Старонка:Казімір Сваяк.pdf/2

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="be">
  <siteinfo>
    <sitename>Вікікрыніцы</sitename>
    <dbname>bewikisource</dbname>
    <base>https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.22</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Мультымедыя</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Адмысловае</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Размовы</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Удзельнік</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Размовы з удзельнікам</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Вікікрыніцы</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Размовы пра Вікікрыніцы</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Размовы пра файл</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Размовы пра MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Размовы пра шаблон</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Даведка</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Размовы пра даведку</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Катэгорыя</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Размовы пра катэгорыю</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Аўтар</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Размовы пра аўтара</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Старонка</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Размовы пра старонку</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">Індэкс</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">Размовы пра індэкс</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Размовы пра модуль</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Старонка:Казімір Сваяк.pdf/2</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120487</id>
    <revision>
      <id>281007</id>
      <parentid>280759</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T09:51:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>281007</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4228" sha1="57tdmelij1f4vebu2kpfqppdhczeunx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;center&gt;{{larger|I. Пачаткі}}&lt;/center&gt;

{{gap|2em}}Далёка ты, родная старонка, ад мяне…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}На крыльлях хмарных ляціць мысьль мая туды, дзе я ўбачыў сьвет, дзе айцец мой дарагі, дзе маці мілая, дзе сястрыца родная. Родзяцца во думкі: то сьветлыя, як вясеньнае сонца над роднаю вёскай, то сумныя, як ночка цёмная,
сьлязьлівая, восенная…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Прад вачамі стаіць уся прошласьць, што мінула як блыскі сьвятла, на векі згаснутага… Ня вернецца ніколі… Што-дзень, што-момэнт далучаецца да яе новая хваля і… прападае вечна. Ах, шчасьлівы той, што збудаваў сабе стройную, горную мінуўшчыну… Чаму я неспакойны, чаму бязвольны?!…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Дарагі! Сабяры сілы духа… Стаў прад сабой усё, што прайшло… Будуй новае, што-раз высшае жыцьцё…

{{gap|2em}}Шуміць цёмны лес навокал Гаруноў, малой вёскі беларускае. Кругом ні жывой душы. Зрэдка толькі адзавецца зьвяга сабак вясковых, што чуюць ваўкоў. Людзцы сьпяць адны, другія кончаць вячэру. У хаце апошняй, пры самым лесе,
мігціць праз акно агоньчык.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Дзеткі акружылі навокал бабулю і слухаюць пільна казкі. Усе ўжо расходзяцца спаць. Ім толькі не да сну, бо якраз байка ідзець аб самым цікаўным! „…Крыся абярнулася ў вадзянку і жывець у азярку. Што-дзень чуе яна голас жалосны з берагу — Крыся, Крыся, маладзян плачыць… Што-дзень адзываецца яна з жвіраватага дна — іду-бягу, раса вочкі залівае, жвірок ножкі падбівае…“&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Слухалі дзеткі казкі-песьні. Аж заміралі з ахвоты даведацца, чым гэта кончылася, аж блішчэлі іх вочы. І ўначы
пасьля пяялі яны ціхутка праз сон: „Крыся — Крыся! — Іду-бягу“… Шчасьлівае дзяцінства! Як жа яно жыва запісалася ў
маей памяці. Няма ўжо тэй бабулі. Зьмяніла яе новае пакаленьне. Забыліся аб ёй чуць ня ўсе. Ах, вечны табе спакой,
родная! Прыдзі хоць у сьне йшчэ да мяне…&lt;/br&gt;

{{gap|2em}}Помню ноч. Сям‘я наша тады была падзелена. Часьць жыла ў Гарунох, а часьць у глухім засьценку Загінца. У засьценку жыла старушка, 6рат і я. Брат пасьвіў. Прыгналі раз дамоў. Прышла жывёла — брата ня было: прапаў негдзе. Бабуля ня спала і плакала поўна неспакою. Лес быў кругом вялікі, з балотамі, гушчарамі, хмызьнякамі. Вадзілася многа ваўкоў. Што-ноч чуваць было іх завываньне; навадзіла яно і адважнаму дрыжачку на плечы… Цёмна. Поўнач. Алеся няма…
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-1em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{block center/s}}
“Найсьвятша Матка да касьцёла хадзіла,&lt;/br&gt;
Сваё дзіцятка за ручку вадзіла” —&lt;/br&gt;
{{block center/e}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>57tdmelij1f4vebu2kpfqppdhczeunx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Казімір Сваяк.pdf/3</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120488</id>
    <revision>
      <id>280978</id>
      <parentid>280760</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T08:59:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>280978</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4148" sha1="f8pdc8kejlkwaodbhr11nv4pxq6p4qr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;I&quot;/&gt;мовіла бабуля свае пацеры голасам плачлівым і безнадзейным. Мне было страшна. Утуліўся глыбока, закрыў вочы і вушы і… заснуў здаровым дзіцячым сном. Назаўтра з зарой брат вярнуўся. Начаваў пры агні ў лесе, не баючыся ні ваўкоў,
ні благіх людзей…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Незваротны час! Як жа я тады блізкі быў прыроды, як зжыўся з шаптуном-борам, з зялёным гаем, кветным лугам! Быць любіў і пад навальніцай-громам і пад гарачым сонцам і на балючым марозе. Якое здароўе біла з майго твару!.. А цяпер!..
&lt;center&gt;'''*&lt;/center&gt;
{{gap|2em}}Цэлую ноч гудзела мяцеліца, гонячы сыпкі сьнег і насыпаючы гурбы. Цяжка дзеткам ісьці ў школку, завеена дарога не блізкая, а і мароз шчыпае вушы. Але мы ў поце, з румянымі тварамі бяжом праз насыпы, лезем праз гурбы — сьмешна неяк і лёгка. Радосная пара! Як доўга помніцца верш, навучаны на памяць! Як доўга стаіць у вачах вучыцель суровы, што мерыў злосна ўдары лінейкай “бяз дай прычыны!” У імгле мінуўшчыны ён здаецца лепшым і болей людзкім. Мімавольна забываесься, што ён быў п‘яніца горкі і маскаль наравісты… А які вясёлы быў паварот з школы! Далёка сьлізгаліся па гладзенькім лядку; прыжмурыўшы адно вочка, паказывалі язык дзяўчынкам, чапалі шалуцькавата кожнага сустрэчнага, празывалі і сьмяяліся з боўдзелаў і злых сяброў. Дзе ж было дзець тую жывасьць і энэргію дзіцячую, што як ручай рвалася
разьліцца. Напрасна хацелі судзяржаць нас старшыя, называючы “распусьнікамі”&quot;. Мы сваё права мелі…
&lt;section end=&quot;I&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;II&quot;/&gt;&lt;center&gt;{{larger|ІІ. У павятовай школе ў Сьвянцянах}}&lt;/center&gt;

{{gap|2em}}Гразка было ехаць да павятовага места, дзе меў я зачаць свае навукі па скончанай людовай школцэ. Конь ледзь цягнуў воз, у каторым сядзеў пахмурны бацька і я маўчлівы, задуманы. “От, дарога цяжкая, адазваўся ўрэшце бацька — глядзі, каб не пашлі намарна гэты труды і захады.” Я маўчаў. Баязьлівы мой характэр быў прычынай цяжкіх мысьляў,
поўных неспакою і прачуцьця нявыясьненага…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Эх ты сьветазарная дарога навукі! Сьвеціш ты маладой душы, як ясны месяц сярод майскай ночкі. А ўвойдзеш у тваю краіну, адкрываюцца штораз новыя сьветы, новыя зоры, неразгаданыя, недаступныя! Вось-вось ухваціш адзін
праменчык, нацешысься ім, разьясьніш цемру быту, аж зьяўляецца другі, трэці… і сілы ападаюць, аж маркоціцца твая істота і малее, разумеючы, што кароткае жыцьцё Бог даў для
&lt;section end=&quot;II&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f8pdc8kejlkwaodbhr11nv4pxq6p4qr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Казімір Сваяк.pdf/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120505</id>
    <revision>
      <id>280979</id>
      <parentid>280787</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T08:59:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>280979</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4114" sha1="fs2063fb7nbadzbdr4sprn84up1ywow" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;II&quot;/&gt;пазнаньня, або што пэўна ня тут нам угадаць усе тайніцы быту, — трэба адмены цэлай істоты.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Прывёз я ў места душу чыстую, чуткую, узгадаваную на ральлі людовай фантазіі і сьпеўную, пакорную для Таго, каго ўважала за Найвышшага Пана ўсяго сьвету. Шырока развянулася яна на подмух жыцьця школьнага, жывога, гарачага. Усе мысьлёвыя інтарэсы маладзяжы я скора пераймаў, разумеў і прымаў бяз глыбейшай крытыкі. Але маладзяж, з каторай праводзіў я час, была з грунту благая, безідэйна, хоць гарачая. Яна патрапіла вырваць з душы маей добрыя зароды веры ў
жыцьцё загробнае. Але каомплетным бязверцам ня быў я ніколі. Сьветагляд гэны адбіўся ўемна на маральнасьці маіх
мысьляў і намераў. Рэлігію пачаў уважаць я за нешта фальшывае ў жыцьці людзкім…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Раз была працэсыя Божага Цела. Я ўжо канчаў меставую школу. Ішоў з адным жыдком “інтэлігентным” між людзей і відзеў здалёку ксяндза з монстранцыяй. Дзіўная мысьль прышла мне ў галаву. “Каб гэтых людзей адарвалі-бы мы да сябе, адазваўся я да Абрама, прапалі-б перасуды”. На маё зьдзіўленьне патомак Ізраэля нічога не адказаў. Ня ведаю, што
ён тады думаў. Але здалося мне, што рэлігія мусіць мець нейкую нялюдзкую аснову, бо сказаўшы гэта, я вельмі
спахмурнеў: адазвалася нешта нейкае, чаго я ня мог, ці ня ўмеў назваць.
&lt;section end=&quot;II&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;III&quot;/&gt;&lt;center&gt;{{larger|III. Прад Сэмінарыяй}}&lt;/br&gt;(1906-1908)&lt;/center&gt;

{{gap|2em}}3 восені 1906 году я інтэрэсуюся рэлігіяй і варочаюся павольна да пакінутай малітвы.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Помню дзіўны момант. Я прыехаў у Вільню з дарагім сваім айцом. Зайшліся ў катэдру, бацька дзеля Бога, а я сам ня ведаю дзеля чаго: маліцца я ня мог. У капліцы адпраўлялася набажэнства. Колькі асоб з твару, як мне паказалася, інтэлігентных кленчылі ў малітве і размышленьні. Асаблівая ціш, контраст вулічнага шуму, панавала ў сьвятыні. Ад абразоў сьвятых біў нейкі спакой няземскі. На аўтары павольна таелі, як бы ў сьлязах балючых, гарачыя сьвечкі…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бацька апусьціўся на каленкі і пачаў свае малітвы. Сэрца маё забіла трывогай. Прад вачамі стаяла будучыня неразгаданая, тайнічная. Здалося мне, што лёс мой ня толькі ад мяне залежны. Агляд Прадвечны Бога мусіць быць над кожным.
Чаго Ён ад мяне жадае?… Ці Ягоная помач мне не патрэбна?… Я хацеў высокага зразуменьня і вялікіх учынкаў. Мысьль мая
&lt;section end=&quot;III&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fs2063fb7nbadzbdr4sprn84up1ywow</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Казімір Сваяк.pdf/14</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120585</id>
    <revision>
      <id>280980</id>
      <parentid>280888</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T09:01:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>280980</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3739" sha1="9qpeakpv7pr6mslldon7vjueo4hjma3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;IV&quot;/&gt;сьвеце чалавека большае годнасьці за вернага свайму прызову ксяндза. Баюся прыняць сьвячэньня.

{{gap|2em}}''30.IV.'' Вечар. Быў у споведзі. Заўтра спакойна прымаю
субдыяконат. Пашто хіляцца і храмаць? Прыпомніўся сьв. Франціш, кідаючы ляску і плашч, калі пачуў голас Эванэліі, што зваў яго да новага, вышэйшага жыцьця. Св. Тэрэса ніколі не сумнявалася, калі ішло аб выбар чаго дасканальшага…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ад заўтра буду між духоўных…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Сьв. Тарэса, сьв. Ёзэф няхай зьлітуюцца. Калі маю прыняць ксяндзоўства не пазваны, няхай гэны прызоў яны мне
ўпросяць. Калі адступлю мо‘ праз здраду Езуса, няхай лепей не дачакаю дня!…
&lt;section end=&quot;IV&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;V&quot;/&gt;&lt;center&gt;{{larger|V. Дыяканат. Пачаткі хваробы.}}&lt;/br&gt;(1912 г.)&lt;/center&gt;

{{gap|2em}}''15.V.1912. 3 лісту да брата:'' “Учора вярнуўся з Коўны, з новым стопнем духоўным дыяканату. Ня стану апісываць табе, як я змагаўся з сабой, як цярпеў, адважваючыся на гэта. Але разважаньні мае прынялі форму пастановы. 3 рэлігіі калісь я сьмяяўся, цяпер цаню яе высока. Хістаўся толькі дух мой і сумняваўся, баючыся цяжкіх павіннасьцей ксяндзовых, так як я іх сабе прадстаўляю: ці дадзержу, ці ня буду такім самым, якіх шмат. Думаю, што насколькі сьвет духовы
перавышае сьвет фізычны, настолькі праца дзеля ідэалаў вечных перавышае звычайнае лятуценьне за славай і гонарам. Вось баюся сваей слабасьці, хоць вера не пакідае мяне, вера ў сілу надпрыродную Хрыстовую, сілу містыцызму. Ён мяне павядзець, дасьць энэргію, калі ласкаў быў мяне выбраць”…

{{gap|2em}}''Жнівень.'' Сяджу ў хаце ня сумны, але й ня радасны. Я хворы. Навукі перарваліся. Быць можа трэба іх зусім закінуць. Чую ў сабе рабака ў грудзёх, што хоча згрызьці здаровы дагэтуль мой арганізм. Тады трэба будзе разьвітацца з усім — і з думкамі аб будучай працы ''з народам для Бога.'' З гэтай думкай
найцяжэйшая разлука… Божа! Дай мне зразуменьне, па якой маю ісьці дарозе да валадарства Твайго! Не дапусьці, каб калі
зьбіўся на оступ! Я прымаю ўсё ахвотна з рукі Тваей цярпеньня і сьмерць нават: абы толькі ісьці сьледам Хрыстусовым, абы збавіць сябе і тых, каго мне паручыш. “Бог мой — усё маё!..”
&lt;section end=&quot;V&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9qpeakpv7pr6mslldon7vjueo4hjma3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Казімір Сваяк.pdf/17</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120588</id>
    <revision>
      <id>280981</id>
      <parentid>280893</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T09:01:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>280981</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3775" sha1="aeizhfyeq049heyqojpvyleb083voe2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;section begin=&quot;V&quot;/&gt;{{gap|2em}}''23.XI. У дарозе заграніцу.'' У Варшаве трапіў якраз на паховіны арцыбіскупа. Многа сьвятла і блеску і шуму. Праяжджаючы праз Чэнстахову, шчыра аддаўся апецы Божае Маці.

{{gap|2em}}''24.XI. Кракаў.'' Забаўлюся тут нядоўга. Заўтра буду на мейсцы свайго лячэньня.
&lt;section end=&quot;V&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;VI&quot;/&gt;&lt;center&gt;{{larger|VI. У Закапаным. Пачатак вайны. Канец дыяканату.}}&lt;/br&gt;(1912-1915)&lt;/center&gt;

{{gap|2em}}''Сьнежань 1912. Закапанае.'' Час сходзе быстра. Сілаў прыбывае. Таварыства тым добрае, што скора зьменнае: адны выяжджаюць, другія наяжджаюць. Тыпы цікаўныя людзей. Поле для абсэрвацыі характэраў добрае.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Зацікавілі мяне законы, каторых у нас не асталося пад гаспадаркай расейскай ані духу. Бліжэй пазнаў я рэгулу законьнікаў Марыянаў, добрай славы ў нас, хоць нешырокай. Гісторыя іх чыстая, констытуцыі простыя, хоць суровыя. Да іх загарэлася найсільней мая сымпатыя. Чаму? Ня ведаю. Можа гэта па тэй прычыне, што ўжо гэты закон належыць да гісторыі — а рэгула магла-б быць дастасаванай і да нашых часаў, каб нашліся такія людзі.

{{gap|2em}}''Май 1913.'' Еду дамоўкі з запасам адноўленых сіл. Пакідаю харошы куточак сьвету, багаты ў пышныя повіды. Не забудуся ніколі даліны Косьцеліскай, куды езьдзіў у таварыстве двух ксяндзоў. Была цудоўная ноч. Месяц усплываў на неба і што хвіліну хаваў свой твар між блядавых хмаркаў, як воўна. Пры гэтай частай зьмене сьвятла што-раз мяняліся повіды, даючы жыўную страву для выабражэньня. Цудны булькот ручайкоў,
дзіўныя контуры скальных абрываў, тайнічныя шэпты “смрэкаў” — усё гэта складала абраз, поўны спакою і маестату
ночы.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Кракава я не бяруся апісаць. Што ў ім найбольш мяне кранула — гэта дух прошласьці, што выглядае да цябе з кожнага мейсца.

{{gap|2em}}''Жнівень 1913.'' Ад даўнага часу чую да цябе, маці Беларусь, асаблівую прывязнасьць — і болей чым прывязнасьць: надта гэта адчуцьцё глыбока зарылася ў сэрцы — пэўна гэта міласьць, каханьне з сэрца. Люблю я цябе і сільна люблю. Аб‘ехаў я нямала ўжо сьвету, шукаючы красы і праўды, а найбольш бачу тэй і другой у сваім родным краі, у сваей мілай зямельцы. Стройны горы і даліны ў Татрах, прыемны малюнкі
&lt;section end=&quot;VI&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aeizhfyeq049heyqojpvyleb083voe2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Казімір Сваяк.pdf/21</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120599</id>
    <revision>
      <id>280982</id>
      <parentid>280905</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T09:02:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>280982</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3983" sha1="r4gsuqi9aan6pltwoefp954aruwudmy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;section begin=&quot;VI&quot;/&gt;{{gap|2em}}''7.V.'' Трэці дзень рэколекцыяў. Божа мой, як малым выдаюся
я прад тым, чаго вымагае з мяне наш Касьцёл сьвяты. Што-ж я праз гэтых колькі дзён зраблю, каб стаць на вышыню свайго
пазнаньня? Духа трэба, духа Божага. Ён у адзін момэнт здольны перарадзіць чалавека, абы толькі той прыгатаваў ральлю чыстую. Божа, Божа! Я гатоў на ўсё, бо зьмерыў цэлую глыбіню сваей немачы… Бедны я, бедны… Дыяканат мой
канчаецца…
&lt;section end=&quot;VI&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;VII&quot;/&gt;&lt;center&gt;{{larger|VII. Першыя гады сьвяшчэнства. Камаі. Клюшчаны.}}&lt;/br&gt;(1915)&lt;/center&gt;

{{gap|2em}}''6.VII.15.'' Ад 31 мая адпраўляю ўжо Імшу сьвятую, спавядаю,
выступаю на амбоне ў імя Божае. Страшна робіцца пры мысьлі аб тым, як далёка мне да праўдзівага афярніка Хрыстусовага.
Адну маю пацеху толькі. Чую, што Бог ёсьць пры так трудных варунках міласьці маей, — што Ён мяне ўспамагае, ня бачучы на ўсю брыду майго гультайства духовага. Ці на дарозе поступу бліжэй да Бога зрабіў я хоць шаг уперад? — Ня ведаю. Ці
назад адышоў? — Ня ведаю… Цэлы дзень сыходзіць неяк скоранька і бяз нуды. Богу дзякую, што я нідзе і ніколі не спазнаў, што гэта “нуда”. Мне нудна не было. Каб хацеў, я ўсюды мог-бы жыць, разьвіваючы тыя таленты, якія добры Бог зьліў на мяне. Ведаю, што яны ёсьць. Бядую, што яны даліся мне на зьдзек, бо я мала стараюся разьвіць іх у духу Божым.

{{gap|2em}}''5.VIII.'' 3-га жніўня прыехаў на свой вікарыят у Камаі. Беларусь шчырая. Навет разгаварыцца іначай трудна. Касьцёл падобны да нейкай крэпасьці з сярэдніх вякоў. Пробашч чалавек залаты. Пакуль што яшчэ нічога не раблю. Хаджу ў лес, аглядаю мейсцы, пазнаю людзей. Наагул здаецца, што тут
дрэнна ня будзе. Працы ёсьць. Адна бяда: ня маю, дзе сваіх кніжкаў падзець. Трохі цесна. Але іначай быць ня можа. Трэба
прывыкнуць.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Мысьлі сумныя не пакінулі мяне. Здаецца мне, што духоўная старана майго жыцьця змалела. Мысьлю ляніва, Беларушчына жыва мяне інтэрэсуе. Баліць мне сэрца, як чую жаргон тых, што хочуць кінуць мову родную на карысьць чужой. Але я нікому ня кідаюся з сваім поглядам на гэту справу. Магу я мыліцца пад тым узглядам, што беларуская мова заваюе сабе
права між народаў, але ніхто мяне не праканае, што бытцам мы гаворым расейскім жаргонам. Гэта праціўна і нашай гісторыі і нашаму бытавому пачуцьцю.
&lt;section end=&quot;VII&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r4gsuqi9aan6pltwoefp954aruwudmy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>281008</id>
      <parentid>280982</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T09:54:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>281008</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3984" sha1="1zl70mei8fl8qubegfp390jgbpeyzfc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

&lt;section begin=&quot;VI&quot;/&gt;{{gap|2em}}''7.V.'' Трэці дзень рэколекцыяў. Божа мой, як малым выдаюся
я прад тым, чаго вымагае з мяне наш Касьцёл сьвяты. Што-ж я праз гэтых колькі дзён зраблю, каб стаць на вышыню свайго
пазнаньня? Духа трэба, духа Божага. Ён у адзін момэнт здольны перарадзіць чалавека, абы толькі той прыгатаваў ральлю чыстую. Божа, Божа! Я гатоў на ўсё, бо зьмерыў цэлую глыбіню сваей немачы… Бедны я, бедны… Дыяканат мой
канчаецца…
&lt;section end=&quot;VI&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;VII&quot;/&gt;&lt;center&gt;{{larger|VII. Першыя гады сьвяшчэнства. Камаі. Клюшчаны.}}&lt;/br&gt;(1915)&lt;/center&gt;

{{gap|2em}}''6.VII.15.'' Ад 31 мая адпраўляю ўжо Імшу сьвятую, спавядаю,
выступаю на амбоне ў імя Божае. Страшна робіцца пры мысьлі аб тым, як далёка мне да праўдзівага афярніка Хрыстусовага.
Адну маю пацеху толькі. Чую, што Бог ёсьць пры так трудных варунках міласьці маей, — што Ён мяне ўспамагае, ня бачучы на ўсю брыду майго гультайства духовага. Ці на дарозе поступу бліжэй да Бога зрабіў я хоць шаг уперад? — Ня ведаю. Ці
назад адышоў? — Ня ведаю… Цэлы дзень сыходзіць неяк скоранька і бяз нуды. Богу дзякую, што я нідзе і ніколі не спазнаў, што гэта “нуда”. Мне нудна не было. Каб хацеў, я ўсюды мог-бы жыць, разьвіваючы тыя таленты, якія добры Бог зьліў на мяне. Ведаю, што яны ёсьць. Бядую, што яны даліся мне на зьдзек, бо я мала стараюся разьвіць іх у духу Божым.

{{gap|2em}}''5.VIII.'' 3-га жніўня прыехаў на свой вікарыят у Камаі. Беларусь шчырая. Навет разгаварыцца іначай трудна. Касьцёл падобны да нейкай крэпасьці з сярэдніх вякоў. Пробашч чалавек залаты. Пакуль што яшчэ нічога не раблю. Хаджу ў лес, аглядаю мейсцы, пазнаю людзей. Наагул здаецца, што тут
дрэнна ня будзе. Працы ёсьць. Адна бяда: ня маю, дзе сваіх кніжкаў падзець. Трохі цесна. Але іначай быць ня можа. Трэба
прывыкнуць.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Мысьлі сумныя не пакінулі мяне. Здаецца мне, што духоўная старана майго жыцьця змалела. Мысьлю ляніва, Беларушчына жыва мяне інтэрэсуе. Баліць мне сэрца, як чую жаргон тых, што хочуць кінуць мову родную на карысьць чужой. Але я нікому ня кідаюся з сваім поглядам на гэту справу. Магу я мыліцца пад тым узглядам, што беларуская мова заваюе сабе
права між народаў, але ніхто мяне не праканае, што бытцам мы гаворым расейскім жаргонам. Гэта праціўна і нашай гісторыі і нашаму бытавому пачуцьцю.
&lt;section end=&quot;VII&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1zl70mei8fl8qubegfp390jgbpeyzfc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Казімір Сваяк.pdf/24</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120608</id>
    <revision>
      <id>281011</id>
      <parentid>280914</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T09:59:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>281011</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4280" sha1="9qbd1iw6mg8jxzivmq9nqdfwo3eef9d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;center&gt;{{larger|VIII. Клюшчаны: Праца сярод моладзі. Вайна.&lt;/br&gt;Беларуская мова ў касьцеле і ў школе.}}&lt;/br&gt;(1916)&lt;/center&gt;

{{gap|2em}}''Новы 1916 год.'' Адбыўся сягоньня т. зв. “літэратурны вечар” нашага хору. Усе дэклямацыі павяліся як найлепей. Найвыбітнейшыя песьняры Беларусі нашлі тут дастойнае мейсца. Найболей падабаецца ўсім наш стары Багушэвіч. Яго “Праўда” пакінула на ўсіх тварах сьлед глыбокага задуменьня. “Ой, цяжка, цяжка!” — словы гэты ўзяты спад
сэрца беларуса. Напрасна заклінаець ён нядолю сваю, каб адышла яна “на сухія пушчы, ці на бездарожжа, на пяскі сыпушчы”, яна прыліпла да яго збалелай душы і, здаецца, з ім на векі зраслася.

{{gap|2em}}''20.III.1916 г.'' Вясна пачынаецца… Дарога псуецца. Пачало ізноў грымець на фронце па даўжэйшым перарыве. У роднай парафіі многа нядолі. Тыфус пануе. Людзі мруць… Сягоньня быў у Зялёнцэ. Страшэнная хвароба покладам палажыла асоб з дзесятак. Спавядаў асоб 15, Божа, колькі цярпеньня, колькі
бязраднай нядолі. У першай хаце хворы малады мужчына. Просіць, каб яго ратаваў… Чуе, што трэба памерці… Неспакойны. Бытнасьць Божую і несьмяротнасьць сваей душы так жыва адчувае, што гэтым мог бы зьвярнуць да Бога хоць-бы найбольш фанатычнага бязьверца. Бедны, бедны… Пытаюся: “Ці можаш маліцца?” — “Ты, ойча, маліся за мяне”… Іду ў другую хаціну. Пры парозе шырокія нары. Цесна. Колькі сем‘яў высяленцаў жывуць тут. Пры нарах кленчыць мужчына з абвязанай галавой. З першага пагляду відаць, што тыфосны. На нарах дзьве кабеты. Енчаць безнадзейна… Воддаль два ложкі. На першым мужчына ў страшным пале, на другім маладзіца. Пры ейным ложку — калыска. У куце бедныя, схварэлыя
дзеці. Слухаюць матчынай споведзі і хоць нічога не разумеюць, ведаюць, што трэба… плакаць. Яны плачаць ціха, як сталыя: гора вучыць іх шчэ ў кальсках.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бедныя, бедныя! Бацькі вашы церпяць сумныя посьледы вайны можа за грахі свае… А вы за што?… Тайніца з тайніцаў… Ах, пэўна вы церпіце за “вялікіх” гэтага сьвету — афяра нявінная. За гордасьць і пыху ад прэзыдэнтаў, цароў і міністраў. Бог розум адабраў… Яны сталіся забіўцамі мільёнаў… Ці ваша пакута адкупіць іхную віну?…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Можа, як вы сталымі будзеце, зьвядзіцё дазваньня разьню людзей, што завецца вайной — стыдам і пракляцьцем
людзкасьці…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Заходжу ў трэцюю хату. Хворае дзяўчо. Разьвітаецца пэўна з жыцьцём гэтым. Аднаго толькі жадае — збаўленьня душы і еднасьці з Хрыстусам.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9qbd1iw6mg8jxzivmq9nqdfwo3eef9d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Казімір Сваяк.pdf/25</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120635</id>
    <revision>
      <id>281009</id>
      <parentid>280941</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T09:56:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>281009</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4704" sha1="myicjgbj8w1wypvaijm91aubvifg866" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}А тым часам сонца, выбіўшыся з-за хмар, усьмяхаецца да людзей сваім сьмешкам вясьняным. Яно пабудзіць зара да
жыцьця кожную траўку, кожную ніклую расьлінку, разьвяселіць усю прыроду, напаўняючы чалавека — караля прыроды
— сумам і задумай глыбокай… над канечнасьцяй цярпеньня.

{{gap|2em}}''27.III.16.'' Справа беларушчыны зачынае прымаць зусім
правідны характар. Там, дзе складаецца арганізацыя якая-кольвечы, дабывае права для сваей мовы і звычаю. Як можна дадумацца, зложыцца звольна і касьцельнае жыцьцё з правам для мовы роднай. “Гоман” Віленскі ясна даводзіць патрэбу адбудовы уніі — “адвечнай веры бацькоў нашых”. Багаслаў Божа!… Пад гэтым новым павевам і я ў сваім родным касьцеле сказаў 21.XI.15 добрую часьць казаньня роднай гаворкай. Ціш была нямая… Ад часу, як Край быў заняты сілай нямецкай, пачулі ўсе адразу, што школа зусім мае быць іначай у нас
арганізавана. У часе калядным зладзілі мы тут “курсы”, каб на скорую руку прыгатаваць вучыцялёў вясковых. Аснавалі 7 школкаў, з каторых 4, маючыя лепшых вучыцялёў, і дагэтуль чынныя. Усюды было дадзена права для роднае мовы. Было
пастаноўлена, каб пачатковая навука адбывалася пабеларускаму, а старшыя дзеці мелі побач і папольску. Работа пайшла ахвотна, хоць некаторыя гаспадары спачатку крывіліся на язык “просты”…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Паўсталі такжа проціў мяне і паны. Яны былі нездаволены з майго сяброўства з “простымі”. Даказвалі яны народу, што беларушчына — справа шкодная для каталіцкага касьцёла, што шырыць умілаваньне гэтай “рускай” гаворкі ня мае сэнсу, што касьцёл тутэйшы быў заўсёды польскім і г.д. Адзін з іх перадаў вестку ў Вільню, што парафія Клюшчаны беларусіцца.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Як відаць, Палякі ня хочаць прызнаваць беларусу права браць лёс свой у свае рукі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Літвін пазнае Беларуса па яго бацькаўскай мове, Паляк кажа, што хто мовіць пацеры ў ягонай мове, той Паляк. Гэта нелёгічна і нова. Даўнейшая “опінія” судзіла іначай. Зьвязь з польшчынай відочна рвецца. Дружба з Літвой зацясьняецца ўсё мацней. Так і быць мусіць. Заплакаў-бы Міцкевіч, каб увідзеў, як “народ”, у яго паняцьці, дзеліцца…

{{gap|2em}}''13.V.16.'' Трэба пачаць працу болей агульную ў пісьменстве сваім. Замнога займаюся сваімі суб‘ектыўнымі перажываньнямі… Папробую змусіць да послуху пяро, каб вучыцца і вучыць… Горкі гэта хлеб, як кажуць. Але дзеля горычы ад
вялікай ідэі адходзіць нельга. Буду што-кольвек пісаць. Хоць-бы адзін чалавек з тварам русьняным, чытаючы гэта маё
пісаньне, скарыстаў і загарэўся міласьцяй хараства і Праўды, — была-6 для мяне награда вялікая… мне, што на дарозе кароткай сваей спаткаў ужо многа асоту і вужакаў…&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>myicjgbj8w1wypvaijm91aubvifg866</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>281010</id>
      <parentid>281009</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T09:59:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>281010</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4703" sha1="rn59zsud9fgcxwfaqt4nd66nx882mak" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap|2em}}А тым часам сонца, выбіўшыся з-за хмар, усьмяхаецца да людзей сваім сьмешкам вясьняным. Яно пабудзіць зара да
жыцьця кожную траўку, кожную ніклую расьлінку, разьвяселіць усю прыроду, напаўняючы чалавека — караля прыроды
— сумам і задумай глыбокай… над канечнасьцяй цярпеньня.

{{gap|2em}}''27.III.16.'' Справа беларушчыны зачынае прымаць зусім
правідны характар. Там, дзе складаецца арганізацыя якая-кольвечы, дабывае права для сваей мовы і звычаю. Як можна дадумацца, зложыцца звольна і касьцельнае жыцьцё з правам для мовы роднай. “Гоман” Віленскі ясна даводзіць патрэбу адбудовы уніі — “адвечнай веры бацькоў нашых”. Багаслаў Божа!… Пад гэтым новым павевам і я ў сваім родным касьцеле сказаў 21.XI.15 добрую часьць казаньня роднай гаворкай. Ціш была нямая… Ад часу, як Край быў заняты сілай нямецкай, пачулі ўсе адразу, што школа зусім мае быць іначай у нас
арганізавана. У часе калядным зладзілі мы тут “курсы”, каб на скорую руку прыгатаваць вучыцялёў вясковых. Аснавалі 7 школкаў, з каторых 4, маючыя лепшых вучыцялёў, і дагэтуль чынныя. Усюды было дадзена права для роднае мовы. Было
пастаноўлена, каб пачатковая навука адбывалася пабеларускаму, а старшыя дзеці мелі побач і папольску. Работа пайшла ахвотна, хоць некаторыя гаспадары спачатку крывіліся на язык “просты”…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Паўсталі такжа проціў мяне і паны. Яны былі нездаволены з майго сяброўства з “простымі”. Даказвалі яны народу, што беларушчына — справа шкодная для каталіцкага касьцёла, што шырыць умілаваньне гэтай “рускай” гаворкі ня мае сэнсу, што касьцёл тутэйшы быў заўсёды польскім і г.д. Адзін з іх перадаў вестку ў Вільню, што парафія Клюшчаны беларусіцца.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Як відаць, Палякі ня хочаць прызнаваць беларусу права браць лёс свой у свае рукі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Літвін пазнае Беларуса па яго бацькаўскай мове, Паляк кажа, што хто мовіць пацеры ў ягонай мове, той Паляк. Гэта нелёгічна і нова. Даўнейшая “опінія” судзіла іначай. Зьвязь з польшчынай відочна рвецца. Дружба з Літвой зацясьняецца ўсё мацней. Так і быць мусіць. Заплакаў-бы Міцкевіч, каб увідзеў, як “народ”, у яго паняцьці, дзеліцца…

{{gap|2em}}''13.V.16.'' Трэба пачаць працу болей агульную ў пісьменстве сваім. Замнога займаюся сваімі суб‘ектыўнымі перажываньнямі… Папробую змусіць да послуху пяро, каб вучыцца і вучыць… Горкі гэта хлеб, як кажуць. Але дзеля горычы ад
вялікай ідэі адходзіць нельга. Буду што-кольвек пісаць. Хоць-бы адзін чалавек з тварам русьняным, чытаючы гэта маё
пісаньне, скарыстаў і загарэўся міласьцяй хараства і Праўды, — была-6 для мяне награда вялікая… мне, што на дарозе кароткай сваей спаткаў ужо многа асоту і вужакаў…&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rn59zsud9fgcxwfaqt4nd66nx882mak</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Казімір Сваяк.pdf/27</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120637</id>
    <revision>
      <id>280983</id>
      <parentid>280943</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T09:02:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>280983</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3929" sha1="jdicajtmhuqgxdupwt8zavkppp1neyu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;VIII&quot;/&gt;рабіць, чым малоць языком. 4) Упадкаў сваіх ніколі сабе не дараваць. Спавядацца з іх і прад Богам і прад сабой, каяцца і
ісьці ўсьцяж наперад. 5) Дабіраць сабе лепшае таварыства людзей, але не гардзіць анікім; мець літасьць навет над злыднем, памятаючы, што і са мной магло-б блага быць, каб не ласка Божая і свая асьцярожнасьць, 6) Прыглядацца жыцьцю
людзей, каторых завём “вялікімі”, “сьвятымі” асабліва-ж углядацца ў Божую постаць Хрыстуса. 7) Дужа многа думаць і
разважаць над людзкім жыцьцём, як аб вельмі важнай і глыбокай праяве быту”…
&lt;section end=&quot;VIII&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;IX&quot;/&gt;&lt;center&gt;{{larger|IX. Пад клёнам}}&lt;/br&gt;
(Клюшчаны, 21.IX.1916)&lt;/center&gt;

{{gap|2em}}Сягоньня пайду я пад разложыстае дрэва на могілках бацькоў маіх… Пагода плакучая… Загавару я да душ сялянцаў, што “адышлі згэтуль” і паслухаю голасу прыроды магільнай і памалюся за душы ўсіх, што цярпелі і ўзываць буду іхнае апекі над маей зямліцай…

{{gap|2em}}Адчыніў я шырокую браму магільніка. Простая палісада дзеліць яго напал. На ўзгорку статуя Маткі Божай з
скрыжаванымі рукамі на грудзёх. Дрэў і дрэўцаў галіны прысланяюць рады крыжоў, драўляных, простых. З мокрых пажаўцелых лістоў спадаюць каплі нябескай расы. Між дрэў найстаршы — клён, пасярэдзіне магільніка. Пад ім яшчэ ніхто не ляжыць. Там мейсца для мяне…

{{gap|2em}}Чаму я так люблю места памёршых? Чаму, прыехаўшы дзе на сьвежае мейсца, перш-найперш знаёмлюся з нябожчыкамі на магілах? Чаму для мяне голас магільны такі тужліва-сумны і
разам блізкі, мілы?… Вера мая! Табе дзякую за тое, што мяне знаёміш з духамі, — мілейшая мне лучнасьць з тымі, што ўжо на тым сьвеце, як з тымі, што тут жывуць яшчэ ў змаганьні, у далечыне ад Бога…

{{gap|2em}}Вось стану я пад клёнам, дзе мо‘ спачне мая калісь галоўка, азірнуся кругом і заплачу поўнай сьлязой! Колькі ўжо галіны гэты налічылі жалосных выправадзінаў на гэтай сумнай палісадзе. Колькі тут праз векі разлягалася енку і плачу! А бацька-клён стаяў так заўсягды спакойна, разважна. Толькі дрыжаньне гальля і шэпт лісьця даводзілі, бытцам клён чуе і ціха гавора малітву за спакой душы людзкой, што “нарадзілася да новага жыцьця”… Колькі тут пакаленьняў! А што-ж асталося па іх?… Няварта было-б жыць, каб па сьмерці
&lt;section end=&quot;IX&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jdicajtmhuqgxdupwt8zavkppp1neyu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Казімір Сваяк.pdf/28</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120638</id>
    <revision>
      <id>281012</id>
      <parentid>280944</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T10:01:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>281012</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4283" sha1="938mcisvbgw1aykp1zkonsw8isdjjvn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ўсё кончылася. Але на шчасьце — сьведка сам Бог, сьведка голас людзкасьці, — чалавек жыве і па сьмерці ў лепшай частцы
сваей. Лёгшы пад крыжам, толькі пачатак дарогі прабыў: “Хоць і памёр, жыў будзе”.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Чаго-ж тут плакаць? Няхай галосяць бязьверцы! Але яны зімны… Несьмяротнасьць сваю закладаюць у затраце сваей язьні і ў нябыцьці.

{{gap|2em}}Як сьмерць прыгожа лучыць усіх. Якая стройная унія! Адно тут грамадзянства, адна вера, адна міласьць! Адзін Бог — адна людзкасьць. А гэтай людзкасьці адна міласьць Божая, або… адна ненавісьць. Так як і на гэтым сьвеце. Адзін Касьцёл Божы Міласьці — і адзін збор шатанскі ненавісьці. Насупроціў… слова Божае: “Fiat lux” — станься сьвятло — і слова Ягонае: “Есce nova facio omnia” — чыню во ўсё на нова — становяць два бакі адной карты бытаваньня істот разумных.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Гісторыя сьвету — гэта гісторыя пакоры і пыхі анёлаў і людзей. Пакора называе Бога панам сваім, пыха сябе ставіць на мейсцы Бога. Пакора хваліць Быт, пыха ніштосьць. Пакора
вывышшае, пыха зьніжае. Шчасьце, за каторым гнаўся род людзкі — гэта ''Сам Бог.'' Няшчасьце, каторае выбраў сабе першы і апошні грэшнік, гэта разлучнасьць з Богам. Шчасьлівы чалавек, каторы ўмее сказаць: “Бог мой і ўсё маё!”&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Учора згасла адно маладое жыцьцё. Незадоўга прад сьмерцяй я спытаў: “Ці ня будзеш, дзіця маё, наракаць на Бога, калі забярэць цябе з гэтага сьвету?” “He!” адказала яно і то так
проста, так лёгка, што я вышаптаў: “Анёлам адным той сьвет павялічан”… Дзяўчо гэта ляжыць тут неўдалёчку. Моліцца мо‘ за мяне… Спаткаемся!… Будзь багаслаўлены час, у каторым я зьвярнуўся, да Бога!…

{{gap|2em}}Бач, як азалаціла сонца жоўтыя лісты майго клёну! Касулькі яго зжывілі гэту мясьціну памёршых і здалося мне, што гэты старэнькія крыжы з паблякшай зоркай палатнянай аднавіліся і загаманілі вечнай мовай Жыцьця з Божае ласкі. Недарма наш русьняк хіліць пакорна галаву прад гэтым
знакам збаўленьня, нядарма значыць ім свае адкрытыя грудзі. Крыж вучыць яго веры Хрыстовай, крыж бароніць яго ад злой
долі і распусты.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Чаму-ж гэта ўзьеліся так на крыж некаторыя пісакі?… Русьняк жыве, то не замерла вера яго ў цудоўны знак крыжа.
Русьняк зажыве паўнейшым жыцьцём, калі зглыбіць і пашырыць у сабе веру ў Хрыста ўкрыжаванага, праз каторага сьляпым вочы адкрываюцца, нямым голас даецца. Русьняк
згіне, калі злыдні адбяруць ад яго веру ў Бога і Яго Сына Езуса…&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>938mcisvbgw1aykp1zkonsw8isdjjvn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Казімір Сваяк.pdf/29</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120639</id>
    <revision>
      <id>280984</id>
      <parentid>280946</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T09:03:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>280984</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4060" sha1="avord0w2e0ck9ko0btcn0w8j2az08s8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;section begin=&quot;IX&quot;/&gt;{{gap|2em}}Мой Божа! Чую я падзячнасьць за тое, што мысьль мая — маўляў каля вялікага цэнтру, — круціцца каля вечнае ідэі: “Deo servire regnare est” — служба Богу — гэта панаваньне… Я хацеў-бы знайсьці якуюсь сынтэзу жыцьця свайго… Але пашто? Якая быць можа сынтэза жыцьця, каторае толькі гарэла само ў сабе, не выдаючы ясьнейшага полымя на сьвет? Якая аднак сынтэза кожнага жыцьця, што вось тут пад крыжам знайшло свой часовы канец?… Можа-бы гэту сынтэзу абнялі словы: “Спазнаў, чым ёсьць крыж і праз цярпеньні знайшоў Бога”. Я ахвотна напісаў-бы гэта на пліту грабовую табе, чалавеча.

{{gap|2em}}Вось аж куды заблуталася мысьль мая, аж да асновы людзкога бытаваньня. Яна йшчэ неспакойная, але роўная. Хацеў-бы, каб была ''чыстай і простай.'' Хацеў-бы, каб на магіле маей напісалі: Кс. Кастанты Стэповіч. Жыў гадоў Н.Н… Стараўся быць чыстай і простай мысьлі.
&lt;section end=&quot;IX&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;X&quot;/&gt;&lt;center&gt;{{larger|X. На другім вікарыяце — у блудным коле}}&lt;/br&gt;(Карыцін 1916-1917)&lt;/center&gt;

{{gap|2em}}''Клюшчаны, 2.XI.1916.'' Бывай здарова родная старонка! Глыбокая, моцная сувязь злучыла мяне з табой. Тут я нашоў
сілу да жыцьця, тут пазнаў ясныя хвіліны супакою; тут нашоў новыя намэты працы хаўруснай, тут спазнаў, як сумна жывецца гаротнаму селяніну ў цемры, грэху і блудзе забітасьці… Мой родны куточак! Будзь здароў! Дасьць Бог, увідзімся. А калі ў чужыне зімнай застуджу я свае сілы жыцьцёвыя, ты прымі мяне ізноў, каб нашоў я ў табе добрую крыху патолі… Бывайце заўсёды дужы і здаровы вы ўсе, каго сэрцы
біліся ў такт з маім! Капайце ў цьвёрдай грудзе сабе дарогу на прывольле і не забывайце, што мэта наша горная: вясёла ідзіце за сьветлай зарніцай Праўды: “з народам для Бога”.

{{gap|2em}}Другі мой вікарыят па Камаях. У Вільні быў колькі гадзін праездам. У колах польскіх — салідарнасьць з Варшаваю. Апавешчана “Каралеўства Польскае” незалежным… Якія мы нешчасьліўцы, што ня можам падобна як Палякі ўзяць лёс свой у свае рукі!&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}У парафіі Карыцін большасьць беларусаў, гавораць чуць ня ўсе пабеларуску. Гутарка мала рожніцца і ад нашай надвялейскай. Ідэя маладой Беларусі тутака нязнана; цікаўна, што тутэйшыя “шкаце” ставяць сябе куды вышэй ад суседніх мазуроў за Беразовай. Беларусы-ж з-пад Янава і Карыціна кажуць, што яны нешта лепшае, як запушчанскія “шкаце”.
&lt;section end=&quot;X&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>avord0w2e0ck9ko0btcn0w8j2az08s8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>281013</id>
      <parentid>280984</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T10:01:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>281013</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4059" sha1="azoofsjfslc8b6aefvytxvvovaogsaf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;IX&quot;/&gt;{{gap|2em}}Мой Божа! Чую я падзячнасьць за тое, што мысьль мая — маўляў каля вялікага цэнтру, — круціцца каля вечнае ідэі: “Deo servire regnare est” — служба Богу — гэта панаваньне… Я хацеў-бы знайсьці якуюсь сынтэзу жыцьця свайго… Але пашто? Якая быць можа сынтэза жыцьця, каторае толькі гарэла само ў сабе, не выдаючы ясьнейшага полымя на сьвет? Якая аднак сынтэза кожнага жыцьця, што вось тут пад крыжам знайшло свой часовы канец?… Можа-бы гэту сынтэзу абнялі словы: “Спазнаў, чым ёсьць крыж і праз цярпеньні знайшоў Бога”. Я ахвотна напісаў-бы гэта на пліту грабовую табе, чалавеча.

{{gap|2em}}Вось аж куды заблуталася мысьль мая, аж да асновы людзкога бытаваньня. Яна йшчэ неспакойная, але роўная. Хацеў-бы, каб была ''чыстай і простай.'' Хацеў-бы, каб на магіле маей напісалі: Кс. Кастанты Стэповіч. Жыў гадоў Н.Н… Стараўся быць чыстай і простай мысьлі.
&lt;section end=&quot;IX&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;X&quot;/&gt;&lt;center&gt;{{larger|X. На другім вікарыяце — у блудным коле}}&lt;/br&gt;(Карыцін 1916-1917)&lt;/center&gt;

{{gap|2em}}''Клюшчаны, 2.XI.1916.'' Бывай здарова родная старонка! Глыбокая, моцная сувязь злучыла мяне з табой. Тут я нашоў
сілу да жыцьця, тут пазнаў ясныя хвіліны супакою; тут нашоў новыя намэты працы хаўруснай, тут спазнаў, як сумна жывецца гаротнаму селяніну ў цемры, грэху і блудзе забітасьці… Мой родны куточак! Будзь здароў! Дасьць Бог, увідзімся. А калі ў чужыне зімнай застуджу я свае сілы жыцьцёвыя, ты прымі мяне ізноў, каб нашоў я ў табе добрую крыху патолі… Бывайце заўсёды дужы і здаровы вы ўсе, каго сэрцы
біліся ў такт з маім! Капайце ў цьвёрдай грудзе сабе дарогу на прывольле і не забывайце, што мэта наша горная: вясёла ідзіце за сьветлай зарніцай Праўды: “з народам для Бога”.

{{gap|2em}}Другі мой вікарыят па Камаях. У Вільні быў колькі гадзін праездам. У колах польскіх — салідарнасьць з Варшаваю. Апавешчана “Каралеўства Польскае” незалежным… Якія мы нешчасьліўцы, што ня можам падобна як Палякі ўзяць лёс свой у свае рукі!&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}У парафіі Карыцін большасьць беларусаў, гавораць чуць ня ўсе пабеларуску. Гутарка мала рожніцца і ад нашай надвялейскай. Ідэя маладой Беларусі тутака нязнана; цікаўна, што тутэйшыя “шкаце” ставяць сябе куды вышэй ад суседніх мазуроў за Беразовай. Беларусы-ж з-пад Янава і Карыціна кажуць, што яны нешта лепшае, як запушчанскія “шкаце”.
&lt;section end=&quot;X&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>azoofsjfslc8b6aefvytxvvovaogsaf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Казімір Сваяк.pdf/33</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120643</id>
    <revision>
      <id>280985</id>
      <parentid>280951</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T09:03:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>280985</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3835" sha1="2silwdf0prdmzh7frxweel75agx9eyd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;X&quot;/&gt;{{перанос канец|бела|рускіх}}. Хай ксёндз будзе асьцярожны. Яны лічуць нас такімі
дурнямі, што нам забараняюць на‘т чытаць беларускія кніжкі”. За гэту перасьцярогу я вельмі падзякаваў, насьмяяўся і падумаў: — Жыве Беларусь і тут. “Іншыя — кажа, — ксяндзы давалі чытаць гэтыя кніжыцы”: “адну — кажа, — я дагэтуль
трымаю”… Значыць, думка аб роднай старонцы так жыва, што сочыцца праз ледзь значныя ходы. ''Тут неяк даведаліся, што я Беларус і не адзін прасіў ужо ў мяне “вершыкаў”.'' Што-ж? Трэба на жаданьне іх адказаць паводле тэй нормы, “каб воўк быў сыты і каза цэлая”. Блудны круг мой разьвязаўся, а зьвязваецца для ворагаў Беларусі.

{{gap|2em}}''19.VI.'' Сяньня я шчыра гаварыў з пробашчам аб маіх адносінах да людзей і да яго самога. Паказалася, што лучыць нас сільная толькі ідэя каталіцызму. Такую пропасьць убачыў між
сабою а ім, што трудна будзе жыць. Нараіў мне ўступіць. Добра. Я пастанавіў адлучыцца. Дзе толькі падзенуся?! Нездаволены найгорш, што зрадзілася тут думка аб Беларусі не без майго ўдзелу.

{{gap|2em}}''3.VII.17.'' Сьцены тутака маюць вушы. Парафія ўжо гамоніць аб маім выезьдзе. А мо‘ прачуваюць? Ну, і сапраўды палажэньне незавіднае. “Хору вучыць ня можна”. Атрымаўшы такі прыказ, я закінуў работу над ім. Кожнае маё слова, кожны рух нават у касьцеле нехта наглядае. Я зусім замкнуўся.

{{gap|2em}}''12.VII.'' Справа з хорам вось які прымае кірунак. Я пакінуў
працу на жаданьне пробашча, каторы ў арганізацыі маей дагледзіў небясьпечнасьць раздваеньня. Адна паненка
даказала пробашчу, што я сею думкі беларускага нацыяналізму. Той паверыў бяз доказаў. Прызнаўся мне такжа, што меў даручэньне ад кс. Любянца наглядаць мае паступкі (“mieć око”). Я згадзіўся кінуць работу.
&lt;section end=&quot;X&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;XI&quot;/&gt;&lt;center&gt;{{larger|XI. Сьцежкаю сьмерці}}&lt;/br&gt;(Карыцін. Далістова. Закапанае. Лапеніца. Беларускія казаньні і школы. Закапанае. Падбродзьдзе. Клюшчаны.
Буйвідзы. Засьвір.&lt;/br&gt;1917-1919)&lt;/center&gt;

{{gap|2em}}''У Карыціне 4.VIII.1917'' захварэў я па сільным уплыве крыві і
дастаў запаленьне лёгачнае апоны. Праляжаў там да вясны 1918 году. Калі немагчыма проста было ўжо прабываць “на
кватэры” ў Карыціне, выехаў у Далістова, скуль за месяц
&lt;section end=&quot;XI&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2silwdf0prdmzh7frxweel75agx9eyd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>281014</id>
      <parentid>280985</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T10:09:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>281014</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3881" sha1="6p29udcy1367gtc2dsq8fifdjb26gnd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;X&quot;/&gt;{{перанос канец|бела|рускіх}}. Хай ксёндз будзе асьцярожны. Яны лічуць нас такімі
дурнямі, што нам забараняюць на‘т чытаць беларускія кніжкі”. За гэту перасьцярогу я вельмі падзякаваў, насьмяяўся і падумаў: — Жыве Беларусь і тут. “Іншыя — кажа, — ксяндзы давалі чытаць гэтыя кніжыцы”: “адну — кажа, — я дагэтуль
трымаю”… Значыць, думка аб роднай старонцы так жыва, што сочыцца праз ледзь значныя ходы. ''Тут неяк даведаліся, што я Беларус і не адзін прасіў ужо ў мяне “вершыкаў”.'' Што-ж? Трэба на жаданьне іх адказаць паводле тэй нормы, “каб воўк быў сыты і каза цэлая”. Блудны круг мой разьвязаўся, а зьвязваецца для ворагаў Беларусі.

{{gap|2em}}''19.VI.'' Сяньня я шчыра гаварыў з пробашчам аб маіх адносінах да людзей і да яго самога. Паказалася, што лучыць нас сільная толькі ідэя каталіцызму. Такую пропасьць убачыў між
сабою а ім, што трудна будзе жыць. Нараіў мне ўступіць. Добра. Я пастанавіў адлучыцца. Дзе толькі падзенуся?! Нездаволены найгорш, што зрадзілася тут думка аб Беларусі не без майго ўдзелу.

{{gap|2em}}''3.VII.17.'' Сьцены тутака маюць вушы. Парафія ўжо гамоніць аб маім выезьдзе. А мо‘ прачуваюць? Ну, і сапраўды палажэньне незавіднае. “Хору вучыць ня можна”. Атрымаўшы такі прыказ, я закінуў работу над ім. Кожнае маё слова, кожны рух нават у касьцеле нехта наглядае. Я зусім замкнуўся.

{{gap|2em}}''12.VII.'' Справа з хорам вось які прымае кірунак. Я пакінуў
працу на жаданьне пробашча, каторы ў арганізацыі маей дагледзіў небясьпечнасьць раздваеньня. Адна паненка
даказала пробашчу, што я сею думкі беларускага нацыяналізму. Той паверыў бяз доказаў. Прызнаўся мне такжа, што меў даручэньне ад кс. Любянца наглядаць мае паступкі (“mieć око”). Я згадзіўся кінуць работу.
&lt;section end=&quot;X&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;XI&quot;/&gt;{{ц|{{larger|XI. Сьцежкаю сьмерці}}&lt;/br&gt;(Карыцін.{{gap|0.5em}}Далістова.{{gap|0.5em}}Закапанае.{{gap|0.5em}}Лапеніца.{{gap|0.5em}}Беларускія&lt;/br&gt;казаньні і школы. Закапанае. Падбродзьдзе. Клюшчаны.&lt;/br&gt;Буйвідзы. Засьвір.&lt;/br&gt;1917-1919)}}

{{gap|2em}}''У Карыціне 4.VIII.1917'' захварэў я па сільным уплыве крыві і
дастаў запаленьне лёгачнае апоны. Праляжаў там да вясны 1918 году. Калі немагчыма проста было ўжо прабываць “на
кватэры” ў Карыціне, выехаў у Далістова, скуль за месяц
&lt;section end=&quot;XI&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6p29udcy1367gtc2dsq8fifdjb26gnd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Казімір Сваяк.pdf/35</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120645</id>
    <revision>
      <id>281016</id>
      <parentid>280953</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T10:12:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>281016</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4073" sha1="jjag64116azznf4ibnzkqp4u6wgg142" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;мовы ў касьцёл. Проціў пробашча кс. Я. Гэрмановіча пачаўся байкот цэлага дзеканату. Адзін малады ксёндз, а такжа клерык стаў па старане пробашча. Добры знак. Пробашч ствярджае, што раздваеньня ў парафіі па праўдзе няма. Хто згадае: мо‘ праціўнікі беларускіх казаньняў зьвядуцца цалком. Паказалася, што ёсьць крышку тут сьведамых Беларусаў. Тымчасам
пробашч паставіў справу такім парадкам, што калі казаньні ня увойдуць — ён адракаецца парафіі.

{{gap|2em}}''22.VIII.'' Людзі з Грыневіч ужо другі раз дапытываюцца, ці будзе казаньне пабеларуску.

{{gap|2em}}''24.VIII.'' Ад рана сход сялян у справе школ. Вось што прыгаварылі: “Дня 24 жніўня 1919 г. мы грамадзяне з вёсак: Грыневічы, Дзямідавічы, Мухайлы, Боркі, Камяніца і Малая Лапеніца разьбіралі ў будынку школьным патрэбу адкрыцьця школ. Сход адбыўся пад загадам кс. пробашча Лапяніцкага Кс. Я. Гэрмановіча.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Сход пастанавіў: 1) Адкрыць дзьве школы ў Мал. Лапеніцы (для хлапцоў і дзяўчат) і адну ў Вялікай Лапеніцы, 2) Навука ў гэтых трох школах павінна адбывацца пабеларуску, з дадатковым прадметам польскім, 3) Сход выбраў спаміж сябе Раду Школьную з ніжэй падпісаных асоб: старшынёй кс. Я. Гэрмановіча, сэкрэтаром С. Шчыглінскага, сябрамі Тодара Пякарскага з Грыневіч, Яся Бублея і Пятрука Ляхоўскага. 4) Сход даручае Радзе Школьнай здабыць грошы на паправу будынкаў школьных, знайсьці вучыцялёў Беларусаў і каб чым хутчэй магла пачацца навука. (Подпісаў трыццаць).

{{gap|2em}}''25.VIII.'' Прышоў адказ ад біскупа, у каторым паклікаючыся на цьверджаньне дзекана, што беларускія казаньні быццам шкодзяць Касьцёлу, забараняе ўводзіць іх. Праваслаўных
раіць сабіраць у школе і клябаніі. Вычуваецца з лісту, што біскуп пад уплывам дзекана і апініі пануючай з прыкрасьцяй зрабіў гэта.
&lt;center&gt;'''*&lt;/center&gt;
{{gap|2em}}Зіму 1919-20 году быў ізноў у Закапаным. Вярнуўся я ў маі. Тымчасам жыву ў Падбродзьдзі, як “абыватэль вольнага паветра”. Няма ведама, што рабіць. Пайсьці на парафію: мала сіл. А блуканьне даела дадушы. Займаюся шчырэй пісьменствам.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}З Падбродзьдзя астаўся мілы ўспамін, але насколькі помню, ніводзін твор новы ня вышаў у мяне. Перапісаваў
толькі “Унію на Беларусі” для рэд. “Крыніцы”. Частыя разьезды не пазволілі мне сабрацца з думкай. Чакалі зрэшта новага пералому ў жыцьці палітычным, новае окупацыі.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jjag64116azznf4ibnzkqp4u6wgg142</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Казімір Сваяк.pdf/36</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120646</id>
    <revision>
      <id>281015</id>
      <parentid>280954</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T10:11:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>281015</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4012" sha1="9k6ztq6api8p4mys3jl6rsn1rvgafi9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Прад самай інвазіяй бальшавікоў перабраўся я з Падбродзьдзя ў Клюшчаны, дзе прабыў пераход войск савецкіх і прыбыцьцё літоўскіх, замяшчаючы ўцёкшага пробашча. Атрымаўшы назначэньне ў Буйвідзы, я там прабыў да 2.XI.1920 г. як тымчасовы пробашч. Пасьля пераехаў у Засьвір як пробашч сталы, гдзе прабываў, разьвіваючы сваю народную ідэолёгію, з трудом ломячы ўсялякія запоры. Русьняк тут голы і галодны. Проста жаль глядзець. Цёмны як халява, а не даецца кіраваць: не давярае. Такое меў уражаньне дагэтуль. Ахвоты добрай і волі ёсьць між людцоў. Толькі што шмат чуў ён ужо баламуцтва палітычнага і зьняверыўся. Зрэшта, трэба яго найперш накарміць.

{{gap|2em}}''Засьвір, 10.III.21.'' Напісаў сёньня два даволі ўдатныя вершыкі: “Кавэрня” і з “Кніг Мудрасьці”. Заўважыў як важна мець прыгатаваны матэрыял. Посьле перарабіць ужо лёгка.
Трэба выпісываць мысьлі, пісаць нарысы. Рэфлексыі мае ўпрасьціліся, бо і жыцьцё прыняло формы спакайнейшыя. Школа беларуская зьліквідавалася, бо ня было добрага пэдагога і конкурэнцыя зьела. Малая бяда. Цяпер маю больш дзяцей пад сваей апекай. Людзей тут выдатнейшых не
знаходжу. Але грунт да працы ёсьць.

{{gap|2em}}''11.III.21.'' Веснавое тхненьне ў прыродзе. Нейкая новая сіла ўходзе ў нэрвы і кроў чалавека. Птушкі ўжо строяць канцэрты.

{{gap|2em}}''12.III.'' Маю ў другім тыдні адправіць рэколекцыі з дзяцьмі. О, каб-жа і сам адновіўся душою пры гэтым. Інспірацыя духоўная малее, бо і чытаю мала…

{{gap|2em}}''13.III. Dominica Passionis.'' Людцы спавядаюцца і пакутуюць. Тымчасам новага нічога. Толькі сава гукае неўдалёчку, палохаючы забабонных людзцоў. Ходзяць чуткі аб ваенных опэрацыях на літоўскім фронце. Няўжо йзноў будзе новае што?

{{gap|2em}}''16.III.'' Большую часьць дня спавядаў. Пераглядаю свае матэр‘ялы, каб што з музай тварыць, але тымчасам нічога
новага. Гавораць ужо і тут аба мне, як аб Беларусе. Нічога ня шкодзіць. Бяда толькі, што народ наш ня мае найменшае дозы крытыцызму, калі яму суліць Польшч усё, ня выключаючы і… “Królewstwa Niebieskiego”…

{{gap|2em}}''24.V.'' Май. Салавейка што-ноч спаць не даець думкам збуджаным. Цудныя ночы. Раскошныя дні. Толькі сэрца так ные, так плача, моўбы не стаець яму чагось. Я не хачу абніжыць сваіх намэтаў горных. А сэрца так сьціскаецца. Хоць ты кінься куды, каб уцячы ад самога сябе!…&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9k6ztq6api8p4mys3jl6rsn1rvgafi9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Казімір Сваяк.pdf/38</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120648</id>
    <revision>
      <id>280986</id>
      <parentid>280957</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T09:04:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>280986</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3866" sha1="qvyzhw12uig9ux51xw1s5yqnp2u8y5a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;XI&quot;/&gt;жыцьцё горнае, каб не скупацца ў брыдзе жыцьцёвай, каб ня згінула маё прызваньне быць “сьвятлом і соляй”. Хрыстэ, жыві ў душы маей. Ачысьці яе, калі яна брудна. Барані мяне ад благога духа няверы!
&lt;section end=&quot;XI&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;XII&quot;/&gt;&lt;center&gt;{{larger|XII. Апошнія ўспаміны.}}&lt;/br&gt;(Засьвір. Закапанае&lt;/br&gt;1922-1925)&lt;/center&gt;

{{gap|2em}}''19.II.22.'' Ня сплю. Пятухі запяялі. Такая журба есьць, што апісаць немагчыма. Хоць ты куды дзенься. Я ня маю абсалютна каму верыць. Здраджаюць мяне людзі, каторым, здаецца, аддаў бы ўсё. Сьмейцеся з мяне ўсе сілы таёмныя засьвірскага кляштару. Я не пайшоў за воляй іх… Адпакутую напэўна. Каб толькі не абніжыць свайго пасланьня, у каторае верыць не перастану.

{{gap|2em}}''13.X.23. Закапанае.'' Пасьля абеду ўзьнялася бура. Мяне разбудзіў са сну магутны пярун, каторы ўдарыў гдзесь блізка і пагасіў электрычнасьць у цэлым курорце. У горах ляжыць сьнег. Жыцьцё плыве даволі манатонна і жудка. Спаткаўся з другам па містыцызьме, старым сваім знаёмым з 1913-14 г. Цяпер высока стаіць: генэральны сэкрэтар хадэцыі. Атмосфэра законьнікаў акружае мяне. Арыгінальны меў сон, у каторым я гіну з рукі ўсходняга свайго нібы брата, між двух праціўных
ідэалёгіяў (сымболізаваных у двух містычных кірунках), пакінены нават бацькамі, каторых прашу (як нябошчык) справіць хаўтуры.

{{gap|2em}}''1.XI. Задушкі.'' Адзін у гэты год дзень гэты абайду. Йду заўтра на могілку Яна Луцкевіча. Спавядаюся. Што прынясе мне пералом духовы: ці пазволе мне Бог ісьці далей? Трыццаць трэці год крытычны, я мушу быць заўсёды на ўсё прыгатаваны. Стан здароўя не варожа нічога добрага, хоць ня ёсьць благі вельмі. Маліся — трымайся — вытрывай: вось праграма духовая на далейшы шлях. Працуй, разьвівайся, гартуйся — помні на словы “Я ўскрашэньне і жыцьцё: хто верыць у Мяне, хоць-бы і памёр — жыць будзе”. Які я цудны меў сон на гэту тэму, а які страшны: змаганьне двух нябошчыкаў. Брр! Аднак-жа такія сны не забываюцца, хоць і тлумачацца лёгка мысьлямі папярэднімі. Псыхіка ў сьне сымболізуецца дзіўна: расказваць сны — гэта тое самае, што адкрываць сябе.

{{gap|2em}}''2.XI. Могілкі.'' Сумная адзінокая магілка ваякі ідэі беларускай: Яна Луцкевіча. Вечны супакой яму, Божа, дай. Напісы
&lt;section end=&quot;XII&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qvyzhw12uig9ux51xw1s5yqnp2u8y5a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Казімір Сваяк.pdf/40</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120650</id>
    <revision>
      <id>281002</id>
      <parentid>280965</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T09:25:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>281002</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2474" sha1="4rygc16kabtjae9d37qcb5iy1zvz532" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;XII&quot;/&gt;карысьць Засьвірскаму касьцёлу. Абвёў яго я па ўсіх калідорах і ў сьвятыні.

{{gap|2em}}''13. VI.'' Здароўе маё горш: боль у правых грудзях колькі дзён не ўступае. Эх, ты доля — доля! Аднак: “Contra spem spero!” (Проціў надзеі надзеюся).

{{gap|2em}}''22.V.'' Сёньня зьнячэўку ўлез да мяне сам міністар Тугут. Страшэнна чалавек халодны: мо‘ так і трэба міністрам. Прыехаў з сваім “Клюбам Працы”. Хамінскі вельмі мілы і элеганска
паддзяржаў мяне ў маім лішнім клопаце. Пытаўся міністар аб мове беларускай у школе: “Ці склалі дэклярацыі бацькі?” Ня
выразіў нічога на дзераўляным твары, як бы крыху падпарахнелым. Нічога не сказаў, калі даведаўся, што ў касьцеле ўжываецца беларуская мова ў характары “роmоcniczej”.
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:2em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;center&gt;КАНЕЦ&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:2em&quot;&gt;&lt;/div&gt;{{накіравальная рыса|100%|height=1px}}
&lt;section end=&quot;XII&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Увага&quot;/&gt;{{gap|2em}}Увага Рэдактара-Выдаўца. “Дзея маей мысьлі, сэрца і волі” — гэта запіскі Каз. Сваяка аб ягоным жыцьці ад дзяцінства да 1925 г. уключна. З наступнага 1926 г., як бачым, няма ніякіх запісак, бо ў гэтым годзе песьняра-мысьліцеля сярод нас ня стала.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Рукапіс “Дзеі” быў у сваім часе польскімі ўладамі арыштаваны і далучаны да судовай справы, якая прыгатаўлялася Сваяку за беларускасьць, але якая з нястачы доказаў была скасавана. Быў тады такжа вернуты і рукапіс гэтай “Дзеі”.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Кс. Ад(ам) Ст(анкевіч)
&lt;section end=&quot;Увага&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4rygc16kabtjae9d37qcb5iy1zvz532</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Казімір Сваяк.pdf/45</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120651</id>
    <revision>
      <id>281001</id>
      <parentid>280971</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T09:24:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>281001</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2519" sha1="bj8d2nmk8uhk043okpfydel7kuxayrl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Цэнтар|ЗЬМЕСТ}}


{{Водступ|2|em}}[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/I|I. Пачаткі]]

{{Водступ|2|em}}[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/II|II. У павятковай школе]]

{{Водступ|2|em}}[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/III|III. Прад Сэмінарыяй]]

{{Водступ|2|em}}[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/IV|IV. У Сэмінарыі]]

{{Водступ|2|em}}[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/V|V. Дыяканат. Пачаткі хваробы]]

{{Водступ|2|em}}[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/VI|VI. У Закапаным. Пачатак вайны. Канец дыяканату]]

{{Водступ|2|em}}[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/VII|VII. Першыя гады сьвяшчэнства. Клюшчаны]]

{{Водступ|2|em}}[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/VIII|VIII. Клюшчаны. Праца сярод моладзі. Вайна. Беларуская мова ў касьцеле і школе]]

{{Водступ|2|em}}[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/IX|IX. Пад клёнам]]

{{Водступ|2|em}}[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/X|X. На другім вікарыяце. У зачараваным коле]]

{{Водступ|2|em}}[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/XI|XI. Сьцежкаю сьмерці]]

{{Водступ|2|em}}[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/XII|XII. Апошнія ўспаміны]]

{{Водступ|2|em}}[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/Увага|Увага Рэдактара-Выдаўца]]&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;У арыгінальным зьмесьце ня згадваецца. (Вікікрыніцы [[File:Wikisource-logo.svg|16px]])&lt;/ref&gt;

{{Водступ|2|em}}Дадатак:

{{Водступ|2|em}}[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/Аўтабіяграфія|Аўтабіяграфія Казіміра Сваяка]]

{{Водступ|2|em}}[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/Заўвагі|Заўвагі]]

{{Водступ|2|em}}[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/Пасьляслоўе|Пасьляслоўе]]&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bj8d2nmk8uhk043okpfydel7kuxayrl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Казімір Сваяк.pdf/42</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120654</id>
    <revision>
      <id>280974</id>
      <timestamp>2026-04-04T17:35:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{gap|2em}}Вось жа згодна з апошняй воляй паэта пад канец красавіка 1926 г. удалося яго яшчэ з Закапанага прывезьці ў Вільню, у вагон і з вагону носячы на насілках, і палажыць у Літоўскую Клініку, дзе дагараючы паэт беларускі спаткаў дужа цёплую і сардэчную ап...»</comment>
      <origin>280974</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4391" sha1="49pb25l84vi1cngym2uktpyb55lsqeq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{gap|2em}}Вось жа згодна з апошняй воляй паэта пад канец красавіка 1926 г. удалося яго яшчэ з Закапанага прывезьці ў Вільню, у вагон і з вагону носячы на насілках, і палажыць у Літоўскую Клініку, дзе дагараючы паэт беларускі спаткаў дужа цёплую і сардэчную апеку.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}6 траўня 1926 Казімер Сваяк (Ксёндз Канстанты Стэповіч), як сьвечка на аўтары мук і цярпеньня, згас і адышоў у лепшую краіну.

{{gap|6em}}(Станкевіч А., Казімер Сваяк. Нарысы аб ягонай ідэолёгіі. Вільня 1931, бач.8-10).

{{ц|{{larger|ЗАЎВАГІ}}}}

{{gap|2em}}III. Прад Сэмінарыяй (бач. 7-10)

{{gap|2em}}''Бач. 8.'' 1.VI.1907. Пасьля першай расейскай рэвалюцыі 1905 былі
выдадзеныя законы, якія давалі большую свабоду неправаслаўным веравызнаньням. Да гэтага часу каталікі ня мелі права рабіць публічныя працэсыі і званіць у званы.

{{gap|2em}}''Бач. 8.'' 1 ліпень. Кс. Янка Семашкевіч (1883-1955). Беларускі каталіцкі сьвятар, адзін з пачынальнікаў беларускага нацыянальна-рэлігійнага
адраджэньня. Скончыў Віленскую духоўную сэмінарыю. Быў вядомы як беларускі паэта. Пісаў пад псэўдонімам Янка Быліна. Выйшлі друкам ягоны зборнік вершаў “На прызьбе” (1918 г. другое выданьне 1924) і камедыя
“Выбары старшыні”. Напісаў і пераклаў з іншых моваў шмат рэлігійных вершаў і песьняў.

{{gap|2em}}''Бач. 9.'' Пецярбург 26.VIII. Тут напэўна памылка: павінна быць 26.IX. У Пецярбург Стэповіч езьдзіў здаваць завочна іспыты за чатыры клясы гімназіі, што было абавязкова для паступленьня ў духоўную сэмінарыю.&lt;/br&gt;&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}V. Дыяканат. Пачаткі хваробы (бач. 17-20)

{{gap|2em}}''Бач. 17.'' 15.5.1912. Малодшы брат Альбін Стэповіч (1892-1934), з якім Сваяк быў вельмі блізка. Альбін браў актыўны ўдзел у беларускім жыцьці і ў 1928-30 гг. быў паслом у польскі сойм ад Беларускай Хрысьціянскай Дэмакратыі. Меў немалыя музычныя здольнасьці. Да канца свайго жыцьця кіраваў беларускім хорам у касьцеле сьв. Мікалая ў Вільні. Напісаў музыку на словы многіх беларускіх паэтаў. У 1935 г. у Вільні выйшла пасьмяротна ягоная кніга песьняў “За Бацькаўшчыну”.&lt;/br&gt;&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}VI. У Закапаным, (бач. 20-24)

{{gap|2em}}''Бач. 20.'' Сьнежань 1912. Закон (ордэн) Айцоў Марыянаў, закладзены ў 1673 г. польскім сьвятаром Станіславам Папчынскім, быў вельмі пашыраны ў Беларусі. У выніку палітыкі царскага ўраду у адносінах да каталіцкіх законаў пасьля паўстаньня 1863, у пачатку XX стагодзьдзя гэты закон амаль зусім занік. Адрадзіў яго ў новай форме ў 1909 годзе блаславёны Юры Матулайціс, будучы біскуп Віленскі. У 1923 годзе Біскуп Матулайціс
залажыў манастыр беларускіх айцоў Марыянаў у Друі. Сярод законьнікаў&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>49pb25l84vi1cngym2uktpyb55lsqeq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>280987</id>
      <parentid>280974</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T09:05:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>280987</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4519" sha1="d7itd7m35zva4sp39zlqc05grq8jst3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;section begin=&quot;Дадатак&quot;/&gt;{{gap|2em}}Вось жа згодна з апошняй воляй паэта пад канец красавіка 1926 г. удалося яго яшчэ з Закапанага прывезьці ў Вільню, у вагон і з вагону носячы на насілках, і палажыць у Літоўскую Клініку, дзе дагараючы паэт беларускі спаткаў дужа цёплую і сардэчную апеку.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}6 траўня 1926 Казімер Сваяк (Ксёндз Канстанты Стэповіч), як сьвечка на аўтары мук і цярпеньня, згас і адышоў у лепшую краіну.

{{gap|6em}}(Станкевіч А., Казімер Сваяк. Нарысы аб ягонай ідэолёгіі. Вільня 1931, бач.8-10).
&lt;section end=&quot;Дадатак&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Заўвагі&quot;/&gt;{{ц|{{larger|ЗАЎВАГІ}}}}

{{gap|2em}}III. Прад Сэмінарыяй (бач. 7-10)

{{gap|2em}}''Бач. 8.'' 1.VI.1907. Пасьля першай расейскай рэвалюцыі 1905 былі
выдадзеныя законы, якія давалі большую свабоду неправаслаўным веравызнаньням. Да гэтага часу каталікі ня мелі права рабіць публічныя працэсыі і званіць у званы.

{{gap|2em}}''Бач. 8.'' 1 ліпень. Кс. Янка Семашкевіч (1883-1955). Беларускі каталіцкі сьвятар, адзін з пачынальнікаў беларускага нацыянальна-рэлігійнага
адраджэньня. Скончыў Віленскую духоўную сэмінарыю. Быў вядомы як беларускі паэта. Пісаў пад псэўдонімам Янка Быліна. Выйшлі друкам ягоны зборнік вершаў “На прызьбе” (1918 г. другое выданьне 1924) і камедыя
“Выбары старшыні”. Напісаў і пераклаў з іншых моваў шмат рэлігійных вершаў і песьняў.

{{gap|2em}}''Бач. 9.'' Пецярбург 26.VIII. Тут напэўна памылка: павінна быць 26.IX. У Пецярбург Стэповіч езьдзіў здаваць завочна іспыты за чатыры клясы гімназіі, што было абавязкова для паступленьня ў духоўную сэмінарыю.&lt;/br&gt;&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}V. Дыяканат. Пачаткі хваробы (бач. 17-20)

{{gap|2em}}''Бач. 17.'' 15.5.1912. Малодшы брат Альбін Стэповіч (1892-1934), з якім Сваяк быў вельмі блізка. Альбін браў актыўны ўдзел у беларускім жыцьці і ў 1928-30 гг. быў паслом у польскі сойм ад Беларускай Хрысьціянскай Дэмакратыі. Меў немалыя музычныя здольнасьці. Да канца свайго жыцьця кіраваў беларускім хорам у касьцеле сьв. Мікалая ў Вільні. Напісаў музыку на словы многіх беларускіх паэтаў. У 1935 г. у Вільні выйшла пасьмяротна ягоная кніга песьняў “За Бацькаўшчыну”.&lt;/br&gt;&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}VI. У Закапаным, (бач. 20-24)

{{gap|2em}}''Бач. 20.'' Сьнежань 1912. Закон (ордэн) Айцоў Марыянаў, закладзены ў 1673 г. польскім сьвятаром Станіславам Папчынскім, быў вельмі пашыраны ў Беларусі. У выніку палітыкі царскага ўраду у адносінах да каталіцкіх законаў пасьля паўстаньня 1863, у пачатку XX стагодзьдзя гэты закон амаль зусім занік. Адрадзіў яго ў новай форме ў 1909 годзе блаславёны Юры Матулайціс, будучы біскуп Віленскі. У 1923 годзе Біскуп Матулайціс
залажыў манастыр беларускіх айцоў Марыянаў у Друі. Сярод законьнікаў
&lt;section end=&quot;Заўвагі&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d7itd7m35zva4sp39zlqc05grq8jst3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Казімір Сваяк.pdf/43</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120655</id>
    <revision>
      <id>280975</id>
      <timestamp>2026-04-04T17:49:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «гэтага манастыра былі Андрэй Ціхота, Фабіян Абрантовіч і Язэп Германовіч (паэта Вінцук Адважны). 3 Друйскага манастыра выйшаў таксама Біскуп Часлаў Сіповіч.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}3 запісу ў “Дзеі” выглядае, што Сваяк ня ведаў пра абнаўленьне Закону Марыянаў.&lt;/br&gt;&lt;/br&gt; {{g...»</comment>
      <origin>280975</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5734" sha1="b3le9cibplpep4kcyeloqov3hql0kxy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;гэтага манастыра былі Андрэй Ціхота, Фабіян Абрантовіч і Язэп Германовіч (паэта Вінцук Адважны). 3 Друйскага манастыра выйшаў таксама Біскуп Часлаў Сіповіч.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}3 запісу ў “Дзеі” выглядае, што Сваяк ня ведаў пра абнаўленьне Закону
Марыянаў.&lt;/br&gt;&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}X. На другім вікарыяце (бач. 32-36)

{{gap|2em}}''Бач. 36.'' 12.VIII. Кароль Любянец (1866-1939?), адзін з найбольш
шавіністычна настроеных каталіцкіх сьвятароў у Віленскай дыяцэзыі. Належаў да партыі польскіх нацыянал-дэмакратаў (“эндэкаў”). Нейкі час займаў пасаду інспэктара Віленскай духоўнай сэмінарыі.&lt;/br&gt;&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}XI. Сьцежкаю сьмерці (бач. 36-41)

{{gap|2em}}''Бач 37.'' Язэп Гэрмановіч (1890-1978). Беларускі сьвятар, блізкі
прыяцель Сваяка, з якім яны разам паступалі ў Віленскую сэмінарыю. За
сваю беларускасьць шмат пацярпеў ад апалячаных касьцельных уладаў. У 1924 годзе ўступіў у Закон Марыянаў у Друі. Сярод ягоных выхаванцаў быў будучы Біскуп Часлаў Сіповіч. У 1932 г. а. Гэрмановіч быў змушаны выехаць у Мначурыю. У 1949 г. быў арыштаваны камуністамі і правёў шэсьць гадоў у савецкіх лагерах. Ягоныя ўспаміны з таго часу пад назовам “Кітай, Сібір, Масква” выйшлі друкам у Мюнхэне ў 1962 г. Вызвалены пасьля сьмерці Сталіна ў 1956 г., праз Польшчу і Італію, у 1960 г. ён апынуўся ў Лёндане, дзе заставаўся да канца жыцьця. Айцец Гэрмановіч ведамы як беларускі паэта і пісьменьнік. Пісаў пад псэўдонімам Вінцук Адважны. Сярод ягоных твораў трэба ўспомніць зборнік вершаў “Беларускія цымбалы” (Вільня 1933), паэму “Гануліны клопаты” (1935), аповесьць “Хлапец” (1935) і шмат іншых.

{{gap|2em}}''Бач. 38.'' 25.ѴІІІ Біскупам тады быў Юры Матулайціс. Ён ставіўся
прыхільна да беларусаў, але відаць павінен быў лічыцца з шавіністычнымі
настроямі польскага духавенства.

{{gap|2em}}''Бач. 40.'' 5.ѴІІ. З нагоды гэтага здарэньня наймалодшы брат Сваяка,
Бэрнард Стэповіч, які быў адным з размоўцаў (другім быў клерык Казімер Кісель), піша, што ягоны брат, на загад сьвянцянкага старасты, знаходзіўся ўвесь час пад паліцэйскім наглядам. Між іншым працаўніца сірацінца ў Засьвіры, нейкая пані Варша была платным супрацоўнікам польскай тайнай паліцыі. (Бэрнард Стэповіч, 3 успамінаў пра Казіміра Сваяка, 1980, бач. 25-26. Машынапіс у бібліятэцы Ф. Скарыны ў Лёндане.)

{{gap|2em}}''Там жа.'' Кс. Міхал Пятроўскі быў пробашчам у Барунах. Будучы
сьведамым беларусам, ён успамагаў беларускі рух, размаўляў з людзьмі
па-беларуску. Дзекан Ашмянскі, кс. Ч. Гурскі (паводле некаторых вестак, быў на службе польскіх уладаў), у лісьце ад 23 жніўня 1919 г. пісаў Пятроўскаму: “Прашу паслухаць маёй прыяцельскай рады і не размаўляць з народам па-беларуску… Захоўваньнем кс. Пробашча занепакоены ўсе
ўлады, узбурэньне паўстае велізарнае. Кс. Пробашч можа моцна пацярпець”. Старшыня часовай урадавай камісіі Сярэдняй Літвы, ген. Макжэцкі, у лісьце ад 22 лютага 1921 г. да Біскупа Матулайціса дамагаўся пераносу Пятроўскага з Барунаў на нейкую польскую парафію, бо “нельга выпусьціць з рук таго, што палякі здабылі праз вякі, і Баруны павінны стацца асяродкам польскай культуры”. Матулайціс не задаволіў
дамаганьняў Макжэцкага. Пятроўскі быў арыштаваны 28.6.1921 г. і пасаджаны ў Віленскую Лукішскую турму, дзе яму нават не дазволілі адпраўляць сьв. Імшу. 3 прычыны слабога сэрца, яго выпусьцілі з турмы і&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b3le9cibplpep4kcyeloqov3hql0kxy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>280976</id>
      <parentid>280975</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T17:50:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>280976</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5730" sha1="d9sbf76tfqga9t5bq0mxvlvebvumw7a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;гэтага манастыра былі Андрэй Ціхота, Фабіян Абрантовіч і Язэп Германовіч (паэта Вінцук Адважны). 3 Друйскага манастыра выйшаў таксама Біскуп Часлаў Сіповіч.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}3 запісу ў “Дзеі” выглядае, што Сваяк ня ведаў пра абнаўленьне Закону
Марыянаў.&lt;/br&gt;&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}X. На другім вікарыяце (бач. 32-36)

{{gap|2em}}''Бач. 36.'' 12.VIII. Кароль Любянец (1866-1939?), адзін з найбольш
шавіністычна настроеных каталіцкіх сьвятароў у Віленскай дыяцэзыі. Належаў да партыі польскіх нацыянал-дэмакратаў (“эндэкаў”). Нейкі час займаў пасаду інспэктара Віленскай духоўнай сэмінарыі.&lt;/br&gt;&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}XI. Сьцежкаю сьмерці (бач. 36-41)

{{gap|2em}}''Бач 37.'' Язэп Гэрмановіч (1890-1978). Беларускі сьвятар, блізкі
прыяцель Сваяка, з якім яны разам паступалі ў Віленскую сэмінарыю. За
сваю беларускасьць шмат пацярпеў ад апалячаных касьцельных уладаў. У 1924 годзе ўступіў у Закон Марыянаў у Друі. Сярод ягоных выхаванцаў быў будучы Біскуп Часлаў Сіповіч. У 1932 г. а. Гэрмановіч быў змушаны выехаць у Мначурыю. У 1949 г. быў арыштаваны камуністамі і правёў шэсьць гадоў у савецкіх лагерах. Ягоныя ўспаміны з таго часу пад назовам “Кітай, Сібір, Масква” выйшлі друкам у Мюнхэне ў 1962 г. Вызвалены пасьля сьмерці Сталіна ў 1956 г., праз Польшчу і Італію, у 1960 г. ён апынуўся ў Лёндане, дзе заставаўся да канца жыцьця. Айцец Гэрмановіч ведамы як беларускі паэта і пісьменьнік. Пісаў пад псэўдонімам Вінцук Адважны. Сярод ягоных твораў трэба ўспомніць зборнік вершаў “Беларускія цымбалы” (Вільня 1933), паэму “Гануліны клопаты” (1935), аповесьць “Хлапец” (1935) і шмат іншых.

{{gap|2em}}''Бач. 38.'' 25.VІІІ Біскупам тады быў Юры Матулайціс. Ён ставіўся
прыхільна да беларусаў, але відаць павінен быў лічыцца з шавіністычнымі
настроямі польскага духавенства.

{{gap|2em}}''Бач. 40.'' 5.VII. З нагоды гэтага здарэньня наймалодшы брат Сваяка,
Бэрнард Стэповіч, які быў адным з размоўцаў (другім быў клерык Казімер Кісель), піша, што ягоны брат, на загад сьвянцянкага старасты, знаходзіўся ўвесь час пад паліцэйскім наглядам. Між іншым працаўніца сірацінца ў Засьвіры, нейкая пані Варша была платным супрацоўнікам польскай тайнай паліцыі. (Бэрнард Стэповіч, 3 успамінаў пра Казіміра Сваяка, 1980, бач. 25-26. Машынапіс у бібліятэцы Ф. Скарыны ў Лёндане.)

{{gap|2em}}''Там жа.'' Кс. Міхал Пятроўскі быў пробашчам у Барунах. Будучы
сьведамым беларусам, ён успамагаў беларускі рух, размаўляў з людзьмі
па-беларуску. Дзекан Ашмянскі, кс. Ч. Гурскі (паводле некаторых вестак, быў на службе польскіх уладаў), у лісьце ад 23 жніўня 1919 г. пісаў Пятроўскаму: “Прашу паслухаць маёй прыяцельскай рады і не размаўляць з народам па-беларуску… Захоўваньнем кс. Пробашча занепакоены ўсе
ўлады, узбурэньне паўстае велізарнае. Кс. Пробашч можа моцна пацярпець”. Старшыня часовай урадавай камісіі Сярэдняй Літвы, ген. Макжэцкі, у лісьце ад 22 лютага 1921 г. да Біскупа Матулайціса дамагаўся пераносу Пятроўскага з Барунаў на нейкую польскую парафію, бо “нельга выпусьціць з рук таго, што палякі здабылі праз вякі, і Баруны павінны стацца асяродкам польскай культуры”. Матулайціс не задаволіў
дамаганьняў Макжэцкага. Пятроўскі быў арыштаваны 28.6.1921 г. і пасаджаны ў Віленскую Лукішскую турму, дзе яму нават не дазволілі адпраўляць сьв. Імшу. 3 прычыны слабога сэрца, яго выпусьцілі з турмы і&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d9sbf76tfqga9t5bq0mxvlvebvumw7a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Казімір Сваяк.pdf/44</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120656</id>
    <revision>
      <id>280977</id>
      <timestamp>2026-04-04T18:00:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «аддалі пад нагляд пробашча касьцёла сьв. Якуба, а пасьля пробашча сьв. Сьцяпана ў Вільні, прыставіўшы на ўсякі выпадак яшчэ ўзброенага паліцыянта. 22 кастрычніка Пятроўскі быў звольнены, але без права павароту ў Баруны. Ніякіх абвінавачаньняў яму не пра...»</comment>
      <origin>280977</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4216" sha1="6wofo3cn9pbcj250qv7qv94pse1moqm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;аддалі пад нагляд пробашча касьцёла сьв. Якуба, а пасьля пробашча сьв. Сьцяпана ў Вільні, прыставіўшы на ўсякі выпадак яшчэ ўзброенага паліцыянта. 22 кастрычніка Пятроўскі быў звольнены, але без права
павароту ў Баруны. Ніякіх абвінавачаньняў яму не прадстаўлена, але ўладам трэба было абясшкодзіць Пятроўскага на час выбараў у Віленскі сойм, які меў вырашыць аб прылучэньні Віленшчыны да Польшчы. (А.
Станкевіч, Родная мова ў сьвятынях, Вільня, 1929, бач.130, 137-38, Т. Gorski,
Stosunek Biskupa Jerzego Maculewicza do spraw jezykowych w Diecezji Wileńskiej, 1918-1925. Rzym 1970, str. 54-55)&lt;/br&gt;&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}XII. Апошнія спаміны (бач. 41-43)

{{gap|2em}}''Бач. 41.'' 1.XI Іван Луцкевіч (1881-1919), адзін з найбольш выдатных дзеячоў беларускага нацыянальнага адраджэньня. Разам з братам
Антонам і Аляксандрам Уласавым быў закладчыкам газэты “Наша Ніва”,
Беларускай сацыялістычнай Грамады і Беларускага музэю у Вільні, які насіў ягонае імя. Як і Сваяк, памёр ад сухотаў і быў пахаваны ў Закапаным.

{{gap|2em}}''Бач. 42.'' Польскія напісы: “Пасьвяціўся і згінуў”; “Ірваўся да вершалінаў і паў іхняй ахвярай”; “Божа, я жыла, бо Ты так хацеў; памерла, бо Ты так
загадаў; збаў мяне, бо можаш”; “Вылецела да Бога на шостым годзе жыцьця”.

&lt;center&gt;{{larger|ПАСЬЛЯСЛОЎЕ}}&lt;/center&gt;

{{gap|2em}}Казімер Сваяк — літаратурны псэўдонім беларускага каталіцкага сьвятара і паэты Кастуся Стэповіча (1890-1926). Ягоная “Дзея…” зьяўляецца
ўнікальным творам у беларускай літаратуры. Гэта не ўспаміны і ня дзёньнік, але “запіскі”, якія пісаліся на працягу гадоў з розных нагодаў. У цэлым яны даюць нам духоўны партрэт аўтара як чалавека, сьвятара і беларуса. Адначасова “Дзея” — важны гістарычны дакумант цяжкасьцяў і перашкодаў, з якімі прыходзілася сутыкацца першым беларускім
сьвятаром у іхніх намаганьнях данесьці Слова Божае свайму народу на роднай мове. Хоць апісаныя Сваяком падзеі мелі месца на пачатку XX стагодзьдзя, але яны ня страцілі сваёй надзённасьці і сёньня.

{{gap|2em}}Гэтае выданьне зробленае з першага віленскага пад рэдакцыяй кс. Адама Станкевіча: Kazimier Swajak. Dzieja majej myśli, serca i woli, Wilnis. 1932, Wyd. “Chryścijanskaj Dumki”. Мова тэксту першага выданьня захаваная поўнасьцю, а таксама падзел на разьдзелы, хоць праўдападобна гэты падзел быў зроблены не аўтарам, а рэдактарам. Правапіс віленскага выданьня шмат дзе непасьлядоўны. У цяперашнім выданьні захаваныя толькі тыя яго асаблівасьці, якія, на думку рэдактараў, адлюстроўваюць
мову аўтара.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6wofo3cn9pbcj250qv7qv94pse1moqm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>280988</id>
      <parentid>280977</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T09:05:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>280988</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4361" sha1="1ycu7e6s61tgkw91iob8b41qhp6o51g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;Заўвагі&quot;/&gt;аддалі пад нагляд пробашча касьцёла сьв. Якуба, а пасьля пробашча сьв. Сьцяпана ў Вільні, прыставіўшы на ўсякі выпадак яшчэ ўзброенага паліцыянта. 22 кастрычніка Пятроўскі быў звольнены, але без права
павароту ў Баруны. Ніякіх абвінавачаньняў яму не прадстаўлена, але ўладам трэба было абясшкодзіць Пятроўскага на час выбараў у Віленскі сойм, які меў вырашыць аб прылучэньні Віленшчыны да Польшчы. (А.
Станкевіч, Родная мова ў сьвятынях, Вільня, 1929, бач.130, 137-38, Т. Gorski,
Stosunek Biskupa Jerzego Maculewicza do spraw jezykowych w Diecezji Wileńskiej, 1918-1925. Rzym 1970, str. 54-55)&lt;/br&gt;&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}XII. Апошнія спаміны (бач. 41-43)

{{gap|2em}}''Бач. 41.'' 1.XI Іван Луцкевіч (1881-1919), адзін з найбольш выдатных дзеячоў беларускага нацыянальнага адраджэньня. Разам з братам
Антонам і Аляксандрам Уласавым быў закладчыкам газэты “Наша Ніва”,
Беларускай сацыялістычнай Грамады і Беларускага музэю у Вільні, які насіў ягонае імя. Як і Сваяк, памёр ад сухотаў і быў пахаваны ў Закапаным.

{{gap|2em}}''Бач. 42.'' Польскія напісы: “Пасьвяціўся і згінуў”; “Ірваўся да вершалінаў і паў іхняй ахвярай”; “Божа, я жыла, бо Ты так хацеў; памерла, бо Ты так
загадаў; збаў мяне, бо можаш”; “Вылецела да Бога на шостым годзе жыцьця”.
&lt;section end=&quot;Заўвагі&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Пасьляслоўе&quot;/&gt;&lt;center&gt;{{larger|ПАСЬЛЯСЛОЎЕ}}&lt;/center&gt;

{{gap|2em}}Казімер Сваяк — літаратурны псэўдонім беларускага каталіцкага сьвятара і паэты Кастуся Стэповіча (1890-1926). Ягоная “Дзея…” зьяўляецца
ўнікальным творам у беларускай літаратуры. Гэта не ўспаміны і ня дзёньнік, але “запіскі”, якія пісаліся на працягу гадоў з розных нагодаў. У цэлым яны даюць нам духоўны партрэт аўтара як чалавека, сьвятара і беларуса. Адначасова “Дзея” — важны гістарычны дакумант цяжкасьцяў і перашкодаў, з якімі прыходзілася сутыкацца першым беларускім
сьвятаром у іхніх намаганьнях данесьці Слова Божае свайму народу на роднай мове. Хоць апісаныя Сваяком падзеі мелі месца на пачатку XX стагодзьдзя, але яны ня страцілі сваёй надзённасьці і сёньня.

{{gap|2em}}Гэтае выданьне зробленае з першага віленскага пад рэдакцыяй кс. Адама Станкевіча: Kazimier Swajak. Dzieja majej myśli, serca i woli, Wilnis. 1932, Wyd. “Chryścijanskaj Dumki”. Мова тэксту першага выданьня захаваная поўнасьцю, а таксама падзел на разьдзелы, хоць праўдападобна гэты падзел быў зроблены не аўтарам, а рэдактарам. Правапіс віленскага выданьня шмат дзе непасьлядоўны. У цяперашнім выданьні захаваныя толькі тыя яго асаблівасьці, якія, на думку рэдактараў, адлюстроўваюць
мову аўтара.
&lt;section end=&quot;Пасьляслоўе&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1ycu7e6s61tgkw91iob8b41qhp6o51g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/I</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120657</id>
    <revision>
      <id>280989</id>
      <timestamp>2026-04-05T09:06:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = Дзея маёй мыслі, сэрца і волі  | аўтар     = Казімір Сваяк  | год       = 1992 год  | пераклад  =   | секцыя    = Успаміны  | папярэдні =   | наступны  = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/II|II. У павятковай школе]]  | анатацыі  =  }}  &lt;pages index=&quot;Казімір Сваяк.pdf&quot; fro...»</comment>
      <origin>280989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="491" sha1="q26c1r3cx8p5b1unqif8qes4inyao1r" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Дзея маёй мыслі, сэрца і волі
 | аўтар     = Казімір Сваяк
 | год       = 1992 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Успаміны
 | папярэдні = 
 | наступны  = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/II|II. У павятковай школе]]
 | анатацыі  = 
}}

&lt;pages index=&quot;Казімір Сваяк.pdf&quot; from=&quot;2&quot; to=&quot;3&quot; tosection=&quot;I&quot; /&gt;</text>
      <sha1>q26c1r3cx8p5b1unqif8qes4inyao1r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/II</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120658</id>
    <revision>
      <id>280990</id>
      <timestamp>2026-04-05T09:09:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = II. У павятковай школе  | аўтар     = Казімір Сваяк  | год       = 1992 год  | пераклад  =   | секцыя    = Успаміны  | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/I|I. Пачаткі]]  | наступны  = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/III|III. Прад Сэмінарыяй]]  | ана...»</comment>
      <origin>280990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="575" sha1="o8ebc4g3tdh6npyumqk16256s3jvsxp" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = II. У павятковай школе
 | аўтар     = Казімір Сваяк
 | год       = 1992 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Успаміны
 | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/I|I. Пачаткі]]
 | наступны  = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/III|III. Прад Сэмінарыяй]]
 | анатацыі  = 
}}

&lt;pages index=&quot;Казімір Сваяк.pdf&quot; from=&quot;3&quot; to=&quot;4&quot; fromsection=&quot;II&quot; tosection=&quot;II&quot; /&gt;</text>
      <sha1>o8ebc4g3tdh6npyumqk16256s3jvsxp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/III</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120659</id>
    <revision>
      <id>280991</id>
      <timestamp>2026-04-05T09:10:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = III. Прад Сэмінарыяй  | аўтар     = Казімір Сваяк  | год       = 1992 год  | пераклад  =   | секцыя    = Успаміны  | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/II|II. У павятковай школе]]  | наступны  = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/IV|IV. У Сэмінарыі]]  |...»</comment>
      <origin>280991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="568" sha1="nuswfcs092qb5g66maw9cqdb2sdubju" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = III. Прад Сэмінарыяй
 | аўтар     = Казімір Сваяк
 | год       = 1992 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Успаміны
 | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/II|II. У павятковай школе]]
 | наступны  = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/IV|IV. У Сэмінарыі]]
 | анатацыі  = 
}}

&lt;pages index=&quot;Казімір Сваяк.pdf&quot; from=&quot;4&quot; to=&quot;7&quot; fromsection=&quot;III&quot;/&gt;</text>
      <sha1>nuswfcs092qb5g66maw9cqdb2sdubju</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/IV</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120660</id>
    <revision>
      <id>280992</id>
      <timestamp>2026-04-05T09:12:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = IV. У Сэмінарыі  | аўтар     = Казімір Сваяк  | год       = 1992 год  | пераклад  =   | секцыя    = Успаміны  | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/III|III. Прад Сэмінарыяй]]  | наступны  = Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/V|V. Дыяканат. Пачаткі хва...»</comment>
      <origin>280992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="578" sha1="59kvwcgrvalitsvyet9qovagll7qpuu" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = IV. У Сэмінарыі
 | аўтар     = Казімір Сваяк
 | год       = 1992 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Успаміны
 | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/III|III. Прад Сэмінарыяй]]
 | наступны  = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/V|V. Дыяканат. Пачаткі хваробы]]
 | анатацыі  = 
}}

&lt;pages index=&quot;Казімір Сваяк.pdf&quot; from=&quot;8&quot; to=&quot;14&quot; tosection=&quot;IV&quot;/&gt;</text>
      <sha1>59kvwcgrvalitsvyet9qovagll7qpuu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/V</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120661</id>
    <revision>
      <id>280993</id>
      <timestamp>2026-04-05T09:13:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = V. Дыяканат. Пачаткі хваробы  | аўтар     = Казімір Сваяк  | год       = 1992 год  | пераклад  =   | секцыя    = Успаміны  | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/IV|IV. У Сэмінарыі]]  | наступны  = Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/VI|VI. У Закапаным....»</comment>
      <origin>280993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="643" sha1="7l3jhdhufc1to1vk0up26fklwp0qax1" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = V. Дыяканат. Пачаткі хваробы
 | аўтар     = Казімір Сваяк
 | год       = 1992 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Успаміны
 | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/IV|IV. У Сэмінарыі]]
 | наступны  = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/VI|VI. У Закапаным. Пачатак вайны. Канец дыяканату]]
 | анатацыі  = 
}}

&lt;pages index=&quot;Казімір Сваяк.pdf&quot; from=&quot;14&quot; to=&quot;17&quot; fromsection=&quot;V&quot; tosection=&quot;V&quot;/&gt;</text>
      <sha1>7l3jhdhufc1to1vk0up26fklwp0qax1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/VI</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120662</id>
    <revision>
      <id>280994</id>
      <timestamp>2026-04-05T09:14:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = VI. У Закапаным. Пачатак вайны. Канец дыяканату  | аўтар     = Казімір Сваяк  | год       = 1992 год  | пераклад  =   | секцыя    = Успаміны  | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/V|V. Дыяканат. Пачаткі хваробы]]  | наступны  = Дзея маёй мыслі, с...»</comment>
      <origin>280994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="689" sha1="mll80ub5fst6kkdd7cux20ov4k05fow" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = VI. У Закапаным. Пачатак вайны. Канец дыяканату
 | аўтар     = Казімір Сваяк
 | год       = 1992 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Успаміны
 | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/V|V. Дыяканат. Пачаткі хваробы]]
 | наступны  = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/VII|VII. Першыя гады сьвяшчэнства. Клюшчаны]]
 | анатацыі  = 
}}

&lt;pages index=&quot;Казімір Сваяк.pdf&quot; from=&quot;17&quot; to=&quot;21&quot; fromsection=&quot;VI&quot; tosection=&quot;VI&quot;/&gt;</text>
      <sha1>mll80ub5fst6kkdd7cux20ov4k05fow</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/VII</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120663</id>
    <revision>
      <id>280995</id>
      <timestamp>2026-04-05T09:15:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = VII. Першыя гады сьвяшчэнства. Клюшчаны  | аўтар     = Казімір Сваяк  | год       = 1992 год  | пераклад  =   | секцыя    = Успаміны  | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/VI|VI. У Закапаным. Пачатак вайны. Канец дыяканату]]  | наступны  = Дзея ма...»</comment>
      <origin>280995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="764" sha1="qndxvwtt56a26tdh9shgu8uibab8q1a" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = VII. Першыя гады сьвяшчэнства. Клюшчаны
 | аўтар     = Казімір Сваяк
 | год       = 1992 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Успаміны
 | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/VI|VI. У Закапаным. Пачатак вайны. Канец дыяканату]]
 | наступны  = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/VIII|VIII. Клюшчаны. Праца сярод моладзі. Вайна. Беларуская мова ў касьцеле і школе]]
 | анатацыі  = 
}}

&lt;pages index=&quot;Казімір Сваяк.pdf&quot; from=&quot;21&quot; to=&quot;23&quot; fromsection=&quot;VII&quot;/&gt;</text>
      <sha1>qndxvwtt56a26tdh9shgu8uibab8q1a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/VIII</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120664</id>
    <revision>
      <id>280996</id>
      <timestamp>2026-04-05T09:16:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = VIII. Клюшчаны. Праца сярод моладзі. Вайна. Беларуская мова ў касьцеле і школе  | аўтар     = Казімір Сваяк  | год       = 1992 год  | пераклад  =   | секцыя    = Успаміны  | папярэдні = Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/VII|VII. Першыя гады сьвяшчэнства. К...»</comment>
      <origin>280996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="789" sha1="7dvfuhf9ekavkz880i0uuq91btoa13f" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = VIII. Клюшчаны. Праца сярод моладзі. Вайна. Беларуская мова ў касьцеле і школе
 | аўтар     = Казімір Сваяк
 | год       = 1992 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Успаміны
 | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/VII|VII. Першыя гады сьвяшчэнства. Клюшчаны]]
 | наступны  = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/IX|IX. Пад клёнам]]
 | анатацыі  = 
}}
{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Казімір Сваяк.pdf&quot; from=&quot;24&quot; to=&quot;27&quot; tosection=&quot;VIII&quot;/&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>7dvfuhf9ekavkz880i0uuq91btoa13f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/IX</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120665</id>
    <revision>
      <id>280997</id>
      <timestamp>2026-04-05T09:18:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = IX. Пад клёнам  | аўтар     = Казімір Сваяк  | год       = 1992 год  | пераклад  =   | секцыя    = Успаміны  | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/VIII|VIII. Клюшчаны. Праца сярод моладзі. Вайна. Беларуская мова ў касьцеле і школе]]  | наступны  = Д...»</comment>
      <origin>280997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="810" sha1="0f5f9bc8o7zb20gk50wc5ixjs0o2eqi" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = IX. Пад клёнам
 | аўтар     = Казімір Сваяк
 | год       = 1992 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Успаміны
 | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/VIII|VIII. Клюшчаны. Праца сярод моладзі. Вайна. Беларуская мова ў касьцеле і школе]]
 | наступны  = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/X|X. На другім вікарыяце. У зачараваным коле]]
 | анатацыі  = 
}}
{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Казімір Сваяк.pdf&quot; from=&quot;27&quot; to=&quot;29&quot; fromsection=&quot;IX&quot; tosection=&quot;IX&quot;/&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>0f5f9bc8o7zb20gk50wc5ixjs0o2eqi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/X</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120666</id>
    <revision>
      <id>280998</id>
      <timestamp>2026-04-05T09:19:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = X. На другім вікарыяце. У зачараваным коле  | аўтар     = Казімір Сваяк  | год       = 1992 год  | пераклад  =   | секцыя    = Успаміны  | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/IX|IX. Пад клёнам]]  | наступны  = Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/XI|XI....»</comment>
      <origin>280998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="705" sha1="hplc7n76bt6xl2n6ndojdsa0uf9n0em" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = X. На другім вікарыяце. У зачараваным коле
 | аўтар     = Казімір Сваяк
 | год       = 1992 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Успаміны
 | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/IX|IX. Пад клёнам]]
 | наступны  = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/XI|XI. Сьцежкаю сьмерці]]
 | анатацыі  = 
}}
{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Казімір Сваяк.pdf&quot; from=&quot;29&quot; to=&quot;33&quot; fromsection=&quot;X&quot; tosection=&quot;X&quot;/&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>hplc7n76bt6xl2n6ndojdsa0uf9n0em</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/XI</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120667</id>
    <revision>
      <id>280999</id>
      <timestamp>2026-04-05T09:20:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = XI. Сьцежкаю сьмерці  | аўтар     = Казімір Сваяк  | год       = 1992 год  | пераклад  =   | секцыя    = Успаміны  | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/X|X. На другім вікарыяце. У зачараваным коле]]  | наступны  = Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (19...»</comment>
      <origin>280999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="720" sha1="bbx9bfhn17p5dcdn152z68at86a8pok" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = XI. Сьцежкаю сьмерці
 | аўтар     = Казімір Сваяк
 | год       = 1992 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Успаміны
 | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/X|X. На другім вікарыяце. У зачараваным коле]]
 | наступны  = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/XII|XII. Апошнія ўспаміны]]
 | анатацыі  = 
}}
{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Казімір Сваяк.pdf&quot; from=&quot;33&quot; to=&quot;38&quot; fromsection=&quot;XI&quot; tosection=&quot;XI&quot;/&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>bbx9bfhn17p5dcdn152z68at86a8pok</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/XII</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120668</id>
    <revision>
      <id>281000</id>
      <timestamp>2026-04-05T09:21:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = XII. Апошнія ўспаміны  | аўтар     = Казімір Сваяк  | год       = 1992 год  | пераклад  =   | секцыя    = Успаміны  | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/XI|XI. Сьцежкаю сьмерці]]  | наступны  = Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/Аўтабіяграфія|Аўт...»</comment>
      <origin>281000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="711" sha1="jcao1c68itlo3jxtvsggr7coaljy9dc" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = XII. Апошнія ўспаміны
 | аўтар     = Казімір Сваяк
 | год       = 1992 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Успаміны
 | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/XI|XI. Сьцежкаю сьмерці]]
 | наступны  = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/Аўтабіяграфія|Аўтабіяграфія Казіміра Сваяка]]
 | анатацыі  = 
}}
{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Казімір Сваяк.pdf&quot; from=&quot;38&quot; to=&quot;40&quot; fromsection=&quot;XII&quot;/&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>jcao1c68itlo3jxtvsggr7coaljy9dc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>281003</id>
      <parentid>281000</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T09:26:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>281003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="699" sha1="q0uwutnbz9z34imfiwogysg57xlzqh0" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = XII. Апошнія ўспаміны
 | аўтар     = Казімір Сваяк
 | год       = 1992 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Успаміны
 | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/XI|XI. Сьцежкаю сьмерці]]
 | наступны  = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/Увага|Увага Рэдактара-Выдаўца]]
 | анатацыі  = 
}}
{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Казімір Сваяк.pdf&quot; from=&quot;38&quot; to=&quot;40&quot; fromsection=&quot;XII&quot; tosection=&quot;XII&quot;/&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>q0uwutnbz9z34imfiwogysg57xlzqh0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/Увага</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120669</id>
    <revision>
      <id>281004</id>
      <timestamp>2026-04-05T09:28:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = Увага Рэдактара-Выдаўца  | аўтар     = Адам Станкевіч  | год       = 1992 год  | пераклад  =   | секцыя    = Публіцыстыка  | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/XII|XII. Апошнія ўспаміны]]  | наступны  = Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/Аўтабія...»</comment>
      <origin>281004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="761" sha1="2czcqeyrzv7isguooqebmdkmmj8v7q1" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Увага Рэдактара-Выдаўца
 | аўтар     = Адам Станкевіч
 | год       = 1992 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Публіцыстыка
 | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/XII|XII. Апошнія ўспаміны]]
 | наступны  = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/Аўтабіяграфія|Аўтабіяграфія Казіміра Сваяка]]
 | анатацыі  = 
}}
{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Казімір Сваяк.pdf&quot; from=&quot;40&quot; to=&quot;40&quot; fromsection=&quot;Увага&quot; tosection=&quot;Увага&quot;/&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>2czcqeyrzv7isguooqebmdkmmj8v7q1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка (1936, Калосьсе).pdf/1</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120670</id>
    <revision>
      <id>281005</id>
      <timestamp>2026-04-05T09:28:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « &lt;u&gt;'''Ад. СТАНКЕВІЧ&lt;/u&gt;  {{ц|{{x-larger|'''З жыцьця і дзейнасьці&lt;/br&gt;{{разьбіўка|Казімера Сваяка}}}}&lt;/br&gt;(у дзесятыя ўгодкі яго сьмерці)  '''1926 — 1936}}  {{gap|2em}}Казімер Сваяк — беларускі паэт і дзеяч займае ў беларускім адраджэнскім жыцьці сусім арыгінальнае, асобнае месца. У...»</comment>
      <origin>281005</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3886" sha1="e0gwa6swctivyb0b685k18q0xgd4boz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;u&gt;'''Ад. СТАНКЕВІЧ&lt;/u&gt;

{{ц|{{x-larger|'''З жыцьця і дзейнасьці&lt;/br&gt;{{разьбіўка|Казімера Сваяка}}}}&lt;/br&gt;(у дзесятыя ўгодкі яго сьмерці)

'''1926 — 1936}}

{{gap|2em}}Казімер Сваяк — беларускі паэт і дзеяч займае ў беларускім адраджэнскім жыцьці сусім арыгінальнае, асобнае месца.
Ужо толькі дзеля гэтага варта беларускаму грамадзянству і народу бліжэй з ім знацца. Да таго-ж сёлета 6. V. мінула роўна 10 гадоў ад яго сьмерці, а ў архіве знаходзяцца дагэтуль нявыкарыстаныя аб ім весткі, асабліва ў яго „Хроніцы Хаўрусу“.
Вось-жа гэтыя жалобныя ўгодкі няхай паслужаць нам нагодай бліжэй пазнаёміцца з жыцьцём і дзейнасьцяй Казімера Сваяка.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Казімер Сваяк — гэта літаратурная мянюшка. Праўдзівае яго прозьвішча Кастусь Стэповіч. Радзіўся ён 19. II. 1890 году ў вёсцы Барані, Сьвянцянскага пав. Сын сялян паўвалочнікаў. Да 1900 году жыў пры бацькох, памагаючы ім у гаспадарцы, як
пастушок. Некаторы час бацькі яго жылі ў вадным засьценку, як арэндатары. Як Барані, так і той засьценак, знаходзіліся
ў глухім лесе. Лес, сваей красой і таёмнасьцяй, і так ад прыроды уражлівую душу будучага паэта, настрайваў і вырабляў на мастацкі, філёзофічны і містычны лад. Да далейшага развою душы яго ў гэтым-жа кірунку спрыяла яго бабка і стары пастух Марцін, якія расказвалі яму беларускія казкі і пяялі такія-ж песьні. У гэтым часе Казімер Сваяк скончыў расейскую пачаткавую школу.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Час свайго раньняга дзяцінства ўспамінае Сваяк пасьля з тугой і расчуленьнем:
&lt;div style=&quot;margin-left:2em;&quot;&gt;
{{gap|2em}}„Далёка ты, родная старонка, ад мяне…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}На крыльлях хмарных ляціць мысьль мая туды, дзе я ўбачыў сьвет, дзе айцец мой дарагі, дзе маці мілая, дзе
сястрыца родная. Родзяцца во думкі: то сьветлыя, як вясеннае сонца над роднаю вёскай, то сумныя, як тая ночка цёмная, сьлязьлівая, восенная…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Прад вачамі стаіць уся прошласьць, што мінула як блыскі сьвятла, на векі згаснутага… Ня вернецца ніколі… Што-дзень, што-момант далучаецца да яе новая хваля і… прападае вечна. Ах, шчасьлівы той, што збудаваў сабе стройную, горную мінуўшчыну… Чаму я неспакойны, чаму бязвольны?!..&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Дарагі! Сабяры сілы духа… Стаў прад сабой усё, што прайшло… Будуй новае, што-раз высшае жыцьцё!..
226&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e0gwa6swctivyb0b685k18q0xgd4boz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>281006</id>
      <parentid>281005</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T09:30:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>281006</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3889" sha1="5nepjai38502d8t8lb6y17kb56pwl4d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;u&gt;'''Ад. СТАНКЕВІЧ&lt;/u&gt;

{{ц|{{x-larger|'''З жыцьця і дзейнасьці&lt;/br&gt;{{разьбіўка|Казімера Сваяка}}}}&lt;/br&gt;(у дзесятыя ўгодкі яго сьмерці)

'''1926 — 1936}}

{{gap|2em}}Казімер Сваяк — беларускі паэт і дзеяч займае ў беларускім адраджэнскім жыцьці сусім арыгінальнае, асобнае месца.
Ужо толькі дзеля гэтага варта беларускаму грамадзянству і народу бліжэй з ім знацца. Да таго-ж сёлета 6. V. мінула роўна 10 гадоў ад яго сьмерці, а ў архіве знаходзяцца дагэтуль нявыкарыстаныя аб ім весткі, асабліва ў яго „Хроніцы Хаўрусу“.
Вось-жа гэтыя жалобныя ўгодкі няхай паслужаць нам нагодай бліжэй пазнаёміцца з жыцьцём і дзейнасьцяй Казімера Сваяка.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Казімер Сваяк — гэта літаратурная мянюшка. Праўдзівае яго прозьвішча Кастусь Стэповіч. Радзіўся ён 19. II. 1890 году ў вёсцы Барані, Сьвянцянскага пав. Сын сялян паўвалочнікаў. Да 1900 году жыў пры бацькох, памагаючы ім у гаспадарцы, як
пастушок. Некаторы час бацькі яго жылі ў вадным засьценку, як арэндатары. Як Барані, так і той засьценак, знаходзіліся
ў глухім лесе. Лес, сваей красой і таёмнасьцяй, і так ад прыроды уражлівую душу будучага паэта, настрайваў і вырабляў на мастацкі, філёзофічны і містычны лад. Да далейшага развою душы яго ў гэтым-жа кірунку спрыяла яго бабка і стары пастух Марцін, якія расказвалі яму беларускія казкі і пяялі такія-ж песьні. У гэтым часе Казімер Сваяк скончыў расейскую пачаткавую школу.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Час свайго раньняга дзяцінства ўспамінае Сваяк пасьля з тугой і расчуленьнем:
&lt;div style=&quot;margin-left:2em;&quot;&gt;
{{gap|2em}}„Далёка ты, родная старонка, ад мяне…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}На крыльлях хмарных ляціць мысьль мая туды, дзе я ўбачыў сьвет, дзе айцец мой дарагі, дзе маці мілая, дзе
сястрыца родная. Родзяцца во думкі: то сьветлыя, як вясеннае сонца над роднаю вёскай, то сумныя, як тая ночка цёмная, сьлязьлівая, восенная…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Прад вачамі стаіць уся прошласьць, што мінула як блыскі сьвятла, на векі згаснутага… Ня вернецца ніколі… Што-дзень, што-момант далучаецца да яе новая хваля і… прападае вечна. Ах, шчасьлівы той, што збудаваў сабе стройную, горную мінуўшчыну… Чаму я неспакойны, чаму бязвольны?!..&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Дарагі! Сабяры сілы духа… Стаў прад сабой усё, што прайшло… Будуй новае, што-раз высшае жыцьцё!..
&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5nepjai38502d8t8lb6y17kb56pwl4d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>281018</id>
      <parentid>281006</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T10:25:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>281018</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3882" sha1="qarcyd9n27nax6uknkq8xryr2e9suys" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;u&gt;'''Ад. СТАНКЕВІЧ&lt;/u&gt;

{{ц|{{x-larger|'''З жыцьця і дзейнасьці&lt;/br&gt;{{разьбіўка|Казімера Сваяка}}}}&lt;/br&gt;(у дзесятыя ўгодкі яго сьмерці)

'''1926 — 1936}}

{{gap|2em}}Казімер Сваяк — беларускі паэт і дзеяч займае ў беларускім адраджэнскім жыцьці сусім арыгінальнае, асобнае месца.
Ужо толькі дзеля гэтага варта беларускаму грамадзянству і народу бліжэй з ім знацца. Да таго-ж сёлета 6. V. мінула роўна 10 гадоў ад яго сьмерці, а ў архіве знаходзяцца дагэтуль нявыкарыстаныя аб ім весткі, асабліва ў яго „Хроніцы Хаўрусу“.
Вось-жа гэтыя жалобныя ўгодкі няхай паслужаць нам нагодай бліжэй пазнаёміцца з жыцьцём і дзейнасьцяй Казімера Сваяка.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Казімер Сваяк — гэта літаратурная мянюшка. Праўдзівае яго прозьвішча Кастусь Стэповіч. Радзіўся ён 19. II. 1890 году ў вёсцы Барані, Сьвянцянскага пав. Сын сялян паўвалочнікаў. Да 1900 году жыў пры бацькох, памагаючы ім у гаспадарцы, як
пастушок. Некаторы час бацькі яго жылі ў вадным засьценку, як арэндатары. Як Барані, так і той засьценак, знаходзіліся
ў глухім лесе. Лес, сваей красой і таёмнасьцяй, і так ад прыроды уражлівую душу будучага паэта, настрайваў і вырабляў на мастацкі, філёзофічны і містычны лад. Да далейшага развою душы яго ў гэтым-жа кірунку спрыяла яго бабка і стары пастух Марцін, якія расказвалі яму беларускія казкі і пяялі такія-ж песьні. У гэтым часе Казімер Сваяк скончыў расейскую пачаткавую школу.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Час свайго раньняга дзяцінства ўспамінае Сваяк пасьля з тугой і расчуленьнем:
&lt;div style=&quot;margin-left:2em;&quot;&gt;
{{gap|2em}}„Далёка ты, родная старонка, ад мяне…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}На крыльлях хмарных ляціць мысьль мая туды, дзе я ўбачыў сьвет, дзе айцец мой дарагі, дзе маці мілая, дзе
сястрыца родная. Родзяцца во думкі: то сьветлыя, як вясеннае сонца над роднаю вёскай, то сумныя, як тая ночка цёмная, сьлязьлівая, восенная…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Прад вачамі стаіць уся прошласьць, што мінула як блыскі сьвятла, на векі згаснутага… Ня вернецца ніколі… Што-дзень, што-момант далучаецца да яе новая хваля і… прападае вечна. Ах, шчасьлівы той, што збудаваў сабе стройную, горную мінуўшчыну… Чаму я неспакойны, чаму бязвольны?!..&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Дарагі! Сабяры сілы духа… Стаў прад сабой усё, што прайшло… Будуй новае, што-раз высшае жыцьцё!..&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qarcyd9n27nax6uknkq8xryr2e9suys</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>281020</id>
      <parentid>281018</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T10:27:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>281020</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3890" sha1="bh7bho4k24qhqwtvchd4od3dsy50l2b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;u&gt;'''Ад. СТАНКЕВІЧ&lt;/u&gt;

{{ц|{{x-larger|'''З жыцьця і дзейнасьці&lt;/br&gt;{{разьбіўка|Казімера Сваяка}}}}&lt;/br&gt;(у дзесятыя ўгодкі яго сьмерці)

'''1926 — 1936}}

{{gap|2em}}Казімер Сваяк — беларускі паэт і дзеяч займае ў беларускім адраджэнскім жыцьці сусім арыгінальнае, асобнае месца.
Ужо толькі дзеля гэтага варта беларускаму грамадзянству і народу бліжэй з ім знацца. Да таго-ж сёлета 6. V. мінула роўна 10 гадоў ад яго сьмерці, а ў архіве знаходзяцца дагэтуль нявыкарыстаныя аб ім весткі, асабліва ў яго „Хроніцы Хаўрусу“.
Вось-жа гэтыя жалобныя ўгодкі няхай паслужаць нам нагодай бліжэй пазнаёміцца з жыцьцём і дзейнасьцяй Казімера Сваяка.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Казімер Сваяк — гэта літаратурная мянюшка. Праўдзівае яго прозьвішча Кастусь Стэповіч. Радзіўся ён 19. II. 1890 году ў вёсцы Барані, Сьвянцянскага пав. Сын сялян паўвалочнікаў. Да 1900 году жыў пры бацькох, памагаючы ім у гаспадарцы, як
пастушок. Некаторы час бацькі яго жылі ў вадным засьценку, як арэндатары. Як Барані, так і той засьценак, знаходзіліся
ў глухім лесе. Лес, сваей красой і таёмнасьцяй, і так ад прыроды уражлівую душу будучага паэта, настрайваў і вырабляў на мастацкі, філёзофічны і містычны лад. Да далейшага развою душы яго ў гэтым-жа кірунку спрыяла яго бабка і стары пастух Марцін, якія расказвалі яму беларускія казкі і пяялі такія-ж песьні. У гэтым часе Казімер Сваяк скончыў расейскую пачаткавую школу.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Час свайго раньняга дзяцінства ўспамінае Сваяк пасьля з тугой і расчуленьнем:
&lt;div style=&quot;margin-left:2em;&quot;&gt;
{{gap|1.5em}}„Далёка ты, родная старонка, ад мяне…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}На крыльлях хмарных ляціць мысьль мая туды, дзе я ўбачыў сьвет, дзе айцец мой дарагі, дзе маці мілая, дзе
сястрыца родная. Родзяцца во думкі: то сьветлыя, як вясеннае сонца над роднаю вёскай, то сумныя, як тая ночка цёмная, сьлязьлівая, восенная…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Прад вачамі стаіць уся прошласьць, што мінула як блыскі сьвятла, на векі згаснутага… Ня вернецца ніколі… Што-дзень, што-момант далучаецца да яе новая хваля і… прападае вечна. Ах, шчасьлівы той, што збудаваў сабе стройную, горную мінуўшчыну… Чаму я неспакойны, чаму бязвольны?!..&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Дарагі! Сабяры сілы духа… Стаў прад сабой усё, што прайшло… Будуй новае, што-раз высшае жыцьцё!..&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bh7bho4k24qhqwtvchd4od3dsy50l2b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка (1936, Калосьсе).pdf/2</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120671</id>
    <revision>
      <id>281017</id>
      <timestamp>2026-04-05T10:23:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « &lt;center&gt;'''{{***2||50%|5|перад=1em|пасля=1em}}&lt;/center&gt; {{gap|1.5em}}Шуміць цёмны лес навокал Гаруноў, малой вёскі беларускае. Кругом ні жывой душы. Зрэдка толькі адзавецца зьвяга сабак вясковых, што чуюць ваўкоў. Людцы сьпяць адны, другія кончаць вячэру. У хаце апошняй, пры сам...»</comment>
      <origin>281017</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4251" sha1="1lbg5qg3arx62v0b9dh30rolmh0hw99" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;center&gt;'''{{***2||50%|5|перад=1em|пасля=1em}}&lt;/center&gt;
{{gap|1.5em}}Шуміць цёмны лес навокал Гаруноў, малой вёскі беларускае. Кругом ні жывой душы. Зрэдка толькі адзавецца
зьвяга сабак вясковых, што чуюць ваўкоў. Людцы сьпяць адны, другія кончаць вячэру. У хаце апошняй, пры самым лесе, мігціць праз акно агоньчык.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Дзеткі акружылі навокал бабулю і слухаюць пільна казкі. Усе ўжо расходзяцца спаць. Ім толькі не да сну, бо якраз байка ідзець аб самым цікаўным: „Крыся абярнулася ў вадзянку і жывець у азярку. Што-дзень чуе яна голас жалосны з берагу — Крыся, Крыся, маладзян плачыць… Што-дзень адзываецца яна з жвіраватага дна. — Іду — бягу, раса вочкі залівае, жвірок ножкі падбівае“…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Слухалі дзеткі казкі-песьні. Аж заміралі з ахвоты даведацца, чым гэта кончылася, аж блішчэлі іх вочы. І ў ночы
пасьля пяялі яны ціхутка праз сон: „Крыся — Крыся! — Іду — бягу“… Шчасьлівае дзяцінства! Якжа яно жыва запісалася ў маей памяці! Няма ужо тэй бабулі. Зьмяніла яе новае пакаленьне. Забыліся аб ёй чуць ня ўсе. Ах, вечны табе спакой, родная! Прыдзі хоць у сьне йшчэ да мяне…
&lt;center&gt;'''*&lt;/center&gt;
{{gap|1.5em}}Помню ноч. Сям’я наша тады была падзелена. Часьць жыла ў Гарунох, а часьць у глухім засьценку Загінца. У засьценку жыла старушка, брат і я. Брат пасьвіў. Прыгналі раз дамоў. Прышла жывёла — брата ня было: прапаў недзе. Бабуля ня спала і плакала поўна неспакою. Лес быў кругом вялікі, з балотамі, гушчарамі, хмызьнякамі. Вадзілася многа ваўкоў. Што-ноч чуваць было іх завываньне; навадзіла яно і адважнаму дрыжачку на плечы… Цёмна. Поўнач. Алеся няма…
{{block center/s}}
&lt;div style=&quot;font-size: 92%; margin-top:-1em; margin-bottom:-1em; line-height: 1.3&quot;&gt;
„Найсьвятша Матка да касьцёла хадзіла,&lt;/br&gt;Сваё дзіцятка за ручку вадзіла“ —
&lt;/div&gt;
{{block center/e}}
мовіла бабуля свае пацеры голасам плачлівым і безнадзейным. Мне было страшна. Утуліўся глыбока, закрыў вочы
і вушы і… заснуў здаровым дзіцячым сном. Назаўтра з зарой брат вярнуўся. Начаваў пры агні ў лесе, не баючыся ні ваўкоў, ні благіх людзей…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Незваротны час! Якжа я тады блізкі быў прыроды, як зжыўся з шаптуном-борам, з зялёным гаем, кветным лугам!
Быць любіў і пад навальніцай — громам і пад гарачым сонцам і на балючым марозе. Якое здароўе біла з майго твару!.. А цяпер!..
&lt;center&gt;'''*&lt;/center&gt;
{{gap|1.5em}}Цэлую ноч гудзела мяцеліца, гонячы сыпкі сьнег і насыпаючы гурбы. Цяжка дзеткам ісьці ў школку, завеена дарога няблізкая, а і мароз шчыпае вушы. Але мы ў поце,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1lbg5qg3arx62v0b9dh30rolmh0hw99</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>281019</id>
      <parentid>281017</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T10:26:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>281019</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4281" sha1="ojjbk5va9fyt1jawto41r4nc58baq8q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;margin-left:2em;&quot;&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;center&gt;'''{{***2||50%|5|перад=1em|пасля=1em}}&lt;/center&gt;
{{gap|1.5em}}Шуміць цёмны лес навокал Гаруноў, малой вёскі беларускае. Кругом ні жывой душы. Зрэдка толькі адзавецца
зьвяга сабак вясковых, што чуюць ваўкоў. Людцы сьпяць адны, другія кончаць вячэру. У хаце апошняй, пры самым лесе, мігціць праз акно агоньчык.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Дзеткі акружылі навокал бабулю і слухаюць пільна казкі. Усе ўжо расходзяцца спаць. Ім толькі не да сну, бо якраз байка ідзець аб самым цікаўным: „Крыся абярнулася ў вадзянку і жывець у азярку. Што-дзень чуе яна голас жалосны з берагу — Крыся, Крыся, маладзян плачыць… Што-дзень адзываецца яна з жвіраватага дна. — Іду — бягу, раса вочкі залівае, жвірок ножкі падбівае“…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Слухалі дзеткі казкі-песьні. Аж заміралі з ахвоты даведацца, чым гэта кончылася, аж блішчэлі іх вочы. І ў ночы
пасьля пяялі яны ціхутка праз сон: „Крыся — Крыся! — Іду — бягу“… Шчасьлівае дзяцінства! Якжа яно жыва запісалася ў маей памяці! Няма ужо тэй бабулі. Зьмяніла яе новае пакаленьне. Забыліся аб ёй чуць ня ўсе. Ах, вечны табе спакой, родная! Прыдзі хоць у сьне йшчэ да мяне…
&lt;center&gt;'''*&lt;/center&gt;
{{gap|1.5em}}Помню ноч. Сям’я наша тады была падзелена. Часьць жыла ў Гарунох, а часьць у глухім засьценку Загінца. У засьценку жыла старушка, брат і я. Брат пасьвіў. Прыгналі раз дамоў. Прышла жывёла — брата ня было: прапаў недзе. Бабуля ня спала і плакала поўна неспакою. Лес быў кругом вялікі, з балотамі, гушчарамі, хмызьнякамі. Вадзілася многа ваўкоў. Што-ноч чуваць было іх завываньне; навадзіла яно і адважнаму дрыжачку на плечы… Цёмна. Поўнач. Алеся няма…
{{block center/s}}
&lt;div style=&quot;font-size: 92%; margin-top:-1em; margin-bottom:-1em; line-height: 1.3&quot;&gt;
„Найсьвятша Матка да касьцёла хадзіла,&lt;/br&gt;Сваё дзіцятка за ручку вадзіла“ —
&lt;/div&gt;
{{block center/e}}
мовіла бабуля свае пацеры голасам плачлівым і безнадзейным. Мне было страшна. Утуліўся глыбока, закрыў вочы
і вушы і… заснуў здаровым дзіцячым сном. Назаўтра з зарой брат вярнуўся. Начаваў пры агні ў лесе, не баючыся ні ваўкоў, ні благіх людзей…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Незваротны час! Якжа я тады блізкі быў прыроды, як зжыўся з шаптуном-борам, з зялёным гаем, кветным лугам!
Быць любіў і пад навальніцай — громам і пад гарачым сонцам і на балючым марозе. Якое здароўе біла з майго твару!.. А цяпер!..
&lt;center&gt;'''*&lt;/center&gt;
{{gap|1.5em}}Цэлую ноч гудзела мяцеліца, гонячы сыпкі сьнег і насыпаючы гурбы. Цяжка дзеткам ісьці ў школку, завеена дарога няблізкая, а і мароз шчыпае вушы. Але мы ў поце,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ojjbk5va9fyt1jawto41r4nc58baq8q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка (1936, Калосьсе).pdf/3</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120672</id>
    <revision>
      <id>281021</id>
      <timestamp>2026-04-05T10:49:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «з румянымі тварамі бяжом праз насыпы, лезем праз гурбы — сьмешна неяк і лёгка. Радосная пара! Як доўга помніцца верш, навучаны на памяць! Як доўга стаіць у вачах вучыцель суровы, што мерыў злосна ўдары лінейкай „бяздай прычыны!“ У імгле мінуўшчыны ён зд...»</comment>
      <origin>281021</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4423" sha1="bbl66ksei14v1cyl1uijxhqm1qmiipn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;margin-left:2em;&quot;&gt;&lt;/noinclude&gt;з румянымі тварамі бяжом праз насыпы, лезем праз гурбы — сьмешна неяк і лёгка. Радосная пара! Як доўга помніцца верш, навучаны на памяць! Як доўга стаіць у вачах вучыцель суровы, што мерыў злосна ўдары лінейкай „бяздай прычыны!“ У імгле мінуўшчыны ён здаецца лепшым і болей людзкім. Мімавольна забываесься, што ён быў п’яніца горкі і маскаль наравісты… А які вясёлы быў паварот з школы! Далёка сьлізгаліся па гладзенькім лядку; прыжмурыўшы адно вочка, паказвалі язык дзяўчынкам, чапалі шалуцькавата кожнага сустрэчнага, празывалі і сьмяяліся з боўдзелаў і злых сяброў. Дзе-ж было дзець тую жывасць і энэргію дзіцячую, што як ручай рвалася разьліцца? Напрасна хацелі судзяржаць нас старшыя, называючы „распусьнікамі“… Мы сваё права мелі…“&lt;ref&gt;Каз. Сваяк — Дзея маей мысьлі, сэрца і волі. Вільня, 1932 г., бач. 3-5.&lt;/ref&gt;
&lt;/div&gt;
{{gap|2em}}У 1900 годзе Казімер Сваяк паступіў у гарадзкую школу ў Сьвянцянах, якую скончыў у 1905 г. І гэты час успамінае ён у тэй-жа сваей „Дзеі“:
&lt;div style=&quot;margin-left:2em;&quot;&gt;
{{gap|1.5em}}„Гразка было ехаць да павятовага места, дзе меў я зачаць свае навукі па скончанай людовай школцы. Конь ледзь цягнуў воз, у каторым сядзеў пахмурны бацька і я маўклівы, задуманы. „От, дарога цяжкая, адазваўся ўрэшце бацька — глядзі, каб не пашлі намарна гэты труды і захады“. Я маўчаў. Баязьлівы мой характэр быў прычынай цяжкіх мысьляў, поўных неспакою і прачуцьця нявыясьненага…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Эх ты сьветазарная дарога навукі! Сьвеціш ты маладой душы, як ясны месяц сярод майскай ночкі. А ўвойдзеш у тваю краіну, адкрываюцца штораз новыя сьветы, новыя зоры, неразгаданыя, недаступныя! Вось-вось ухваціш адзін
праменчык, нацешысься ім, раз’ясьніш цемру быту, аж зьяўляецца другі, трэці… і сілы ападаюць, аж маркоціцца твая істота і малее, разумеючы, што кароткае жыцьцё Бог даў для пазнаньня, або што пэўна ня тут нам угадаць усе тайніцы быту, — трэба адмены цэлай істоты“&lt;ref&gt;Там-жа, бач. 6.&lt;/ref&gt;.
&lt;/div&gt;
{{gap|2em}}1905 год — гэта год першай расейскай рэвалюцыі. Чуткая душа Сваяка ўжо шмат што бачыла недарэчным у грамадзка-палітычным жыцьці Беларусі пад панаваньнем расейскай імпэрыі, а гэта рэвалюцыя яшчэ больш адкрыла яму вочы. Рваўся ў сьвет, да навукі.
&lt;div style=&quot;margin-left:2em;&quot;&gt;
{{gap|1.5em}}„Ідэалам маіх добрых бацькоў — кажа Сваяк — было відзець мяне ў духоўным стане. І я пайшоў па лініі жыцьця, якая мне здавалася найпрасьцейшай і якая была здаўна ў матчыных снох“&lt;ref&gt;Ад. Станкевіч — Казімер Сваяк. Нарысы аб ягонай ідэолёгіі. Вільня, 1931, бач. 9.&lt;/ref&gt;.
&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bbl66ksei14v1cyl1uijxhqm1qmiipn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка (1936, Калосьсе).pdf/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120673</id>
    <revision>
      <id>281022</id>
      <timestamp>2026-04-05T10:51:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Праблематычная */</comment>
      <origin>281022</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4075" sha1="93wvhcqbseiaof59fe8m7yewlfdbb8y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}У 1906 і 7 г. Сваяк прыбывае ў Вільню і рыхтуецца ў Духоўную Сэмінарыю.
&lt;div style=&quot;margin-left:2em;&quot;&gt;
{{gap|1.5em}}Помню дзіўны мамэнт. Я прыехаў у Вільню з дарагім
сваім айцом. Зайшліся ў катэдру, бацька дзеля Бога, а я
сам ня ведаю дзеля чаго: маліцца я ня мог...
Бацька апусьціўся на каленкі і пачаў свае малітвы. Сэрца
маё забіла трывогай. Прад вачамі стаяла будучыня нераз-
гаданая, тайнічная. Здалося мне, што лёс мой нятолькі ад
мяне залежны. Агляд Прадвечны Бога мусіць быць над
кожным. Чаго Ён ад мяне жадае?.. Ці Ягоная помач мне
не патрэбна?.. Я хацеў высокага зразуменьня і вялікіх
учынкаў. Мысьль мая аднак спакарнела, відзячы сваю сла-
басьць і зьменнасьць... Я маліўся&quot;. *).
Тут першы раз пазнаецца ён з беларускім адраджэнскім
рухам, спаткаўшыся з „Нашай Нівай&quot;.
Урэшце ў восені 1908 г. і ў наступных спатыкаем Сваяка
§ Духоўнай Сэмінарыі ў Вільні. Вось што ён аб гэтым піша:
&lt;div style=&quot;margin-left:2em;&quot;&gt;
{{gap|1.5em}}Праз тры гады сэмінарскіх студыяў я працаваў ня пом-
нячы аб Божым сьвеце, аж на чацьвертым цяжкі сэмінарскі
сыстэм зламіў мяне: я мусіў выехаць у горы, каб ратаваць
сваё здароўе. У гэтым часе аддаў я ў рэдакцыю „Беларуса&quot;
першыя свае творы „Прад Богам&quot; („Беларус&quot; № 28, 1913 г.)
і пачаў адтуль працу ў розьвітку беларускай народнай ідэо-
лёгіі. - Прабыў зіму 1912 і 1913 г. у Закапаным і з гэтай
прычыны толькі вясной 1915 г. высьвяціўся на ксяндза
ў Петраградзе&quot; **).
Ідэолёгічныя Сваяка заінтэрэсаваньні ў гэтым часе відзім
з наступнага яго ліста да брата з 1. IV:
&lt;div style=&quot;margin-left:2em;&quot;&gt;
{{gap|1.5em}}„Рух палітычны ці наагул грамадзкі мае падклад этычны,
дык у такіх перасіленьнях, якія мы перажываем, ці-ж можа
быць душа чалавека спакойнай? Адраджэньне мовы нашае
і то мае сувязь з справамі этыкі, бо ці-ж падклад яго ня
вяжыцца з пытаньнем: „можна, нельга?&quot; Соцыялізм ня можа
ня ўмешывацца ў справы натуры рэлігійнай, бо этыка і рэ-
лігія - дзьве сёстры неразлучныя і абедзьве ў натуры чала-
века. Мы павінны дайсьці да выснаву, што калі адкінем
хрысьціянства з руху нашага народнага, то ён, гэты рух,
расплывецца ў золкай міжнароднасьці і этычнай развязла
сьці. Не пакідайма мовы роднай, каб ня ўмерлі&quot;. Не пакі-
дайма рэлігіі глыбокай нашай, каб не загавець душой... ***).
*) Казімер Сваяк, там-жа, бач. 8.
**) Ад. Станкевіч, там-жа, бач. 9.
***) Казімер Сваяк, там-жа, бач. 20.
229&lt;noinclude&gt;&lt;div style=&quot;margin-left:2em;&quot;&gt;
{{gap|1.5em}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>93wvhcqbseiaof59fe8m7yewlfdbb8y</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>