Вікікрыніцы bewikisource https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.46.0-wmf.22 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікікрыніцы Размовы пра Вікікрыніцы Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Аўтар Размовы пра аўтара Старонка Размовы пра старонку Індэкс Размовы пра індэкс TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk 104 120691 281155 281074 2026-04-06T19:09:04Z RAleh111 4658 281155 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|{{разьбіўка|ГАСПАДАР}}}}</center> <center>I</center> {{gap|2em}}Сьлесар Якаў Гузік, праходзячы паўз браму заводу, раптам спыніўся і паківаў галавою.</br> {{gap|2em}}— Безгаспадарнасьць, дальбог-жа. Што-б узяць ды падабраць, дык не. Валяецца няхай валяецца… Пастаўлены стораж, а каб паглядзеў — куды там. Ды загадчык, напэўна, ня раз бачыў — і таксама бяз увагі…</br> {{gap|2em}}Якаў Гузік нагнуўся і падняў з зямлі здаровы кавалак жалеза.</br> {{gap|2em}}Падняўшы, пачаў яго разглядаць, мераць на пядзю, вылічаць.</br> {{gap|2em}}— Гэта-ж выйдзе на некалькі ручак у плузе… Во… Цаляй пяць таўшчынёю… Які недагляд, якая нядбайнасьць! Паўзавода расьсей — і хоць бы што. Людзям не карціць… Мэрам-бы нікому ніякае справы, — паскардзіўся ён сам сабе і рашуча крануў з месца.</br> {{gap|2em}}— Гэта трэба сторажу пад нос паднесьці… Глядзі вось…:</br> {{gap|2em}}— Самусь! — выгукнуў Якаў Гузік, прачыняючы варотцы ў завод.</br> {{gap|2em}}Ніхто не аказаўся — старожа ня было пры варотцах. Тады Якаў Гузік крыкнуў мацней, але застаўся бяз адказу.</br> {{gap|2em}}— Гэта ліха ведае што! — вылаяўся ён і выйшаў на вуліцу каб пайсьці са скаргаю на стоража ў кантору.</br> {{gap|2em}}На вуліцы яго перапыніў каваль таго-ж заводу Паліка Скрынка.</br> {{gap|2em}}— Якаў! — пазваў ён Якава Гузіка. — Стой! Ты куды?</br> {{gap|2em}}Якаў Гузік спыніўся і паглядзеў на Палікара Скрынку.</br> {{gap|2em}}— Бачыш, у кантору.</br><noinclude></noinclude> e43or16g32qwvi6d0opxcpf0t9h6l7b 104 120710 281156 281096 2026-04-06T19:09:41Z RAleh111 4658 281156 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>і не пасьпеў дакончыць думкі, як пачуў знаёмы голас:</br> {{gap|2em}}— Гаспадар! Гга-аспадар!</br> {{gap|2em}}Ён паглядзеў у бок і ўпёрся вачыма ў Палікара Скрынку.</br> {{gap|2em}}— Ты зноў са сваім… — нездаволена праказаў Якаў Гузік.</br> {{gap|2em}}— Чым скончылася ў канторы, скажы? — яхідна перабіў яго Палікар Скрынка.</br> {{gap|2em}}Якаў Гузік маўчліва ўсьміхнуўся і пайшоў далей.</br> {{gap|2em}}Спыніўшыся каля свайго варштату, ён раптам перанёсься думкамі ў нядаўнае мінулае і праказаў:</br> {{gap|2em}}— Кпіць і хоць-бы што… А замест гэтага прылажыў-бы чалавек болей стараньняў, тады… Пры ахвоце ды адданасьці працы і парадак будзе і нічога ня страціцца. Калі ўспомніць… Чым-жа дрэнна была наладжана наша паходная майстэрня? Люба! дагляд, парадак, чыстата… Ці-ж гэта вада? «Гаспадар».</br> {{gap|2em}}Ён яшчэ раз аглядзеў паднятае пры варотах заводу жалеза і прыняўся за работу. <center>II</center> {{gap|2em}}Якаў Гузік зацягнуўся ў працу да забыўнасьці. У яго руках напільнік хадзіў па сталі, як смычок па струнах. Яго скрып — то былі зыкі ад струн.</br> {{gap|2em}}Яго твар выдаваў настрой замілаваньня. Узрок сьвяціўся здавальненьнем. Каб хто за ім сачыў, то бачыў-бы, як Якаў Гузік старанна вымяраў куты выпіленых шрубак, агладжваў у іх рубы, наводзіў ровень. Гатовыя — складаў памяркоўна, акуратна ў правільныя стосікі. Для яго ў часе працы ня было іншага сьвету, апроч таго, які абыймаў сабою варштат, напільнік, кавалкі сталі. Загэтым Якаў Гузік амаль што не азіраўся ў бакі, не адніваў ні вачэй ні ўвагі ад работы. Рэдка мо’ два-тры разы ў гадзіну, яго узрокі траплялі на засмуглае, але асьветленае сонцам акно. Кладучы гатовыя шрубкі, ён таксама зазіраў на знойдзенае жалеза, якое ляжала тут-жа.</br> {{gap|2em}}Але ні зіркі ў акно, ні заўвага да жалеза не перашкаджалі яго роўным, адмераным поцягам напільніка па сталі.</br> {{gap|2em}}«За працаю — будзь працаўніком», разважаў ён сам з сабою: «Трэба разумець, што ты працуеш не на вецер, ня ў<noinclude></noinclude> dxpavfok8lt1lesipghyz4eymul912o 104 120719 281157 281106 2026-04-06T19:10:20Z RAleh111 4658 281157 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Ён пацепаў плячыма і падазрона пазіраў у той бок, дзе схаваўся Яўсей. Хоць бы той не чапаў яго! А то проста разварушыў Якавіна нутро, ускаламуціў жаданьні… Чаго ў сьвеце ня бывае! Стаць кіраўніком гэткага прадпрыемства, як іх завод. З пяцістома рабочых, ласьне малая справа?</br> {{gap|2em}}І ў гэтым раздуме Якава Гузіка таілася салодкая заваба і трапяткая трывога. Ранейшая ўвага да свайго варштату вачавідкі пашыралася, расла і пераносілася на цэлую майстэрню і нават на ўвесь завод. Рупіла, няпрошана кратала сэрца нячыстасьць вокан, раскіданасьць матэрыялу па праходах. Вундзе чамусьці сьвіціцца выбітая шыба, а на дворе ён заўважаў ня раз няпрыбраныя кучы сьмецьця. Нават ня шчыльна прычыняюцца адна да аднэй форткі заводзкіх варот… А аб сторажы і казаць ня трэба… Каб гэта ды сапраўды вышла так, што ён, Якаў Гузік пападзе ў намесьнікі…</br> {{gap|2em}}Думкамі ды разважаньнямі ў гэтым напрамку Якаў Гузік упёрся ў зацяжны сьвіст гудка… Напільнік займа здароў вываліўся з яго рук, а адзеньне няўпрыкмет ачулася на плячах.</br> {{gap|2em}}Ён, дбайліва азіраючы па бакох, пайшоў праўцом да дзьвярэй. Мінаючы варштаты, абмацваў іх, падчышчаў; падняў з падлогі некалькі кавалачкаў дрэва і дроту. А стрэўшыся на дзядзінцы з майстрам стругальнага цэху, заўважыў:</br> {{gap|2em}}— У нас не дастае гаспадарнасьці.</br> {{gap|2em}}Майстар паківаў галавою і адказаў:</br> {{gap|2em}}— На гэта патрэбны адпаведны чалавек… Гаспадар. <center>III</center> {{gap|2em}}Для чаго былі сказаны майстрам стругальнага цэху гэткія словы? Ці ня думаў ён прайсьціся па Якаву Гузіку? А мо’ што-кольвечы ведаў і ён ужо аб пушчаных Яўсеем думках пра намесьніцтва?</br> {{gap|2em}}Якава Гузіка гэта цікавіла і займала. Займала чым далей, тым мацней. І ўдому, калі ён прыйшоў з заводу, ну проста ня ішла яда ў горла… Усё вакольнае адышло на задні плян. Маленькі столік у кутку цеснае каморкі прыняў выгляд чарцёжнага стала. Якаў Гузік, не адказваючы жонцы на запытаньні, аблажыўся папераю і пільна штосьці на ёй крэмзаў. {{перанос пачатак|Крэм|заючы}}<noinclude></noinclude> 6ze1eu8m1xe8btut2oc9em16n7x3hj3 104 120720 281107 2026-04-06T12:14:44Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|Крэм|заючы}}, вылічваў многа розных лічбаў. Задуменна меркаваў пляны і, нецярпліва, адрываючыся ад стала, тупаў два крокі наперад, два крокі назад па малюпаткай каморцы.</br> {{gap|2em}}— Ты-б павячэраў, а тады браўся-б за гэту сваю работу, — нясьм...» 281107 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|Крэм|заючы}}, вылічваў многа розных лічбаў. Задуменна меркаваў пляны і, нецярпліва, адрываючыся ад стала, тупаў два крокі наперад, два крокі назад па малюпаткай каморцы.</br> {{gap|2em}}— Ты-б павячэраў, а тады браўся-б за гэту сваю работу, — нясьмела намякала жонка. Яна мяльком закідала на Якавіны паперы ўзрокі і зьдзіўлена адвярталася назад: на паперы стаялі выведзеныя Якавам замыславатыя малюнкі дамоў, баштаў, дарог…</br> {{gap|2em}}«У чым справа?» здагадвалася кабета; яе доўга скрабла інтрыга адкрыць сакрэт сёнешніх мужавых паводзін. Жонка здагадвалася аб адным, што муж заняўся нечым сур’ёзным. І адзнаньне гэтае мужавае сур’ёзнасьці спыняла яе адрываць Якава ад яго думак… «А вось ён не пашкадуе паведаміць», падумала яна. І абмылялася: Якаў Гузік ня меў падстаў весьці з жонкаю гутарку аб сёнешняй размове з Яўсеем. Прызнацца, калі аднесьціся да гэтага сур’ёзна, то нічога акрэсьленага ня выявілася. Быў адзін намёк. Але намёк трапіў у каразьлівае месца. Чаму? Таіцца нечага: Якаў Гузік сапраўдны гаспадар ад галавы да ногцяў на ножных пальцах. Ён нарадзіўся для працы, для гаспадараньня… Згодна яго думак, стары сьвет рушыўся таму, што ня ўсе працавалі, а з працы адных нажываліся другія. Новы-ж сьвет акрэпне і ўзбагацее тады, калі кожны яго будаўнік будзе добрым гаспадаром. Дбайнасьць у працы, шчырыя адносіны да людзкага дабра, клопат за агульным, як за сваім, — вось штурхачы росквіту новага жыцьця. Праўда, ён, Якаў Гузік, ня мае сілы рэформатараў і няздатны на вялікія замахі, — ну-ж колькі ў яго хапае мажлівасьці, ён дае жывы прыклад чулага гаспадара… Ён згодзен, што Палікар Скрынка ёмка нацэліў у точку, калі назваў яго гаспадаром. Але таксама прышлося-б Палікару Скрынку і яму падобным згадзіцца, калі б ды… Яўсеевы словы мелі належны вынік… Згадзіцца перамяніць свае погляды на пытаньне гаспадаркі…</br> {{gap|2em}}Кавалак жалеза, які выклікае жарты, занадта цьвёрды, каб растаць у сьмеху…</br> {{gap|2em}}Годзе сьмяяцца там, дзе патрэбна сур’ёзу… Якаў Гузік заўсёды дапамінаў аб гэтым… Мажліва, каб ён меў сілу і волю, у форткі заводзкіх варот не пралез-бы ніводзін кавалак жалеза… Прыклады былі — паходная сьлясарная.<noinclude></noinclude> jyo741xnyc6wa7kytwz8832doant7ca 104 120721 281108 2026-04-06T12:31:44Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «Цяжкім часам, а лічыліся ўзорнай на фронце. Працоўная дысцыпліна стаяла на яць… Яму здавалася ня раз, што разьвярніся майстэрня ў завод — справа-б намнога палепшылася. Якаў Гузік трымаў-бы струну нацягнута… Здавалася…</br> {{gap|2em}}Але пайшлі іншыя часы, ў...» 281108 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>Цяжкім часам, а лічыліся ўзорнай на фронце. Працоўная дысцыпліна стаяла на яць… Яму здавалася ня раз, што разьвярніся майстэрня ў завод — справа-б намнога палепшылася. Якаў Гузік трымаў-бы струну нацягнута… Здавалася…</br> {{gap|2em}}Але пайшлі іншыя часы, ўсё перакруцілася, зьмянілася і ён стаў радавым рабочым…</br> {{gap|2em}}Радавым, няпрыметным…</br> {{gap|2em}}І ў той час упарта ўважлівым, старанным, цяглым…</br> {{gap|2em}}Гаспадарнасьць, гаспадарнасьць…</br> {{gap|2em}}На добры лад ён мог-бы спрабануць на кіраўнічым месцы. Уся машынэрыя яму вядома. І стругальнае, і кавальскае, і сьлясарскае, і, нават, сталярскае рамёслы яму ня чужы. Найшоў-бы сьцежкі і да ладу з рабочымі… А калі-б часамі і не патрапіў у чым — на другі раз паправіўся-б… Падума-аць!</br> {{gap|2em}}К адзінаццатай гадзіне Якаў Гузік узважыў свае сілы і здольнасьці і вывеў, што яму пара ўзыйсьці на вышэйшую ступню.</br> {{gap|2em}}Самому не вымагаць, а калі прапануюць ня ўхіляцца. Да чаго трусьлівасьць і нявера ў свае сілы! Прэч, ня ў наш век! Рабочаму не павінны быць страшнымі перашкоды на шляху яго пасуваньня наперад. Ён не павінен супыняцца перад сумленьнямі. Жыцьцё перайшло пад яго кіраваньне — трымай мацней лейцы ў руках…</br> {{gap|2em}}— Я заўтра сумею даць Яўсею пацьвярджальны адказ. Думаеце — рабеце. Пастараюся ўскладзеныя на мяне надзеі апраўдаць, — заключыў Якаў Гузік і згарнуў свае «чарцяжы».</br> {{gap|2em}}І жонцы адкрыўся:</br> {{gap|2em}}— Прызнацца табе, Алена, мне сёньня намякалі аб адміністрацыйным месцы. Прэдзаўком Яўсей!</br> {{gap|2em}}— Я бо бачу, што ты гэтак захапіўся.</br> {{gap|2em}}— Цудная, трэба-ж падумаць, пакуль даць адказ.</br> {{gap|2em}}— Дык ты, вядома, рашыў?</br> {{gap|2em}}— Рашыў, калі-б на гэтым стала…</br> {{gap|2em}}— А то?..</br> {{gap|2em}}— Бывае ўсякся… Могуць і перадумаць…</br> {{gap|2em}}— Чаму так?</br><noinclude></noinclude> kap5tr51o09ed7h030qx8baja8z4m43 104 120722 281109 2026-04-06T12:41:02Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «а драўляных не набярэшся, не наробішся. Ды ці мала што. {{Водступ|2|em}}А галоўнае гэта пажар, во дзе пагібель. Кожны момант пагражае, што ўсё гэтае драўлянае царства аберне ў попел, а цябе ў жабрака-пагарэльца. Тады ўжо на ногі не пастанеш. Кулак смокча сваёй...» 281109 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>а драўляных не набярэшся, не наробішся. Ды ці мала што. {{Водступ|2|em}}А галоўнае гэта пажар, во дзе пагібель. Кожны момант пагражае, што ўсё гэтае драўлянае царства аберне ў попел, а цябе ў жабрака-пагарэльца. Тады ўжо на ногі не пастанеш. Кулак смокча сваёй дапамогай, урад зьбівае з ног падатковымі экзэкуцыямі, даядаюць недарод, беспрацоўе, галадоўля, пошасьці. Аднак пры ўсім гэтым яшчэ неяк дыхаеш, неяк гаспадарыш, чагось спадзяешся. Ну, а няхай пажар, дык нават гэтую апору, гэтую драўляную бяду з-пад ног выбівае, адным словам, складай дуды ў мяшок і марш на сьвеце на ўсе чатыры стараны. {{Водступ|2|em}}Гардзей панічна баяўся пажару. Няхай выпадкова загарыцца ў бабы кудзеля ці затлее салома ў пасьцелі ад дзяцінных гульняў ці папяросы, як ён безрадны стаіць аслупелы і пакорны вогненай стыхі чакае свайго лёсу. Перш чым класьціся спаць, цясьляр як-бы ня быў змучаны выходзіць у сенцы на панадворак, углядаўся ў цемень, мо’ дзе блісьне варожы агенчык, аглядаў комін, каб часамі сажа не гарэла, данюхіваўся ў паветры дыму — а мо’ ўжо дзе што тлее. {{Водступ|2|em}}Гардзей зайздросьціў Шустраму. Вось людзі дык умеюць устрайвацца — меркаваў Гардзей, а ты як ні стараўся, хоць са скуры вылазь і ў канцы-канцоў чорт табе лысы нагу падставіць. Але {{перанос-пачатак|п=ніча|к=гусенькі}}<noinclude></noinclude> sv1e7dkwm18vg6nz2dbtxl3njezz018 104 120723 281110 2026-04-06T12:43:39Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=ніча|к=гусенькі}} і мы тут, братка, неяк зажывем памаленьку, таксама жалезам абзавядемся — казаў як-бы да Шустрага Гардзей. І з большай сілай напружваўся, каб стаць як на ногі і ўзмацавацца настолькі, каб напісаць Шустраму, што ня толькі ё...» 281110 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=ніча|к=гусенькі}} і мы тут, братка, неяк зажывем памаленьку, таксама жалезам абзавядемся — казаў як-бы да Шустрага Гардзей. І з большай сілай напружваўся, каб стаць як на ногі і ўзмацавацца настолькі, каб напісаць Шустраму, што ня толькі ён умее прыладзіцца ў жыцьці, што і Гардзей таксама ня лыкам шыты. {{Водступ|2|em}}Вось ён сабе хату пабудуе і бляхай пакрые, калёсы на жалезных восях сані каваныя зробіць, клямку жалезную прыстроіць у дзьвярох, машыну — сячкарню завядзе, саху на плуг замене. Гардзей сам сябе ашукваў, ён ведаў, што ўсе яго лятункі незьдзяйсьнімы, бо дзе яму галоце дайсьці да такіх выгад і багацьцяў у такім уціску і паняверы. Аднак драўляная бяда так надакучыла, а лісты Шустрага такую скрытую глыбокую зайздрасьць узьнімалі, што Гардзей чапляўся за лятункі аб жалезе, абы як-небудзь акрасіць сваё жыцьцё — посьніцу. Ніхто яму ня можа перашкодзіць назваць часамі дрэва «цьвёрдым як жалеза», хоць у сапраўднасьці вінаваты тапор, які ступеў і робіць шуршавай трэску, а то і зусім адскаквае ад дрэва. Ніхто не даўміцца, чаму Гардзей так марудна косы выбірае, выстукваючы кожнай касой па колькі разоў і абыходзячы ўсе крамкі. І ўсё-ткі ня купіць, бо яму не каса патрэбна, а тая асалода ад яе звону, які віхурыць у калматай галаве Гардзея самыя сьмелыя лятункі, варушыць занямелыя пачуцьці, затаённыя думкі.<noinclude></noinclude> n8jeq1dn25z0lbkhzjlnocxmbzm9je9 104 120724 281111 2026-04-06T12:47:21Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Лёкса далей ня слухаў і аставіў зьбянтэжанага і зьбедакуранага Хап-Мацальскага. Трудна яму жылося. Перамучыў два дні, як два вякі. Напаўгалодны, нявыспаны, пры цяжкіх перажываньнях, пры мазольнай працы, бо выразаючы трафарэты нарабіў крыв...» 281111 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Лёкса далей ня слухаў і аставіў зьбянтэжанага і зьбедакуранага Хап-Мацальскага. Трудна яму жылося. Перамучыў два дні, як два вякі. Напаўгалодны, нявыспаны, пры цяжкіх перажываньнях, пры мазольнай працы, бо выразаючы трафарэты нарабіў крывавых мазалёў. Грозны падпрокуратар цярпліва і пакорна адсоўваў дзень за днём, хоць яму ўжо здавалася, што ён пасівеў, пастарэў і блізкі да вар’яцтва. {{Водступ|2|em}}Комсамольцы сваю работу падганялі да канца, падпрокуратар таксама памагаў, — выразаў ажно два трафарэты: звольніць політычных вязьняў і далоў фашыцкую дыктатуру. {{Водступ|2|em}}Работа ішла па строгім пляне. Па чарзе дзяжурылі каля Хап-Мацальскага. Фідка клапацілася аб ежы, дастаўляла ўсе патрэбныя матэрыялы і служыла сувязяй з організацыяй. Усё памяшканьне было закідана пачкамі друку, абрэзкамі ад чырвонага матэрыялу, паперы, кардону, акуркаў. {{Водступ|2|em}}На трэці дзень позным вечарам комсамолія эвакуіравалася. Астаўся толькі Гаўрык пры падпрокуратару да тых часоў, пакуль ён не засыіе і пасьля ціханька павінен быў выйсьці так, каб не дагадаўся Хап-Мацальскі і праспаў да раньня. Так яно і вышла. Хап-Мацальскі спаў да раніцы, ён ужо прывык да цьвёрдага ложка і сам дзівіўся, што так смашна сьпіцца ў голай ваньне. {{Водступ|2|em}}Доўгая цішыня выдалася падпрокуратару падазронай. Не пачуўшы адказу на стукат, ён рашыў<noinclude></noinclude> qkkelco0pdtpx3pk9o1jcolhw69tu4p 104 120725 281112 2026-04-06T12:48:11Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}— Здагадваюся… Ты думаеш, я адзін такі, якога можна.:: У нас, бачыш, болей, за пяць соцень рабочых… Ёсьць і вартнейшыя мяне… Чаму канешна, каб я?</br> {{gap|2em}}— А бо ты ня сумеў-бы з другіх? Ведама… А ты, вось, пятнаццаць гадоў на рамясьле.</br> {{gap|2em}}Якаў Г...» 281112 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}— Здагадваюся… Ты думаеш, я адзін такі, якога можна.:: У нас, бачыш, болей, за пяць соцень рабочых… Ёсьць і вартнейшыя мяне… Чаму канешна, каб я?</br> {{gap|2em}}— А бо ты ня сумеў-бы з другіх? Ведама… А ты, вось, пятнаццаць гадоў на рамясьле.</br> {{gap|2em}}Якаў Гузік не хацеў перад жонкаю таіць: ён чуе ў сабе здольнасьць на гаспадарскае месца. І, праўду сказаць, мажліва, што падобных яму на іх заводзе ня вельмі многа. Наўрад ці хто адмеціў у каго-кольвечы падобную яго дбайлівасьць. Усяго, што нейкая скромнасьць не дае яму высунуць сябе ў вачох адпаведных устаноў…</br> {{gap|2em}}Іншы, на другога-б!.. Выцягне язык і, здаецца, яму мора па калені… А каб за справу ўзяцца — ломіцца, брудзіцца, тандэтуецца… А тымчасам часта яго бярэ..: Да прыкладу — Палікар Скрынка..: «Гаспадар». Упік..:</br> {{gap|2em}}На добры лад — варта было-б гэткіх Палікараў падвучыць справе гаспадараньня. Гэта не ўкараціла-б іх языкоў…</br> {{gap|2em}}— Ты заўсёды маўчыш і цябе заціраюць… — папікнула Якава Гузіка жонка.</br> {{gap|2em}}Ён не адказаў нічога.</br> {{gap|2em}}«У кожнага свой розум», падумаў пра сябе. <center>{{larger|IV}}</center> {{gap|2em}}Назаўтра Якаў Гузік нёс пры сабе на завод гатовае цьвёрдае рашэньне — згадзіцца на пропозыцыю Яўсея. Меркаваў самому наведаць прадзаўкома і выказаць яго так выразна, каб ня было жаднага сумненьня. Каб ня было адыходу ні назад, ні ўбок. Не павінен-жа Яўсей таіць учарашнюю гутарку. Якая-б то была таварыскасьць!</br> {{gap|2em}}Але зазірнуўшы ў памяшканьне заўкому, ён нікога там не застаў. Ён адлажыў на посьле… Прышло тое посьле — і Якаву Гузіку не ўдалося стрэцца з Яўсеем таксама… Тады заставаўся час па рабоце і гэты зманіў яму… Як назнарок, як прымха якая, Якаў Гузік ня мог сыйсьціся з прадзаўкомам ня толькі назаўтра, а і на працягу цэлага тыдню.</br> {{gap|2em}}Адкуль браліся тыя прычыны, хто строіў тыя перашкоды — іх была процьма… Ён дзівіўся. І, нарэшце, у Якава<noinclude></noinclude> 6b26fbr45d7kntrdrlvy1v0xtf0frq9 281149 281112 2026-04-06T18:31:31Z RAleh111 4658 281149 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}— Здагадваюся… Ты думаеш, я адзін такі, якога можна… У нас, бачыш, болей, за пяць соцень рабочых… Ёсьць і вартнейшыя мяне… Чаму канешна, каб я?</br> {{gap|2em}}— А бо ты ня сумеў-бы з другіх? Ведама… А ты, вось, пятнаццаць гадоў на рамясьле.</br> {{gap|2em}}Якаў Гузік не хацеў перад жонкаю таіць: ён чуе ў сабе здольнасьць на гаспадарскае месца. І, праўду сказаць, мажліва, што падобных яму на іх заводзе ня вельмі многа. Наўрад ці хто адмеціў у каго-кольвечы падобную яго дбайлівасьць. Усяго, што нейкая скромнасьць не дае яму высунуць сябе ў вачох адпаведных устаноў…</br> {{gap|2em}}Іншы, на другога-б!.. Выцягне язык і, здаецца, яму мора па калені… А каб за справу ўзяцца — ломіцца, брудзіцца, тандэтуецца… А тымчасам часта яго бярэ… Да прыкладу — Палікар Скрынка… «Гаспадар». Упік…</br> {{gap|2em}}На добры лад — варта было-б гэткіх Палікараў падвучыць справе гаспадараньня. Гэта не ўкараціла-б іх языкоў…</br> {{gap|2em}}— Ты заўсёды маўчыш і цябе заціраюць… — папікнула Якава Гузіка жонка.</br> {{gap|2em}}Ён не адказаў нічога.</br> {{gap|2em}}«У кожнага свой розум», падумаў пра сябе. <center>{{larger|IV}}</center> {{gap|2em}}Назаўтра Якаў Гузік нёс пры сабе на завод гатовае цьвёрдае рашэньне — згадзіцца на пропозыцыю Яўсея. Меркаваў самому наведаць прадзаўкома і выказаць яго так выразна, каб ня было жаднага сумненьня. Каб ня было адыходу ні назад, ні ўбок. Не павінен-жа Яўсей таіць учарашнюю гутарку. Якая-б то была таварыскасьць!</br> {{gap|2em}}Але зазірнуўшы ў памяшканьне заўкому, ён нікога там не застаў. Ён адлажыў на посьле… Прышло тое посьле — і Якаву Гузіку не ўдалося стрэцца з Яўсеем таксама… Тады заставаўся час па рабоце і гэты зманіў яму… Як назнарок, як прымха якая, Якаў Гузік ня мог сыйсьціся з прадзаўкомам ня толькі назаўтра, а і на працягу цэлага тыдню.</br> {{gap|2em}}Адкуль браліся тыя прычыны, хто строіў тыя перашкоды — іх была процьма… Ён дзівіўся. І, нарэшце, у Якава<noinclude></noinclude> sfpq8szjlblc4e8vj7jv6l90g92x85e 281158 281149 2026-04-06T19:10:54Z RAleh111 4658 281158 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}— Здагадваюся… Ты думаеш, я адзін такі, якога можна… У нас, бачыш, болей, за пяць соцень рабочых… Ёсьць і вартнейшыя мяне… Чаму канешна, каб я?</br> {{gap|2em}}— А бо ты ня сумеў-бы з другіх? Ведама… А ты, вось, пятнаццаць гадоў на рамясьле.</br> {{gap|2em}}Якаў Гузік не хацеў перад жонкаю таіць: ён чуе ў сабе здольнасьць на гаспадарскае месца. І, праўду сказаць, мажліва, што падобных яму на іх заводзе ня вельмі многа. Наўрад ці хто адмеціў у каго-кольвечы падобную яго дбайлівасьць. Усяго, што нейкая скромнасьць не дае яму высунуць сябе ў вачох адпаведных устаноў…</br> {{gap|2em}}Іншы, на другога-б!.. Выцягне язык і, здаецца, яму мора па калені… А каб за справу ўзяцца — ломіцца, брудзіцца, тандэтуецца… А тымчасам часта яго бярэ… Да прыкладу — Палікар Скрынка… «Гаспадар». Упік…</br> {{gap|2em}}На добры лад — варта было-б гэткіх Палікараў падвучыць справе гаспадараньня. Гэта не ўкараціла-б іх языкоў…</br> {{gap|2em}}— Ты заўсёды маўчыш і цябе заціраюць… — папікнула Якава Гузіка жонка.</br> {{gap|2em}}Ён не адказаў нічога.</br> {{gap|2em}}«У кожнага свой розум», падумаў пра сябе. <center>IV</center> {{gap|2em}}Назаўтра Якаў Гузік нёс пры сабе на завод гатовае цьвёрдае рашэньне — згадзіцца на пропозыцыю Яўсея. Меркаваў самому наведаць прадзаўкома і выказаць яго так выразна, каб ня было жаднага сумненьня. Каб ня было адыходу ні назад, ні ўбок. Не павінен-жа Яўсей таіць учарашнюю гутарку. Якая-б то была таварыскасьць!</br> {{gap|2em}}Але зазірнуўшы ў памяшканьне заўкому, ён нікога там не застаў. Ён адлажыў на посьле… Прышло тое посьле — і Якаву Гузіку не ўдалося стрэцца з Яўсеем таксама… Тады заставаўся час па рабоце і гэты зманіў яму… Як назнарок, як прымха якая, Якаў Гузік ня мог сыйсьціся з прадзаўкомам ня толькі назаўтра, а і на працягу цэлага тыдню.</br> {{gap|2em}}Адкуль браліся тыя прычыны, хто строіў тыя перашкоды — іх была процьма… Ён дзівіўся. І, нарэшце, у Якава<noinclude></noinclude> ajvqe6471ae0hcd8uhiqdcvv1auz8vp 104 120726 281113 2026-04-06T12:51:24Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Прынадзіўся Гардзей зьбіраць рознае ламаччо. Знойдзе зламаную падкову, цьвік іржавы, кавалак бляхі нікудышнай — усё валоча дамоў і складвае ў зацішнае месца на столі новай хаты. Нашоў раз ён у лесе ядро трохдзюмоўкі і тое прывалок да свай...» 281113 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Прынадзіўся Гардзей зьбіраць рознае ламаччо. Знойдзе зламаную падкову, цьвік іржавы, кавалак бляхі нікудышнай — усё валоча дамоў і складвае ў зацішнае месца на столі новай хаты. Нашоў раз ён у лесе ядро трохдзюмоўкі і тое прывалок да свайго жалезнага складу. Жонка нарабіла ляманту, баючыся, каб не ўзарвалася часамі гэтая бомба і выкінула-б яе вон, але баялася, што яшчэ выбухне ў руках. Подаўгу Гардзей капаўся часамі ў сваім жалестве, нібы шукаючы патрэбныя рэчы, у сапраўднасьці-ж ён варочаў гэты лом дзеля яго пошчаку, дзеля прыемнасьці трымаць у далоні цьвёрдую важкасьць жалеза. А каб спытацца, на што яму гэты склад жалества, дык ён і сам ня дасьць путнага адказу, — хіба хоча звонам жалеза пужаць уеўшуюся як клешч драўляную бяду і падтрымоўваць энэргію ў барацьбе за лепшую будучыню.. {{Водступ|2|em}}Ох, гэтая будучыня Гардзейская, паўзе як рак задам наперад — паволі і ня бача куды. Праўда, Гардзей з большага выгнаў новую хату, ці, лепш кажучы, павыразаў здаравейшыя кавалкі з трухнелых будынкаў Шустрага пастачваў іх (а ён-жа на гэта майстар), ну і выгнаў зруб хаты. Ня лёгка яму здалася гэтая латаніна і шмат яшчэ трэба палажыць трудоў, каб ён мог сказаць Шустраму, што нечага надта пахвальвацца, бо і мы самі з вусамі. Цясьляр гардзіўся: пабудаваць новую хату — гэта значыць праслыць у сваім родзе<noinclude></noinclude> rsjzej2pp2zyur94t3iwn5wl26njneq 104 120727 281114 2026-04-06T12:54:40Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «на колькі пакаленьняў. У вёсцы ня раз пачуеш: дзякаваць дзеду, вечны пакой яго душачцы, пабудаваў хату і жывем. {{Водступ|2|em}}— Лёгка было там якому дзеду будавацца, калі лес плячом упіраўся ў агароды, а вось спрабуйце цяпер, як я, Гардзей, з нічога зрабіць...» 281114 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>на колькі пакаленьняў. У вёсцы ня раз пачуеш: дзякаваць дзеду, вечны пакой яго душачцы, пабудаваў хату і жывем. {{Водступ|2|em}}— Лёгка было там якому дзеду будавацца, калі лес плячом упіраўся ў агароды, а вось спрабуйце цяпер, як я, Гардзей, з нічога зрабіць хату, спрабуйце так напружыць усе свае жылачкі, недаспаць, апошні кавалак хлеба з роту вынуць, каб усё на хату, каб хату мець, спрабуйце дагаварыцца з уладамі і выманчыць у яе дазвол на будову. Ды ці пералічыш усю злыбяду. А вось я, Гардзей, будую і канчаю... Няхай што можа падарваўся крыху, не здаровіцца і сям’я ўся як жывыя мерцьвякі, але памаленьку аправімся, станем на ногі, надужэем, зажывём прыняваючы, як прыкладам Даўбняк. {{Водступ|2|em}}Успомніўшы Даўбняка, у пачуцьцях Гардзея запаланела злосьць і смага помсты, Бо чаму Даўбняк заўсёды выкручваецца ў гміне ад шарваркаў — бясплатная праўка дарог, — ні ён калі штраф каб плаціў, ні ў яго вобыск каб быў, з ім усё начальства за панібрат, хоць ён ня раз пагразіць і палаецца з тым ці іншым верхаводам у бліскучых гузіках. А Гардзей ніжэй травы, цішэй вады і годзіць усім, як благой скуле, вось каб бяда спала, вось каб як жыць. Аднак глядзіш і на штраф, на няласку панскую нарвецца, і быдлам збэсьцяць і вобыскі як і ў іншых бываюць.<noinclude></noinclude> p37daxlnqcrx5iqiy9adq8808chudze 104 120728 281115 2026-04-06T12:57:47Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}І тут успомніў Гардзей адзін выпадак і ўсяго як у агонь кінула ад нянавісьці, крыўды, сораму. Кулак суседняй вёскі на асьвяшчэньне сьвірна, які збудаваў Гардзей, наладзіў банкет. Ксёндз, паліцыя, асаднікі, шляхцюкі і шляхцянкі ўсе пілі, елі,...» 281115 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}І тут успомніў Гардзей адзін выпадак і ўсяго як у агонь кінула ад нянавісьці, крыўды, сораму. Кулак суседняй вёскі на асьвяшчэньне сьвірна, які збудаваў Гардзей, наладзіў банкет. Ксёндз, паліцыя, асаднікі, шляхцюкі і шляхцянкі ўсе пілі, елі, забаўляліся. Быў запрошаны цясьляр, — частавалі і яго як роўнага, як іхнага. Гэта яго вельмі расчуліла і выклікала рабскую ўдзячнасьць. У гутарках панове бесьцілі і паклёпвалі розную лухту на бальшавікоў і Савецкі Саюз. Падтаківаў і Гардзей, каб пападаць у тон банкетуючых, а калі паны ўсё-такі адносіліся з недаверрам да завярэньняў у хамскай мове Гардзея, дык ён стараўся з большай запальчывасьцю і жарам, чым самі панове, праклінаць камунію і пагражаць бальшавіком. {{Водступ|2|em}}— Брава, брава — крычала п’яным хорам панства і падлівалі раз за разам гарэлку ў чарку Гардзея.. {{Водступ|2|em}}А на заўтра Гардзей нашоў сябе ў хлеве на гнаі паміж скацінай, увесь вымазаны ў сажы, з падсмаленай барадой. А што рабілі з ім у часе банкету, як пасьля людзі расказвалі, дык Гардзей нават саромеўся і ўспамінаць. {{Водступ|2|em}}Жыў так цясьляр у цяжкай працы, салодкіх лятунках і ў барацьбе за сваю «лепшую долю» і ня жыў, а ішоў па тонкім склізкім лёдзе. А лёд гэты зыбаецца, не-не ды і праваліцца. Шмат трудоў, эдароўя, страху і напружаньня паложыць Гардзей<noinclude></noinclude> dp6xp6a1z2z1tchzqm4a1kq3s6xvyhh 104 120729 281116 2026-04-06T12:58:50Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— Яно правільна ідзе! — гаварыў ён. — Вось яно прывяло вас да мяне з адкрытай душой. Нас, якія ўсё жыццё працуюць, яно злучае памалу; — будзе час — злучыць усіх. Несправядліва, цяжка яно пабудавана для нас, але само-ж і адкрывае нам вочы на...» 281116 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Яно правільна ідзе! — гаварыў ён. — Вось яно прывяло вас да мяне з адкрытай душой. Нас, якія ўсё жыццё працуюць, яно злучае памалу; — будзе час — злучыць усіх. Несправядліва, цяжка яно пабудавана для нас, але само-ж і адкрывае нам вочы на свой горкі сэнс, само паказвае чалавеку, як прыспешыць яго хаду… {{Водступ|2|em}}— Правільна! — перапыніў яго Рыбін. — Чалавека трэба аднавіць. Калі апаршывее — звадзі яго ў лазню, памый, апрані чыстую вопратку — палепшае! Так! А як-жа з нутра ачысціць чалавека? От! {{Водступ|2|em}}Павел пачаў гаварыць горача і рэзка пра начальства, пра фабрыку, пра тое, што за граніцай рабочыя змагаюцца за свае правы. Рыбін часам стукаў пальцам па стале, нібы ставячы кропку. Не адзін раз ён ускрыкваў: {{Водступ|2|em}}— Так! {{Водступ|2|em}}І раз, засмяяўшыся, ціха сказаў: {{Водступ|2|em}}— Э-эх, малады ты!.. Не ведаеш людзей! {{Водступ|2|em}}Тады Павел, спыніўшыся проці яго, сур‘ёзна сказаў: {{Водступ|2|em}}— Не будзем гаварыць пра старасць і пра маладосць! Паглядзім лепш, чые думкі правільнейшыя. {{Водступ|2|em}}— Значыцца, па-твайму, і наконт бога схлусілі нам? Так. Я таксама думаю, што рэлігія наша — фальшывая. {{Водступ|2|em}}Тут умяшалася маці. Калі сын гаварыў пра бога і пра ўсё тое, з чым яна звязвала сваю веру ў яго, што было дарагім і святым для яе, яна заўсёды імкнулася стрэць яго вочы; ёй хацелася моўчкі папрасіць сына, каб ён не трывожыў яе сэрца вострымі і рэзкімі словамі бязбожнасці. Але за бязбожнасцю яго яна адчувала веру, і гэта супакойвала яе.<noinclude></noinclude> pzgot4mpxj08fwncsplj2pj2hi1o1rw 104 120730 281117 2026-04-06T13:03:02Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «пакуль ізноў выбярэцца на паверхню, на свой шлях бедака-малазямельніка, каб дайсьці да тэй ночы, якую ён пасьля называў гібельнай. {{Водступ|2|em}}А ноч гэтая была незадоўга перад 1-м маем. На вёску наскочыла паліцыя, каб рабіць труску, бо быццам яны дачуліс...» 281117 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>пакуль ізноў выбярэцца на паверхню, на свой шлях бедака-малазямельніка, каб дайсьці да тэй ночы, якую ён пасьля называў гібельнай. {{Водступ|2|em}}А ноч гэтая была незадоўга перад 1-м маем. На вёску наскочыла паліцыя, каб рабіць труску, бо быццам яны дачуліся, што ёсьць аружжа, комуністычная літаратура і ўсё такое. {{Водступ|2|em}}Пачалі трасьці і цесьлярову хату. Гардзей быў спакойны, быў нэўны, што ўсё добра кончыцца. Яму ўжо ня раз прыходзілася быць сьведкам гэтых паліцэйскіх аблаў і заўсёды гэтая бура праходзіла міма яго. Таго ці іншага суседа заарыштуюць, ці тут-жа папяруць, а ён выходзіў сухім. Ён сам памагаў паліцыі капацца ў яго сховах, бо ведаў, што ён нічога ня мае пярэчучага закону, бо ведаў, што паліцыя абшуквае яго больш дзеля віду, вось так на ўсялякі выпадак. {{Водступ|2|em}}Быў Гардзей і цяпер спакойным. І калі п’яны паліцыянт пачаў буяніць, дык ён нават наважыўся асадзіць нахабніка, які паступае «не па праву, не па закону». Далейшы вобыск давёў паліцыянтаў да жалества Гардзея, якое ляжала на столі новай хаты і там з вялікім трыумфам знайшлі старое гарматнае ядро і зламаны штых. Тут-жа кінуліся на цесьляра, скумячылі яго пад сабой, закавалі ў кайданы і пагналі на пастарунак, як бандыта, як бальшавіка. Калі-ж абоз з арыштаванымі пад’яжджаў да мястэчка, дык Гардзей увідзеў зарава пажару ў бок сваёй вёскі, — гэта гарэла яго новая<noinclude></noinclude> o38hsxh0yuz0i59a8to5mrctv8m1lux 104 120731 281118 2026-04-06T13:05:00Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— Дзе ўжо мне зразумець думкі яго? — думала яна. {{Водступ|2|em}}Ёй здавалася, што Рыбіну, старому чалавеку, таксама непрыемна і крыўдна слухаць Паўлаву гутарку. Але калі Рыбін спакойна паставіў Паўлу сваё пытанне, яна не ўтрывала і коратка,...» 281118 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Дзе ўжо мне зразумець думкі яго? — думала яна. {{Водступ|2|em}}Ёй здавалася, што Рыбіну, старому чалавеку, таксама непрыемна і крыўдна слухаць Паўлаву гутарку. Але калі Рыбін спакойна паставіў Паўлу сваё пытанне, яна не ўтрывала і коратка, але настойліва сказала: {{Водступ|2|em}}— Пра бога — вы-б асцеражней! Вы — як хочаце! — Перадыхнуўшы, яна з сілай яшчэ большай, працягвала: — А мне, старой, абаперціся не будзе на што ў тузе маёй, калі вы госпада бога ў мяне адбярыцё! {{Водступ|2|em}}Вочы яе наліліся слязмі. Яна мыла пасуду — і пальцы ў яе дрыжэлі. {{Водступ|2|em}}— Вы нас не зразумелі, матуля! — ціха і ласкава сказаў Павел. {{Водступ|2|em}}— Ты даруй, маці! — марудна і густа дадаў Рыбін і ўсміхаючыся паглядзеў на Паўла. {{Водступ|2|em}}— Забыўся я, што старая ты для таго, каб табе бародаўкі зразаць… {{Водступ|2|em}}— Я казаў, — працягваў Павел, — не пра таго добрага і літасцівага бога, у якога вы верыце, а пра таго, якім папы грозяць нам, як кіем, — пра бога, імем якога хочуць прымусіць усіх людзей падначаліцца злой волі нямногіх… {{Водступ|2|em}}— От дык так! — ускрыкнуў Рыбін, стукнуўшы пальцам па стале. — Яны І бога падмянілі нам, яны ўсё, што ў іхных руках, проці нас накіроўваюць! Ты памятай, маці, бог стварыў чалавека па вобразе і падабенстве сваім, — значыцца, ён падобны на чалавека, калі чалавек на яго падобны! А мы — не на бога падобны, а на дзікіх звяроў. У царкве нам пудзіла паказваюць. Перамяніць бога трэба, маці, ачысціць яго! У хлусню і паклёпы апранулі яго, скрывілі твар яго, каб душы нам забіць…<noinclude></noinclude> au6q1em110apam2cceja3yxd4j99czl 104 120732 281119 2026-04-06T13:09:03Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Ён гаварыў ціха, але кожнае слова яго прамовы падала на галаву маці цяжкімі, моцнымі ўдарамі. І яго твар у чорнай раме барады, вялікі, жалобны, палохаў яе. Цмянага бляску воч нельга было стрываць, ён абуджаў страх, які жыў у сэрцы. {{Водступ|2|em...» 281119 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Ён гаварыў ціха, але кожнае слова яго прамовы падала на галаву маці цяжкімі, моцнымі ўдарамі. І яго твар у чорнай раме барады, вялікі, жалобны, палохаў яе. Цмянага бляску воч нельга было стрываць, ён абуджаў страх, які жыў у сэрцы. {{Водступ|2|em}}— Не, я лепш выйду! — сказала яна, адмоўна ківаючы галавою. — Няма мае сілы слухаць гэта! {{Водступ|2|em}}І шпарка вышла ў кухню, чуючы за сабою словы Рыбіна: {{Водступ|2|em}}— От, Павел! Не ў галаве, а ў сэрцы — пачатак. Гэта ёсць такое месца ў душы чалавечай, на якім нічога іншага не вырасце… {{Водступ|2|em}}— Толькі розум вызваліць чалавека, — цвёрда сказаў Павел. {{Водступ|2|em}}— Розум сілы не дае! — супярэчыў Рыбін голасна і настойліва. — Сэрца дае сілу, — а не галава, от! {{Водступ|2|em}}Маці распранулася і лягла ў пасцель не молячыся. Ёй было холадна і непрыемна. І Рыбін, які здаўся ёй спачатку такім сталым і разумным, цяпер абуджаў у яе нейкую варожасць. {{Водступ|2|em}}— Гарэтык! Баламут! — думала яна, слухаючы яго голас. Таксама, — прышоў, — спатрэбілася! {{Водступ|2|em}}А ён гаварыў упэўнена і спакойна: {{Водступ|2|em}}— Святое месца не павінна быць пустым. Там, дзе бог жыве — месца набалелае. Калі выпадае ён з душы, — рана будзе ў ёй — от! Трэба, Павел, веру новую прыдумаць… трэба стварыць бога — прыяцеля людзям! {{Водступ|2|em}}— От — быў хрыстос! — ускрыкнуў Павел. {{Водступ|2|em}}— Хрыстос быў не цвёрды духам. Пранясі, кажа, міма мяне, чашу. Кесара прызнаваў. Бог не можа прызнаваць улады чалавечай над людзьмі, ён — уся ўлада.<noinclude></noinclude> fs7703s59t519ioaqjsq0bp13es6iah 104 120733 281120 2026-04-06T13:14:11Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «Ён душу сваю не падзяляе: гэта — боскае, гэта — чалавечае… А ён гандаль прызнаваў, шлюб прызнаваў… І смакоўніцу пракляў несправядліва, — хіба па сваёй волі не радзіла яна? Душа таксама не па сваёй волі дабром няплодна, — ці сам я пасеяў нядобрае ў ёй?...» 281120 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>Ён душу сваю не падзяляе: гэта — боскае, гэта — чалавечае… А ён гандаль прызнаваў, шлюб прызнаваў… І смакоўніцу пракляў несправядліва, — хіба па сваёй волі не радзіла яна? Душа таксама не па сваёй волі дабром няплодна, — ці сам я пасеяў нядобрае ў ёй? От! {{Водступ|2|em}}У пакоі няспынна гучэлі два галасы, сплятаючыся і змагаючыся адзін з адным ва ўзбуджанай гульні. Хадзіў Павел, рыпела падлога пад яго нагамі. Калі ён гаварыў, усе гукі танулі ў яго гутарцы, а калі спакойна і марудна ліўся цяжкі голас Рыбіна — быў чуцен стук маятніка і ціхі трэск марозу, які шчупаў сцены хаты вострымі кіпцямі. {{Водступ|2|em}}— Скажу табе па-свойму, па-качагарску: бог — падобны на агонь. Так! Жыве ён у сэрцы. Сказана — бог — слова, а слова — дух… {{Водступ|2|em}}— Розум! — настойліва сказаў Павел. {{Водступ|2|em}}— Так! Значыцца — бог у сэрцы і ў розуме, а не ў царкве! Царква — магіла бога. {{Водступ|2|em}}Маці заснула і не чула, калі пайшоў Рыбін. {{Водступ|2|em}}Але ён пачаў прыходзіць часта і, калі ў Паўла быў хто з таварышоў, Рыбін садзіўся ў кут і маўчаў, толькі час ад часу гаворачы: {{Водступ|2|em}}— От. Так! {{Водступ|2|em}}Аднойчы, гледзячы на ўсіх з кута цёмным позіркам, ён пахмура сказаў: {{Водступ|2|em}}—. Трэба гаварыць пра тое, што ёсць, а што будзе — нам невядома, — от! Калі народ вызваліцца, ён сам убачыць, як лепш. Досыць многа яму ў галаву ўбівалі, чаго ён не хацеў зусім — хопіць! Хай сам памяркуе. Можа ён захоча ўсё адкінуць, — усё жыццё, усе навукі, можа ён убачыць, што ўсё проці яго накіравана, — як<noinclude></noinclude> chth6vqqwvbriipfa56eryqswoahr6b 104 120734 281121 2026-04-06T13:16:43Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «прыкладна, бог царкоўны. Вы толькі перадайце яму ўсе кнігі ў рукі, а ўжо ён сам адкажа, — от! {{Водступ|2|em}}Але, калі Павел быў адзін, яны зараз-жа распачыналі бясконцую, але заўжды спакойную спрэчку, і маці, трывожна слухаючы іхныя размовы, сачыла за імі, с...» 281121 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>прыкладна, бог царкоўны. Вы толькі перадайце яму ўсе кнігі ў рукі, а ўжо ён сам адкажа, — от! {{Водступ|2|em}}Але, калі Павел быў адзін, яны зараз-жа распачыналі бясконцую, але заўжды спакойную спрэчку, і маці, трывожна слухаючы іхныя размовы, сачыла за імі, стараючыся разумець — што гавораць яны? Часам ёй мроілася, што шырокаплечы, чорнабароды селянін і яе сын, стропны, моцны — абодва аслеплі. Яны кідаюцца з боку ў бок, у пошуках выйсця, хапаюцца за ўсё моцнымі, але сляпымі рукамі, ператрасаюць, перасоўваюць з месца на месца, звальваюць на падлогу і топчуць тое, што ўпала, нагамі. Чапляюцца за ўсё, абмацваюць кожнае і адкідваюць ад сябе, не губляючы веры і надзеі… {{Водступ|2|em}}Яны прывучылі яе слухаць словы страшныя сваёй прастатой і смеласцю, але гэтыя словы ўжо не білі яе так моцна, як першы раз, яна навучылася адштурхоўваць іх. І часам за словамі, якія адмаўлялі бога яна адчувала моцную веру ў яго-ж. Тады яна ўсміхалася ціхай усмешкай, якая здольна ўсё прашчаць. І хоць Рыбін не падабаўся ёй, але ўжо не абуджаў варожасці. {{Водступ|2|em}}Раз на тыдзень яна насіла ў турму бялізну І кнігі для хахла. Аднойчы ёй дазволілі спатканне з ім, і, прышоўшы дамоў, яна расчулена расказвала: {{Водступ|2|em}}— Ён і там — як дома. З усімі ласкавы, усе з ім жартуюць. Цяжка яму, цяжка, — а паказваць не хоча… {{Водступ|2|em}}— Так і трэба! — заўважыў Рыбін. — Мы ўсе ў горы, як у скуры, — горам душам, горам апранаемся. Хваліцца тут няма чым. Не ва ўсіх замазаны вочы, іншыя самі іх закрываюць — от! А калі дурны — трывай!..<noinclude></noinclude> itykqswgqn69awf80ufzpxu5fbubrtb 104 120735 281122 2026-04-06T13:18:07Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=сі|к=лай}}, ад якой не застрахаваны нават у сваім доме, горш яшчэ — у сваёй сям’і. Ах, да чаго даходзе... На кожным кроку адчуваеш сваю немачнасьць, недарадзтва... Яны бандыты тым больш моцны і небясьпечны, бо маюць сваю дзяржаву, а ў ёй сваё...» 281122 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=сі|к=лай}}, ад якой не застрахаваны нават у сваім доме, горш яшчэ — у сваёй сям’і. Ах, да чаго даходзе... На кожным кроку адчуваеш сваю немачнасьць, недарадзтва... Яны бандыты тым больш моцны і небясьпечны, бо маюць сваю дзяржаву, а ў ёй сваё войска, свае друкарні і разьліўное мора сваёй літаратуры, у якой найбольш сядзіць гэтай чырвонай заразы. Дык якой-жа мізэрнай забаўкай зьяўляецца яго роля ў барацьбе з бальшавізмам, роля так на паказ грозная і магучая. Можа гэтая яго сьмехатворная роля блазна ў іх жалезным крывавым наступе яшчэ больш і раздражае і множыць. Прокурора ахапіў забабонны жах, ён так-бы хацеў затачыцца куды ў шчэлку, зьнікнуць, прапасьці. Ён бачыў ужо Польшчу аквечаную чырвонымі сьцягамі, бачыў сябе на лаўцы падсудных у народным трыбунале, вось ён на прымусовых работах, вось яму здаецца, што яго валакуць на расстрэл... {{Водступ|2|em}}Грубы голас Лёксы перабіў кашмарныя думкі падпрокуратара. Прасунуўшы галаву праз дзьверы ён спытаў. {{Водступ|2|em}}— Ну, як, выразаў ужо лёзунг, вунь на тэй кардоніне? {{Водступ|2|em}}— Ах, выбачайце, я мусіць забыўся... Дзень добры вам. Я зараз выражу... Тут здаецца напісана «Далоў фашыцкую дыктатуру»? Ага. Дзякую. Вы ня думайце, што я ўжо такі вораг комуністых, больш, бачыце, для хлеба, трэба-ж...<noinclude></noinclude> b2wucclmf6p91pj1uh3nmi99qxi6vzy 104 120736 281123 2026-04-06T13:20:52Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Цэнтар|XII}} {{Водступ|2|em}}Шэрая, маленькая хатка Власавых усё больш і больш прыцягвала ўвагу слабодкі. У гэтай увазе было шмат падазронай асцярожнасці і несвядомай варожасці, але нараджалася і даверлівая зацікаўленасць. Часам прыходзіў які-небудзь ча...» 281123 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Цэнтар|XII}} {{Водступ|2|em}}Шэрая, маленькая хатка Власавых усё больш і больш прыцягвала ўвагу слабодкі. У гэтай увазе было шмат падазронай асцярожнасці і несвядомай варожасці, але нараджалася і даверлівая зацікаўленасць. Часам прыходзіў які-небудзь чалавек і, асцярожна азіраючыся, гаварыў Паўлу: {{Водступ|2|em}}— А ну, браце, ты тут кнігі чытаеш, законы вядомы табе. Дык вось, растлумач ты… {{Водступ|2|em}}І расказваў Паўлу пра якую-небудзь несправядлівасць паліцыі ці адміністрацыі фабрыкі. У складаных выпадках Павел даваў чалавеку запіску ў горад да знаёмага адваката, а калі мог — тлумачыў справу сам. {{Водступ|2|em}}Паступова ў людзях узнікала павага да маладога, сур‘ёзнага чалавека, які пра ўсё гаварыў проста і смела, гледзячы на ўсё і ўсё слухаючы з увагай, якая ўпарта рылася ў блытаніне кожнага прыватнага выпадку і заўсёды ўсюды знаходзіла нейкую агульную, бесканцовую нітку, якая тысячамі моцных петляў звязвала людзей. {{Водступ|2|em}}Асабліва ўзнялася павага да Паўла пасля гісторыі з „балотнай капейкай“. {{Водступ|2|em}}За фабрыкай, амаль абкружаючы яе гнілым колам, цягнулася шырокае балота, якое парасло ельнікам і бярозкамі. Улетку яно дыхала густымі, жоўтымі выпарэннямі і на слабодку з яго ляцелі хмары камароў, сеючы ліхаманку. Балота належала фабрыцы, і новы дырэктар, жадаючы атрымаць з яго якую-небудзь карысць, надумаў высушыць яго, — тымчасам выбраць торф. Паказваючы рабочым, што гэтае мерапрыемства аздаровіць мясцовасць і палепшыць умовы жыцця для ўсіх,<noinclude></noinclude> gjchcuj6iepxczf7xxul3oplakvs13s 281124 281123 2026-04-06T13:21:41Z By-isti 3554 281124 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Цэнтар|XII}} {{Водступ|2|em}}Шэрая, маленькая хатка Власавых усё больш і больш прыцягвала ўвагу слабодкі. У гэтай увазе было шмат падазронай асцярожнасці і несвядомай варожасці, але нараджалася і даверлівая зацікаўленасць. Часам прыходзіў які-небудзь чалавек і, асцярожна азіраючыся, гаварыў Паўлу: {{Водступ|2|em}}— А ну, браце, ты тут кнігі чытаеш, законы вядомы табе. Дык вось, растлумач ты… {{Водступ|2|em}}І расказваў Паўлу пра якую-небудзь несправядлівасць паліцыі ці адміністрацыі фабрыкі. У складаных выпадках Павел даваў чалавеку запіску ў горад да знаёмага адваката, а калі мог — тлумачыў справу сам. {{Водступ|2|em}}Паступова ў людзях узнікала павага да маладога, сур‘ёзнага чалавека, які пра ўсё гаварыў проста і смела, гледзячы на ўсё і ўсё слухаючы з увагай, якая ўпарта рылася ў блытаніне кожнага прыватнага выпадку і заўсёды ўсюды знаходзіла нейкую агульную, бесканцовую нітку, якая тысячамі моцных петляў звязвала людзей. {{Водступ|2|em}}Асабліва ўзнялася павага да Паўла пасля гісторыі з „балотнай капейкай“. {{Водступ|2|em}}За фабрыкай, амаль абкружаючы яе гнілым колам, цягнулася шырокае балота, якое парасло ельнікам і бярозкамі. Улетку яно дыхала густымі, жоўтымі выпарэннямі і на слабодку з яго ляцелі хмары камароў, сеючы ліхаманку. Балота належала фабрыцы, і новы дырэктар, жадаючы атрымаць з яго якую-небудзь карысць, надумаў высушыць яго, — тымчасам выбраць торф. Паказваючы рабочым, што гэтае мерапрыемства аздаровіць мясцовасць і палепшыць умовы жыцця для ўсіх,<noinclude></noinclude> svqsmcn61kgrn2cassv9fqcd76nwn07 104 120737 281125 2026-04-06T13:23:50Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=адчу|к=ваў}} адпорнасьць, стойкасьць у часе допытаў, іх спакой і рашучасьць, ідэёвую заўзятасьць, калі суду складаў на іх шматгоднія катаржныя прысуды ці кару сьмерці. А вочы? Яны поўны фанатызму рэволюцыянэра, яны крычаць больлю паранен...» 281125 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=адчу|к=ваў}} адпорнасьць, стойкасьць у часе допытаў, іх спакой і рашучасьць, ідэёвую заўзятасьць, калі суду складаў на іх шматгоднія катаржныя прысуды ці кару сьмерці. А вочы? Яны поўны фанатызму рэволюцыянэра, яны крычаць больлю параненай душы, у іх столькі запальчывай нянавісьці, веры ў перамогу. І бальшавікоў гэтых бесканечны лік. На месца кінутых у астрогі, на месца забітых вырастаюць новыя рады, яшчэ больш сцэмантаваныя, яшчэ больш баявыя. Шал барацьбы, імпэт да бою кідае іх як матылёў на вогнішча. Яны сапраўды якаясь страшэнная непераможная моц, якая расьце пры кожным дыху, яўна ці скрыта існуе ўсюды, на кожным кроку. Гэта моц жорсткая, бязьлітасная, як помста якогасьці страшылішча, падземнага, балотнага, пякельнага. І няма паратунку, няма такіх нішчучых сродкаў, каб збавіцца ад бальшавізму, ідэя бальшавізму захоплівае ўсе шырэйшыя кругі ня толькі працоўных, гэтая чырвоная зараза асьляпляе інтэлігенцыю (тут падпрокуратар успомніў доктара, засуджанага ім на шэсьць гадоў катаргі). А сын фабрыканта — комсамолец Гінзбург, гэта хіба ня сіла іхнай ідэі. Яны нават так абнаглелі, што ўлазяць у памяшканьне прокурора, маюць там свайго шпіка — пакаёўку, заснавалі пад носам паліцыі і ўсёй сталіцы чрэзвычайку і мучаць у ёй пракурора. Ах, гэтыя галаварэзы, насіцелі бальшавіцкай ідэі, ад якой не ўберажэшся ніякімі законамі, ніякай {{перанос-пачатак|п=сі|к=лай}}<noinclude></noinclude> bwx5ub9qmrr4f58nkv5o8uzvnh3ir0o 104 120738 281126 2026-04-06T13:38:54Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «хата: паліцыянты, поручыся на столі, закшулі ў палавіньнях агонь, ад папяросы. {{Водступ|2|em}}У астрозе пачалі мучыць Гардзея чорныя дагадваньні аб пажары. Калі яго цягалі на ён там як вар’ят марматаў бяз сэнсу і {{Абмылка|усё|ўсё}} зводзіў гутарку да пажар...» 281126 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>хата: паліцыянты, поручыся на столі, закшулі ў палавіньнях агонь, ад папяросы. {{Водступ|2|em}}У астрозе пачалі мучыць Гардзея чорныя дагадваньні аб пажары. Калі яго цягалі на ён там як вар’ят марматаў бяз сэнсу і {{Абмылка|усё|ўсё}} зводзіў гутарку да пажару. З гэтага астаўбяненьня ня выводзіла і біцьцё дэфэнзыўшчыкаў. {{Водступ|2|em}}— Бійце мяне, паночкі, енчыў цясьляр, хоць на кавалачкі рэжце, толькі каб мая хата ўцалела. Нічога мне не баліць, нічога я ня ведаю, пусьцеце мяне да маёй хаты, закончыць яе пакрыць, а згіне ад дажджу. Пусьцеце да хатачкі маёй, прыхінуцца-б мне да яе, пасядзець на новым парозе... {{Водступ|2|em}}Гардзей хутка дазнаўся аб тым, што згарэла яго сядзіба і аддаўся поўнаму адчаю. Не хачу я вяртацца дамоў наказаў ён жонцы, хоць мяне голадам мораць і ўсяляк зьдзекуюцца. Не хачу мадзець кутнікам, так як бацька быў — наша гэта пагібель. Не чакай ты з мяне работніка, — карміцеля, калі і выпусьцяць на волю, дык альбо зальлю гора гарэлкай, альбо задушуся ў пятлі. Дастукаліся мы да ручкі, няма нам жыцьця, не чакайце, не спадзявайцеся на мяне. {{Водступ|2|em}}Якія там маглі быць спадзяваньні і чаканьні для сям’і цесьляра, калі што ні новы дзень, дык горшы голад, глыбей нэндза. Трэба было гледзячы сьмерці ў вочы, знайсьці шлях да бытаваньня. Той намер, іншы пайшоў на службу, той павалокся жабраваць па сьвеце. Лішнія едакі пакінулі<noinclude></noinclude> hw59144a6of3rht83zvs3yod525fr4s 104 120739 281127 2026-04-06T13:42:26Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «зямлянку, пакінулі маці з дробнымі дзяцьмі, якая, чакаючы Гардзея каля году, страціла ўжо надзею яго калі-небудзь убачыць. {{Водступ|2|em}}Раньняй вясной, калі трэба было ральлю заахвоціць да марцовых запладненьняў, жонка Гардзея пайшла ў мястэчка даведац...» 281127 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>зямлянку, пакінулі маці з дробнымі дзяцьмі, якая, чакаючы Гардзея каля году, страціла ўжо надзею яго калі-небудзь убачыць. {{Водступ|2|em}}Раньняй вясной, калі трэба было ральлю заахвоціць да марцовых запладненьняў, жонка Гардзея пайшла ў мястэчка даведацца як справа з мужам і каб перадаць яму жальбу сваю і асірацелага шнура-аблога. Хадзіла, блыталася па ўстановах, кланялася, плакала перад фанабэрыстымі панамі-чыноўнікамі і так з больлю крыўдай найшла назад да хаты-зямлянкі. {{Водступ|2|em}}На вялікае зьдзіўленьне і радасьць знайшла дома Гардзея, які дзелавіта чысьціў бульбу на вячэру. То была неспадзеўка! {{Водступ|2|em}}Жонка зразу пачала супакойваць Гардзея, каб ён ня тужыў па згарэўшай хаце, што цяпер усё добра будзе. Ня з імі аднымі такое гора здараецца: а вось-жа людзі пагаруюць і зноў абжывуцца. {{Водступ|2|em}}— Пакінь малоць. Што ты мне хваробу ўгаварваеш. Хто гэта ўбіваецца, гаруе. {{Водступ|2|em}}— Ведаеш, Гардзейка, усьцешала далей жонка, надойчы мне наказвалі, што паны быццам хочуць нам даць бярвеньня на хату, ты толькі не бядуй і ня ўбівайся. {{Водступ|2|em}}— Хто дае бярвеньня? {{Водступ|2|em}}— Ці я ведаю. Хто іх тут гэтых канцылярыяў запамятае. Солтыс перадаваў. {{Водступ|2|em}}— Скажы ім, што хай яны лепш сабе дамавіну з гэтага лесу зробяць.<noinclude></noinclude> 1cs2eofffot4lin7hscbxds6n0w094a 104 120740 281128 2026-04-06T13:45:08Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— Я мяркую, што калі даюць, дык і трэба браць, Дармоваму каню ў зубы не глядзяць, а будавацца ўсё роўна трэба будзе, {{Водступ|2|em}}— Дурань! Вось цэлы век свой толькі тое і робім, што будуемся. Да астрогу, голаду і зямлянкі дабудаваліся. Не, лоп...» 281128 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Я мяркую, што калі даюць, дык і трэба браць, Дармоваму каню ў зубы не глядзяць, а будавацца ўсё роўна трэба будзе, {{Водступ|2|em}}— Дурань! Вось цэлы век свой толькі тое і робім, што будуемся. Да астрогу, голаду і зямлянкі дабудаваліся. Не, лопнуць іх трыбухі, а ўжо я ім сваёй крыві і каплі ня дам, {{Водступ|2|em}}— Ат, нешта ты па іншаму гаворыш, ну, але пасьля пагутарым. Ты, Гардзейка, тут пабудзь, я я зьлётаю да Даўбнючыхі, мо’ якой акрасы пажычу, цябе пачаставаць. {{Водступ|2|em}}— Пакінь. Нечага туды швэндацца. Хадзі лепш сюды — і Гардзей прыцяг да сябе жонку, сьціснуў у моцных абыймах. Эх, добрая ты ў мяне баба! {{Водступ|2|em}}— Ой, костачкі мае паламаеш, ня так моцна. {{Водступ|2|em}}— Бачыш я ў астрозе падужэў, — пружыну мне там пругкую ўставілі, такую, разумееш, бальшавіцкую машынэрыю. Волю маю на сталь загартавалі, так што цяпер ніякая бяда — трасца не сагне мяне і сажай ня вымажа і ў хлеў ня кіне, як быдла. {{Водступ|2|em}}Жонка ад доўгачаканых ласк мужа і ад перапуду што ці не зьвіхнуўся з розуму муж, бо гавора такое незразумелае, ахапіла жаласьць і яна пачала плачучы жальбаваць на бяду-бядачку, на тыя мукі, якія прышлося ёй перажыць без Гардзея. {{Водступ|2|em}}— Нічога, родная, пайду куды на заработкі, на шасэ можа, або ў лес. Падзараблю, тады, брат, аладак бульбяных нашкварым, а то засумаваў я<noinclude></noinclude> 963c0hgyjlkx9rxydjn2bowaasvtw8y 104 120741 281129 2026-04-06T13:46:37Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «за імі дужа моцна, не раўнуючы як за табой. Ну, а ты тут шашні не разводзіла? Га? Паглядзі мне ў вочы, во, во, так проста. Маладзец ты ў мяне! {{Водступ|2|em}}Глядзіць жонка праз сьлёзы ў шэрыя Гардзеевы вочы з чырвонымі жылкамі, глытае яго дыханьне з запахам мах...» 281129 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>за імі дужа моцна, не раўнуючы як за табой. Ну, а ты тут шашні не разводзіла? Га? Паглядзі мне ў вочы, во, во, так проста. Маладзец ты ў мяне! {{Водступ|2|em}}Глядзіць жонка праз сьлёзы ў шэрыя Гардзеевы вочы з чырвонымі жылкамі, глытае яго дыханьне з запахам махоркі і радасна сьцьвярджае: {{Водступ|2|em}}— Ня той стаў Гардзей, іншы мой Гардзейка, дарагі, блізкі... {{Водступ|2|em}}І сапраўды Гардзей стаў іншым. Перш заўсёды хадзіў пануры, хмарны — ніколі, каб пайсьці па суседзях, каб даць свой голас у грамадзе, а бывала сустрэнецца з кім, дык толькі тэй і гутаркі, што бяда ёсьць поедам, што ратунку аднікуль няма. А то пачне будаваць незьдзяйсьнімыя пляны, пісаць памялом па вадзе аб сваёй долі-волі. Калі суседзі завядуць гутарку аб агульнай бядзе, ну прыкладам аб камасацыі, дык Гардзей утоўпіць у адзін пункт вочы, разьвесіць вушы, слухае, слухае ды і зяхаць пачне, а ўрэшце, пацерабіўшы калматыя грудзі, пасунецца дахаты — яму хоць-бы што, да яго гэтая бяда не дакачваецца, ён мае ласку ў Даўбняка, а гэты ў крыўду ня дасьць. {{Водступ|2|em}}Перарадзіўся Гардзей. Калі ён першы раз вышаў на вёску пасьля таго, як вярнуўся з астрогу, дык адразу ўзяў навучальны тон, быццам той студэнт прыехаўшы на канікулы. Пачаў хаіць сялян, што яны ня ўмеюць жыць, трымаюцца старых законаў, пакорлівыя перад панамі.<noinclude></noinclude> pwf7ng0bw63sn4pwercz8iduhhla7uv 104 120742 281130 2026-04-06T13:48:59Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— На якога чорта вам убівацца аб гэтай камасацыі — пачаў упэўнена даводзіць сялянам, калі тыя закідалі яго пытаньнямі аб камасацыі, аб вайне, ці хутка пераварот, — ведама чалавек прыйшоў з астрогу, значыць ён ад іх у політыцы на цэлую гала...» 281130 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— На якога чорта вам убівацца аб гэтай камасацыі — пачаў упэўнена даводзіць сялянам, калі тыя закідалі яго пытаньнямі аб камасацыі, аб вайне, ці хутка пераварот, — ведама чалавек прыйшоў з астрогу, значыць ён ад іх у політыцы на цэлую галаву вышэй. {{Водступ|2|em}}— Сядзі на месцы і ня рыпайся, а няхай хто спрабуе сілай крануць, дык калом па чэрапе і па баку тэй камасацыі. Даўбняку і іншым, што перайшлі на хутары, чырвонага пеўня трэба падпусьціць. {{Водступ|2|em}}— Ты сапраўды стаў па іншаму гутарыць, А памятаеш, як ты... {{Водступ|2|em}}— Было, сплыло — перабіў жвава Гардзей. Дурны быў, усё думаў пры панох пер’ямі абрасьці, ажно трасцу ў бок. Няма чаго мазгі сушыць і крывавыя мазалі набываць, усё што ня робіш, ідзе на іх карысьць, на Даўбняка, на пана з двара і ягоную псярню, ваяводаў, паліцыю ды ці пералічыш усіх. Наша мэта — руйнаваць іхнае дабро ды і самім ім адкручваць галовы, бо інакш яны табе адкруцяць. {{Водступ|2|em}}— Ой, нешта ты, братка, ня так гаворыш. Надойчы ў нас быў комуністы, дзяцюк сабе такі пакладзісты, дык ён па іншаму казаў. Таксама кажа, што трэба паноў гэтых самых паскідаць у бяздоньне, але каб толькі ўсіх разам і што гэта, кажа, можна зрабіць, калі мы ўсе гуртам возьмемся за<noinclude></noinclude> mq6e160r77en6pqmguacw0dtjwl1lss 104 120743 281131 2026-04-06T13:50:51Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «рэволюцыйную справу. Яно дык гэта падхадзяшча, а твае пляны штосьці ня так. {{Водступ|2|em}}— Такі ён мусіць і комуністы, зазлаваўся Гардзей. Я, мае дарагія, у астрозе з вельмі важнымі політыкамі гутарыў, адзін з іх быў комуністы над усімі комуністамі. Ён мн...» 281131 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>рэволюцыйную справу. Яно дык гэта падхадзяшча, а твае пляны штосьці ня так. {{Водступ|2|em}}— Такі ён мусіць і комуністы, зазлаваўся Гардзей. Я, мае дарагія, у астрозе з вельмі важнымі політыкамі гутарыў, адзін з іх быў комуністы над усімі комуністамі. Ён мне, ды пажар маёй хаты адкрылі вочы. Па ягонаму так і выходзіла — жыві, як жывецца, каб як дастукацца да рэволюцыі, а будзеш старацца нажыцца — усё пойдзе буржуям, раз іх туды. {{Водступ|2|em}}Сяляне больш не пярэчылі. Усім напякло ад Даўбняка, дворнага пана ды окупантаў і вялікая ахвота іх адціснуць к чорту на рогі, а зямелькай іхнай пашырыць свае шнуры. Але штось ня ўсё тут гладка ў Гардзея. У таго комуністага складней выходзіла. Вось чаму запанавала маўчанка. Нехта з прымусу адазваўся, каб перабіць прыкрае маўчаньне. {{Водступ|2|em}}Эх, добры дзяцюк быў Шустры, усё-ткі мы тады лоўка паваявалі. {{Водступ|2|em}}— Ветрагон ён, сабачы хвост, плюнуць на яго ня варта, раз яго туды — успыліў Гардзей. {{Водступ|2|em}}Загаварыла ў ім старая зайздрасьць, а цяпер крыўда, што ён, Гардзей, панёс столькі ахвяры і пабілі яго моцна, а ўсё як ён думаў за справу аднасяльчан. Цяпер, калі ён за іх зноў стаіць гарой, яны яму выторківаюць Шустрага. {{Водступ|2|em}}— А што Шустры зрабіў?! Накаламуціў і хвастом накрыўся. Заслуга, што схаваўся пад апеку<noinclude></noinclude> odbdomfxoog3olfy5sb9usxtopz4bqf 104 120744 281132 2026-04-06T13:52:26Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «саветаў, пайшоў на гатовенькае. А чаму гэтаму добраму хлапцу не пастаяць-бы за грамаду, чаму ня стаць грудзьмі перад варожымі штыкамі. Ня- хай-бы за нашу справу вытрымала-б яго сьпіна паліцэйскія ўдары, хай-бы перанёс да канца енкі і стогны сваёй сям’і, г...» 281132 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>саветаў, пайшоў на гатовенькае. А чаму гэтаму добраму хлапцу не пастаяць-бы за грамаду, чаму ня стаць грудзьмі перад варожымі штыкамі. Ня- хай-бы за нашу справу вытрымала-б яго сьпіна паліцэйскія ўдары, хай-бы перанёс да канца енкі і стогны сваёй сям’і, голад і зьдзек. А то герой вялікі, схаваўся за мяжу і махае адтуль кулакамі на паноў. {{Водступ|2|em}}Для большага доваду Гардзей расхінаў грудзі, бы перад варожымі штыкамі, пасьля скінуў атопак з босай нагі і тычучы пальцам у аблезлую падашву, тлумачыў усхваляваным голасам і злоснымі аганькамі ў вачох, што падошвы асталіся на распаленых цэглах, па якіх яго ганялі дэфэнзыўныя палачы. {{Водступ|2|em}}— А ці нам ад гэтага лягчэй, што ён уцёк — падбухторваў далей цясьляр, ці ня мэнчылі і катавалі на пастарунку Паўлюка і Габрусёнка, каб дазнацца, дзе Шустры дзеўся. Каму гэткія ўцёкі на руку, якая нам з іх карысьць. Гэта, дарагія мае, толькі шкурніцтва здрада і зьдзек з нашай бяды. Я прапаную напісаць яму і збэсьціць яго, ды сказаць, што мы ня пойдзем сьлядамі здраднікаў, Мы тут самі свае саветы зробім, а яму, дэзэртыру, у нас ня месца. Дык ці ня праўда? {{Водступ|2|em}}Гарачыя довады папалі ў пераконаньне ўсёй бядоты, якой таксама было зайздросна крыўдна на Шустрага. Зараз-жа нашоўся пісака і пад {{перанос-пачатак|п=дык|к=тоўку}}<noinclude></noinclude> eq8kdanzttwcqcmpo4n9rizfzbh65rs 104 120745 281133 2026-04-06T13:56:53Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=дык|к=тоўку}} Гардзея быў напісаны ня ліст, а цэлы акт абвінавачаньнн Шустраму. {{Водступ|2|em}}Гэтая першая ўдача акрыліла цесьляра, яна-ж таксама ўзьняла яго яшчэ вышэй у вачох сялян. {{Водступ|2|em}}Гардзей палыхаў помстай. Ён шукаў выхаду т...» 281133 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=дык|к=тоўку}} Гардзея быў напісаны ня ліст, а цэлы акт абвінавачаньнн Шустраму. {{Водступ|2|em}}Гэтая першая ўдача акрыліла цесьляра, яна-ж таксама ўзьняла яго яшчэ вышэй у вачох сялян. {{Водступ|2|em}}Гардзей палыхаў помстай. Ён шукаў выхаду таму накіпеўшаму, набалеўшаму ўнутры. Аднаго дня {{Абмылка|разнеслася|разьнеслася}} па вёсцы чутка, што ў Даўбняка на хутары нехта ноччу пасьсякаў дрэўцы ў маладым садочку і што Даўбняк ажно валасы рваў з роспачы. Праз якісь час сяляне таксама даведаліся зноў навіну: згарэў вятрак у панскім двары і раптоўна здох гатунковы бугай, а то нехта чатыры слупы тэлеграфныя пападсякаў на тракце, быў вялікі вецер, дык пазвальваў іх вобземлю. Запалыхалі там-сям пажары. Выкалеіўся цягнік. Пайшлі розныя дагадкі і легенды, што хутка мабыць будзе нейкі пераварот, што паном ужо не здабраваць. Сяляне смакавалі гэтыя пагудкі, таўклі іх і перамалвалі. Гардзей-жа хадзіў павай і цешыўся ў душы сваімі ўчынкамі, ён гардзіўся тымі асабліва чулымі да яго адносінамі з боку сялян, якія пакрысе, скрытна, дагадваліся, хто гэта пракудзе паном. {{Водступ|2|em}}Аднак, трыумф цесьляра нядоўга трываў. Давялося яму вытрымаць політычны паядынак перад сялянамі з комуністым — тым самым пакладзістым дзяцюком, Гардзееўскае: бурыць і біць было ў грузалькі разьбіта комуністым, ягонай організацыяй барацьбы і рэволюцыйнай падрыхтоўкай да<noinclude></noinclude> 8kt8edps0scx6v7z7fx1kcu4zw0dk4g 104 120746 281134 2026-04-06T14:04:29Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «рашучаса моманту. Захаілі і зацюкалі Гардзея і сяляне. {{Водступ|2|em}}Цясьляр быў вельмі здаволены, калі, знашоўшы працу на суседняй лесапілцы, мог пакінуць сваю вёску. На лесапілцы з першага дня Гардзей пачаў даводзіць, што кожная дошка, увесь лясны матэ...» 281134 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>рашучаса моманту. Захаілі і зацюкалі Гардзея і сяляне. {{Водступ|2|em}}Цясьляр быў вельмі здаволены, калі, знашоўшы працу на суседняй лесапілцы, мог пакінуць сваю вёску. На лесапілцы з першага дня Гардзей пачаў даводзіць, што кожная дошка, увесь лясны матэрыял з лесапілкі не пападзе «нашаму брату». Яму калі трэба была дашка, як ён будаваў сабе хату, дык мусіў тапаром вычосваць, альбо дзе-небудзь украсьці. Дык на чорта гэтая лесапілка існуе, калі няма длц нас ад яе карысьці, дык хай і ім ня будзе. Былі выпадкі, калі Гардзей зпадцішка псаваў машыну, што моцна абурала рабочых. Ня мог зразумець цясьляр, чаму рабочым шкада машыны фабрыканта. {{Водступ|2|em}}— Прыхлебнікі, гады, прадаліся з душой і целам пану — вырашыў па-свойму Гардзей. {{Водступ|2|em}}Больш сьвядомыя рабочыя тлумачылі, што нельга псаваць машыны, трэба захоўваць яе, бо прыдасца пасьля для рабочых, а вось супроць гаспадара трэба пакуль забастоўкай змагацца. Гардзей адказаў маўчалівым протэстам, бо баяўся сябе выдаць, ён толькі лаяў фабрыканта, злаваўся і наракаў без дай прычыны на рабочых, а як чуў, інто слоў не хапае, што не падтрымоўваюць, дык уцякаў. {{Водступ|2|em}}Уцёк ён і з аб’яўленай рабочымі забастоўкі — ледзь вытрываў шэсьць дзён, а пасьля рашыў, што рабочыя не сядзелі яшчэ ў астрозе, дык ні чорта<noinclude></noinclude> py5s724kyvsyqs7k5140m0vhcgbixfx 281135 281134 2026-04-06T14:07:29Z Gabix 3485 281135 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>рашучага моманту. Захаілі і зацюкалі Гардзея і сяляне. {{Водступ|2|em}}Цясьляр быў вельмі здаволены, калі, знашоўшы працу на суседняй лесапілцы, мог пакінуць сваю вёску. На лесапілцы з першага дня Гардзей пачаў даводзіць, што кожная дошка, увесь лясны матэрыял з лесапілкі не пападзе «нашаму брату». Яму калі трэба была дашка, як ён будаваў сабе хату, дык мусіў тапаром вычосваць, альбо дзе-небудзь украсьці. Дык на чорта гэтая лесапілка існуе, калі няма длц нас ад яе карысьці, дык хай і ім ня будзе. Былі выпадкі, калі Гардзей зпадцішка псаваў машыну, што моцна абурала рабочых. Ня мог зразумець цясьляр, чаму рабочым шкада машыны фабрыканта. {{Водступ|2|em}}— Прыхлебнікі, гады, прадаліся з душой і целам пану — вырашыў па-свойму Гардзей. {{Водступ|2|em}}Больш сьвядомыя рабочыя тлумачылі, што нельга псаваць машыны, трэба захоўваць яе, бо прыдасца пасьля для рабочых, а вось супроць гаспадара трэба пакуль забастоўкай змагацца. Гардзей адказаў маўчалівым протэстам, бо баяўся сябе выдаць, ён толькі лаяў фабрыканта, злаваўся і наракаў без дай прычыны на рабочых, а як чуў, інто слоў не хапае, што не падтрымоўваюць, дык уцякаў. {{Водступ|2|em}}Уцёк ён і з аб’яўленай рабочымі забастоўкі — ледзь вытрываў шэсьць дзён, а пасьля рашыў, што рабочыя не сядзелі яшчэ ў астрозе, дык ні чорта<noinclude></noinclude> re2pi2btbljki6yzb3zwymiuun52h9i 104 120747 281136 2026-04-06T14:09:01Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «не разумеюць у барацьбе, а забастоўкай толькі час марнуюць і шкодзяць самі сабе. {{Водступ|2|em}}Вярнуўшыся дахаты, Гардзей меў новую няпрыемнасьць: Даўбняк змусіў яго перадаць на якісь час зямлю ў дарэмнае карыстаньне Даўбняку за розныя там старыя пазык...» 281136 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>не разумеюць у барацьбе, а забастоўкай толькі час марнуюць і шкодзяць самі сабе. {{Водступ|2|em}}Вярнуўшыся дахаты, Гардзей меў новую няпрыемнасьць: Даўбняк змусіў яго перадаць на якісь час зямлю ў дарэмнае карыстаньне Даўбняку за розныя там старыя пазыкі і за падкармліваньне Гардзеявай сям’і. {{Водступ|2|em}}— Ты, кажа Даўбняк, давай зямлю і маўчы, бо я з табою яшчэ па добрасьці, а то такіх як ты, бунтаўшчыкоў, даўно час з дарогі на бок сапхнуць. Абач, Гардзей, паслухай маёй добрай рады, кажу табе, як прыяцель, кінь нюхацца з бальшавікамі, {{Абмылка|прападзешь|прападзеш}} за нішто. {{Водступ|2|em}}— Як хто пасьцеліцца, так і высьпіцца. Адно ведаю, пане Даўбняк, што вам дрэнна будзе спацца, — скрываючы нянавісьць, адказаў {{Абмылка|цясьлер|цясьляр}}, а ў думка меркаваў: як падпяку разы са два, дык тады, гад печаны, усю ночку вока не сажмурыш. {{Водступ|2|em}}Такім чынам Гардзей зноў стаў кутнікам. Усе яго лятункі, усе труды, усе надзеі пайшлі на сухія лясы, пакідалі гаркату на душы, пасеялі нямавісьць і помсту. Цясьляр увесь гатоў быў ісьці на іх вайной, на ўсіх гэтых віноўнікаў яго злыбяды, паняверы і гора. Даць пачуць ім як найбольш балюча і як найхутчэй, пачуць яго мазалістую караючую руку, яго пякучую нянавісьць, яго пагардлівае пачуцьцё чалавека іншае косьці і крыві. {{Водступ|2|em}}Перш Даўбняк быў яму ўзорам і прыкладам як трэба гаспадарыць, як трэба жыць, каб багацець<noinclude></noinclude> 4aiv1nzu5x5ebphvqbucul36l0yd2oi 104 120748 281137 2026-04-06T14:24:46Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « і нажывацца, каб выйсьці ў людзі. Цяпер Даўбняк — гэта падкалодная гадзіна, якой трэба абсацам галаву раскрамсаць, гэта сьмярдзючая падла, на якую плюнуць гідка, гэта ашалелы воўк, якому трэба тапаром чэрап разваліць. Радасна тухкала сэрца Гардзея, як у...» 281137 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> і нажывацца, каб выйсьці ў людзі. Цяпер Даўбняк — гэта падкалодная гадзіна, якой трэба абсацам галаву раскрамсаць, гэта сьмярдзючая падла, на якую плюнуць гідка, гэта ашалелы воўк, якому трэба тапаром чэрап разваліць. Радасна тухкала сэрца Гардзея, як успамінаў тую ноч, калі ён адным махам вострай сякеры зрубаў фруктовыя дрэўцы ў садзе Даўбняка — яны былі налітыя веснавым сокам і яшчэ такія кволыя і мяккія, бы дзіцячыя храшчаватыя костачкі. Гардзей высякаў іх з такім асьцервяненьнем, бы племя Даўбняка. {{Водступ|2|em}}Перш бывала Гардзей, укладваючыся спаць на ноч, любіў падлічыць, што ён за дзень зрабіў, якую карысьць, набытак прыдбаў сваёй гаспадарцы. Якісь там знойдзен кавалак чыгуннага сагана на шуметніку задавальваў Гардзея, што ўсё-ткі дзень не змарнаваны. Гэткае глупства цяпер яго зусім ня цікавіла. Вось нанясьці сваім ворагам якую ўрону, шкоду, ці перакінуцца на вёсцы, на лесапільцы, на кірмашы бунтарскім словам, альбо самаму ад каго пачуць аб тым, што трэба рабіць, каб паны ня зьдзіралі сем скур, аб тым, што ім хутка канец будзе, што толькі з комуністымі можна праўды дайсьці. Гэтым жыў цяпер Гардзей, шукаў барацьбы, гарэў барацьбой, гартаваў сталь сваёй волі ў полымі барацьбы. {{Водступ|2|em}}Ён кідаўся, як кажуць, галавой усюды, дзе чуў звон змаганьня, дзе разьлягаўся пошчак барацьбы. Але яго не здавальвалі масавыя выступленьні, бо<noinclude></noinclude> m25h68cxo5qkibcy0g53yy0u9vzmjts 104 120749 281138 2026-04-06T14:28:00Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «яны па ягонаму не астаўляюць знаку ў панстве, «хоць-бы які шрамок, ці вышчарбілі-б кусочак іхнай сілы, іхнага панаваньня» — казаў з дакукай Гардзей. {{Водступ|2|em}}Не задавальваўся ён і сваёй работай: біць і раўнаваць, бо тут ён быў у адзіноцтве. Бяз людзей...» 281138 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>яны па ягонаму не астаўляюць знаку ў панстве, «хоць-бы які шрамок, ці вышчарбілі-б кусочак іхнай сілы, іхнага панаваньня» — казаў з дакукай Гардзей. {{Водступ|2|em}}Не задавальваўся ён і сваёй работай: біць і раўнаваць, бо тут ён быў у адзіноцтве. Бяз людзей бяз табалы хадзіў Гардзей як атручаны. Там у грамадзе забываўся аб сваёй галечы і злыбядзе, там запаляўся і іншых запаляў да «вайны супроць паноў». Апрача таго, у такой падрыўной рабоце была вялікая пагроза, што могуць хутка выявіць яго ўчынкі і засадзіць за краты. А гэтага бярогся і не хацеў Гардзей, як ніколі — наносячы ўдары і шкоду паном быў спрыцен, як уюн і хіцёр, як ліса. Не хацеў ён напасьці за краты ня дзеля таго, што баяўся катаваньня ці доўгагодняй катаргі, а мо’ нават і сьмерці, не, яму жадалася быць як найдаўжэй на волі, каб больш і мацней напракудзіць паном. {{Водступ|2|em}}— Ужо я вам адхрыстосуюся, раз вас туды, капелькі вам сваёй крыві ня дам — гразіўся пастаянна Гардзей сваім гныбіцелям, якіх ён цяпер адчуваў на кожным кроку і якія атручвалі яму кожны дых, усё жыцьцё. {{Водступ|2|em}}Аднак кроў сваю мусіў аддаваць, ды ці па капельцы нават. Мусіў-жа Гардзей ісьці зарабляць на хлеб, каб не памерці з голаду, ісьці на працу ад зары да зары за жабрачую аплату, а ў Даўбняка<noinclude></noinclude> 3jdtyx440zsnrjop9nrmojy6u1xn38f 104 120750 281139 2026-04-06T14:29:19Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «часта-густа за ежу. Скрыгатаў ад злосьці сківіцамі, але мусіў даваць кроў і пот, і даваў. {{Водступ|2|em}}— Ну што-ж бярэце, пейце маю кроў, толькі-ж яна атручаная акалееце ад яе, — усьцяшаў сябе цясьляр, ідучы на работу. {{Водступ|2|em}}І ён заўсёды, працуючы на...» 281139 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>часта-густа за ежу. Скрыгатаў ад злосьці сківіцамі, але мусіў даваць кроў і пот, і даваў. {{Водступ|2|em}}— Ну што-ж бярэце, пейце маю кроў, толькі-ж яна атручаная акалееце ад яе, — усьцяшаў сябе цясьляр, ідучы на работу. {{Водступ|2|em}}І ён заўсёды, працуючы на хлеб і соль для сям’і, меркаваў, каб найменш карысьці прынесла яго праца, каб узбунтаваць рабочых, альбо цішком нарабіць шкодніцтва прадпрыемцу, абшарніку, кулаку. {{Водступ|2|em}}Гардзей нейкі час валэндаецца беспрацоўны, а ў хаце бяда бядой паганяе. Адно збаўленьне, калі жонка дзе што падзаробе на чужым агародзе ці ў полі. Дзеці ад пастаяннага галадамірваньня сталі нейкія страшныя, нялюбыя, красьці пачалі, ажно суседзі ўжо наракаюць. І рашыў Гардзей у горад схадзіць, пашукаць работы, а мо’ пашанцуе падзарабіць, каб сям’ю падтрымаць. {{Водступ|2|em}}— За адным разам, — меркаваў, — і свайго сябру Сідара наведаю ў турме — сядзіць бядак за нішто праз што. Вун, ён Гардзей ня то нарабіў, а вось пакуль што нічога, а то чалавек раскруціў гайкі ў рэйках чыгункі, а нехта вазьмі і дакажы паліцыі. Цягнік, праўда, зваліўся пад насып, паранілася там нейкае начальства. Ну дык што. {{Водступ|2|em}}Ва ўсім гэтым выпадку ведама прылажыў рукі і Гардзей. Ён нагаварыў Сідара якраз у той час, калі асаднік яго засудзіў, зрабіць што-небудзь<noinclude></noinclude> kzpac5zgquju5zo4fdzfcfadchzt8i5 104 120751 281140 2026-04-06T14:31:21Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «такое, каб на душы адлягло, а ў іх, окупантаў сьмерцяй ёкнулася. {{Водступ|2|em}}Аднак у горадзе цясьляр доўга ня бавіўся. Як вярнуўся да хаты, быў хмарней хмар, чарней ральлі. Узяўшы жонку за рукаў, вывеў на загуменьне, далей ад дзяцей і расказаў, што яго сябр...» 281140 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>такое, каб на душы адлягло, а ў іх, окупантаў сьмерцяй ёкнулася. {{Водступ|2|em}}Аднак у горадзе цясьляр доўга ня бавіўся. Як вярнуўся да хаты, быў хмарней хмар, чарней ральлі. Узяўшы жонку за рукаў, вывеў на загуменьне, далей ад дзяцей і расказаў, што яго сябру Сідара судзілі і расстралялі, што ён ня шукаў ніякай работы, а памчаў хутчэй дахаты, бо магчыма, што і яго расстраляюць. {{Водступ|2|em}}— Ты разумееш, — пачаў з жарам даводзіць жонцы, быццам тая яму пярэчыла, — што трэба неяк інакш раскручваць работу, бо падлюгі перадушаць нашага брату. Ты мне не кажы, я тут сам цямлю, што трэба інакшы падыход. Усю дарогу аб гэтым меркаваў. Трэба ўсё так рабіць, каб ім цяжэй было перамагчы. А то забілі і канцы табе тут, а яны тваю могілку яшчэ ўтоптываюць. Я, бачыш гэта і ўперш разумеў і ты тут нават не памыкайся пярэчыць. Што ім горш, дык нам лепш. Вось забілі Сідара і банкетуюць, а каб мы ўсе разам, дык трасца ім у бок. Ціха, ты слухай, я хачу табе, дурной, давясьці што комуністыя разумны гэта народ, ты мабыць ніводнага з іх ня бачыла. А вось мне адзін сказаў, так па ягонаму і выйшла: не гарачыся, кажа, а вось станавіся ў шэрагі, наперад ня вытыкайся, ззаду не аставайся, а з намі, кажа, трымайся. Любата! {{Водступ|2|em}}Ён доўга, блытаючыся, даводзіў жонцы, чаго і сам яшчэ не ўяўляў выразна, але адчуваў сваім<noinclude></noinclude> 1s31nn4y011t8zpy8gqlyr1kb6mv9rw 104 120752 281141 2026-04-06T14:33:03Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «бунтарскім нутром. Каб паказацца ёй вельмі дасьціпным у справах політыкі, стараўся прыпомніць словы вясковага комуністага і паўтараў іх. Ён чуў канешную патрэбу выказацца, уцелаіціць у словы свае новае думкі-пераконаньні, пачуць фальш і правату сваіх...» 281141 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>бунтарскім нутром. Каб паказацца ёй вельмі дасьціпным у справах політыкі, стараўся прыпомніць словы вясковага комуністага і паўтараў іх. Ён чуў канешную патрэбу выказацца, уцелаіціць у словы свае новае думкі-пераконаньні, пачуць фальш і правату сваіх пачуцьцяў. Бо ад гэтых нахлынуўшых нальлей і пачуцьцяў, яму не пад сілу, было аднаму, а ісьці з павінным перад вяскоўцамі — надта ўжо канфузна. Урэшце, унадзіўшы момант, жонка пачала аб сваім: {{Водступ|2|em}}— Ну і лапочаш-жа ты, губы не дасі разьзявіць. Мы тут бабы забастоўку аб’явілі. {{Водступ|2|em}}— Забастоўку? {{Водступ|2|em}}— Ну, але! Вось парашылі ўсе ня ісьці да Даўбняка танней двух злотых жыта жаць. Хоць ён тут хай распражэцца, ні адна ня пойдзе. {{Водступ|2|em}}— Правільна. Хай лепш зярно зямлю тлусьціць, чым пуза кулака. {{Водступ|2|em}}— Правільна кажаш? А я ўсё цябе чакала, каб параіцца, можа мне пажынаць са два дні, надта-ж у нас у хаце голадна. {{Водступ|2|em}}— Дурань баба, і ня важся ісьці, а ўрэшце даведаюся, пабягу на вёску як там... {{Водступ|2|em}}На вёсцы шумелі як у вульлі — аказваецца, што перш забаставалі парабкі, а пасьля вёска далучылася да іхнай забастоўкі. Кінулі работу ў некалькіх маёнтках. Вёска Мытлякі шумела і грамадзілася, бо забастоўка мелася ахапіць усю акругу. Абшарнікі і кулакі дзіка равуць і пенай плююцца,<noinclude></noinclude> k5kbxdur2c044fjxg9pzx8tpv6gy4hi 104 120753 281142 2026-04-06T14:39:00Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «бо збожжа сыпецца — золатам, бурштыном укрывае зямлю. А тут што ні момант, што ні дзень новыя весткі, сьвежыя навіны. {{Водступ|2|em}}У суседні двор прыехаў пэпээсавец з гораду і нагаварваў парабкоў пабаяцца панскіх пагроз і стаць на работу. Два парабкі здр...» 281142 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>бо збожжа сыпецца — золатам, бурштыном укрывае зямлю. А тут што ні момант, што ні дзень новыя весткі, сьвежыя навіны. {{Водступ|2|em}}У суседні двор прыехаў пэпээсавец з гораду і нагаварваў парабкоў пабаяцца панскіх пагроз і стаць на работу. Два парабкі здрадзілі, хацелі пайсьці на работу, але іх ня пусьцілі другія, крыху там паваўтузіліся і абізьбячылі адзін другога. Абшарнік выдаў здраднікам аружжа. Бадай па ўсіх дварох панаехала конная паліцыя, а ў суседнім двары да вёскі Мытлікаў у вежы палацу пастаўлены кулямёт. Сям’я пана выехала ў горад, але, не даяжджаючы да вакзалу, зламалася чамусьці вось і паненкі па шчыкалаткі ў гразі прыйшлі пяхтурой на вакзал. {{Водступ|2|em}}Даўбняк прывёз жнівярку ад пана, але хлопцы з Мытлікаў прыгразілі кулаку выяжджаць на поле. Прыехаў атрад паліцыянтаў і кулак пачаў жаць. Праехаў адзін-другі загон і раптам: стоп — машына паламалася, бо нехта ў жыта панаторкаў жалезных пруткоў. {{Водступ|2|em}}Забастовачны камітэт, выбраны з парабкаў і сялян, склікаў мітынг, на якім усьпелі выступіць толькі Яська Лягутка, Гардзей і Міхасёнак. Усе заклікалі стаяць цьвёрда за свае дамаганьні, стаяць адзін за ўсіх і ўсе за аднаго. Наскочыўшая конная паліцыя разагнала мітынг, жорстка некаторых пабіўшы. Сын Даўбняка, які за вуглом падслухоўваў, а як пачалі разганяць, кінуўся на {{перанос-пачатак|п=пад|к=могу}}<noinclude></noinclude> 2sktqv3respbks1f3iqaz1wjj7zms6v 104 120754 281143 2026-04-06T14:43:55Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=пад|к=могу}} паліцыі і пакуль распазналіся, паліцыя па абмылцы і яго асьцявужыла нагайкамі. Кпінавалі пасьля з яго, што малавата яму плоцяць за паслугі. {{Водступ|2|em}}Наведаў Мытлякі і пэпээсавец. Солтыс — беларускі хадэк, склікаў яму сял...» 281143 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=пад|к=могу}} паліцыі і пакуль распазналіся, паліцыя па абмылцы і яго асьцявужыла нагайкамі. Кпінавалі пасьля з яго, што малавата яму плоцяць за паслугі. {{Водступ|2|em}}Наведаў Мытлякі і пэпээсавец. Солтыс — беларускі хадэк, склікаў яму сялян. Панскі агент пачаў даводзіць, што забастоўка шкодзіць ня пану, а дзяржаве. Інтарэсы дзяржавы — гэта інтарэсы ўсіх грамадзян, а разам з тым і мытлянцаў. Што калі яны згодзяцца спыніць забастоўку, дык ён даб’ецца ў пана двух процантаў надбаўкі. Лепш што-небудзь зрабіць, як час і дабро марнаваць, І «ні пса» не зарабіць, бо пан можа машынамі сжаць. {{Водступ|2|em}}Сяляне пачалі падтаківаць: {{Водступ|2|em}}— І то праўда, разумна мяркуе. {{Водступ|2|em}}— Проста лапатай у розум кладзе. {{Водступ|2|em}}— Ну, ну, яшчэ што-небудзь раскажы. {{Водступ|2|em}}— Ціхацей-це, не перапыняйце, гладка ён баіць. {{Водступ|2|em}}І — пэпээсавец стараўся — думаў, што рыбка клюе. Раптам нехта з грамады кінуў анучу, намочаную ў дзёгці проста ў твар пэпээсаўцу. Анучка вазьмі да зачапіся за акуляры. Пакуль пэпээсавец, адплёўваючыся, выблутаў акуляры, пакуль іх абцёр, дык грамада аж клалася ад сьмеху. Назьдзекваліся з яго як досыць. {{Водступ|2|em}}Кроўю залілося нутро, зашчымела болем у сэрцы, калі сяляне даведаліся аб панскіх зьдзеках. Было так. Захварэла ў парабка дзіця. Пайшла<noinclude></noinclude> mdewzgp2q17r1pmngnkcubrdpclhs4a 104 120755 281144 2026-04-06T14:48:59Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «жонка прасіць у пана малака, бо з двара выйсьці ня вельмі пускае паліцыя, а дзіця ўжо колькі дзён нават вуснаў нічым не змачыла. Пан прагнаў парабчанку, а малаком загадаў паіць паліцэйскіх коняй і сваіх сабак. Мала таго, на відавоку галадаючых парабкаў з...» 281144 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>жонка прасіць у пана малака, бо з двара выйсьці ня вельмі пускае паліцыя, а дзіця ўжо колькі дзён нават вуснаў нічым не змачыла. Пан прагнаў парабчанку, а малаком загадаў паіць паліцэйскіх коняй і сваіх сабак. Мала таго, на відавоку галадаючых парабкаў загадаў верным сваім паслугачом падмазаць колы кароўім маслам і паехаў у суседні маёнтак, дзе з паліцэйскімі камандзірамі банкетавалі да позьняй ночы. Забастовачны камітэт ураз-жа рашыў сабраць дапамогу батракам, што даручана было зрабіць Габрусёнку і Гардзею. {{Водступ|2|em}}Даручэньне камітэту было жвава выканана. Габрусёнак і Гардзей, узяўшы мяшкі, пайшлі па вёсках і неўзабаве прывалаклі ў мяшкох рознага дабра. {{Водступ|2|em}}— Гэта ня ласка, а абавязак, — казалі сярмяжнікі і часта дзяліліся з апошнім — падмялі дно ў кадцы, адсыпалі колькі прыгаршняў ад насеньня, жыдчэй зварылі зацірку, зьелі посьніцу, але далі, бо давала рука каравая, загрубелая катаржнай працай, рука, якая нясе шал абурэньня і сьмяротныя ўдары сытым, чысьценькім беларучкам. {{Водступ|2|em}}А забастоўка шырыцца, набірае пругкасьці. На полі ідуць сутычкі парабкаў і сялян са здраднікамі і паліцыяй. Зашныралі па дарогах і вёсках шпікі, нагналі яшчэ больш паліцыі, а як дзе, дык і войска, пайшлі чуткі, што прывезьлі нават атрутных газаў. Асаднікі і кулаччо ўзброіліся, {{перанос-пачатак|п=аб|к=наглелі}}<noinclude></noinclude> rdkro6pihq463al19dw7r36akp15lcs 104 120756 281145 2026-04-06T14:58:23Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «дырэктар загадаў вылічаць з іхнага заробку капейку з рубля на высушку балота. {{Водступ|2|em}}Рабочыя захваляваліся. Асабліва пакрыўдзіла іх, што служачыя не ўваходзілі ў лік платнікаў новага падатку. {{Водступ|2|em}}Павел быў хворы ў суботу, калі вывесілі а...» 281145 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>дырэктар загадаў вылічаць з іхнага заробку капейку з рубля на высушку балота. {{Водступ|2|em}}Рабочыя захваляваліся. Асабліва пакрыўдзіла іх, што служачыя не ўваходзілі ў лік платнікаў новага падатку. {{Водступ|2|em}}Павел быў хворы ў суботу, калі вывесілі абвестку дырэктара пра збор капейкі; ён не працаваў і не ведаў нічога пра гэта. На другі дзень, пасля абедні, да яго прышоў стары з добрапрыстойным выглядам ліцейнік Сізаў, высокі і злосны слёсар Махоцін і расказалі яму пра дырэктараву пастанову. {{Водступ|2|em}}— Сабраліся мы, якія пастарэй, — паважана гаварыў Сізаў, — пагаварылі пра гэта і вось паслалі нас таварышы да цябе запытацца, — як ты ў нас чалавек асвечаны, — ці ёсць такі закон, каб дырэктару нашай капейкай з камарамі ваяваць? {{Водступ|2|em}}— Памяркуй! — сказаў Махоцін, бліскаючы вузкімі вачыма. — Чатыры гады таму назад, яны, жулікі, на лазню збіралі. Тры тысячы восемсот было сабрана. Дзе яны? Лазні няма! {{Водступ|2|em}}Павел растлумачыў несправядлівасць падатку і выгаду ад гэтай справы фабрыцы; яны абодва, спахмурнеўшы, пайшлі. Правёўшы іх, маці сказала, усміхаючыся. {{Водступ|2|em}}— Вось, Паўлік, і старыя пачалі да цябе па розум хадзіць. {{Водступ|2|em}}Не адказваючы, заклапочаны Павел сеў за стол і пачаў нешта пісаць. Праз некалькі хвілін ён сказаў ёй: {{Водступ|2|em}}— Я цябе прашу: едзь у горад, аддай гэтую пісульку. {{Водступ|2|em}}— Гэта небяспечна? — запытала яна. {{Водступ|2|em}}— Такі! Там друкуюць для нас газету. Трэба, каб гісторыя з капейкай трапіла ў нумар.<noinclude></noinclude> ss7x4kvq954krxgv7lr78t8in2gzg3o 104 120757 281146 2026-04-06T17:26:43Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «Гузіка растала ўсякая вера, зьнікла ахвота, апаў настрой. Дома ён ня ведаў, як і што адказаць на жончыны запытаньні. Некалькі разоў бязьверна адкладаў з адказам на заўтра, а раз намякнуў на акрэсьлены тэрмін, на які быццам-бы справу адлажылі. А ўжо к канцу...» 281146 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>Гузіка растала ўсякая вера, зьнікла ахвота, апаў настрой. Дома ён ня ведаў, як і што адказаць на жончыны запытаньні. Некалькі разоў бязьверна адкладаў з адказам на заўтра, а раз намякнуў на акрэсьлены тэрмін, на які быццам-бы справу адлажылі. А ўжо к канцу тыдню, перад самым канцом работы, ён рашыў сазнацца жонцы, што ўсё было кламствам. Ужо нават пальцы яго рук намерыліся злажыцца ў кулак, каб магчы ўзмоцніць пачуцьцё разувер’я як Яўсей зьнянацку прыдушыў яго ў Якавіным нутры. {{gap|2em}}Нарэшце! — гукнуў ён на адгоне мо’ двух сажняў ад Якава Гузіка, калі той складаў начыньне. Вырашана! Усе згодны… Раённы комітэт партыі вялеў праводзіць рашэньне, як найхутчэй, толькі двое крыкуноў з заўкому троха паўпіраліся. — Што з яго за актывісты, крычаць… Ніколі слова людзкага не пачуць… Зусім адарваўшыся ад політычнага жыцьця… І за вошта яны на цябе? Палікар Скрынка, Самусь, Дзямян Рашка?.. Ты з імі меў што? {{gap|2em}}Якаў Гузік паціснуў плячыма.</br> {{gap|2em}}— Мажліва таму, што я люблю работу, а яны пустую гутарку. А мажліва… Ці-ж здагадаешся? {{gap|2em}}— Вось і я ніяк ні магу здагадацца. Упрэцца, ведаеш, каторы з іх і на ўсё горла раве: «Якава Гузіка — ня варта». Але, большасьць заўкому аказалася на тваім баку… А цяпер — усё скончана… Ты толькі не зважай на нічога, мала што. Ёсьць яшчэ гармідарцы… Гэта наша бяда, ведаеш… Але за цябе маса… {{gap|2em}}Ужо гудок вяшчаў аб канцы работы і вакола рабочыя пакідалі завод, а яны — Якаў Гузік з прадзаўкомам Яўсеем — рэзка абгаварвалі пытаньне ўнутрызаводзкага жыцьця. Яўсей выкладаў шэраг дробных недахопаў: у справе пастаноўкі гаспадаркі заводу, у некаторай нядбаласьці адміністрацыі да патрэб рабочых, у недасканаласьці працоўнай дысцыпліны з боку асобных рабочых. {{gap|2em}}Якаў Гузік шчыра выказаў сваю падзяку таварышу прадзаўкому за-яго рэкомэндацыю і цешыўся схожасьцю паглядаў на справу аднаўленьня гаспадаркі і прамысловасьці<noinclude></noinclude> lfcbkxtdw20iu9aj4f5ifdbe1dibxql 281147 281146 2026-04-06T17:28:04Z RAleh111 4658 281147 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>Гузіка растала ўсякая вера, зьнікла ахвота, апаў настрой. Дома ён ня ведаў, як і што адказаць на жончыны запытаньні. Некалькі разоў бязьверна адкладаў з адказам на заўтра, а раз намякнуў на акрэсьлены тэрмін, на які быццам-бы справу адлажылі. А ўжо к канцу тыдню, перад самым канцом работы, ён рашыў сазнацца жонцы, што ўсё было кламствам. Ужо нават пальцы яго рук намерыліся злажыцца ў кулак, каб магчы ўзмоцніць пачуцьцё разувер’я як Яўсей зьнянацку прыдушыў яго ў Якавіным нутры. {{gap|2em}}— Нарэшце! — гукнуў ён на адгоне мо’ двух сажняў ад Якава Гузіка, калі той складаў начыньне. Вырашана! Усе згодны… Раённы комітэт партыі вялеў праводзіць рашэньне, як найхутчэй, толькі двое крыкуноў з заўкому троха паўпіраліся. — Што з яго за актывісты, крычаць… Ніколі слова людзкага не пачуць… Зусім адарваўшыся ад політычнага жыцьця… І за вошта яны на цябе? Палікар Скрынка, Самусь, Дзямян Рашка?.. Ты з імі меў што? {{gap|2em}}Якаў Гузік паціснуў плячыма.</br> {{gap|2em}}— Мажліва таму, што я люблю работу, а яны пустую гутарку. А мажліва… Ці-ж здагадаешся? {{gap|2em}}— Вось і я ніяк ні магу здагадацца. Упрэцца, ведаеш, каторы з іх і на ўсё горла раве: «Якава Гузіка — ня варта». Але, большасьць заўкому аказалася на тваім баку… А цяпер — усё скончана… Ты толькі не зважай на нічога, мала што. Ёсьць яшчэ гармідарцы… Гэта наша бяда, ведаеш… Але за цябе маса… {{gap|2em}}Ужо гудок вяшчаў аб канцы работы і вакола рабочыя пакідалі завод, а яны — Якаў Гузік з прадзаўкомам Яўсеем — рэзка абгаварвалі пытаньне ўнутрызаводзкага жыцьця. Яўсей выкладаў шэраг дробных недахопаў: у справе пастаноўкі гаспадаркі заводу, у некаторай нядбаласьці адміністрацыі да патрэб рабочых, у недасканаласьці працоўнай дысцыпліны з боку асобных рабочых. {{gap|2em}}Якаў Гузік шчыра выказаў сваю падзяку таварышу прадзаўкому за-яго рэкомэндацыю і цешыўся схожасьцю паглядаў на справу аднаўленьня гаспадаркі і прамысловасьці<noinclude></noinclude> o989kb0y8qxsic68qjatzsqem6pyzax 104 120758 281148 2026-04-06T18:29:24Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «краіны. Якав Гузік быў вельмі задаволены тым, што падзяляліся яго погляды на справу і Яўсеем. Гэта асаблівасьць распаляла ў ім веру ў гатовую падтрымку яго на вызначанай працы. Ды, наогул, увесь факт розных гутарак пра яго сьведчыў аб тым, чаго ён і не чак...» 281148 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>краіны. Якав Гузік быў вельмі задаволены тым, што падзяляліся яго погляды на справу і Яўсеем. Гэта асаблівасьць распаляла ў ім веру ў гатовую падтрымку яго на вызначанай працы. Ды, наогул, увесь факт розных гутарак пра яго сьведчыў аб тым, чаго ён і не чакаў. Значыць, дарэмна ён раней думаў, што яго ніхто ня ведае, ніхто не прыкмячае, апроч ліхамысных Палікараў… Жыцьцё складаная рэч, у якім трэба ўважліва разьбірацца. У адносінах да яго, якраз, гэта жыцьцёвая складанасьць увабралася завабнаю пікантнасьцю. Прасьцей кажучы, жыцьцё яму, Якаву Гузіку, радавому сьлесару другога дзяржаўнага заводу сельскагаспадарчых машын, наперакор усяму рэзка ўсьміхнулася… Дык, калі так, чаму-ж не адказаў жыцьцю тым-жа настроем? Го! Ён валодае сіламі, ахвотаю і жаданьнем да жыцьця і да творчасьці. Ён любіць гэту творчасьць, шануе яе, адданы ёй. Чым большы яе размах — тым для Якава Гузіка цікавей. У гэтым пасьпеюць ўпэўніцца камітэт партыі, Яўсей, рабочыя, тыя, хто вызначае яго на адказную працу. Інакшым тонам гутарыцьмуць і Палікары Скрынкі.</br> {{gap|2em}}Якаў Гузік уверана сказаў:</br> {{gap|2em}}— Я рашыў паспрабаваць. На другі дзень, калі вы мне намякнулі, прышоў да заключэньня — згадзіцца… Пасьля-ж, не сустракаючыся з вамі, крыху ўсумніўся… А зараз — добра… Мне думаецца, што я знайду у сабе досі сілы…</br> {{gap|2em}}Яны на ўвесь завод засталіся адны. Рабочыя выйшлі, усё маўчалі. Толькі ўборшчык падмятаў падлогу. Ён раз-по-разу азіраўся на іх, але не адважваўся перабіваць. Мала аб чым яны гутараць! Нарэшце ня ўцерпеў: яму дораг час, і хто-б сабе ні быў Яўсей ці Якаў Гузік, яны не павінны займа здароў выкрадаць яго, уборшчыка, час. Гэта варт дапом- ць — упадабае хто, ці не. І стораж гукнуў:</br> {{gap|2em}}— Таварыш Яўсей, вы яшчэ доўга?..</br> {{gap|2em}}— Вядома, не, — адказаў ён і разьвітаўся з Якавам.</br> {{gap|2em}}Той-жа пасьпешна адзеўся, і лёгкі, бадзёры, як ніколі, пабег да дзьвярэй. У выхадзе з іх ён ня мінуў выявіць перад уборшчыкам сваю гаспадарнасьць, заўважыўшы:</br> {{gap|2em}}— Ты не забудзь, Лукаш, праверыць замок і шчыльна зачыні вароты.</br><noinclude></noinclude> dx52xlx43vvefgizlh02z54ciujzqrt 104 120759 281150 2026-04-06T18:40:29Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Уборшчык усяго пасьпеў азірнуцца, як Якаў Гузік зьнік за варотамі заводу. Аднак, ён не застаўся без адказу.</br> {{gap|2em}}— Глядзі-ы ты, які руплівы! Што-б было, каб гэта зрабіў яго гаспадаром! — кінуў Лукаш удагон Якаву Гузіку. <center>{{larger|V}}</center> {{gap|2em}}Яка...» 281150 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Уборшчык усяго пасьпеў азірнуцца, як Якаў Гузік зьнік за варотамі заводу. Аднак, ён не застаўся без адказу.</br> {{gap|2em}}— Глядзі-ы ты, які руплівы! Што-б было, каб гэта зрабіў яго гаспадаром! — кінуў Лукаш удагон Якаву Гузіку. <center>{{larger|V}}</center> {{gap|2em}}Якаў Гузік тупаў па дзядзінцы заводу і пільна азіраў: заводзкі будынак, склады машын, агарожу, вартоўню. Колькі ўсюды недахопаў, недаглядаў, вынікаў нядбалых адносін да справы! Гэта-ж усё яму цяперака давядзецца папраўляць. Ох, ды працы наперадзе! Праўда, ён Якаў Гузік, не адзін. Ёсьць загадчык, на якім болей адказнасьці за прадпрыемства, але і ён ад гэтага ня вольны. Намесьнік загадчыка не малое званьне і не малая адказнасьць. Ён ня толькі можа загадаць рабочаму, ён мае права зрабіць тую ці іншую заўвагу і загадчыку. А ў час, калі загадчык адсутнічае, намесьнік — гаспадар. І цяпер вось Якаў Гузік у гэтым стане: загадчык паехаў у сталіцу, а ён выпаўняе яго абавязкі. Хто аб гэтым ня ведае? Кожны чалавек, які мае дачыненьне з заводам, у курсе справы… Якаў Гузік падмеціў, ваходзячы на заводзкі дзядзінец, як спрытна стораж Самусь уступіў яму дарогу, выцягнуўшыся ў струнку. Толькі мігнулася рука да казырка шапкі!.. А хутка ён праканаецца аб адносінах да сябе з боку рабочых… Ці-ж ня цікава? Ого!</br> {{gap|2em}}Якаў Гузік прайшоў па дзядзінцы заводу, аперазаў яго абходам з надворнага боку і зазірнуў у сярэдзіну заводу. Завод працаваў. Усё гуло, раўло, вярцелася. І вось, калі ён увайшоў у завод, яму здалося, што ў сугучнасьць працоўнага галасу ўплёўся чулы подух задзіўленьня, выказаны рабочымі. Каб пералажыў яго на словы — атрымалася-6.</br> {{gap|2em}}«Ага-а, Якаў Гузі-ык!»</br> {{gap|2em}}Поруч з гэтым да яго накіравалі сотні вачэй. З-за калаўроткаў, варштатаў, з-за рамянёў і слупоў несьліся к яму цікавыя ўзрокі. Ад іх нельга было ня сумецца: бач, штодня будзе тое самае. І калі ён, Якаў Гузік, сумее сябе паставіць належным чынам — тады… Вось задача, над якою трэба доўга думаць. Бо кожны ўзрок гэта выпрабоўнае мацаньне…<noinclude></noinclude> h9p0uluzhyydes2a4436f19h4zhpqyj 281151 281150 2026-04-06T18:41:49Z RAleh111 4658 281151 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Уборшчык усяго пасьпеў азірнуцца, як Якаў Гузік зьнік за варотамі заводу. Аднак, ён не застаўся без адказу.</br> {{gap|2em}}— Глядзі-ы ты, які руплівы! Што-б было, каб гэта зрабіў яго гаспадаром! — кінуў Лукаш удагон Якаву Гузіку. <center>V</center> {{gap|2em}}Якаў Гузік тупаў па дзядзінцы заводу і пільна азіраў: заводзкі будынак, склады машын, агарожу, вартоўню. Колькі ўсюды недахопаў, недаглядаў, вынікаў нядбалых адносін да справы! Гэта-ж усё яму цяперака давядзецца папраўляць. Ох, ды працы наперадзе! Праўда, ён Якаў Гузік, не адзін. Ёсьць загадчык, на якім болей адказнасьці за прадпрыемства, але і ён ад гэтага ня вольны. Намесьнік загадчыка не малое званьне і не малая адказнасьць. Ён ня толькі можа загадаць рабочаму, ён мае права зрабіць тую ці іншую заўвагу і загадчыку. А ў час, калі загадчык адсутнічае, намесьнік — гаспадар. І цяпер вось Якаў Гузік у гэтым стане: загадчык паехаў у сталіцу, а ён выпаўняе яго абавязкі. Хто аб гэтым ня ведае? Кожны чалавек, які мае дачыненьне з заводам, у курсе справы… Якаў Гузік падмеціў, ваходзячы на заводзкі дзядзінец, як спрытна стораж Самусь уступіў яму дарогу, выцягнуўшыся ў струнку. Толькі мігнулася рука да казырка шапкі!.. А хутка ён праканаецца аб адносінах да сябе з боку рабочых… Ці-ж ня цікава? Ого!</br> {{gap|2em}}Якаў Гузік прайшоў па дзядзінцы заводу, аперазаў яго абходам з надворнага боку і зазірнуў у сярэдзіну заводу. Завод працаваў. Усё гуло, раўло, вярцелася. І вось, калі ён увайшоў у завод, яму здалося, што ў сугучнасьць працоўнага галасу ўплёўся чулы подух задзіўленьня, выказаны рабочымі. Каб пералажыў яго на словы — атрымалася-6.</br> {{gap|2em}}«Ага-а, Якаў Гузі-ык!»</br> {{gap|2em}}Поруч з гэтым да яго накіравалі сотні вачэй. З-за калаўроткаў, варштатаў, з-за рамянёў і слупоў несьліся к яму цікавыя ўзрокі. Ад іх нельга было ня сумецца: бач, штодня будзе тое самае. І калі ён, Якаў Гузік, сумее сябе паставіць належным чынам — тады… Вось задача, над якою трэба доўга думаць. Бо кожны ўзрок гэта выпрабоўнае мацаньне…<noinclude></noinclude> kwaptzinuh48dg04aegywnyaaj0a56g 104 120760 281152 2026-04-06T18:48:17Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «Сярод усіх іншых дзесьці хаваецца і ўзрок Палікара Скрынкі, Дзямяна Рашкі і ім падобных.</br> {{gap|2em}}Якаву Гузіку не сьцярпелася, каб не павярнуць вачэй да кавальскага цэху. З молатам у руках, пазіраў на яго Палікар Скрынка. Што ён думае? Няхай што хоча дума...» 281152 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>Сярод усіх іншых дзесьці хаваецца і ўзрок Палікара Скрынкі, Дзямяна Рашкі і ім падобных.</br> {{gap|2em}}Якаву Гузіку не сьцярпелася, каб не павярнуць вачэй да кавальскага цэху. З молатам у руках, пазіраў на яго Палікар Скрынка. Што ён думае? Няхай што хоча думае, а ён з далікатнасьці прывітаецца з ім, як і з усімі іншымі. Начальнічы чын не павнен дыктаваць адносінамі з таварышамі…</br> {{gap|2em}}Якаў Гузік ціхаю хадою абышоў усе майстэрні заводу, прывітаўся з рабочымі. Гаспадарскім вокам аглядзеў варштаты, сталы, начыньне, гатовыя рэчы. Амаль ня з кожным рабочым памяняўся двума-трыма словамі. Ходзячы, падняў не на месцы пакінутыя напільнікі, малаткі, кавалачкі дроту, жалеза.</br> {{gap|2em}}Нарэшце апынуўся ў кавальскім цэху. Падышоў да Палікара Скрынкі і запытаў яго аб ходзе працы ў гэтым цэху. Палікар Скрынка зьбянтэжыўся ад нечаканасьці і не знайшоўся, што адказаць.</br> {{gap|2em}}Але не пасьпеў Якаў Гузік зрабіць некалькі крокаў у бок, як да яго дайшлі выразныя склады слова: «Гаспадар».</br> {{gap|2em}}Якава Гузіка ўразіла, але ён не адвярнуўся. Толькі сам да сябе прамовіў:</br> {{gap|2em}}— Калі, з аднаго боку, ня трэба быць бюрократам, то з другога нельга весьці працы без гаспадарскага аўторытэту… Яго павінны адчуць тыя, хто ня любіць працаваць…</br> {{gap|2em}}Яшчэ, набліжыўшыся да выйсьця з заводу, дадаў:</br> {{gap|2em}}— За працаю мусіш быць загартаваным гаспадаром, а ня вялым абібокам…</br> {{gap|2em}}Аднак мулкаю гарошынкаю ў сэрцы націскала прыкрае пачуцьцё ад Палікаравых слоў. У вошта яны вырастуць далей? А можа яго словы разрастуцца ў цэлыя сказы? І тады?..</br> {{gap|2em}}— Ды што тады! — рашуча праказаў перад кантораю Якаў Гузік. — Думаючы аб гэтым, — нічога не магчымеш зрабіць… А я мушу рабіць, рабіць…</br> {{gap|2em}}Цэлая плойма бягучых пытаньняў з заводзкага жыцьця апанавала Якава. Ён увайшоў у кантору, сеў за сталом і пачаў абдумоўваць кожнае з іх. Рацыяналізацыя, рэжым<noinclude></noinclude> 6vaa7dc46x5hzh7l20cufiogt0yxkvl 104 120761 281153 2026-04-06T18:58:35Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «экономіі, паляпшэньне якасьці вытворчасьці спляталіся ў адзін ланцуг і радзілі агромныя пляны. Завод мігаў перад Якавам Гузікам фордаўскімі прадпрыемствамі. Бясконцаю стужкаю віўся аўтоматычны конвэер, выходзілі на двор шарэнгі трактараў, жняярак, м...» 281153 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>экономіі, паляпшэньне якасьці вытворчасьці спляталіся ў адзін ланцуг і радзілі агромныя пляны. Завод мігаў перад Якавам Гузікам фордаўскімі прадпрыемствамі. Бясконцаю стужкаю віўся аўтоматычны конвэер, выходзілі на двор шарэнгі трактараў, жняярак, малатарань. Лес каміноў вянчаў пяціпавярховыя гмахі будынкаў… Дзесьці далёка-далёка цягнулася палоса плённае творчае працы… Тысячы рабочых… барацьба за соцыялістычнае вытворцтва.</br> {{gap|2em}}— Ці можна ўвайсьці — перабіў яго знаёмы голас у прачыненыя незаўважна дзьверы.</br> {{gap|2em}}— А… калі ласка, — адказаў Якаў Гузік і адхіліўся ад стала.</br> {{gap|2em}}Перад ім стаяў Яўсей.</br> {{gap|2em}}— Я перашкоджу? Толькі на хвіліну, — папярэдзіў ён Якава Гузіка і пры гэтых словах, сеў каля стала.</br> {{gap|2em}}— Сядайце, — падмацаваў Якаў Гузік Яўсеева права сесьці.</br> {{gap|2em}}— Нічым не замінаеш… Я яшчэ толькі што асвойваюся з працаю. Толькі што аглядаў завод, знаёміўся з процэсам працы. Прызнацца, ня зусім добра ішла дагэтуль справа… Многа-многа давядзецца палажыць энэргіі, пакуль паставіць на нормальны шлях. Было шмат недагляду…</br> {{gap|2em}}— Зразумела, — згадзіўся Яўсей: — справа ня лёгкая… Ну, як цябе стрэлі рабочыя?</br> {{gap|2em}}Якаў Гузік памаўчаў. Пасьля, зрабіўшы нявыразную міну на твары, адказаў:</br> {{gap|2em}}— З першага разу цяжка вызначыць настрой рабочых… Здаецца, не заўважана было няпрыязнага ўражаньня… Хоць…</br> {{gap|2em}}— Што хоць? — падхапіў Яўсей.</br> {{gap|2em}}— Ды яно пустое… Палікар Скрынка правёў мяне звычайнаю лаянкаю. Напэўна, не ўпадабаў майго назначэньня. Але-ж ласьне ўсім угодзіш? Або павінна ад капрызу ядынак цяраць агульная справа? Я трымаюся правіла…</br> {{gap|2em}}Якаў Гузік упэўнена прайшоў па пакоі канторы.</br> {{gap|2em}}— Тады добра, калі ад гаворкі не адстае і праца, а калі язык замяняе рукі — то машына не пакруціцца… Я-б прасіў, таварыш Яўсей, каб і з твайго боку гэта мелася на ўвазе… Я чакаю падтрыманьня ячэйкі і заўкому…</br><noinclude></noinclude> o5c5dm5jom8itacmw53x5pr07lym3oi 104 120762 281154 2026-04-06T19:07:44Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}— Мне гэтага ня трэба казаць! Я сам добра разумею… Каб у мяне былі іншыя думкі, ці-ж бы я, думаеш, так за цябе стаяў? Браток ты мой… Мая праца, як прадзаўкому, не разыдзецца з тваёю… Хіба якія-небудзь надзвычайныя здарэньні таму паперашкодзяць. Пра...» 281154 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}— Мне гэтага ня трэба казаць! Я сам добра разумею… Каб у мяне былі іншыя думкі, ці-ж бы я, думаеш, так за цябе стаяў? Браток ты мой… Мая праца, як прадзаўкому, не разыдзецца з тваёю… Хіба якія-небудзь надзвычайныя здарэньні таму паперашкодзяць. Праўда…</br> {{gap|2em}}Чагосьці абодва паглядзелі ў вакно.</br> {{gap|2em}}— Праўда, — працягнуў Яўсей: — для азнаямленьня цябе, як намесьніка дырэктара з рабочымі прыдзецца разоў колькі выступіць перад імі. Трэба будзе зрабіць адзін-другі сход, організаваць вытворчую нараду, растлумачыць твае вылучэньне… Я прызнацца, і прыйшоў за тым, каб цябе папярэдзіць аб гэтым. Мы склікаем праз тыдзень на суботу вытворчую нараду; ты павінен будзеш вылажыць свае меркаваньні наконт пэрспэктыў… Га?</br> {{gap|2em}}Якаў Гузік мэрам-бы сумеўся, але хутка ўраўнаважыўся і адказаў:</br> {{gap|2em}}— Паколькі будзе датычыць майго погляду, я ні перад кім яго ня ўтаю. Добра… Склікайце… А Фанарнік таксама будзе выступаць?</br> {{gap|2em}}— Калі прыедзе да гэтага часу, запрагом і яго… Але наўрад ці ён вернецца да суботы.</br> {{gap|2em}}— Я думаю, павінен вярнуцца…</br> {{gap|2em}}Яны яшчэ нейкі час пагутарылі і пад гук сырэны пакінулі кантору. <center>VI</center> {{gap|2em}}Усе, хто цікавіўся дабрабытам заводзкага жыцьця, мог заўважыць здольную гаспадарскую руку Якава Гузіка. Яна, гэта рука, дзе ні прыкладалася, пакідала заметны сьлед. Усіх захапіла яго дбайнасьць — хоць бы на завадзь знайшоў хто на дзядзінцы закінуты кавалак жалеза, — ані. Вароты ўшчыняліся акуратна, у вокнах зьявіліся шыбы. Да агульнага шоламу шківаў, да стуку малатоў і скрыпу напільнікаў далучыўся стук сякер, абчэсваўшых дрэвы для новага будынку пад склад. Над гатовымі вырабамі распасьцёрся новы брэзэнт, баронячы іх ад дажджу… Па майстэрнях сярод рабочых пайшлі чуткі, што Якаў Гузік атрымаў ліцэнзіі на новае<noinclude></noinclude> 5juv0e61r1yhw86y56h26wbozl4xsvr 104 120763 281159 2026-04-06T19:21:37Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «абсталяваньне заводу. Намякалі на конвэер… Многім выразна кідалася ў вочы аднаўленьне заводзкага жыцьця…</br> {{gap|2em}}Але рэзкім няладам гучэлі цішком і адмоўныя да Якава Гузіка ноткі. Ён гэта заўважваў, бываючы ў заводзе ці седзячы ў канторы…</br> {{gap|2em}}А...» 281159 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>абсталяваньне заводу. Намякалі на конвэер… Многім выразна кідалася ў вочы аднаўленьне заводзкага жыцьця…</br> {{gap|2em}}Але рэзкім няладам гучэлі цішком і адмоўныя да Якава Гузіка ноткі. Ён гэта заўважваў, бываючы ў заводзе ці седзячы ў канторы…</br> {{gap|2em}}А перад вытворчаю нарадаю яму данесьлі, што некаторыя з рабочых зьбіраюцца яго «крыць». Нават, падказалі яму, мэрам-бы сам загадчык, Фанарнік, мае выступіць з нязгоднымі Якавінаму пляну думкамі. Якаву Гузіку запрыкрыла, але ён стараўся адагнаць ад сябе сумніўныя думкі. Няхай пакрытыкуюць, каму хочацца, пасьля змоўкнуць. Не павінна-ж так стацца, каб той, хто яго ставіў на месца, верыў больш словам, чымся дзелу. А гэта дзела, як-ні-як, ужо здабыта нагэтулькі, што хопіць супроцьпаставіць безадказнай гутарцы. Той гэта будзе адмаўляць, каго ўжо нічым не пераканаеш. А чэсны…</br> {{gap|2em}}Якаў Гузік не хацеў працягваць гутаркі на гэту тэму, калі зайшоў у заўком да Яўсея. Ён зразу перайшоў да дзелавых пытаньняў. І, пэўна, за гэтым на Яўсея зрабіла моцнае ўражаньне паведамленьне Якава Гузіка аб узяцьці новага заказу на плугі.</br> {{gap|2em}}— Справа пасуваецца, — не сьцярпеў Яўсей.</br> {{gap|2em}}— Іначай не павінна і быць, — упэўніў Якаў Гузік.</br> {{gap|2em}}І каб хто яго бачыў у момант выйсьця ад Яўсея, — заўважыў-бы што ў Якава Гузіка пэўнасьць не ў адных словах. Яна кіравала яго роўным, цьвёрдым ступам, напружаным узрокам ваччу, парыўнымі рухамі рук. Якавіна постаць выглядала стальлю, ад якое адскочыць і шрот. Гэту асаблівасьць адчувалі, вядома, і тыя, хто зьбіраўся яго абстрэльваць. І, дзякуючы гэтаму, нейкай надзвычайна выразнай асобаю выдзяляўся у гэты дзень Якаў Гузік на фоне разьюшанага працэсу работы… Молат у руках здаравеннага Палікара Скрынкі пры падыходзе Якава ападаў на чырвоную паласу жалеза куды мякчэй звычайнага. А рука Самуся рухлівей падляцела да казырка шапкі. На яго твары нельга было прымеціць і каліва нядбайнасьці. Але што таілася ў Палікаравым ды ў Самусёвым нутры — цяжка было адгадаць. Усё-ж Якаў Гузік не ўтаіў гардлівага пачуцьця, калі ўгледзеў<noinclude></noinclude> oxh8tf5xoizrldsy56ep1rp860vd9ot 104 120764 281160 2026-04-06T19:31:25Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «шчыльна прычыненыя вароты і падмецены двор. Як-ні-як, а яго ўплыў мае месца. «Па рабоце — няхай што-хоць, але за працаю ня можа быць вышэйшых ад яе інтарэсаў. Ці-ж трэба ў гэтым каго пераконваць?»</br> {{gap|2em}}Гэтыя думкі ён выразна падкрэсьліць на вытворчай н...» 281160 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>шчыльна прычыненыя вароты і падмецены двор. Як-ні-як, а яго ўплыў мае месца. «Па рабоце — няхай што-хоць, але за працаю ня можа быць вышэйшых ад яе інтарэсаў. Ці-ж трэба ў гэтым каго пераконваць?»</br> {{gap|2em}}Гэтыя думкі ён выразна падкрэсьліць на вытворчай нарадзе. Можа каму і не спадабаецца — што-ж парадзіш? Гэткі ўжо закон працоўнае культуры… Той, хто ўпарта не згаджацьмецца з яе вымаганьнямі, няхай зоймецца «крыцьцём»… «Ды цікава, за вошта ўсёткі мерацца мяне «крыць»? Няўжо двухтыднёвая служба намесьнікам ужо кальнула каму-кольвечы ў вочы? А мо’ я застаранна ўзяўся праводзіць дысцыпліну? Ці, наогул, занадта пільнай зьяўляецца мая гаспадарнасьць? Цікава!»</br> {{gap|2em}}Якаў Гузік павольна ўхмыльнуўся, думаючы аб заўтрашнім. Што-б яно вызначала? Аднак, ён ніяк не чакаў таго, што паднесла яму жонка, стрэўшы яго на парозе.</br> {{gap|2em}}— Вось, маеш, казала яна: — ты быў праў…</br> {{gap|2em}}— У чым? — зьдзівіўся Якаў Гузік, вытарашчыўшы вочы на жонку. — Аб чым рэч?</br> {{gap|2em}}— Ужо ты стаеш лішнім з тваім намесьніцтвам. Толькі з паўгадзіны таму, як Сымон Кошык ліў на цябе памыі і гразіў скорпіёнамі… «Мы, — кажа, — яго ўвядом у рамкі. Гаспадар знайшоўся! Рэформатар! Ён у нас не разгоніцца… Машынка закручана, глядзі… На нашым баку і Фанарнік, і… А ты, — кажа мне і пальцам ківае, — не ганарыся так сваім станам — не надоўга… Мы яму рыхтуем такога…</br> {{gap|2em}}— Што ты кажаш? — уняверыўся Якаў Гузік.</br> {{gap|2em}}— Увесь двор, кажу табе, зьбегся… Такое прыстаўленьне, што ведаеш; гэтак прыкра, гэтак…</br> {{gap|2em}}Якаў Гузік матнуў няхайна рукою, але балюча скрыгануў зубамі. «Значыць, яно не здарма, — падумаў ён, адышоўшыся к вакну: — значыць; я мяшаю».</br> {{gap|2em}}Перад ім паважнаю хадою папаўзла стужка чатырнаццаці дзён яго намесьніцтва. Выпадак за выпадкам, здарэньне за здарэньнем малявалі яму вобраз натужнай клапатлівасьці ў гаспадарні над заводам. Кожны крок, маленькі паварот, усякі рух, кожнае выказанае слова, нават узрок ён праверыў, перабраў, пракрытыкаваў. І — нічога! Нічога гэткага,<noinclude></noinclude> hcmlz8f001436tt19nyadvtkmid0eho 104 120765 281161 2026-04-06T19:39:58Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «каб хоць за вошта можна было зачапіцца, не знайшоў. Якія былі заўвагі — усе яны мелі характар таварыскіх гутарак; нават не насілі выгляду заўваг, а больш схіляліся на параду або і на просьбу. Ніводнага ўзыску не зрабіў, намёку ня даў на гэта, хоць даныя на...» 281161 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>каб хоць за вошта можна было зачапіцца, не знайшоў. Якія былі заўвагі — усе яны мелі характар таварыскіх гутарак; нават не насілі выгляду заўваг, а больш схіляліся на параду або і на просьбу. Ніводнага ўзыску не зрабіў, намёку ня даў на гэта, хоць даныя настойна таго вымагалі… Тут ужо ён уступіў сваім намерам, сваёй тактыцы і цьвёрдасьці дысцыплінарных вымаганьняў, свайму праву намесьніка… І, здэцца, усё абыходзілася ціха, спакойліва. Праца заўважна папоўнілася ўнёсам у яе пачуцьця шчырасьці. Гэтак мэрам-бы рыпеўшыя, сьвісьцеўшыя варштаты — падмазаліся алеем і рушылі мяккім плаўкім бегам… А тымчасам…</br> {{gap|2em}}Бліснуўшы перад ім вобраз Сымона Кошыка адцягнуў зашмаргу задумаў. Якаў Гузік бачыў ускудлачаны доўгі хвост Сымонавай непашаны да работы. Каму, як ня Сымону Кошыку, абвяшчаў Фанарнік публічныя выгавары: за спазьненьні на працу; за паломку варштату; за п’янства, нарэшце… Колькі разоў бараніў яго перад адміністрацыяй прэдзаўком Яўсей? Па сваёй дабраце, Яўсей браўся выправіць Сымона… І каб узяў да апытаў усіх рабочых, няведама, ці хоць каторы быў-бы на Сымонавым баку… Ну, але-ж… Сымон Кошык паўстае на яго, Якава Гузіка, і грозіць, грозіць… Якое ён мае права на гэта?</br> {{gap|2em}}Мімавольна аднялася ад падлогі Яакавіна нага і грузна апусьцілася назад: па пакоі пранесься гулкі стук.</br> {{gap|2em}}— Што з табою? — запыталася Якава жонка.</br> {{gap|2em}}— Нічога, давай абедаць… <center>VII</center> {{gap|2em}}Вялікая, прыбраная ў плякаты і портрэты заля заводзкага клюбу ўжо гадзіну упускала ў сябе рабочых. Яны сьцякаліся ў яе непарыўным касьніком. Усё большы лік чорных палосак украпляўся ў белыя рады доўгіх лавак. Часьцей мітусілася чырвоная заслона над нелапою сцэнаю. Выразнымі буйнымі літарамі зазывалі аншлагі: «Павялічвай вытворчасьць працы!», «Паднімай якасьць продукцыі!». На сьценах, адзін перад другім, павярнуўшыся тварам да лёзунгаў, віселі у рамках Ленін і Сталін. У іх сабраным у адну<noinclude></noinclude> katpvt9qv4ry0j05sx204hxwfhumuau 104 120766 281162 2026-04-06T19:51:28Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «кропку узроках гарэў прызыв да ўпартага, стараннага будаўніцтва Савецкае краіны… Ніводзін з тых, хто пераступаў парог клюбу, не абмінаў кінуць узрокам на правадыроў рэволюцыі. Кожны, таксама прачытваў надпісы. Але дапамінак, які яны давалі, тут-жа тану...» 281162 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>кропку узроках гарэў прызыв да ўпартага, стараннага будаўніцтва Савецкае краіны… Ніводзін з тых, хто пераступаў парог клюбу, не абмінаў кінуць узрокам на правадыроў рэволюцыі. Кожны, таксама прачытваў надпісы. Але дапамінак, які яны давалі, тут-жа тануў у рэзвых спрэчках аб іншых пытаньнях. У напушчаным ад цыгар дыму бляднела выразнасьць літараў і разьбягаўся іх сэнс. Адчувалася агульнае хаценьне хутчэй пачаць нараду. Руплівыя бегалі на сцэну, вярталіся назад, штосьці паведамлялі другім… Ужо мінула гадзіна пасьля прыўрочнага часу, а паседжаньне не адчынялася. Якаў Гузік усякся думаў аб прычынах гэтага. Ён чула прыслухоўваўся да кожнага слова, якое гучэла каля яго. Яму здавалася, нібы многіх увага зьвернута ў яго бок. Прынамсі ён падмеціў гэта ня раз. Вунь, справа ад яго, у кутку, Палікар Скрынка згуртаваў грамадку з некалькіх чалавек. Стаіць гоман, рогат, ідзе аглядка ў бакі. А воньдзе дырыгуе рукамі перад трыма рабочымі Сымон Кошык… Няцяжка здагадацца, што гэта рэпэтыцыя перадстаячых выступленьняў. Напэўна… Трэба мець навоку, іначай…</br> {{gap|2em}}Але ў Якава Гузіка сабрана досыць пораху, каб адстрэліцца па ўсіх бакох. Ён падгатаваўся да ўсякіх нячаканасьцяй. Няведама, як далей, а пакуль у яго слабага месца няма. Няма — ён выпрабаваў сябе, праверыў… Вось няхай адно…</br> {{gap|2em}}Якаў Гузік намерыўся яшчэ раз прааналізаваць сваю нядоўгую працу і паводзіны, свой пабудаваны на наступнае плян, але быў спынены датыкненьнем чыесьці рукі.</br> {{gap|2em}}— Гатуешся? — запытаў падышоўшы.</br> {{gap|2em}}— Ах, гэта ты, Лазарь? — адказваў Якаў Гузік: — Я гатовы! — дадаў ён.</br> {{gap|2em}}Лазар, майстар сьлясарнага цэху, сярэдняга росту мужчына, блёндын, з мілавідным тварам, прысеў побач Якава Гузіка.</br> {{gap|2em}}— Гатуйся, а то будуць «крыць»! Цэлая шайка сабралася…</br> {{gap|2em}}— Завошта, цікава, скажы мне? — запытаў Якаў Гузік.</br> {{gap|2em}}— Або я ведаю… або хто ведае… або яны самі ведаюць?.. — паціснуў плячыма Лазар. — У многіх-жа так, дзе<noinclude></noinclude> 8cs9q7tdpcpx782yreddsfcs9frwhbp 104 120767 281163 2026-04-06T19:59:51Z RAleh111 4658 /* Праблематычная */ 281163 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="RAleh111" /></noinclude>ўпускаюць рукі ці розум, там выручае язык… Не здарма-ж кажуць, што язык без касьцей… Так і гэта..::</br> {{gap|2em}}Лазар нахіліўся да Якава Гузіка, каб казаць яму далей, але раптоўны званок яго перабіў.</br> {{gap|2em}}Калі яны з Якавам паднялі вочы, шарганулі вяроўкі і заслона агаліла сцэну. Усе мігам змоўклі, гледзячы на пастаўлены сярод сцэны столік, за якім стаяў Яўсей.</br> {{gap|2em}}— Прашу супакоіцца, — праказаў ён, і яшчэ раз пазваніў. У залі зрабілася зусім ціха.</br> {{gap|2em}}— Каб весьці наш сход, трэба выбраць прэзыдыум. Каго? — падаў ён са сцэны. «Кавадлу! Сурэшку! Скрынку! Садовіча!»…</br> {{gap|2em}}Дзесяткі выклікаў, мацнейшых і цішэйшых, танчэйшых і грубейшых, градам па даху, лінулі да Яўсея. А сьледам некалькі чалавек, у тым ліку і Якаў Гузік, накіравалі вузкімі праходамі к сцэне. І не пасьпелі яшчэ ўсе ўладувацца каля стала, як Яўсей агаласіў:</br> {{gap|2em}}— Слова для дакладу аб пэрспэктывах гаспадарчага стану заводу мае таварыш Гузік.</br> {{gap|2em}}Відаць было, што для Якава гэта сталася перадчасным, бо ён раптоўна ўзьняўся з крэсла і паглядзеў на Яўсея. Той нешта яму сказаў і сеў...</br> {{gap|2em}}Праз момант ужо Якаў Гузік стаяў з правага боку стала, на адкрытай сцэне і выкладаў сваю програму працы пля- наў. Ён гаварыў павольна, з націскам на частых словах, пе- раказваючы некаторыя сказы двойчы. Раз-по-разу ён зазі- раў у большыя да меншыя паперачкі, якіх цэлы жмак тры- маў у руках і ўсё яшчэ дабаўляў з кішэні. Прыводзіў шэраг лічбаў...</br> {{gap|2em}}Гутарачы, ня мінаў акідаць узрокам залю. І заўважаў, што яго пільна старанна слухаюць. Сотні вачэй - накіраваны праўцом яму ў твар. Ловіцца кожнае яго слова. Кожны пад- крэсьлены ім сказ выклікае прыметныя калыханьні ўсяе залі. Гэта надавала яму настрою, хэнці, захапленьня. Ён нядбайна прапускаў бяз увагі рэдкія выгукі супроць яго, што іх кідалі дзесьці з задніх лавак і налева ад яго-з пярэдніх. Ён ад- чуваў, што яго прамова мае значны ўплыў на рабочых і 23<noinclude></noinclude> a4g7mzv1j1sgsfx5m6h0bhp2sby7bh1 281171 281163 2026-04-07T07:48:41Z RAleh111 4658 /* Не вычытаная */ 281171 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>ўпускаюць рукі ці розум, там выручае язык… Не здарма-ж кажуць, што язык без касьцей… Так і гэта…</br> {{gap|2em}}Лазар нахіліўся да Якава Гузіка, каб казаць яму далей, але раптоўны званок яго перабіў.</br> {{gap|2em}}Калі яны з Якавам паднялі вочы, шарганулі вяроўкі і заслона агаліла сцэну. Усе мігам змоўклі, гледзячы на пастаўлены сярод сцэны столік, за якім стаяў Яўсей.</br> {{gap|2em}}— Прашу супакоіцца, — праказаў ён, і яшчэ раз пазваніў. У залі зрабілася зусім ціха.</br> {{gap|2em}}— Каб весьці наш сход, трэба выбраць прэзыдыум. Каго? — падаў ён са сцэны. «Кавадлу! Сурэшку! Скрынку! Садовіча!»…</br> {{gap|2em}}Дзесяткі выклікаў, мацнейшых і цішэйшых, танчэйшых і грубейшых, градам па даху, лінулі да Яўсея. А сьледам некалькі чалавек, у тым ліку і Якаў Гузік, накіравалі вузкімі праходамі к сцэне. І не пасьпелі яшчэ ўсе ўладувацца каля стала, як Яўсей агаласіў:</br> {{gap|2em}}— Слова для дакладу аб пэрспэктывах гаспадарчага стану заводу мае таварыш Гузік.</br> {{gap|2em}}Відаць было, што для Якава гэта сталася перадчасным, бо ён раптоўна ўзьняўся з крэсла і паглядзеў на Яўсея. Той нешта яму сказаў і сеў…</br> {{gap|2em}}Праз момант ужо Якаў Гузік стаяў з правага боку стала, на адкрытай сцэне і выкладаў сваю програму працы плянаў. Ён гаварыў павольна, з націскам на частых словах, пераказваючы некаторыя сказы двойчы. Раз-по-разу ён зазіраў у большыя да меншыя паперачкі, якіх цэлы жмак трымаў у руках і ўсё яшчэ дабаўляў з кішэні. Прыводзіў шэраг лічбаў…</br> {{gap|2em}}Гутарачы, ня мінаў акідаць узрокам залю. І заўважаў, што яго пільна старанна слухаюць. Сотні вачэй — накіраваны праўцом яму ў твар. Ловіцца кожнае яго слова. Кожны падкрэсьлены ім сказ выклікае прыметныя калыханьні ўсяе залі. Гэта надавала яму настрою, хэнці, захапленьня. Ён нядбайна прапускаў бяз увагі рэдкія выгукі супроць яго, што іх кідалі дзесьці з задніх лавак і налева ад яго-з пярэдніх. Ён адчуваў, што яго прамова мае значны ўплыў на рабочых і<noinclude></noinclude> 8ow761uvlj8yqkityvr097yv0ww30nt 104 120768 281164 2026-04-07T06:17:49Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— Ну-ну! — адгукнулася яна, — я зараз… {{Водступ|2|em}}Гэта было першае даручэнне, якое ёй даў сын. Яна ўзрадавалася, што ён адкрыта сказаў ёй, у чым справа. {{Водступ|2|em}}— Гэта я разумею, Паўлік! — сказала яна, апранаючыся: — Гэта ўжо яны раб...» 281164 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Ну-ну! — адгукнулася яна, — я зараз… {{Водступ|2|em}}Гэта было першае даручэнне, якое ёй даў сын. Яна ўзрадавалася, што ён адкрыта сказаў ёй, у чым справа. {{Водступ|2|em}}— Гэта я разумею, Паўлік! — сказала яна, апранаючыся: — Гэта ўжо яны рабуюць! Як чалавека таго завуць. — Егор Іванавіч? {{Водступ|2|em}}Яна вярнулася позна ўвечары, стомленая, але здаволеная. {{Водступ|2|em}}— Алеську бачыла! — сказала яна сыну. — Кланяецца табе. — А гэты Егор Іванавіч просты такі, — жартаўнік! Смешна гаворыць. {{Водступ|2|em}}— Я рад, што яны табе падабаюцца! — ціха сказаў Павел. {{Водступ|2|em}}— Простыя людзі, Паўлік! — Добра, калі людзі, простыя! І ўсе паважаюць цябе. {{Водступ|2|em}}У панядзелак Павел зноў не пайшоў працаваць, у яго балела галава. Але ў абед прыбег Фёдар Мазін, усхваляваны, шчаслівы і, захліпаючыся ад стомы, паведаміў: {{Водступ|2|em}}— Хадзем! Уся фабрыка ўзнялася. Па цябе паслалі, Сізаў і Махоцін кажуць, што лепш за ўсіх можаш растлумачыць. Што робіцца! {{Водступ|2|em}}Павел моўчкі пачаў апранацца. {{Водступ|2|em}}— Бабы прыбеглі — крычаць! {{Водступ|2|em}}— Я таксама пайду! — сказала маці. — Што яны там надумалі? Я пайду! {{Водступ|2|em}}— Ідзі! — сказаў Павел. {{Водступ|2|em}}Па вуліцы ішлі шпарка і моўчкі. Маці захліпалася ад хвалявання і адчувала, — насоўваецца нешта важнае. Каля фабрычнае брамы стаяў натоўп жанчын і крыкліва лаяўся. Калі яны ўтраіх прайшлі ў двор, дык адразу трапілі ў густы, чорны натоўп, які ўстрывожана<noinclude></noinclude> i81ia9g8l56azukw2d9tmxvj9h3erb3 104 120769 281165 2026-04-07T06:21:52Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=аб|к=наглелі}}, паказваюць воўчы зубьь Па начох ня сьпяць, вартуюць, бо ўдабавак сухмень стаіць і вецер. Вёскі таксама назначылі дазоры і варты. {{Водступ|2|em}}У паветры чуецца бура, ідзе {{Абмылка|усё|ўсё}} больш рэзкае разьмежаваньне паміж...» 281165 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=аб|к=наглелі}}, паказваюць воўчы зубьь Па начох ня сьпяць, вартуюць, бо ўдабавак сухмень стаіць і вецер. Вёскі таксама назначылі дазоры і варты. {{Водступ|2|em}}У паветры чуецца бура, ідзе {{Абмылка|усё|ўсё}} больш рэзкае разьмежаваньне паміж забастоўшчыкамі і панствам. Той-іншы ў вёсцы рвецца ў бой; той кажа, адстаньце вы ад мяне, мая хата з краю, я нічога ня знаю; той ноччу шпігуе — да вокнаў прыліпае, каб падслухаць, падгледзець, той плюе на ўсялякія забастоўкі, бо хоча зарабіць і ня хоча мець гузака ад паліцыі. {{Водступ|2|em}}Ганьба і бойкот здраднікам, а з панскага поля вон іх сілай! — разьлягаецца грозна па маёнтках, вёсках і з жалезнай рашучасьцю праводзіцца забастоўшчыкамі ў жыцьцё. {{Водступ|2|em}}Забастоўка пружыніцца, збожжа сыпіцца, а па чутках пан гатоў пачаць гутарку аб павялічэньні платы, Найбольш працуе забастовачны камітэт, і сяляне Міхасёнак, Гардзей, Сцёпка, Шуйка і іншыя, Голас компартыі ўсё грамчэй разьлятаецца, усё большы мае послух у масах на мітынгах, пад стрэхамі парабкоў і бядняцкіх хат. Друкаванае слова партыі пераносіцца па нявідзімых падземных шляхох, куды лепш, як загады начальства па тэлеграфе, бо забастоўшчыкі закідаюць драты на тэлеграфны дрот, а другі канец уторкваюць у зямлю і ўсе загады і гутаркі паноў правальваюцца праз зямлю. Пеняцца паны са злосьці і страх за плячмі варушыцца.<noinclude></noinclude> t9mw1yz1dxdcipdbeici9ebxvo017dx 281166 281165 2026-04-07T06:25:16Z Gabix 3485 281166 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=аб|к=наглелі}}, паказваюць воўчы зубы. Па начох ня сьпяць, вартуюць, бо ўдабавак сухмень стаіць і вецер. Вёскі таксама назначылі дазоры і варты. {{Водступ|2|em}}У паветры чуецца бура, ідзе {{Абмылка|усё|ўсё}} больш рэзкае разьмежаваньне паміж забастоўшчыкамі і панствам. Той-іншы ў вёсцы рвецца ў бой; той кажа, адстаньце вы ад мяне, мая хата з краю, я нічога ня знаю; той ноччу шпігуе — да вокнаў прыліпае, каб падслухаць, падгледзець, той плюе на ўсялякія забастоўкі, бо хоча зарабіць і ня хоча мець гузака ад паліцыі. {{Водступ|2|em}}Ганьба і бойкот здраднікам, а з панскага поля вон іх сілай! — разьлягаецца грозна па маёнтках, вёсках і з жалезнай рашучасьцю праводзіцца забастоўшчыкамі ў жыцьцё. {{Водступ|2|em}}Забастоўка пружыніцца, збожжа сыпіцца, а па чутках пан гатоў пачаць гутарку аб павялічэньні платы, Найбольш працуе забастовачны камітэт, і сяляне Міхасёнак, Гардзей, Сцёпка, Шуйка і іншыя, Голас компартыі ўсё грамчэй разьлятаецца, усё большы мае послух у масах на мітынгах, пад стрэхамі парабкоў і бядняцкіх хат. Друкаванае слова партыі пераносіцца па нявідзімых падземных шляхох, куды лепш, як загады начальства па тэлеграфе, бо забастоўшчыкі закідаюць драты на тэлеграфны дрот, а другі канец уторкваюць у зямлю і ўсе загады і гутаркі паноў правальваюцца праз зямлю. Пеняцца паны са злосьці і страх за плячмі варушыцца.<noinclude></noinclude> dtqrsf2txa314xihoeygzr22v0xucvu 104 120770 281167 2026-04-07T06:26:44Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Завастраецца барацьба. Два ворагі, ашчэрыўшыся, шкодзяць адзін другому як мага. Паліцыя ўсё часьцей-гусьцей робіць наскокі на вёскі. Нацягваюцца нэрвы ў забастоўшчыкаў. Організуюць яны сваю самаабарону, набракаюць энэргіяй. Асабліва рада...» 281167 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Завастраецца барацьба. Два ворагі, ашчэрыўшыся, шкодзяць адзін другому як мага. Паліцыя ўсё часьцей-гусьцей робіць наскокі на вёскі. Нацягваюцца нэрвы ў забастоўшчыкаў. Організуюць яны сваю самаабарону, набракаюць энэргіяй. Асабліва радасна ўскалыхнула забастоўшчыкаў вестка, што рабочыя ў бліжэйшай гуце і лесапілцы аб’явілі забастоўку салідарнасьці. Пачалі грамадзіцца забастоўшчыкі і ў адзін голас: ну, значыць, пераможам, наша возьме, стойка трымацца! Рашылі дзеля сувязі з рабочымі паслаць Сымона, быўшага чырвонаармейца і Гардзея. {{Водступ|2|em}}Запалыхалі чырвоныя, яскравыя палотнішчы над вёскамі і панскімі дварамі. Асьцервянелае панства і яго паслугачы зрываюць, валтузяць, кумячаць крыльлі чырвоных птушак, якія гукаюць бальшавіцкімі лёзунгамі і гук гэты бы атручаныя стрэлы колюць, пякуць, кусаюць ашалелае панства. {{Водступ|2|em}}Залунала падбухторваючая новасьць — прапаў у ночы кулямёт з панскага палацу. Вінавацяць пакаёўку, быццам упусьціла цішком бандытаў. Арыштавалі яе. Але ў пана ёсьць падазрэньне і да тых двух парабкаў, што не бастуюць — шапкі то яны зьнімаюць, аднак у вачох мільгацяць дрэнныя аганькі. Адабраў ад іх зброю. У паліцыі таксама бяда — усе коні пачалі кашляць, нехта кажуць, падсыпаў ядавітых зёлак.<noinclude></noinclude> 0es6zhnbsy6ttxn62naou6m2xdrd01p 104 120771 281168 2026-04-07T06:27:28Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «гудзеў. Маці ўбачыла, што ўсе глядзелі ў адзін бок, да сцяны кавальскага цэху, дзе на кучы старога жалеза і фоне чырвонай цэглы стаялі, размахваючы рукамі Сізаў, Махоцін, Вялаў і яшчэ чалавек пяць пажылых, уплывовых рабочых. {{Водступ|2|em}}— Власаў ідзе! —...» 281168 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>гудзеў. Маці ўбачыла, што ўсе глядзелі ў адзін бок, да сцяны кавальскага цэху, дзе на кучы старога жалеза і фоне чырвонай цэглы стаялі, размахваючы рукамі Сізаў, Махоцін, Вялаў і яшчэ чалавек пяць пажылых, уплывовых рабочых. {{Водступ|2|em}}— Власаў ідзе! — крыкнуў нехта. {{Водступ|2|em}}— Власаў? Дай, дай яго сюды… {{Водступ|2|em}}— Цішэй! — крычалі адусюль. {{Водступ|2|em}}І недзе блізка пачуўся роўны голас Рыбіна: {{Водступ|2|em}}— Не за капейку трэба стаяць, а — за справядлівасць, — от! Дорага нам не капейка наша — яна не круглей ад іншых, але яна — цяжэй, — у ёй крыві чалавечай больш, чым у дырэктаравым рублі — от! І не капейкай даражым, — крывёю, праўдай, — от! {{Водступ|2|em}}Словы яго падалі ў натоўп і высякалі гарачыя выклікі. {{Водступ|2|em}}— Правільна, Рыбін! {{Водступ|2|em}}— Праўда, качагар! {{Водступ|2|em}}— Власаў прышоў! {{Водступ|2|em}}Заглушаючы цяжкае мармытанне машын, надрыўныя ўздыхі пары і шэлест пасаў, галасы зліваліся ў шумны віхор. Адусюль, спяшаючыся, беглі людзі махаючы рукамі, распальваючы адзін аднаго гарачымі, колкімі словамі. Нездаволенасць, якая заўсёды дрымотна хавалася ў стомленых грудзях, прачыналася, патрабавала выйсця, з урачыстасцю лётала ў паветры, усё шырэй разгортваючы цёмныя крыллі, усё мацней ахапляючы людзей, цягнучы іх за сабою, штурхаючы адзін на аднаго, перараджаючыся ў палымнеючую злосць. Над натоўпам хісталася хмара копаці і пылу, аблітыя потам твары гарэлі, скура на шчоках плакала чорнымі слязмі. На цёмных тварах ззялі вочы, блішчэлі зубы.<noinclude></noinclude> 29bhf6mkctkn6jr4702lumd7uigstod 104 120772 281169 2026-04-07T06:55:30Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Там, дзе стаялі Сізаў і Махоцін, з‘явіўся Павел і прагучэў яго крык: {{Водступ|2|em}}— Таварышы! {{Водступ|2|em}}Маці бачыла, што твар яго пабялеў і вусны дрыжаць; яна мімаволі рушылася наперад, праз натоўп. Ёй гаварылі злосна: {{Водступ|2|em}}— Куды...» 281169 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Там, дзе стаялі Сізаў і Махоцін, з‘явіўся Павел і прагучэў яго крык: {{Водступ|2|em}}— Таварышы! {{Водступ|2|em}}Маці бачыла, што твар яго пабялеў і вусны дрыжаць; яна мімаволі рушылася наперад, праз натоўп. Ёй гаварылі злосна: {{Водступ|2|em}}— Куды лезеш? {{Водступ|2|em}}Штурхалі яе. Але гэта не спыняла маці; рассоўваючы, людзей плячыма і локцямі, яна памалу прасоўвалася ўсё бліжэй да сына, слухаючыся жадання стаць побач з ім. {{Водступ|2|em}}А Павел, выкінуўшы з грудзей слова, у якое ён прывык укладваць глыбокі і важны сэнс, адчуў, што глотку яму сціснула спазма баявой радасці; ахапіла жаданне кінуць людзям сваё сэрца, запаленае агнём мары аб праўдзе. {{Водступ|2|em}}— Таварышы! — паўтарыў ён, чарпаючы ў гэтым слове захапленне і сілу. — Мы тыя людзі, якія будуюць цэрквы і фабрыкі, куюць ланцугі і грошы, мы — тая жывая сіла, якая корміць і забаўляе ўсіх ад пялюшак да труны. {{Водступ|2|em}}— От! — крыкнуў Рыбін. {{Водступ|2|em}}— Мы заўсёды і ўсюды — першыя ў працы і на апошнім месцы ў жыцці… Хто клапоціцца пра нас? Хто хоча нам дабра? Хто лічыць нас людзьмі? Ніхто! {{Водступ|2|em}}— Ніхто! — адгукнуўся, як рэха, нечы голас. {{Водступ|2|em}}Павел, авалодваючы сабою, пачаў гаварыць прасцей, спакайней, натоўп марудна пасоўваўся да яго, складваючыся ў цёмнае, тысячагаловае цела. Ён глядзеў у яго твар сотнямі пільных вачэй, усмоктваў яго словы. {{Водступ|2|em}}— Мы не даб‘ёмся лепшай долі, пакуль не адчуем<noinclude></noinclude> 035ukvx7u72ijzdegkmvmzr7m7isfvd 104 120773 281170 2026-04-07T06:58:37Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «сябе таварышамі, сям‘ёю прыяцеляў, моцна звязаных адным жаданнем — жаданнем змагацца за нашы правы. {{Водступ|2|em}}— Кажы пра справу! — Груба закрычалі недзе каля маці. {{Водступ|2|em}}— Не перашкаджай! — Паціху прагучэлі два воклічы ў розных месцах. {{Во...» 281170 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>сябе таварышамі, сям‘ёю прыяцеляў, моцна звязаных адным жаданнем — жаданнем змагацца за нашы правы. {{Водступ|2|em}}— Кажы пра справу! — Груба закрычалі недзе каля маці. {{Водступ|2|em}}— Не перашкаджай! — Паціху прагучэлі два воклічы ў розных месцах. {{Водступ|2|em}}Закураныя твары хмурыліся недаверліва, панура, дзесяткі вачэй глядзелі ў твар Паўла сур‘ёзна, удумліва. {{Водступ|2|em}}— Соцыяліст, а — не дурань! — заўважыў нехта. {{Водступ|2|em}}— Ух! Смела гаворыць! — штурхнуўшы маці ў плячо сказаў высокі, крывы рабочы. {{Водступ|2|em}}Час, таварышы, зразумець, што: ніхто, апрача нас саміх, не дапаможа нам! Адзін за ўсіх, усе за аднаго — вось наш закон, калі мы хочам перамагчы ворага! {{Водступ|2|em}}— Правільна гаворыць, хлопцы! — крыкнуў Махоцін. {{Водступ|2|em}}І, шырока ўзмахнуўшы рукою, ён патрос у паветры кулаком. {{Водступ|2|em}}— Трэба выклікаць дырэктара! — працягваў Павел. {{Водступ|2|em}}Па натоўпе нібы віхор ударыў. Ён захістаўся і дзесяткі галасоў адразу крыкнулі: {{Водступ|2|em}}— Дырэктара сюды! {{Водступ|2|em}}— Дэпутатаў паслаць па яго! {{Водступ|2|em}}Маці праціснулася наперад і глядзела на сына знізу ўверх, поўная гордасці. Павел стаяў сярод старых, паважаных рабочых, усе яго слухалі і згаджаліся з ім. Ёй падабалася, што ён не злуецца, не лаецца, як іншыя. {{Водступ|2|em}}Нібы град на жалеза сыпаліся адрывістыя выгукі лаянкі, злосныя словы. Павел глядзеў на людзей зверху і шукаў сярод іх чагосьці шырока адкрытымі вачыма. {{Водступ|2|em}}— Дэпутатаў! {{Водступ|2|em}}— Сізава!<noinclude></noinclude> 3uroqvn5422o4re54rqvpvw4wgey6qm 104 120774 281172 2026-04-07T08:33:22Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Забастовачны камітэт даведаўся, што ўлада хоча справакаваць на крывавае пабоішча, каб разьвязаць сабе рукі і агнём і мячом усьміраць забастоўшчыкаў, каб паставіць на калені хамаў. Мае пачацца ад павальных вобыскаў і пагалоўнага зьбівань...» 281172 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Забастовачны камітэт даведаўся, што ўлада хоча справакаваць на крывавае пабоішча, каб разьвязаць сабе рукі і агнём і мячом усьміраць забастоўшчыкаў, каб паставіць на калені хамаў. Мае пачацца ад павальных вобыскаў і пагалоўнага зьбіваньня забастоўшчыкаў. {{Водступ|2|em}}Сутычка нямінуча. Вось-вось ашчарэпяцца ў дзікіх жорсткіх абыймах заклятыя запальчывыя ворагі, вось-вось брызьне, пальлецца кроў. {{Водступ|2|em}}А дасьпелая ніва, апусьціўшы ніц-долу каласы, плача залатымі сьлязамі і ўкрывае зямлю чырвань золатам і бурштынам. Ня маюць батракі, ня маюць забастоўшчыкі жальбы да нівы ніякай літасьці, бо ня маюць яны і да сябе жаласьці. Што ні момант яны гатовы на самыя страшныя ахвяры. Няхай галодная сьмерць страпае па шыбах вокнаў, няхай бяздом’е, беспрацоўе пужае мутнымі, як васеньні дзень звар’яцелымі вачмі — батрак ня пойдзе ў іхны штаб, у палац, не сагнецца перад панам. {{Водступ|2|em}}Цьфу! на яго. {{Водступ|2|em}}Батрак, напяўшы і напружыўшы мускулы, чакае да сябе прыходу пана шматгаловага, многарукага ў паліцэйскіх мундзірах. Пан прыдзе з катаваньнямі і зьдзекамі, па рабства і пакору. {{Водступ|2|em}}Не здамося! з грымотам разьлягаецца па шэрагах забастоўшчыкаў, ажно дрыгаціць вінтоўка ў руках панскае ўлады. {{Водступ|2|em}}Сутычка нямінуча.<noinclude></noinclude> 456r4ur4vhooi2wizr4qqdhyhudtza3 104 120775 281173 2026-04-07T08:38:32Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{ц|'''Ня вытрываў'''}} {{Водступ|2|em}}Калі каму па каму, дык Яўхіму два камы, ды што два — тысяча і адна злыбяда есьць поедам яго малазямельнага, але многапакутнага. Як ён ні біўся, як ні намагаўся на сваім вузенькім шнурочку, а ўсё з году ў год больш грозны не...» 281173 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|'''Ня вытрываў'''}} {{Водступ|2|em}}Калі каму па каму, дык Яўхіму два камы, ды што два — тысяча і адна злыбяда есьць поедам яго малазямельнага, але многапакутнага. Як ён ні біўся, як ні намагаўся на сваім вузенькім шнурочку, а ўсё з году ў год больш грозны недарод, больш сухі голад. {{Водступ|2|em}}З дакорам і мальбой да ўсіх «надлюдзкіх» сіл кідаў ашчадна і старанна зярняты ў худую камяністую глебу; з трывогай і з болем у сэрцы сачыў, як праціскаецца наповерх паджарая рэдкая рунь, з праклёнам і роспаччу згортваў у кучы зрэзаную пляшывую ніву, альбо, скрыгочучы зубамі, заворваў сваю бескарысную мазольную працу і надзею. {{Водступ|2|em}}Каб за падаткі ня сесьці ў турму, каб не памерці з голаду, мусіў Яўхім узяць кароўку на вяроўку і — на рынак. А там не прадаў, а проста як дарам аддаў, за бесцань. Бедняку так: купіць — дорага, прадаць — танна. А іншага ратунку няма, трэба выкручвацца, як скурат на агні. Асіраціў сваю абору, дый кварта малака — не абы-якая падмога. А каб ня так шчымела на сэрцы — хлебануў гары.<noinclude></noinclude> d0jnn7sovjx82k1rwhrxm5e122etilo 104 120776 281174 2026-04-07T08:40:07Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Вярнуўшыся дамоў, зайшоў у хлеў да коніка і заплакаў — адзін ён застаўся. Але пк пагладзіў рукой па кастлявых бакох каня, дык злосьць узяла: косьці ды скура — пэўна-ж, такая шкапіна будзе прыставаць у баразьне, у дарозе, ня выручыць у ліхую г...» 281174 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Вярнуўшыся дамоў, зайшоў у хлеў да коніка і заплакаў — адзін ён застаўся. Але пк пагладзіў рукой па кастлявых бакох каня, дык злосьць узяла: косьці ды скура — пэўна-ж, такая шкапіна будзе прыставаць у баразьне, у дарозе, ня выручыць у ліхую гадзіну, — граша дзіравага ніхто ня дасьць. {{Водступ|2|em}}Вось бяда за бяду так і чапляецца, і валовай скуры ня хопіць, каб напісаць пра ўсё. Дый дарэмныя турботы, бо трэба толькі глянуць у вочы Яўхіму, пачуць уздох-енк яго жонкі, сьлёзныя нараканьні галодных дзяцей, як ва ўсім гэтым пабачыш гісторыю панскай окупацыі, уцяміш боль роспачы і агонь нянавісьці гэтых бедакоў. {{Водступ|2|em}}— Вытрымаць яшчэ дзень, — вось з чым устае і кладзецца Яўхім. {{Водступ|2|em}}Як сасонка на стромым беразе ракі конвульсійна чапляецца карэньнямі за сыпкі сухі пясок, так і Яўхім упарта, цярпліва трывае пад градам злыбяды, гора і насланьня. {{Водступ|2|em}}Вытрымаў яшчэ адзін год, нібы доўгі цэлы век. За гэты час ад хвароб і галадоўлі памёрла колькі душ сям’і. Яўхім быў са тры разы арыштаваны, ну, {{Водступ|2|em}}І пабіты за штрафы і падаткі, якіх ужо не плаціў. Пан падстрэліў яго жонку, калі тая зьбірала грыбы ў лесе — цяпер кульгае ды рана гноіцца. {{Водступ|2|em}}— Бяда з гэтымі бабамі, — жальбуе, шкадуючы, Яўхім, — не адну ўжо пан падстрэліў, аднак, смольлю лезуць. Бо што ты зробіш: вясковай жанчыне сабраць грыб ці ягаду — толькі-ж тэй і ўцехі ў яе<noinclude></noinclude> bs0rd3ze0mbzdnf7890cron5jyiab2p 104 120777 281175 2026-04-07T08:42:34Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «акрэсьлівае іх пэўны настрой. Апошні наўрад ці спрыяцьме яго няпрыхільнікам!.. Ужо відаць — гэта…</br> {{gap|2em}}Захоплены прамоваю, Якаў Гузік не пачуў, як Яўсей падаў папераджальны званок. Тады бліжэйшы да яго, рагавы сябра прэзыдыуму, тузануў яго за рукаў.<...» 281175 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>акрэсьлівае іх пэўны настрой. Апошні наўрад ці спрыяцьме яго няпрыхільнікам!.. Ужо відаць — гэта…</br> {{gap|2em}}Захоплены прамоваю, Якаў Гузік не пачуў, як Яўсей падаў папераджальны званок. Тады бліжэйшы да яго, рагавы сябра прэзыдыуму, тузануў яго за рукаў.</br> {{gap|2em}}— Ужо тэрмін? — запытаў Якаў Гузік у Яўсея, перарваўшы казаньне.</br> {{gap|2em}}— Акурат, нават пяць хвілін болей…</br> {{gap|2em}}— Дык я канчаю… — абярнуўся ён да залі. — Значыць, пераказваю, нам патрэбны, паперш усяго, старанныя, уважлівыя, дбайныя адносіны да працы. Гэта асноўнае. Бяз гэтага, немагчыма наладзіць ніводнага прапрыемства, бяз гэтага нельга чакаць разьвіцьця прамысловасьці, нельга пабудаваць соцыялізму. Бяз гэтага і не разаўецца і наш завод. Глядзець на справу, як на чужую, адносіцца да яе, як да казёншчыны — гэта самы большы вораг соцыялістычнага будаўніцтва.</br> {{gap|2em}}Сказаўшы гэта, Якаў Гузік павярнуў к сталу. За ім панясьліся гучныя воплескі.</br> {{gap|2em}}— Хто мае запытаньні? — пераняў іх Яўсей выкрыкам да сходу: — падавайце на запісках… А таварыш Гузік, — абярнуўся ён да Якава, — зараз адкажа?</br> {{gap|2em}}— Ці ня было-б лепей злучыць у адно і адказы на запытаньні і заключнае слова? — запытаў Якаў Гузік.</br> {{gap|2em}}Яўсей перапытаў сход — усе згадзіліся на Якавіну пропозыцыю.</br> {{gap|2em}}— Дык зробім перапынак, пакуль таварышы пададуць свае запытаньні, а тады…</br> {{gap|2em}}Раптоўна прайшоўшым гулам сход компэнсаваў і гэту Яўсееву пропозыцыю. <center>VIII</center> {{gap|2em}}Пасьля перапынку пайшлі спрэчкі. Адзін за другім выходзілі на сцэну прамоўцы і на ўсе лады абгаварвалі Якавіну прамову. Яго імя вярцелася і перавёртвалася на ўсе лады. Яго думкі і пляны перастаўляліся з месца на месца, папаўняліся, крытыкаваліся. З першага пагляду ладзілася гэтак, нібы кожны сказ новага прамоўцы быў пажаданым дадаткам да<noinclude></noinclude> kbnssdzwpbznph2e2or9nu8pkxptqtm 104 120778 281176 2026-04-07T08:46:13Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «беспрасьветным жыцьці, адна тая акраса пры бясхлебіцы і сухім посьце. {{Водступ|2|em}}А тут і поля ўсяго не ўрабіў, бо конік у баразьне як лёг, так і ня ўстаў. Каб калі цыгаркай душу адвесьці, дык тутунь быў засеяў, бо куплёным не накурышся. Але-ж не давялося с...» 281176 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>беспрасьветным жыцьці, адна тая акраса пры бясхлебіцы і сухім посьце. {{Водступ|2|em}}А тут і поля ўсяго не ўрабіў, бо конік у баразьне як лёг, так і ня ўстаў. Каб калі цыгаркай душу адвесьці, дык тутунь быў засеяў, бо куплёным не накурышся. Але-ж не давялося скарыстаць, бо ўласнымі рукамі змусілі павырываць расаду і штраф заплаціць. І хатнія справы пагоршыліся: саган стары адбыў свой век і няма ў чым поліўкі зварыць, а жонка пілуе, кажа, што з ім, з Яўхімам, ня жыцьцё, а катарга. {{Водступ|2|em}}Але Яўхім трывае. На ўсе спосабы ўхіляецца ад новых удараў сваёй долі, рознымі пуцінамі абыходзіць жыцьцёвыя няўдачы і перашкоды. Доўгі час шукаў паратунку ў бога, малітвах, шукаў праўды ў судзе супраць пана за пакалечаную жонку, прасіў дапамогі ў ксяндза, абароны — у гміне і ўсюды — адна толькі крыўда, зьдзек і паняверка. {{Водступ|2|em}}Дзівіўся Яўхім, гледзячы на жонку: яе ня так бяда сушыць. Вось яна сабе пастогне, пакрэхча, як вярбіна старая, але не бярэ ў душу свайго гора, не паддаецца роспачы. Дай, думае Яўхім, пачну і я стагнаць, можа гора {{Абмылка|свё|сваё}} выстагну. Ну, і пачаў стагнаць ад зары да зары, што-б ён ні рабіў — ці ішоў на сенакос, ці палуднаваў сухой скарынкай з вадой, ці на сходзе ў вёсцы быў — усюды стогнам стогне, а бяда ані гу-гу. {{Водступ|2|em}}Аднэй ночы ня так ад думак, як ад голаду ня спалася Яўхіму. Ляжаў і думаў, з якога боку і {{перанос-пачатак|п=яко|к=га}}<noinclude></noinclude> 7jf57vlgb6xdp3v9np8x38ktz87gsoz 104 120779 281177 2026-04-07T08:48:43Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «яго пляну. І Якаў Гузік са здаваленьнем, са самаўцехаю выслухаў каля пяці чалавек. Але раптам тон абгаварэньня зьмяніўся. На сцэну вышаў Паўлік Скрынка.</br> {{gap|2em}}— Мы не павінны спыняцца на Гузікавам пляне, — пачаў ён сваё слова. — Якаў Гузік мала чым ся...» 281177 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>яго пляну. І Якаў Гузік са здаваленьнем, са самаўцехаю выслухаў каля пяці чалавек. Але раптам тон абгаварэньня зьмяніўся. На сцэну вышаў Паўлік Скрынка.</br> {{gap|2em}}— Мы не павінны спыняцца на Гузікавам пляне, — пачаў ён сваё слова. — Якаў Гузік мала чым сябе зарэкомэндаваў, каб мы маглі паверыць у рэальнасьць яго вылічэньняў… Болей таго, мінулыя два тыдні яго работы паказалі, што нашаму заводу нельга пакладаць надзей на новага гаспадара… Адна рэч — падняць з зямлі жалеза, а другая…</br> {{gap|2em}}Якаў Гузік нэрвова закоўзаўся па крэсьле.</br> {{gap|2em}}«Гэта-ж жывая, злосная напрасьліна, брахня; гэта безадказная балбатня», праказаў ён сам сабе. Палікар Скрынка вынёс сваю беспадстаўную варожасьць і труціць ёю здаровыя сэрцы! Няўжо гэта нікому не карціць? І чаму такі Яўсей дазваляе яму разводзіць атрутлівую дэмагогію? Няўжо ён пасьпеў зьняверыца ў Якаве Гузіку? «Калі чаго добрага, дык я сам»…</br> {{gap|2em}}Перад Якавінымі вачыма мігнуўся на зьмену Палікару Скрынцы Сымон Кошык. Тыя самыя словы, што кідаўся імі Скрынка, паляцелі з вуснаў Кошыка. Іх нельга было чуць бяз вострага хваляваньня, бяз злосьці і суму…</br> {{gap|2em}}І Якаў Гузік дэмонстрацыйна сышоў са сцэны. Ён прытуліўся ў цёмным праходзе за грудаю дэкорацый і прачакаў, пакуль скончыліся спрэчкі… Ён выйшаў назад на сцэну тады, калі апошні прамоўца канчаў сваё слова. Якраз яно было прысьвечана ў яго абарону. Лазар, які гэты слова трымаў, рашуча і востра накідаўся на «безадказных балбатуноў», агаляючы іх беспадстаўнасьць.</br> {{gap|2em}}Гэта Якава Гузіка некалькі ўзбадзёрыла, прыдало яму сьмеласьці. І калі праз пару хвілін ён узяў апошняе слова — дасталося ад яго кожнаму па заслугах. Замоўкшая заля лавіла слова ў слова Якавін адказ на напады. Было вачавідкі, што сымпатыі цалкам на яго баку. І цікава, дзе-ж прытуліліся яго крытыкі? Няўжо ім усяго трэба было, каб лішні раз укалоць Якавіна нутро?</br> {{gap|2em}}— Як і ў дакладзе, — заключыў свой адказ Якаў Гузік: — я стаю на адным: з Палікаравым языком мы далёка ня зойдзем. Тыя, хто з ім, ня ёсьць творцамі гаспадаркі. Іх час<noinclude></noinclude> h83m6xwpqsyhjk5ii9ubifi6m3bf1nr 104 120780 281178 2026-04-07T09:24:31Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «прайшоў. Зараз час людзей справы, работы, людзей шчырае, сьвядомае працы, а ня пустых балбатуноў.</br> {{gap|2em}}Якаў Гузік не спадзяваўся, што ў яго маецца гэтулькі пэнту і натхненьня, якімі аддалі яго апошнія словы.</br> {{gap|2em}}Тыдні два-тры назад ніхто-б ня мог...» 281178 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>прайшоў. Зараз час людзей справы, работы, людзей шчырае, сьвядомае працы, а ня пустых балбатуноў.</br> {{gap|2em}}Якаў Гузік не спадзяваўся, што ў яго маецца гэтулькі пэнту і натхненьня, якімі аддалі яго апошнія словы.</br> {{gap|2em}}Тыдні два-тры назад ніхто-б ня мог чакаць ад яго падобнага красамоўства. А сёньня — сёньня выясьнілася, што ў Якаву Гузіку хаваюцца нязвычайныя здольнасьці прамоўцы. Ён можа, дзе трэба сказаць і сказаць не абы як. Нават зацікавіўся яго выступленьнем увесь прэзыдыум. Яўсей — дык той быў поўнасьцю усьцешаны. Ён задаволена сказаў свайму суседу: «Маладзец Якаў, абрэзаў языкі, каму сьлед».</br> {{gap|2em}}Але самаму Якаву Гузіку было ня па сабе. Нарада пакінула няцікавае ўражаньне… На сэрцы застаўся прыкры асадак ад чутага і бачанага. Яму не хацелася верыць, што ўсё рабілася само сабою, бяз усякіх хітрыкаў. Ён сам заўважыў на Яўсеевым твары хітрую ўхмылку, калі прачытваў ліхамысныя запіскі. Міжвольна думалася Якаву: «Назнарок выцягнуў Яўсей мяне на абгавор сходу. Бо ці можна ў два тыдні сказаць што-кольвечы аб праробленай рабоце?»</br> {{gap|2em}}З гэтым настроем Якаў Гузік кінуў сцэну і прэзыдыум. У праходзе да выйсьця ён пачуў гутарку аб рэзолюцыі па дакладзе, але ня спыніўся. Перад яго ваччу міганула з дзесятак рук і зьнікла за форткаю ўшчыненых дзьвярэй. Наступнае глядзела на яго поўнай нявыразнасьцю. Як-жа далей разгортваць працу? «Заставацца простым выканаўцам Фанарнікавых загадаў і толькі? А думкі, намеры, хэнць і жа даньне запраторыць у нутро? І на другой нарадзе падпасьці абстрэлу за бясчыннасьць? — Не! лепей вярнуцца да варштату і адзнаць, што ты нешта творыш… Лепей… — Якаў Гузік спыніўся перад сходамі. — Ды што я? Трусіць перад кучкаю безадказных балбатуноў? масы рабочых за мяне. Ня было-б таго, ці гэтак-бы слухалі маю прамову! Ці пляснула-б мне хоць адна рука! Дарма! Я не дазволю перад кожным каменчыкам на дарозе сыходзіць у бок. Гэта будзе ня праца, ня творчасьць, а ломка, зьнішчэньне».</br> {{gap|2em}}Якаў Гузік заварачваў на вуліцу, калі з адчыненага вакна клюбу пачуў заключаныя воплескі.<noinclude></noinclude> 9cplwlzr3y1jgv6korra2o6xq7azs67 104 120781 281179 2026-04-07T09:36:06Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=яко|к=га}} ліха яму трэба чакаць у наступны дзень і як гэта падставіць карак так, каб менш балела. Думаў і нічога ня мог прыдумаць. І так яму маркотна зрабілася ў яго бязвыходным становішчы, так усю самоту і боль адчуў ён, што хоць ты жыўцом...» 281179 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=яко|к=га}} ліха яму трэба чакаць у наступны дзень і як гэта падставіць карак так, каб менш балела. Думаў і нічога ня мог прыдумаць. І так яму маркотна зрабілася ў яго бязвыходным становішчы, так усю самоту і боль адчуў ён, што хоць ты жыўцом у зямлю лезь. Бо хоць-бы табе хто заступіўся, хоць-бы хто паратаваў, памог. Усюды падстаўляюць ножку, усюды штурхаюць глыбей, на дно нэндзы, і калі ты ўпадзеш, завыеш з болем, дык яны, гэтыя войты, ксяндзы, паліцыянты, паны рагочуць ды хмарай зьлятаюцца, як груганьнё над мерцьвяком. Што дзень, то ўсё больш нядужаю, немач агортвае, а яны толькі гэтага і чакаюць, рвуць цябе зубамі на кавалачкі і ня важся адбівацца. {{Водступ|2|em}}— Не-ткі, мусіць, ня вытрымаю! {{Водступ|2|em}}І так да раніцы Яўхім перабіваў свае цяжкія думкі воклікам: {{Водступ|2|em}}— Не-ткі, мусіць, ня вытрымаю! {{Водступ|2|em}}Як разьвіднела, згледзеў Яўхім на сьцяне серп, што вісеў тут-жа на цьвіку. Глядзіць ён на гэты звычайны і добра вядомы серп — рабіў-жа ён яго сам у каваля, — глядзіць і няможа вочы адарваць. Нешта ён яму нагадвае, недзе ён яго бачыў і не адзін, а з малатком... «Паўстань пракляцьцем катаваны...», успомніўся раптам яму мотыў «Інтэрнацыяналу» і гарачынёй абдало ўсё цела. Мысьленна пяяў Яўхім, і пад гэты сьпеў загарэлася палкая новая думка, таенная, спагадная і такая блізкая, радасная, што ўсяго ўзрушыла, усхвалявала. Ён баржджэй<noinclude></noinclude> sdh9sn5f1w64641cdapjgvuuxulhfzo 104 120782 281180 2026-04-07T09:37:48Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Якавіна рука кратала закрутку брамы, калі над яго вухам празычэла:</br> {{gap|2em}}— Таварыш Гузік?</br> {{gap|2em}}Ён зьбянтэжана адхіліўся і ўгледзеў перад сабою Яўсея.</br> {{gap|2em}}— Чаго ты ўзлаваў і не дачакаў канца нарады? — запытаў ён Якава Гузіка.</br> {{gap|2em}}Т...» 281180 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Якавіна рука кратала закрутку брамы, калі над яго вухам празычэла:</br> {{gap|2em}}— Таварыш Гузік?</br> {{gap|2em}}Ён зьбянтэжана адхіліўся і ўгледзеў перад сабою Яўсея.</br> {{gap|2em}}— Чаго ты ўзлаваў і не дачакаў канца нарады? — запытаў ён Якава Гузіка.</br> {{gap|2em}}Той хвіліну памаўчаў, пасьля адказаў:</br> {{gap|2em}}— А чым канец цікавей пачатку?</br> {{gap|2em}}— То та і ёсьць, што цікавей… І вось чаму… Ха-ха-ха!</br> {{gap|2em}}Яўсей весела сьмяяўся.</br> {{gap|2em}}— Пакрылі, ведаеш, крыкуноў на ўсе сто процантаў і так… Ужо не пасьмеюць другі раз… Ты думаеш дрэнна, што мы зрабілі нараду, — ніколі. Гэта навука брахуном… Будзеш бачыць… Давай пройдзем на хвіліну…</br> {{gap|2em}}Яны рушылі з месца.</br> {{gap|2em}}— Усё-ж мне здаецца, — пачаў на хаду Якаў Гузік: — што… гэтым іх не правучыш… Мне здаецца, тут павінна падыходзіць з іншага боку… Кожнаму, хто мае здольнасьць і стараннасьць да працы, павінна быць забясьпечана поўная маж- лівасьць гэтага. Мне здаецца, што мы пра гэта занадта многа гаворым… Ці не пара было-б пільней узяцца за працу…</br> {{gap|2em}}— Чакай, чакай, — пераняў яго Яўсей: — Ты перагінаеш палку… Мы супольна будуем соцыялізм… А таму ўсе, як адзін, мусім быць у курсе гэтага будаўніцтва. Нельга абсякаць рабочую ініцыятыву… Толькі…</br> {{gap|2em}}— Толькі ня можна, таксама, зьбіваць з дарогі наладжанае працы… Мне здаецца, што вельмі шкодна рэальнай ініцыятыве ставіць упоперак дзесяткі неправераных доказаў… Вось сёнешняя нарада выразна паказала, куды-б мы зайшлі, каб згадзіліся з Палікарам Скрынкаю або Сымонам Кошыкам… Удумайся адно, як ён становіць сваё пытаньне… Па ягонаму выходзіць, што мы не павінны мець жаданага рэжыму на прадпрыемстве. Кожны, як захоча, гэтак мусіць рабіць. Што-ж тады выйдзе? Да чаго мы дойдзем?</br> {{gap|2em}}— Я згодзен, таварыш Гузік, з тым, што нам яшчэ шмат давядзецца папрацаваць над выхаваньнем культурных {{перанос пачатак|адно|сін}}<noinclude></noinclude> hpn64odjummzm1cd01izy0j3fais7rs 104 120783 281181 2026-04-07T09:37:49Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «ускочыў з пасьцелі, каб з кім пагутарыць, параіцца, пагардзіцца... Аднак, жыцьцёвы досьлед стрымліваў ягоны запал, нават жонцы не сказаў — ня мог адважыцца голасам перадаць, баяўся, каб гэтую думку не адабралі, каб ня выбілі з-пад ног адзіную апошнюю клад...» 281181 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>ускочыў з пасьцелі, каб з кім пагутарыць, параіцца, пагардзіцца... Аднак, жыцьцёвы досьлед стрымліваў ягоны запал, нават жонцы не сказаў — ня мог адважыцца голасам перадаць, баяўся, каб гэтую думку не адабралі, каб ня выбілі з-пад ног адзіную апошнюю кладку, па якой мусіць перайсьці на той бок лепшага жыцьця... {{Водступ|2|em}}Нечакана яго думку выказаў уголас вучыцель польскай школы, што была ў вёсцы. Яўхім так задумаўся, што, пераступаючы з каменя на камень па гразкай вуліцы вёскі, не заўважыў, як насупроць яго ішоў вучыцель, таксама стараючыся напасьці на каменьні і кладкі. Яўхім зьнянацку гэтак штурхнуў вучыцеля, што той замахаў рукамі, як вятрак крыльлямі, страціў роўнавагу і стаў на карачкі ў гразь. {{Водступ|2|em}}— Эй, бальшавік! Хіба ня бачыш хто ідзе? {{Водступ|2|em}}— Вось у добры час сказаў, — падумаў Яўхім і цьвёрда пастанавіў запісацца ў комуністычную партыю. {{Водступ|2|em}}І пачаў Яўхім шукаць пералазу да партыі. Чуў, дагадваўся, што сусед па вёсцы, Клім, мае дачыненьне, даходзіць да компартыі. Ну, і прыстаў неадчэпна да Кліма. {{Водступ|2|em}}— Запішы ў партыю, бо ня вытрываю. {{Водступ|2|em}}Клім хітрым словам, вострым вокам вытрас нутро Яўхіма на дзенны сьвет, — чыста! Аднак, асьцярожна панадзеіў.<noinclude></noinclude> 7v19n01hedj99b0ph66n3rosaypyy2p 104 120784 281182 2026-04-07T09:52:41Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|адно|сін}} да працы… Перад намі у гэтым напрамку стаяць агромністыя задачы… Але браць пад сумненьне ўсіх і ўсё і апускаць рукі…</br> {{gap|2em}}— Так, цяжка падняцца рукам, па якіх б’юць кіем… Я з вялікім натхненьнем ішоў на гэту працу; я з усёй...» 281182 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|адно|сін}} да працы… Перад намі у гэтым напрамку стаяць агромністыя задачы… Але браць пад сумненьне ўсіх і ўсё і апускаць рукі…</br> {{gap|2em}}— Так, цяжка падняцца рукам, па якіх б’юць кіем… Я з вялікім натхненьнем ішоў на гэту працу; я з усёй шчырасьцю ёй аддаюся; не даражу здароўем і часам, абы ляпей наладзіць вытворчасьць, шырэй разгарнуць прадпрыемства, удасканаліць абсталяваньне, а мне кідаюць мянушкаю… «гаспадар»… Ты толькі ўдумайся ў сэнс і вымову гэтага слова… З якою агідаю ў твары выказвае яго Палікар Скрынка ды яго сябры… «Гаспадар» — гэта перашкода гультайству, нядбаласьці, абыякасьці ў адносінах да працы. А паіхнаму — таго не павінна быць… Ці-ж можна дазволіць сабе дайсьці да гэткае апушчэльнасьці? Дбалае гаспадараньне, бачыш ты, зычыць дакорам, гіроніяй… Н-не-э, не…</br> {{gap|2em}}Якаў Гузік рашуча замахаў рукою і больш пэўна начаў адбіваць крокі. Яўсей ня меў чым яму супярэчыць. Абодва нейкі час памаўчалі. Але кожны адчуваў патрэбу далейшае гутаркі. Зачэпленае імі пытаньне інтрыгавала абодвух. Бяз поўнага яго высьвятленьня нельга і кроку ступіць у справе гаспадараньня над заводам.</br> {{gap|2em}}Загінаючы за рог вуглавога дому, і Якаў Гузік і Яўсей, як згаварыўшыся, у адно слова праказалі:</br> {{gap|2em}}— Мы павінны…</br> {{gap|2em}}Атрымалася нячаканым і вясёлым.</br> {{gap|2em}}— Кажы, ну, — падаў Яўсей.</br> {{gap|2em}}— Кажы ты, — перадаваў яму першынства Якаў Гузік. Аднак ніводзін не пасьпеў вымавыць і аднаго сказу, як да іх данёсься рэзкі гоман з процілеглага боку вуліцы. Яны настаражыліся.</br> {{gap|2em}}— Палікараў голас, — шапнуў Якаў Гузік Яўсею.</br> {{gap|2em}}— Няўжо?</br> {{gap|2em}}— Я табе кажу… Во, чуеш.</br> {{gap|2em}}Яны прытуліліся да шэрае сьцяны будынку і сталі прыслухвацца.</br> {{gap|2em}}— Вось зараз ён пачухае тылак,— казаў Палікар Скрынка дваім сваім спадарожнікам: — Яму гэта гаспадараньне {{перанос пачатак|воме|гам}}<noinclude></noinclude> f55iy4uc3vvmjxzt03ejvdfljvjtonj 104 120785 281183 2026-04-07T09:55:16Z RAleh111 4658 /* Праблематычная */ 281183 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|воме|гам}} вылезе. Знайшоўся!.. З гразі ды ў князі... Гэта табе, галубчык, не бывалашняе... Трэба забыць...</br> {{gap|2em}}— Не, ты яго, Палікар, памастацку пакрыў... Паглядзі, ажно ня ўстоіў і сышоў са сцэны.... Го-го-о! Міла было гля- дзець... Абіў усю пахвальбу... - падхвальваў Палікара Скрынку чыйсьці голас.</br> {{gap|2em}}— Я яму вольна дыхнуць ня дам... Ня я буду, калі ня выжыву яго з заводу... Не пасобіць нічога і Яўсей...</br> {{gap|2em}}— Зазнаўся, сукін сын... Ты паглядзі, пройдзе майстэр- нямі, дык як стары гаспадар... Жыла!.. Вось і заўчора-па- ходзіць да мяне і зразу: «у вас недагледжаны варштат», і бярэ, ведаеш, анучку ды пачынае пры ўсіх падчышчаць... Ласьне гэта таварыскія адносіны да нашага брата-рабочага. А запытай Самуся, штодзень, сукін сын, падсочвае за кож ным; ці не спазьніўся на хвіліну-другую...</br> {{gap|2em}}— Начальству падлагодніваецца... Бяз мыла лезе... Гс, цяпер пайшоў народ!..</br> {{gap|2em}}— Праўду, Палікар, кажаш; трэба гадаў асякаць... Няможна даваць зазнавацца... Барані божа...</br> {{gap|2em}}— Не зазнаецца... Калі не паможа словам, дык...</br> {{gap|2em}}Далейшыя словы гутаркі скраў раптоўны стук брамы ў суседнім доме.</br> {{gap|2em}}Якаў Гузік парыўна адхіліўся ад сьцяны і намерыўся ісьці ўсьлед зьнікшым Палікару з падарожнікамі. Яўсей яго перапыніў:</br> {{gap|2em}}— Куды ты?</br> {{gap|2em}}— Цікава даслухаць.... Ці чуў ты? Вось, браток, і разгорт вай работу!.. Ах! Ты ведаеш...</br> {{gap|2em}}Яўсей узяў Якава Гузіка пад руку і завярнуў назад...</br> {{gap|2em}}— Ці-ж варта прыслухацца да таго, што шэпчацца па куткох, украдкам, з боку людзей... Я табе кажу, што падоб ныя людзі ня ў моцы выйсьці з рамак балбатуноў...</br> {{gap|2em}}— Няпраўда, Яўсей... Наша нарада паказала... што мы ня можам або ня хочам падтрымаць на належнай вышыні аўторытэту тых, каму даручаем адказную працу... Праз гэта многае губіцца...</br> {{gap|2em}}— Недаверак, скажу табе... Якаў... Кінь... Табе даверылі- трымай... 29<noinclude></noinclude> fheba116ydnfvun03omhip4i1yb0bre 0 120786 281184 2026-04-07T11:34:35Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Дайшоў свайго | аўтар = Леапольд Родзевіч | год = 1930 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Вогнішча барацьбы (1930)/Рэволюцыйная прысяга|Рэволюцыйная прысяга]] | наступны = Вогнішча барацьбы (1930)/Ня вытрываў|Ня...» 281184 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Дайшоў свайго | аўтар = Леапольд Родзевіч | год = 1930 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Вогнішча барацьбы (1930)/Рэволюцыйная прысяга|Рэволюцыйная прысяга]] | наступны = [[Вогнішча барацьбы (1930)/Ня вытрываў|Ня вытрываў]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Вогнішча барацьбы (1930).pdf" from="82" to="120" /> {{Выроўніваньне-канец}} 9cbkenoi4awbr7dnevqyyfmcekq3vo8