat-v-spisok-literatury-sposobnoj-nanesti-vred-natsionalnym-interesam-belarusi-744303-2025/|title=Более 170 книг входят в список литературы, способной нанести вред национальным интересам Беларуси|publisher=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва|БЕЛТА]]|date=21 кастрычніка 2025|lang=ru|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>: {{цытата|У гэты спіс уключаныя 173 кнігі, з іх 99% — кнігі, якія папулярызуюць ЛГБТ-парадак, нетрадыцыйныя сэксуальныя адносіны, змену полу, жорсткасць і гэтак далей. <…> Моладзь гэта ўсё ўбірае. Нам яшчэ са шмат чым давядзецца сутыкацца. Мы павінны абмяжоўваць, у тым ліку з дапамогай забаронаў, сваё грамадства і моладзь ад згубнага ўплыву, які нацэлены перш за ўсё на тое, каб не было ў нас працягу, каб мы як мага хутчэй зніклі і вызвалілі месца для тых, хто прагне гэтага. Вядома, гэтага дапусціць нельга.}} Адметнай асаблівасцю Рэспубліканскай камісіі з'яўляецца яе татальная мілітарызацыя. Амаль палова складу (11 чалавек з 23) — гэта кадравыя афіцэры спецслужбаў, аператыўнікі, мытнікі, памежнікі і ваенныя ідэолагі. Вызначаць, якія кнігі скажаюць гістарычную праўду ці наносяць шкоду нацыянальным інтарэсам, даручана супрацоўнікам [[Галоўнае ўпраўленне па барацьбе з арганізаванай злачыннасцю і карупцыяй|ГУБАЗіК МУС]], [[Следчы камітэт Рэспублікі Беларусь|Следчага камітэта]] і [[Дзяржаўны памежны камітэт Рэспублікі Беларусь|Дзяржпамежкамітэта]]. Прадстаўнік апошняга, [[Максім Віктаравіч Літвінскі|Максім Літвінскі]], запамінальна каментаваў абвінавачванні ў пашкоджанні беларускімі памежнікамі плота на мяжы з Польшчай наступным чынам<ref name="litvinsky">{{cite web|url=https://news.zerkalo.io/economics/45661.html|title=Замначальника ГПК в прямом эфире спросили, повреждают ли наши пограничники польский забор на границе. Вот что он ответил|publisher=[[Zerkalo.io]]|date=7 жніўня 2023|lang=ru|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>: {{цытата|Ну, вы ведаеце, гэта… Пф-ф-ф… Такія інсінуацыі… Таму што… Ну… Дзесьці трэба ім павестку інфармацыйную, дзесьці свае пытанні вырашыць… Э-э-э, палітычныя… Таму там напярэдадні выбараў… Таму вось такая вось спроба нагнятаць…}} Прыкметны блок у камісіі складаюць ваенныя прапагандысты. Сярод іх вылучаецца прафесар [[Уладзімір Мацвеевіч Макараў|Уладзімір Макараў]], былы прэс-сакратар Мінабароны. У 2017 годзе ён называў грамадзян, якія прасілі не праводзіць вайсковыя парады ў межах горада, ідэйнымі нашчадкамі [[Вільгельм Кубэ|Вільгельма фон Кубэ]]<ref name="makarov_kube">{{cite web|url=https://nashaniva.com/193044|title=Мінабароны: Супраць парадаў выступаюць ідэйныя нашчадкі Кубэ|publisher=Наша Ніва|date=26 чэрвеня 2017|lang=be|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. У 2020 годзе, абараняючы публікацыю ў ваеннай прэсе аб тым, што масавыя расстрэлы ў [[Курапаты|Курапатах]] нібыта праводзілі нямецкія акупанты, Макараў заяўляў журналістам: «Вашы пазіцыі — гэта самы сапраўдны [[Таталітарызм|таталітарызм]], вы не прыслухоўваецеся да альтэрнатыўнага меркавання. Прыслухайцеся, падумайце, калі ласка»<ref name="makarov_nn">{{cite web|url=https://nashaniva.com/248797|title=Газета Мінабароны апублікавала артыкул пра тое, што ў Курапатах расстрэльвалі немцы. Вось што адказвае Макараў|publisher=Наша Ніва|date=27 сакавіка 2020|lang=be|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. Каб надаць працэсу цэнзуры легітымнасць, у камісію ўключаны цывільныя чыноўнікі і навукоўцы. Сенатар і кіраўнік тэлеканала АНТ [[Ігар Уладзіміравіч Луцкі|Ігар Луцкі]] адкрыта звязвае пытанні культуры з геапалітыкай, заяўляючы, што іншаагенты і [[ЛГБТ]]-каштоўнасці ледзь не прывялі Грузію да канфлікту<ref name="lutsky_sb">{{cite web|url=https://www.sb.by/articles/lutskiy-obyasnil-pochemu-belarusi-vazhno-sokhranit-traditsionnye-tsennosti.html|title=Луцкий объяснил, почему Беларуси важно сохранить традиционные ценности|publisher=[[СБ. Беларусь сегодня]]|date=23 кастрычніка 2024|lang=ru|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. Пры гэтым склад камісіі паслядоўна зачышчаўся ад профільных гуманітарыяў: калі раней у ім прысутнічалі намеснік дырэктара Інстытута філасофіі [[Андрэй Юр'евіч Дудчык|Андрэй Дудчык]] і дырэктар Інстытута гісторыі НАН [[Вадзім Леанідавіч Лакіза|Вадзім Лакіза]], то пазней яны былі выключаны<ref name="res688" />. Аналагічна ў 2023 годзе сацыёлага [[Дзмітрый Канстанцінавіч Бязнюк|Дзмітрыя Бязнюка]] замянілі на [[Мікалай Мікалаевіч Сухоцкі|Мікалай Сухоцкага]], чыя папярэдняя кар'ера была звязана з працай у Інфармацыйна-аналітычным цэнтры пры Адміністрацыі прэзідэнта і [[Беларускі інстытут стратэгічных даследаванняў|Беларускім інстытуце стратэгічных даследаванняў (БІСД)]], якія абслугоўваюць ідэалагічныя патрэбы ўладаў<ref name="res688" />. Месца прадстаўніка Акадэміі навук займаў [[Аляксандр Іванавіч Лакотка|Аляксандр Лакотка]], якога ў 2026 годзе замяніла [[Вольга Мікалаеўна Папко|Вольга Папко]]. == Кніжная цэнзура == {{Асноўны артыкул|Спіс забароненых у Беларусі кніг}} Першымі мішэнямі Рэспубліканскай камісіі сталі гістарычныя даследаванні. У лістападзе 2024 года з продажу былі вынятыя «[[Нарыс гісторыі Беларусі (1795–2002)|Нарыс гісторыі Беларусі]]» гісторыка [[Захар Васілевіч Шыбека|Захара Шыбекі]], «[[Таямніцы беларускай гісторыі]]» [[Вадзім Уладзіміравіч Дзеружынскі|Вадзіма Дзеружынскага]] і зборнік твораў [[Кастусь Цвірка|Кастуся Цвіркі]]<ref name="nn_22_nov">{{cite web|url=https://nashaniva.com/355834|title=У Беларусі забаранілі маркіза дэ Сада і гісторыю Беларусі|publisher=Наша Ніва|date=22 лістапада 2024|lang=be|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. Далей цэнзары ўзяліся за замежных аўтараў, уключыўшы ў рэестр фундаментальныя працы амерыкана-брытанскай даследчыцы [[Эн Эплбаўм]] «[[ГУЛАГ (кніга)|ГУЛАГ]]» і «[[Жалезная заслона. Падаўленне Усходняй Еўропы|Жалезная заслона. Падаўленне Усходняй Еўропы]]»<ref name="pozirk_list" />. Пазней спіс папоўніўся кнігай польскай даследчыцы [[Дарота Міхалюк|Дароты Міхалюк]] «[[Беларуская Народная Рэспубліка 1918—1920 гг.: ля вытокаў беларускай дзяржаўнасці]]», якую забаранілі па ініцыятыве пракуратуры Горацкага раёна за неадпаведнасць дырэктыве Аляксандра Лукашэнкі аб дзяржаўнай ідэалогіі<ref name="nn_main" />. Аднак самы масіўны блок забароненай літаратуры звязаны з тэмай чалавечай сексуальнасці. Пасля таго як у 2024 годзе Міністэрства культуры фактычна прыраўняла любую дэманстрацыю гомасексуальнасці і трансгендарнасці да парнаграфіі, пад нож пайшла сусветная мастацкая класіка. Шкоднымі для Беларусі прызналі творчасць амерыканскага класіка [[Джэймс Болдуін|Джэймса Болдуіна]] і яго раман «[[Пакой Джавані]]» (1956), кнігі брытанскага пісьменніка [[Крыстафер Ішэрвуд|Крыстафера Ішэрвуда]] («[[Адзінокі мужчына]]», «[[Бывай, Берлін]]»), раман [[Майкл Канінгем|Майкла Канінгема]] «[[Дом на краю свету]]», а таксама аўтабіяграфічны твор [[Элізабэт Вурцэль|Элізабэт Вурцэль]] «[[Нацыя празака]]» і «[[Калыханка (раман Паланюка)|Калыханку]]» [[Чак Паланюк|Чака Паланюка]]<ref name="pozirk_list" />. Ахвярамі цэнзуры сталі і самыя гучныя літаратурныя хіты апошніх гадоў. Камісія забараніла распаўсюд рамана [[Дэвід Мітчэл|Дэвіда Мітчэла]] «[[Воблачны атлас]]», міжнародны бэстсэлер [[Мадлен Мілер|Мадлен Мілер]] «[[Песня Ахіла]]», кнігі [[Ханья Янагіхара|Ханьі Янагіхары]] і [[Донна Тарт|Донны Тарт]], а таксама аўтабіяграфію [[Гарард Конлі|Гарарда Конлі]] «[[Сцёрты хлопчык]]», якая расказвае пра жахі канверсійнай тэрапіі<ref name="pozirk_list" />. Пошук крамолы даходзіць да таго, што дзяржава забараніла класічную гатычную аповесць ірландскага пісьменніка [[Джозеф Шэрыдан Ле Фаню|Джозефа Шэрыдана Ле Фаню]] «[[Карміла]]», выдадзеную ў 1872 годзе, толькі таму, што яна ўтрымлівае вобраз вампіркі-лесбіянкі<ref>{{cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Carmilla|title=Carmilla|publisher=Wikipedia|lang=en|accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. Асобны масіў забароненага склала сусветная контркультура. Дзякуючы камісіі ў Беларусі нельга легальна набыць культавы раман [[Хантэр Стоктан Томпсан|Хантэра С.&nbsp;Томпсана]] «[[Страх і нянавісць у Лас-Вегасе]]», «[[Голы сняданак]]» [[Уільям Сьюард Берауз|Уільяма Бероўза]] і «[[На іголцы (раман)|На іголцы]]» [[Ірвін Уэлш|Ірвіна Уэлша]]. У гэтую ж кампанію трапілі творы сучасных расійскіх аўтараў: «[[Лямпа Мафусаіла, або Крайняя бітва чэкістаў з масонамі|Лямпа Мафусаіла]]» [[Віктар Алегавіч Пялевін|Віктара Пялевіна]] і антыўтопіі «[[Дзень апрычніка]]» і «[[Цукровы Крэмль]]» [[Уладзімір Георгіевіч Сарокін|Уладзіміра Сарокіна]]. Для таго каб трапіць у спіс, кнізе не абавязкова быць маніфестам. Дзяржаўныя эксперты літаральна вышукваюць згадкі нетрадыцыйных адносін, нават калі яны з'яўляюцца толькі фонам. Забароненымі аказваюцца малавядомыя любоўныя раманы, дэтэктывы, увесь пласт папулярных японскіх коміксаў (серыі мангі «[[Такійскі гуль]]», «[[Магічная бітва]]») і кітайскіх фэнтэзі-навэл. Пад забарону патрапіў таксама дзіцячы навук-поп па палавым выхаванні і творчыя блакноты. Часам пошук дэструктыву даходзіць да абсурду: камісія афіцыйна забараніла навукова-папулярную кнігу брытанскага заолага [[Люсі Кук|Люсі Кук]] «Сучкі. Сэкс, эвалюцыя і фемінізм у жыцці самак жывёл», верагодна, адрэагаваўшы выключна на правакацыйныя словы на вокладцы<ref name="nn_22_nov" />. Блакнот для малявання [[Керы Сміт|Керы Сміт]] «Знішчы мяне ўсюды!» быў забаронены за прапанову праткнуць старонку алоўкам. Дзейнасць камісіі адбываецца ў кантэксце шырокай [[Пераслед ЛГБТК-супольнасці ў Беларусі (з 2020)|дзяржаўнай кампаніі супраць ЛГБТ-супольнасці]]. Прыраўняўшы «нетрадыцыйныя адносіны» да парнаграфіі, Міністэрства культуры дало сілавікам інструмент для рэальнага пераследу. Ужо ўвосень 2024 года пачаліся адрасныя затрыманні з распачынаннем крымінальных спраў за распаўсюд парнаграфіі па артыкуле 343 [[Крымінальны кодэкс Рэспублікі Беларусь|КК РБ]]<ref name="tg_house_2024">{{cite web |url=https://tbelarus.com/post/the-monitoring-of-repression-2024 |title=Мониторинг репрессий и дискриминации в отношении ЛГБТК+ сообщества Беларуси в 2024 году |publisher=TG House |date=28 студзеня 2025 |lang=ru |accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. З пачатку 2026 года набылі моц папраўкі ў закон «Аб правах дзіцяці», а 2 красавіка 2026 года ў [[Кодэкс Рэспублікі Беларусь аб адміністрацыйных правапарушэннях|Кодэкс аб адміністрацыйных правапарушэннях]] (КаАП) быў уведзены новы артыкул 19.16, які прадугледжвае гіганцкія штрафы і адміністрацыйны арышт за нейтральнае ці пазітыўнае асвятленне квір-тэматыкі<ref name="gpress_2_april_2026">{{cite web |url=https://gpress.info/2026/04/02/sovet-respubliki-nakazanie-za-propagandu-gomoseksualnyh-otnosheniy/ |title=Совет Республики одобрил наказание за «пропаганду гомосексуальных отношений» |publisher=Gpress |date=2 красавіка 2026 |lang=ru |accessdate=12 чэрвеня 2026}}</ref>. == Гл. таксама == * [[Спіс забароненых у Беларусі кніг]] * [[Цэнзура ў Беларусі]] * [[Пераслед ЛГБТК-супольнасці ў Беларусі (з 2020 года)]] == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Цэнзура ў Беларусі]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 2021 годзе]] [[Катэгорыя:Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Правы ЛГБТ у Беларусі]] [[Катэгорыя:Палітычныя рэпрэсіі ў Беларусі]] [[Катэгорыя:2021 год у Беларусі]] gu3aa9q311um7mqsz7gh5kk95u2vtgq