Вікікрыніцы bewikisource https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.46.0-wmf.22 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікікрыніцы Размовы пра Вікікрыніцы Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Аўтар Размовы пра аўтара Старонка Размовы пра старонку Індэкс Размовы пра індэкс TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk 10 9254 280780 280683 2026-04-01T06:46:04Z By-isti 3554 280780 wikitext text/x-wiki <!-- Пішыце ў стужку пад гэтай палоскай --> ---- <div style="height:500px;overflow:auto;"> ---- * {{Прапанаваны экспарт|Бярозка (1923)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]]''. «[[Бярозка (1923)|Бярозка]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Янка Канцавы (1924)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Янка Канцавы (1924)|Янка Канцавы]]», 1924 * {{Прапанаваны экспарт|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Тамаш Грыб|Тамаш Грыб]]''. «[[И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|1905 год (1926)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Уладзімір Ленін|Уладзімір Ленін]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Канстанцін Ламака|Канстанцін Ламака]]''.. «[[1905 год (1926)|1905 год]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Голас душы (1949)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Ks. K. Stepovič]]''. «[[Голас душы (1949)|Hołas dušy]]», 1949 * {{Прапанаваны экспарт|Кат у белай манішцы (1942)}} 13.03.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Кат у белай манішцы (1942)|Кат у белай манішцы]]», 1942 * {{Прапанаваны экспарт|Skarb (1927)}} 12.03.2026 ''[[Аўтар:Ян Васілеўскі (1885—1948)|Jan Wasileŭski]]''. «[[Skarb (1927)|Skarb]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)|Rodnaja mowa ŭ światyniach]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|А што далей? (Шыла)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Мікола Шыла|Мікола Шыла]]''. «[[А што далей? (Шыла)|А што далей?]]», 1948 * {{Прапанаваны экспарт|Ляля Мэнке (Луцкевіч)}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Ляля Мэнке (Луцкевіч)|Ляля Мэнке (Луцкевіч)]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Стагодзьдзе новага беларускага друку}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Гадлеўскі|Вінцэнт Гадлеўскі]]''. «[[Стагодзьдзе новага беларускага друку|Стагодзьдзе новага беларускага друку]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|11 ліпеня (1930)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Ілары Барашка|Ілары Барашка]]''. «[[11 ліпеня (1930)|11 ліпеня]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)|Другое чытанне для дзяцей беларусаў]]», 1909 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Сымон Музыка (1925)}} 28.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Сымон Музыка (1925)|Сымон Музыка]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Лябірынты (1944)}} 26.02.2026 ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. «[[Лябірынты (1944)|Лябірынты]]», 1944 * {{Прапанаваны экспарт|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Фадзей Руткоўскі|Fadziej Rutkoŭski]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Wincuk Marcinkiewicz]]''. «[[Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła]]», 1910 * {{Прапанаваны экспарт|Гудкі (1931)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Гудкі (1931)|Гудкі]]», 1931 * {{Прапанаваны экспарт|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Сяргей_Замбржыцкі|Сяргей Замбржыцкі]]''. «[[«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа)]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Гірт з воўчага логу (1930)}} 19.02.2026 ''[[Аўтар:Яніс Райніс|Яніс Райніс]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Язэп Дыла|Назар Бываеўскі]]''.. «[[Гірт з воўчага логу (1930)|Гірт з воўчага логу]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|З літуанізмаў у беларускай мове}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[З літуанізмаў у беларускай мове|З літуанізмаў у беларускай мове]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры]]», 1921 * {{Прапанаваны экспарт|Закаханая (Салагуб)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Алесь Салагуб|Алесь Салагуб]]''. «[[Закаханая (Салагуб)|Закаханая]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі]]», 1919 * {{Прапанаваны экспарт|Напор (1933)}} 15.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Напор (1933)|Напор]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Гапонъ (1909)}} 13.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Гапонъ (1909)|Гапонъ]]», 1909 * {{Прапанаваны экспарт|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)}} 11.02.2026 ''[[Аўтар:Пятро Мятла|Пятро Мятла]]''. «[[Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Ігнат Дварчанін|Ігнат Дварчанін]]''. «[[Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Гаўрыіл Сушкін|Гаўрыіл Сушкін]]''. «[[«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Адвечная песьня (1927)}} 08.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Адвечная песьня (1927)|Адвечная песьня]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|400-лецьце Літоўскага Статуту}} 06.02.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Шкялёнак|Мікалай Шкялёнак]]''. «[[400-лецьце Літоўскага Статуту|400-лецьце Літоўскага Статуту]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Zyla Karalewič (1937)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Сцяпан Васільчанка|Sciapan Wasilčenko]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zyla Karalewič (1937)|Zyla Karalewič]]», 1937 * {{Прапанаваны экспарт|На рубяжы (1925)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[На рубяжы (1925)|На рубяжы]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Alenčyna wiasielle (1923)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Зязюля|Андрэй Зязюля]]''. «[[Alenčyna wiasielle (1923)|Alenčyna wiasielle]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Шляхам жыцьця (1923)|Шляхам жыцьця]]», 1923 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 25.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Устаноўка (1930)|Устаноўка]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)}} 24.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)|Сшытак вершаў (1938—1946)]]», 1946 * {{Прапанаваны экспарт|На загонах (1928)}} 23.1.2026 ''[[Аўтар:Васіль Каваль|Васіль Каваль]]''. «[[На загонах (1928)|На загонах]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Сьцежкі-дарожкі (1928))}} 21.1.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Сьцежкі-дарожкі (1928)|Сьцежкі-дарожкі]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Руска-беларускі слоўнік (1937)}} 20.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Руска-беларускі слоўнік (1937)|Руска-беларускі слоўнік]]», 1937 ---- {{справа|''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2012|2012]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2013|2013]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2014|2014]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2015|2015]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2016|2016]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2017|2017]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2019|2019]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2020|2020]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2021|2021]], ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2022|2022]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2023|2023]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2024|2024]]'' ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2025|2025]]''}} </div><noinclude>[[Катэгорыя:Шаблоны для галоўнай старонкі]]</noinclude> tfk9nth83fgkuel3ps84e8rxxcqy55w 280782 280780 2026-04-01T06:53:16Z By-isti 3554 280782 wikitext text/x-wiki <!-- Пішыце ў стужку пад гэтай палоскай --> ---- <div style="height:500px;overflow:auto;"> ---- * {{Прапанаваны экспарт|Бацькаў сын (1932)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Бацькаў сын (1932)|Бацькаў сын]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Бярозка (1923)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]]''. «[[Бярозка (1923)|Бярозка]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Янка Канцавы (1924)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Янка Канцавы (1924)|Янка Канцавы]]», 1924 * {{Прапанаваны экспарт|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Тамаш Грыб|Тамаш Грыб]]''. «[[И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|1905 год (1926)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Уладзімір Ленін|Уладзімір Ленін]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Канстанцін Ламака|Канстанцін Ламака]]''.. «[[1905 год (1926)|1905 год]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Голас душы (1949)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Ks. K. Stepovič]]''. «[[Голас душы (1949)|Hołas dušy]]», 1949 * {{Прапанаваны экспарт|Кат у белай манішцы (1942)}} 13.03.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Кат у белай манішцы (1942)|Кат у белай манішцы]]», 1942 * {{Прапанаваны экспарт|Skarb (1927)}} 12.03.2026 ''[[Аўтар:Ян Васілеўскі (1885—1948)|Jan Wasileŭski]]''. «[[Skarb (1927)|Skarb]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)|Rodnaja mowa ŭ światyniach]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|А што далей? (Шыла)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Мікола Шыла|Мікола Шыла]]''. «[[А што далей? (Шыла)|А што далей?]]», 1948 * {{Прапанаваны экспарт|Ляля Мэнке (Луцкевіч)}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Ляля Мэнке (Луцкевіч)|Ляля Мэнке (Луцкевіч)]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Стагодзьдзе новага беларускага друку}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Гадлеўскі|Вінцэнт Гадлеўскі]]''. «[[Стагодзьдзе новага беларускага друку|Стагодзьдзе новага беларускага друку]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|11 ліпеня (1930)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Ілары Барашка|Ілары Барашка]]''. «[[11 ліпеня (1930)|11 ліпеня]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)|Другое чытанне для дзяцей беларусаў]]», 1909 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Сымон Музыка (1925)}} 28.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Сымон Музыка (1925)|Сымон Музыка]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Лябірынты (1944)}} 26.02.2026 ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. «[[Лябірынты (1944)|Лябірынты]]», 1944 * {{Прапанаваны экспарт|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Фадзей Руткоўскі|Fadziej Rutkoŭski]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Wincuk Marcinkiewicz]]''. «[[Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła]]», 1910 * {{Прапанаваны экспарт|Гудкі (1931)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Гудкі (1931)|Гудкі]]», 1931 * {{Прапанаваны экспарт|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Сяргей_Замбржыцкі|Сяргей Замбржыцкі]]''. «[[«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа)]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Гірт з воўчага логу (1930)}} 19.02.2026 ''[[Аўтар:Яніс Райніс|Яніс Райніс]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Язэп Дыла|Назар Бываеўскі]]''.. «[[Гірт з воўчага логу (1930)|Гірт з воўчага логу]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|З літуанізмаў у беларускай мове}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[З літуанізмаў у беларускай мове|З літуанізмаў у беларускай мове]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры]]», 1921 * {{Прапанаваны экспарт|Закаханая (Салагуб)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Алесь Салагуб|Алесь Салагуб]]''. «[[Закаханая (Салагуб)|Закаханая]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі]]», 1919 * {{Прапанаваны экспарт|Напор (1933)}} 15.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Напор (1933)|Напор]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Гапонъ (1909)}} 13.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Гапонъ (1909)|Гапонъ]]», 1909 * {{Прапанаваны экспарт|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)}} 11.02.2026 ''[[Аўтар:Пятро Мятла|Пятро Мятла]]''. «[[Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Ігнат Дварчанін|Ігнат Дварчанін]]''. «[[Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Гаўрыіл Сушкін|Гаўрыіл Сушкін]]''. «[[«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Адвечная песьня (1927)}} 08.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Адвечная песьня (1927)|Адвечная песьня]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|400-лецьце Літоўскага Статуту}} 06.02.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Шкялёнак|Мікалай Шкялёнак]]''. «[[400-лецьце Літоўскага Статуту|400-лецьце Літоўскага Статуту]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Zyla Karalewič (1937)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Сцяпан Васільчанка|Sciapan Wasilčenko]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zyla Karalewič (1937)|Zyla Karalewič]]», 1937 * {{Прапанаваны экспарт|На рубяжы (1925)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[На рубяжы (1925)|На рубяжы]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Alenčyna wiasielle (1923)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Зязюля|Андрэй Зязюля]]''. «[[Alenčyna wiasielle (1923)|Alenčyna wiasielle]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Шляхам жыцьця (1923)|Шляхам жыцьця]]», 1923 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 25.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Устаноўка (1930)|Устаноўка]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)}} 24.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)|Сшытак вершаў (1938—1946)]]», 1946 * {{Прапанаваны экспарт|На загонах (1928)}} 23.1.2026 ''[[Аўтар:Васіль Каваль|Васіль Каваль]]''. «[[На загонах (1928)|На загонах]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Сьцежкі-дарожкі (1928))}} 21.1.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Сьцежкі-дарожкі (1928)|Сьцежкі-дарожкі]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Руска-беларускі слоўнік (1937)}} 20.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Руска-беларускі слоўнік (1937)|Руска-беларускі слоўнік]]», 1937 ---- {{справа|''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2012|2012]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2013|2013]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2014|2014]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2015|2015]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2016|2016]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2017|2017]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2019|2019]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2020|2020]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2021|2021]], ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2022|2022]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2023|2023]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2024|2024]]'' ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2025|2025]]''}} </div><noinclude>[[Катэгорыя:Шаблоны для галоўнай старонкі]]</noinclude> nigsyz5fiocsbaynwqsaobehyzl54qa 106 33492 280730 202424 2026-03-31T13:03:10Z Gabix 3485 280730 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[Бацькаў сын (1932)|Бацькаў сын]] |Language=be |Volume= |Author=[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]] |Translator= |Editor= |Illustrator=М. Гутман |School= |Publisher=Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва |Address=Менск |Year=1932 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} mw00h80mmzdm4tt71eniwprpy2p0lqn 280766 280730 2026-04-01T06:16:22Z Gabix 3485 280766 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[Бацькаў сын (1932)|Бацькаў сын]] |Language=be |Volume= |Author=[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]] |Translator= |Editor= |Illustrator=М. Гутман |School= |Publisher=Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва |Address=Менск |Year=1932 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=V |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} o43zv6l5mnufm4k0nur0ew23zm9rqt3 106 41024 280783 111992 2026-04-01T07:15:44Z By-isti 3554 280783 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[Бярозка (1923)|Бярозка]] |Language=be |Volume= |Author=[[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]] |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=«Bіленскае Выдавецтва» Б. А. Клецкіна |Address=Вільня |Year=1923 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=5 |Progress=C |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} prpm7blkdyjs8s3atthl422phjzovop 104 73270 280768 178117 2026-04-01T06:26:10Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 280768 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>{{Цэнтар|'''Л. {{Разьбіўка|РОДЗЕВІЧ}}'''}} {{Цэнтар|'''{{Разьбіўка|ВОГНІШЧА<br />БАРАЦЬБЫ}}'''|памер=200%}} {{Цэнтар|[[File:Вогнішча барацьбы (1930). Малюнак 1.png|250px|center]]}} {{Цэнтар|'''{{Разьбіўка|БЕЛДЗЯРЖВЫДАВЕЦТВА}} ⬥ 1930'''}}<noinclude></noinclude> 8zgunupxm6hyva3tlq0b34izhleo76p 104 120423 280757 280656 2026-03-31T17:55:45Z RAleh111 4658 280757 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|{{разьбіўка|ДЗЕЯ V}}.}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{АРЦ|'''Разалька — Mixacixa — Бэрка — Юрась.}} <div style="font-size:92%; margin-left:auto; margin-right:0em; width:19em; line-height: 1.3"> {{gap|2em}}''Хата'' '''Міхасіхі''': ''убогая, але чыстая. Прытуліўшыся да вокна, сьціснуўшы голаў, стаіць сумная'' '''Разалька. </div> <center>{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА 1}}.}}</center> {{gap|2em}}'''Разалька''' ({{fine|''адна ў зьнемажэньні''}}). Не, ня вытрымаю! Баліць мне галава, мучыцца сэрца… Ён забіты… ахвярай няведама за што… найхарашэйшы, наймілейшы мне з вока і душы… Чую, што з ім пашло ў магілу маё шчасьце. Матачка Божая, ратуй мяне!.. Я сёньня ня мела ані сілы, ані адвагі ісьці аддаць яму апошні цалунак… Яго ўжо няма, толькі страшны труп… З усяго хараства труп… Завялая краска… Ах, баюся людзей і самой сябе. Людзі абсьмяюць любоў маю… Неўмагату-ж мне гора такое… Ня маю сілы йсьці на хаўтуры… Даруй мне, мілы, з таго сьвету. ({{fine|''Чуваць за акном сьпевы''}})… Ідуць ужо, ідуць… Ох, нясуць ягоны труп! ({{fine|''Слухае песьні''}}). <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">'''Песьня.</span></center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{block center/s}} Пусьці, о Божа, з зямелькі гаротнай</br> Служку спакою, служку Тваей волі;</br> До’ мне пакуты мізэрнай — маркотнай,</br> І ласк пацехі нябескай патолі.</br><noinclude></noinclude> 93vza6hwagsbkslsasnp6rml5jfmu19 104 120451 280709 2026-03-31T11:59:39Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|п=задзі|к=рыстай}} адвагі, якая роўна гатова была змесці — і добрае і нядобрае. У ёй не было сляпога пачуцця помсты і крыўды, у якога ёсць здольнасць усё разбурыць і няма здольнасці што-небудзь стварыць, — у гэтай песні не чутно было нічог...» 280709 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>{{перанос канец|п=задзі|к=рыстай}} адвагі, якая роўна гатова была змесці — і добрае і нядобрае. У ёй не было сляпога пачуцця помсты і крыўды, у якога ёсць здольнасць усё разбурыць і няма здольнасці што-небудзь стварыць, — у гэтай песні не чутно было нічога ад старога, нявольніцкага свету. {{Водступ|2|em}}Рэзкія словы і суровы напеў яе не падабаліся маці, але за словамі і напевам было нешта большае, яно заглушала гук і словы сваёй сілай чагосьці неабсяжнага для думкі. Гэта нешта яна бачыла на тварах, у вачах моладзі, яна адчувала ў іхных грудзях і, паддаючыся сіле песні, якая не мясцілася ў словах і гуках, заўсёды слухала яе з асаблівай увагай, з трывогай больш глыбокай, чым іншыя песні. {{Водступ|2|em}}Гэтую песню спявалі цішэй, але яна гучэла мацней, чым усе, і абымала людзей, як паветра сакавікоўскага дня, — першага дня вясны. {{Водступ|2|em}}— Час нам гэта на вуліцы заспяваць! — пахмура гаварыў Весаўшчыкоў. {{Водступ|2|em}}Калі яго бацька зноў нешта ўкраў і сеў у турму, Нікалай спакойна сказаў таварышам: {{Водступ|2|em}}— Цяпер у мяне можна збірацца… {{Водступ|2|em}}Амаль кожны вечар пасля працы ў Паўла сядзеў хто-небудзь з таварышоў, і яны чыталі, штосьці выпісвалі з кніг, заклапочаныя, не паспеўшыя памыцца. Вячэралі і пілі гарбату з кніжкамі ў руках і ўсё больш, незразумелымі былі для маці іхныя прамовы. {{Водступ|2|em}}— Нам патрэбна газета! — часта гаварыў Павел. {{Водступ|2|em}}Жыццё рабілася прыспешаным і ліхаманкавым, людзі ўсё хутчэй перабягалі ад аднае кнігі да другой, нібы пчолы з кветкі на кветку. {{Водступ|2|em}}— Гаворкі пра нас ідуць! — сказаў аднойчы Весаўшчыкоў. Павінны мы хутка праваліцца…<noinclude></noinclude> 9yarzurscqqojbfn75cnndhrzsx7ktm 104 120452 280710 2026-03-31T12:10:12Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «разумеецца, на ўсю будывіну такі страшэнны гармідэр, што ажно жутка слухаць. Але ускорасьці ўсё супакоівалося, — супакойваўся і Рабы і толькі дзівіўся, на што і каму патрэбны гэтые здзекі. {{gap|2em}}Ажно прыйшлі ўрэшці гэтые самые людзі і да яго — Рабога; п...» 280710 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>разумеецца, на ўсю будывіну такі страшэнны гармідэр, што ажно жутка слухаць. Але ускорасьці ўсё супакоівалося, — супакойваўся і Рабы і толькі дзівіўся, на што і каму патрэбны гэтые здзекі. {{gap|2em}}Ажно прыйшлі ўрэшці гэтые самые людзі і да яго — Рабога; прыйшлі зараня — ешчэ прыцемна — з ліхтарняй, сьвятло каторай так і рэзало заспаные вочы парсюка. {{gap|2em}}Стаў рохкаць нездаволены Рабы і ўжо думаў падняцца з гнезда, каб-ткі добра напудзіць няпрошаных гасьцей, калі пачуў, як нейкі вялізарны ціжар прываліў яго, а задніе абедзьве нагі бытцым ушчаміліся… Гэткай зневагі ня мог сцярпець Рабы і толькі што хацеў разінуцца, ды крыкнуць так, каб ажно ўсе браты пачулі яго крыўду, як тут-же нейкая петля моцна сцягнула і заціснула яму лыч. Цяпер ён мог толькі ўжо сквірчэць; а тым часам ціжары валіліся на яго з ўсіх старон прыдушывалі яго, выкручывалі яму ногі, цягнулі за вушы… і раптам пачуў Рабы, як нешта халоднае, сьлізкае ўпіваецца яму у грудзі… Задрыжэў Рабы са страху, а посьле і ад страшэннаго болю, бо тое, што сперша выдалося яму халодным, цяпер пякло у грудзёх жывым агнём, ды разам бухнуў гэты агонь у галаву і разляцеўся на ўсім целі… {{gap|2em}}Што прыйдзецца раставацца калі колечы з жыцьцём нават і сьвінскаму роду, аб гэтым Рабы чуў і ведаў, але аб сьмерці ніколі ня думаў. „На гэта будзе часу!“ — пацешаў сябе Рабы, — „калі сьмерць стане падхадзіць“. І вось цяпер зразумеў ён, што гэта сьмерць і ня думала надыходзіць, а наляцела, — наляцела так неўспадзеўкі, як толькі можэ налетаць яна адна. І не аб гэтай<noinclude></noinclude> eca5vtmeeq1gg49i3bep1yv83z1n47c 104 120453 280711 2026-03-31T12:20:57Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «сьмерці думаў ўжо Рабы, бо ведаў добра, што яе усё роўна ня міне: праз агнём пражэны мозг віхрам пралетала ўсё мінулае яго жыцьцё. Стараўся цяпер Рабы успомніць, што зрабіў ён праз час гэтага жыцьця добрага і благога. Благога? Ці-ж ён каму зрабіў што благо...» 280711 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>сьмерці думаў ўжо Рабы, бо ведаў добра, што яе усё роўна ня міне: праз агнём пражэны мозг віхрам пралетала ўсё мінулае яго жыцьцё. Стараўся цяпер Рабы успомніць, што зрабіў ён праз час гэтага жыцьця добрага і благога. Благога? Ці-ж ён каму зрабіў што благое? Не — гэтага ня мог Рабы аб сабе сказаць. А добрага? Добрага — што-ж?? сьпешаўся, слабеючы ўжо, успомніць бедак. Ага: праз усё сваё жыцьцё нікому благога нічога не зрабіў, ну і… смачна еў, смачна піў, смачна спаў. Ці-ж мала яшчэ гэтага? І, з успакоіўшымся ўжо сумленьнем, апошні раз захроп Рабенькі і… даўся.<noinclude></noinclude> 6ghsdofbbodu86773dkhnlnvlz6or86 104 120454 280712 2026-03-31T12:30:39Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{larger|'''ДУБ-ДЗЯДУЛЯ.}} {{gap|2em}}Амаль ня ўся вёска заздросьціла мне майго надзелу. Шнур быў, праўду кажучы, ані большы, ані выгаднейшы, ані зямліца на ім ня лепшая, — можэ нават горшая, бо пры канцы шнура была страшэнная гара, дзе апроч грэчкі ды ярыцы нічога н...» 280712 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{larger|'''ДУБ-ДЗЯДУЛЯ.}} {{gap|2em}}Амаль ня ўся вёска заздросьціла мне майго надзелу. Шнур быў, праўду кажучы, ані большы, ані выгаднейшы, ані зямліца на ім ня лепшая, — можэ нават горшая, бо пры канцы шнура была страшэнная гара, дзе апроч грэчкі ды ярыцы нічога не радзіла, але на самым версе гэтай гары рос такі дуб, што аж дзівіўся народ: веліч, таўшчыня, сьвет-бы пад сябе хацеў падгарнуць…</br> {{gap|2em}}З давён-даўна ўсе звалі яго: Дуб-Дзядуля.</br> {{gap|2em}}Дык вот паслухайце, што мне пад гэтым дубам здарылася:</br> {{gap|2em}}Раз у летку, ад цёмнага напрацаваўшыся, што аж пот з мяне цурком каціў, губы пасьмяглі, босыя ногі да крыві патрэскаліся, — зацягнуўся я неяк на гару да свайго Дзядулі аддыхнуць у яго цяню. Толькі прылажыўся гэта я, уздыхнуў раз, другі і пачынаю дрэмаць… Ажно чую: ні то над галавой, ні то пад галавой нехта так сама уздыхнуў… Стаў я прыслухівацца — яшчэ і яшчэ уздыхае; але так цяжка уздыхае, што аж за сэрцэ бярэ, немаль стогне… Перажагнацца хачу, — рукі падняць не магу!.. Струхлеў я — ляжу, чэкаю, што будзе. Аж тут нехта ў вуха маё шэпчэ:</br> {{gap|2em}}— Ня бойся, ня пужайся, дзіцятка ты маё, ня пужайся: я гэтак дышу, я гэтак уздыхаю, я — твой дубочак старэнькі…</br> {{gap|2em}}— Божэ моцны! Што ты, Дзядулька, як жэ гэта можа быць, каб дрэва уздыхала, ды гаварыла? — пытаю ўжо сьмялей.<noinclude></noinclude> emtfq2z5qfsj0s2ik7cens5ydbagjlv 104 120455 280713 2026-03-31T12:34:29Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{ц|{{Разрадка|БАЦЬКАЎ СЫН}}}} {{Водступ|2|em}}Увечары, як Сьцёпка ўпарадкаваў скаціну і, змораны дзённай працай, уваліўся ў сваю мізэрную хатку, маці сказала яму: {{Водступ|2|em}}— Хоць-бы ты, сынок, да таткі даведаўся, занёс яму што-якое. Мо‘ галадуе там, у лесе?...» 280713 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|{{Разрадка|БАЦЬКАЎ СЫН}}}} {{Водступ|2|em}}Увечары, як Сьцёпка ўпарадкаваў скаціну і, змораны дзённай працай, уваліўся ў сваю мізэрную хатку, маці сказала яму: {{Водступ|2|em}}— Хоць-бы ты, сынок, да таткі даведаўся, занёс яму што-якое. Мо‘ галадуе там, у лесе? {{Водступ|2|em}}Гаварыла старая ціхім, прытоеным голасам, быццам баялася, каб хто не падслухаў. Сьцёпка таксама ёй адказаў: {{Водступ|2|em}}— Мамка! Змарыўся я, ног пад сабой ня чую. {{Водступ|2|em}}А ў думках мігнула: {{Водступ|2|em}}— Лес, нетры... могільнік па дарозе... Страшна!..<noinclude></noinclude> esy1itrs0ugd5u1colfj8j74ob4m5k7 280736 280713 2026-03-31T14:53:19Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 280736 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|{{Разрадка|БАЦЬКАЎ СЫН}}}} {{Водступ|2|em}}Увечары, як Сьцёпка ўпарадкаваў скаціну і, змораны дзённай працай, уваліўся ў сваю мізэрную хатку, маці сказала яму: {{Водступ|2|em}}— Хоць-бы ты, сынок, да таткі даведаўся, занёс яму што-якое. Мо‘ галадуе там, у лесе? {{Водступ|2|em}}Гаварыла старая ціхім, прытоеным голасам, быццам баялася, каб хто не падслухаў. Сьцёпка таксама ёй адказаў: {{Водступ|2|em}}— Мамка! Змарыўся я, ног пад сабой ня чую. {{Водступ|2|em}}А ў думках мігнула: {{Водступ|2|em}}— Лес, нетры... могільнік па дарозе... Страшна!..<noinclude></noinclude> 97eq3hn7am6clcq1ghv2z6v9cjd3fun 104 120456 280714 2026-03-31T12:37:46Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Здрыгануўся міжвольна. А матка больш не настойвала. Уздыхнула цяжка, глыбока. {{Водступ|2|em}}— Як сабе хочаш, сынок... {{Водступ|2|em}}Колькі ціхай пакоры ў сумным матчыным голасе, колькі журбы нявыводнай!.. Ах, нашто яна так, лепей-бы сварылася, д...» 280714 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Здрыгануўся міжвольна. А матка больш не настойвала. Уздыхнула цяжка, глыбока. {{Водступ|2|em}}— Як сабе хочаш, сынок... {{Водступ|2|em}}Колькі ціхай пакоры ў сумным матчыным голасе, колькі журбы нявыводнай!.. Ах, нашто яна так, лепей-бы сварылася, дык ўпяўся-б, не пашоў на наругу. А так— няма сілы, каб не пайсьці. Хоць і страшна, хоць і жудасьць хапае пры думцы аднэй... {{Водступ|2|em}}І Сьцёпка пашоў. Адразу, нават не пачакаўшы вячэры, бо знаў, што калі замарудзіць, — больш страху, жудасьці набярэцца. {{Водступ|2|em}}Сьцёпка добра помніць тое месца. Там дзе лес пераходзіць у багну, дзе пачынае пад нагамі сьлюнава цьмякаць набраклы вільгацьцю дол' там трэба шукаць маленькай вузенечкай сьцежкі. {{перанос-пачатак|п=По|к=тым}}<noinclude></noinclude> 619zlqfo7jwjaxj5uveecklj4ucuegg 280737 280714 2026-03-31T14:54:20Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 280737 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Здрыгануўся міжвольна. А матка больш не настойвала. Уздыхнула цяжка, глыбока. {{Водступ|2|em}}— Як сабе хочаш, сынок... {{Водступ|2|em}}Колькі ціхай пакоры ў сумным матчыным голасе, колькі журбы нявыводнай!.. Ах, нашто яна так, лепей-бы сварылася, дык {{Абмылка|ўпяўся-б|упяўся-б}}, не пашоў на наругу. А так— няма сілы, каб не пайсьці. Хоць і страшна, хоць і жудасьць хапае пры думцы аднэй... {{Водступ|2|em}}І Сьцёпка пашоў. Адразу, нават не пачакаўшы вячэры, бо знаў, што калі замарудзіць, — больш страху, жудасьці набярэцца. {{Водступ|2|em}}Сьцёпка добра помніць тое месца. Там дзе лес пераходзіць у багну, дзе пачынае пад нагамі сьлюнава цьмякаць набраклы вільгацьцю дол' там трэба шукаць маленькай вузенечкай сьцежкі. {{перанос-пачатак|п=По|к=тым}}<noinclude></noinclude> 6wy3w5wcfzntwz03wd3qxdnofjodvtx 104 120457 280715 2026-03-31T12:37:55Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=По|к=тым}} па ёй сярод куп‘я, карчоў — валасатых страшыдлаў, паміж чорных лужын бяздонных, пакуль не адкрыецца ўзгорак, быццам нейкая выспа сярод багны-балота. Па ўзгорку направа, у бок, да густога калматага хмызьніку. Там спыніцца, ціхан...» 280715 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=По|к=тым}} па ёй сярод куп‘я, карчоў — валасатых страшыдлаў, паміж чорных лужын бяздонных, пакуль не адкрыецца ўзгорак, быццам нейкая выспа сярод багны-балота. Па ўзгорку направа, у бок, да густога калматага хмызьніку. Там спыніцца, ціханька сьвіснуць... {{Водступ|2|em}}Сьцёпку самае галоўнае — да лесу дабрацца. Там ня так страшна: лес свой, лес ня выдасьць. У лесе кожнае дрэва знаёмае, кожная сьцежачка. А вось пакуль да лесу... Вакол вёскі жандары польскія нікаюць, падсьцерагуць часам — крышка тады і бацьку і яму. {{Водступ|2|em}}А страшней за ўсё — могілкі. Чаму так баіцца іх Сьцёпка? Чаму такі жах наганяюць яны сваімі старымі пакарожанымі бярэзінамі, сваімі крыжамі паніклымі? Ня верыць Сьцёпка ні ў чарцей, ні<noinclude></noinclude> g8auc8olw6ti6qm5t38tuuhgn00ldsy 280738 280715 2026-03-31T14:56:16Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 280738 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=По|к=тым}} па ёй сярод куп‘я, карчоў — валасатых страшыдлаў, паміж чорных лужын бяздонных, пакуль не адкрыецца ўзгорак, быццам нейкая выспа сярод багны-балота. Па ўзгорку направа, у бок, да густога калматага хмызьніку. Там спыніцца, ціханька сьвіснуць... {{Водступ|2|em}}Сьцёпку самае галоўнае — да лесу дабрацца. Там ня так страшна: лес свой, лес ня выдасьць. У лесе кожнае дрэва знаёмае, кожная сьцежачка. А вось пакуль да лесу... Вакол вёскі жандары польскія нікаюць, падсьцерагуць часам — крышка тады і бацьку і яму. {{Водступ|2|em}}А страшней за ўсё — могілкі. Чаму так баіцца іх Сьцёпка? Чаму такі жах наганяюць яны сваімі старымі пакарожанымі бярэзінамі, сваімі крыжамі паніклымі? Ня верыць Сьцёпка ні ў чарцей, ні<noinclude></noinclude> k6yifpo6qqrk4siojlka6si1l14o104 104 120458 280716 2026-03-31T12:38:44Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «ў нябожчыкаў, ведае — глупства гэта адно, ня ўстануць мерцьвякі з могілак, не задушаць яго. А вось страшна нечага. {{Водступ|2|em}}Бяжыць Сьцёпка краем дарогі, прыгінаецца нізенька, вострымі вочкамі бяздонную цемру сьвідруе. Ззаду, здаецца, нехта паўзе, нас...» 280716 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>ў нябожчыкаў, ведае — глупства гэта адно, ня ўстануць мерцьвякі з могілак, не задушаць яго. А вось страшна нечага. {{Водступ|2|em}}Бяжыць Сьцёпка краем дарогі, прыгінаецца нізенька, вострымі вочкамі бяздонную цемру сьвідруе. Ззаду, здаецца, нехта паўзе, насьцігае. Вось хапае ўжо за полы доўгай сарочкі... Уцякаць?.. , {{Водступ|2|em}}Не, гэта так, толькі здаецца. А пабегчы — тады прапаў, тады ўжо не адкараскаешся ад страху. {{Водступ|2|em}}Наперадзе загараджвае дарогу цёмная пляма. Распаўзлася абапал дарогі, берагі свае ў цемры разбавіла, зьлілася з цемрай. Гэта — могілкі... {{Водступ|2|em}}У Сьцёпкі ня сэрца ў грудзёх, жалезны клявец — гэтак стукае, б‘ецца. Але ідзе, ня спыняецца.<noinclude></noinclude> 7lhkza6rl917900iaw39qs9punuai7d 280739 280716 2026-03-31T14:56:43Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 280739 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>ў нябожчыкаў, ведае — глупства гэта адно, ня ўстануць мерцьвякі з могілак, не задушаць яго. А вось страшна нечага. {{Водступ|2|em}}Бяжыць Сьцёпка краем дарогі, прыгінаецца нізенька, вострымі вочкамі бяздонную цемру сьвідруе. Ззаду, здаецца, нехта паўзе, насьцігае. Вось хапае ўжо за полы доўгай сарочкі... Уцякаць?.. , {{Водступ|2|em}}Не, гэта так, толькі здаецца. А пабегчы — тады прапаў, тады ўжо не адкараскаешся ад страху. {{Водступ|2|em}}Наперадзе загараджвае дарогу цёмная пляма. Распаўзлася абапал дарогі, берагі свае ў цемры разбавіла, зьлілася з цемрай. Гэта — могілкі... {{Водступ|2|em}}У Сьцёпкі ня сэрца ў грудзёх, жалезны клявец — гэтак стукае, б‘ецца. Але ідзе, ня спыняецца.<noinclude></noinclude> guzvf9k3pf6r1re3nf116gcsy287zei 104 120459 280717 2026-03-31T12:40:01Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Чорная пляма разгарнулася ўшыркі, увабрала яго ў сваё нутро. З бакоў заплавалі няясныя цыбатыя цені крыжоў. Здаецца, пасуваюцца, набліжаюцца да дарогі. {{Водступ|2|em}}А гэта што?.. Быццам нейкія крокі?.. Не, гэта-ж сэрца так б‘ецца. Глупства. За...» 280717 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Чорная пляма разгарнулася ўшыркі, увабрала яго ў сваё нутро. З бакоў заплавалі няясныя цыбатыя цені крыжоў. Здаецца, пасуваюцца, набліжаюцца да дарогі. {{Водступ|2|em}}А гэта што?.. Быццам нейкія крокі?.. Не, гэта-ж сэрца так б‘ецца. Глупства. Зараз канец, там поле, а далей і лес ужо. {{Водступ|2|em}}Раптам паблізу хруснула нешта. Ірвануўся Сьцёпка, у нагах нэрвовыя дрыжыкі... Але стрымаўся, заспакоіў сябе: {{Водступ|2|em}}— Глупства. Мо‘ птушка? {{Водступ|2|em}}Наўмысьля ход замарудзіў. Па- шоў, гледзячы проста перад сабой у кропку адну. Вось канец. Лёгка ўздыхнуў, шпарчэй пасігаў па дарозе. {{Водступ|2|em}}Лес раптам насунуўся вялізнай хмурай грамадой. Як уваходзіў<noinclude></noinclude> 1w4yzmj4j0so4jk86kzigepclxbmxsr 280740 280717 2026-03-31T14:57:30Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 280740 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Чорная пляма разгарнулася ўшыркі, увабрала яго ў сваё нутро. З бакоў заплавалі няясныя цыбатыя цені крыжоў. Здаецца, пасуваюцца, набліжаюцца да дарогі. {{Водступ|2|em}}А гэта што?.. Быццам нейкія крокі?.. Не, гэта-ж сэрца так б‘ецца. Глупства. Зараз канец, там поле, а далей і лес ужо. {{Водступ|2|em}}Раптам паблізу хруснула нешта. Ірвануўся Сьцёпка, у нагах нэрвовыя дрыжыкі... Але стрымаўся, заспакоіў сябе: {{Водступ|2|em}}— Глупства. Мо‘ птушка? {{Водступ|2|em}}Наўмысьля ход замарудзіў. Па- шоў, гледзячы проста перад сабой у кропку адну. Вось канец. Лёгка ўздыхнуў, шпарчэй пасігаў па дарозе. {{Водступ|2|em}}Лес раптам насунуўся вялізнай хмурай грамадой. Як уваходзіў<noinclude></noinclude> t21s9swqhmdp3erdqsdstkur02i2b3a 104 120460 280718 2026-03-31T12:40:59Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «Сьцёпка ў яго, пачуў сябе маленькім-маленькім, быццам казюлька якая. Але пасьмялеў, бо хіба-ж можа што стацца гэткаму маленькаму хлопчыку пад аховай магутнага лесу-дзядулькі! {{Водступ|2|em}}Ішоў па лесе вобмацкам. Натыкаўся на дрэвы і, мінаючы, абымаў іх з...» 280718 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>Сьцёпка ў яго, пачуў сябе маленькім-маленькім, быццам казюлька якая. Але пасьмялеў, бо хіба-ж можа што стацца гэткаму маленькаму хлопчыку пад аховай магутнага лесу-дзядулькі! {{Водступ|2|em}}Ішоў па лесе вобмацкам. Натыкаўся на дрэвы і, мінаючы, абымаў іх з нейкай шчырай дзіцячай ласкай. {{Водступ|2|em}}Патаемную сьцежку ўраз адшукаў, бо ня зьлічыць нават, колькі разоў вымерыў ён сваімі маленькімі крокамі гэтую дзікую мясьціну. Па сьцежцы паціху пашоў, мацаў нагой, каб ня зьбіцца, бо троху ў бок — і капут, загрузьнеш у багне. Доўга прышлося цягнуцца. Змора валіла з ног, да зямлі прыціскала. Але ішоў, ня спыняўся. {{Водступ|2|em}}Урэшце сьцежка вільнула раптам у бок, і Сьцёпка пачуў пад<noinclude></noinclude> 86g17stpavuz940ug17mcnc0o4kujy3 280741 280718 2026-03-31T14:58:54Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 280741 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>Сьцёпка ў яго, пачуў сябе маленькім-маленькім, быццам казюлька якая. Але пасьмялеў, бо хіба-ж можа што стацца гэткаму маленькаму хлопчыку пад аховай магутнага лесу-дзядулькі! {{Водступ|2|em}}Ішоў па лесе вобмацкам. Натыкаўся на дрэвы і, мінаючы, абымаў іх з нейкай шчырай дзіцячай ласкай. {{Водступ|2|em}}Патаемную сьцежку ўраз адшукаў, бо ня зьлічыць нават, колькі разоў вымерыў ён сваімі маленькімі крокамі гэтую дзікую мясьціну. Па сьцежцы паціху пашоў, мацаў нагой, каб ня зьбіцца, бо троху ў бок — і капут, загрузьнеш у багне. Доўга прышлося цягнуцца. Змора валіла з ног, да зямлі прыціскала. Але ішоў, ня спыняўся. {{Водступ|2|em}}Урэшце сьцежка вільнула раптам у бок, і Сьцёпка пачуў пад<noinclude></noinclude> brqo3tidvjqki0iwe2vpf1a4x7220yz 104 120461 280719 2026-03-31T12:42:30Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «нагой цьвёрды, бясьпечны грунт. Тут — направа цяпер. {{Водступ|2|em}}Пашоў вольна, размашыста, нават галаву задраў угару. Цяпер ён не баіцца. Ані крушыначкі! Чаго-ж яму баяцца, калі тут — колькі крокаў — і свае людзі: бацька, хлопцы вясковыя... А як бацька ўзр...» 280719 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>нагой цьвёрды, бясьпечны грунт. Тут — направа цяпер. {{Водступ|2|em}}Пашоў вольна, размашыста, нават галаву задраў угару. Цяпер ён не баіцца. Ані крушыначкі! Чаго-ж яму баяцца, калі тут — колькі крокаў — і свае людзі: бацька, хлопцы вясковыя... А як бацька ўзрадуецца! {{Водступ|2|em}}Вось і хмызьнік. Сьцёпка спыніўся. Перавёў дух, каб ямчэй было сьвіснуць, бо гэта-ж самае цікавае. Вось толькі як: ці ў прыгоршчы, ці ў два пальцы? Лепш у прыгоршчы, мусіць, бо яно ў яго надта спрытна выходзіць, якраз, як сава. {{Водступ|2|em}}Сьцёпка склаў рукі,прыладзіўся. {{Водступ|2|em}}— Фіў... {{Водступ|2|em}}Усьміхнуўся здаволена. І сапраўды — якраз, як сава... Зараз адкажуць. Тады можна пайсьці.<noinclude></noinclude> 9gqooqefs0cynsn3a50vmp5himi84s0 280742 280719 2026-03-31T14:59:35Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 280742 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>нагой цьвёрды, бясьпечны грунт. Тут — направа цяпер. {{Водступ|2|em}}Пашоў вольна, размашыста, нават галаву задраў угару. Цяпер ён не баіцца. Ані крушыначкі! Чаго-ж яму баяцца, калі тут — колькі крокаў — і свае людзі: бацька, хлопцы вясковыя... А як бацька ўзрадуецца! {{Водступ|2|em}}Вось і хмызьнік. Сьцёпка спыніўся. Перавёў дух, каб ямчэй было сьвіснуць, бо гэта-ж самае цікавае. Вось толькі як: ці ў прыгоршчы, ці ў два пальцы? Лепш у прыгоршчы, мусіць, бо яно ў яго надта спрытна выходзіць, якраз, як сава. {{Водступ|2|em}}Сьцёпка склаў рукі, прыладзіўся. {{Водступ|2|em}}— Фіў... {{Водступ|2|em}}Усьміхнуўся здаволена. І сапраўды — якраз, як сава... Зараз адкажуць. Тады можна пайсьці.<noinclude></noinclude> fqy6nyazroxd2xyvknsk2ppic8kemwg 104 120462 280720 2026-03-31T12:43:10Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Але нешта ня чутна. Што-ж тэта, няўжо не пачулі? Трэба другі раз... {{Водступ|2|em}}Ізноў ня чуваць. Паждаў часінку, яшчэ раз сьвіснуў. {{Водступ|2|em}}Ізноў ня чутна адказу. Няўжо ўсе паснулі? Ня можа быць, варта павінна стаяць. {{Водступ|2|em}}І раптам...» 280720 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Але нешта ня чутна. Што-ж тэта, няўжо не пачулі? Трэба другі раз... {{Водступ|2|em}}Ізноў ня чуваць. Паждаў часінку, яшчэ раз сьвіснуў. {{Водступ|2|em}}Ізноў ня чутна адказу. Няўжо ўсе паснулі? Ня можа быць, варта павінна стаяць. {{Водступ|2|em}}І раптам страх ахапіў Сьцёпку. Зноў пачуў сябе адзінотным. Няўжо нікога няма? Няўжо пашлі куды ў іншае месца? Што-ж цяпер? Назад?.. {{Водступ|2|em}}Уявіў сабе Сьцёпка дарогу: балота, могілкі... {{Водступ|2|em}}— Не, не пайду. Трэ‘ паглядзець, мо‘ і сапраўды паснулі. {{Водступ|2|em}}Сьцёпка палез у кусты. Асьцярожна рассуваў мяккае вецьце, часам спыняўся, прыслухваўся. {{Водступ|2|em}}Ціха. Ані зыку, ані шолаху.<noinclude></noinclude> cxokpp18b3l2rinoi8chqcf3gl3u4o3 280743 280720 2026-03-31T15:00:22Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 280743 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Але нешта ня чутна. Што-ж тэта, няўжо не пачулі? Трэба другі раз... {{Водступ|2|em}}Ізноў ня чуваць. Паждаў часінку, яшчэ раз сьвіснуў. {{Водступ|2|em}}Ізноў ня чутна адказу. Няўжо ўсе паснулі? Ня можа быць, варта павінна стаяць. {{Водступ|2|em}}І раптам страх ахапіў Сьцёпку. Зноў пачуў сябе адзінотным. Няўжо нікога няма? Няўжо пашлі куды ў іншае месца? Што-ж цяпер? Назад?.. {{Водступ|2|em}}Уявіў сабе Сьцёпка дарогу: балота, могілкі... {{Водступ|2|em}}— Не, не пайду. Трэ‘ паглядзець, мо‘ і сапраўды паснулі. {{Водступ|2|em}}Сьцёпка палез у кусты. Асьцярожна рассуваў мяккае вецьце, часам спыняўся, прыслухваўся. {{Водступ|2|em}}Ціха. Ані зыку, ані шолаху.<noinclude></noinclude> rnxoy9dlbeqdjxc22vma7dlflqsklx5 104 120463 280721 2026-03-31T12:43:38Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « </br> {{gap|2em}}— Эх, дзіцятка, дзіцятка, — ізноў шэпчэ мне на вуха, — шмат чаго ты яшчэ ня ведаеш, шмат чаго не разумееш, але люблю я цябе, шчыра люблю, як тваіх бацькоў, дзядоў, ды прадзядоў, бо не зазнаў ніколі крыўды ад вас, а толькі вякі пашанасьць меў. Пара пр...» 280721 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> </br> {{gap|2em}}— Эх, дзіцятка, дзіцятка, — ізноў шэпчэ мне на вуха, — шмат чаго ты яшчэ ня ведаеш, шмат чаго не разумееш, але люблю я цябе, шчыра люблю, як тваіх бацькоў, дзядоў, ды прадзядоў, бо не зазнаў ніколі крыўды ад вас, а толькі вякі пашанасьць меў. Пара прыходзіць, дзіцятка ты маё, пара прыходзіць сказаць, адкрыць такое, чаго нікому яшчэ не гаварыў… Але пакляніся, што споўніш маё апошняе жаданьне!</br> {{gap|2em}}— Клянуся, Дзядульку, клянуся, родненькі, споўню, ўсё споўню, — ізноў, дрыжучы ўвесь, адказываю. {{gap|2em}}— Слухай-жэ! — каже Дуб-Дзядуля, — Адкуль я тут узяўся і калі радзіўся, — ніхто, дый і я сам добра ня ведаю. Помню толькі — з малалецтва жылося нішто, суседзтва шмат меў: сваей радні — цэлые аколіцы, — хлопцы адзін у адзін — дужые, здаровые; а тут да кампаніі зграбные ёлачкі, хоць сварлівые, але сэрца добрага — сасонкі. Міргнеш ім, бывала, жалудком, а яны табе пышкай у бок… А асінкі-пашаптушкі? кіўні толькі галінай (бо дубу ня сьлед кланяцца асіне!), а яна, як тая саромлівая панначка, затрасецца ўся і лісточкамі абсыпе… От, ведама, забаўляліся, як умелі… — Але, што гэта ўспамінаць? — Ляцелі гады, як вашы ляцяць дні, — зьменяліся вякі так, як вашы гады, — а я стаяў і рос, — рос і стаяў — крапчэў… {{gap|2em}}Зрываліся нераз буры, — як пад тапаром, шмат нашых клалася, але тые, што аставаліся, — яшчэ вышэй падымаліся; надходзілі навальніцы, гінулі тые, што ў неба глядзелі, а зьнізу падымалася маладзеж, налеталі ветры, наганялі сьвежага насеньня, і ўзрасталі суседзі невядомые, незнаёмые…</br> {{gap|2em}}Так вякі шлі, аж мінула ўсё, — аж прыйшло і на тое, што з тутэйшых — даўнейшых астаўся,<noinclude></noinclude> hhvrmg5ytik1bjp3m8bnxvxl6t9h5d6 104 120464 280722 2026-03-31T12:44:34Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}І чым далей, тым больш {{Абмылка|ахапляў.|ахапляў}} Сьцёпку жудасны страх. Шчыльней туліўся ён да зямлі, віўся па ёй, як вужака. {{Водступ|2|em}}Раптам скрозь вецьце агоньчык бліснуў. Сьмялей папоўз Сьцёпка. Зноў агарнула радасьць, здаволеньне. П...» 280722 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}І чым далей, тым больш {{Абмылка|ахапляў.|ахапляў}} Сьцёпку жудасны страх. Шчыльней туліўся ён да зямлі, віўся па ёй, як вужака. {{Водступ|2|em}}Раптам скрозь вецьце агоньчык бліснуў. Сьмялей папоўз Сьцёпка. Зноў агарнула радасьць, здаволеньне. Праз колькі крокаў палянку ўбачыў наперадзе. Па ёй сьвет бегае цьмянымі дрыжыкамі, варушыць, карабаціць сонную траву. Гэта — ад вогнішча, што недалужна згасае сярод палянкі. І — што гэта?—вакол нікагутка. Пуста. {{Водступ|2|em}}Сьцёпка паціху высунуўся на палянку, пільна прыслухаўся. І раптам — быццам ударыла яго што, ашаламіла. Лёг на зямлю, прытаіўся, поўны вострага палкага жаху. {{Водступ|2|em}}Ці не здалося гэта яму? Не, во яшчэ... яшчэ... Хрыпіць нехта. Ды так-жа страшна, жудасна...<noinclude></noinclude> qb4818ewcnmtw72d91verw409c5g70d 280761 280722 2026-04-01T06:12:49Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 280761 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}І чым далей, тым больш {{Абмылка|ахапляў.|ахапляў}} Сьцёпку жудасны страх. Шчыльней туліўся ён да зямлі, віўся па ёй, як вужака. {{Водступ|2|em}}Раптам скрозь вецьце агоньчык бліснуў. Сьмялей папоўз Сьцёпка. Зноў агарнула радасьць, здаволеньне. Праз колькі крокаў палянку ўбачыў наперадзе. Па ёй сьвет бегае цьмянымі дрыжыкамі, варушыць, карабаціць сонную траву. Гэта — ад вогнішча, што недалужна згасае сярод палянкі. І — што гэта? — вакол нікагутка. Пуста. {{Водступ|2|em}}Сьцёпка паціху высунуўся на палянку, пільна прыслухаўся. І раптам — быццам ударыла яго што, ашаламіла. Лёг на зямлю, прытаіўся, поўны вострага палкага жаху. {{Водступ|2|em}}Ці не здалося гэта яму? Не, во яшчэ... яшчэ... Хрыпіць нехта. Ды так-жа страшна, жудасна...<noinclude></noinclude> 7tptn8pns9lw1vwxu5psel77nma14rc 104 120465 280723 2026-03-31T12:46:21Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Задрыжэў Сьцёпка ўвесь. Ляжаў нярухліва, ня знаў, што рабіць. А там усё хрыпіць, усё хрыпіць... {{Водступ|2|em}}Урэшце Сьцёпка набраўся адвагі, узьняўся паціху, пачаў уважна разглядаць палянку. {{Водступ|2|em}}— Вунь ён!.. {{Водступ|2|em}}На ўскраю пал...» 280723 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Задрыжэў Сьцёпка ўвесь. Ляжаў нярухліва, ня знаў, што рабіць. А там усё хрыпіць, усё хрыпіць... {{Водступ|2|em}}Урэшце Сьцёпка набраўся адвагі, узьняўся паціху, пачаў уважна разглядаць палянку. {{Водступ|2|em}}— Вунь ён!.. {{Водступ|2|em}}На ўскраю паляны цьмяны выблеск згасаючага вогнішча вызначыў цёмную фігуру. Нехта ляжыць, стогне. І больш мусіць нікога няма, адзін ён. {{Водступ|2|em}}Сьцёпка троху счакаў і потым гукнуў палахліва: {{Водступ|2|em}}— Дзядзечка! {{Водступ|2|em}}І сам зьдзівіўся свайму голасу: такі слабы, ледзь чутны. Другі раз паклікаў: {{Водступ|2|em}}— Дзядзька! {{Водступ|2|em}}У адказ зноў пачуўся цяжкі жудасны хрып. Тады ён бліжэй<noinclude></noinclude> 8atljnozqqudvji7fd1l13y0qlm7ofu 280762 280723 2026-04-01T06:13:21Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 280762 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Задрыжэў Сьцёпка ўвесь. Ляжаў нярухліва, ня знаў, што рабіць. А там усё хрыпіць, усё хрыпіць... {{Водступ|2|em}}Урэшце Сьцёпка набраўся адвагі, узьняўся паціху, пачаў уважна разглядаць палянку. {{Водступ|2|em}}— Вунь ён!.. {{Водступ|2|em}}На ўскраю паляны цьмяны выблеск згасаючага вогнішча вызначыў цёмную фігуру. Нехта ляжыць, стогне. І больш мусіць нікога няма, адзін ён. {{Водступ|2|em}}Сьцёпка троху счакаў і потым гукнуў палахліва: {{Водступ|2|em}}— Дзядзечка! {{Водступ|2|em}}І сам зьдзівіўся свайму голасу: такі слабы, ледзь чутны. Другі раз паклікаў: {{Водступ|2|em}}— Дзядзька! {{Водступ|2|em}}У адказ зноў пачуўся цяжкі жудасны хрып. Тады ён бліжэй<noinclude></noinclude> 3d0irizox1yaamn8r696msoyzsq24va 104 120466 280724 2026-03-31T12:47:15Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «падышоў, пачаў разглядаць. У твар зазірнуў. І раптам кінуўся з дзікім прарэзьлівым крыкам: {{Водступ|2|em}}— Татачка!.. {{Водступ|2|em}}Бацька пазваў сына. Напружыўся і загаварыў скрозь сударгавую хрыпоту: {{Водступ|2|em}}— Сьцёпка... сыночак... гэта ты... забілі мя...» 280724 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>падышоў, пачаў разглядаць. У твар зазірнуў. І раптам кінуўся з дзікім прарэзьлівым крыкам: {{Водступ|2|em}}— Татачка!.. {{Водступ|2|em}}Бацька пазваў сына. Напружыўся і загаварыў скрозь сударгавую хрыпоту: {{Водступ|2|em}}— Сьцёпка... сыночак... гэта ты... забілі мяне... знайшлі... выказаў нехта... Уцяклі каторыя... у Седлішча... так згаворана было... Ой, цяжка, баліць... {{Водступ|2|em}}Зноў захрыпеў, застагнаў. На вуснах злавесным булькатам чорная кроў. {{Водступ|2|em}}Сьцёпка горка, адчайна плакаў. У роспачы туліўся галавёнкаю да бацькавых грудзей. {{Водступ|2|em}}Бацька раптам заварушыўся. {{Водступ|2|em}}— Ой... цяжка... гарыць, ой... ой...<noinclude></noinclude> aliyepiti77tux48ir7vxhcc2ixa1ar 280763 280724 2026-04-01T06:14:23Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 280763 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>падышоў, пачаў разглядаць. У твар зазірнуў. І раптам кінуўся з дзікім прарэзьлівым крыкам: {{Водступ|2|em}}— Татачка!.. {{Водступ|2|em}}Бацька пазваў сына. Напружыўся і загаварыў скрозь сударгавую хрыпоту: {{Водступ|2|em}}— Сьцёпка... сыночак... гэта ты... забілі мяне... знайшлі... выказаў нехта... Уцяклі каторыя... у Седлішча... так згаворана было... Ой, цяжка, баліць... {{Водступ|2|em}}Зноў захрыпеў, застагнаў. На вуснах злавесным булькатам чорная кроў. {{Водступ|2|em}}Сьцёпка горка, адчайна плакаў. У роспачы туліўся галавёнкаю да бацькавых грудзей. {{Водступ|2|em}}Бацька раптам заварушыўся. {{Водступ|2|em}}— Ой... цяжка... гарыць, ой... ой...<noinclude></noinclude> l8h7kvqxgt91k19h5i4jzsq6igv1bah 104 120467 280725 2026-03-31T12:49:28Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Апошні ўздых — і выпрастаўся, змоўк. Сьцёпка перш не зразумеў, потым усё стала ясна. {{Водступ|2|em}}— Памёр!.. Няма таткі!.. {{Водступ|2|em}}І дзіцячая крыўда агарнула болем пякучым. Сьлёзы яшчэ мацней паліліся, зьмяшаліся з бацькавай крывёй. {{Во...» 280725 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Апошні ўздых — і выпрастаўся, змоўк. Сьцёпка перш не зразумеў, потым усё стала ясна. {{Водступ|2|em}}— Памёр!.. Няма таткі!.. {{Водступ|2|em}}І дзіцячая крыўда агарнула болем пякучым. Сьлёзы яшчэ мацней паліліся, зьмяшаліся з бацькавай крывёй. {{Водступ|2|em}}З гадзіну сядзеў так ля бацькі, плакаў усё. Потым устаў, азірнуўся. {{Водступ|2|em}}Вогнішча згасла ўжо. Цемра ўсё заліла, затапіла. {{Водступ|2|em}}У Сьцёпкі ў галаве біліся думкі. Новыя, напружаныя. {{Водступ|2|em}}— Хто гэта? За што? За што яго татку згубілі? {{Водступ|2|em}}Успомніў польскіх жандараў, якія ўвесь час бацьку шукалі, якія ня раз яго самога пыталі і білі. І дзіцячыя кулачкі моцна сьціснуліся ад прыліву вострага гневу.<noinclude></noinclude> ax3yt62efpwevz9o550sr0dqze25gbl 280764 280725 2026-04-01T06:15:28Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 280764 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Апошні ўздых — і выпрастаўся, змоўк. Сьцёпка перш не зразумеў, потым усё стала ясна. {{Водступ|2|em}}— Памёр!.. Няма таткі!.. {{Водступ|2|em}}І дзіцячая крыўда агарнула болем пякучым. Сьлёзы яшчэ мацней паліліся, зьмяшаліся з бацькавай крывёй. {{Водступ|2|em}}З гадзіну сядзеў так ля бацькі, плакаў усё. Потым устаў, азірнуўся. {{Водступ|2|em}}Вогнішча згасла ўжо. Цемра ўсё заліла, затапіла. {{Водступ|2|em}}У Сьцёпкі ў галаве біліся думкі. Новыя, напружаныя. {{Водступ|2|em}}— Хто гэта? За што? За што яго татку згубілі? {{Водступ|2|em}}Успомніў польскіх жандараў, якія ўвесь час бацьку шукалі, якія ня раз яго самога пыталі і білі. І дзіцячыя кулачкі моцна сьціснуліся ад прыліву вострага гневу.<noinclude></noinclude> kf1jz8s9dq4l7pwtk1jkb17bkvgp3j8 104 120468 280726 2026-03-31T12:58:23Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «як відзіш, адзін я. Праўда, ось глянь на захад: бачыш цёмную паласу? Але што гэта за лес? Худэрлявы, крывы, ўвесь у суках — гніль нейкая, дый толькі. — Глянь на ўсход, — прыслухайся да шуму гэтага лесу… чуў ты калі шум здаровага, крэпкага дрэва? — Не, не! ня г...» 280726 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>як відзіш, адзін я. Праўда, ось глянь на захад: бачыш цёмную паласу? Але што гэта за лес? Худэрлявы, крывы, ўвесь у суках — гніль нейкая, дый толькі. — Глянь на ўсход, — прыслухайся да шуму гэтага лесу… чуў ты калі шум здаровага, крэпкага дрэва? — Не, не! ня гэтак шуміць здаровы лес! А чаму ён так шуміць? бо змарыўся, ніколі перадышкі не мае, гэтак згінуць мусіць… Паглядзі на поўнач, — чы бачыў ты калі такое дзіва? Такі гонкі, такі крэпкі здалёку выдае лес, а ўважай, як яго гойдае ва ўсе бакі, то да зямлі прыгне, то-крыху адпусьце, здаецца, і вецер невялікі, а пень выпрастацца ня можа… Цяпер глянь на мяне: пастухі бок абсмалілі, людзі кару абскрэбалі, колькі то сукоў павырэзалі? лісты, жалуды — тые што год падбіраюць; ўсё каб толькі сабе карысьць мець; а чы падумалі, што стары ўжо я, пакалечаны, веку дажываю, а ніводзін жалудок мой ня ўзрос… Сохну ўжо я. Каб хоць год далі вы мне засілку — вадзіцы чыстай, здаровай, — можэ-б я вам памятку пакінуў: новае пакаленьне… Прысягнуў ты, дзіцятка, дык дабудзь-жэ ты мне цяпер гэтакай вадзіцы, пашукай, прынясі, карэньчыкі мае бедные падлій… {{gap|2em}}— Добра, — кажу, — Дзядулька, добра — будзь спакоен: дастану, прынясу — хіба згіну!.. {{gap|2em}}Бег я, змарыўся, — ўжо і самаму піць захацелася. Цямнець стала, а — вады як ня відаць, так ня відаць. Бачу: нейкая кабеціна — старэнькая, худзенькая прыгаршчакі зямлю носіць. {{gap|2em}}— Чы ня ведаеш, бабулька, дзе тут блізка вады дастаць? — пытаю. {{gap|2em}}— Хадзі за мной, сыночэк, пакажу табе цэлае возера.</br><noinclude></noinclude> 6iziy308fcmjriqsjcn2g73aq718wbj 104 120469 280727 2026-03-31T13:02:01Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— Гэта яны... яны забілі татку... {{Водступ|2|em}}І разам у дзіцячай галаве стальлю прарэзалася пастанова: {{Водступ|2|em}}— Не пайду ў вёску, ня хочу... У Седлішча, казаў, уцяклі... Пайду шукаць... {{Водступ|2|em}}Адважна разгарнуў кусты і пасігаў у той б...» 280727 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Гэта яны... яны забілі татку... {{Водступ|2|em}}І разам у дзіцячай галаве стальлю прарэзалася пастанова: {{Водступ|2|em}}— Не пайду ў вёску, ня хочу... У Седлішча, казаў, уцяклі... Пайду шукаць... {{Водступ|2|em}}Адважна разгарнуў кусты і пасігаў у той бок, дзе, як ён знаў, было Седлішча... {{Водступ|2|em}}Матка чакала Сьцёпку. Усе вочы праглядзела, вушы праслухала. Горам ахінулася матчына сэрца. {{Водступ|2|em}}Няма сынка, ня чуваць. {{Водступ|2|em}}Няма і ня будзе. Доўга ня прыдзе, дарма, што так пільна яго матка чакае. {{Водступ|2|em}}Ня прыдзе затым, што ён бацькаў сын і будзе рабіць бацькаву, справу... {{накіравальная рыса|5em}}<noinclude></noinclude> jipouzldx8nd1qnbkibub875zncjsu1 280728 280727 2026-03-31T13:02:19Z Gabix 3485 280728 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Гэта яны... яны забілі татку... {{Водступ|2|em}}І разам у дзіцячай галаве стальлю прарэзалася пастанова: {{Водступ|2|em}}— Не пайду ў вёску, ня хочу... У Седлішча, казаў, уцяклі... Пайду шукаць... {{Водступ|2|em}}Адважна разгарнуў кусты і пасігаў у той бок, дзе, як ён знаў, было Седлішча... ................................................ {{Водступ|2|em}}Матка чакала Сьцёпку. Усе вочы праглядзела, вушы праслухала. Горам ахінулася матчына сэрца. {{Водступ|2|em}}Няма сынка, ня чуваць. {{Водступ|2|em}}Няма і ня будзе. Доўга ня прыдзе, дарма, што так пільна яго матка чакае. {{Водступ|2|em}}Ня прыдзе затым, што ён бацькаў сын і будзе рабіць бацькаву, справу... {{накіравальная рыса|5em}}<noinclude></noinclude> i46hjg20rc9m8mcehfwnmm2v98k48pq 280729 280728 2026-03-31T13:02:46Z Gabix 3485 280729 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Гэта яны... яны забілі татку... {{Водступ|2|em}}І разам у дзіцячай галаве стальлю прарэзалася пастанова: {{Водступ|2|em}}— Не пайду ў вёску, ня хочу... У Седлішча, казаў, уцяклі... Пайду шукаць... {{Водступ|2|em}}Адважна разгарнуў кусты і пасігаў у той бок, дзе, як ён знаў, было Седлішча... ................................................ {{Водступ|2|em}}Матка чакала Сьцёпку. Усе вочы праглядзела, вушы праслухала. Горам ахінулася матчына сэрца. {{Водступ|2|em}}Няма сынка, ня чуваць. {{Водступ|2|em}}Няма і ня будзе. Доўга ня прыдзе, дарма, што так пільна яго матка чакае. {{Водступ|2|em}}Ня прыдзе затым, што ён бацькаў сын і будзе рабіць бацькаву справу... {{накіравальная рыса|5em}}<noinclude></noinclude> ldz3y8vucflrt74hmq231g4bo2pazji 280765 280729 2026-04-01T06:16:01Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 280765 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Гэта яны... яны забілі татку... {{Водступ|2|em}}І разам у дзіцячай галаве стальлю прарэзалася пастанова: {{Водступ|2|em}}— Не пайду ў вёску, ня хочу... У Седлішча, казаў, уцяклі... Пайду шукаць... {{Водступ|2|em}}Адважна разгарнуў кусты і пасігаў у той бок, дзе, як ён знаў, было Седлішча... ................................................ {{Водступ|2|em}}Матка чакала Сьцёпку. Усе вочы праглядзела, вушы праслухала. Горам ахінулася матчына сэрца. {{Водступ|2|em}}Няма сынка, ня чуваць. {{Водступ|2|em}}Няма і ня будзе. Доўга ня прыдзе, дарма, што так пільна яго матка чакае. {{Водступ|2|em}}Ня прыдзе затым, што ён бацькаў сын і будзе рабіць бацькаву справу... {{накіравальная рыса|5em}}<noinclude></noinclude> 652miaknvkvokb9wymtl3n9c6yzk1px 104 120470 280731 2026-03-31T13:13:39Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}Уцешыўся я. Пайшлі па дарозе; пытаю:</br> {{gap|2em}}— Адкуль ты, бабулька, і як завешся?</br> {{gap|2em}}— Тутэйшая, — кажэ, — а завуся Праца, сынок, Праца.</br> {{gap|2em}}Дзіўнае, думаю, прозьвішчэ. Прыйшлі да возера, — вялікае, што вокам не сьцягнеш, і хоць вада мутная,...» 280731 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Уцешыўся я. Пайшлі па дарозе; пытаю:</br> {{gap|2em}}— Адкуль ты, бабулька, і як завешся?</br> {{gap|2em}}— Тутэйшая, — кажэ, — а завуся Праца, сынок, Праца.</br> {{gap|2em}}Дзіўнае, думаю, прозьвішчэ. Прыйшлі да возера, — вялікае, што вокам не сьцягнеш, і хоць вада мутная, брудная, — кінуўся я піць. Хлебануў раз — што гэта? Вада — не вада, хоць смак і знаны. Ага, ўспомніў я, як напрацуешся, ды пот цякучы па брудным твару пападзе ў рот, — от, як раз гэтакі смак! Пытаю бабулькі.</br> {{gap|2em}}— Праўда, сынку, праўда: пот. Поўнюсенькае возера людзкога поту…</br> {{gap|2em}}— А на што-ж ты зямлю прыгаршчамі носіш, ды кідаеш у гэтае возера? — пытаю.</br> {{gap|2em}}— Глыбокае яно бяз конца, а трэба, каб заўсёды было поўнае; дык вось, як засыплю яго зямліцай, тады і поту мала трэба будзе людзям ліць.</br> {{gap|2em}}Зьдзівіўся я, але не было калі распытывацца, і пабег далей. Бег я, бег, — бачу ізноў возера — больш за першае, але вадзіца ў ім такая чыстая, што аж сьвеціцца. Прыпаў я, хлебануў — горкая, але то такая горкая, што піць нельга! Прыйшло мне на памяць, як аднаго году апошнюю скацінку з хлева вывялі… Скацілася тады сьлязінка і ў рот мне папала… от, як раз гэтакі смак!.. Бачу, старушка нада мной стаіць.</br> {{gap|2em}}— Хто ты? — пытаю.</br> {{gap|2em}}— Беда, сынку, Беда. Ня пій, сыночку, гэтай вадзіцы, ня пій: досі ты яе ўжо напіўся…</br> {{gap|2em}}— А што-ж ты тут робіш? — пытаю.</br> {{gap|2em}}— Глянь, унь, на катлы вялікіе, пад імі заўсяды агонь гарыць. Дзень і ноч наліваю я ў іх з гэтага возера поўна сьлёз людзкіх і грэю, каб высахлі, аж пакуль ўсё гэта возера ня высушу, аж пакуль пара ад іх не падымецца аж да неба!..<noinclude></noinclude> 5p3dr5433dts55dw1691a0x3dsktpi5 280732 280731 2026-03-31T13:14:31Z RAleh111 4658 280732 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Уцешыўся я. Пайшлі па дарозе; пытаю:</br> {{gap|2em}}— Адкуль ты, бабулька, і як завешся?</br> {{gap|2em}}— Тутэйшая, — кажэ, — а завуся Праца, сынок, Праца.</br> {{gap|2em}}Дзіўнае, думаю, прозьвішчэ. Прыйшлі да возера, — вялікае, што вокам не сьцягнеш, і хоць вада мутная, брудная, — кінуўся я піць. Хлебануў раз — што гэта? Вада — не вада, хоць смак і знаны. Ага, ўспомніў я, як напрацуешся, ды пот цякучы па брудным твару пападзе ў рот, — от, як раз гэтакі смак! Пытаю бабулькі.</br> {{gap|2em}}— Праўда, сынку, праўда: пот. Поўнюсенькае возера людзкога поту…</br> {{gap|2em}}— А на што-ж ты зямлю прыгаршчамі носіш, ды кідаеш у гэтае возера? — пытаю.</br> {{gap|2em}}— Глыбокае яно бяз конца, а трэба, каб заўсёды было поўнае; дык вось, як засыплю яго зямліцай, тады і поту мала трэба будзе людзям ліць.</br> {{gap|2em}}Зьдзівіўся я, але не было калі распытывацца, і пабег далей. Бег я, бег, — бачу ізноў возера — больш за першае, але вадзіца ў ім такая чыстая, што аж сьвеціцца. Прыпаў я, хлебануў — горкая, але то такая горкая, што піць нельга! Прыйшло мне на памяць, як аднаго году апошнюю скацінку з хлева вывялі… Скацілася тады сьлязінка і ў рот мне папала… от, як раз гэтакі смак!.. Бачу, старушка нада мной стаіць.</br> {{gap|2em}}— Хто ты? — пытаю.</br> {{gap|2em}}— Беда, сынку, Беда. Ня пій, сыночку, гэтай вадзіцы, ня пій: досі ты яе ўжо напіўся…</br> {{gap|2em}}— А што-ж ты тут робіш? — пытаю.</br> {{gap|2em}}— Глянь, унь, на катлы вялікіе, пад імі заўсяды агонь гарыць. Дзень і ноч наліваю я ў іх з гэтага возера поўна сьлёз людзкіх і грэю, каб высахлі, аж пакуль ўсё гэта возера ня высушу, аж пакуль пара ад іх не падымецца аж да неба!..</br><noinclude></noinclude> nzughum3staipqn6x9o0swpp27jb1m1 104 120471 280733 2026-03-31T13:28:00Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Зьдзівіўся я, але памчаў далей. Спатыкаю ізноў старэнькую кабеціну, палівае яна зямлю з конаўкі.</br> {{gap|2em}}— Дай, бабулька, напіцца — прашу яе.</br> {{gap|2em}}— Ідзі — кажэ, — да возера.</br> {{gap|2em}}Падбегаю, — бачу: бачу, поўнае яно не вады, але віна чырвонаг...» 280733 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Зьдзівіўся я, але памчаў далей. Спатыкаю ізноў старэнькую кабеціну, палівае яна зямлю з конаўкі.</br> {{gap|2em}}— Дай, бабулька, напіцца — прашу яе.</br> {{gap|2em}}— Ідзі — кажэ, — да возера.</br> {{gap|2em}}Падбегаю, — бачу: бачу, поўнае яно не вады, але віна чырвонага… Прыпаў, хлебануў… Божэ! — крыкнуў я са страху: — помню, гэтае віно: ў губах яго было поўна, — вочы ім заліты… помню яго! Але-ж гэта не віно, але кроў! Людзкая кроў!..</br> {{gap|2em}}— Праўда, — кажэ старушка, стоючы надамной, — праўда, сыночку, людзкая гэта кроў, і вось мушу ўсё гэта возера конаўкай вынесьці і ўсю зямлю паліць!..</br> {{gap|2em}}— Хто-ж ты? — пытаю.</br> {{gap|2em}}— Цярпеньне, — ціханька адказала бабулька.</br> {{gap|2em}}Без аглядкі кінуўся я ад гэтага страшэннага мейсца. Чую! ў старане негдзе бурчыць, пераліваецца, бяжыць, нібы, скачэць ручаёчэк жывенькай вадзіцы. Я туды шукаць, аж тут калі блісьне, трэсьне, заляскае, — здалося, ўвесь сьвет задрыжэў!.. <div style="width:100%; position:relative;"><div style="display:inline; position:relative; padding-right:0.5em;"></div><div style="position:absolute; width:100%; right:0px; bottom:0px; z-index:0; overflow:hidden; white-space:nowrap; text-align:right;"><div style="display:inline; float:right;">{{{dottext|{{Зьмест старонак з кропкамі/5|{{{symbol|.}}}|{{{5|}}} }}{{{dotend|}}}}}}</div></div></div> {{gap|2em}}Усхапіўся я, вочы праціраю, не магу да сябе прыйсьці… Ня чуў я, як бура найшла, як пяруны сталі біць, пакуль не дабраліся да майго Дзядулі, пад каторым я так моцна спаў… Працёр вочы, сон свой страшны ўспомніў, закалаціўся ўвесь, зуб на зуб не пападае… Гляджу: Дзядулька мой бедненькі ляжыць ціхенька на баку…</br> {{gap|2em}}З таго часу прайшло некалькі год. Ляжыць Дзядуля на сваім мейсцу (сукі толькі паабрэзалі) а з-пад яго вылезьлі тры, хоць яшчэ цененькіе але гладкіе, роўные дубочкі…<noinclude></noinclude> 521obxn80eri0h0o02slzsyk9249d22 104 120472 280734 2026-03-31T13:37:25Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{larger|'''ШТО СКАЗАЎ ПЕВЕНЬ.}} {{gap|2em}}Жыў-быў на сьвеці такі чэлавек, каторы разумеў усю гутарку ці то скаціны — зьвер‘я, ці птушак Божых; ці як лес шуміць, ці трава шэпаціць. Толькі нельга яму было прызнацца да гэтага: скажэ каму, — самому паміраць трэба. Меў...» 280734 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{larger|'''ШТО СКАЗАЎ ПЕВЕНЬ.}} {{gap|2em}}Жыў-быў на сьвеці такі чэлавек, каторы разумеў усю гутарку ці то скаціны — зьвер‘я, ці птушак Божых; ці як лес шуміць, ці трава шэпаціць. Толькі нельга яму было прызнацца да гэтага: скажэ каму, — самому паміраць трэба. Меў гэты чалавек жонку, і жылі яны паміж сабой складна. Гаспадарку мелі не вялікую: асла і быка. Асёл стаяў у хлеві і авёс жраў, на быку гаспадар вазіў дровы і карміў яго саломай. {{gap|2em}}Вось, аднаго разу прывёз гаспадар гальля з лесу, адпрог вала і пусьціў у хлеў; не пасьпеў яшчэ і варот прычыніць, — чуе, стаў вол жаліцца аслу: «паганае маё жыцьцё, братка асёл, пашанасьці і увагі ніякай не маю ад свайго гаспадара: араць — ты, Рабы, ідзі; вады прыцягнуць — запрагай Рабога; дроў прывязьці — зноў Рабы у атвеці. — Усё рабы, дык Рабы: каму пугай па баку? — Рабому; каму ежа салома? — Рабому. А вось, ты, асёл, стаіш, нічога ня робіш, а сена, ды авёс толькі глуміші» Разжаліўся асёл над доляй Рабога; стаў ківаць ён сваей вялікай галавой, каб прыдумаць якую раду для вала. З вялікай натугі свайго асьлячага розуму застрыг доўгімі вушамі, дый, апусьціўшы ісподнюю лупу, зашэптаў: „ты, вол, захварэй, дык гаспадар і да работы цябе ня возьме, і карміць лепш пачне“. {{gap|2em}}Пачуўшы гэта, гаспадар вярнуўся ў хату, ды сьмяецца сам сабе. „Чаго сьмяешся?“ — {{перанос пачатак|пы|тае}}<noinclude></noinclude> j39cgdi5exb8kvwgehdh4syd8klydel 104 120473 280735 2026-03-31T14:15:00Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|пы|тае}} жонка. — „От, так сабе сьмяюся“, — адказаў мужык.</br> {{gap|2em}}Назаўтрае, даў Бог дзень, пайшоў гаспадар у хлеў. Глядзіць: вол, адкінуўшы хвост і галаву, ляжыць на баку, дый паглядае спад вока на гаспадара, што будзе? Гаспадар, бытцым ніч...» 280735 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|пы|тае}} жонка. — „От, так сабе сьмяюся“, — адказаў мужык.</br> {{gap|2em}}Назаўтрае, даў Бог дзень, пайшоў гаспадар у хлеў. Глядзіць: вол, адкінуўшы хвост і галаву, ляжыць на баку, дый паглядае спад вока на гаспадара, што будзе? Гаспадар, бытцым нічога ня ведаючы а хітрыках Рабога, закінуў яму сена, усыпаў аўса і, прыйшоўшы ў хату, сьмяецца. Жонка ізноў давай прыставаць да яго: „чаго шчырышся? мо з мяне чаго? Кажы праўду!“ Мужык і кажэ: „не магу я табе праўды сказаць, чаго сьмяюся, бо тады сьмерць мая прышла-б па мяне“. На другі дзень ідуць гаспадар з гаспадыняй быка даведацца: ляжыць Рабы, хоць сена і салому да чыста спытляваў, толькі на другі бок перавярнуўся. Гаспадар і кажэ да жонкі: „німа рады: зарэжэм быка, бо страта будзе вялікая, а так, то хоць што-колечы выручым“. — „Пачэкай да заўтрага, калі не паправіцца — рэж“. Выйшлі яны з хлева, жонка пайшла ў хату, а мужык стаў пад варотамі слухаць, якая будзе нарада паміж яго жывёлай. Ажно бык і кажа аслу: „дрэнную ты, асёл, раду мне прыдумаў; што-ж мне без пары пад нажом гінуць? Цяпер парадзь, братка, як з бяды выкруціцца?“ — „Німа, кажа ён, іншае рады: папраўляйся, бык! Глядзі, каб заўтра ты быў ужо здароў, бо гэтые жарты дрэнна могуць скончыцца: з цябе скуру злупяць, а мяне ў хамут на тваё мейсца ўшчэмяць!“</br> {{gap|2em}}Пачуўшы гэта, прыйшоў мужык у хату, дый сьмяецца: „заўтра наш Рабы здароў ужо будзе!“. — „А ты скуль ведаеш? Чаго вышчырыўся? Кажы! — крычыць, тупаючы нагамі, жонка. Зара мне кажы! Ты хіба нешта пра мяне ведаеш, што абы ў хату, дык сьмяешся! Ну!?“ — „Сьмерці маей ты, кабета, хочэш, ці што? — адказывае мужык. Гаварыў я<noinclude></noinclude> tqngf04jzjo6fsfpycv70asg62ddwuk 104 120474 280744 2026-03-31T15:41:16Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «табе, што калі прызнаюся перад табой, чаго я сьмяюся, дык у той час паміраць мне прыйдзецца“.</br> {{gap|2em}}На другі дзень прыходзіць гаспадар у хлеў; ажно бык ужо стаіць, ды скоса ўсё пагледае на яго рукі, ці не прынёс кажа з сабой; але гаспадар — нічога; адчын...» 280744 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>табе, што калі прызнаюся перад табой, чаго я сьмяюся, дык у той час паміраць мне прыйдзецца“.</br> {{gap|2em}}На другі дзень прыходзіць гаспадар у хлеў; ажно бык ужо стаіць, ды скоса ўсё пагледае на яго рукі, ці не прынёс кажа з сабой; але гаспадар — нічога; адчыніўшы хлеў, выпусьціў вала да вады і сам за ім ідзе. Рабы, каб паказацца перад гаспадаром, што ён саўсім ужо здароў, паставіўшы хвост да гары, як дуду, давай выбрыківаць, як мага, заднімі нагамі, а сам з боку пагледае, ці добра бачыць гэтые штукі яго гаспадар. Але мужык, напаіўшы вала, загнаў яго у хлеў, вярнуўся ў хату, дый сьмяецца сабе. Як угледзіла ізноў яго сьмех гаспадыня, калі ўзьелася яна, калі не пачне яго лаяць: „здохні ты, кажэ, лецей, а скажы прычыну твайго сьмеху! Вытрываць больш не магу!“ Зазлаваў і мужык: „ну, кажэ, калі табе ня шкода мяне, хай ты пропадам прападзі! Даставай з кубла сьмяротную адзежыну, — скажу ўжо табе ўсю праўду, хоць сам памру!“ Кінулася з радасьцю жонка да кубла, выцягнула сьмяротную адзежыну, а сама ажно устаяць на мейсцы з цікаўнасьці ня можа! Гаспадар, уздыхнуўшы, стаў памалу рыхтавацца на сьмерць. Скінуўшы апратку, памыўся, надзеў сьмяротную кашулю… толькі чуе гэта ён, як сабака, што лежаў пад сталом, пачаў плакаць і кажэ да пеўня, каторы ходырам хадзіў па хаці каля перапялёсьценькіх курыц: „ах, певень, певень! як табе ня сорам? Гаспадар уміраць рыхтуецца, а табе вунь што ў галаве!“ А певень, пад‘ехаўшы на адным крыле, калі зараве: „дурны гаспада-а-ар! Я маю дзевяць жонак, дый ліха мяне не бярэ, а ён праз адну памірае!“ Пачуўшы гэту гутарку пеўня, сьціснулася сьперша з жалю<noinclude></noinclude> q6f6saxq2h49qp4o24vg7yqk19k8sso 104 120475 280745 2026-03-31T15:46:07Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «сэрцэ гаспадара, а пасьля падпала такая злосьць на жонку, што, доўга не чэкаўшы, схапіў ён пугу, ды калі стаў сьцебаць сваю гаспадыню пугаўём, што тая з болю ажно занямела…</br> {{gap|2em}}І спужаўся, і шкада зрабілася мужыку жонкі сваей, усьцягнуў ён яе на ложак...» 280745 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>сэрцэ гаспадара, а пасьля падпала такая злосьць на жонку, што, доўга не чэкаўшы, схапіў ён пугу, ды калі стаў сьцебаць сваю гаспадыню пугаўём, што тая з болю ажно занямела…</br> {{gap|2em}}І спужаўся, і шкада зрабілася мужыку жонкі сваей, усьцягнуў ён яе на ложак, накрыў, а сам пабег па зельле да баб. Назаўтрае, каб баржджэй жонка моцы набралася, зарэзаў і сьпек для яе пеўня. Ачуняла ў скорасьці гаспадыня, але больш ужо ня лезла ў вочы свайму мужыку, і зноў сталі яны жыць паміж сабой складна.<noinclude></noinclude> apba5sg4xxp29idm43ovmgo5wtuxysv 104 120476 280746 2026-03-31T15:52:13Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{larger|'''ДАЧЭСНЫЕ.}} {{gap|2em}}З добрым сваім старым знаёмым, каторы акуратна год у год з ласкі сваей дзярэ з майго стадка па адным старым баране і па двое маладых ягнятак падатку, сустрэціўся я недаўна ў яловым гушчарку. Іон ня быў галодны, а я — бяз стрэльбы,...» 280746 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{larger|'''ДАЧЭСНЫЕ.}} {{gap|2em}}З добрым сваім старым знаёмым, каторы акуратна год у год з ласкі сваей дзярэ з майго стадка па адным старым баране і па двое маладых ягнятак падатку, сустрэціўся я недаўна ў яловым гушчарку. Іон ня быў галодны, а я — бяз стрэльбы, — прычыны, як бачыце, важные, дзеля чаго маглі мы разгутарыцца паміж сабой па суседзку. {{gap|2em}}Слова за словам, дабраліся і да жыцьця суседавага — воўчага. Праўду, ці не казаў мне сусед — самі разьбірайце. {{gap|2em}}Бадай усе ўжо чулі (так сама — праўду, ці не), што даўней воўк быў найлепшым хатнім прыяцелем і вартаўніком і ў ніякіе зладзействы і зьдзірствы не ўдаваўся, ажно пакуль ня трапіў да нейкай паганай скупой гаспадынькі на службу. Дакучыла, відаць, ёй карміць хлебам зьвера, і вось аднаго разу, калі воўк, пасучы цэлую раніцу гаспадарскую стадніну, прыбег на сьнеданьне да хаты, ведзьма тая, мест хлеба цёплага, кінула яму горача напалены камень. З голаду, не разьнюхаўшы добра, схапіў бедны ваўчок гарачы камень і так моцна апёкся, што і па сягоняшні дзень ляпа асталася чорнай. Вось з таго часу воўк з жалю і злосьці кінуў сваю службу у людзей. {{gap|2em}}Гэта старая гутарка, а цяпер паслухайце, што мой сусед баяў далей новага. {{gap|2em}}Адрокшыся службы, воўк пажаліўся сваім сябруком. Папрабавалі тые заступіцца за яго, але<noinclude></noinclude> donx9nve0i2uapxgy3a92g5n0js16qp 104 120477 280747 2026-03-31T15:59:32Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «нічога не дабіліся. Пайшлі тады ваўкі грамадай з жалабай да цара свайго — льва. {{gap|2em}}Леў, выслухаўшы справу, асудзіў так: «лепш жывіце ў лесі, чым у такой хаці, де вас могуць здрадзіць, а як усё жывое без яды ня можэ абыйсьціся, так і вы, не перабіраючы, шт...» 280747 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>нічога не дабіліся. Пайшлі тады ваўкі грамадай з жалабай да цара свайго — льва. {{gap|2em}}Леў, выслухаўшы справу, асудзіў так: «лепш жывіце ў лесі, чым у такой хаці, де вас могуць здрадзіць, а як усё жывое без яды ня можэ абыйсьціся, так і вы, не перабіраючы, што і чыё, хапайце і ешце: на прыпадак-жэ голаду дам вам доўгавечную карову; карміце і даглядайце яе толькі добра, а малака — яды хваце». {{gap|2em}}З таго часу сталі ваўкі жыць у лесі, займацца рабункам, а да таго — даіць сваю карову і дзяліцца малаком. {{gap|2em}}Але час ад часу паміж згоднай даўней воўчай сям‘і пачаліся звадкі, завялося шэльмоўства; харчэваць карову ўсім разам прыходзілася, а як падойдзе дзяліцьба малака, дык адзін так набухаецца яго, што чуць адпаўзе, а іншы зусім з пустым жыватом пасунецца. {{gap|2em}}Каб як зарадзіць проціў гэтага ашуканства, склікалі ваўкі сход, на каторым прызналі: на кожны дзень назначыць чароднага ваўка, каторы-б дагледаў карову і удой увесь ад яе забіраў сабе. {{gap|2em}}Цешыліся ваўкі з такога мудрахітрага свайго пастанаўленьня, але ня доўга. Кожны воўк, як толькі надойдзе яго чародны дзень, разважае сам сабе: на якое ліха мне карміць гэту карову, калі з гэтага харчу прыбудзе малака ня столькі мне, сколькі заўтряшнему, чароднаму; хай-жэ сабе той і важдаецца з ёй, а я што выдаю — то і маё. {{gap|2em}}Як сталі гэтак дагледаць сваю кароўку дачэсные гаспадары, дык калі не пажывяцца дзе на старане баранчыкам, ці так чым колечы, зубамі ляскаць прыходзіцца.<noinclude></noinclude> irrd3r3056dkfyvg1y1y3p7mi7wfao4 104 120478 280748 2026-03-31T16:02:09Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Вось з таго часу і налажылі ваўкі падатак на людзей: з каго авечку, з каго цялё, парасё, гусака і т. п. Апрача таго карову сваю ўсё-ж такі дояць! Ня толькі малако да чыста сьцягнуць, але ціснуць, ажно пакуль да крыві не дабяруцца, дый апрача таго кожны...» 280748 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Вось з таго часу і налажылі ваўкі падатак на людзей: з каго авечку, з каго цялё, парасё, гусака і т. п. Апрача таго карову сваю ўсё-ж такі дояць! Ня толькі малако да чыста сьцягнуць, але ціснуць, ажно пакуль да крыві не дабяруцца, дый апрача таго кожны гэткі дачэсны гаспадар неўзнак — ціхачом, а хоць кавалачэк і лыдкі з беднай жывёлы урве. {{gap|2em}}Гэткім парадкам з даўнейшага спакойнага зьвера стаўся цяпер несуградны гад прагавіты — воўк.<noinclude></noinclude> bsl2bwta8hu6ijgfi9w9rpw6sd87fvp 104 120479 280749 2026-03-31T16:11:52Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{larger|'''ПЕРАПУД.}} {{gap|2em}}Было нас чатырох: чатырох — каторым кожнаму па асобку здавалася, што адзін бяз другога ня абойдзецца. Але жылі мы па парцы: я — з Алесем З…, Івася — з Сашкай Н…</br> {{gap|2em}}Масква… Унівэрсытэт… цесныя, ў крывых, драўляных дамочках —...» 280749 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{larger|'''ПЕРАПУД.}} {{gap|2em}}Было нас чатырох: чатырох — каторым кожнаму па асобку здавалася, што адзін бяз другога ня абойдзецца. Але жылі мы па парцы: я — з Алесем З…, Івася — з Сашкай Н…</br> {{gap|2em}}Масква… Унівэрсытэт… цесныя, ў крывых, драўляных дамочках — з ходам „чэрэз хозяйку“ — каморачкі…</br> {{gap|2em}}Калі гэта было? калі?</br> {{gap|2em}}Даўно… так даўно, што іншым разам здаецца, бытцым яго і ня было, а толькі выдумка, ўласная фантазія — выклікаюць гэткіе вобразы.</br> {{gap|2em}}Але-ж не! Было яно, было! Было гэтае яснае, чыстае, сьветлае, дарагое… Быў гэты скарб — скарб маладога жыцьця. Скарб — які тады умелі мы цаніць і шанаваць!</br> {{gap|2em}}Бліснуў той час. Як-жа ярка ён бліснуў, — але як-жа хутка, хутка ён мінуў!</br> {{gap|2em}}Але мне хочацца хоць успамінамі перажыць яшчэ раз тыя хвіліны, якія чалавек можа зазнаць толькі праз кароткі час свайго жыцьця.</br> {{gap|2em}}Масква… Унівэрсытэт…</br> {{gap|2em}}Івася з Сашкай жылі тады ў знаных на ўсю Маскву нумарах Фалфэйна — на Цьвярской вуліцы. Я з Алесем — у нейкім добра ўжо падгніўшым дамочку на Казісе, — у старушкі — немкі, каторая нас вельмі любіла, але вымагала ад нас, каб мы іначай яе не называлі, як — „alte mutter“ (бабулька). Гэта, разумеецца, для нас не так ужо<noinclude></noinclude> h0bglsmxom6u4do04wpe3g9qh6ytmsy 104 120480 280750 2026-03-31T16:21:37Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «цяжка было, але справа была з гэтаю „alte mutter“ горшая.</br> {{gap|2em}}Купілі мы — чатырох — складчынай — фартэп‘ян, купілі — па нейкай там публікацыі — ўсяго за дзесяць, акуратна — дзесяць рублёў. На сваіх плячох перанесьлі і паставілі — дзеля нехвату мейсца...» 280750 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>цяжка было, але справа была з гэтаю „alte mutter“ горшая.</br> {{gap|2em}}Купілі мы — чатырох — складчынай — фартэп‘ян, купілі — па нейкай там публікацыі — ўсяго за дзесяць, акуратна — дзесяць рублёў. На сваіх плячох перанесьлі і паставілі — дзеля нехвату мейсца ў нашым пакоіку — ў пакойчыку „alte mutter“. Убачыўшы гэтую машыну, яна вельмі ўсьцешылася, бо ўспомніла тады свайго нябошчыка мужа, каторы быў арганістым і ў мядовые месяцы іграў немцы „ох, как я вас люблю“!</br> {{gap|2em}}Вось нашая „alte mutter“ выкапала нейдзе гэтые ноты і вымагала ад нас іграць ёй гэтую штуку. А сама сядзела падчас гэтай музыкі ў вялізарным, выкручаным на ўсе бакі крэсьле і, ўспамінаючы сваё мінулае, пушчала сьлязіну за сьлязінай.</br> {{gap|2em}}Іграць было цяжка, бо само сабой — нат у тые часы — што-ж можна было за дзесяць рублёў? Ну, але ўдарыш ёмка — дык фартэп‘ян адазьвецца a „alte mutter“ плачэ…</br> {{gap|2em}}Толькі справа ня ў тым. У тые часы, — а гэта было ў дзевяностых гадох — бывалі страшэнна частые вобыскі ў студэнтаў.</br> {{gap|2em}}Трапілі тады ў Маскву два, толькі два экзэмпляры кніжкі знанага амэрыканца — Кенана, які ў страшэнна жудасных колярах апісаў расейскіе турмы.</br> {{gap|2em}}Адна з гэтых кніжак папала ў студэнцкіе гурткі. За кожную гадзіну, у каго гэтая кніжка прабыла, — трэба было плаціць на карысьць зямлячаскіх бібліатэкаў па дзесяць капеек. Занята яна была праз усе 24-ры гадзіны ў суткі.</br> {{gap|2em}}Маскоўскіе жандары ганяліся за ёю, як шалёные, каб як злавіць. Кожнага, каго-б прыхапнулі з гэтай кніжачкай, чакала ссылка ў Сібір.<noinclude></noinclude> b8bowbjdhpe969wnk69nopd0bzouw7n 104 120481 280751 2026-03-31T16:42:14Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}Але дзіўная, неспадзеваная доля спаткала гэтую кніжку.</br> {{gap|2em}}Удалося жандаром урэшці намацаць тую кватэру, дзе і сапраўды быў „Кенан“. Рынуліся яны туды з вялікай пэўнасьцяй, а яшчэ з большым апетытам.</br> {{gap|2em}}Стары выга — студэнт, да катораг...» 280751 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Але дзіўная, неспадзеваная доля спаткала гэтую кніжку.</br> {{gap|2em}}Удалося жандаром урэшці намацаць тую кватэру, дзе і сапраўды быў „Кенан“. Рынуліся яны туды з вялікай пэўнасьцяй, а яшчэ з большым апетытам.</br> {{gap|2em}}Стары выга — студэнт, да каторага ўжо пастукаліся ў дзьверы жандары, усхапіўся, але позна. Кніжкі не схаваеш… Што рабіць? Ён спаткаў жандароў з вяжкай далікатнасьцяй — нат‘ распрануцца памог… І вось, як яны ні стараліся, як ні завіхаліся, перапаролі ўсё, а „Кенана“ німа; і так і вышлі на вуліцу ні з чым. Аж раптам агледзіліся, што гэты пракляты, страшны Кенан тырчыць у кішэні шынэля самага жандарскага афіцэра, куды спрытны студэнт пасьпеў яго уткнуць, як памагаў яму распранацца.</br> {{gap|2em}}Што было рабіць? Ня вернешся з кніжкай у сваей уласнай кішэні і пратаколу не напішэш!</br> {{gap|2em}}Кенан прапаў, але студэнт ацалеў. Здараліся і другога характару ня менш цікавые штукі. Аднаго разу мы з Алесем, вярнуўшыся неяк пад вечар з Румянцаўскай бібліятэкі, дзе мы карысталіся рэдкімі і вельмі цэннымі кніжкамі, застаем на сваім стале кароценькую запісачку:</br> {{gap|2em}}„Сягоняшняй начы ў вас будзе вобыск. Рыхтуйцеся! Івася“.</br> {{gap|2em}}Вось ліха, — што тут рабіць? Кенана ў нас ня было, але што таіць — грашкі былі…</br> {{gap|2em}}Перад гэтым ліхім страхам кінуліся мы да сваёй „alte mutter“. Тая успалошылася больш за нас. Але зараз-жэ распарола сваю пярыну, і мы туды упхнулі — упхнулі ўсё тое, што магло ўспадабацца жандарскаму воку і пашкодзіць нам. Немка абецалася лежаць на гэтай нашпікованай пярыне, як моцна хворая, хоць праз тры дні.</br><noinclude></noinclude> n1q7jpe6wkoletqfw6gzd8xkzyydjow 104 120482 280752 2026-03-31T16:52:06Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Добра. Сваю кануру для паноў жандароў прырыхтавалі — ачысьцілі ад „всякія скверны“; але што робіцца ў Фаяфэйна? Як стаіць справа ў Івасі з Сашкай? Бо пэўна-ж, — калі будзе рэвізія ў нас, то будзе і ў іх: жандары дасканальна ведалі аб нашай блізкай...» 280752 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Добра. Сваю кануру для паноў жандароў прырыхтавалі — ачысьцілі ад „всякія скверны“; але што робіцца ў Фаяфэйна? Як стаіць справа ў Івасі з Сашкай? Бо пэўна-ж, — калі будзе рэвізія ў нас, то будзе і ў іх: жандары дасканальна ведалі аб нашай блізкай дружбе.</br> {{gap|2em}}Трэба туды ляцець, бо Івася з Сашкай — абодвы матэматыкі — публіка няпэўная: могуць чаго і недагледзіць.</br> {{gap|2em}}Прыбегаем… нумэр зачынены. Ну, але гэта глупства: калідорны служачы — Афанасій — добра нас знаў, і ключ у скорасьці мы падабралі. Увайходзім — усё на мейсцы: камода, шафа зачынены на ключ, на этажэрцы — ўсе паперы, кнігі, як і заўсёды, паскладаны.</br> {{gap|2em}}Ну, думаем сабе, — справа дрэнь: закруціліся нейдзе нашы хлопцы і не зрабілі ў сябе чысткі — падгатоўкі для спадзеваных госьцяў — жандароў.</br> {{gap|2em}}Німа чаго тут царамоніца: кожная мінута можэ мець рашучае значэньне. А ведалі мы з Алесем, што і тут ёсьць „грашкі“. Перабралі мы этажэрку — ачысьцілі ад грэху. Замкі ад шафы і камоды як віш паляцелі: ператрэсьлі і там усё — адабралі, адлажылі.</br> {{gap|2em}}Але-ж куды ўсё дзець? куды схаваць?</br> {{gap|2em}}Зрабілі з Алесем нараду, на каторай і пастанавілі ўдацца да дзяўчынкі, якая жыла на гэтым самым калідоры.</br> {{gap|2em}}Дзяўчынка гэтая была сястрой студэнта — саўсім яшчэ падлётачэк гадкоў 14-15. А прыгожэнькая, добрая — як анялочэк.</br> {{gap|2em}}Дзіўным, сьмешным напэўна пакажэцца цяперашняй моладзі, а кажу вам шчырую праўду: я з Алесем і Сашка з Івасяй — уся нашая<noinclude></noinclude> gk4j8ep1ld9bxba83xcjdc7ky37gnjo 104 120483 280753 2026-03-31T17:01:55Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «чацьвёрка адналькова уздыхала, адналькова ўзіралася, адналькова кахала гэтую дзяўчынку.</br> {{gap|2em}}Але чаго-ж нам патрэба было ад гэтай яснай, чыстай галіначкі маладзенькага жыцьця? От — ласкавейшых, цяплейшых вочэк і крышку мацней паціснуць яе маленьк...» 280753 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>чацьвёрка адналькова уздыхала, адналькова ўзіралася, адналькова кахала гэтую дзяўчынку.</br> {{gap|2em}}Але чаго-ж нам патрэба было ад гэтай яснай, чыстай галіначкі маладзенькага жыцьця? От — ласкавейшых, цяплейшых вочэк і крышку мацней паціснуць яе маленькую ручку — крышку мацней — чымся гэта выпадае. А калі аднаго разу, з дазволу свайго брата, яна зайшла да нас, дзе жылі Івася з Сашай, дзе як раз тады былі і мы з Алесем, дый занялася гаспадынькай — гарбату нам налівала, — шчасьцю нашаму канца не было. А пасьля, калі ўжо вышла яна, не спалі мы ўсю гэтую ноч, успамінаючы яе мілы тварык, яе ясные вочкі.</br> {{gap|2em}}Вось, да гэтага міленькага падростачка мы з Алесем і кінуліся па ратунак. Само сабой — яна ўзялася захаваць усё як найакуратней.</br> {{gap|2em}}Не аддалі ёй толькі аднэй рэчы: у камодзе паміж бялізны знайшлі мы гліняную — пяцікапеечную скарбонку, ў каторай — калі добра патрасеш — шасталі паперкі.</br> {{gap|2em}}Што за ліха? Нашая чацьвёрка дзялілася паміж сабой сваімі капіталамі да астатку, дык хто-ж тут завёў нейкіе скарбы, што ажно паперкі шалешчуць?</br> {{gap|2em}}Настрой у нас быў тады, зразумела, нэрвовы, і пэўна-ж, каб спакойна разважыць, — мы ня мелі права гэтага рабіць, а тут — бразнулі мы гэтай скарбонкай па стале і разьбілі на кавалачкі, і пасыпаліся паперкі… Але не грашавые, а нейкіе вузенькіе, белые шпаргалачкі…</br> {{gap|2em}}Пераглядаем — аж на кожнай алаўком напісана: пяць капеек, Івася В—цкі; пяць капеек Івася В—цкі; дзесяць капеек, Івася В—цкі. І гэтак на ўсіх лісточках.<noinclude></noinclude> qq4jm5l790spujr9xx9z6z87b5uima3 104 120484 280754 2026-03-31T17:33:06Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Зналі мы свайго Івасю добра: здацен быў на ўселякіе, нат недарэчные штукі, але ў чым тут справа — ніякім спосабам дагадацца не маглі.</br> {{gap|2em}}Згарнулі мы цэлы жмут гэтых паперачкаў у кішэні, чарапкі глінянай скарбонкі закінулі ў нейкую памыйную...» 280754 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Зналі мы свайго Івасю добра: здацен быў на ўселякіе, нат недарэчные штукі, але ў чым тут справа — ніякім спосабам дагадацца не маглі.</br> {{gap|2em}}Згарнулі мы цэлы жмут гэтых паперачкаў у кішэні, чарапкі глінянай скарбонкі закінулі ў нейкую памыйную яму, а самі — пром на сваю кватэру, бо хавацца ад жандароў — гэта-ж сьмешна было-б; нат у Маскве — куды-ж ад іх дзенешся, куды схаваешся? Усё роўна — насочуць, — лепш ужо адразу заглянуць страху ў вочы.</br> {{gap|2em}}Прыбегаем на сваю кватэру — немка ляжыць ужо на пярыне і практыкуецца: стогне, да таго моцна, балюча стогне, што да яе страшна падыйсьці. Глядзіць на нас, сьмяецца, а — стогне.</br> {{gap|2em}}Ну, думаем, спрытная кабеціна — дасьць сабе раду: да нашпікованай пярыны сваей не падпусьце.</br> {{gap|2em}}А што-ж нам рабіць? Сядзець адзетымі і пры кніжках — гэта самае „неблаганадзёжнае заняцьце“; кватэру зачынілі, разьдзеліся, ляглі, але дзе-ж тут сон: чакаем гасьцёў… Тым часам нашая „alte mutter“ — у суседнім пакоічку — то застогне, то засьмяецца…</br> {{gap|2em}}— А будзеце вы мне іграць: „ох как я вас люблю“?</br> {{gap|2em}}— Будзем, будзем. — адказываем, ужо лежучы на маленькіх, вузенькіх, цьвёрдых ложках.</br> {{gap|2em}}Так не спалі ўсю ноч. Ляжым, гамонім і чакаем…</br> {{gap|2em}}Ажно і сапраўды прычакалі: над самай раніцай — чуем мы шпаркіе крокі па падворку, а пасьля бегатню па ўсходах і ўрэшці — стук у дзьверы.</br><noinclude></noinclude> qh21zyr61qrgrky3l6e4htxzowjcgap 104 120485 280755 2026-03-31T17:45:17Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Нашая „alte mutter“ застагнала, як канаючая асоба; мой Алесь — ні з таго — ні з сяго — стаў драздом сьвістаць…</br> {{gap|2em}}Ну і канцэрт: тая стогне, гэты сьвішча!.. А тут жандары…</br> {{gap|2em}}— Здурнеў ты, ці якое ліхо, — пытаю Алеся.</br> {{gap|2em}}— Буду, а вось бу...» 280755 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Нашая „alte mutter“ застагнала, як канаючая асоба; мой Алесь — ні з таго — ні з сяго — стаў драздом сьвістаць…</br> {{gap|2em}}Ну і канцэрт: тая стогне, гэты сьвішча!.. А тут жандары…</br> {{gap|2em}}— Здурнеў ты, ці якое ліхо, — пытаю Алеся.</br> {{gap|2em}}— Буду, а вось буду сьвістаць — нічога яны мне ня дадуць рады — ніхай пад маю музыку трасуць нас, — адказывае ён.</br> {{gap|2em}}І сьвішчэ — проста заліваецца.</br> {{gap|2em}}А хтож дзьверы будзе адчыняць?</br> {{gap|2em}}Алесь на адрэз адказаўся.</br> {{gap|2em}}— Каб я, — кажа, — жандаром дзьверы адчыняў — не дачэканьне іх! Ніхай ломяць, а з пасьцелі не крануся і сьвістаць буду.</br> {{gap|2em}}Гэткае упорство было ня толькі сьмешнае, але і шкодная для нас, бо магло узбудзіць большую толькі падазронасьць.</br> {{gap|2em}}Пайшоў дзьверы адчыняць я. Адчыняю… А гэта яшчэ што?! — замест жандароў — улетае, як бомба, спацелы Івася.</br> {{gap|2em}}— Браткі мае, загудзеў ён сваім басам, беда сталася: замкі у нашай камодзе і шафе паломаны, усё пераварушына і забраны нелегальныя штучкі. Відаць быў вобыск. А што найгорш — Сашка прапаў.</br> {{gap|2em}}— Што-ж ты, дурню, дзівішся: ты-ж сам пакінуў нам запіску, што вобыску трэба спадзевацца гэтай начы, кажэм мы Івасю.</br> {{gap|2em}}— Дурні вы самі, забасіў ён, паджартаваў з вас і — толькі, а вышла запраўды дрэнная штука.</br> {{gap|2em}}Справа, разумеецца, выясьнілася: ніякіх вобыскаў ня была, а Сашка напэўна начуе ў якага нябудзь, таварыша, як гэта часта з ім бывала.</br><noinclude></noinclude> 92cb15cqootmlyysrw0i7qy65lxxvwo 104 120486 280756 2026-03-31T17:50:36Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}— Усё, значыцца, але-ж што гэта за расьпісачкі — вэксалі нейкіе падазроные? — пытаем мы Івасю.</br> {{gap|2em}}— Дурні вы, не разумееце, — яшчэ раз ён нас вылаяў, — налажыў я на сябе штраф: за кожную выпітую поўбутэльку — 5 капеек, а за бутэльку — 10, незале...» 280756 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}— Усё, значыцца, але-ж што гэта за расьпісачкі — вэксалі нейкіе падазроные? — пытаем мы Івасю.</br> {{gap|2em}}— Дурні вы, не разумееце, — яшчэ раз ён нас вылаяў, — налажыў я на сябе штраф: за кожную выпітую поўбутэльку — 5 капеек, а за бутэльку — 10, незалежна ад таго — колькі келішкаў махануў — хоць бы і адзін, а штраф плаціць трэба; ад бутэлькі — 10, ад поўбутэлькі — 5 капеек. А што нехват быў заусёды гатоўкі, дык выдаваў сам сабе — вэксалі.</br> {{gap|2em}}Цяпер нам было ўсё ясна і зразумела.</br> {{gap|2em}}Супакоіліся. „Alte mutter“ перастала стагнаць. Алесь — сьвістаць…<noinclude></noinclude> re3m5n7o0de2ro0q9j94pec38nsk0jm 104 120487 280758 2026-03-31T18:39:11Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center>{{larger|I. Пачаткі}}</center> {{gap|2em}}Далёка ты, родная старонка, ад мяне…</br> {{gap|2em}}На крыльлях хмарных ляціць мысьль мая туды, дзе я ўбачыў сьвет, дзе айцец мой дарагі, дзе маці мілая, дзе сястрыца родная. Родзяцца во думкі: то сьветлыя, як вясеньнае сонца над...» 280758 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|I. Пачаткі}}</center> {{gap|2em}}Далёка ты, родная старонка, ад мяне…</br> {{gap|2em}}На крыльлях хмарных ляціць мысьль мая туды, дзе я ўбачыў сьвет, дзе айцец мой дарагі, дзе маці мілая, дзе сястрыца родная. Родзяцца во думкі: то сьветлыя, як вясеньнае сонца над роднаю вёскай, то сумныя, як ночка цёмная, сьлязьлівая, восенная…</br> {{gap|2em}}Прад вачамі стаіць уся прошласьць, што мінула як блыскі сьвятла, на векі згаснутага… Ня вернецца ніколі… Што-дзень, што-момэнт далучаецца да яе новая хваля і… прападае вечна. Ах, шчасьлівы той, што збудаваў сабе стройную, горную мінуўшчыну… Чаму я неспакойны, чаму бязвольны?!…</br> {{gap|2em}}Дарагі! Сабяры сілы духа… Стаў прад сабой усё, што прайшло… Будуй новае, што-раз высшае жыцьцё… {{gap|2em}}Шуміць цёмны лес навокал Гаруноў, малой вёскі беларускае. Кругом ні жывой душы. Зрэдка толькі адзавецца зьвяга сабак вясковых, што чуюць ваўкоў. Людзцы сьпяць адны, другія кончаць вячэру. У хаце апошняй, пры самым лесе, мігціць праз акно агоньчык.</br> {{gap|2em}}Дзеткі акружылі навокал бабулю і слухаюць пільна казкі. Усе ўжо расходзяцца спаць. Ім толькі не да сну, бо якраз байка ідзець аб самым цікаўным! „…Крыся абярнулася ў вадзянку і жывець у азярку. Што-дзень чуе яна голас жалосны з берагу — Крыся, Крыся, маладзян плачыць… Што-дзень адзываецца яна з жвіраватага дна — іду-бягу, раса вочкі залівае, жвірок ножкі падбівае…“</br> {{gap|2em}}Слухалі дзеткі казкі-песьні. Аж заміралі з ахвоты даведацца, чым гэта кончылася, аж блішчэлі іх вочы. І ўначы пасьля пяялі яны ціхутка праз сон: „Крыся — Крыся! — Іду-бягу“… Шчасьлівае дзяцінства! Як жа яно жыва запісалася ў маей памяці. Няма ўжо тэй бабулі. Зьмяніла яе новае пакаленьне. Забыліся аб ёй чуць ня ўсе. Ах, вечны табе спакой, родная! Прыдзі хоць у сьне йшчэ да мяне…</br> {{gap|2em}}Помню ноч. Сям‘я наша тады была падзелена. Часьць жыла ў Гарунох, а часьць у глухім засьценку Загінье. У засьценку жыла старушка, 6рат і я. Брат пасьвіў. Прыгналі раз дамоў. Прышла жывёла — брата ня было: прапаў негдзе. Бабуля ня спала і плакала поўна неспакою. Лес быў кругом вялікі, з балотамі, гушчарамі, хмызьнякамі. Вадзілася многа ваўкоў. Што-ноч чуваць было іх завываньне; навадзіла яно і адважнаму дрыжачку на плечы… Цёмна. Поўнач. Алеся няма… {{block center/s}} “Найсьвятша Матка да касьцёла хадзіла,</br> Сваё дзіцятка за ручку вадзіла” —</br> {{block center/e}}<noinclude></noinclude> 2bdl047x0vve9wic6p5fzoqop23zt8o 280759 280758 2026-03-31T18:40:28Z RAleh111 4658 280759 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|I. Пачаткі}}</center> {{gap|2em}}Далёка ты, родная старонка, ад мяне…</br> {{gap|2em}}На крыльлях хмарных ляціць мысьль мая туды, дзе я ўбачыў сьвет, дзе айцец мой дарагі, дзе маці мілая, дзе сястрыца родная. Родзяцца во думкі: то сьветлыя, як вясеньнае сонца над роднаю вёскай, то сумныя, як ночка цёмная, сьлязьлівая, восенная…</br> {{gap|2em}}Прад вачамі стаіць уся прошласьць, што мінула як блыскі сьвятла, на векі згаснутага… Ня вернецца ніколі… Што-дзень, што-момэнт далучаецца да яе новая хваля і… прападае вечна. Ах, шчасьлівы той, што збудаваў сабе стройную, горную мінуўшчыну… Чаму я неспакойны, чаму бязвольны?!…</br> {{gap|2em}}Дарагі! Сабяры сілы духа… Стаў прад сабой усё, што прайшло… Будуй новае, што-раз высшае жыцьцё… {{gap|2em}}Шуміць цёмны лес навокал Гаруноў, малой вёскі беларускае. Кругом ні жывой душы. Зрэдка толькі адзавецца зьвяга сабак вясковых, што чуюць ваўкоў. Людзцы сьпяць адны, другія кончаць вячэру. У хаце апошняй, пры самым лесе, мігціць праз акно агоньчык.</br> {{gap|2em}}Дзеткі акружылі навокал бабулю і слухаюць пільна казкі. Усе ўжо расходзяцца спаць. Ім толькі не да сну, бо якраз байка ідзець аб самым цікаўным! „…Крыся абярнулася ў вадзянку і жывець у азярку. Што-дзень чуе яна голас жалосны з берагу — Крыся, Крыся, маладзян плачыць… Што-дзень адзываецца яна з жвіраватага дна — іду-бягу, раса вочкі залівае, жвірок ножкі падбівае…“</br> {{gap|2em}}Слухалі дзеткі казкі-песьні. Аж заміралі з ахвоты даведацца, чым гэта кончылася, аж блішчэлі іх вочы. І ўначы пасьля пяялі яны ціхутка праз сон: „Крыся — Крыся! — Іду-бягу“… Шчасьлівае дзяцінства! Як жа яно жыва запісалася ў маей памяці. Няма ўжо тэй бабулі. Зьмяніла яе новае пакаленьне. Забыліся аб ёй чуць ня ўсе. Ах, вечны табе спакой, родная! Прыдзі хоць у сьне йшчэ да мяне…</br> {{gap|2em}}Помню ноч. Сям‘я наша тады была падзелена. Часьць жыла ў Гарунох, а часьць у глухім засьценку Загінье. У засьценку жыла старушка, 6рат і я. Брат пасьвіў. Прыгналі раз дамоў. Прышла жывёла — брата ня было: прапаў негдзе. Бабуля ня спала і плакала поўна неспакою. Лес быў кругом вялікі, з балотамі, гушчарамі, хмызьнякамі. Вадзілася многа ваўкоў. Што-ноч чуваць было іх завываньне; навадзіла яно і адважнаму дрыжачку на плечы… Цёмна. Поўнач. Алеся няма… <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-1em"></div> {{block center/s}} “Найсьвятша Матка да касьцёла хадзіла,</br> Сваё дзіцятка за ручку вадзіла” —</br> {{block center/e}}<noinclude></noinclude> osgf789etx2byyuqde8mqr9dnxugup2 104 120488 280760 2026-03-31T18:53:49Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «мовіла бабуля свае пацеры голасам плачлівым і безнадзейным. Мне было страшна. Утуліўся глыбока, закрыў вочы і вушы і… заснуў здаровым дзіцячым сном. Назаўтра з зарой брат вярнуўся. Начаваў пры агні ў лесе, не баючыся ні ваўкоў, ні благіх людзей…</br> {{gap|2em...» 280760 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>мовіла бабуля свае пацеры голасам плачлівым і безнадзейным. Мне было страшна. Утуліўся глыбока, закрыў вочы і вушы і… заснуў здаровым дзіцячым сном. Назаўтра з зарой брат вярнуўся. Начаваў пры агні ў лесе, не баючыся ні ваўкоў, ні благіх людзей…</br> {{gap|2em}}Незваротны час! Як жа я тады блізкі быў прыроды, як зжыўся з шаптуном-борам, з зялёным гаем, кветным лугам! Быць любіў і пад навальніцай-громам і пад гарачым сонцам і на балючым марозе. Якое здароўе біла з майго твару!.. А цяпер!.. <center>'''*</center> {{gap|2em}}Цэлую ноч гудзела мяцеліца, гонячы сыпкі сьнег і насыпаючы гурбы. Цяжка дзеткам ісьці ў школку, завеена дарога не блізкая, а і мароз шчыпае вушы. Але мы ў поце, з румянымі тварамі бяжом праз насыпы, лезем праз гурбы — сьмешна неяк і лёгка. Радосная пара! Як доўга помніцца верш, навучаны на памяць! Як доўга стаіць у вачах вучыцель суровы, што мерыў злосна ўдары лінейкай “бяз дай прычыны!” У імгле мінуўшчыны ён здаецца лепшым і болей людзкім. Мімавольна забываесься, што ён быў п‘яніца горкі і маскаль наравісты… А які вясёлы быў паварот з школы! Далёка сьлізгаліся па гладзенькім лядку; прыжмурыўшы адно вочка, паказывалі язык дзяўчынкам, чапалі шалуцькавата кожнага сустрэчнага, празывалі і сьмяяліся з боўдзелаў і злых сяброў. Дзе ж было дзець тую жывасьць і энэргію дзіцячую, што як ручай рвалася разьліцца. Напрасна хацелі судзяржаць нас старшыя, называючы “распусьнікамі”". Мы сваё права мелі… <center>{{larger|ІІ. У павятовай школе ў Сьвянцянах}}</center> {{gap|2em}}Гразка было ехаць да павятовага места, дзе меў я зачаць свае навукі па скончанай людовай школцэ. Конь ледзь цягнуў воз, у каторым сядзеў пахмурны бацька і я маўчлівы, задуманы. “От, дарога цяжкая, адазваўся ўрэшце бацька — глядзі, каб не пашлі намарна гэты труды і захады.” Я маўчаў. Баязьлівы мой характэр быў прычынай цяжкіх мысьляў, поўных неспакою і прачуцьця нявыясьненага…</br> {{gap|2em}}Эх ты сьветазарная дарога навукі! Сьвеціш ты маладой душы, як ясны месяц сярод майскай ночкі. А ўвойдзеш у тваю краіну, адкрываюцца штораз новыя сьветы, новыя зоры, неразгаданыя, недаступныя! Вось-вось ухваціш адзін праменчык, нацешысься ім, разьясьніш цемру быту, аж зьяўляецца другі, трэці… і сілы ападаюць, аж маркоціцца твая істота і малее, разумеючы, што кароткае жыцьцё Бог даў для<noinclude></noinclude> dhlerpvdwzle3w8ulajsey3wefdremb 0 120489 280767 2026-04-01T06:25:52Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Бярозка | аўтар = Ядвігін Ш. | год = 1923 год | арыгінал = | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Бярозка (1923)/Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]] | наступны = [[Бярозка (1923)/Баба|Баба]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: Бяро...» 280767 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Бярозка | аўтар = Ядвігін Ш. | год = 1923 год | арыгінал = | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Бярозка (1923)/Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]] | наступны = [[Бярозка (1923)/Баба|Баба]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Бярозка (Ядвігін, апавяданне)]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Бярозка (1923).pdf" from="13" to="16" /> {{Выроўніваньне-канец}} 3tlwf62b0xs795b89r6z6qjb40krm9r 0 120490 280769 2026-04-01T06:27:19Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Баба | аўтар = Ядвігін Ш. | год = 1923 год | арыгінал = | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Бярозка (1923)/Бярозка|Бярозка]] | наступны = [[Бярозка (1923)/Хлеб|Хлеб]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: Баба (Ядвігі...» 280769 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Баба | аўтар = Ядвігін Ш. | год = 1923 год | арыгінал = | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Бярозка (1923)/Бярозка|Бярозка]] | наступны = [[Бярозка (1923)/Хлеб|Хлеб]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Баба (Ядвігін)]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Бярозка (1923).pdf" from="17" to="18" /> {{Выроўніваньне-канец}} gbmoxs36kk4vm85oogt2c9stvnyma9g 0 120491 280770 2026-04-01T06:28:54Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Хлеб | аўтар = Ядвігін Ш. | год = 1923 год | арыгінал = | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Бярозка (1923)/Баба|Баба]] | наступны = [[Бярозка (1923)/Пазыка|Пазыка]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Хлеб (Ядвігін)]...» 280770 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Хлеб | аўтар = Ядвігін Ш. | год = 1923 год | арыгінал = | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Бярозка (1923)/Баба|Баба]] | наступны = [[Бярозка (1923)/Пазыка|Пазыка]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Хлеб (Ядвігін)]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Бярозка (1923).pdf" from="19" to="20" /> {{Выроўніваньне-канец}} qtv4w2p28sn1k216xo2cosrrqxd63h6 0 120492 280771 2026-04-01T06:30:00Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Пазыка | аўтар = Ядвігін Ш. | год = 1923 год | арыгінал = | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Бярозка (1923)/Хлеб|Хлеб]] | наступны = [[Бярозка (1923)/Заморскі зьвер|Заморскі зьвер]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага тво...» 280771 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Пазыка | аўтар = Ядвігін Ш. | год = 1923 год | арыгінал = | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Бярозка (1923)/Хлеб|Хлеб]] | наступны = [[Бярозка (1923)/Заморскі зьвер|Заморскі зьвер]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Пазыка (Ядвігін)]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Бярозка (1923).pdf" from="21" to="22" /> {{Выроўніваньне-канец}} s4hhyp43zuveb3mbysu1u3pq1vsbe51 0 120493 280772 2026-04-01T06:31:24Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Заморскі зьвер | аўтар = Ядвігін Ш. | год = 1923 год | арыгінал = | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Бярозка (1923)/Пазыка|Пазыка]] | наступны = [[Бярозка (1923)/З маленькім білецікам|З маленькім білецікам]] | анатацыі = І...» 280772 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Заморскі зьвер | аўтар = Ядвігін Ш. | год = 1923 год | арыгінал = | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Бярозка (1923)/Пазыка|Пазыка]] | наступны = [[Бярозка (1923)/З маленькім білецікам|З маленькім білецікам]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Заморскі зьвер]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Бярозка (1923).pdf" from="23" to="24" /> {{Выроўніваньне-канец}} 8m2h7648fz07b2hu5e1ue8s7zr12viq 0 120494 280773 2026-04-01T06:32:33Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = З маленькім білецікам | аўтар = Ядвігін Ш. | год = 1923 год | арыгінал = | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Бярозка (1923)/Заморскі зьвер|Заморскі зьвер]] | наступны = [[Бярозка (1923)/Вучоны бык|Вучоны бык]] | анатацыі =...» 280773 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = З маленькім білецікам | аўтар = Ядвігін Ш. | год = 1923 год | арыгінал = | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Бярозка (1923)/Заморскі зьвер|Заморскі зьвер]] | наступны = [[Бярозка (1923)/Вучоны бык|Вучоны бык]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[З маленькім білецікам]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Бярозка (1923).pdf" from="25" to="27" /> {{Выроўніваньне-канец}} acial9uel04ze45m6dt7qrf9flumbl2 0 120495 280774 2026-04-01T06:33:32Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Вучоны бык | аўтар = Ядвігін Ш. | год = 1923 год | арыгінал = | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Бярозка (1923)/З маленькім білецікам|З маленькім білецікам]] | наступны = [[Бярозка (1923)/Рабы|Рабы]] | анатацыі = Іншыя пуб...» 280774 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Вучоны бык | аўтар = Ядвігін Ш. | год = 1923 год | арыгінал = | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Бярозка (1923)/З маленькім білецікам|З маленькім білецікам]] | наступны = [[Бярозка (1923)/Рабы|Рабы]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Вучоны бык]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Бярозка (1923).pdf" from="28" to="29" /> {{Выроўніваньне-канец}} gigctwkgb0ckmxc4potftf5agada30t 0 120496 280775 2026-04-01T06:34:55Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Рабы | аўтар = Ядвігін Ш. | год = 1923 год | арыгінал = | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Бярозка (1923)/Вучоны бык|Вучоны бык]] | наступны = [[Бярозка (1923)/Дуб-дзядуля|Дуб-дзядуля]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага...» 280775 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Рабы | аўтар = Ядвігін Ш. | год = 1923 год | арыгінал = | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Бярозка (1923)/Вучоны бык|Вучоны бык]] | наступны = [[Бярозка (1923)/Дуб-дзядуля|Дуб-дзядуля]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Рабы (Ядвігін)]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Бярозка (1923).pdf" from="30" to="34" /> {{Выроўніваньне-канец}} itg7q007ngbvncwd7nkwnmikigxsfrn 0 120497 280776 2026-04-01T06:39:04Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Дуб-дзядуля | аўтар = Ядвігін Ш. | год = 1923 год | арыгінал = | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Бярозка (1923)/Рабы|Рабы]] | наступны = [[Бярозка (1923)/Што сказаў певень|Што сказаў певень]] | анатацыі = Іншыя публікацыі...» 280776 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Дуб-дзядуля | аўтар = Ядвігін Ш. | год = 1923 год | арыгінал = | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Бярозка (1923)/Рабы|Рабы]] | наступны = [[Бярозка (1923)/Што сказаў певень|Што сказаў певень]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Дуб-дзядуля]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Бярозка (1923).pdf" from="35" to="39" /> {{Выроўніваньне-канец}} iqw7qikag0400e8jdb0xof79uw26v43 0 120498 280777 2026-04-01T06:41:51Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Што сказаў певень | аўтар = Ядвігін Ш. | год = 1923 год | арыгінал = | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Бярозка (1923)/Дуб-дзядуля|Дуб-дзядуля]] | наступны = [[Бярозка (1923)/Дачэсные|Дачэсные]] | анатацыі = Іншыя публікац...» 280777 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Што сказаў певень | аўтар = Ядвігін Ш. | год = 1923 год | арыгінал = | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Бярозка (1923)/Дуб-дзядуля|Дуб-дзядуля]] | наступны = [[Бярозка (1923)/Дачэсные|Дачэсные]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Што сказаў певень]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Бярозка (1923).pdf" from="40" to="43" /> {{Выроўніваньне-канец}} pect8w251fz5d706g64gssd2qn09g6g 0 120499 280778 2026-04-01T06:43:03Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Дачэсные | аўтар = Ядвігін Ш. | год = 1923 год | арыгінал = | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Бярозка (1923)/Што сказаў певень|Што сказаў певень]] | наступны = [[Бярозка (1923)/Перапуд|Перапуд]] | анатацыі = Іншыя публіка...» 280778 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Дачэсные | аўтар = Ядвігін Ш. | год = 1923 год | арыгінал = | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Бярозка (1923)/Што сказаў певень|Што сказаў певень]] | наступны = [[Бярозка (1923)/Перапуд|Перапуд]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Дачэсныя]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Бярозка (1923).pdf" from="44" to="46" /> {{Выроўніваньне-канец}} ourdgfna251j1qo96v11uolwgtg5062 0 120500 280779 2026-04-01T06:44:42Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Перапуд | аўтар = Ядвігін Ш. | год = 1923 год | арыгінал = | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Бярозка (1923)/Дачэсные|Дачэсные]] | наступны = | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Бярозка (1923).pdf" from="47" to="54" /> {...» 280779 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Перапуд | аўтар = Ядвігін Ш. | год = 1923 год | арыгінал = | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Бярозка (1923)/Дачэсные|Дачэсные]] | наступны = | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Бярозка (1923).pdf" from="47" to="54" /> {{Выроўніваньне-канец}} t63ulltuby4s3t2gxqawwpnt82vxpy6 0 120501 280781 2026-04-01T06:51:55Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Бацькаў сын | аўтар = Міхась Зарэцкі | год = 1932 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = | наступны = | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Бацькаў сын]]. }} <pages index="Бацькаў сын (1932).pdf" from="1" to="1" /> {{разрыў старо...» 280781 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Бацькаў сын | аўтар = Міхась Зарэцкі | год = 1932 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = | наступны = | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Бацькаў сын]]. }} <pages index="Бацькаў сын (1932).pdf" from="1" to="1" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Бацькаў сын (1932).pdf" from="3" to="3" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Бацькаў сын (1932).pdf" from="4" to="4" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Бацькаў сын (1932).pdf" from="5" to="17" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Бацькаў сын (1932).pdf" from="20" to="20" /> {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Апавяданні Міхася Зарэцкага]] [[Катэгорыя:Творы 1932 года]] [[Катэгорыя:Творы, выдадзеныя ў Мінску]] 3y1t5w160mumn6vyze65cnkv1xqxlx8 104 120502 280784 2026-04-01T08:38:40Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{ц|'''Вогнішча барацьбы'''}} {{Водступ|2|em}}Ёсьць на зямной кулі невялічкі лапік тэрыторыі, вядомы шырокаму сьвету жудаснай пагудкай. А пагудка гэтая ўзрасла пад гругановым крылом панскай окупацыі, якая душыць той лапік тэрыторыі чорнай ночай. Пагудка гэт...» 280784 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|'''Вогнішча барацьбы'''}} {{Водступ|2|em}}Ёсьць на зямной кулі невялічкі лапік тэрыторыі, вядомы шырокаму сьвету жудаснай пагудкай. А пагудка гэтая ўзрасла пад гругановым крылом панскай окупацыі, якая душыць той лапік тэрыторыі чорнай ночай. Пагудка гэтая ўзрасла без праменьняў жыцьцядаўчага сонейка, радзілася з мук, крыўд і паняверы мільённых мас. {{Водступ|2|em}}І лунае яна непаўстрыманая, галасістая ад краю да краю, супыняецца па гнёздах працы і машын — фабрыках, супыняецца паміж ніў каласістых, гэтых гаварлівых жалабшчыкаў, паміж пушч — пяюньняў песень бунтарскіх, супыняецца там, дзе вялікая армія працы мае жыцьцё каля вогнішча барацьбы. {{Водступ|2|em}}Чуюць баяны і змагары сусьветнай арміі працы, чуюць, дазнаюць ад пагудкі, што як жыў-быў чалавек, як сьвет-сьветам існуе, дык ня было такой краіны, як Заходняя Беларусь, так зьвільжанай і прасякнутай чалавечай крывёй, потам і сьлязьмі. Нідзе ня чувана, ня гадана, каб зьдзекваўся дзікі зьвер над сваёй пажывай так, як зьдзекуецца {{перанос-пачатак|п=пан|к=}}<noinclude></noinclude> b8eaboudvmgmvh0scad64leczccpdsh 104 120503 280785 2026-04-01T08:41:13Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— Ведаеш, мама, неяк «Афрасіньня» не выпадае—усумніўся сын. {{Водступ|2|em}}— А як-жа сынку?... Я-ж так ахрышчана і век пражыла Афрасіняй. {{Водступ|2|em}}— Ды яно-то так, але туды {{Абмылка|усё-ж|ўсё-ж}} ткі не выпадае, у іх там, бачыш, царкоўных наіме...» 280785 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Ведаеш, мама, неяк «Афрасіньня» не выпадае—усумніўся сын. {{Водступ|2|em}}— А як-жа сынку?... Я-ж так ахрышчана і век пражыла Афрасіняй. {{Водступ|2|em}}— Ды яно-то так, але туды {{Абмылка|усё-ж|ўсё-ж}} ткі не выпадае, у іх там, бачыш, царкоўных наіменьняў няма. А тут раптам маеш табе «Афрасіньня». {{Водступ|2|em}}— Ну, дык як-жа? {{Водступ|2|em}}— Найперш ліст трэба кончыць па іхнаму: няхай жыве рэволюцыя, далоў паноў! А заместа Афрасіня можна: Зарніца, Воля, Акцябрына... Выбірай якую хочаш. {{Водступ|2|em}}— Або сынку, каб-жа не сьмяяліся яны толькі. Як-жа гэта на старасьці гадоў ды мяняць... ' {{Водступ|2|em}}— Ат! Я ведаю, што кажу! {{Водступ|2|em}}— Ну, дык падпішы: Зарніца Мерыносік. {{накіравальная рыса|5em}}<noinclude></noinclude> aogwhlmq5f5azdb0lsebe2itt613zj4 104 120504 280786 2026-04-01T08:44:23Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— Калі я кажу, значыць ведаю! {{Водступ|2|em}}І зноў заскрыпела пяро па шаршавай пакамечанай паперы, выводзячы старанна радкі лісту, бяз бога. А маці далей дыктуе. {{Водступ|2|em}}— Таксама паведамляю вас, што падзяліліся з Тодарам і цяпер душымс...» 280786 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Калі я кажу, значыць ведаю! {{Водступ|2|em}}І зноў заскрыпела пяро па шаршавай пакамечанай паперы, выводзячы старанна радкі лісту, бяз бога. А маці далей дыктуе. {{Водступ|2|em}}— Таксама паведамляю вас, што падзяліліся з Тодарам і цяпер душымся на адным загончыку. І няма ніякай надзеі атрымаць зямлі, хоць ты кладзіся ды памірай... Ну, напісаў? {{Водступ|2|em}}— Напісаў, толькі пасвойму: «...і адна надзея на той час, калі пачнем біць паноў і дзяліць іх зямлю, калі нашыя гоні сальлюцца з вашымі». {{Водступ|2|em}}— Эх, мой сынок, ці дачакаць нам гэтага часу. Вось аб вайне таксама не забудзь, напішы, як тут паны з дня на дзень хочуць распачаць новую крывавую бойню і як мы чакаем збаўленьня ад Чырвонай арміі, якая скіне праклятае ярмо панскае няволі. {{Водступ|2|em}}Праз якісь час сын чытаў напісаную думку маці ў сваёй рэдакцыі. - {{Водступ|2|em}}— Паны рыхтуюць супроць вас вайну, але мы ім паваюем, мы тут ім так падпячом пяткі, што яны самому чорту закажуць з намі зьвязвацца. {{Водступ|2|em}}— Складна ты сынку пішаш. Ну, а тым часам канчай ліст. Пішы, што мы жывы і здаровы, чаго і ім жадаем і што яшчэ раз кланяецца ім Афрасіньня Мерыносік.<noinclude></noinclude> n82zev3nnwky1p115wtzgi2vazsi3g5 104 120505 280787 2026-04-01T09:07:18Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «пазнаньня, або што пэўна ня тут нам угадаць усе тайніцы быту, — трэба адмены цэлай істоты.</br> {{gap|2em}}Прывёз я ў места душу чыстую, чуткую, узгадаваную на ральлі людовай фантазіі і сьпеўную, пакорную для Таго, каго ўважала за Найвышшага Пана ўсяго сьвету. Ш...» 280787 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>пазнаньня, або што пэўна ня тут нам угадаць усе тайніцы быту, — трэба адмены цэлай істоты.</br> {{gap|2em}}Прывёз я ў места душу чыстую, чуткую, узгадаваную на ральлі людовай фантазіі і сьпеўную, пакорную для Таго, каго ўважала за Найвышшага Пана ўсяго сьвету. Шырока развянулася яна на подмух жыцьця школьнага, жывога, гарачага. Усе мысьлёвыя інтарэсы маладзяжы я скора пераймаў, разумеў і прымаў бяз глыбейшай крытыкі. Але маладзяж, з каторай праводзіў я час, была з грунту благая, безідэйна, хоць гарачая. Яна патрапіла вырваць з душы маей добрыя зароды веры ў жыцьцё загробнае. Але каомплетным бязверцам ня быў я ніколі. Сьветагляд гэны адбіўся ўемна на маральнасьці маіх мысьляў і намераў. Рэлігію пачаў уважаць я за нешта фальшывае ў жыцьці людзкім…</br> {{gap|2em}}Раз была працэсыя Божага Цела. Я ўжо канчаў меставую школу. Ішоў з адным жыдком “інтэлігентным” між людзей і відзеў здалёку ксяндза з монстранцыяй. Дзіўная мысьль прышла мне ў галаву. “Каб гэтых людзей адарвалі-бы мы да сябе, адазваўся я да Абрама, прапалі-б перасуды”. На маё зьдзіўленьне патомак Ізраэля нічога не адказаў. Ня ведаю, што ён тады думаў. Але здалося мне, што рэлігія мусіць мець нейкую нялюдзкую аснову, бо сказаўшы гэта, я вельмі спахмурнеў: адазвалася нешта нейкае, чаго я ня мог, ці ня ўмеў назваць. <center>{{larger|III. Прад Сэмінарыяй}}</br>(1906-1908)</center> {{gap|2em}}3 восені 1906 году я інтэрэсуюся рэлігіяй і варочаюся павольна да пакінутай малітвы.</br> {{gap|2em}}Помню дзіўны момант. Я прыехаў у Вільню з дарагім сваім айцом. Зайшліся ў катэдру, бацька дзеля Бога, а я сам ня ведаю дзеля чаго: маліцца я ня мог. У капліцы адпраўлялася набажэнства. Колькі асоб з твару, як мне паказалася, інтэлігентных кленчылі ў малітве і размышленьні. Асаблівая ціш, контраст вулічнага шуму, панавала ў сьвятыні. Ад абразоў сьвятых біў нейкі спакой няземскі. На аўтары павольна таелі, як бы ў сьлязах балючых, гарачыя сьвечкі…</br> {{gap|2em}}Бацька апусьціўся на каленкі і пачаў свае малітвы. Сэрца маё забіла трывогай. Прад вачамі стаяла будучыня неразгаданая, тайнічная. Здалося мне, што лёс мой ня толькі ад мяне залежны. Агляд Прадвечны Бога мусіць быць над кожным. Чаго Ён ад мяне жадае?… Ці Ягоная помач мне не патрэбна?… Я хацеў высокага зразуменьня і вялікіх учынкаў. Мысьль мая<noinclude></noinclude> k1yvy35o6o8kca6g1zr3rxo66021nzg 104 120506 280788 2026-04-01T09:19:12Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{ц|'''„Цэнзар“'''}} {{Водступ|2|em}}Маці падмятае вахлатым памялом печ, каб падсушыць аўсу на кісель, — яна няпісьменная і ў часе работы дыктуе сыну пісьмо да сваякоў у Савецкую Беларусь. Сын — вучань малодшых клясаў суседняй польскай школы. Ня гледзячы н...» 280788 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|'''„Цэнзар“'''}} {{Водступ|2|em}}Маці падмятае вахлатым памялом печ, каб падсушыць аўсу на кісель, — яна няпісьменная і ў часе работы дыктуе сыну пісьмо да сваякоў у Савецкую Беларусь. Сын — вучань малодшых клясаў суседняй польскай школы. Ня гледзячы на захады і клопаты ксяндза, вучыцеля і ўсіх чорных фашыцкіх сіл ён расьце на бальшавіка. {{Водступ|2|em}}— Ты-ж напішы, сынку, што мы, дзякаваць богу, жывы і здаровы, чаго і ім... {{Водступ|2|em}}— А ня буду я так пісаць! — пярэчыць сын. {{Водступ|2|em}}— Ну!? Чаму гэта ты ня будзеш? {{Водступ|2|em}}— Да савецкіх людзей пісаць «дзякуй богу», каб на сьмех нас паднялі. Сама-ж здаецца ведаеш, што бога там ані сьледу, ані званьня. {{Водступ|2|em}}— Ну, няхай сабе, а ты пішы. Гэтак у вас у моладзі, а мы ўжо будзем па-старыкоўску. {{Водступ|2|em}}— Пакінь мама плявузгаць! Напісаць ім «дзякаваць богу», гэта тое самае, што напісаць якую брыдкую лаянку. {{Водступ|2|em}}— Ды ўжо пішы сабе як хочаш, ці я ведаю, як лепш?<noinclude></noinclude> lsi1qyeql86yeh5b6h4fub0oa83rafb 104 120507 280789 2026-04-01T09:23:51Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «аднак спакарнела, відзячы сваю слабасьць і зьменнасьць… Я маліўся. {{gap|2em}}''1. VI. 1907.'' Вялікая працэсыя. Спатыкае нейкі ксёндз пры касьцеле сьв. Рафала. Прыраўняў ён сягоньнешні трыумфальны ход да выхаду першых хрысьціянаў з катакомбаў рымскіх… “Кожны ч...» 280789 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>аднак спакарнела, відзячы сваю слабасьць і зьменнасьць… Я маліўся. {{gap|2em}}''1. VI. 1907.'' Вялікая працэсыя. Спатыкае нейкі ксёндз пры касьцеле сьв. Рафала. Прыраўняў ён сягоньнешні трыумфальны ход да выхаду першых хрысьціянаў з катакомбаў рымскіх… “Кожны чалавек пры сумленнай працы можа дабіцца дабрабыту”… Можа і праўда. Але ці наш гаротнік мала працуе? А што ёсьць у яго? — Бядота, цемра, гора… {{gap|2em}}''7. VІ.'' Сёньня Імша на маю інтэнцыю і сяброў маіх па навуцы. Атрымаў 7 рублёў ад бацькі. Няхай Бог заплаціць. {{gap|2em}}''9. VІ.'' Пачалася вакацыя. Пані старшая ад штодзеннага парадку звольніла. Час школьны пераляцеў як маланка. Іду да споведзі. {{gap|2em}}''13. VI.'' Еду да бацькоў. Дождж, як з вядра. {{gap|2em}}''14. VI.'' Ня маю тымчасам чым заняцца. Ад гутаркаў з бабамі бяруць нудоты. {{gap|2em}}''15. VI.'' Пазнаёміўся з адным соцыялістам. Ня верыць у Бога… Бедны!… {{gap|2em}}''19-20. VI.'' У бацькоў усё ідзе “па старому”. Займаюся пчаляркай. Бяру лекцыі францускія ў дварэ. {{gap|2em}}''1 ліпень'' Быў у касьцеле. Адбылася прыміцыя маладога ксяндза (Янкі Семашкевіча). {{gap|2em}}''14. VII.'' Чытаю конфэрэнцыі рэлігійныя кс. Залэнскага. {{gap|2em}}''15. VII.'' Памёрла хросная матка. Пяяў разам з сялянамі псальмы Давіда. Людцы пяюць закусваючы… часам пажартуюць, пасьмяюцца. Хочыцца, каб было неяк іначай. Але хто дасьць іншую форму паховінаў?… {{gap|2em}}''16. VII.'' Рана павязьлі нябошчыцу да касьцёла. Я астаўся ў хаце. Праклённае гультайства. {{gap|2em}}''18. VII.'' Мысьлю аб споведзі. Адкладаю на посьле. {{gap|2em}}''29. VII.'' Хочаць у нашай парафіі закладаць гурткі соцыялістычныя. Шкода мо‘ працы і захаду! Каб свае здольнасьці і сілы<noinclude></noinclude> 4sjp0zka35kmolaqopimrnt2jr3y13o 280790 280789 2026-04-01T09:25:22Z RAleh111 4658 280790 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>аднак спакарнела, відзячы сваю слабасьць і зьменнасьць… Я маліўся. {{gap|2em}}''1.VI. 1907.'' Вялікая працэсыя. Спатыкае нейкі ксёндз пры касьцеле сьв. Рафала. Прыраўняў ён сягоньнешні трыумфальны ход да выхаду першых хрысьціянаў з катакомбаў рымскіх… “Кожны чалавек пры сумленнай працы можа дабіцца дабрабыту”… Можа і праўда. Але ці наш гаротнік мала працуе? А што ёсьць у яго? — Бядота, цемра, гора… {{gap|2em}}''7.VІ.'' Сёньня Імша на маю інтэнцыю і сяброў маіх па навуцы. Атрымаў 7 рублёў ад бацькі. Няхай Бог заплаціць. {{gap|2em}}''9.VІ.'' Пачалася вакацыя. Пані старшая ад штодзеннага парадку звольніла. Час школьны пераляцеў як маланка. Іду да споведзі. {{gap|2em}}''13.VI.'' Еду да бацькоў. Дождж, як з вядра. {{gap|2em}}''14.VI.'' Ня маю тымчасам чым заняцца. Ад гутаркаў з бабамі бяруць нудоты. {{gap|2em}}''15.VI.'' Пазнаёміўся з адным соцыялістам. Ня верыць у Бога… Бедны!… {{gap|2em}}''19-20.VI.'' У бацькоў усё ідзе “па старому”. Займаюся пчаляркай. Бяру лекцыі францускія ў дварэ. {{gap|2em}}''1 ліпень'' Быў у касьцеле. Адбылася прыміцыя маладога ксяндза (Янкі Семашкевіча). {{gap|2em}}''14.VII.'' Чытаю конфэрэнцыі рэлігійныя кс. Залэнскага. {{gap|2em}}''15.VII.'' Памёрла хросная матка. Пяяў разам з сялянамі псальмы Давіда. Людцы пяюць закусваючы… часам пажартуюць, пасьмяюцца. Хочыцца, каб было неяк іначай. Але хто дасьць іншую форму паховінаў?… {{gap|2em}}''16.VII.'' Рана павязьлі нябошчыцу да касьцёла. Я астаўся ў хаце. Праклённае гультайства. {{gap|2em}}''18.VII.'' Мысьлю аб споведзі. Адкладаю на посьле. {{gap|2em}}''29.VII.'' Хочаць у нашай парафіі закладаць гурткі соцыялістычныя. Шкода мо‘ працы і захаду! Каб свае здольнасьці і сілы<noinclude></noinclude> 4gmdosci6fngqps4wa5j9j00zp0vdnm 104 120508 280791 2026-04-01T09:26:41Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «калі начныя госьці, вельмі засмучаныя, маніліся выходзіць ні з чым. Скеміўшы, у чым справа, Мікітка кульком скаціўся з пасьцелі і, зрэпіўшы за падол барадатага паўстанца, валок яго да месца захову стрэльбы. {{Водступ|2|em}}Паўстанцы так былі заняты і ўсьцеш...» 280791 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>калі начныя госьці, вельмі засмучаныя, маніліся выходзіць ні з чым. Скеміўшы, у чым справа, Мікітка кульком скаціўся з пасьцелі і, зрэпіўшы за падол барадатага паўстанца, валок яго да месца захову стрэльбы. {{Водступ|2|em}}Паўстанцы так былі заняты і ўсьцешаны, што, дастаючы аружжа, ня чулі наказу малога Мікіткі, які, вяртлява топаючы каля іх, прыгаварываў: {{Водступ|2|em}}— Вы толькі каб добра цэліліся, няхай паны даведаюцца, дзе знаходзіцца стрэльба. {{накіравальная рыса|5em}}<noinclude></noinclude> q2x9whhnj45a8irpq7ianuafv5jsyqg 104 120509 280792 2026-04-01T09:45:57Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=до|к=пыты}} і маці і вяскоўцаў неахвоча, карогка расказываў, як над ім зьдзекваліся, але ўпарта замаўчываў аб тым, што ў яго дапытваліся і чаго хацела «ашалелае панства». Калі-ж старшыя згледзелі, што гэтыя жудасныя ўспаміны наганяюць нэр...» 280792 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=до|к=пыты}} і маці і вяскоўцаў неахвоча, карогка расказываў, як над ім зьдзекваліся, але ўпарта замаўчываў аб тым, што ў яго дапытваліся і чаго хацела «ашалелае панства». Калі-ж старшыя згледзелі, што гэтыя жудасныя ўспаміны наганяюць нэрвовую дрыжаку і цяжка адбіваюцца на дзіцяці, дык перасталі больш дапытваць, дакучаць. {{Водступ|2|em}}Пасьля таго, як «паняньчылі» Мікітку на пастарунку, ён доўгі час меў выгляд хворага, нібы ў сухотах ці ў трасцы, хоць еў, як здаровы, і нічога не балела. Ня раз ноччу ў часе сна ён ускакваў з крыкам роспачы і перапуду і, прытуліўшыся да маці, уздрагіваў ад рыданьняў. {{Водступ|2|em}}Згледзеўшы ў вёсцы паліцыянта або іншага прадстаўніка панскай акупацыі, Мікітка хадзіў за ім усьлед і панура паўтараў: {{Водступ|2|em}}— Усё роўна я вам не дарую. Вы мяне папомніце. {{Водступ|2|em}}Неўзабаве натрапіўся выпадак, калі Мікітка мог сваю пагрозу споўніць. Аднаго разу ноччу паўстанцы зноў наведаліся ў хату і прасілі матку, каб дала вінтоўку і куль, бо ім канешна патрэбна — адзін з іх, уцякаючы ад паліцыі, згубіў сваё аружжа. {{Водступ|2|em}}— Ратуй, бо пагінем! — казалі. {{Водступ|2|em}}На бяду, маці ня ведала, дзе захована стрэльба, і разам з паўстанцамі доўга кідаліся, шукалі, і ўсё надарэмна. Ужо ажно золак пурпурам адбіўся на цёмнай сіні вокнаў. Мікітка прабудзіўся ў той час,<noinclude></noinclude> s9ck23z1n6v06ryh597vz40o85npge2 104 120510 280793 2026-04-01T10:13:11Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «лепш абярнулі на працу: “з Народам для Бога”, — а не: “бяз Бога для Народу”. {{gap|2em}}''30. VII.'' Паслаў “Конфэрэнцыі” галоўнаму піонеру сацыялізму. Можа скарыстае. {{gap|2em}}''1 жнівень.'' Мала думаю. Благія навычкі ізноў падымаюць галаву. {{gap|2em}}''5. VIII.'' Спаткаўся...» 280793 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>лепш абярнулі на працу: “з Народам для Бога”, — а не: “бяз Бога для Народу”. {{gap|2em}}''30. VII.'' Паслаў “Конфэрэнцыі” галоўнаму піонеру сацыялізму. Можа скарыстае. {{gap|2em}}''1 жнівень.'' Мала думаю. Благія навычкі ізноў падымаюць галаву. {{gap|2em}}''5. VIII.'' Спаткаўся з школьным сябрам Лявосем. Ня страціў веры ў Бога, як большая частка маіх старых прыяцеляў. Цуд ласкі Божай! {{gap|2em}}''Аспажа.'' Дождж такі рэдка калі бывае. Чаго мяне ліха пагнала ў мястэчка? Бога толькі грашыў у касьцеле. Эт, каб хутчэй ехаць ізноў у Вільню. Там пры працы навуковай ня будуць дакучаць мне благія мысьлі. Трывога мяне агарняе.</br> {{gap|2em}}Займаюся крыху беларушчынай. Куды глянеш, усюды сумная жальба. {{gap|2em}}''16. VIII.'' Жыцьцё маё дагэтуль плыло спакойна, ціха. Што будзе, як паставіць яно ўсялякія перашкоды, заскемы? Я такі слабы, зьменны. {{gap|2em}}''19. VIII.'' Пан Б. даў чытаць Талстоя. Дзякую. Можа і прыдасца. {{gap|2em}}''20. VIII.'' Зманны сьвет, зманнае людзкое жыцьцё! У аднэй хвілі здаровы чалавек — сусед паў трупам. Што гэта, можа апоплексыя?… Дарма ратаваў. Заўтра еду ў Вільню. {{gap|2em}}''22. VIII.'' Дарагі Тата і Мама! 3 ласкі Найвышэйшага прыехаў шчасьліва на старую кватэру да добрай Пані Ш. Лекцыі пачнуцца ад сягоньня. Цалую сардэчна Вашы рукі. Сын. {{gap|2em}}''21 верасень.'' Выбраў сабе небясьпечную дарогу: уступіць у сэмінарыю. Баюся, хоць чую руку Божую, што не дарма вырвала мяне з таго балота гнойнага, у каторае пачаў лезьці забіўшы Бога ў сваім сэрцы. {{gap|2em}}''Пецярбург 26. VIII да 15 кастрычніка.'' Першае ўражаньне на Фантанцы — прыкае-балючае. Выгрузка вугля. Людзі чорныя, брудныя… А тут палацы, помнікі, масты багатыя — дзела рук убогіх… На крыві і касьцях стаіць харошы горад!… Экзамены пашлі добра. За францускі 5. Быў у Эрмітажы, хадзіў па сьвятынях… Цягнець мяне нешта да роднае Вільні…<noinclude></noinclude> cox8eifhxau1y1kf4xa4ze708hbat0d