Індэкс:Казімір Сваяк.pdf

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="be">
  <siteinfo>
    <sitename>Вікікрыніцы</sitename>
    <dbname>bewikisource</dbname>
    <base>https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.22</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Мультымедыя</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Адмысловае</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Размовы</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Удзельнік</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Размовы з удзельнікам</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Вікікрыніцы</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Размовы пра Вікікрыніцы</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Размовы пра файл</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Размовы пра MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Размовы пра шаблон</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Даведка</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Размовы пра даведку</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Катэгорыя</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Размовы пра катэгорыю</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Аўтар</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Размовы пра аўтара</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Старонка</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Размовы пра старонку</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">Індэкс</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">Размовы пра індэкс</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Размовы пра модуль</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Індэкс:Казімір Сваяк.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>4583</id>
    <revision>
      <id>281064</id>
      <parentid>280969</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T06:33:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>281064</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="219" sha1="p0r3gaoc5e2gf4c0pfivq5y61vnr22o" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=book
|Title=[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)|Дзея маёй мыслі, сэрца і волі]]
|Language=be
|Volume=
|Author=[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=
|Address=Менск
|Year=1992
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=C
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>p0r3gaoc5e2gf4c0pfivq5y61vnr22o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Галоўная старонка/Стужка вікінавінаў</title>
    <ns>10</ns>
    <id>9254</id>
    <revision>
      <id>281051</id>
      <parentid>280782</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T06:19:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>281051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12975" sha1="6lsl8rbgsj44a4c64lof7rnunw1yurg" xml:space="preserve">&lt;!-- Пішыце ў стужку пад гэтай палоскай --&gt;
----
&lt;div style=&quot;height:500px;overflow:auto;&quot;&gt;

* {{Прапанаваны экспарт|Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)}} 03.04.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)|Дзея маёй мыслі, сэрца і волі]]», 1992
----
* {{Прапанаваны экспарт|Бацькаў сын (1932)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Бацькаў сын (1932)|Бацькаў сын]]», 1932
* {{Прапанаваны экспарт|Бярозка (1923)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]]''. «[[Бярозка (1923)|Бярозка]]», 1923
* {{Прапанаваны экспарт|Янка Канцавы (1924)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Янка Канцавы (1924)|Янка Канцавы]]», 1924
* {{Прапанаваны экспарт|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Тамаш Грыб|Тамаш Грыб]]''. «[[И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года]]», 1936
* {{Прапанаваны экспарт|1905 год (1926)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Уладзімір Ленін|Уладзімір Ленін]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Канстанцін Ламака|Канстанцін Ламака]]''.. «[[1905 год (1926)|1905 год]]», 1926
* {{Прапанаваны экспарт|Голас душы (1949)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Ks. K. Stepovič]]''. «[[Голас душы (1949)|Hołas dušy]]», 1949
* {{Прапанаваны экспарт|Кат у белай манішцы (1942)}} 13.03.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Кат у белай манішцы (1942)|Кат у белай манішцы]]», 1942
* {{Прапанаваны экспарт|Skarb (1927)}} 12.03.2026 ''[[Аўтар:Ян Васілеўскі (1885—1948)|Jan Wasileŭski]]''. «[[Skarb (1927)|Skarb]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)|Rodnaja mowa ŭ światyniach]]», 1929
* {{Прапанаваны экспарт|А што далей? (Шыла)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Мікола Шыла|Мікола Шыла]]''. «[[А што далей? (Шыла)|А што далей?]]», 1948
* {{Прапанаваны экспарт|Ляля Мэнке (Луцкевіч)}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Ляля Мэнке (Луцкевіч)|Ляля Мэнке (Луцкевіч)]]», 1939
* {{Прапанаваны экспарт|Стагодзьдзе новага беларускага друку}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Гадлеўскі|Вінцэнт Гадлеўскі]]''. «[[Стагодзьдзе новага беларускага друку|Стагодзьдзе новага беларускага друку]]», 1935
* {{Прапанаваны экспарт|11 ліпеня (1930)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Ілары Барашка|Ілары Барашка]]''. «[[11 ліпеня (1930)|11 ліпеня]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)|Другое чытанне для дзяцей беларусаў]]», 1909
----
* {{Прапанаваны экспарт|Сымон Музыка (1925)}} 28.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Сымон Музыка (1925)|Сымон Музыка]]», 1925
* {{Прапанаваны экспарт|Лябірынты (1944)}} 26.02.2026 ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. «[[Лябірынты (1944)|Лябірынты]]», 1944
* {{Прапанаваны экспарт|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Фадзей Руткоўскі|Fadziej Rutkoŭski]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37]]», 1936
* {{Прапанаваны экспарт|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Wincuk Marcinkiewicz]]''. «[[Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła]]», 1910
* {{Прапанаваны экспарт|Гудкі (1931)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Гудкі (1931)|Гудкі]]», 1931
* {{Прапанаваны экспарт|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Сяргей_Замбржыцкі|Сяргей Замбржыцкі]]''. «[[«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа)]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Гірт з воўчага логу (1930)}} 19.02.2026 ''[[Аўтар:Яніс Райніс|Яніс Райніс]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Язэп Дыла|Назар Бываеўскі]]''.. «[[Гірт з воўчага логу (1930)|Гірт з воўчага логу]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|З літуанізмаў у беларускай мове}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[З літуанізмаў у беларускай мове|З літуанізмаў у беларускай мове]]», 1939
* {{Прапанаваны экспарт|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры]]», 1921
* {{Прапанаваны экспарт|Закаханая (Салагуб)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Алесь Салагуб|Алесь Салагуб]]''. «[[Закаханая (Салагуб)|Закаханая]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі]]», 1919
* {{Прапанаваны экспарт|Напор (1933)}} 15.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Напор (1933)|Напор]]», 1933
* {{Прапанаваны экспарт|Гапонъ (1909)}} 13.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Гапонъ (1909)|Гапонъ]]», 1909
* {{Прапанаваны экспарт|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)}} 11.02.2026 ''[[Аўтар:Пятро Мятла|Пятро Мятла]]''. «[[Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе]]», 1932
* {{Прапанаваны экспарт|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Ігнат Дварчанін|Ігнат Дварчанін]]''. «[[Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Гаўрыіл Сушкін|Гаўрыіл Сушкін]]''. «[[«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|Адвечная песьня (1927)}} 08.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Адвечная песьня (1927)|Адвечная песьня]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|400-лецьце Літоўскага Статуту}} 06.02.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Шкялёнак|Мікалай Шкялёнак]]''. «[[400-лецьце Літоўскага Статуту|400-лецьце Літоўскага Статуту]]», 1929
* {{Прапанаваны экспарт|Zyla Karalewič (1937)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Сцяпан Васільчанка|Sciapan Wasilčenko]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zyla Karalewič (1937)|Zyla Karalewič]]», 1937
* {{Прапанаваны экспарт|На рубяжы (1925)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[На рубяжы (1925)|На рубяжы]]», 1925
* {{Прапанаваны экспарт|Alenčyna wiasielle (1923)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Зязюля|Андрэй Зязюля]]''. «[[Alenčyna wiasielle (1923)|Alenčyna wiasielle]]», 1923
* {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Шляхам жыцьця (1923)|Шляхам жыцьця]]», 1923
----
* {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 25.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Устаноўка (1930)|Устаноўка]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)}} 24.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)|Сшытак вершаў (1938—1946)]]», 1946
* {{Прапанаваны экспарт|На загонах (1928)}} 23.1.2026 ''[[Аўтар:Васіль Каваль|Васіль Каваль]]''. «[[На загонах (1928)|На загонах]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Сьцежкі-дарожкі (1928))}} 21.1.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Сьцежкі-дарожкі (1928)|Сьцежкі-дарожкі]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Руска-беларускі слоўнік (1937)}} 20.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Руска-беларускі слоўнік (1937)|Руска-беларускі слоўнік]]», 1937
----
{{справа|''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2012|2012]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2013|2013]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2014|2014]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2015|2015]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2016|2016]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2017|2017]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2019|2019]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2020|2020]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2021|2021]], ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2022|2022]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2023|2023]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2024|2024]]''
''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2025|2025]]''}}
&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;[[Катэгорыя:Шаблоны для галоўнай старонкі]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6lsl8rbgsj44a4c64lof7rnunw1yurg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>281065</id>
      <parentid>281051</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T06:35:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>281065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13391" sha1="8mw88y2bh3ia4jceidn9wt3labzsu04" xml:space="preserve">&lt;!-- Пішыце ў стужку пад гэтай палоскай --&gt;
----
&lt;div style=&quot;height:500px;overflow:auto;&quot;&gt;
* {{Прапанаваны экспарт|Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка}} 04.04.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка|З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка]]», 1936
* {{Прапанаваны экспарт|Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)}} 03.04.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)|Дзея маёй мыслі, сэрца і волі]]», 1992
----
* {{Прапанаваны экспарт|Бацькаў сын (1932)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Бацькаў сын (1932)|Бацькаў сын]]», 1932
* {{Прапанаваны экспарт|Бярозка (1923)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]]''. «[[Бярозка (1923)|Бярозка]]», 1923
* {{Прапанаваны экспарт|Янка Канцавы (1924)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Янка Канцавы (1924)|Янка Канцавы]]», 1924
* {{Прапанаваны экспарт|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Тамаш Грыб|Тамаш Грыб]]''. «[[И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года]]», 1936
* {{Прапанаваны экспарт|1905 год (1926)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Уладзімір Ленін|Уладзімір Ленін]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Канстанцін Ламака|Канстанцін Ламака]]''.. «[[1905 год (1926)|1905 год]]», 1926
* {{Прапанаваны экспарт|Голас душы (1949)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Ks. K. Stepovič]]''. «[[Голас душы (1949)|Hołas dušy]]», 1949
* {{Прапанаваны экспарт|Кат у белай манішцы (1942)}} 13.03.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Кат у белай манішцы (1942)|Кат у белай манішцы]]», 1942
* {{Прапанаваны экспарт|Skarb (1927)}} 12.03.2026 ''[[Аўтар:Ян Васілеўскі (1885—1948)|Jan Wasileŭski]]''. «[[Skarb (1927)|Skarb]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)|Rodnaja mowa ŭ światyniach]]», 1929
* {{Прапанаваны экспарт|А што далей? (Шыла)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Мікола Шыла|Мікола Шыла]]''. «[[А што далей? (Шыла)|А што далей?]]», 1948
* {{Прапанаваны экспарт|Ляля Мэнке (Луцкевіч)}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Ляля Мэнке (Луцкевіч)|Ляля Мэнке (Луцкевіч)]]», 1939
* {{Прапанаваны экспарт|Стагодзьдзе новага беларускага друку}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Гадлеўскі|Вінцэнт Гадлеўскі]]''. «[[Стагодзьдзе новага беларускага друку|Стагодзьдзе новага беларускага друку]]», 1935
* {{Прапанаваны экспарт|11 ліпеня (1930)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Ілары Барашка|Ілары Барашка]]''. «[[11 ліпеня (1930)|11 ліпеня]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)|Другое чытанне для дзяцей беларусаў]]», 1909
----
* {{Прапанаваны экспарт|Сымон Музыка (1925)}} 28.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Сымон Музыка (1925)|Сымон Музыка]]», 1925
* {{Прапанаваны экспарт|Лябірынты (1944)}} 26.02.2026 ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. «[[Лябірынты (1944)|Лябірынты]]», 1944
* {{Прапанаваны экспарт|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Фадзей Руткоўскі|Fadziej Rutkoŭski]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37]]», 1936
* {{Прапанаваны экспарт|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Wincuk Marcinkiewicz]]''. «[[Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła]]», 1910
* {{Прапанаваны экспарт|Гудкі (1931)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Гудкі (1931)|Гудкі]]», 1931
* {{Прапанаваны экспарт|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Сяргей_Замбржыцкі|Сяргей Замбржыцкі]]''. «[[«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа)]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Гірт з воўчага логу (1930)}} 19.02.2026 ''[[Аўтар:Яніс Райніс|Яніс Райніс]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Язэп Дыла|Назар Бываеўскі]]''.. «[[Гірт з воўчага логу (1930)|Гірт з воўчага логу]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|З літуанізмаў у беларускай мове}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[З літуанізмаў у беларускай мове|З літуанізмаў у беларускай мове]]», 1939
* {{Прапанаваны экспарт|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры]]», 1921
* {{Прапанаваны экспарт|Закаханая (Салагуб)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Алесь Салагуб|Алесь Салагуб]]''. «[[Закаханая (Салагуб)|Закаханая]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі]]», 1919
* {{Прапанаваны экспарт|Напор (1933)}} 15.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Напор (1933)|Напор]]», 1933
* {{Прапанаваны экспарт|Гапонъ (1909)}} 13.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Гапонъ (1909)|Гапонъ]]», 1909
* {{Прапанаваны экспарт|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)}} 11.02.2026 ''[[Аўтар:Пятро Мятла|Пятро Мятла]]''. «[[Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе]]», 1932
* {{Прапанаваны экспарт|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Ігнат Дварчанін|Ігнат Дварчанін]]''. «[[Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Гаўрыіл Сушкін|Гаўрыіл Сушкін]]''. «[[«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|Адвечная песьня (1927)}} 08.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Адвечная песьня (1927)|Адвечная песьня]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|400-лецьце Літоўскага Статуту}} 06.02.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Шкялёнак|Мікалай Шкялёнак]]''. «[[400-лецьце Літоўскага Статуту|400-лецьце Літоўскага Статуту]]», 1929
* {{Прапанаваны экспарт|Zyla Karalewič (1937)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Сцяпан Васільчанка|Sciapan Wasilčenko]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zyla Karalewič (1937)|Zyla Karalewič]]», 1937
* {{Прапанаваны экспарт|На рубяжы (1925)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[На рубяжы (1925)|На рубяжы]]», 1925
* {{Прапанаваны экспарт|Alenčyna wiasielle (1923)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Зязюля|Андрэй Зязюля]]''. «[[Alenčyna wiasielle (1923)|Alenčyna wiasielle]]», 1923
* {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Шляхам жыцьця (1923)|Шляхам жыцьця]]», 1923
----
* {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 25.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Устаноўка (1930)|Устаноўка]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)}} 24.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)|Сшытак вершаў (1938—1946)]]», 1946
* {{Прапанаваны экспарт|На загонах (1928)}} 23.1.2026 ''[[Аўтар:Васіль Каваль|Васіль Каваль]]''. «[[На загонах (1928)|На загонах]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Сьцежкі-дарожкі (1928))}} 21.1.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Сьцежкі-дарожкі (1928)|Сьцежкі-дарожкі]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Руска-беларускі слоўнік (1937)}} 20.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Руска-беларускі слоўнік (1937)|Руска-беларускі слоўнік]]», 1937
----
{{справа|''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2012|2012]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2013|2013]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2014|2014]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2015|2015]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2016|2016]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2017|2017]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2019|2019]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2020|2020]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2021|2021]], ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2022|2022]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2023|2023]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2024|2024]]''
''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2025|2025]]''}}
&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;[[Катэгорыя:Шаблоны для галоўнай старонкі]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8mw88y2bh3ia4jceidn9wt3labzsu04</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Казімер Сваяк (Станкевіч)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54183</id>
    <revision>
      <id>281066</id>
      <parentid>157975</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T06:40:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>281066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1445" sha1="jic4yt9tg5ndu9tqm1qgiufox67mcb5" xml:space="preserve">{{Загаловак
 | назва     = Казімер Сваяк
 | аўтар     = Адам Станкевіч
 | секцыя    = Літаратуразнаўчая праца
 | папярэдні = 
 | наступны  =  
 | год       = 1931 год
 | анатацыі  = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах.
}}

* [[Chryścijanskaja Dumka (часопіс)/Kazimier Swajak|Kazimier Swajak]] // {{Fine|[[Chryścijanskaja Dumka (часопіс)|Chryścijanskaja Dumka]]. — 25 Traŭnia—25 Kastryčnika 1931. — [[Chryścijanskaja Dumka (часопіс)/1931/10|№10]]—[[Chryścijanskaja Dumka (часопіс)/1931/16|16]]}}
* {{Скан|[[Kazimier Swajak (1931)|Kazimier Swajak]]|Kazimier Swajak. narysy ab jahonaj ideolohii.pdf}}. {{Fine|Wilnia: Wydawiectwa „Chryścijanskaj Dumki“, 1931}}

Урывак:
* [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/Увага2|На паправу здароўя паэты…]] // {{Fine|[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)|Дзея маёй мыслі, сэрца і волі]]. Менск, 1992}}

[[Катэгорыя:Літаратуразнаўчыя працы Адама Станкевіча]]
[[Катэгорыя:Творы пра Казіміра Сваяка]]
[[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]]</text>
      <sha1>jic4yt9tg5ndu9tqm1qgiufox67mcb5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Індэкс:З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка (1936, Калосьсе).pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>105238</id>
    <revision>
      <id>281054</id>
      <parentid>247940</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T06:29:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>281054</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="283" sha1="9vdirgtk4nhbqe74fyaculow3xvjnfd" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=book
|Title=[[Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка|З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка]]
|Language=be
|Volume=
|Author=[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=
|Address=Вільня
|Year=1936
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=C
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>9vdirgtk4nhbqe74fyaculow3xvjnfd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вогнішча барацьбы (1930).pdf/16</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120515</id>
    <revision>
      <id>281092</id>
      <parentid>280798</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T11:13:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>281092</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2009" sha1="rml5oh5devv736vv2mfi1zsx2ml8b0r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}Прывет табе КПЗБ — штаб рэволюцыйнай арміі Заходняй Беларусі, прывет табе красамоўны вечавік, адважны маніфэстант, вогнішча барацьбы, заклік барыкад. Твой рэволюцыйны імпэт, бунтарскі шал, развогненая барацьба нясупынна падрываюць узьбярэжжа царства капіталу, падпякае пяты заборчым наезьнікам. Ты, сутыкаючыся з Савецкай мяжой, праводзіш ток рэволюцыі па гарадох і вёсках, раскідваеш шыбеніцы, астрогі, арсэналы.

{{Водступ|2|em}}Ой, ня любіць гэтага току буржуйская Польшча, кісла моршчыцца і корчыцца бы п’яўка асыпаная сольлю і яе парлямант-скамарох заскомліў, прытуліў хвост і прысеў на заднія лапы. І чорны фашыцкі знак гнецца, мнецца бы воск ад полымя, свае крыжовыя крыльлі ў кучу скідае.

{{Водступ|2|em}}Ужо курыцца пагрозай рэволюцыйны вулькан, неўзабаве яго магутны выбух плюне агнем помсты, сьмертаносна храбасьне каменьнем па ашпаранай паршывай сьпіне буржуазіі і будзе яе канец, а наш пачатак.

{{Водступ|2|em}}Воля і чын мільёнаў бліскавіцай уткніцеся ў асяродак мэты!

{{Водступ|2|em}}Дыхайце поклічамі!

{{Водступ|2|em}}Шырэй разгортвайся вогнішча барацьбы!


{{накіравальная рыса|5em}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rml5oh5devv736vv2mfi1zsx2ml8b0r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вогнішча барацьбы (1930).pdf/28</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120530</id>
    <revision>
      <id>281093</id>
      <parentid>280826</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T11:13:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>281093</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="872" sha1="ibfq1kw0gc0a130r9k12mty0h84oxvv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;такое, што яго будуць паважаць як таго аратара, а ў Франука ад зацікаўленасьці аж вочкі расшырыліся і ён спачуваючы любоўна галоўку туліць.

{{Водступ|2|em}}— Чырвоны сьцяг, камень і кроў...

{{Водступ|2|em}}Сказаў у голас і ў гэтых словах учуў асаблівую гармонію і моц.

{{Водступ|2|em}}— Чырвоны сьцяг і камень! Сонца і сталь!

{{Водступ|2|em}}Паўтараў Тамаш і цешыўся са слоў, а калі задаваленьне напаўняла паверх берагоў, дык яно сплывала спакойна радаснай усьмешкай.


{{накіравальная рыса|5em}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ibfq1kw0gc0a130r9k12mty0h84oxvv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Казімір Сваяк.pdf/45</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120651</id>
    <revision>
      <id>281043</id>
      <parentid>281001</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T06:10:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>281043</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2819" sha1="82zphbw3yia922pbiutfay63sho9iei" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Цэнтар|ЗЬМЕСТ}}


{{Водступ|2|em}}[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/I|I. Пачаткі]]

{{Водступ|2|em}}[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/II|II. У павятковай школе]]

{{Водступ|2|em}}[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/III|III. Прад Сэмінарыяй]]

{{Водступ|2|em}}[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/IV|IV. У Сэмінарыі]]

{{Водступ|2|em}}[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/V|V. Дыяканат. Пачаткі хваробы]]

{{Водступ|2|em}}[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/VI|VI. У Закапаным. Пачатак вайны. Канец дыяканату]]

{{Водступ|2|em}}[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/VII|VII. Першыя гады сьвяшчэнства. Клюшчаны]]

{{Водступ|2|em}}[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/VIII|VIII. Клюшчаны. Праца сярод моладзі. Вайна. Беларуская мова ў касьцеле і школе]]

{{Водступ|2|em}}[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/IX|IX. Пад клёнам]]

{{Водступ|2|em}}[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/X|X. На другім вікарыяце. У зачараваным коле]]

{{Водступ|2|em}}[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/XI|XI. Сьцежкаю сьмерці]]

{{Водступ|2|em}}[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/XII|XII. Апошнія ўспаміны]]

{{Водступ|2|em}}[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/Увага|Увага Рэдактара-Выдаўца]]&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;У арыгінальным зьмесьце ня згадваецца. (Вікікрыніцы [[File:Wikisource-logo.svg|16px]])&lt;/ref&gt;

{{Водступ|2|em}}Дадатак:

{{Водступ|2|em}}[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/Аўтабіяграфія|Аўтабіяграфія Казіміра Сваяка]]

{{Водступ|2|em}}[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/Увага2|На паправу здароўя паэты…]]&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;У арыгінальным зьмесьце ня згадваецца. (Вікікрыніцы [[File:Wikisource-logo.svg|16px]])&lt;/ref&gt;

{{Водступ|2|em}}[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/Заўвагі|Заўвагі]]

{{Водступ|2|em}}[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/Пасьляслоўе|Пасьляслоўе]]&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>82zphbw3yia922pbiutfay63sho9iei</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120652</id>
    <revision>
      <id>281042</id>
      <parentid>280972</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T06:08:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>281042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="768" sha1="emibnoo2prw0lvnudg10liwovzynn5h" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Дзея маёй мыслі, сэрца і волі
 | аўтар     = Казімір Сваяк
 | год       = 1992 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Успаміны
 | папярэдні = 
 | наступны  = 
 | анатацыі  = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Дзея маёй мысьлі, сэрца і волі]].
}}

&lt;pages index=&quot;Казімір Сваяк.pdf&quot; from=&quot;1&quot; to=&quot;1&quot; /&gt;

{{разрыў старонкі|тэкст=}}

&lt;pages index=&quot;Казімір Сваяк.pdf&quot; from=&quot;45&quot; to=&quot;45&quot; /&gt;
-----------
{{Крыніцы}}
{{PD-old-70}}

[[Катэгорыя:Творы 1992 года]]
[[Катэгорыя:Творы, выдадзеныя ў Менску]]</text>
      <sha1>emibnoo2prw0lvnudg10liwovzynn5h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Казімір Сваяк.pdf/41</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120653</id>
    <revision>
      <id>281045</id>
      <parentid>280973</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T06:12:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>281045</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5935" sha1="5vas9ls1rwlor00k6apzt6zdejaztqu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;Аўтабіяграфія&quot;/&gt;{{ц|{{larger|ДАДАТАК}}}}

&lt;center&gt;Аўтабіяграфія Казімера Сваяка&lt;/br&gt;(кс. Кастуся Стэповіча)&lt;/center&gt;

{{gap|2em}}Радзіўся я у вёсцы Барані, Сьвянцянскага пав. 19.II.1890 з бацькоў сялян поўвалочнікаў. Да гадоў 10, г.зн. да сканчэньня народнай школы, мусіў
прайсьці ўсе беды і журбы сялянскага дзіцяці, каторае мае навучыцца цяжкой працы хлебароба. Якісь час жылі мы ў глухім засьценку, як арандатары, закіеным у глухім лесе. Там прыйшлося мне спаўняць роль памоцніка пастыра Марціна, каторы быў фактычна маім першым “вучыцелем”. Варт ён успаміну дзеля таго, што быў тыпам тырана, але меў адну добрую старану: энаў шмат прыказак і вялікі лік прыпевак — ад сьмешных і нявінных да найраспусьнейшых на сьвеце. Пасьля стройных казкаў-песьняў маей бабкі, творы народныя, пераказаныя мне Марцінам, шмат пужалі маю дзіцячую ўяву.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Добры тата мой, зарабіўшы на сырах і масьле з кароў, што з Марцінам
трэба было мне ганяць па райстох, і атрымаўшы запамогу з двара, гдзе век свой быў лоўчым, пастанавіў мяне аддаць “у навуку”.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}У 1905 г. я кончыў меставую школу ў Сьвянцянах; у годзе першай
расейскай рэвалюцыі, калі здарылася важкая пераацэнка грамадзкіх вартасьцяў. Ідэалам маіх добрых родзічаў было відзець мяне ў духоўным стане. Я пайшоў па лініі жыцьця, якая мне здавалася найпрасьцейшай і якая была здаўна ў матчыных снах. Дапоўніўшы чацьвертую клясу эгзамінам у
Петраградзе ў 1907 г., я як восемнаццацілетні маладзік быў ужо ў Сэмінарыі Духоўнай у Вільні. Год 1906 і 7 пражываў я ў Вільні як асьпірант і тады
пазнаёміўся з беларускай працай (“Наша Ніва”).&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Праз тры гады сэмінарскіх студыяў я працаваў ня помнячы аб Божым
сьвеце, аж на чацьвертым цяжкі сэмінарскі сыстэм зламіў мяне: я мусіў выехаць у горы, каб ратаваць сваё здароўе. У гэтым часе аддаў я ў рэдакцыю “Беларуса” першыя свае творы (“Прад Богам”) і пачаў адтуль працу ў розьвітку беларускай народнай ідэалёгіі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Прабыў зіму 1912 і 1913 г. у Закапаным і з гэтай прычыны толькі вясной
1915 г. высьвяціўся на ксяндза ў Петраградзе з рук біскупа Цепляка.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Першы мой вікарыят быў у Камаях Сьвянцянскага павету. З месяц па
прыезьдзе туды прыйшла нямецкая акупацыя. Побыт мой аказаўся там лішнім. Я прабываў тады цэлы год у сваей роднай парафіі Клюшчанах, гдзе дружыў з моладзяй, якая рвалася да новага жыцьця.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Адтуль назначаны я быў вікарым у Карыцін (Гродзеншчына) — Карыцін, гдзе я зруйнаваў сваё здароўе. Быў там ад палавіны 1916 да вясны 1918 г. Сільны ўплыў крыві з лёгкіх, каторы прадзяржаў мяне 6 месяцаў у ложку, прымусіў мяне ізноў шукаць ратунку ў горах. Год 1918 і зіму 1919 я правёў у Закапаным. У 1920 годзе, падчас наезду бальшавіцкага, я знаходзіўся ў Клюшчанах, а падчас панаваньня літоўскага заступаў “уцекінера” пробашча ў Буйвідзах над Вяльлёй. Адтуль увосень 1920 г. я назначаны ў Засьвір, гдзе прабываў да часаў апошніх і гдзе маё здароўе ўшчэнт
зруйнавалася, паміма выезду ў горы.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Пісаў у Шпіталі Кліматычным.

{{gap|2em}}Закапанае, 21 XII.1925 г.
{{справа|''К. Сваяк{{gap|4em}}}}

&lt;section end=&quot;Аўтабіяграфія&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Увага 2&quot;/&gt;{{gap|2em}}На паправу здароўя паэты ўжо ня было ніякай надзеі. Разумеў гэта
добра і сам ён. У астатніх сваіх лістох з Закапанага… жадаў ён ужо толькі аднаго, каб ''“сярод сваіх мог дажыць кароткі свой дзянёк”'' і каб над ім ''“ня было дзярно чужое”.
&lt;section end=&quot;Увага 2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5vas9ls1rwlor00k6apzt6zdejaztqu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>281070</id>
      <parentid>281045</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T07:09:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>281070</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5940" sha1="pvhkk6p1mf6122ldlv8rkpzepur0zja" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;Аўтабіяграфія&quot;/&gt;{{ц|{{larger|ДАДАТАК}}}}

&lt;center&gt;Аўтабіяграфія Казімера Сваяка&lt;/br&gt;(кс. Кастуся Стэповіча)&lt;/center&gt;

{{gap|2em}}Радзіўся я у вёсцы Барані, Сьвянцянскага пав. 19.II.1890 з бацькоў сялян поўвалочнікаў. Да гадоў 10, г.зн. да сканчэньня народнай школы, мусіў
прайсьці ўсе беды і журбы сялянскага дзіцяці, каторае мае навучыцца цяжкой працы хлебароба. Якісь час жылі мы ў глухім засьценку, як арандатары, закіеным у глухім лесе. Там прыйшлося мне спаўняць роль памоцніка пастыра Марціна, каторы быў фактычна маім першым “вучыцелем”. Варт ён успаміну дзеля таго, што быў тыпам тырана, але меў адну добрую старану: энаў шмат прыказак і вялікі лік прыпевак — ад сьмешных і нявінных да найраспусьнейшых на сьвеце. Пасьля стройных казкаў-песьняў маей бабкі, творы народныя, пераказаныя мне Марцінам, шмат пужалі маю дзіцячую ўяву.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Добры тата мой, зарабіўшы на сырах і масьле з кароў, што з Марцінам
трэба было мне ганяць па райстох, і атрымаўшы запамогу з двара, гдзе век свой быў лоўчым, пастанавіў мяне аддаць “у навуку”.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}У 1905 г. я кончыў меставую школу ў Сьвянцянах; у годзе першай
расейскай рэвалюцыі, калі здарылася важкая пераацэнка грамадзкіх вартасьцяў. Ідэалам маіх добрых родзічаў было відзець мяне ў духоўным стане. Я пайшоў па лініі жыцьця, якая мне здавалася найпрасьцейшай і якая была здаўна ў матчыных снах. Дапоўніўшы чацьвертую клясу эгзамінам у
Петраградзе ў 1907 г., я як восемнаццацілетні маладзік быў ужо ў Сэмінарыі Духоўнай у Вільні. Год 1906 і 7 пражываў я ў Вільні як асьпірант і тады
пазнаёміўся з беларускай працай (“Наша Ніва”).&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Праз тры гады сэмінарскіх студыяў я працаваў ня помнячы аб Божым
сьвеце, аж на чацьвертым цяжкі сэмінарскі сыстэм зламіў мяне: я мусіў выехаць у горы, каб ратаваць сваё здароўе. У гэтым часе аддаў я ў рэдакцыю “Беларуса” першыя свае творы (“Прад Богам”) і пачаў адтуль працу ў розьвітку беларускай народнай ідэалёгіі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Прабыў зіму 1912 і 1913 г. у Закапаным і з гэтай прычыны толькі вясной
1915 г. высьвяціўся на ксяндза ў Петраградзе з рук біскупа Цепляка.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Першы мой вікарыят быў у Камаях Сьвянцянскага павету. З месяц па
прыезьдзе туды прыйшла нямецкая акупацыя. Побыт мой аказаўся там лішнім. Я прабываў тады цэлы год у сваей роднай парафіі Клюшчанах, гдзе дружыў з моладзяй, якая рвалася да новага жыцьця.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Адтуль назначаны я быў вікарым у Карыцін (Гродзеншчына) — Карыцін, гдзе я зруйнаваў сваё здароўе. Быў там ад палавіны 1916 да вясны 1918 г. Сільны ўплыў крыві з лёгкіх, каторы прадзяржаў мяне 6 месяцаў у ложку, прымусіў мяне ізноў шукаць ратунку ў горах. Год 1918 і зіму 1919 я правёў у Закапаным. У 1920 годзе, падчас наезду бальшавіцкага, я знаходзіўся ў Клюшчанах, а падчас панаваньня літоўскага заступаў “уцекінера” пробашча ў Буйвідзах над Вяльлёй. Адтуль увосень 1920 г. я назначаны ў Засьвір, гдзе прабываў да часаў апошніх і гдзе маё здароўе ўшчэнт
зруйнавалася, паміма выезду ў горы.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Пісаў у Шпіталі Кліматычным.

{{gap|2em}}Закапанае, 21 XII.1925 г.
{{справа|''К. Сваяк{{gap|4em}}}}

&lt;section end=&quot;Аўтабіяграфія&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Увага 2&quot;/&gt;{{gap|2em}}На паправу здароўя паэты ўжо ня было ніякай надзеі. Разумеў гэта
добра і сам ён. У астатніх сваіх лістох з Закапанага… жадаў ён ужо толькі аднаго, каб ''“сярод сваіх мог дажыць кароткі свой дзянёк”'' і каб над ім ''“ня было дзярно чужое”.&lt;/br&gt;
&lt;section end=&quot;Увага 2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pvhkk6p1mf6122ldlv8rkpzepur0zja</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Казімір Сваяк.pdf/42</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120654</id>
    <revision>
      <id>281044</id>
      <parentid>280987</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T06:11:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>281044</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4515" sha1="hyzn0o3nke30ahc9iftgxa22rpffql1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;section begin=&quot;Увага 2&quot;/&gt;{{gap|2em}}Вось жа згодна з апошняй воляй паэта пад канец красавіка 1926 г. удалося яго яшчэ з Закапанага прывезьці ў Вільню, у вагон і з вагону носячы на насілках, і палажыць у Літоўскую Клініку, дзе дагараючы паэт беларускі спаткаў дужа цёплую і сардэчную апеку.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}6 траўня 1926 Казімер Сваяк (Ксёндз Канстанты Стэповіч), як сьвечка на аўтары мук і цярпеньня, згас і адышоў у лепшую краіну.

{{gap|6em}}(Станкевіч А., Казімер Сваяк. Нарысы аб ягонай ідэолёгіі. Вільня 1931, бач.8-10).
&lt;section end=&quot;Увага 2&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Заўвагі&quot;/&gt;{{ц|{{larger|ЗАЎВАГІ}}}}

{{gap|2em}}III. Прад Сэмінарыяй (бач. 7-10)

{{gap|2em}}''Бач. 8.'' 1.VI.1907. Пасьля першай расейскай рэвалюцыі 1905 былі
выдадзеныя законы, якія давалі большую свабоду неправаслаўным веравызнаньням. Да гэтага часу каталікі ня мелі права рабіць публічныя працэсыі і званіць у званы.

{{gap|2em}}''Бач. 8.'' 1 ліпень. Кс. Янка Семашкевіч (1883-1955). Беларускі каталіцкі сьвятар, адзін з пачынальнікаў беларускага нацыянальна-рэлігійнага
адраджэньня. Скончыў Віленскую духоўную сэмінарыю. Быў вядомы як беларускі паэта. Пісаў пад псэўдонімам Янка Быліна. Выйшлі друкам ягоны зборнік вершаў “На прызьбе” (1918 г. другое выданьне 1924) і камедыя
“Выбары старшыні”. Напісаў і пераклаў з іншых моваў шмат рэлігійных вершаў і песьняў.

{{gap|2em}}''Бач. 9.'' Пецярбург 26.VIII. Тут напэўна памылка: павінна быць 26.IX. У Пецярбург Стэповіч езьдзіў здаваць завочна іспыты за чатыры клясы гімназіі, што было абавязкова для паступленьня ў духоўную сэмінарыю.&lt;/br&gt;&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}V. Дыяканат. Пачаткі хваробы (бач. 17-20)

{{gap|2em}}''Бач. 17.'' 15.5.1912. Малодшы брат Альбін Стэповіч (1892-1934), з якім Сваяк быў вельмі блізка. Альбін браў актыўны ўдзел у беларускім жыцьці і ў 1928-30 гг. быў паслом у польскі сойм ад Беларускай Хрысьціянскай Дэмакратыі. Меў немалыя музычныя здольнасьці. Да канца свайго жыцьця кіраваў беларускім хорам у касьцеле сьв. Мікалая ў Вільні. Напісаў музыку на словы многіх беларускіх паэтаў. У 1935 г. у Вільні выйшла пасьмяротна ягоная кніга песьняў “За Бацькаўшчыну”.&lt;/br&gt;&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}VI. У Закапаным, (бач. 20-24)

{{gap|2em}}''Бач. 20.'' Сьнежань 1912. Закон (ордэн) Айцоў Марыянаў, закладзены ў 1673 г. польскім сьвятаром Станіславам Папчынскім, быў вельмі пашыраны ў Беларусі. У выніку палітыкі царскага ўраду у адносінах да каталіцкіх законаў пасьля паўстаньня 1863, у пачатку XX стагодзьдзя гэты закон амаль зусім занік. Адрадзіў яго ў новай форме ў 1909 годзе блаславёны Юры Матулайціс, будучы біскуп Віленскі. У 1923 годзе Біскуп Матулайціс
залажыў манастыр беларускіх айцоў Марыянаў у Друі. Сярод законьнікаў
&lt;section end=&quot;Заўвагі&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hyzn0o3nke30ahc9iftgxa22rpffql1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/I</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120657</id>
    <revision>
      <id>281057</id>
      <parentid>280989</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T06:31:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>281057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="578" sha1="ntq5v6o3052gfybxh39apq0x2ofosya" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Дзея маёй мыслі, сэрца і волі
 | аўтар     = Казімір Сваяк
 | год       = 1992 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Успаміны
 | папярэдні = 
 | наступны  = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/II|II. У павятковай школе]]
 | анатацыі  = 
}}
{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Казімір Сваяк.pdf&quot; from=&quot;2&quot; to=&quot;3&quot; tosection=&quot;I&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>ntq5v6o3052gfybxh39apq0x2ofosya</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/II</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120658</id>
    <revision>
      <id>281058</id>
      <parentid>280990</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T06:31:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>281058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="662" sha1="grkskws9c1tpb93w2lz7k5hkogvq7b2" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = II. У павятковай школе
 | аўтар     = Казімір Сваяк
 | год       = 1992 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Успаміны
 | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/I|I. Пачаткі]]
 | наступны  = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/III|III. Прад Сэмінарыяй]]
 | анатацыі  = 
}}
{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Казімір Сваяк.pdf&quot; from=&quot;3&quot; to=&quot;4&quot; fromsection=&quot;II&quot; tosection=&quot;II&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>grkskws9c1tpb93w2lz7k5hkogvq7b2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/III</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120659</id>
    <revision>
      <id>281059</id>
      <parentid>280991</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T06:32:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>281059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="655" sha1="67k73hqh6js551k8lklg82v8ab5r4mg" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = III. Прад Сэмінарыяй
 | аўтар     = Казімір Сваяк
 | год       = 1992 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Успаміны
 | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/II|II. У павятковай школе]]
 | наступны  = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/IV|IV. У Сэмінарыі]]
 | анатацыі  = 
}}
{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Казімір Сваяк.pdf&quot; from=&quot;4&quot; to=&quot;7&quot; fromsection=&quot;III&quot;/&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>67k73hqh6js551k8lklg82v8ab5r4mg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/IV</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120660</id>
    <revision>
      <id>281060</id>
      <parentid>280992</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T06:32:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>281060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="665" sha1="cat9rhzjr1u6qoh8bxb9ii1asfxpv4s" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = IV. У Сэмінарыі
 | аўтар     = Казімір Сваяк
 | год       = 1992 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Успаміны
 | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/III|III. Прад Сэмінарыяй]]
 | наступны  = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/V|V. Дыяканат. Пачаткі хваробы]]
 | анатацыі  = 
}}
{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Казімір Сваяк.pdf&quot; from=&quot;8&quot; to=&quot;14&quot; tosection=&quot;IV&quot;/&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>cat9rhzjr1u6qoh8bxb9ii1asfxpv4s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/V</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120661</id>
    <revision>
      <id>281061</id>
      <parentid>280993</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T06:32:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>281061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="730" sha1="qw26wfggyqf4u2hbghxgxg5lg5y54sq" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = V. Дыяканат. Пачаткі хваробы
 | аўтар     = Казімір Сваяк
 | год       = 1992 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Успаміны
 | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/IV|IV. У Сэмінарыі]]
 | наступны  = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/VI|VI. У Закапаным. Пачатак вайны. Канец дыяканату]]
 | анатацыі  = 
}}
{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Казімір Сваяк.pdf&quot; from=&quot;14&quot; to=&quot;17&quot; fromsection=&quot;V&quot; tosection=&quot;V&quot;/&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>qw26wfggyqf4u2hbghxgxg5lg5y54sq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/VI</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120662</id>
    <revision>
      <id>281062</id>
      <parentid>280994</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T06:32:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>281062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="776" sha1="1ga9irofliztl9adimnxsie47agc2l2" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = VI. У Закапаным. Пачатак вайны. Канец дыяканату
 | аўтар     = Казімір Сваяк
 | год       = 1992 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Успаміны
 | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/V|V. Дыяканат. Пачаткі хваробы]]
 | наступны  = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/VII|VII. Першыя гады сьвяшчэнства. Клюшчаны]]
 | анатацыі  = 
}}
{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Казімір Сваяк.pdf&quot; from=&quot;17&quot; to=&quot;21&quot; fromsection=&quot;VI&quot; tosection=&quot;VI&quot;/&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>1ga9irofliztl9adimnxsie47agc2l2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/VII</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120663</id>
    <revision>
      <id>281063</id>
      <parentid>280995</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T06:33:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>281063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="851" sha1="mwjs749zsex1af2ujl5231o5n4nqoct" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = VII. Першыя гады сьвяшчэнства. Клюшчаны
 | аўтар     = Казімір Сваяк
 | год       = 1992 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Успаміны
 | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/VI|VI. У Закапаным. Пачатак вайны. Канец дыяканату]]
 | наступны  = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/VIII|VIII. Клюшчаны. Праца сярод моладзі. Вайна. Беларуская мова ў касьцеле і школе]]
 | анатацыі  = 
}}
{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Казімір Сваяк.pdf&quot; from=&quot;21&quot; to=&quot;23&quot; fromsection=&quot;VII&quot;/&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>mwjs749zsex1af2ujl5231o5n4nqoct</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка (1936, Калосьсе).pdf/1</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120670</id>
    <revision>
      <id>281031</id>
      <parentid>281020</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T17:50:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>281031</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3892" sha1="9pax81zh8cxo9n0dwvlif1l8ze3wdh7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;u&gt;'''Ад. СТАНКЕВІЧ&lt;/u&gt;

{{ц|{{x-larger|'''З жыцьця і дзейнасьці&lt;/br&gt;{{разьбіўка|Казімера Сваяка}}}}&lt;/br&gt;(у дзесятыя ўгодкі яго сьмерці)

'''1926 — 1936}}

{{gap|2em}}Казімер Сваяк — беларускі паэт і дзеяч займае ў беларускім адраджэнскім жыцьці сусім арыгінальнае, асобнае месца.
Ужо толькі дзеля гэтага варта беларускаму грамадзянству і народу бліжэй з ім знацца. Да таго-ж сёлета 6. V. мінула роўна 10 гадоў ад яго сьмерці, а ў архіве знаходзяцца дагэтуль нявыкарыстаныя аб ім весткі, асабліва ў яго „Хроніцы Хаўрусу“.
Вось-жа гэтыя жалобныя ўгодкі няхай паслужаць нам нагодай бліжэй пазнаёміцца з жыцьцём і дзейнасьцяй Казімера Сваяка.&lt;/br&gt;

{{gap|2em}}Казімер Сваяк — гэта літаратурная мянюшка. Праўдзівае яго прозьвішча Кастусь Стэповіч. Радзіўся ён 19. II. 1890 году ў вёсцы Барані, Сьвянцянскага пав. Сын сялян паўвалочнікаў. Да 1900 году жыў пры бацькох, памагаючы ім у гаспадарцы, як
пастушок. Некаторы час бацькі яго жылі ў вадным засьценку, як арэндатары. Як Барані, так і той засьценак, знаходзіліся
ў глухім лесе. Лес, сваей красой і таёмнасьцяй, і так ад прыроды уражлівую душу будучага паэта, настрайваў і вырабляў на мастацкі, філёзофічны і містычны лад. Да далейшага развою душы яго ў гэтым-жа кірунку спрыяла яго бабка і стары пастух Марцін, якія расказвалі яму беларускія казкі і пяялі такія-ж песьні. У гэтым часе Казімер Сваяк скончыў расейскую пачаткавую школу.&lt;/br&gt;

{{gap|2em}}Час свайго раньняга дзяцінства ўспамінае Сваяк пасьля з тугой і расчуленьнем:
&lt;div style=&quot;margin-left:2em;&quot;&gt;
{{gap|1.5em}}„Далёка ты, родная старонка, ад мяне…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}На крыльлях хмарных ляціць мысьль мая туды, дзе я ўбачыў сьвет, дзе айцец мой дарагі, дзе маці мілая, дзе
сястрыца родная. Родзяцца во думкі: то сьветлыя, як вясеннае сонца над роднаю вёскай, то сумныя, як тая ночка цёмная, сьлязьлівая, восенная…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Прад вачамі стаіць уся прошласьць, што мінула як блыскі сьвятла, на векі згаснутага… Ня вернецца ніколі… Што-дзень, што-момант далучаецца да яе новая хваля і… прападае вечна. Ах, шчасьлівы той, што збудаваў сабе стройную, горную мінуўшчыну… Чаму я неспакойны, чаму бязвольны?!..&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Дарагі! Сабяры сілы духа… Стаў прад сабой усё, што прайшло… Будуй новае, што-раз высшае жыцьцё!..&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9pax81zh8cxo9n0dwvlif1l8ze3wdh7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка (1936, Калосьсе).pdf/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120673</id>
    <revision>
      <id>281023</id>
      <parentid>281022</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T15:33:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не вычытаная */</comment>
      <origin>281023</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4126" sha1="tw6p47fh9koymppczchs19a0tfzk8am" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}У 1906 і 7 г. Сваяк прыбывае ў Вільню і рыхтуецца ў Духоўную Сэмінарыю.
&lt;div style=&quot;margin-left:2em;&quot;&gt;
{{gap|1.5em}}„Помню дзіўны мамэнт. Я прыехаў у Вільню з дарагім сваім айцом. Зайшліся ў катэдру, бацька дзеля Бога, а я сам ня ведаю дзеля чаго: маліцца я ня мог…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Бацька апусьціўся на каленкі і пачаў свае малітвы. Сэрца маё забіла трывогай. Прад вачамі стаяла будучыня неразгаданая, тайнічная. Здалося мне, што лёс мой нятолькі ад мяне залежны. Агляд Прадвечны Бога мусіць быць над кожным. Чаго Ён ад мяне жадае?.. Ці Ягоная помач мне не патрэбна?.. Я хацеў высокага зразуменьня і вялікіх учынкаў. Мысьль мая аднак спакарнела, відзячы сваю слабасьць і зьменнасьць… Я маліўся&quot;.&lt;ref&gt;Казімер Сваяк, там-жа, бач. 8.&lt;/ref&gt;.
&lt;/div&gt;
{{gap|2em}}Тут першы раз пазнаецца ён з беларускім адраджэнскім рухам, спаткаўшыся з „Нашай Нівай“.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Урэшце ў восені 1908 г. і ў наступных спатыкаем Сваяка ў Духоўнай Сэмінарыі ў Вільні. Вось што ён аб гэтым піша:
&lt;div style=&quot;margin-left:2em;&quot;&gt;
{{gap|1.5em}}„Праз тры гады сэмінарскіх студыяў я працаваў ня помнячы аб Божым сьвеце, аж на чацьвертым цяжкі сэмінарскі
сыстэм зламіў мяне: я мусіў выехаць у горы, каб ратаваць сваё здароўе. У гэтым часе аддаў я ў рэдакцыю „Беларуса“ першыя свае творы ''„Прад Богам“'' („Беларус“ № 28, 1913 г.) і пачаў адтуль працу ў розьвітку беларускай народнай ідэолёгіі. — Прабыў зіму 1912 і 1913 г. у Закапаным і з гэтай прычыны толькі вясной 1915 г. высьвяціўся на ксяндза ў Петраградзе“&lt;ref&gt;Ад. Станкевіч, там-жа, бач. 9.&lt;/ref&gt;.
&lt;/div&gt;
{{gap|2em}}Ідэолёгічныя Сваяка заінтэрэсаваньні ў гэтым часе відзім з наступнага яго ліста да брата з 1. IV:
&lt;div style=&quot;margin-left:2em;&quot;&gt;
{{gap|1.5em}}„Рух палітычны ці наагул грамадзкі мае падклад этычны, дык у такіх перасіленьнях, якія мы перажываем, ці-ж можа быць душа чалавека спакойнай? Адраджэньне мовы нашае і то мае сувязь з справамі этыкі, бо ці-ж падклад яго ня
вяжыцца з пытаньнем: „можна, нельга?“ Соцыялізм ня можа ня ўмешывацца ў справы натуры рэлігійнай, бо этыка і рэлігія — дзьве сёстры неразлучныя і абедзьве ў натуры чалавека. Мы павінны дайсьці да выснаву, што калі адкінем хрысьціянства з руху нашага народнага, то ён, гэты рух,
расплывецца ў золкай міжнароднасьці і этычнай развязласьці. „Не пакідайма мовы роднай, каб ня ўмерлі“. Не пакідайма рэлігіі глыбокай нашай, каб не загавець душой…&lt;ref&gt;Казімер Сваяк, там-жа, бач. 20.&lt;/ref&gt;.
&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tw6p47fh9koymppczchs19a0tfzk8am</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка (1936, Калосьсе).pdf/5</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120674</id>
    <revision>
      <id>281024</id>
      <timestamp>2026-04-05T15:48:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Беларуская сьведамасьць і беларуская ідэолёгія ў Сваяка разьвіваецца далей. У 1913 г., вярнуўшыся з Закапанага гэтак ён піша: &lt;div style=&quot;margin-left:2em;&quot;&gt; {{gap|1.5em}}''„Жнівень 1913.'' Ад даўнага часу чую да цябе, маці Беларусь, асаблівую прывязнасьць — і болей чым пр...»</comment>
      <origin>281024</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4545" sha1="5tc4uue9m8n4divtlqc9izaxkvbta3k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Беларуская сьведамасьць і беларуская ідэолёгія ў Сваяка разьвіваецца далей. У 1913 г., вярнуўшыся з Закапанага гэтак ён піша:
&lt;div style=&quot;margin-left:2em;&quot;&gt;
{{gap|1.5em}}''„Жнівень 1913.'' Ад даўнага часу чую да цябе, маці Беларусь, асаблівую прывязнасьць — і болей чым прывязнасьць: надта гэта адчуцьцё глыбока зарылася ў сэрцы — пэўна гэта міласьць, каханьне з сэрца. Люблю я цябе і сільна люблю. Аб’ехаў я нямала ўжо сьвету, шукаючы красы і праўды, а найбольш бачу тэй і другой у сваім родным краі, у сваей
мілай зямельцы. Стройны горы і даліны ў Татрах, прыемны малюнкі ў зямлі Кракаўскай, а ўсё-ж цуднейшы наш бор вяльможны, пякнейшыя роўні і гаі нашы: страйнейшыя, бо гавораць проста да душы тваей, а мова іх пранікае цябе цэлага, лечыць раны сэрца твайго. О, хараство тут неапісанае, бо роднае, простае — як душа русьняка. Ты, браце, беларусе, выдаешся мне лепшым ад другіх народаў. Ты пакрыўджаны і нешчасьлівы, пакінены праз многа сваіх родных сыноў і дочкаў, аддадзены на зьдзек чужынцаў — і то
здаўна — ты бедны, гаротны. І тут пэўна ляжыць прычына, чаму ты так блізкі сэрцу і душы маей. Цябе не сказіў фалш, не ляжыць на тваіх плячах крыўда чужая: свая толькі ўрэзалася крывава на іх і хіліць цябе да зямлі. Праўда і шчырасьць жыве йшчэ ў душы тваей — недарма-ж называюць
цябе „простым“, даючы спазнаць, што другія народы здаўна ўжо скрывіліся. Пазнай толькі добра, хто ты, гарніся да
прасьветы, а станеш сільным: а гэта сіла дасьць волю духу твайму, так цяжка загнанаму і пакрыўджанаму…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Не хачу я пакінуць цябе, маці Беларусь, хоць тутка мус скажа ізноў разьвітацца з табой. Хачу служыць табе, хачу аддаць сябе для дабра душы тваей. А яна — душа твая — чакае афяраў. Патрэбны афяры, калі мае прыйсьці выбаўленьне. Я не пайду шырокім разгонам людзкога рахунку. Я хачу толькі служыць тваім патрэбам, беларусе. А яны аграмадны. Сапраўды сказаць трэба: „Жніво вялізнае, а працаўнікоў мала“. Божа, дай мне зразумець і ўпэўніцца, якой жадаеш ад мяне службы? Аддаючыся найбліжэйшым братом маім, я хачу споўніць Волю Тваю, шукаць праўды і нясьці знайдзеную другім.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}''13 жніўня.'' Сягоньня слухаючы звон наш цудны касьцельны, раблю пробу аддаць уражаньне вершам. Папольску пішуць усе. Беларус — сірата: сьмяюцца з яго мовы. Я люблю бедных, апушчаных… Буду пісаць {{разьбіўка|пабеларуску}}. Мова беларуская ёсьць гладкай і згучнай: можа служыць і да паэзіі (але сам сябе я да паэтаў залічыць ня важуся). Пастараюся выгладзіць стыль свой беларускі. Згодзіцца ў будучыне“&lt;ref&gt;Казімер Сваяк. Там-жа, бач. 30-31.&lt;/ref&gt;.
&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5tc4uue9m8n4divtlqc9izaxkvbta3k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка (1936, Калосьсе).pdf/6</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120675</id>
    <revision>
      <id>281025</id>
      <timestamp>2026-04-05T16:10:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}А вось урэшце надыйшла і сусьветная вайна, якая ў 1915 годзе нахлынуўшы на Беларусь падзяліла яе на дзьве часьці: адну часьць (заходнюю) занялі немцы, а другая (ўсходняя) падаўнейшаму асталася пад Расеяй. Галоўным асяродкам беларускага адраджэньня,...»</comment>
      <origin>281025</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4839" sha1="jniqspjgkbr2zakpnq4suuemdurv3tq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}А вось урэшце надыйшла і сусьветная вайна, якая ў 1915 годзе нахлынуўшы на Беларусь падзяліла яе на дзьве часьці: адну часьць (заходнюю) занялі немцы, а другая (ўсходняя) падаўнейшаму асталася пад Расеяй. Галоўным асяродкам беларускага адраджэньня, як ведама, была тады Вільня. Вось-жа нямецкая окупацыя Вільні і значнай часьці нашага Краю працу гэту,
рэч зразумелая, спыніла. Газэты „Наша Ніва“ і „Беларус“ выходзіць перасталі, выдавецтва спынілася, беларуская інтэлігенцыя разьехалася. Але так дрэнна было толькі ўпачатку. Хутка ўзноў пачалі тварыцца беларускія асяродкі і ў меру магчымасьці як у Вільні, так і на правінцыі, пачалася сякая-такая беларуская праца.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Вось-жа з такіх працаўнікоў на беларускім сяле першае і бадай адзінае мейсца займае наш паэт і народны ідэолёг Каз. Сваяк. Вайна ў 1914 г. застае яго ў Клюшчанах, Сьвянцянскага павету, у роднай ягонай парафіі, дзе ён з прычыны хваробы
чакае на сьвяшчэнства. Ужо ў гэтым годзе (29-XI) ён арганізуе касьцельны хор, які пяе так-жа і песьні беларускія.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}У 1915 г. Каз. Сваяк як вікары прабывае месяц у Камаях, а пасьля ў роднай парафіі і далей працуе для беларускай справы. Хор яго, склад якога даходзіў да 40 асоб, разьвіваецца і апрача беларускіх песьняў ладзіць так-жа і беларускія лекцыі. Так напр. гэты хор, сьвяткуючы свае першыя ўгодкі 2-XII-15 ладзіць ужо лекцыю „аб беларускай песьні“, напісаную самым Сваяком, а прачытаную адным з сябраў хору.&lt;/br&gt;

{{gap|2em}}У гэтым жа 1915 г. Каз. Сваяк, праводзячы беларускую народную працу, прабуе мову беларускую заводзіць і ў казаньнях у касьцеле, як гэта было 21-XI.

{{gap|2em}}У 1916 г. беларуская праца ў Клюшчанах пад кіраўніцтвам Сваяка яшчэ больш паглыбілася. Дайшло і да беларускіх школаў. Калядамі 1915 г. былі арганізаваны пад кіраўніцтвам Сваяка
беларускія вучыцельскія курсы, а ў 1916 г. было заложана сем беларускіх школаў, у якіх малодшыя дзеці вучыліся пабеларуску,
а старшыя побач з мовай беларускай вучыліся і мовы польскай. Школы гэтыя былі пасьля польскімі ўладамі закрыты.

{{gap|2em}}Беларуская праца Каз. Сваяка набірае штораз больш размаху і разгалосу і штораз больш страша польскіх паноў, якія шлюць ужо на яго скаргі ў Вільню да каталіцкай духоўнай улады за тое, што ён „беларусіць“ Клюшчанскую парафію.

{{gap|2em}}У тым-жа 1916 г. Каз. Сваяк заснаваў арганізацыю беларускай моладзі пад назовам „Хаўрус Сваякоў“ (СНЅ), якая фактычна вырасла з успомненага хору.

{{gap|2em}}Працу сваю „Хаўрус“ вёў бойка. Вось што аб гэтым піша Сваяк:
&lt;div style=&quot;margin-left:2em;&quot;&gt;
{{gap|1.5em}}„Гарой, гарой тутэйшая моладзь! зладзілася ідэйная першая забава — прадстаўленьне. Перашкод прыйшлося зламаць дужа-многа. Але ў канцы ўсё ўдалося. На сцэне стала „{{перанос пачатак|Пра|клённае}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jniqspjgkbr2zakpnq4suuemdurv3tq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>281032</id>
      <parentid>281025</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T17:52:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>281032</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4841" sha1="6iv8r8jsl8h6lnj8m9ndymlozhqc1b7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}А вось урэшце надыйшла і сусьветная вайна, якая ў 1915 годзе нахлынуўшы на Беларусь падзяліла яе на дзьве часьці: адну часьць (заходнюю) занялі немцы, а другая (ўсходняя) падаўнейшаму асталася пад Расеяй. Галоўным асяродкам беларускага адраджэньня, як ведама, была тады Вільня. Вось-жа нямецкая окупацыя Вільні і значнай часьці нашага Краю працу гэту,
рэч зразумелая, спыніла. Газэты „Наша Ніва“ і „Беларус“ выходзіць перасталі, выдавецтва спынілася, беларуская інтэлігенцыя разьехалася. Але так дрэнна было толькі ўпачатку. Хутка ўзноў пачалі тварыцца беларускія асяродкі і ў меру магчымасьці як у Вільні, так і на правінцыі, пачалася сякая-такая беларуская праца.&lt;/br&gt;

{{gap|2em}}Вось-жа з такіх працаўнікоў на беларускім сяле першае і бадай адзінае мейсца займае наш паэт і народны ідэолёг Каз. Сваяк. Вайна ў 1914 г. застае яго ў Клюшчанах, Сьвянцянскага павету, у роднай ягонай парафіі, дзе ён з прычыны хваробы
чакае на сьвяшчэнства. Ужо ў гэтым годзе (29-XI) ён арганізуе касьцельны хор, які пяе так-жа і песьні беларускія.&lt;/br&gt;

{{gap|2em}}У 1915 г. Каз. Сваяк як вікары прабывае месяц у Камаях, а пасьля ў роднай парафіі і далей працуе для беларускай справы. Хор яго, склад якога даходзіў да 40 асоб, разьвіваецца і апрача беларускіх песьняў ладзіць так-жа і беларускія лекцыі. Так напр. гэты хор, сьвяткуючы свае першыя ўгодкі 2-XII-15 ладзіць ужо лекцыю „аб беларускай песьні“, напісаную самым Сваяком, а прачытаную адным з сябраў хору.&lt;/br&gt;

{{gap|2em}}У гэтым жа 1915 г. Каз. Сваяк, праводзячы беларускую народную працу, прабуе мову беларускую заводзіць і ў казаньнях у касьцеле, як гэта было 21-XI.

{{gap|2em}}У 1916 г. беларуская праца ў Клюшчанах пад кіраўніцтвам Сваяка яшчэ больш паглыбілася. Дайшло і да беларускіх школаў. Калядамі 1915 г. былі арганізаваны пад кіраўніцтвам Сваяка
беларускія вучыцельскія курсы, а ў 1916 г. было заложана сем беларускіх школаў, у якіх малодшыя дзеці вучыліся пабеларуску,
а старшыя побач з мовай беларускай вучыліся і мовы польскай. Школы гэтыя былі пасьля польскімі ўладамі закрыты.

{{gap|2em}}Беларуская праца Каз. Сваяка набірае штораз больш размаху і разгалосу і штораз больш страша польскіх паноў, якія шлюць ужо на яго скаргі ў Вільню да каталіцкай духоўнай улады за тое, што ён „беларусіць“ Клюшчанскую парафію.

{{gap|2em}}У тым-жа 1916 г. Каз. Сваяк заснаваў арганізацыю беларускай моладзі пад назовам „Хаўрус Сваякоў“ (СНЅ), якая фактычна вырасла з успомненага хору.

{{gap|2em}}Працу сваю „Хаўрус“ вёў бойка. Вось што аб гэтым піша Сваяк:
&lt;div style=&quot;margin-left:2em;&quot;&gt;
{{gap|1.5em}}„Гарой, гарой тутэйшая моладзь! зладзілася ідэйная першая забава — прадстаўленьне. Перашкод прыйшлося зламаць дужа-многа. Але ў канцы ўсё ўдалося. На сцэне стала „{{перанос пачатак|Пра|клённае}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6iv8r8jsl8h6lnj8m9ndymlozhqc1b7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка (1936, Калосьсе).pdf/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120676</id>
    <revision>
      <id>281026</id>
      <timestamp>2026-04-05T16:50:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|Пра|клённае}} зельле“&lt;ref&gt;П’еса Каз. Сваяка, пасьля ім-жа пераназваная „Янка Канцавы“.&lt;/ref&gt; — жывы драматычны абразок з нашага вясковага жыцьця. Забава падчас, калі за вёрст сорак грымяць гарматы! Аднак яна была патрэбай. Дух адпачыў і зажы...»</comment>
      <origin>281026</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4476" sha1="eqyo178lg1wd4m2xcaye0fsyc6082yl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;margin-left:2em;&quot;&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|Пра|клённае}} зельле“&lt;ref&gt;П’еса Каз. Сваяка, пасьля ім-жа пераназваная „Янка Канцавы“.&lt;/ref&gt; — жывы драматычны абразок з нашага вясковага жыцьця. Забава падчас, калі за вёрст сорак грымяць гарматы! Аднак яна была патрэбай. Дух адпачыў і зажыў хоць
на крыху новым жыцьцём“…&lt;ref&gt;Каз. Сваяк — Дзея, бач. 44.&lt;/ref&gt;.
&lt;/div&gt;
{{gap|2em}}Да рэчы тут будзе адзначыць, што гэтае прадстаўленьне ў Клюшчанах было першае на беларускіх землях, што цяпер ляжаць на захад ад савецка-польскай граніцы.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Узноў-жа, як бачым з „Хронікі Хаўрусу“, моладзь ладзіла так-жа беларускія лекцыі. Лекцыі такія на тэму аб узгадаваньні характару адбыліся яшчэ ў тым-жа 1916 г.: адна 30-VII, а другая 6-VIII.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}У палавіне 1916 г. Каз. Сваяк быў назначаны ў Карыцін (Беласточчына), дзе прабыў да вясны 1918 г. Але ня гледзячы на свой выезд з Клюшчан, зносін з тамтэйшай моладзяй на грунце беларускай ідэі не парваў. З выбітнейшымі сябрамі „Хаўрусу Сваякоў“ ён вёў перапіску, у якой падтрымліваў у моладзі беларускі дух, заахвочваў яе далей вясьці распачатую працу і адначасна даваў рады, як гэту працу далей праводзіць. І праца сапраўды йшла.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Не забываўся аб „Хаўрусе“ Каз. Сваяк у Карыціне і кіраваў ім праз пісьмы, а да таго былі ўжо з „хаўрусьнікаў“ некаторыя адзінкі настолькі ўзгадаваныя і вырабленыя, што і самі патраплялі далей працаваць на беларускай ніве. Адным з такіх вясковых інтэлігентаў-дзеячоў, узгадаваных Сваяком, быў Адольф Клімовіч, цяпер інжынер-аграном, адзін з ідэолёгаў сучаснага беларускага адраджэньня, выдатны ідэйны беларускі народны дзеяч.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}„Хаўрус Сваякоў“ трымаўся і працаваў гады тры. Працу сваю праводзіў пераважна пры помачы беларускіх кніжак, якіх было нямала ў хаўруснай бібліотэцы і якія шырока йшлі ў сялянства. Урэшце „Хаўрус“ распаўся з прычын ад яго незалежных. Прадусім ад 1918 г. Каз. Сваяк, моцна надарваўшы ў Карыціне здароўе, ня меў больш сілы хоць духова кіраваць „Хаўрусам“. Урэшце-ж 1919—20 год — гэта час вайны літоўска-польска-бальшавіцкай, час, калі немагчымай была ніякая арганізацыйная, ідэйная праца, а тымбольш праца беларуская.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Як Каз. Сваяк цаніў „Хаўрус Сваякоў“, як на яго глядзеў, сьведчыць наступны яго верш:
&lt;center&gt;'''Хаўрусу Сваякоў у Клюшчанах.&lt;/center&gt;
{{block center/s}}
&lt;div style=&quot;font-size: 92%; margin-top:-0.5em; line-height: 1.3&quot;&gt;
Гадкі са тры дзяржаўся ты удала.&lt;/br&gt;
Старонцы роднай ўсё стараючысь служыць;&lt;/br&gt;
Як мо’ і як умеў: ня быстра, ані вяла —&lt;/br&gt;
Змагаўся русьняка з прасоньня разбудзіць.&lt;/br&gt;
{{***3||50%|5|перад=0.5em|пасля=0.5em}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eqyo178lg1wd4m2xcaye0fsyc6082yl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>281033</id>
      <parentid>281026</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T17:56:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>281033</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4481" sha1="5el0jkc1f8hx29yk227ty37injtk1m7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;margin-left:2em;&quot;&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|Пра|клённае}} зельле“&lt;ref&gt;П’еса Каз. Сваяка, пасьля ім-жа пераназваная „Янка Канцавы“.&lt;/ref&gt; — жывы драматычны абразок з нашага вясковага жыцьця. Забава падчас, калі за вёрст сорак грымяць гарматы! Аднак яна была патрэбай. Дух адпачыў і зажыў хоць
на крыху новым жыцьцём“…&lt;ref&gt;Каз. Сваяк — Дзея, бач. 44.&lt;/ref&gt;.
&lt;/div&gt;
{{gap|2em}}Да рэчы тут будзе адзначыць, што гэтае прадстаўленьне ў Клюшчанах было першае на беларускіх землях, што цяпер ляжаць на захад ад савецка-польскай граніцы.&lt;/br&gt;

{{gap|2em}}Узноў-жа, як бачым з „Хронікі Хаўрусу“, моладзь ладзіла так-жа беларускія лекцыі. Лекцыі такія на тэму аб узгадаваньні характару адбыліся яшчэ ў тым-жа 1916 г.: адна 30-VII, а другая 6-VIII.&lt;/br&gt;

{{gap|2em}}У палавіне 1916 г. Каз. Сваяк быў назначаны ў Карыцін (Беласточчына), дзе прабыў да вясны 1918 г. Але ня гледзячы на свой выезд з Клюшчан, зносін з тамтэйшай моладзяй на грунце беларускай ідэі не парваў. З выбітнейшымі сябрамі „Хаўрусу Сваякоў“ ён вёў перапіску, у якой падтрымліваў у моладзі беларускі дух, заахвочваў яе далей вясьці распачатую працу і адначасна даваў рады, як гэту працу далей праводзіць. І праца сапраўды йшла.&lt;/br&gt;

{{gap|2em}}Не забываўся аб „Хаўрусе“ Каз. Сваяк у Карыціне і кіраваў ім праз пісьмы, а да таго былі ўжо з „хаўрусьнікаў“ некаторыя адзінкі настолькі ўзгадаваныя і вырабленыя, што і самі патраплялі далей працаваць на беларускай ніве. Адным з такіх вясковых інтэлігентаў-дзеячоў, узгадаваных Сваяком, быў Адольф Клімовіч, цяпер інжынер-аграном, адзін з ідэолёгаў сучаснага беларускага адраджэньня, выдатны ідэйны беларускі народны дзеяч.&lt;/br&gt;

{{gap|2em}}„Хаўрус Сваякоў“ трымаўся і працаваў гады тры. Працу сваю праводзіў пераважна пры помачы беларускіх кніжак, якіх было нямала ў хаўруснай бібліотэцы і якія шырока йшлі ў сялянства. Урэшце „Хаўрус“ распаўся з прычын ад яго незалежных. Прадусім ад 1918 г. Каз. Сваяк, моцна надарваўшы ў Карыціне здароўе, ня меў больш сілы хоць духова кіраваць „Хаўрусам“. Урэшце-ж 1919—20 год — гэта час вайны літоўска-польска-бальшавіцкай, час, калі немагчымай была ніякая арганізацыйная, ідэйная праца, а тымбольш праца беларуская.&lt;/br&gt;

{{gap|2em}}Як Каз. Сваяк цаніў „Хаўрус Сваякоў“, як на яго глядзеў, сьведчыць наступны яго верш:
&lt;center&gt;'''Хаўрусу Сваякоў у Клюшчанах.&lt;/center&gt;
{{block center/s}}
&lt;div style=&quot;font-size: 92%; margin-top:-0.5em; line-height: 1.3&quot;&gt;
Гадкі са тры дзяржаўся ты удала.&lt;/br&gt;
Старонцы роднай ўсё стараючысь служыць;&lt;/br&gt;
Як мо’ і як умеў: ня быстра, ані вяла —&lt;/br&gt;
Змагаўся русьняка з прасоньня разбудзіць.&lt;/br&gt;
{{***3||50%|5|перад=0.5em|пасля=0.5em}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5el0jkc1f8hx29yk227ty37injtk1m7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка (1936, Калосьсе).pdf/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120677</id>
    <revision>
      <id>281027</id>
      <timestamp>2026-04-05T16:55:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «Так думцы вось тваей хай багаславіць Бог,&lt;/br&gt; Каб буйна узрасла для Бацькаўшчыны роднай;&lt;/br&gt; А помні, брат Сваяк: Наперад бяз трывог&lt;/br&gt; Ідзі ўсё дальш і дальш па пуціне свабоднай.&lt;/br&gt; {{***3||50%|5|перад=0.5em|пасля=0.5em}} А есьлі-ж пуціна калючкамі наб’ецца, —&lt;/br&gt; Ня бо...»</comment>
      <origin>281027</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4313" sha1="omhjrxrw5n16i2elxv257trzacqoris" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;{{block center/s}}
&lt;div style=&quot;font-size: 92%; margin-top:-0.5em; line-height: 1.3&quot;&gt;&lt;/noinclude&gt;Так думцы вось тваей хай багаславіць Бог,&lt;/br&gt;
Каб буйна узрасла для Бацькаўшчыны роднай;&lt;/br&gt;
А помні, брат Сваяк: Наперад бяз трывог&lt;/br&gt;
Ідзі ўсё дальш і дальш па пуціне свабоднай.&lt;/br&gt;
{{***3||50%|5|перад=0.5em|пасля=0.5em}}
А есьлі-ж пуціна калючкамі наб’ецца, —&lt;/br&gt;
Ня бойся толькі ты, абы ісьці ледзь мог;&lt;/br&gt;
Бо пэўна нас калісь нямала сабярэцца:&lt;/br&gt;
Сапхнём тады карчы з усіх сваіх дарог.&lt;/br&gt;
{{справа|{{разьбіўка|Казімер Сваяк}}{{водступ|-2|em}}&lt;/br&gt;24. ІХ. 1919.{{водступ|-0.5|em}}}}
&lt;/div&gt;
{{block center/e}}
{{gap|2em}}Перабраўшыся ў канцы 1916 г. на вікарага ў Карыцін, Каз. Сваяк прабываў там да пачатку 1918 г., дзе так-жа разьвіў значную беларускую працу. Праца гэта яго ня была там лёгкая: травіў яго за гэта пробаршч (паляк) і пісаў у Вільню даносы, а тымчасам і сухоты няміласэрна грызьлі яго грудзі. Вось-жа Казімер Сваяк у беларускай там сваей працы прымушаны быў агранічыцца да шырэньня сярод беларускага сялянства, што знаходзіцца на рубяжы з польшчынай, беларускай народнай сьведамасьці словам і праз кніжку і пры тым спосабам магчыма тайным, крыючыся ад вока сваіх ворагаў.

{{gap|2em}}Вось што аб гэтым чытаем у тэй-жа Сваяковай „Дзеі“:
&lt;div style=&quot;margin-left:2em;&quot;&gt;
{{gap|1.5em}}… У парафіі Карыцін большасьць беларусаў гавораць чуць ня ўсе пабеларуску. Гутарка мала розьніцца і ад нашай надвялейскай. Ідэя маладой Беларусі тутака нязнана“&lt;ref&gt;Каз. Сваяк — Дзея… бач. 51.&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}… „Запяяў я „тутэйшым“ колькі шчырых песьняў беларускіх, сказаў пару казкаў, задэклямаваў „Званара“ і даў прачытаць „Пчалінку“… Сяньня пры абедзе мой пробаршч зьнячэўку пытаў: „хто гэта даў да чытаньня беларускую кніжыцу, што чытаюць у мястэчку, сабраўшыся вечарам?“ Адказаў я, што гэта мая работа. — „Няхай ксёндз не заводзіць тутака ніякай новасьці. Прашу ня шырыць ані песьняў, ані казкаў, ані дэклямацыяў беларускіх!“ Пробаршч пасьля выясьніў, што гэтага вымагае касьцельная палітыка з Вільні“&lt;ref&gt;Каз. Сваяк, там-жа, бач. 53.&lt;/ref&gt;.
&lt;/div&gt;
{{gap|2em}}Урэшце ў тэй-жа „Дзеі“ чытаем: …„Нездаволены (пробаршч) найгорш, што зрадзілася тут думка {{разьбіўка|аб Беларусі}} не бяз майго удзелу“&lt;ref&gt;Там-жа, бач. 57.&lt;/ref&gt;.

{{gap|2em}}Уканцы, зламаны фізычна (хваробай) і маральна (прасьледам з боку паляка пробаршча), Каз. Сваяк пакінуў Карыцін і ўдаўся ў Закапанае. У другой палавіне 1919 году варочаючыся з Закапанага спатыкаем Сваяка ў Лапеніцы, Ваўкавыскага пав., дзе быў пробаршчам беларускі адраджэнец і пісьменьнік кс. Я.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>omhjrxrw5n16i2elxv257trzacqoris</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>281028</id>
      <parentid>281027</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T16:56:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>281028</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4316" sha1="qn703djhzogj20lub64x8sj4rf2lgad" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;{{block center/s}}
&lt;div style=&quot;font-size: 92%; margin-top:-0.5em; line-height: 1.3&quot;&gt;&lt;/noinclude&gt;Так думцы вось тваей хай багаславіць Бог,&lt;/br&gt;
Каб буйна узрасла для Бацькаўшчыны роднай;&lt;/br&gt;
А помні, брат Сваяк: Наперад бяз трывог&lt;/br&gt;
Ідзі ўсё дальш і дальш па пуціне свабоднай.&lt;/br&gt;
{{***3||50%|5|перад=0.5em|пасля=0.5em}}
А есьлі-ж пуціна калючкамі наб’ецца, —&lt;/br&gt;
Ня бойся толькі ты, абы ісьці ледзь мог;&lt;/br&gt;
Бо пэўна нас калісь нямала сабярэцца:&lt;/br&gt;
Сапхнём тады карчы з усіх сваіх дарог.&lt;/br&gt;
{{справа|{{разьбіўка|Казімер Сваяк}}{{водступ|-2|em}}&lt;/br&gt;24. ІХ. 1919.{{водступ|-0.5|em}}}}
&lt;/div&gt;
{{block center/e}}
{{gap|2em}}Перабраўшыся ў канцы 1916 г. на вікарага ў Карыцін, Каз. Сваяк прабываў там да пачатку 1918 г., дзе так-жа разьвіў значную беларускую працу. Праца гэта яго ня была там лёгкая: травіў яго за гэта пробаршч (паляк) і пісаў у Вільню даносы, а тымчасам і сухоты няміласэрна грызьлі яго грудзі. Вось-жа Казімер Сваяк у беларускай там сваей працы прымушаны быў агранічыцца да шырэньня сярод беларускага сялянства, што знаходзіцца на рубяжы з польшчынай, беларускай народнай сьведамасьці словам і праз кніжку і пры тым спосабам магчыма тайным, крыючыся ад вока сваіх ворагаў.

{{gap|2em}}Вось што аб гэтым чытаем у тэй-жа Сваяковай „Дзеі“:
&lt;div style=&quot;margin-left:2em;&quot;&gt;
{{gap|1.5em}}… „У парафіі Карыцін большасьць беларусаў гавораць чуць ня ўсе пабеларуску. Гутарка мала розьніцца і ад нашай надвялейскай. Ідэя маладой Беларусі тутака нязнана“&lt;ref&gt;Каз. Сваяк — Дзея… бач. 51.&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}… „Запяяў я „тутэйшым“ колькі шчырых песьняў беларускіх, сказаў пару казкаў, задэклямаваў „Званара“ і даў прачытаць „Пчалінку“… Сяньня пры абедзе мой пробаршч зьнячэўку пытаў: „хто гэта даў да чытаньня беларускую кніжыцу, што чытаюць у мястэчку, сабраўшыся вечарам?“ Адказаў я, што гэта мая работа. — „Няхай ксёндз не заводзіць тутака ніякай новасьці. Прашу ня шырыць ані песьняў, ані казкаў, ані дэклямацыяў беларускіх!“ Пробаршч пасьля выясьніў, што гэтага вымагае касьцельная палітыка з Вільні“&lt;ref&gt;Каз. Сваяк, там-жа, бач. 53.&lt;/ref&gt;.
&lt;/div&gt;
{{gap|2em}}Урэшце ў тэй-жа „Дзеі“ чытаем: …„Нездаволены (пробаршч) найгорш, што зрадзілася тут думка {{разьбіўка|аб Беларусі}} не бяз майго удзелу“&lt;ref&gt;Там-жа, бач. 57.&lt;/ref&gt;.

{{gap|2em}}Уканцы, зламаны фізычна (хваробай) і маральна (прасьледам з боку паляка пробаршча), Каз. Сваяк пакінуў Карыцін і ўдаўся ў Закапанае. У другой палавіне 1919 году варочаючыся з Закапанага спатыкаем Сваяка ў Лапеніцы, Ваўкавыскага пав., дзе быў пробаршчам беларускі адраджэнец і пісьменьнік кс. Я.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qn703djhzogj20lub64x8sj4rf2lgad</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>281030</id>
      <parentid>281028</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T17:46:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>281030</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4338" sha1="qnhdahq6soowf4ylqbnx9ljk2apqhwm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;{{block center/s}}
&lt;div style=&quot;font-size: 92%; margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em; line-height: 1.3&quot;&gt;&lt;/noinclude&gt;Так думцы вось тваей хай багаславіць Бог,&lt;/br&gt;
Каб буйна узрасла для Бацькаўшчыны роднай;&lt;/br&gt;
А помні, брат Сваяк: Наперад бяз трывог&lt;/br&gt;
Ідзі ўсё дальш і дальш па пуціне свабоднай.&lt;/br&gt;
{{***3||50%|5|перад=0.5em|пасля=0.5em}}
А есьлі-ж пуціна калючкамі наб’ецца, —&lt;/br&gt;
Ня бойся толькі ты, абы ісьці ледзь мог;&lt;/br&gt;
Бо пэўна нас калісь нямала сабярэцца:&lt;/br&gt;
Сапхнём тады карчы з усіх сваіх дарог.&lt;/br&gt;
{{справа|{{разьбіўка|Казімер Сваяк}}{{водступ|-2|em}}&lt;/br&gt;24. ІХ. 1919.{{водступ|-0.5|em}}}}
&lt;/div&gt;
{{block center/e}}
{{gap|2em}}Перабраўшыся ў канцы 1916 г. на вікарага ў Карыцін, Каз. Сваяк прабываў там да пачатку 1918 г., дзе так-жа разьвіў значную беларускую працу. Праца гэта яго ня была там лёгкая: травіў яго за гэта пробаршч (паляк) і пісаў у Вільню даносы, а тымчасам і сухоты няміласэрна грызьлі яго грудзі. Вось-жа Казімер Сваяк у беларускай там сваей працы прымушаны быў агранічыцца да шырэньня сярод беларускага сялянства, што знаходзіцца на рубяжы з польшчынай, беларускай народнай сьведамасьці словам і праз кніжку і пры тым спосабам магчыма тайным, крыючыся ад вока сваіх ворагаў.

{{gap|2em}}Вось што аб гэтым чытаем у тэй-жа Сваяковай „Дзеі“:
&lt;div style=&quot;margin-left:2em;&quot;&gt;
{{gap|1.5em}}… „У парафіі Карыцін большасьць беларусаў гавораць чуць ня ўсе пабеларуску. Гутарка мала розьніцца і ад нашай надвялейскай. Ідэя маладой Беларусі тутака нязнана“&lt;ref&gt;Каз. Сваяк — Дзея… бач. 51.&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}… „Запяяў я „тутэйшым“ колькі шчырых песьняў беларускіх, сказаў пару казкаў, задэклямаваў „Званара“ і даў прачытаць „Пчалінку“… Сяньня пры абедзе мой пробаршч зьнячэўку пытаў: „хто гэта даў да чытаньня беларускую кніжыцу, што чытаюць у мястэчку, сабраўшыся вечарам?“ Адказаў я, што гэта мая работа. — „Няхай ксёндз не заводзіць тутака ніякай новасьці. Прашу ня шырыць ані песьняў, ані казкаў, ані дэклямацыяў беларускіх!“ Пробаршч пасьля выясьніў, што гэтага вымагае касьцельная палітыка з Вільні“&lt;ref&gt;Каз. Сваяк, там-жа, бач. 53.&lt;/ref&gt;.
&lt;/div&gt;
{{gap|2em}}Урэшце ў тэй-жа „Дзеі“ чытаем: …„Нездаволены (пробаршч) найгорш, што зрадзілася тут думка {{разьбіўка|аб Беларусі}} не бяз майго удзелу“&lt;ref&gt;Там-жа, бач. 57.&lt;/ref&gt;.

{{gap|2em}}Уканцы, зламаны фізычна (хваробай) і маральна (прасьледам з боку паляка пробаршча), Каз. Сваяк пакінуў Карыцін і ўдаўся ў Закапанае. У другой палавіне 1919 году варочаючыся з Закапанага спатыкаем Сваяка ў Лапеніцы, Ваўкавыскага пав., дзе быў пробаршчам беларускі адраджэнец і пісьменьнік кс. Я.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qnhdahq6soowf4ylqbnx9ljk2apqhwm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка (1936, Калосьсе).pdf/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120678</id>
    <revision>
      <id>281029</id>
      <timestamp>2026-04-05T17:34:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «Гэрмановіч, які так-жа ідэйна працуе на беларускай ніве, гаворачы беларускія казаньні ў касьцеле і арганізуючы беларускія школы. Вось-жа ў гэтай працы кс. Гэрмановічу памагаў і Каз. Сваяк.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Урэшце Каз. Сваяк ад 1920 да 1926 г., ужо за часоў польскіх, гэ...»</comment>
      <origin>281029</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4865" sha1="6wv4a45bcun82on3etge44tjbqdxgzf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Гэрмановіч, які так-жа ідэйна працуе на беларускай ніве, гаворачы беларускія казаньні ў касьцеле і арганізуючы беларускія школы. Вось-жа ў гэтай працы кс. Гэрмановічу памагаў і Каз. Сваяк.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Урэшце Каз. Сваяк ад 1920 да 1926 г., ужо за часоў польскіх, гэта знача аж да сваей сьмерці, прабываў на перамену то ў Закапаным, то ў Засьвіры, Сьвянцянскага пав., дзе быў пробаршчам і дзе, ня гледзячы на поўную руіну ягонага здароўя, на ніве беларускай, у галіне ўсьведамленьня народнага, даканаў яшчэ нямала.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}За гэта польскія ўлады ня мелі да яго сэрца. Былі рэвізіі, дамашні арышт, а так-жа арышт рукапіснай беларускай літаратуры. Але гэта ўсё яго не застрашыла і ад роднай працы не адцягнула.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Урэшце трэба адцеміць, што Каз. Сваяк, як ведама, праз увесь дасьпелы час свайго жыцьця, апрача працы беларускай грамадзка-народнай, працаваў на ніве беларускай літаратуры, якая сапраўды была галоўным прадметам яго працы і ў якой ён пакінуў цалкам паважныя сьляды.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Пасьмертная літаратурная спадчына Сваяка агулам даволі значная. Многія з твораў ягоных ужо выйшлі друкам і сталіся ўласнасьцяй беларускага грамадзянства і народу агулам, а многія яшчэ ляжаць спакойна ў рукапісах і чакаюць на свайго выдаўца.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Да друкаваных ужо твораў Сваяка належаць: „Мая Ліра“ (зборнік вершаў), „Голас душы“ (малітаўнік для беларусаў каталікоў), „Чарку дай, браце…“ (філёзофічна-этычнае апавяданьне вершам у дусе хрысьціянскім), „Янка Канцавы“ (вясковая драма ў пяцёх дзеях), „Алькаголь“ (нарысы аб шкоднасьці алькаголю), „Купальле“ (фантазія-містэрыя, аснутая на беларускай мітолёгіі), „Дзея маей мысьлі, сэрца і волі“, многа вершаў, твораў поэтыцкіх прозай, афорызмаў, артыкулаў, разважаньняў і г. д. друкаваных у „Беларусе“, „Крыніцы“, у каляндарох і інш.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Да недрукаваных дагэтуль твораў Сваяка належаць наступныя: аб релігійнай уніі на Беларусі (філёзофічныя і гістарычныя нарысы), вершы, філёзофічна-рэлігійныя разважаньні, праекты і спробы вершаў і г. д. Урэшце корэспондэнцыя ў польскай мове з паняй Ядвігай Банцэр на тэмы філёзофічныя і рэлігійныя.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Жадаючых бліжэй пазнацца з характарам літаратурнага творства Сваяка адсылаю да сваей кніжыцы: „Каз. Сваяк“.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Тут-жа, як аб дзейнасьці Каз. Сваяка агулам, так і аб яго паэтычным і літаратурным творстве, прыгледзімся толькі збольшага і агульна.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Форма паэзіі Каз. Сваяка даволі рознародная і багатая. Карыстаецца ён рознымі спосабамі вершаваньня і карыстаецца імі зручна і гібка, хоць вершы яго бываюць часта нявыканчаныя
і шурпатыя, што адчасьці тлумачыцца ягонай цяжкай і доўгатрывалай хваробай. Аднак спосабы гэныя, у параўнаньні да {{перанос пачатак|сянь|няшніх}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6wv4a45bcun82on3etge44tjbqdxgzf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>281036</id>
      <parentid>281029</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T18:00:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>281036</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4874" sha1="tp1wulslqpdzuyyw9h8yz4yf9g4sazt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Гэрмановіч, які так-жа ідэйна працуе на беларускай ніве, гаворачы беларускія казаньні ў касьцеле і арганізуючы беларускія школы. Вось-жа ў гэтай працы кс. Гэрмановічу памагаў і Каз. Сваяк.&lt;/br&gt;

{{gap|2em}}Урэшце Каз. Сваяк ад 1920 да 1926 г., ужо за часоў польскіх, гэта знача аж да сваей сьмерці, прабываў на перамену то ў Закапаным, то ў Засьвіры, Сьвянцянскага пав., дзе быў пробаршчам і дзе, ня гледзячы на поўную руіну ягонага здароўя, на ніве беларускай, у галіне ўсьведамленьня народнага, даканаў яшчэ нямала.&lt;/br&gt;

{{gap|2em}}За гэта польскія ўлады ня мелі да яго сэрца. Былі рэвізіі, дамашні арышт, а так-жа арышт рукапіснай беларускай літаратуры. Але гэта ўсё яго не застрашыла і ад роднай працы не адцягнула.&lt;/br&gt;

{{gap|2em}}Урэшце трэба адцеміць, што Каз. Сваяк, як ведама, праз увесь дасьпелы час свайго жыцьця, апрача працы беларускай грамадзка-народнай, працаваў на ніве беларускай літаратуры, якая сапраўды была галоўным прадметам яго працы і ў якой ён пакінуў цалкам паважныя сьляды.&lt;/br&gt;

{{gap|2em}}Пасьмертная літаратурная спадчына Сваяка агулам даволі значная. Многія з твораў ягоных ужо выйшлі друкам і сталіся ўласнасьцяй беларускага грамадзянства і народу агулам, а многія яшчэ ляжаць спакойна ў рукапісах і чакаюць на свайго выдаўца.&lt;/br&gt;

{{gap|2em}}Да друкаваных ужо твораў Сваяка належаць: „Мая Ліра“ (зборнік вершаў), „Голас душы“ (малітаўнік для беларусаў каталікоў), „Чарку дай, браце…“ (філёзофічна-этычнае апавяданьне вершам у дусе хрысьціянскім), „Янка Канцавы“ (вясковая драма ў пяцёх дзеях), „Алькаголь“ (нарысы аб шкоднасьці алькаголю), „Купальле“ (фантазія-містэрыя, аснутая на беларускай мітолёгіі), „Дзея маей мысьлі, сэрца і волі“, многа вершаў, твораў поэтыцкіх прозай, афорызмаў, артыкулаў, разважаньняў і г. д. друкаваных у „Беларусе“, „Крыніцы“, у каляндарох і інш.&lt;/br&gt;

{{gap|2em}}Да недрукаваных дагэтуль твораў Сваяка належаць наступныя: аб релігійнай уніі на Беларусі (філёзофічныя і гістарычныя нарысы), вершы, філёзофічна-рэлігійныя разважаньні, праекты і спробы вершаў і г. д. Урэшце корэспондэнцыя ў польскай мове з паняй Ядвігай Банцэр на тэмы філёзофічныя і рэлігійныя.&lt;/br&gt;

{{gap|2em}}Жадаючых бліжэй пазнацца з характарам літаратурнага творства Сваяка адсылаю да сваей кніжыцы: „Каз. Сваяк“.&lt;/br&gt;

{{gap|2em}}Тут-жа, як аб дзейнасьці Каз. Сваяка агулам, так і аб яго паэтычным і літаратурным творстве, прыгледзімся толькі збольшага і агульна.&lt;/br&gt;

{{gap|2em}}Форма паэзіі Каз. Сваяка даволі рознародная і багатая. Карыстаецца ён рознымі спосабамі вершаваньня і карыстаецца імі зручна і гібка, хоць вершы яго бываюць часта нявыканчаныя
і шурпатыя, што адчасьці тлумачыцца ягонай цяжкай і доўгатрывалай хваробай. Аднак спосабы гэныя, у параўнаньні да {{перанос пачатак|сянь|няшніх}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tp1wulslqpdzuyyw9h8yz4yf9g4sazt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка (1936, Калосьсе).pdf/10</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120679</id>
    <revision>
      <id>281034</id>
      <timestamp>2026-04-05T17:57:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|сянь|няшніх}}, усё пераважна старыя, клясычныя. І гэта ўсё ў Сваяка цалком ёсьць рэчай зразумелай. Ён не тварыў згодна з прынцыпам „мастацтва для мастацтва“, як гэта часта і пераважна бывае ў перасычаных людзей і грамадзянстваў, а праз ма...»</comment>
      <origin>281034</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4026" sha1="brdvnd4zy1gvihpj5j936873x0t4ld6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|сянь|няшніх}}, усё пераважна старыя, клясычныя. І гэта ўсё ў Сваяка цалком ёсьць рэчай зразумелай. Ён не тварыў згодна з прынцыпам „мастацтва для мастацтва“, як гэта часта і пераважна
бывае ў перасычаных людзей і грамадзянстваў, а праз мастацкую форму, праз пачуцьцё красы, праводзіу сусім канкрэтныя, філёзофічна-грамадзкія ідэалы.

{{gap|2em}}Шуканьне і апяваньне ў паэзіі сутнасьці жыцьця агулам і сутнасьці беларускага нацыянальнага жыцьця — вось галоўная мэта і галоўныя матывы творства Каз. Сваяка. Усё жыцьцё, што нас акружае і бурліць навокал нас — гэта ў сваяковай паэтыцкай уяве толькі зьверхнія праявы, гэта толькі лупіна, за якою знаходзіцца запраўднае жыцьцё, жыцьцёвая праўда, да якой ён усьцяж імкнецца і аб якой складае свае песьні.

{{gap|2em}}Гэткі прынцыповы склад душы, гэткі аснаўны настрой ліры Сваяка бачым і ў адносінах яго да беларускага народу. Не
шліфаваньне беларускай мовы, не вырабляньне яе ў рожнародных формах вершу, не апяваньне красы беларускай прыроды, ня лірычна-асабістыя ўрэшце песьні займаюць творчую душу Каз. Сваяка, а прадусім беларуская нацыянаньная ідэолёгічная праблема. Ня вонкавыя праявы жыцьця беларускага народу займаюць яго, а сутнасьць гэтага жыцьця.

{{gap|2em}}Гэткае сваё заінтэрасаваньне беларускім жыцьцём Казімер Сваяк праявіў у сваім паэтыцкім творстве на трох галоўных адцінках жыцьця беларускага народу: на рэлігійным, нацыянальным
і соцыяльным.

{{gap|2em}}Чужынцы, карыстаючыся для сваіх утылітарных мэтаў хрысьціянствам, увялі глыбокі грозны разьдзел у беларускім народзе. Сваяк бача гэта і моліць Хрыста, каб народ гэты знайшоў
сябе самога ў гэтым развале і каб ён „пачуў“ душу сваю.
{{block center/s}}
&lt;div style=&quot;font-size: 92%; margin-top:-0.5em; margin-biottom:-0.5em; line-height: 1.3&quot;&gt;
Сьвятар-чужак жалезную&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Руку падняў:&lt;/br&gt;
Сьвятыню нам належную&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Сілком заняў.&lt;/br&gt;

Расьселіся, раз’еліся&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Нябес купцы,&lt;/br&gt;
У пёрыны адзеліся —&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Маўляў глушцы.&lt;/br&gt;

Народны жаль, народны боль&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Ня кране іх:&lt;/br&gt;
Вядуць на зьдзек, вядуць на боль&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Сьляпых, крывых.&lt;/br&gt;

Прыдзі, Хрысьце, нам веру дай —&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Моц Божую:&lt;/br&gt;
Няхай пачуе родны край&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Душу сваю.&lt;/br&gt;
{{справа|(Прыдзі, Хрысьце)&lt;ref&gt;Казімер Сваяк — „Мая Ліра“.&lt;/ref&gt;.{{водступ|-2|em}}
&lt;/div&gt;
{{block center/e}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>brdvnd4zy1gvihpj5j936873x0t4ld6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>281035</id>
      <parentid>281034</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T17:59:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>281035</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4028" sha1="gl937tgj5wtkkl9k213lx8ogj6dqgxb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|сянь|няшніх}}, усё пераважна старыя, клясычныя. І гэта ўсё ў Сваяка цалком ёсьць рэчай зразумелай. Ён не тварыў згодна з прынцыпам „мастацтва для мастацтва“, як гэта часта і пераважна
бывае ў перасычаных людзей і грамадзянстваў, а праз мастацкую форму, праз пачуцьцё красы, праводзіу сусім канкрэтныя, філёзофічна-грамадзкія ідэалы.

{{gap|2em}}Шуканьне і апяваньне ў паэзіі сутнасьці жыцьця агулам і сутнасьці беларускага нацыянальнага жыцьця — вось галоўная мэта і галоўныя матывы творства Каз. Сваяка. Усё жыцьцё, што нас акружае і бурліць навокал нас — гэта ў сваяковай паэтыцкай уяве толькі зьверхнія праявы, гэта толькі лупіна, за якою знаходзіцца запраўднае жыцьцё, жыцьцёвая праўда, да якой ён усьцяж імкнецца і аб якой складае свае песьні.

{{gap|2em}}Гэткі прынцыповы склад душы, гэткі аснаўны настрой ліры Сваяка бачым і ў адносінах яго да беларускага народу. Не
шліфаваньне беларускай мовы, не вырабляньне яе ў рожнародных формах вершу, не апяваньне красы беларускай прыроды, ня лірычна-асабістыя ўрэшце песьні займаюць творчую душу Каз. Сваяка, а прадусім беларуская нацыянаньная ідэолёгічная праблема. Ня вонкавыя праявы жыцьця беларускага народу займаюць яго, а сутнасьць гэтага жыцьця.

{{gap|2em}}Гэткае сваё заінтэрасаваньне беларускім жыцьцём Казімер Сваяк праявіў у сваім паэтыцкім творстве на трох галоўных адцінках жыцьця беларускага народу: на рэлігійным, нацыянальным
і соцыяльным.

{{gap|2em}}Чужынцы, карыстаючыся для сваіх утылітарных мэтаў хрысьціянствам, увялі глыбокі грозны разьдзел у беларускім народзе. Сваяк бача гэта і моліць Хрыста, каб народ гэты знайшоў
сябе самога ў гэтым развале і каб ён „пачуў“ душу сваю.
{{block center/s}}
&lt;div style=&quot;font-size: 92%; margin-top:-0.5em; margin-biottom:-0.5em; line-height: 1.3&quot;&gt;
Сьвятар-чужак жалезную&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Руку падняў:&lt;/br&gt;
Сьвятыню нам належную&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Сілком заняў.&lt;/br&gt;

Расьселіся, раз’еліся&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Нябес купцы,&lt;/br&gt;
У пёрыны адзеліся —&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Маўляў глушцы.&lt;/br&gt;

Народны жаль, народны боль&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Ня кране іх:&lt;/br&gt;
Вядуць на зьдзек, вядуць на боль&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Сьляпых, крывых.&lt;/br&gt;

Прыдзі, Хрысьце, нам веру дай —&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Моц Божую:&lt;/br&gt;
Няхай пачуе родны край&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Душу сваю.&lt;/br&gt;
{{справа|(Прыдзі, Хрысьце)&lt;ref&gt;Казімер Сваяк — „Мая Ліра“.&lt;/ref&gt;.{{водступ|-3|em}}}}
&lt;/div&gt;
{{block center/e}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gl937tgj5wtkkl9k213lx8ogj6dqgxb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>281041</id>
      <parentid>281035</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T19:02:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>281041</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4027" sha1="gbsfb42oqul8vzos7ru7n3nq9n3o4fr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|сянь|няшніх}}, усё пераважна старыя, клясычныя. І гэта ўсё ў Сваяка цалком ёсьць рэчай зразумелай. Ён не тварыў згодна з прынцыпам „мастацтва для мастацтва“, як гэта часта і пераважна
бывае ў перасычаных людзей і грамадзянстваў, а праз мастацкую форму, праз пачуцьцё красы, праводзіу сусім канкрэтныя, філёзофічна-грамадзкія ідэалы.

{{gap|2em}}Шуканьне і апяваньне ў паэзіі сутнасьці жыцьця агулам і сутнасьці беларускага нацыянальнага жыцьця — вось галоўная мэта і галоўныя матывы творства Каз. Сваяка. Усё жыцьцё, што нас акружае і бурліць навокал нас — гэта ў сваяковай паэтыцкай уяве толькі зьверхнія праявы, гэта толькі лупіна, за якою знаходзіцца запраўднае жыцьцё, жыцьцёвая праўда, да якой ён усьцяж імкнецца і аб якой складае свае песьні.

{{gap|2em}}Гэткі прынцыповы склад душы, гэткі аснаўны настрой ліры Сваяка бачым і ў адносінах яго да беларускага народу. Не
шліфаваньне беларускай мовы, не вырабляньне яе ў рожнародных формах вершу, не апяваньне красы беларускай прыроды, ня лірычна-асабістыя ўрэшце песьні займаюць творчую душу Каз. Сваяка, а прадусім беларуская нацыянаньная ідэолёгічная праблема. Ня вонкавыя праявы жыцьця беларускага народу займаюць яго, а сутнасьць гэтага жыцьця.

{{gap|2em}}Гэткае сваё заінтэрасаваньне беларускім жыцьцём Казімер Сваяк праявіў у сваім паэтыцкім творстве на трох галоўных адцінках жыцьця беларускага народу: на рэлігійным, нацыянальным
і соцыяльным.

{{gap|2em}}Чужынцы, карыстаючыся для сваіх утылітарных мэтаў хрысьціянствам, увялі глыбокі грозны разьдзел у беларускім народзе. Сваяк бача гэта і моліць Хрыста, каб народ гэты знайшоў
сябе самога ў гэтым развале і каб ён „пачуў“ душу сваю.
{{block center/s}}
&lt;div style=&quot;font-size: 92%; margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em; line-height: 1.3&quot;&gt;
Сьвятар-чужак жалезную&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Руку падняў:&lt;/br&gt;
Сьвятыню нам належную&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Сілком заняў.&lt;/br&gt;

Расьселіся, раз’еліся&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Нябес купцы,&lt;/br&gt;
У пёрыны адзеліся —&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Маўляў глушцы.&lt;/br&gt;

Народны жаль, народны боль&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Ня кране іх:&lt;/br&gt;
Вядуць на зьдзек, вядуць на боль&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Сьляпых, крывых.&lt;/br&gt;

Прыдзі, Хрысьце, нам веру дай —&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Моц Божую:&lt;/br&gt;
Няхай пачуе родны край&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Душу сваю.&lt;/br&gt;
{{справа|(Прыдзі, Хрысьце)&lt;ref&gt;Казімер Сваяк — „Мая Ліра“.&lt;/ref&gt;.{{водступ|-3|em}}}}
&lt;/div&gt;
{{block center/e}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gbsfb42oqul8vzos7ru7n3nq9n3o4fr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка (1936, Калосьсе).pdf/11</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120680</id>
    <revision>
      <id>281037</id>
      <timestamp>2026-04-05T18:18:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Вызваленьне з гэтай грозьбы народу паэт бача ў агульна- хрысьціянскай і агульна-беларускай сынтэзе. {{block center/s}} &lt;div style=&quot;font-size: 92%; margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em; line-height: 1.3&quot;&gt; Хочаш ты знаць, якую веру&lt;/br&gt; Сам прызнаю і песьняй апяваю?&lt;/br&gt; Скажу няшмат, бо знаць тут...»</comment>
      <origin>281037</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3584" sha1="h8xx6k7mc1gljtuugpwirmlzazs2wib" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Вызваленьне з гэтай грозьбы народу паэт бача ў агульна-
хрысьціянскай і агульна-беларускай сынтэзе.
{{block center/s}}
&lt;div style=&quot;font-size: 92%; margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em; line-height: 1.3&quot;&gt;
Хочаш ты знаць, якую веру&lt;/br&gt;
Сам прызнаю і песьняй апяваю?&lt;/br&gt;
Скажу няшмат, бо знаць тут трэба меру,&lt;/br&gt;
Апроч таго ня ўсё кажу, што знаю.&lt;/br&gt;

Я веру ў нейкае вяліка Аб’яднаньне.&lt;/br&gt;
Ці як завуць яго з лаціны — Уніонізм&lt;/br&gt;
І ў пяруна крывіцкага прызнаньне&lt;/br&gt;
І ў хрысьціянскі зноў сьвяты натуралізм.&lt;/br&gt;
{{справа|(Веру нярозуму проціў)&lt;ref&gt;Казімер Сваяк — „Мая Ліра“.&lt;/ref&gt;.{{водступ|-3|em}}}}
&lt;/div&gt;
{{block center/e}}
{{gap|2em}}Бача ясна так-жа Сваяк і беларускае нацыянальнае паняволеньне і адначасна бача вызваленьне з яго.

{{gap|2em}}Думка аб бяздольнай Беларусі нігдзе не пакідае паэта і выклікае ў сэрцы ягоным дзіўна чулы, дзіўна глыбокі і трывалы агонь любові:
{{block center/s}}
&lt;div style=&quot;font-size: 92%; margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em; line-height: 1.3&quot;&gt;
Айчыны мілай зор на сабе чую,&lt;/br&gt;
Куды ня пайду з самлелай душою.&lt;/br&gt;
Айчыны сьлёзнай праклёны лічу я:&lt;/br&gt;
Ратунку кліча — „ратуйце з разбою!“&lt;/br&gt;

{{gap|8.5em}}(Айчыны мілай).

О край мой родны! Куды я ні гляну,&lt;/br&gt;
Гдзе лёс мой дзіўны мяне не закіне,&lt;/br&gt;
Штоколеч думкай сваей не закрану:&lt;/br&gt;
Са мной ты ўсюды у кожнай гадзіне.&lt;/br&gt;

{{gap|8.5em}}(О край мой родны).
&lt;/div&gt;
{{block center/e}}
{{gap|2em}}Думкай Сваяк вечна там, дзе
''„яго плача маці“'', дзе яго ''„брат з бяды марнее“'', дзе ''„пануюць шчэ чужынцы“.

{{gap|2em}}У натхненьні паэт бача ўжо народныя натугі дзеля яго волі, бача лепшую, узыходзячую над Беларусяй, зару ейнай будучыны:
{{block center/s}}
&lt;div style=&quot;font-size: 92%; margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em; line-height: 1.3&quot;&gt;
Ідзе вось ясная пара,&lt;/br&gt;
Правіду сьвеціць нам зара,&lt;/br&gt;
Айчына — Маці — Беларусь&lt;/br&gt;
Гарой, жыва!&lt;/br&gt;
{{справа|(Гымн роднай зямлі)&lt;ref&gt;Там-жа.&lt;/ref&gt;.{{водступ|-3|em}}}}
&lt;/div&gt;
{{block center/e}}
{{gap|2em}}Найбольш гора дазнаў народ беларускі ў цяжкой сваей гістарычнай падарожы ад суседзяў — усходніх і заходніх. З іхняга-ж боку і надалей найвялікшая небясьпека для нашага народу. Але вось паўстаючы да сьведамага, адроджанага нацыянальнага жыцьця, народ беларускі спраўляецца і з гэтай&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h8xx6k7mc1gljtuugpwirmlzazs2wib</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка (1936, Калосьсе).pdf/12</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120681</id>
    <revision>
      <id>281038</id>
      <timestamp>2026-04-05T18:39:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «небясьпекай. Грозныя ворагі Беларусі ў творчай думцы паэта адыходзяць на бок і ўжо перастаюць быць ворагамі: {{block center/s}} &lt;div style=&quot;font-size: 92%; margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em; line-height: 1.3&quot;&gt; А во страпянуўся род той гругановы!&lt;/br&gt; Быў здалёку чутны гоман нейкай мовы.&lt;/br&gt; Дзівам...»</comment>
      <origin>281038</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3681" sha1="li12aqirxhiu1udr2oa2vrdaog2nmtj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;небясьпекай. Грозныя ворагі Беларусі ў творчай думцы паэта адыходзяць на бок і ўжо перастаюць быць ворагамі:
{{block center/s}}
&lt;div style=&quot;font-size: 92%; margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em; line-height: 1.3&quot;&gt;
А во страпянуўся род той гругановы!&lt;/br&gt;
Быў здалёку чутны гоман нейкай мовы.&lt;/br&gt;
Дзівам зьдзівавалісь няпрошаныя госьці,&lt;/br&gt;
Бо з зямлі паўсталі беларускія косьці…&lt;/br&gt;

{{gap|9.5em}}(Ой на Русь ды Белу).

Груган з усходу, а крук з заходу&lt;/br&gt;
Дарма там жыру шукае —&lt;/br&gt;
Бо зерне спорна, у волю прасторна,&lt;/br&gt;
Хутка пад неба ўзрастае.&lt;/br&gt;

{{gap|9.5em}}(Загляне сонца)&lt;ref&gt;Казімер Сваяк — „Мая Ліра“.&lt;/ref&gt;.
&lt;/div&gt;
{{block center/e}}
{{gap|2em}}Прасякнуты-ж праводнай сваей філёзофічна хрысьціянскай думкай, Сваяк у сваім творстве адроджанага свайго народу ня кідае бяз зносінаў з суседзямі, якіх народ гэты апекі толькі што пазбыўся. Не, ён шукае з імі сужыцьця на асновах брацтва, як роўных з роўнымі і вольных з вольнымі, што, ведама, магчыма толькі пры поўнай самастойнасьці кожнага з гэтых народаў і пры тым кожнага на сваей уласнай тэрыторыі, кожнага на падставах Вышэйшай Справядлівасьці.

{{gap|2em}}І ў гэта Сваяк сьвята вера:
{{block center/s}}
&lt;div style=&quot;font-size: 92%; margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em; line-height: 1.3&quot;&gt;
Дасьць Бог калісь будзе люд народу братам,&lt;/br&gt;
А Русьняк Маскоўцу да Лехіткі сватам!..&lt;/br&gt;

{{gap|12em}}(Ой на Русь ды Белу)&lt;ref&gt;Там-жа.&lt;/ref&gt;.
&lt;/div&gt;
{{block center/e}}
{{gap|2em}}Урэшце, ня гледзячы на гэны, так здаецца ад зямлі і яе спраў аддалены, мэтафізычны тон ліры Сваяка, удзяляе ён шмат і прынцыповага месца беларускім соцыяльным справам.&lt;/br&gt;

{{gap|2em}}Сваяк, як сын працоўнай Беларусі, мучыцца душой, бачачы багацьце, ад якога часта вее крыўдай людзкой, а ўспакайваецца, выабражаючы сябе селянінам пры працы, які „з плугом ідзе“, прыпамінаючы, што ён „корміць сьвет“:
{{block center/s}}
&lt;div style=&quot;font-size: 92%; margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em; line-height: 1.3&quot;&gt;
Як бачу хараство харомаў,&lt;/br&gt;
Жудосна мне,&lt;/br&gt;
Бо з іх тэй штукі, тых заломаў,&lt;/br&gt;
Крывёй пахне…

Адну пацеху ў жыцьці маю,&lt;/br&gt;
Адкуль буду.&lt;/br&gt;
Калі зямельку урабляю,&lt;/br&gt;
3 плугом іду.&lt;/br&gt;

І хоць мне цяжка і гаротна,&lt;/br&gt;
Спакою нет,&lt;/br&gt;
Але ў душы ўжо немаркотна&lt;/br&gt;
Я кормлю сьвет.&lt;/br&gt;

{{gap|8em}}(Мне сумна)&lt;ref&gt;Там-жа.&lt;/ref&gt;.
&lt;/div&gt;
{{block center/e}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>li12aqirxhiu1udr2oa2vrdaog2nmtj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка (1936, Калосьсе).pdf/13</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120682</id>
    <revision>
      <id>281039</id>
      <timestamp>2026-04-05T18:52:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{gap|2em}}Сваяк, пад уплывам, відаць, рэвалюцыі заахвочвае беларусаў да новай працы на ніве соцыяльнай, але з яўнай іроніяй дадае, што цёмныя людцы нашы так у гэтым кірунку разагналіся, што {{block center/s}} &lt;div style=&quot;font-size: 92%; margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em; line-height: 1.3&quot;&gt; Нават до...»</comment>
      <origin>281039</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3412" sha1="h4hd2w0qr88yroumhtwxd1f1foj8kwh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{gap|2em}}Сваяк, пад уплывам, відаць, рэвалюцыі заахвочвае беларусаў да новай працы на ніве соцыяльнай, але з яўнай іроніяй дадае, што цёмныя людцы нашы так у гэтым кірунку разагналіся, што
{{block center/s}}
&lt;div style=&quot;font-size: 92%; margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em; line-height: 1.3&quot;&gt;
Нават добрыя будынкі&lt;/br&gt;
Пачалі ўжо руйнаваць —&lt;/br&gt;
„Годзе кажуць ўжо спачынку,&lt;/br&gt;
Трэба ўсё наноў складаць“.&lt;/br&gt;

{{gap|9em}}(Гэй будуйце).
&lt;/div&gt;
{{block center/e}}
{{gap|2em}}Вось-жа Сваяк прад гэткай рэвалюцыяй соцыяльнай, прад гэткім спосабам шуканьня выхаду з соцыяльных беларускіх злыбедаў, гэтак прасьцерагае народ свой у тым-жа вершы:
{{block center/s}}
&lt;div style=&quot;font-size: 92%; margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em; line-height: 1.3&quot;&gt;
Добра людцы, абы сьмела,&lt;/br&gt;
Толькі помніце адно:&lt;/br&gt;
Хто будуе ня ўмела,&lt;/br&gt;
З працы будзе мець драньнё.&lt;/br&gt;
&lt;/div&gt;
{{block center/e}}
{{gap|2em}}Сваяк радзіць беларусу ў гэтай справе гэтак:
{{block center/s}}
&lt;div style=&quot;font-size: 92%; margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em; line-height: 1.3&quot;&gt;
Разваж-жа перш чым зробіш,&lt;/br&gt;
Адлічы — рахунак здай —&lt;/br&gt;
А чаго не утаропіш —&lt;/br&gt;
Разумнейшага спытай.&lt;/br&gt;

Здабыць трэба перш зямельку,&lt;/br&gt;
Бо краіна-матка ўсім:&lt;/br&gt;
Хлябок родзіць і кудзельку&lt;/br&gt;
Дзецям родным, ня чужым.&lt;/br&gt;

Што у нас зямлі ня стала&lt;/br&gt;
То ня дзіва ані цуд —&lt;/br&gt;
Чужыня нам панавала,&lt;/br&gt;
Дзёрла скуру, як той бруд.&lt;/br&gt;
&lt;/div&gt;
{{block center/e}}
{{gap|2em}}Далей Сваяк у тым-жа самым вершы радзіць, каб беларус прадусім працу сваю аддаў свайму краю, каб асьвячаў свой розум і ведай прымушаў зямлю радзіць, каб таго вучыўся, што трэба, а не якой пусьцячыны і каб пазнаў такім чынам добра
сваіх ворагаў:
{{block center/s}}
&lt;div style=&quot;font-size: 92%; margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em; line-height: 1.3&quot;&gt;
Каб ня даці ім заесьці&lt;/br&gt;
Свайго духа і свой труд&lt;/br&gt;
І твой край ня даць абсесьці:&lt;/br&gt;
Зробіш гэта — будзе цуд.&lt;/br&gt;

Будзеш мець зямелькі доваль,&lt;/br&gt;
Школы зробяцца з двароў&lt;/br&gt;
І авечкай і каровай&lt;/br&gt;
Зможаш панскіх шляхтуноў&lt;/br&gt;

Гэй будуйце, мае людзцы,&lt;/br&gt;
Жыцьцё новае наўкруг,&lt;/br&gt;
Нават сонкі хай прачнуцца —&lt;/br&gt;
Хто ня вораг — будзе друг&lt;ref&gt;Казімер Сваяк — „Мая Ліра“.&lt;/ref&gt;.
&lt;/div&gt;
{{block center/e}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h4hd2w0qr88yroumhtwxd1f1foj8kwh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка (1936, Калосьсе).pdf/14</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120683</id>
    <revision>
      <id>281040</id>
      <timestamp>2026-04-05T19:00:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Гэтак больш менш выглядае духовы воблік Казімера Сваяка ў ягоным жыцьці, у грамадзкай дзейнасьці і ў літаратурным творстве. Гэткім гэны ягоны воблік астаўся і ў апошнія дні жыцьця яго на гэтай зямлі.  {{gap|2em}}Красавік 1926 г. Каз. Сваяк — у сталіцы сух...»</comment>
      <origin>281040</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2960" sha1="diy41bsicopkbe8t80vnig3pktw9ggd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Гэтак больш менш выглядае духовы воблік Казімера Сваяка ў ягоным жыцьці, у грамадзкай дзейнасьці і ў літаратурным творстве. Гэткім гэны ягоны воблік астаўся і ў апошнія дні жыцьця яго на гэтай зямлі.

{{gap|2em}}Красавік 1926 г. Каз. Сваяк — у сталіцы сухотнікаў, як сам казаў. Да аўтара гэтых радкоў надыходзе адтуль ад беларускага дагараючага паэта сьпярша пісьмо за пісьмом, а пасьля і тэлеграма за тэлеграмай з грозным алярмам аб няўхільнай катастрофе і з гарачай просьбай прыбыць да яго і забраць на
бацькаўшчыну, каб „паміж сваіх мог дажыць кароткі свой дзянёк“ і каб над ім „ня было дзярно чужое“. „Мне цяжка тут, бо я сярод чужых, а там, у родных Клюшчанах я напэўна папраўлюся, я там паздаравею“ — казаў мне Сваяк ажыўлены і разрадаваны як дзіця з майго прыезду.

{{gap|2em}}Нажаль грудзі паэта былі ўжо сточаны мікробамі дазваньня і ня было ані магчымасьці вязьці яго ў Клюшчанскія сасоньнікі, ані так-жа ніякай надзеі на выздараўленьне.

{{gap|2em}}У Вільні дагараў паэт у Літоўскай Клініцы. Часта траціў прытомнасьць. У ясных проблесках сьведамасьці маячыў нешта аб Беларусі, аб сваім народзе, аб крыўдзе ягонай, прасіў урэшце апякавацца ягонымі творамі, ягонымі рукапісамі, якія ўдалося выдабыць з пад арышту польскай пракуратуры, бо, казаў — а можа і будзе з гэтай усей маей пісаніны якая карысьць для народу“?!..

{{gap|2em}}Раніцай 6 траўня 1926 году Казімер Сваяк разстаўся з намі, адышоўшы ў тую краіну, у тое лепшае жыцьцё, дзе царства Праўды, Дабра й Красы, з каторага чэрпаў сваё натхненьне і ў чэсьць каторага складаў свае песьні і шчасьлівай часткай каторага бачыў сваю Айчыну — Беларусь.


{{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>diy41bsicopkbe8t80vnig3pktw9ggd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/Аўтабіяграфія</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120684</id>
    <revision>
      <id>281046</id>
      <timestamp>2026-04-06T06:12:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = Аўтабіяграфія Казіміра Сваяка  | аўтар     = Адам Станкевіч  | год       = 1992 год  | пераклад  =   | секцыя    = Публіцыстыка  | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/Увага|Увага Рэдактара-Выдаўца]]  | наступны  = Дзея маёй мыслі, сэрца і в...»</comment>
      <origin>281046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="797" sha1="4qy7lwpkdy1g2cpaqad13gkmkbvyqss" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Аўтабіяграфія Казіміра Сваяка
 | аўтар     = Адам Станкевіч
 | год       = 1992 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Публіцыстыка
 | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/Увага|Увага Рэдактара-Выдаўца]]
 | наступны  = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/Увага2|На паправу здароўя паэты…]]
 | анатацыі  = 
}}
{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Казімір Сваяк.pdf&quot; from=&quot;41&quot; to=&quot;41&quot; fromsection=&quot;Аўтабіяграфія&quot; tosection=&quot;Аўтабіяграфія&quot;/&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>4qy7lwpkdy1g2cpaqad13gkmkbvyqss</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>281047</id>
      <parentid>281046</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T06:13:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>281047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="797" sha1="23buq80gb53q7r3ojcsukdowdh98l58" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Аўтабіяграфія Казіміра Сваяка
 | аўтар     = Казімір Сваяк
 | год       = 1992 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Аўтабіяграфія
 | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/Увага|Увага Рэдактара-Выдаўца]]
 | наступны  = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/Увага2|На паправу здароўя паэты…]]
 | анатацыі  = 
}}
{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Казімір Сваяк.pdf&quot; from=&quot;41&quot; to=&quot;41&quot; fromsection=&quot;Аўтабіяграфія&quot; tosection=&quot;Аўтабіяграфія&quot;/&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>23buq80gb53q7r3ojcsukdowdh98l58</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/Увага2</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120685</id>
    <revision>
      <id>281048</id>
      <timestamp>2026-04-06T06:14:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = На паправу здароўя паэты…  | аўтар     = Адам Станкевіч  | год       = 1992 год  | пераклад  =   | секцыя    = Публіцыстыка  | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/Аўтабіяграфія|Аўтабіяграфія Казіміра Сваяка]]  | наступны  = Дзея маёй мысл...»</comment>
      <origin>281048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="758" sha1="06lk3j7fv6m1pc71tysc20atbo08cj2" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = На паправу здароўя паэты…
 | аўтар     = Адам Станкевіч
 | год       = 1992 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Публіцыстыка
 | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/Аўтабіяграфія|Аўтабіяграфія Казіміра Сваяка]]
 | наступны  = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/Заўвагі|Заўвагі]]
 | анатацыі  = 
}}
{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Казімір Сваяк.pdf&quot; from=&quot;41&quot; to=&quot;42&quot; fromsection=&quot;Увага 2&quot; tosection=&quot;Увага 2&quot;/&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>06lk3j7fv6m1pc71tysc20atbo08cj2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/Заўвагі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120686</id>
    <revision>
      <id>281049</id>
      <timestamp>2026-04-06T06:16:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = Заўвагі  | аўтар     = Адам Станкевіч  | год       = 1992 год  | пераклад  =   | секцыя    = Публіцыстыка  | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/Увага2|На паправу здароўя паэты…]]  | наступны  = Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/Пасьляслоўе|...»</comment>
      <origin>281049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="721" sha1="3k51el7bwjzuyg6mle0a7u5g090angd" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Заўвагі
 | аўтар     = Адам Станкевіч
 | год       = 1992 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Публіцыстыка
 | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/Увага2|На паправу здароўя паэты…]]
 | наступны  = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/Пасьляслоўе|Пасьляслоўе]]
 | анатацыі  = 
}}
{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Казімір Сваяк.pdf&quot; from=&quot;42&quot; to=&quot;44&quot; fromsection=&quot;Заўвагі&quot; tosection=&quot;Заўвагі&quot;/&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>3k51el7bwjzuyg6mle0a7u5g090angd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/Пасьляслоўе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120687</id>
    <revision>
      <id>281050</id>
      <timestamp>2026-04-06T06:17:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = Пасьляслоўе  | аўтар     = Адам Станкевіч  | год       = 1992 год  | пераклад  =   | секцыя    = Публіцыстыка  | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/Заўвагі|Заўвагі]]  | наступны  =   | анатацыі  =  }} {{Выроўніваньне-пачатак}} &lt;pages index=&quot;Казімір Сва...»</comment>
      <origin>281050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="605" sha1="4ql4kk4op7d8cw5i41atciuqkgkj3s3" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Пасьляслоўе
 | аўтар     = Адам Станкевіч
 | год       = 1992 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Публіцыстыка
 | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/Заўвагі|Заўвагі]]
 | наступны  = 
 | анатацыі  = 
}}
{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Казімір Сваяк.pdf&quot; from=&quot;44&quot; to=&quot;44&quot; fromsection=&quot;Пасьляслоўе&quot; tosection=&quot;Пасьляслоўе&quot;/&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>4ql4kk4op7d8cw5i41atciuqkgkj3s3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>281052</id>
      <parentid>281050</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T06:19:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>281052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="594" sha1="p9de509r40se6u0qlkf7lb6n9eijf2h" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Пасьляслоўе
 | аўтар     = Рэдакцыя
 | год       = 1992 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Публіцыстыка
 | папярэдні = [[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)/Заўвагі|Заўвагі]]
 | наступны  = 
 | анатацыі  = 
}}
{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Казімір Сваяк.pdf&quot; from=&quot;44&quot; to=&quot;44&quot; fromsection=&quot;Пасьляслоўе&quot; tosection=&quot;Пасьляслоўе&quot;/&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>p9de509r40se6u0qlkf7lb6n9eijf2h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120688</id>
    <revision>
      <id>281053</id>
      <timestamp>2026-04-06T06:28:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка  | аўтар     = Адам Станкевіч  | год       = 1936 год  | пераклад  =   | секцыя    = Публіцыстыка  | папярэдні =   | наступны  =   | анатацыі  = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка]]....»</comment>
      <origin>281053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="985" sha1="baa76kb3qq4hmo2brzjd02kyl75w7vd" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка
 | аўтар     = Адам Станкевіч
 | год       = 1936 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Публіцыстыка
 | папярэдні = 
 | наступны  = 
 | анатацыі  = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка]].
}}

&lt;pages index=&quot;З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка (1936, Калосьсе).pdf&quot; from=&quot;1&quot; to=&quot;14&quot; /&gt;
-----------
{{Крыніцы}}
{{PD-old-70}}

[[Катэгорыя:Творы 1936 года]]
[[Катэгорыя:Творы, выдадзеныя ў Вільні]]
[[Катэгорыя:Літаратуразнаўчыя працы Адама Станкевіча]]
[[Катэгорыя:Творы пра Казіміра Сваяка]]
[[Катэгорыя:Калосьсе (1935)]]</text>
      <sha1>baa76kb3qq4hmo2brzjd02kyl75w7vd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>281055</id>
      <parentid>281053</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T06:29:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>281055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1010" sha1="rlaagvdjg8ebyf1hxwqy1dehrru0arb" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка (1936, Калосьсе)
 | аўтар     = Адам Станкевіч
 | год       = 1936 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Публіцыстыка
 | папярэдні = 
 | наступны  = 
 | анатацыі  = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка]].
}}

&lt;pages index=&quot;З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка (1936, Калосьсе).pdf&quot; from=&quot;1&quot; to=&quot;14&quot; /&gt;
-----------
{{Крыніцы}}
{{PD-old-70}}

[[Катэгорыя:Творы 1936 года]]
[[Катэгорыя:Творы, выдадзеныя ў Вільні]]
[[Катэгорыя:Літаратуразнаўчыя працы Адама Станкевіча]]
[[Катэгорыя:Творы пра Казіміра Сваяка]]
[[Катэгорыя:Калосьсе (1935)]]</text>
      <sha1>rlaagvdjg8ebyf1hxwqy1dehrru0arb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>281056</id>
      <parentid>281055</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T06:31:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>281056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1097" sha1="m2fe49f8dw58pr1m1r5gbixvt6l6dve" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка (1936, Калосьсе)
 | аўтар     = Адам Станкевіч
 | год       = 1936 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Публіцыстыка
 | папярэдні = 
 | наступны  = 
 | анатацыі  = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка]].
}}
{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка (1936, Калосьсе).pdf&quot; from=&quot;1&quot; to=&quot;14&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}
-----------
{{Крыніцы}}
{{PD-old-70}}

[[Катэгорыя:Творы 1936 года]]
[[Катэгорыя:Творы, выдадзеныя ў Вільні]]
[[Катэгорыя:Літаратуразнаўчыя працы Адама Станкевіча]]
[[Катэгорыя:Творы пра Казіміра Сваяка]]
[[Катэгорыя:Калосьсе (1935)]]</text>
      <sha1>m2fe49f8dw58pr1m1r5gbixvt6l6dve</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Pasobnik.pdf/1</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120689</id>
    <revision>
      <id>281067</id>
      <timestamp>2026-04-06T07:01:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{ц|'''ПЕРШАЯ НАВУКА ЗАКОНУ БОЖАГА|памер=160%}} {{ц|'''З БЕЛАРУСКА-СЛАВЯНСКІМ БУКВАРОМ.|памер=140%}} {{накіравальная рыса|4em|height=1px}} {{ц|'''Пасобнік для беларускае школы і сям'і.|памер=120%}}   {{ц|'''Выданьне другое, папраўленае&lt;/br&gt;і дапоўненае, пад рэдакцыяй кандыдата&lt;/br&gt;б...»</comment>
      <origin>281067</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="944" sha1="mzxbss9hr90jfokvbmy33bi6dvlqc2j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{ц|'''ПЕРШАЯ НАВУКА ЗАКОНУ БОЖАГА|памер=160%}}
{{ц|'''З БЕЛАРУСКА-СЛАВЯНСКІМ БУКВАРОМ.|памер=140%}}
{{накіравальная рыса|4em|height=1px}}
{{ц|'''Пасобнік для беларускае школы і сям'і.|памер=120%}}


{{ц|'''Выданьне другое, папраўленае&lt;/br&gt;і дапоўненае, пад рэдакцыяй кандыдата&lt;/br&gt;багаслоўя С. К. {{разьбіўка|Паўловіча}}.}}

{{ц|Прагледжана Віленскай Камісіяй па разгляду&lt;/br&gt; беларускіх падручнікаў Закону Божага.|памер=80%}}


{{накіравальная рыса|4em|height=0.1px}}{{накіравальная рыса|4em|height=0.1px}}


{{ц|ВАРШАВА.&lt;/br&gt;Друкарня Сынадальная.&lt;/br&gt;{{разьбіўка|1936}}.|памер=80%}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mzxbss9hr90jfokvbmy33bi6dvlqc2j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>281069</id>
      <parentid>281067</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T07:05:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>281069</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="946" sha1="haf3jaqq7hanyncjynuruhrozsvsbvv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{ц|'''ПЕРШАЯ НАВУКА ЗАКОНУ БОЖАГА|памер=160%}}
{{ц|'''З БЕЛАРУСКА-СЛАВЯНСКІМ БУКВАРОМ.|памер=140%}}
{{накіравальная рыса|4em|height=1px}}
{{ц|'''Пасобнік для беларускае школы і сям‘і.|памер=120%}}


{{ц|'''Выданьне другое, папраўленае&lt;/br&gt;і дапоўненае, пад рэдакцыяй кандыдата&lt;/br&gt;багаслоўя С. К. {{разьбіўка|Паўловіча}}.}}

{{ц|Прагледжана Віленскай Камісіяй па разгляду&lt;/br&gt; беларускіх падручнікаў Закону Божага.|памер=80%}}


{{накіравальная рыса|4em|height=0.1px}}{{накіравальная рыса|4em|height=0.1px}}


{{ц|ВАРШАВА.&lt;/br&gt;Друкарня Сынадальная.&lt;/br&gt;{{разьбіўка|1936}}.|памер=80%}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>haf3jaqq7hanyncjynuruhrozsvsbvv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Pasobnik.pdf/2</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120690</id>
    <revision>
      <id>281068</id>
      <timestamp>2026-04-06T07:04:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{ц|'''ПЕРШАЯ НАВУКА ЗАКОНУ БОЖАГА|памер=160%}} {{ц|'''З БЕЛАРУСКА-СЛАВЯНСКІМ БУКВАРОМ.|памер=140%}} {{накіравальная рыса|4em|height=1px}} {{ц|'''Пасобнік для беларускае школы і сям‘і.|памер=120%}}   {{ц|'''Выданьне другое, папраўленае&lt;/br&gt;і дапоўненае, пад рэдакцыяй кандыдата&lt;/br&gt;...»</comment>
      <origin>281068</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="946" sha1="haf3jaqq7hanyncjynuruhrozsvsbvv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{ц|'''ПЕРШАЯ НАВУКА ЗАКОНУ БОЖАГА|памер=160%}}
{{ц|'''З БЕЛАРУСКА-СЛАВЯНСКІМ БУКВАРОМ.|памер=140%}}
{{накіравальная рыса|4em|height=1px}}
{{ц|'''Пасобнік для беларускае школы і сям‘і.|памер=120%}}


{{ц|'''Выданьне другое, папраўленае&lt;/br&gt;і дапоўненае, пад рэдакцыяй кандыдата&lt;/br&gt;багаслоўя С. К. {{разьбіўка|Паўловіча}}.}}

{{ц|Прагледжана Віленскай Камісіяй па разгляду&lt;/br&gt; беларускіх падручнікаў Закону Божага.|памер=80%}}


{{накіравальная рыса|4em|height=0.1px}}{{накіравальная рыса|4em|height=0.1px}}


{{ц|ВАРШАВА.&lt;/br&gt;Друкарня Сынадальная.&lt;/br&gt;{{разьбіўка|1936}}.|памер=80%}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>haf3jaqq7hanyncjynuruhrozsvsbvv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Гоман зарніц (1932).pdf/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120691</id>
    <revision>
      <id>281071</id>
      <timestamp>2026-04-06T07:33:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{ц|{{разьбіўка|ГАСПАДАР}}|памер=120%}} &lt;center&gt;{{larger|I}}&lt;/center&gt; {{gap|2em}}Сьлесар Якаў Гузік, праходзячы паўз браму заводу, раптам спыніўся і паківаў галавою.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}— Безгаспадарнасьць, дальбог-жа. Што-б узяць ды падабраць, дык не. Валяецца няхай валяецца… Пастаўлен...»</comment>
      <origin>281071</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2385" sha1="g68cq34z299vc0ap69ys1gkfuc0evft" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{ц|{{разьбіўка|ГАСПАДАР}}|памер=120%}}
&lt;center&gt;{{larger|I}}&lt;/center&gt;
{{gap|2em}}Сьлесар Якаў Гузік, праходзячы паўз браму заводу, раптам спыніўся і паківаў галавою.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Безгаспадарнасьць, дальбог-жа. Што-б узяць ды падабраць, дык не. Валяецца няхай валяецца… Пастаўлены стораж, а каб паглядзеў — куды там. Ды загадчык, напэўна, ня раз бачыў — і таксама бяз увагі…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Якаў Гузік нагнуўся і падняў з зямлі здаровы кавалак жалеза.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Падняўшы, пачаў яго разглядаць, мераць на пядзю, вылічаць.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Гэта-ж выйдзе на некалькі ручак у плузе… Во… Цаляй пяць таўшчынёю… Які недагляд, якая нядбайнасьць! Паўзавода расьсей — і хоць бы што. Людзям не карціць… Мэрам-бы нікому ніякае справы, — паскардзіўся ён сам сабе і
рашуча крануў з месца.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Гэта трэба сторажу пад нос паднесьці… Глядзі вось…:&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Самусь! — выгукнуў Якаў Гузік, прачыняючы варотцы ў завод.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ніхто не аказаўся — старожа ня было пры варотцах. Тады Якаў Гузік крыкнуў мацней, але застаўся бяз адказу.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Гэта ліха ведае што! — вылаяўся ён і выйшаў на вуліцу каб пайсьці са скаргаю на стоража ў кантору.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}На вуліцы яго перапыніў каваль таго-ж заводу Паліка Скрынка.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Якаў! — пазваў ён Якава Гузіка. — Стой! Ты куды?&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Якаў Гузік спыніўся і паглядзеў на Палікара Скрынку.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Бачыш, у кантору.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g68cq34z299vc0ap69ys1gkfuc0evft</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>281073</id>
      <parentid>281071</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T07:35:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>281073</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2390" sha1="b6da19keaqzmacoamakmvdc5xtf8xyw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;center&gt;{{larger|{{разьбіўка|ГАСПАДАР}}}}&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;{{larger|I}}&lt;/center&gt;
{{gap|2em}}Сьлесар Якаў Гузік, праходзячы паўз браму заводу, раптам спыніўся і паківаў галавою.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Безгаспадарнасьць, дальбог-жа. Што-б узяць ды падабраць, дык не. Валяецца няхай валяецца… Пастаўлены стораж, а каб паглядзеў — куды там. Ды загадчык, напэўна, ня раз бачыў — і таксама бяз увагі…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Якаў Гузік нагнуўся і падняў з зямлі здаровы кавалак жалеза.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Падняўшы, пачаў яго разглядаць, мераць на пядзю, вылічаць.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Гэта-ж выйдзе на некалькі ручак у плузе… Во… Цаляй пяць таўшчынёю… Які недагляд, якая нядбайнасьць! Паўзавода расьсей — і хоць бы што. Людзям не карціць… Мэрам-бы нікому ніякае справы, — паскардзіўся ён сам сабе і
рашуча крануў з месца.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Гэта трэба сторажу пад нос паднесьці… Глядзі вось…:&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Самусь! — выгукнуў Якаў Гузік, прачыняючы варотцы ў завод.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ніхто не аказаўся — старожа ня было пры варотцах. Тады Якаў Гузік крыкнуў мацней, але застаўся бяз адказу.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Гэта ліха ведае што! — вылаяўся ён і выйшаў на вуліцу каб пайсьці са скаргаю на стоража ў кантору.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}На вуліцы яго перапыніў каваль таго-ж заводу Паліка Скрынка.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Якаў! — пазваў ён Якава Гузіка. — Стой! Ты куды?&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Якаў Гузік спыніўся і паглядзеў на Палікара Скрынку.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Бачыш, у кантору.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b6da19keaqzmacoamakmvdc5xtf8xyw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>281074</id>
      <parentid>281073</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T07:37:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>281074</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2395" sha1="96np1k1tttd6r95qgy56jyo4frx2rvh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;center&gt;{{larger|{{разьбіўка|ГАСПАДАР}}}}&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;{{larger|I}}&lt;/center&gt;
{{gap|2em}}Сьлесар Якаў Гузік, праходзячы паўз браму заводу, раптам спыніўся і паківаў галавою.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Безгаспадарнасьць, дальбог-жа. Што-б узяць ды падабраць, дык не. Валяецца няхай валяецца… Пастаўлены стораж, а каб паглядзеў — куды там. Ды загадчык, напэўна, ня раз бачыў — і таксама бяз увагі…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Якаў Гузік нагнуўся і падняў з зямлі здаровы кавалак жалеза.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Падняўшы, пачаў яго разглядаць, мераць на пядзю, вылічаць.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Гэта-ж выйдзе на некалькі ручак у плузе… Во… Цаляй пяць таўшчынёю… Які недагляд, якая нядбайнасьць! Паўзавода расьсей — і хоць бы што. Людзям не карціць… Мэрам-бы нікому ніякае справы, — паскардзіўся ён сам сабе і
рашуча крануў з месца.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Гэта трэба сторажу пад нос паднесьці… Глядзі вось…:&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Самусь! — выгукнуў Якаў Гузік, прачыняючы варотцы ў завод.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ніхто не аказаўся — старожа ня было пры варотцах. Тады Якаў Гузік крыкнуў мацней, але застаўся бяз адказу.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Гэта ліха ведае што! — вылаяўся ён і выйшаў на вуліцу каб пайсьці са скаргаю на стоража ў кантору.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}На вуліцы яго перапыніў каваль таго-ж заводу Паліка Скрынка.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Якаў! — пазваў ён Якава Гузіка. — Стой! Ты куды?&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Якаў Гузік спыніўся і паглядзеў на Палікара Скрынку.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Бачыш, у кантору.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>96np1k1tttd6r95qgy56jyo4frx2rvh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вогнішча барацьбы (1930).pdf/82</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120692</id>
    <revision>
      <id>281072</id>
      <timestamp>2026-04-06T07:35:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{ц|'''Дайшоў свайго'''}}  {{Водступ|2|em}}Апанавала цесьляра Гардзея драўляная бяда — толькі аб ёй і мысьліць.Чаму драўляная? А таму, што ён сын кутніка і сам кутнік, усякай бяды бачыў усякага гора зазнаў на сьвеце. А вось драўляная бяда стала царыцай усім бед...»</comment>
      <origin>281072</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1867" sha1="fvc15smfw1isbplpqiafts7lyvbw4yi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{ц|'''Дайшоў свайго'''}}

{{Водступ|2|em}}Апанавала цесьляра Гардзея драўляная бяда — толькі аб ёй і мысьліць.Чаму драўляная? А таму, што ён сын кутніка і сам кутнік, усякай бяды бачыў усякага гора зазнаў на сьвеце. А вось драўляная бяда стала царыцай усім бедам і запалоніла, скамячыла самога Гардзея.

{{Водступ|2|em}}Як замулены конь перабіваецца Гардзей па сваім шляху — абы жыць, абы зарабіць. Рукі мазольныя, агрубелыя, як карэньні выкарчаванага дубка, цела канатнае, няскладнае, думкі няясныя, тупыя і непаваротлівыя. Усё прыдушыла непасільная праца аж змаленства, ад якой хрумшчэлі яшчэ неацьвярдэеўшыя дзіцячыя яго костачкі, усе спутала, стаптала гарамычнае жыцьцё — ды і колькі таго жыцьця а ўжо цэлы век — дваццаць гадоў з гакам.

{{Водступ|2|em}}Бацька Гардзея адвекаваў свой век пастухом у вёсцы і перад сьмерцю прасіў, дабіваўся ў сялян, каб і сына пастухом абралі. Але Гардзей ня ўзьлюбіў бацькавага рамяства і пайшоў па цесьлярскай працы. Год-другі і прылаўчыўся — стаў самастойным майстрам з цесьлярскімі навыкамі. Калі&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fvc15smfw1isbplpqiafts7lyvbw4yi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>281075</id>
      <parentid>281072</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T07:40:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>281075</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1868" sha1="h05cr45334d4yb4eajqfdq7wppvfsra" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{ц|'''Дайшоў свайго'''}}

{{Водступ|2|em}}Апанавала цесьляра Гардзея драўляная бяда — толькі аб ёй і мысьліць. Чаму драўляная? А таму, што ён сын кутніка і сам кутнік, усякай бяды бачыў усякага гора зазнаў на сьвеце. А вось драўляная бяда стала царыцай усім бедам і запалоніла, скамячыла самога Гардзея.

{{Водступ|2|em}}Як замулены конь перабіваецца Гардзей па сваім шляху — абы жыць, абы зарабіць. Рукі мазольныя, агрубелыя, як карэньні выкарчаванага дубка, цела канатнае, няскладнае, думкі няясныя, тупыя і непаваротлівыя. Усё прыдушыла непасільная праца аж змаленства, ад якой хрумшчэлі яшчэ неацьвярдэеўшыя дзіцячыя яго костачкі, усе спутала, стаптала гарамычнае жыцьцё — ды і колькі таго жыцьця а ўжо цэлы век — дваццаць гадоў з гакам.

{{Водступ|2|em}}Бацька Гардзея адвекаваў свой век пастухом у вёсцы і перад сьмерцю прасіў, дабіваўся ў сялян, каб і сына пастухом абралі. Але Гардзей ня ўзьлюбіў бацькавага рамяства і пайшоў па цесьлярскай працы. Год-другі і прылаўчыўся — стаў самастойным майстрам з цесьлярскімі навыкамі. Калі&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h05cr45334d4yb4eajqfdq7wppvfsra</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вогнішча барацьбы (1930).pdf/83</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120693</id>
    <revision>
      <id>281076</id>
      <timestamp>2026-04-06T07:43:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «пачне бервяно абчэсваць, дык выгане трэску ва ўсю даўжыню бервяна і абчэша гладзенька, як з-пад габэлька. Перш чым палажыць бервяно на ізруб, дык яго абстукае па бакох абухом ад сякеры, прыслухаецца да яго звону-гутаркі, сам штось памармыча і так ужо дага...»</comment>
      <origin>281076</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2376" sha1="sw49gfuvrskfuefvgk0gepjxqjpcjx9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;пачне бервяно абчэсваць, дык выгане трэску ва ўсю даўжыню бервяна і абчэша гладзенька, як з-пад габэлька. Перш чым палажыць бервяно на ізруб, дык яго абстукае па бакох абухом ад сякеры, прыслухаецца да яго звону-гутаркі, сам штось памармыча і так ужо дагаварыўшыся нажыльваецца, каб ускласьці бервяно на падрыхтаванае месца.

{{Водступ|2|em}}Меў Гардзей і кавалак зямліцы. Перапала яна яму ад сваяка — комуністага, які адышоў разам з Чырвонай арміяй у Савецкую Беларусь, аставіўшы гэты худы лапік зямлі на карыстаньне Гардзею. Аднак, існаваньне сваёй сям’і Гардзей падтрымоўваў цесьлярствам.

{{Водступ|2|em}}І вось, калі стаў цесьляром, дык і пачалася драўляная бяда ў Гардзея. З гэтага часу яна чым далей, тым горш мучыла і данімала рознымі няўдачамі. Гардзей стаў бачыць такія рэчы, якіх ён перш не заўважваў быў — зжыўся з імі, прывык, а цяпер яны кідаліся яму ў вочы, цяпер ён іх перажываў.

{{Водступ|2|em}}Ён стаў заўважваць, і гэта яму ныла, як рэўматызм, што ён апанаваны драўляным царствам, што дрэва ў яго штодзеннай патрэбе неабходна так, як вада, соль, можна сказаць, хлеб, каб ён яго меў кожны дзень. З самага маленства, і цяпер, устаўшы, кожны дзень і на кожным кроку, ён сустракаў драўляныя рэчы, меў драўлянае акружэньне. Лыжкі, міска, салонка, начоўкі, стол, лава, калыска, розгі, лапці, гузікі, плот, хата, усе&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sw49gfuvrskfuefvgk0gepjxqjpcjx9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вогнішча барацьбы (1930).pdf/84</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120694</id>
    <revision>
      <id>281077</id>
      <timestamp>2026-04-06T07:46:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «гаспадарскія прылады нават і цьвік, засаўка ў дзьвярах — усё з дрэва. Усё гэтыя рэчы былі перш, ні адна з іх даслужылася да мянюшкі «бацьку памятае», аднак, толькі стаўшы цесьляром, стаўшы майстрам па дрэву, Гардзей пачаў адчуваць гэтыя рэчы і балесна пе...»</comment>
      <origin>281077</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2422" sha1="8av7uuqgy56sst85pu2fvusg4a4npap" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;гаспадарскія прылады нават і цьвік, засаўка ў дзьвярах — усё з дрэва. Усё гэтыя рэчы былі перш, ні адна з іх даслужылася да мянюшкі «бацьку памятае», аднак, толькі стаўшы цесьляром, стаўшы майстрам па дрэву, Гардзей пачаў адчуваць гэтыя рэчы і балесна перажываць драўлянае акружэньне.

{{Водступ|2|em}}Прабудзіцца часамі Гардзей ноччу, хоча павярнуць руку, каб пачасаць паясьніцу, а рука ані руш, як дзеравяка, ведама пасьля цяжкай дзеннай працы страціць чуласьць і паваротлівасьць, а Гардзею здаецца, што і тут сядзіць драўляная бяда, што ён за рукой можа і сам задзервянець і з перапуду пот халодны кроплямі выступіць.

{{Водступ|2|em}}Калі часам жонка на жыцьцёвае гора не адзавецца, як звычайна плачам і нараканьнем, а ходзе як драўляная тычка сьцяўшы зубы, і з рук у яе ўсё вывальваецца, спатыкаецца на роўнай дарозе, слухае і нічога не цяме, дык Гардзею ўжо страх і сваю трывогу прыкрываў няскладаным жартам.

{{Водступ|2|em}}— Ты, жонка, ходзіш як адзервянеўшая, лепш паплач, дык на чалавека станеш падобная,

{{Водступ|2|em}}Няхай што-небудзь сапсуецца з гэтых рэчаў, вядома дрэва, гэта табе не жалеза і не фабрычная работа, псуецца гаручка-б яго, шпарка, дык новую зрабіць, ды яшчэ самадзелкам няма з чаго. Няма лесу, няма матэрыялаў? Колькі хочаш. Ён, Гардзей цясьляр вун колькі перапусьце праз сваю адну-другую пецярню, будуючы людзям дом ці&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8av7uuqgy56sst85pu2fvusg4a4npap</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Гоман зарніц (1932).pdf/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120695</id>
    <revision>
      <id>281078</id>
      <timestamp>2026-04-06T07:52:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}— Чаго?&lt;/br&gt; {{gap|2em}}— Сьвінства, дый годзе… Паглядзі во, якім жалезам кідаюцца. За брамаю падняў. А гэты, сукін сын, Самусь і нібыта той. Валяецца — няхай валяецца… Пазаву, думаю, ды пакажу во, каб на другі раз пільнаваў…&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Палікар Скрынка выпуч...»</comment>
      <origin>281078</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3208" sha1="sh8xvipy3tonvakkh8qrlwltpjoewcl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap|2em}}— Чаго?&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Сьвінства, дый годзе… Паглядзі во, якім жалезам кідаюцца. За брамаю падняў. А гэты, сукін сын, Самусь і нібыта той. Валяецца — няхай валяецца… Пазаву, думаю, ды пакажу во, каб на другі раз пільнаваў…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Палікар Скрынка выпучыў на Якава Гузіка вочы і насьмешліва праказаў:&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Эх, ты, гаспадар, гаспадар! Няўжо табе прыстае гэта клапатлівасьць? Што ты думаеш гэтым выграць? Пахвальбу?&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Якаў Гузік крута павярнуў ад Палікара Скрынкі і накіраваў да канторы заводу. За ім усьлед паляцеў выбух заліўнога, пакатнага рогату.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Гас-па-а-да-ар! Гас-ас-па-адар… Чча-кай крыху…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}З-за дзьвярэй канторы Якаў Гузік прымеціў, як Палікар Скрынка праводзіў яго многазначнымі кіўкамі рукі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Няўжо яму гэта не надаела? — зьдзівіўся ён і пастукаў у дзьверы да загадчыка. Дзьверы аказаліся запертымі — загадчык не вярнуўся з абеду.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Скутку не знайсьці, — вылаяўся Якаў Гузік і выйшаў з канторы.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Якраз загудзела заводзкая сырэна. Чакаць загадчыка было нельга. Калі ён прыдзе — ды яшчэ ці прыдзе… А прыдзе, то ласьне яму будзе час займацца справаю аб кавалку жалеза?&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}«Які я цудны, аднака, разважаў Якаў Гузік, ідучы назад да заводу: — стану аднімаць ад таварыша Фанарніка час.
Ён-жа выжане мяне з габінету. Дай ты рады, уздумаў… Чалавеку столькі абавязкаў, цэлае прадпрыемства ў руках, а я… Цьфу ты, нікудышніца»…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}З гэтымі развагамі Якаў Гузік падышоў да ўваходу ў завод. Ён спакойліва намерыўся ступіць у двор, як стораж зьнянацку хапіў яго за рукаў.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Ты мяне шукаў, Якаў? — запытаў ён.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Якаў Гузік у момант перамяніўся ў настроі і суворым узрокам кінуў на Самуся.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Шукаў… З-за цябе мусіў у кантору хадзіць ды назад… Думаеш, я патвоему не даражу часам…&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sh8xvipy3tonvakkh8qrlwltpjoewcl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>281079</id>
      <parentid>281078</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T07:54:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>281079</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3213" sha1="1gzevpzjfw51ijmcm04a3mz0ta8kddt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap|2em}}— Чаго?&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Сьвінства, дый годзе… Паглядзі во, якім жалезам кідаюцца. За брамаю падняў. А гэты, сукін сын, Самусь і нібыта той. Валяецца — няхай валяецца… Пазаву, думаю, ды пакажу во, каб на другі раз пільнаваў…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Палікар Скрынка выпучыў на Якава Гузіка вочы і насьмешліва праказаў:&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Эх, ты, гаспадар, гаспадар! Няўжо табе прыстае гэта клапатлівасьць? Што ты думаеш гэтым выграць? Пахвальбу?&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Якаў Гузік крута павярнуў ад Палікара Скрынкі і накіраваў да канторы заводу. За ім усьлед паляцеў выбух заліўнога, пакатнага рогату.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Гас-па-а-да-ар! Гас-ас-па-адар… Чча-кай крыху…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}З-за дзьвярэй канторы Якаў Гузік прымеціў, як Палікар Скрынка праводзіў яго многазначнымі кіўкамі рукі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Няўжо яму гэта не надаела? — зьдзівіўся ён і пастукаў у дзьверы да загадчыка. Дзьверы аказаліся запертымі — загадчык не вярнуўся з абеду.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Скутку не знайсьці, — вылаяўся Якаў Гузік і выйшаў з канторы.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Якраз загудзела заводзкая сырэна. Чакаць загадчыка было нельга. Калі ён прыдзе — ды яшчэ ці прыдзе… А прыдзе, то ласьне яму будзе час займацца справаю аб кавалку жалеза?&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}«Які я цудны, аднака, разважаў Якаў Гузік, ідучы назад да заводу: — стану аднімаць ад таварыша Фанарніка час.
Ён-жа выжане мяне з габінету. Дай ты рады, уздумаў… Чалавеку столькі абавязкаў, цэлае прадпрыемства ў руках, а я… Цьфу ты, нікудышніца»…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}З гэтымі развагамі Якаў Гузік падышоў да ўваходу ў завод. Ён спакойліва намерыўся ступіць у двор, як стораж зьнянацку хапіў яго за рукаў.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Ты мяне шукаў, Якаў? — запытаў ён.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Якаў Гузік у момант перамяніўся ў настроі і суворым узрокам кінуў на Самуся.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Шукаў… З-за цябе мусіў у кантору хадзіць ды назад… Думаеш, я патвоему не даражу часам…&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1gzevpzjfw51ijmcm04a3mz0ta8kddt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Гоман зарніц (1932).pdf/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120696</id>
    <revision>
      <id>281080</id>
      <timestamp>2026-04-06T08:03:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Стораж не чакаў гэтага ад Якава Гузіка і недаўмённа, вытарашчыўшы вочы, глядзеў яму ў твар.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}— Так, цябе ніколі не застаць на тваім месцы… Я ўжо не кажу пра тое, каб ты хоць каліва выявіў увагі да прыўручанае табе справы.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Стораж ня в...»</comment>
      <origin>281080</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3618" sha1="in8j0wvkxx9egshtidyd6cqvjv957xv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Стораж не чакаў гэтага ад Якава Гузіка і недаўмённа, вытарашчыўшы вочы, глядзеў яму ў твар.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Так, цябе ніколі не застаць на тваім месцы… Я ўжо не кажу пра тое, каб ты хоць каліва выявіў увагі да прыўручанае табе справы.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Стораж ня ведаў, што адказаць, і толькі паціскаў плячыма, мармычучы сабе пад нос.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ён быў вельмі задаволены, калі ў адзін момант двое рабочых адгарадзілі яго ад Якава Гузіка, пацягнуўшы апошняга за сабою.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Што ён да мяне мае? — скардзіўся цэламу дзесятку рабочых Самусь. — Бяз дай-прычыны прычапіўся да чалавека, як смала, і ні рады… Каб цябе ліха, каб цябе…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Якаў Гузік, зразумела, нічога акрэсьленага ня мог прад’явіць Самусю. У яго галаве злажыліся выразныя думкі наконт знойдзенага кавалка жалеза. Вынікі з гэтага можна было рабіць важкія, але на ўсё трэба падбіраць асобны час і ўдатную прычыну. Рабіць крымінал, адрываючы не ў пару ад працы людзей, ня прыстала… Будзь то загадчык заводу ці хоць-бы стораж… І не нарвіся апошні на Якава Гузіка з сваім запытаньнем, засталося-б бяз лішняе гаворкі і непатрэбныя лаянкі. А то… Якаў Гузік яшчэ пры дзьвярах у майстэрню падняў угару знойдзены кавалак жалеза і памахаў ім у бок Самуся. Праўда, усьлед гэтаму ён упічна сабе засьмяяўся і праказаў да рабочых:&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Гэта мае надмерная стараннасьць. Натура гэткая — не магу цярпець, калі бачу глум ці непарадак. То-ж усё наша праца, нашы стараньні… Калі мы іх не шанавацьмем — тады?..&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Рабочыя не пасьпелі выявіць сабе, да чаго былі Якавіны словы, і пакінулі Якава Гузіка без адказу…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ён нездаволена кінуў узрокамі ўправа ды ўлева і пайшоў да сябе, к сьлясарнаму цэху.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}У майстэрнях пачыналася праца: вярцеліся такарныя варштаты, бразгала начыньне, шыпела тачыла. У кавальскай
майстэрні хтосьці знарок надзвычай моцна ляпнуў молатам па лісту жалеза. {{абмылка|Резкі|Рэзкі}} ляск прайшоў па ўсяму будынку, балюча ўрэзаўшыся Якаву Гузіку ў вушы.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Мудрагельства — ня болей, — вылаяўся ён.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>in8j0wvkxx9egshtidyd6cqvjv957xv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вогнішча барацьбы (1930).pdf/85</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120697</id>
    <revision>
      <id>281081</id>
      <timestamp>2026-04-06T08:12:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «хлеў, ток ці сьвіран. Ну, але лыжку выстругаць, тапарышча зрабіць, кіёк вырэзаць няма з чаго: усё панскае, ды казённае. Трэба ня раз пакланіцца і ў руку цмокнуць пана, апошняе аддаць лясному купцу, прадацца з душой і целам, каб залатаць тую ці іншую дзірку ў...»</comment>
      <origin>281081</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2350" sha1="p6z847um0yoplrurevw3tdh5k482qqh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;хлеў, ток ці сьвіран. Ну, але лыжку выстругаць, тапарышча зрабіць, кіёк вырэзаць няма з чаго: усё панскае, ды казённае. Трэба ня раз пакланіцца і ў руку цмокнуць пана, апошняе аддаць лясному купцу, прадацца з душой і целам, каб залатаць тую ці іншую дзірку ў драўлянай бядзе.	

{{Водступ|2|em}}І вось дабярэцца часамі Гардзей у лес, дык паводзіны яго нераўнуючы як на сходцы ці вясельлі. Ні сасонкі яму, а дзяўчаты, ні дубы, а дзяцюкі, а ўвесь лес — гэта добры барадач. Усе дрэвы знаёмыя і родныя яму, з усімі вядзе гутарку, мерыць узглядам аж да верхавіны, клешча рукой па камлёх. І ўрэшце ўздыхне.

{{Водступ|2|em}}— Эх, каб папасьці калі ў Белавескую пушчу!

{{Водступ|2|em}}Альбо заб’ецца ў гушчар пад цень векавых дрэў і пачне шныраць — углядацца, мо’ адкрые сховы паўстанцаў, а не, дык сядзе і давай разматваць свае затаённыя думкі, як гэта лес прыхільны да паўстанцаў, як яны любяць яго — свайго саюзьніка, і расхахочыцца Гардзей, калі прадставе сабе пана, якому трэба ноччу, а хоць-бы і днём ехаць праз пушчу — колькі ў яго страху і нялюбасьці да лесу —  ворага.

{{Водступ|2|em}}— Мабыць дзеля гэтага, гад, і прадае і высякае ў пень лясы-бары. Прыдзецца жабраваць нашаму брату, дык і кіёк няма дзе высечы.

{{Водступ|2|em}}Любіў Гардзей хадзіць і на тартак. Доўгімі гадзінамі ачараваны стаяны ён тут адстойваў сярод&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p6z847um0yoplrurevw3tdh5k482qqh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вогнішча барацьбы (1930).pdf/86</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120698</id>
    <revision>
      <id>281082</id>
      <timestamp>2026-04-06T08:15:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «акуратна паскладаных жоўценькіх, як жаўток, дашок.  {{Водступ|2|em}}— Матэрыял, як золата, а колькі-ж яго ёсьць, вочы разьбягаюцца і душа радуецца — адна любата — ён сам да сябе і адмерваў поўнымі грудзьмі смалісты запах.  {{Водступ|2|em}}Часта так заходзіў Гар...»</comment>
      <origin>281082</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2335" sha1="bpizvtgh4sv89d966r3uq4taf38q3g1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;акуратна паскладаных жоўценькіх, як жаўток, дашок.

{{Водступ|2|em}}— Матэрыял, як золата, а колькі-ж яго ёсьць, вочы разьбягаюцца і душа радуецца — адна любата — ён сам да сябе і адмерваў поўнымі грудзьмі смалісты запах.

{{Водступ|2|em}}Часта так заходзіў Гардзей на суседні тартак, бяз дай прычыны, каб пацешыць вока лясным матэрыялам, ахмялець смалістым пахам. А прыдзе дахаты Гардзей, дык драўляная бяда яшчэ больш выпучвалася і дакучала: хата і ўся яго драўляная маемасьць — адно парахно. Асабліва хата развальваецца, ужо і ўпоркі не памагаюць, ад ветру калышацца. А каб пабагацець, дык няма ніякіх магчымасьцяй — тое-сёе прыдбаеш, прыхінеш якой крамнінай драўляную бяду, а тут наскоча войт, апіша, конфіскуе за падаткі і драўляная бяда зноў зубы скаліць. Заработкаў няма ніякіх, есьці няма чаго, ну хоць кладзіся, ды памірай.

{{Водступ|2|em}}— Добра, што ўзяліся людзі за камасацыю, пачнуць пераходзіць на хутары, параносіцца з будовай, перападзе якая праца — заработак, разважаў Гардзей.

{{Водступ|2|em}}А на вёсцы Мытлякі каля камасацыі разгарэлася барацьба, скрытая, упартая, зацятая. У вёсцы жыў-быў сапеў-нажываўся багацей Даўбняк, страшэнны жмінда і хітры чалавек. Трымаў ён толькі ня летняга пастушка, які зімой рабіў яму ўсякую работу, як сталы. Сабраць-жа з поля жніво ці памалаціць&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bpizvtgh4sv89d966r3uq4taf38q3g1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вогнішча барацьбы (1930).pdf/87</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120699</id>
    <revision>
      <id>281083</id>
      <timestamp>2026-04-06T09:04:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «яго зімой Даўбняк выкарыстоўваў усю вёску. Во рэдка хто з сялян не сядзеў у яго кішэні, у яго арудзе, а ніхто ня мог грашмі ці дабром выплаціцца скуль яго ўзяць — падаткі, штрафы ўсьлед выпаласківаюць, калі часамі і завядзецца ў хаце злоты — другі.  {{Водс...»</comment>
      <origin>281083</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2270" sha1="ozckjb4ogpzmwzaeg5jdv25vdrstkp6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;яго зімой Даўбняк выкарыстоўваў усю вёску. Во рэдка хто з сялян не сядзеў у яго кішэні, у яго арудзе, а ніхто ня мог грашмі ці дабром выплаціцца скуль яго ўзяць — падаткі, штрафы ўсьлед выпаласківаюць, калі часамі і завядзецца ў хаце злоты — другі.

{{Водступ|2|em}}Даўбняк наскрозь бачыў галечу вёскі, ён вырас на сытым астраўку, сярод бязьмежнай бядоты, бясхлебіцы, охаў і стогнаў вясковых. Ён добра вывучыў капрызы і нораў сялянскай бяды, не раздражняў яе, зрабіў яе ручной і ня ў знаку па крысе з кожным разам заціскаў усё мацней пятлю страшэннага вызыску над тым, хто пападаўся ў яго пастку. Склікае талаку, прыкладам на сенакос, частуе гарэлкай, а хто наперадзе ідзе ў пакосе, дае «прэмію» — гатунковай гарэлкі. Сяляне здаволены, што адрабляюць доўг, маюць пачастунак і стараюцца з усіх сіл, каб дабіцца прэміі кулацкай. А Даўбняк толькі рукі пацірае — удаецца інтэрас — лезе рыбка ў невад.

{{Водступ|2|em}}Даўбняк гібка і ўмеючы карыстаўся дапамогай улады, ён бярогся адкрыта заклікаць паліцыю ці войта супроць непаслухмяных і непакорных.

{{Водступ|2|em}}— Няхай на іх бяздоньне, на гэтых бальшавікоў, яшчэ сьпякуць, падпусьцяць чырвонага пеўня — разважаў Даўбняк і нялюбых яму асоб перадаваў скрыта ў дэфэнзыву, Інакш кажучы, даваў пропуск у астрог,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ozckjb4ogpzmwzaeg5jdv25vdrstkp6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вогнішча барацьбы (1930).pdf/88</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120700</id>
    <revision>
      <id>281084</id>
      <timestamp>2026-04-06T09:07:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Водступ|2|em}}Гардзей таксама быў залежны ад Даўбняка. Сталася гэта так. Прыціснуты драўлянай бядой да таго, што і поснай поліўкі няма на чым зварыць, цясьляр аднаго дня рушыў яшчэ золакам у лес Даўбняка. Там ён ужо даўно нагледзеў стары корч, які тырчэў...»</comment>
      <origin>281084</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2425" sha1="h0jxoszmqfmewb4tg3oonv5pmg6mtk4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}Гардзей таксама быў залежны ад Даўбняка. Сталася гэта так. Прыціснуты драўлянай бядой да таго, што і поснай поліўкі няма на чым зварыць, цясьляр аднаго дня рушыў яшчэ золакам у лес Даўбняка. Там ён ужо даўно нагледзеў стары корч, які тырчэў на беразе кручы. Пясок з-над карча асыпаўся і ён тырчэў цыбата, высака на карэньнях, бы павук той. Шпарка, як мага цішэй абсекшы карэньні, Гардзей узваліў корч па плечы і павалок дахаты. Трэба-ж ліху здарыцца на загуменьні сустрэў Даўбняка.

{{Водступ|2|em}}— Во дзякую, браце, што ты яго высек — кажа хітры Даўбняк, я ўжо даўно маніўся яго прынесьці дахаты. Занясі-ж яго ка мне на дрывотню. Пойдзем разам, там мая жонка пачастуе сьнеданьнем. На глушцоў, бачыш сёньня хадзіў, страляў, але хібіў. Сабака сплошыў, бо малады — дурны.

{{Водступ|2|em}}Як нічога ня бывала, павеў зьбянтэжанага Гардзея да сваёй хаты, расказваючы яму аб сваім дурным сабаку. Даўбнячыха дала пасьнедаць гарачых бліноў. Калі-ж Гардзей зьбіраўся адыйсьці дахаты дык мусіў расстацца з тапаром — Даўбняк забраў яго за пакражу лесу.

{{Водступ|2|em}}— Ты, браце, толькі ня злуйся — казаў да Гардзея. Я бяру тапор у залог, аж пакуль ня выплаціш 15 злотых за корч. Ну, па законе можа выпала-б менш заплаціць, але-ж зразумей, браце, ці ахвота нам, беларусам, путацца з паліцыяй, няхай на яе бяздоньне. Лепш самі, па-сямейнаму, бяз гэтых&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h0jxoszmqfmewb4tg3oonv5pmg6mtk4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вогнішча барацьбы (1930).pdf/89</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120701</id>
    <revision>
      <id>281085</id>
      <timestamp>2026-04-06T09:09:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «чужынцаў разьбярэмся і дойдзем да згоды. Ды ўрэшце мы і не павадзіліся. Праўда, ты зрабіў праступленьне, кражу, за гэта ў астрог садзяць, ну але ці-ж я на цябе крыўдую, ані трошачкі. Бяда наша, гора наша гоніць на праступленьні. Сьмех адзін, каб нам, суседзя...»</comment>
      <origin>281085</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2503" sha1="jae8p4iu5n6v1s2d6rpwlp8lzpv1w10" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;чужынцаў разьбярэмся і дойдзем да згоды. Ды ўрэшце мы і не павадзіліся. Праўда, ты зрабіў праступленьне, кражу, за гэта ў астрог садзяць, ну але ці-ж я на цябе крыўдую, ані трошачкі. Бяда наша, гора наша гоніць на праступленьні. Сьмех адзін, каб нам, суседзям, за гэты корч вадзіцца, судзіцца. Няхай на гэтыя суды бяздоньне. Але бачыш, браце, я таксама не багацей, такі самы мужык як і ты, а галоўнае тут дзеля тваёй карысьці: як заплаціш, браце, штраф, другі раз ня будзе павадна, знаю я нашу мужыцкую натуру. Добра вось цяпер: дзела пачалося з карча і мы дагаварыліся на пятнаццаць злотых, а хай-бы табе ўдалося яго сьпёрці, дык-бы і пачаў цягаць, ні адзін бы дубок высек, а там і без паліцыі не абышлося-б, а там: суд, ліцытацыя, астрог. Зачапі толькі гэтых шэршняў — палякаў, дык пагібель табе. Каму гэта ахвота.

{{Водступ|2|em}}Гардзей слухаў увесь потны і бліны яму каменьнем сталі пад ложачкай, памыкаўся апраўдацца, урэшце пакляўся Даўбняку, што адпрацуе ўскладзены штраф, толькі каб тапор вярнуў, бо яму трэба ісьці на работу, а без тапара няма як — з яго-ж ён толькі і жывець.

{{Водступ|2|em}}— Ды няўжо ты думаў, што я тапор затрымаю! Дрэнна, браце, суседзі мы старыя, а мяне зусім ня знаеш, Я чулы на людзкое гора і няма мне патрэбы астаўляць цябе бяз працы, бяз хлеба. Вось можа хутка правядзем камасацыю, дык паможаш мне перабудавацца ў вяночак і гэтых {{Абмылка|некульких|некулькіх}} злотых&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jae8p4iu5n6v1s2d6rpwlp8lzpv1w10</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вогнішча барацьбы (1930).pdf/90</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120702</id>
    <revision>
      <id>281086</id>
      <timestamp>2026-04-06T09:24:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «адробіш, як плюнуць. Толькі вось накручвай там іншых, няхай даюць згоду на камасацью — яна адзіны ратунак у нашай бядзе.  {{Водступ|2|em}}— Ой, не шанцуе мне ў жыцьці, крыўдзіўся сам сабе Гардзей, ідучы дамоў, а {{Абмылка|усё|ўсё}} праз гэтую драўляную бяду. Ну,...»</comment>
      <origin>281086</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2445" sha1="pns8wn7p068r18x63gmhn3a47samx21" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;адробіш, як плюнуць. Толькі вось накручвай там іншых, няхай даюць згоду на камасацью — яна адзіны ратунак у нашай бядзе.

{{Водступ|2|em}}— Ой, не шанцуе мне ў жыцьці, крыўдзіўся сам сабе Гардзей, ідучы дамоў, а {{Абмылка|усё|ўсё}} праз гэтую драўляную бяду. Ну, але пры камасацыі можа крыху і падзараблю.

{{Водступ|2|em}}Калі Даўбняк пачаў намагаць на камасацыю, дык сяляне ўсёй грамадой далі яму супраціў на першай сходцы вёскі. Асабліва востра выступіў бядняк Сьцяпан Шустры. Ён так разжоўваў і ўгаварваў аб шкоднасьці камасацыі, што ўсе сяляне грамадой зацюкалі, загукалі, калі Гардзей пачаў нешта мямліць, што трэба паслухаць добрай рады Даўбняка.

{{Водступ|2|em}}Так сходка і разыйшлася да нічога не дагаварыўшыся. Даўбняк астаўся пры сваім і сяляне не здаліся, хоць на іх і націскала гмінная ўлада і паліцыя. Даўбняк ня здаўся, аднак ён павёў падземную кратовую работу. Хутка бяз дай прычыны быў арыштаваны Сьцяпан Шустры. Тамашу Канцавому загадалі раскідаць бадай ужо кончаную хату, бо раптам аказалася, што пабудована не па законе — ад яе вельмі блізкі другія хаты. Даўбняк судзіўся з адным з сваіх даўжнікоў — суседзяў і засудзіў яго — ніхто не чакаў такога строгага прысуду. Аднак, наогул Даўбняк стаў прыкідацца добрым і міласэрдным, хоць да раны прылажы, каб гаілася. Таму дасьць гарнец бульбы, таму паабяцае {{перанос-пачатак|п=пагута|к=рыць}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pns8wn7p068r18x63gmhn3a47samx21</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вогнішча барацьбы (1930).pdf/91</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120703</id>
    <revision>
      <id>281087</id>
      <timestamp>2026-04-06T09:29:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=пагута|к=рыць}} аб яго бядзе, у гміне ці ў пана, бо ён-жа туды мае доступ і послух.  {{Водступ|2|em}}Праз якісь час можна было ўжо заўважыць, што апрача Гардзея і іншыя пачалі падлабунівацца да кулака. Той — іншы ня ўстаяў, пахіснуўся, быццам ус...»</comment>
      <origin>281087</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2572" sha1="kvd32yyhwdchx0ghh5vydrk1i3qsdn7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос-канец|п=пагута|к=рыць}} аб яго бядзе, у гміне ці ў пана, бо ён-жа туды мае доступ і послух.

{{Водступ|2|em}}Праз якісь час можна было ўжо заўважыць, што апрача Гардзея і іншыя пачалі падлабунівацца да кулака. Той — іншы ня ўстаяў, пахіснуўся, быццам уступіў на зыбкі грунт, наехалі каморнікі, камасацыя пачала ажыцьцяўляцца. Толькі некалькі сялян не здаваліся да апошняга, праганялі каморнікаў, пагражалі Даўбняку, лаялі суседзяў і нагаварвалі іх да барацьбы. А тыя хоць і разумелі памылку, аднак, ня мелі рашучасьці супроць кулака і гміннай улады.

{{Водступ|2|em}}Толькі калі справа дайшла да таго, што трэба было зрушыцца з месца, зрушыць сваю спрухнелую будову і калі хто не хацеў, дык насільна раскідвалі абжытыя гнёзды сялян, ды нікому ня было павадна лезьці на выкраіны пясочак, бяз пашы, без сенакосу, — вось тут многія сяляне і завылі павоўчаму. К гэтаму часу вярнуўся з вастрогу і Сьцяпан Шустры. А хлапец ён гарачы, зразу крута павярнуў. Падбухтораныя сяляне пачалі раскідваць гранічныя капцы, пастаўленыя каморнікам, пайшлі з сохамі на поле і давай заворваць ужо засеянае кулацкае поле, якое перш належыла да сялян. Даўбняк стаў не дапускаць, завязалася спрэчка, дайшло да бойкі, чуць жывы вырабіўся Даўбняк з {{Абмылка|сялянскх|сялянскіх}} рук — скамасавалі яму ўсе бакі. Дасталося па вуху і Гардзею ад Сьцяпана Шустрага, калі той пачаў даводзіць, што сяляне шукаюць гузака, {{перанос-пачатак|п=ле|к=зуць}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kvd32yyhwdchx0ghh5vydrk1i3qsdn7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вогнішча барацьбы (1930).pdf/92</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120704</id>
    <revision>
      <id>281088</id>
      <timestamp>2026-04-06T09:34:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=ле|к=зуць}} на ражон, хоць у сапраўднасьці пераход на хутары спачатку трудна, але пасьля гэта сьвятое дзела.  {{Водступ|2|em}}Наогул справа не абыйшлася без паліцыі і арыштаў. Шмат хто з сялян быў пабіты, некаторых засудзілі на цэлыя гады ў ас...»</comment>
      <origin>281088</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2414" sha1="1wvl0lc1uy5533af9r35qemice1uz5h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос-канец|п=ле|к=зуць}} на ражон, хоць у сапраўднасьці пераход на хутары спачатку трудна, але пасьля гэта сьвятое дзела.

{{Водступ|2|em}}Наогул справа не абыйшлася без паліцыі і арыштаў. Шмат хто з сялян быў пабіты, некаторых засудзілі на цэлыя гады ў астрог, прапаў толькі Сьцяпан Шустры бяз сьледу. Усе парашылі, што яго забілі шпікі ў {{Абмылка|дэфэнзве|дэфэнзыве}} і забойства скрылі.

{{Водступ|2|em}}Гардзей увесь час меў работу. Ён памог кулаку «абстроіцца ў вяночак», таму памог хату перасыпаць, хляўчук прыстроіць і іншае. Ён крыху падзарабіў грошы і рашыў выбіць грунт з-пад сваёй драўлянай бяды і пабудаваць хату, тым больш, што здарыўся вельмі падхадзячы выпадак.

{{Водступ|2|em}}У гэтым часе жонка Сьцяпана Шустрага атрымала лісты ад яго з Савецкай Беларусі. Піша, што ўцёк ён да Саветаў, каб не загінуць у турме і заклікаў {{Абмылка|жноку|жонку}} да сабе, а будынкі раіў перапрадаць за дзяшоўку Гардзею.

{{Водступ|2|em}}Асаблівы ліст быў напісаны і да «пралетара таварыша Гардзея», у якім вельмі выхвальваўся Сьцяпан, што добра працуе на Саўгасе, дзе машынамі поле абрабляюць, толькі лёскат жалезны разьлягаецца, працуюць шпарка, зьбіраюць чыста і тут-жа будуюць новыя дамы і фабрыку, а ўсё з жалеза і бэтону. «Ты, таварыш Гардзей, пакінь там змагацца за камасацыю, а лепш рэволюцыю рабі, тады і пра сваю драўляную бяду ня толькі&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1wvl0lc1uy5533af9r35qemice1uz5h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вогнішча барацьбы (1930).pdf/181</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120705</id>
    <revision>
      <id>281089</id>
      <timestamp>2026-04-06T09:38:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «адчыніць дзьверы. Тым-жа самым дротам пасьля доўгай важданіны адчыніў сваю цямніцу. Абыйшоў на цыпачках ціханька ўсе пакоі, лаючыся ў душы на беспарадак. Нікога ня было. Сеў, уздыхнуў, закурыў. Падышоў да люстра. Жахнуўся. Увесь быў брудны, памянтушаны, а...»</comment>
      <origin>281089</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2482" sha1="dr5phfcogfsuxijhd8cwrq776mmqeux" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;адчыніць дзьверы. Тым-жа самым дротам пасьля доўгай важданіны адчыніў сваю цямніцу. Абыйшоў на цыпачках ціханька ўсе пакоі, лаючыся ў душы на беспарадак. Нікога ня было. Сеў, уздыхнуў, закурыў. Падышоў да люстра. Жахнуўся. Увесь быў брудны, памянтушаны, аброс барадой, пахудаў, вызначыліся маршчынкі і калецтвы носа. Аж заскрыгатаў зубамі са злосьці. А самае горшае, што нельга падняць алярм, паставіць на ногі паліцыю і сыск, што нельга праявіць сваю волю і ўладу, а прыдзецца ўсё затойваць, зацерці ўсе сьляды, каб ніхто не дагадаўся, бо інакш будзе падрыў яго аўторытэту, {{Абмылка|поўдуць|пойдуць}} каля яго імені анэкдоты, кпіны. Ды яно рэч зразумелая, трудна тут паўстрымацца, калі прокурор — пагромца бальшавікоў, — памагаў комсамольцам выразаць рэволюцыйныя трафарэты.

{{Водступ|2|em}}Ня мог цяпер сабе дараваць, што так паддаўся іх тэрору, што свой гонар кінуў пад іх ногі. Трэба было больш проціставіцца. Ах, да чаго ён унізіўся, да якога зьдзеку дажыўся.

{{Водступ|2|em}}Але разважаць аб мінулым было лішнім. Рашыў упарадкаваць памяшканьне ад комсамольскіх астаткаў, а жонцы скажа, што пакаёўку прагнаў, бо яна ў памяшканьні ладзіла вечарыны з бандытамі. Аднак ня мог адкараскацца ад думак, ня мог забыцца сваёй нядаўнай адсідкі. Успаміны апальвалі сорамам, а тут мала яшчэ — прыходзіцца за імі прыбіраць, прыходзіцца, сьцяўшы зубы, {{перанос-пачатак|п=маў|к=чаць}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dr5phfcogfsuxijhd8cwrq776mmqeux</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вогнішча барацьбы (1930).pdf/93</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120706</id>
    <revision>
      <id>281090</id>
      <timestamp>2026-04-06T09:41:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «забудзеш, а і пазбудзешся яе. Крыўдна і несамавіта мне цяпер, што тады цябе не паставіў на шлях барацьбы, а аплявушыў, як ворага свайго, бо ў рэчаіснасьці мы з табою браты аднэй працоўнай сям’і». Гардзей быў вельмі здаволены перапрадажай будынкаў Шустра...»</comment>
      <origin>281090</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2429" sha1="692esej3yq8tn4ct114913ole6tmrmu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;забудзеш, а і пазбудзешся яе. Крыўдна і несамавіта мне цяпер, што тады цябе не паставіў на шлях барацьбы, а аплявушыў, як ворага свайго, бо ў рэчаіснасьці мы з табою браты аднэй працоўнай сям’і». Гардзей быў вельмі здаволены перапрадажай будынкаў Шустрага, а што да рэволюцыі, дык гэта прамігнула міма вушэй, бо справа рызыкоўная і далёкая. Пры гэтым ён і без рэволюцыі ня любіць паноў. Ніхто іншы, як ён, Гардзей, зачахшы ад беспрацоўя, даведзены да адчаю, падпаліў раз будынкі ў панскім двары, каб пасьля мець работу. Ды тут справа ня толькі ў рабоце. Гардзей наогул чуў задаваленьне, калі бачыў панскае гора, любіў насьмяхацца з панскіх манераў і дзівосаў, любіў тое ўнутранае хваляваньне ад нянавісьці, калі сэрца гвалтоўна стукае ў грудзёх, і па целе праходзе цяплыня адвагі, а сіла напружвае мускулы і рвецца да чыну.

{{Водступ|2|em}}Аднак глыбака заселі ў думку сказ з лісту «будуем з жалеза і бэтону». І чым больш Гардзей пачаў разважаць і абмяркоўваць гэты сказ, тым яму выразьней рабілася, што выхад з драўлянай бяды трэба шукаць у жалезе. Бо зусім зразумела, узяць хоць-бы жалезную лыжку, яна цэлы век служыць і хіба толькі яе згубіш ці ўкрадуць, а вось драўляная — вышчарбіцца, прадзіравіцца, а то дзеці возьмуць ды адгрызуць — яна шурпатая і рот дзярэць. Альбо зрабіць заслонку ў печ з тоўстай бляхі, дык яна доўгавечная і выгодная,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>692esej3yq8tn4ct114913ole6tmrmu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вогнішча барацьбы (1930)/Вогнішча барацьбы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120707</id>
    <revision>
      <id>281091</id>
      <timestamp>2026-04-06T11:08:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = Вогнішча барацьбы  | аўтар     = Леапольд Родзевіч  | год       = 1930 год  | пераклад  =   | секцыя    = Апавяданьне  | папярэдні =   | наступны  = [[Вогнішча барацьбы (1930)/Рабочы Тамаш|Рабочы Тамаш]]  | анатацыі  =  }} {{Выроўніваньне-пачатак}} &lt;pages index=&quot;Вог...»</comment>
      <origin>281091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="562" sha1="g5i323x3vofhl1m6djrcxe1hq3l7o4m" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Вогнішча барацьбы
 | аўтар     = Леапольд Родзевіч
 | год       = 1930 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Апавяданьне
 | папярэдні = 
 | наступны  = [[Вогнішча барацьбы (1930)/Рабочы Тамаш|Рабочы Тамаш]]
 | анатацыі  = 
}}
{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Вогнішча барацьбы (1930).pdf&quot; from=&quot;11&quot; to=&quot;16 /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>g5i323x3vofhl1m6djrcxe1hq3l7o4m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вогнішча барацьбы (1930)/Рабочы Тамаш</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120708</id>
    <revision>
      <id>281094</id>
      <timestamp>2026-04-06T11:13:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = Рабочы Тамаш  | аўтар     = Леапольд Родзевіч  | год       = 1930 год  | пераклад  =   | секцыя    = Апавяданьне  | папярэдні = [[Вогнішча барацьбы (1930)/Вогнішча барацьбы|Вогнішча барацьбы]]  | наступны  = [[Вогнішча барацьбы (1930)/Прыгода|Прыгода]]  | ана...»</comment>
      <origin>281094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="646" sha1="gi7to89y44e2i6p4urzvglqzafdoptj" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Рабочы Тамаш
 | аўтар     = Леапольд Родзевіч
 | год       = 1930 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Апавяданьне
 | папярэдні = [[Вогнішча барацьбы (1930)/Вогнішча барацьбы|Вогнішча барацьбы]]
 | наступны  = [[Вогнішча барацьбы (1930)/Прыгода|Прыгода]]
 | анатацыі  = 
}}
{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Вогнішча барацьбы (1930).pdf&quot; from=&quot;17&quot; to=&quot;28 /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>gi7to89y44e2i6p4urzvglqzafdoptj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вогнішча барацьбы (1930)/Прыгода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120709</id>
    <revision>
      <id>281095</id>
      <timestamp>2026-04-06T11:14:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = Прыгода  | аўтар     = Леапольд Родзевіч  | год       = 1930 год  | пераклад  =   | секцыя    = Апавяданьне  | папярэдні = [[Вогнішча барацьбы (1930)/Рабочы Тамаш|Рабочы Тамаш]]  | наступны  = [[Вогнішча барацьбы (1930)/Нямая барацьба|Нямая барацьба]]  | аната...»</comment>
      <origin>281095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="643" sha1="gymy7bnonv3ggnwtwkh8kigk3c1xdy2" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Прыгода
 | аўтар     = Леапольд Родзевіч
 | год       = 1930 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Апавяданьне
 | папярэдні = [[Вогнішча барацьбы (1930)/Рабочы Тамаш|Рабочы Тамаш]]
 | наступны  = [[Вогнішча барацьбы (1930)/Нямая барацьба|Нямая барацьба]]
 | анатацыі  = 
}}
{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Вогнішча барацьбы (1930).pdf&quot; from=&quot;29&quot; to=&quot;33 /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>gymy7bnonv3ggnwtwkh8kigk3c1xdy2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Гоман зарніц (1932).pdf/10</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120710</id>
    <revision>
      <id>281096</id>
      <timestamp>2026-04-06T11:14:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «і не пасьпеў дакончыць думкі, як пачуў знаёмы голас:&lt;/br&gt; {{gap|2em}}— Гаспадар! Гга-аспадар!&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Ён паглядзеў у бок і ўпёрся вачыма ў Палікара Скрынку.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}— Ты зноў са сваім… — нездаволена праказаў Якаў Гузік.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}— Чым скончылася ў канторы, ска...»</comment>
      <origin>281096</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3408" sha1="r8mozhu7n04e6esvwy6jb3a7v2f8t7f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;і не пасьпеў дакончыць думкі, як пачуў знаёмы голас:&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Гаспадар! Гга-аспадар!&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ён паглядзеў у бок і ўпёрся вачыма ў Палікара Скрынку.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Ты зноў са сваім… — нездаволена праказаў Якаў Гузік.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Чым скончылася ў канторы, скажы? — яхідна перабіў яго Палікар Скрынка.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Якаў Гузік маўчліва ўсьміхнуўся і пайшоў далей.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Спыніўшыся каля свайго варштату, ён раптам перанёсься думкамі ў нядаўнае мінулае і праказаў:&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Кпіць і хоць-бы што… А замест гэтага прылажыў-бы чалавек болей стараньняў, тады… Пры ахвоце ды адданасьці працы і парадак будзе і нічога ня страціцца. Калі ўспомніць… Чым-жа дрэнна была наладжана наша паходная майстэрня? Люба! дагляд, парадак, чыстата… Ці-ж гэта вада? «Гаспадар».&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ён яшчэ раз аглядзеў паднятае пры варотах заводу жалеза і прыняўся за работу.
&lt;center&gt;{{larger|II}}&lt;/center&gt;
{{gap|2em}}Якаў Гузік зацягнуўся ў працу да забыўнасьці. У яго руках напільнік хадзіў па сталі, як смычок па струнах. Яго скрып — то былі зыкі ад струн.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Яго твар выдаваў настрой замілаваньня. Узрок сьвяціўся здавальненьнем. Каб хто за ім сачыў, то бачыў-бы, як Якаў Гузік старанна вымяраў куты выпіленых шрубак, агладжваў у іх рубы, наводзіў ровень. Гатовыя — складаў памяркоўна, акуратна ў правільныя стосікі. Для яго ў часе працы ня было
іншага сьвету, апроч таго, які абыймаў сабою варштат, напільнік, кавалкі сталі. Загэтым Якаў Гузік амаль што не азіраўся ў бакі, не адніваў ні вачэй ні ўвагі ад работы. Рэдка мо’ два-тры разы ў гадзіну, яго узрокі траплялі на засмуглае, але асьветленае сонцам акно. Кладучы гатовыя шрубкі, ён таксама зазіраў на знойдзенае жалеза, якое ляжала тут-жа.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Але ні зіркі ў акно, ні заўвага да жалеза не перашкаджалі яго роўным, адмераным поцягам напільніка па сталі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}«За працаю — будзь працаўніком», разважаў ён сам з сабою: «Трэба разумець, што ты працуеш не на вецер, ня ў&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r8mozhu7n04e6esvwy6jb3a7v2f8t7f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вогнішча барацьбы (1930)/Нямая барацьба</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120711</id>
    <revision>
      <id>281097</id>
      <timestamp>2026-04-06T11:15:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = Нямая барацьба  | аўтар     = Леапольд Родзевіч  | год       = 1930 год  | пераклад  =   | секцыя    = Апавяданьне  | папярэдні = [[Вогнішча барацьбы (1930)/Прыгода|Прыгода]]  | наступны  = [[Вогнішча барацьбы (1930)/Нягоднае|Нягоднае]]  | анатацыі  =  }} {{Выроў...»</comment>
      <origin>281097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="617" sha1="6rgto8hdtekkmwaduaki5n7w1ke5oat" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Нямая барацьба
 | аўтар     = Леапольд Родзевіч
 | год       = 1930 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Апавяданьне
 | папярэдні = [[Вогнішча барацьбы (1930)/Прыгода|Прыгода]]
 | наступны  = [[Вогнішча барацьбы (1930)/Нягоднае|Нягоднае]]
 | анатацыі  = 
}}
{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Вогнішча барацьбы (1930).pdf&quot; from=&quot;34&quot; to=&quot;46&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>6rgto8hdtekkmwaduaki5n7w1ke5oat</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вогнішча барацьбы (1930)/Нягоднае</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120712</id>
    <revision>
      <id>281098</id>
      <timestamp>2026-04-06T11:16:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = Нягоднае  | аўтар     = Леапольд Родзевіч  | год       = 1930 год  | пераклад  =   | секцыя    = Апавяданьне  | папярэдні = [[Вогнішча барацьбы (1930)/Нямая барацьба|Нямая барацьба]]  | наступны  = [[Вогнішча барацьбы (1930)/На вуліцы|На вуліцы]]  | анатацыі  =...»</comment>
      <origin>281098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="634" sha1="0zecmhid4qkbqg9siy9pjq478f9cf5a" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Нягоднае
 | аўтар     = Леапольд Родзевіч
 | год       = 1930 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Апавяданьне
 | папярэдні = [[Вогнішча барацьбы (1930)/Нямая барацьба|Нямая барацьба]]
 | наступны  = [[Вогнішча барацьбы (1930)/На вуліцы|На вуліцы]]
 | анатацыі  = 
}}
{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Вогнішча барацьбы (1930).pdf&quot; from=&quot;47&quot; to=&quot;62&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>0zecmhid4qkbqg9siy9pjq478f9cf5a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вогнішча барацьбы (1930)/На вуліцы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120713</id>
    <revision>
      <id>281099</id>
      <timestamp>2026-04-06T11:17:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = На вуліцы  | аўтар     = Леапольд Родзевіч  | год       = 1930 год  | пераклад  =   | секцыя    = Апавяданьне  | папярэдні = [[Вогнішча барацьбы (1930)/Нягоднае|Нягоднае]]  | наступны  = [[Вогнішча барацьбы (1930)/У падпольлі|У падпольлі]]  | анатацыі  =  }} {{Выр...»</comment>
      <origin>281099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="621" sha1="0yxbc2648sarn40ye5m7xmbvq1f2nx2" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = На вуліцы
 | аўтар     = Леапольд Родзевіч
 | год       = 1930 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Апавяданьне
 | папярэдні = [[Вогнішча барацьбы (1930)/Нягоднае|Нягоднае]]
 | наступны  = [[Вогнішча барацьбы (1930)/У падпольлі|У падпольлі]]
 | анатацыі  = 
}}
{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Вогнішча барацьбы (1930).pdf&quot; from=&quot;63&quot; to=&quot;71&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>0yxbc2648sarn40ye5m7xmbvq1f2nx2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вогнішча барацьбы (1930)/У падпольлі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120714</id>
    <revision>
      <id>281100</id>
      <timestamp>2026-04-06T11:18:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = У падпольлі  | аўтар     = Леапольд Родзевіч  | год       = 1930 год  | пераклад  =   | секцыя    = Апавяданьне  | папярэдні = [[Вогнішча барацьбы (1930)/На вуліцы|На вуліцы]]  | наступны  = Вогнішча барацьбы (1930)/Рэволюцыйная прысяга|Рэволюцыйная прыся...»</comment>
      <origin>281100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="663" sha1="pi6ixw2ku81kzsi4joj4sjy6kqml84e" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = У падпольлі
 | аўтар     = Леапольд Родзевіч
 | год       = 1930 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Апавяданьне
 | папярэдні = [[Вогнішча барацьбы (1930)/На вуліцы|На вуліцы]]
 | наступны  = [[Вогнішча барацьбы (1930)/Рэволюцыйная прысяга|Рэволюцыйная прысяга]]
 | анатацыі  = 
}}
{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Вогнішча барацьбы (1930).pdf&quot; from=&quot;72&quot; to=&quot;77&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>pi6ixw2ku81kzsi4joj4sjy6kqml84e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вогнішча барацьбы (1930)/Рэволюцыйная прысяга</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120715</id>
    <revision>
      <id>281101</id>
      <timestamp>2026-04-06T11:19:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = Рэволюцыйная прысяга  | аўтар     = Леапольд Родзевіч  | год       = 1930 год  | пераклад  =   | секцыя    = Апавяданьне  | папярэдні = [[Вогнішча барацьбы (1930)/У падпольлі|У падпольлі]]  | наступны  = Вогнішча барацьбы (1930)/Дайшоў свайго|Дайшоў свайг...»</comment>
      <origin>281101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="661" sha1="eaiclgfae65otjp18b3zmmio1ctcj97" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Рэволюцыйная прысяга
 | аўтар     = Леапольд Родзевіч
 | год       = 1930 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Апавяданьне
 | папярэдні = [[Вогнішча барацьбы (1930)/У падпольлі|У падпольлі]]
 | наступны  = [[Вогнішча барацьбы (1930)/Дайшоў свайго|Дайшоў свайго]]
 | анатацыі  = 
}}
{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Вогнішча барацьбы (1930).pdf&quot; from=&quot;78&quot; to=&quot;81&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>eaiclgfae65otjp18b3zmmio1ctcj97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Гоман зарніц (1932).pdf/11</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120716</id>
    <revision>
      <id>281102</id>
      <timestamp>2026-04-06T11:25:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «чужую кішэню. Працуеш — гэта ствараеш. Чым лепш створыш тую ці іншую рэч, тым большую прынясеш сабе карысьць. Сабе… Вось што дорага. Каб, здаецца, усім, як мне, гэта было ясна і блізка — тады… я-б не знаходзіў тады за варотамі заводу кінутага жалеза… «Гас...»</comment>
      <origin>281102</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3632" sha1="b1d967xe2wrdlpym79lk16duo55980a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;чужую кішэню. Працуеш — гэта ствараеш. Чым лепш створыш тую ці іншую рэч, тым большую прынясеш сабе карысьць. Сабе… Вось што дорага. Каб, здаецца, усім, як мне, гэта было ясна і блізка — тады… я-б не знаходзіў тады за варотамі заводу кінутага жалеза… «Гаспадар». Чамусьці Палікару гэта сьмешна… І ўшалопаў, ліха ведае што! Замест таго, каб лішні раз молатам стукнуць — ён пяць разоў языком
ляпне… І лічыць сябе задаволеным. А там»…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Якаў Гузік нагнуўся, каб палажыць чародную шрубку, як пачуў на сваім плячы чыюсьці руку.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Вось дык запрацаваўся — можна жывым украсьці, — пачуў ён каля вуха.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}То быў Яўсей, старшыня заўкому.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Гэта зьдзівіла Якава Гузіка.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}За два гады яго працы на заводзе, калі Яўсей кіраваў заўкомам, — Якаў Гузік ня меў выпадку сыйсьціся з ім ці пагутарыць. Неяк ішлося так, што ён, Якаў Гузік, аставаўся нікім незаўважаным, сам сабою, адным. А тымчасам не прапускаў ніводнае сходкі ніводнае вытворчае нарады. Нават на многіх выступаў, падаваў пропозыцыі, спрачаўся — і ўсё гэта недзе гінула, нікла. Нарэшце, мо’ з паўгода назад, з лёгкае рукі Палікара Скрынкі, яго пачалі пазнаваць як «гаспадара». Чаму «гаспадара»? А таму што, ведаеце, Палікар Скрынка падлічыў, што на кожныя тры выступленьні Якава Гузіка два з паловаю падаюць на гаспадарскія пытаньні; а яго гутаркі агульнага характару — выключна круцяцца вакола «ўпарадкаваньня вытворчасьці на заводзе». Яшчэ прымела Палікару Скрынцы заўважыць Якавіну клапатлівасьць над парадкам у заводзе: падняць кінутае жалеза, падмазаць станок, прычыніць дзьверы. Усё эта казала за яго пільную гаспадарнасьць — чаму-ж ня даць Якаву Гузіку мянушкі «гаспадар»? Палікару Скрынку гэта было за ўцеху, калі ён гукаў Якава Гузіка дзе трэба, а дзе ня трэба, гаспадаром і паўсюдзіў гэту мянушку па заводзе і за яго сьценамі. Чуў аб Якаву Гузік, як аб «гаспадару», і прэдзаўком Яўсей.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Якаў Гузік ня ведаў, як праламлялася ў Яўсеі значаньне яго мянушкі. Ну, ніколі-ж ня думаў, каб так, як у Палікара&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b1d967xe2wrdlpym79lk16duo55980a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Маці 1935.pdf/67</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120717</id>
    <revision>
      <id>281103</id>
      <timestamp>2026-04-06T11:30:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Водступ|2|em}}— Так! — адказаў Павел.  {{Водступ|2|em}}— Значыцца, — усе я чытаў! Так. Ёсць у іх незразумелае, ёсць непатрэбнае, — ну, калі чалавек шмат гаворыць, яму слоў з дзесяць і дарэмна сказаць даводзіцца.  {{Водступ|2|em}}Рыбін усміхнуўся, зубы ў яго былі...»</comment>
      <origin>281103</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2788" sha1="0dm0mmioeiul7u2y3p0gok9qywkbsp0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}— Так! — адказаў Павел.

{{Водступ|2|em}}— Значыцца, — усе я чытаў! Так. Ёсць у іх незразумелае, ёсць непатрэбнае, — ну, калі чалавек шмат гаворыць, яму слоў з дзесяць і дарэмна сказаць даводзіцца.

{{Водступ|2|em}}Рыбін усміхнуўся, зубы ў яго былі белыя і моцныя.

{{Водступ|2|em}}— Потым — вобыск. Гэта мяне схіліла да цябе больш за ўсё. І ты, і хахол, І Нікалай — усе вы выявіліся…

{{Водступ|2|em}}Не знаходзячы патрэбнага слова, ён замоўк, зірнуў у акно, пастукаў пальцам па стале.

{{Водступ|2|em}}— Выявілі рашэнне ваша. Значыцца ты, ваша благароддзе, рабі сваю справу, амы будзем рабіць — сваю. Хахол таксама добры хлопец. Іншы раз слухаю я, як ён на фабрыцы гаворыць, і думаю — гэтага не зломіш, яго толькі смерць пераможа. Жылісты чалавек! Ты мне, Павел, верыш?

{{Водступ|2|em}}— Веру! — сказаў Павел, кіўнуўшы галавою.

{{Водступ|2|em}}— От. Глядзі-мне сорак год, я ўдвая старэй за цябе, у дваццаць разоў больш бачыў. Салдатам тры гады з гакам хадзіў, жанаты быў два разы, адна памерла, другую кінуў. На Каўказе быў, духаборцаў ведаю. Яны, братка, жыцця не перадолеюць, не.

{{Водступ|2|em}}Маці прагна слухала яго моцную прамову; было прыемна бачыць, што да сына прышоў стары чалавек і гаворыць з ім нібы на споведзі. Але ёй здавалася, што Павел ставіцца да госця занадта суха і, каб памякчыць гэта, яна запыталася ў Рыбіна:

{{Водступ|2|em}}— Можа есці хочаш, Міхаіл Іванавіч?

{{Водступ|2|em}}— Дзякуй, маці! Я павячэраў. Дык от, Павел, ты значыцца, думаеш, што жыццё ідзе не па закону?

{{Водступ|2|em}}Павел устаў і пачаў хадзіць па пакоі, паклаўшы рукі за спіну.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0dm0mmioeiul7u2y3p0gok9qywkbsp0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Гоман зарніц (1932).pdf/12</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120718</id>
    <revision>
      <id>281104</id>
      <timestamp>2026-04-06T11:35:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «Скрынкі… «А хоць бы і так», рашыў Якаў Гузік у той момант, калі ўгледзеў перад сабою Яўсея.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Той ня даў Якаву Гузіку спыніцца над гэтай думцы, як вылажыў перад ім зусім адваротнае.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}— Ты знаеш, — сказаў ён Якаву Гузіку: — у мяне зарадзілася...»</comment>
      <origin>281104</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3308" sha1="50gcgtr5sjat37fuj1l33fdxxclg72m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Скрынкі… «А хоць бы і так», рашыў Якаў Гузік у той момант, калі ўгледзеў перад сабою Яўсея.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Той ня даў Якаву Гузіку спыніцца над гэтай думцы, як вылажыў перад ім зусім адваротнае.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Ты знаеш, — сказаў ён Якаву Гузіку: — у мяне зарадзілася думка аб тым… як бы табе сказаць… каб гэта цябе высунуць намесьнікам загадчыка нашага заводу. У мяне пра цябе пыталі ня раз…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Якаў Гузік вытарашчыў на Яўсея вочы і ня ведаў, у чым тут справа — у жарце ці ў гіроніі. І палічыў лішнім весьці далейшую гутарку на гэту тэму… Але Яўсей наступаў:&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Кадаўбец нас пакідае. А я ня толькі чуў аб табе многа цікавага, а і ведаю добра сам, што ты… Думаеш ніхто не
заўважае?..&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Гаспадар? — перабіў Якаў Гузік і паглядзеў на жалеза, якое муляла яму вочы…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Я насур’ёз, таварыш Гузік… гэта не мяне аднаго думка, а і… Я раджу падумаць аб гэтым…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Якаў Гузік, казаць праўду, зрэдку тайком сам-насам дапушчаў думку аб гэтым. Але яе зьдзясьненьня ён не спадзяваўся… У яго ня было вялікіх намераў, не вытыркала жаднага імкненьня да адказных пасад. І над тым, што-б ён рабіў, каб гэта яму выпала што-кольвечы нечаканае ў гэтым напрамку, Якаў Гузік не гадаў.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Я падумаю! — сказаў ён Яўсею, і калі той раптам адвярнуўся на вокліч прыкусіў губы.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}«Глядзі ты, якая трапіла да мяне сьмеласьць. Гэта табе не жалеза падняць!».&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}І чамусьці да самага вечара ўжо зусім іначай ішла яго праца.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Напільнік хадзіў тым-жа тэмпам, што і да стрэчы з Яўсеем, а вось спору паменшала. Паменшала спору, бо, Якаў Гузік адчуваў, пабольшылася ў галаве навеяных Яўсеем думак. «Намесьнікам загадчыка заводу! гм… Яно не бясьцікава,
ды каб ня было падобна да жарту! Ці-ж мне калі аб гэтым прыходзілася думаць усур'ёз, дай ты рады… А тымчасам… Ня ведаю адкуль гэта бярэцца», недаўмяваў Якаў Гузік…&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>50gcgtr5sjat37fuj1l33fdxxclg72m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>281105</id>
      <parentid>281104</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T11:36:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>281105</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3313" sha1="4zlx2m766mzx3pw6jg14l8ishkhm9j0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Скрынкі… «А хоць бы і так», рашыў Якаў Гузік у той момант, калі ўгледзеў перад сабою Яўсея.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Той ня даў Якаву Гузіку спыніцца над гэтай думцы, як вылажыў перад ім зусім адваротнае.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Ты знаеш, — сказаў ён Якаву Гузіку: — у мяне зарадзілася думка аб тым… як бы табе сказаць… каб гэта цябе высунуць намесьнікам загадчыка нашага заводу. У мяне пра цябе пыталі ня раз…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Якаў Гузік вытарашчыў на Яўсея вочы і ня ведаў, у чым тут справа — у жарце ці ў гіроніі. І палічыў лішнім весьці далейшую гутарку на гэту тэму… Але Яўсей наступаў:&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Кадаўбец нас пакідае. А я ня толькі чуў аб табе многа цікавага, а і ведаю добра сам, што ты… Думаеш ніхто не
заўважае?..&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Гаспадар? — перабіў Якаў Гузік і паглядзеў на жалеза, якое муляла яму вочы…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Я насур’ёз, таварыш Гузік… гэта не мяне аднаго думка, а і… Я раджу падумаць аб гэтым…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Якаў Гузік, казаць праўду, зрэдку тайком сам-насам дапушчаў думку аб гэтым. Але яе зьдзясьненьня ён не спадзяваўся… У яго ня было вялікіх намераў, не вытыркала жаднага імкненьня да адказных пасад. І над тым, што-б ён рабіў, каб гэта яму выпала што-кольвечы нечаканае ў гэтым напрамку, Якаў Гузік не гадаў.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Я падумаю! — сказаў ён Яўсею, і калі той раптам адвярнуўся на вокліч прыкусіў губы.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}«Глядзі ты, якая трапіла да мяне сьмеласьць. Гэта табе не жалеза падняць!».&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}І чамусьці да самага вечара ўжо зусім іначай ішла яго праца.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Напільнік хадзіў тым-жа тэмпам, што і да стрэчы з Яўсеем, а вось спору паменшала. Паменшала спору, бо, Якаў Гузік адчуваў, пабольшылася ў галаве навеяных Яўсеем думак. «Намесьнікам загадчыка заводу! гм… Яно не бясьцікава,
ды каб ня было падобна да жарту! Ці-ж мне калі аб гэтым прыходзілася думаць усур'ёз, дай ты рады… А тымчасам… Ня ведаю адкуль гэта бярэцца», недаўмяваў Якаў Гузік…&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4zlx2m766mzx3pw6jg14l8ishkhm9j0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Гоман зарніц (1932).pdf/13</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120719</id>
    <revision>
      <id>281106</id>
      <timestamp>2026-04-06T11:45:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Ён пацепаў плячыма і падазрона пазіраў у той бок, дзе схаваўся Яўсей. Хоць бы той не чапаў яго! А то проста разварушыў Якавіна нутро, ускаламуціў жаданьні… Чаго ў сьвеце ня бывае! Стаць кіраўніком гэткага прадпрыемства, як іх завод. З пяцістома раб...»</comment>
      <origin>281106</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3605" sha1="tnm5qzcmocgwfmx385bnhmrzcooaz4n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Ён пацепаў плячыма і падазрона пазіраў у той бок, дзе схаваўся Яўсей. Хоць бы той не чапаў яго! А то проста разварушыў Якавіна нутро, ускаламуціў жаданьні… Чаго ў сьвеце ня бывае! Стаць кіраўніком гэткага прадпрыемства, як іх
завод. З пяцістома рабочых, ласьне малая справа?&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}І ў гэтым раздуме Якава Гузіка таілася салодкая заваба і трапяткая трывога. Ранейшая ўвага да свайго варштату вачавідкі пашыралася, расла і пераносілася на цэлую майстэрню і нават на ўвесь завод. Рупіла, няпрошана кратала
сэрца нячыстасьць вокан, раскіданасьць матэрыялу па праходах. Вундзе чамусьці сьвіціцца выбітая шыба, а на дворе ён заўважаў ня раз няпрыбраныя кучы сьмецьця. Нават ня шчыльна прычыняюцца адна да аднэй форткі заводзкіх варот… А аб сторажы і казаць ня трэба… Каб гэта ды сапраўды вышла так, што ён, Якаў Гузік пападзе ў намесьнікі…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Думкамі ды разважаньнямі ў гэтым напрамку Якаў Гузік упёрся ў зацяжны сьвіст гудка… Напільнік займа здароў вываліўся з яго рук, а адзеньне няўпрыкмет ачулася на плячах.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ён, дбайліва азіраючы па бакох, пайшоў праўцом да дзьвярэй. Мінаючы варштаты, абмацваў іх, падчышчаў; падняў з падлогі некалькі кавалачкаў дрэва і дроту. А стрэўшыся на дзядзінцы з майстрам стругальнага цэху, заўважыў:&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— У нас не дастае гаспадарнасьці.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Майстар паківаў галавою і адказаў:&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— На гэта патрэбны адпаведны чалавек… Гаспадар.
&lt;center&gt;{{larger|III}}&lt;/center&gt;
{{gap|2em}}Для чаго былі сказаны майстрам стругальнага цэху гэткія словы? Ці ня думаў ён прайсьціся па Якаву Гузіку? А мо’ што-кольвечы ведаў і ён ужо аб пушчаных Яўсеем думках пра намесьніцтва?&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Якава Гузіка гэта цікавіла і займала. Займала чым далей, тым мацней. І ўдому, калі ён прыйшоў з заводу, ну проста ня ішла яда ў горла… Усё вакольнае адышло на задні плян. Маленькі столік у кутку цеснае каморкі прыняў выгляд чарцёжнага стала. Якаў Гузік, не адказваючы жонцы на запытаньні, аблажыўся папераю і пільна штосьці на ёй крэмзаў. {{перанос пачатак|Крэм|заючы}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tnm5qzcmocgwfmx385bnhmrzcooaz4n</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>