Вікікрыніцы bewikisource https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікікрыніцы Размовы пра Вікікрыніцы Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Аўтар Размовы пра аўтара Старонка Размовы пра старонку Індэкс Размовы пра індэкс TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk 104 120974 281619 281575 2026-04-12T09:04:18Z RAleh111 4658 281619 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2.0em}}Вокны бачылі ўсю ваколіцу. Ад іх ня ўтоішся. Сяляне, праходзячы воддаль, заўжды шапкі рвалі з галавы і комкалі іх у каравых пальцах, як надакучлівых шчанят.</br> {{gap|2.0em}}У адну раніцу…</br> {{gap|2.0em}}Зарагаталі вокны крывавым сьмехам. Задыміліся страшна.</br> {{gap|2.0em}}Нібы ў панскіх пакоях стаяў нехта вялікі ды з вялікай люлькі піпкаў — дым пушчаў праз вокны.</br> {{gap|2.0em}}Закашляў панскі дом, і чырвоныя языкі пачалі высоўвацца з усіх яго шчылін — з дзьвярэй і вакон. Загулялі языкі, пачалі лізаць сьцены. З сьцен расьлі ўверх вялічэзнымі кветкамі!</br> {{gap|2.0em}}Бу-у-ух! бу-у-ух!</br> {{gap|2.0em}}Сьцены зарыпелі, заскрыпелі. Уверх падымалася чырвоная гара; расла, бухала аграмадным вялікодным яйцом; сыпала-брызгала з сябе крывавых пеўняў, залатых зьмяёў; пускала пукі зорак угару і рагатала.</br> {{gap|2.0em}}Жудасна рабілася хвойкам на зачарованых гонях, жудасна і цікава.</br> {{gap|2.0em}}— Якое-ж гэта сьвята ў маёнтку? Ці-ж званы званілі?</br> {{gap|2.0em}}А сьвятаў шмат — у календары ня зьмесьціш: то царскі дзень, то божы дзень, то панскі дзень, то так сабе дзень. Лічы — і заблытаешся.</br> {{gap|2.0em}}На папялішчы панскага маёнтку людзі рэпу сеялі. Добрая рэпа расла — у цівунскую галаву. Дзівіліся людзі і надзівіцца не маглі. Хоць вязі ў горад на паказ! <center>{{***2||50%|7|перад=1em|пасля=1em}}</center> {{gap|2.0em}}На зачарованых гонях.</br> {{gap|2.0em}}Зноў сонечны летні дзянёк. Зноў жнейкі жнуць. Толькі не для пана — для сябе. Ніхто над каркам не стаіць. Вясёлая песьня рвецца з грудзей і раскідваецца на абшарах гукамі-клічамі: <div style="margin-top:-2em; margin-bottom:-2em;"> {{block center/s}} Ад веку мы спалі,</br> І нас разбудзілі…</br> {{block center/e}} </div> {{gap|2.0em}}„Разбудзілі!" — варочае ім водгаласамі прамяністая сонечная шыр.</br> {{gap|2.0em}}— Разбудзілі!</br> {{gap|2.0em}}{{fine|Менск, 1922 г.}} {|style="margin:auto;" |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |- |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |style="width:1.0em;" | |}<noinclude></noinclude> kb9ez3xdiq4ipvh10wfelrhflme6ppv 104 120982 281586 2026-04-11T12:14:08Z RAleh111 4658 /* Праблематычная */ 281586 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="RAleh111" /></noinclude></br> {{gap|2.0em}} Аб гэтым думаў толькі дзед. Уся грамада людзей была занята. Кожны пільна глядзеў за тым, каб жывёла не заблу калася ў лесе. </br> {{gap|2.0em}}Людзі прабраліся і праз гэты лес дайшлі да Ціменкі- балоцісты луг, які доўгай і вузкай паласою цягнуўся паміж хвайняком, сьціснуты дрэвамі з абодвых бакоў. Праз Ці- менку яны дабраліся да сухога барку, які стаяў на невялікім узгорку цьвёрдай, аграмаднай барадой вялікана. </br> {{gap|2.0em}}Барок гэты быў акружаны балотамі і пушчамі на не- калькі вёрст вакол, і бела-польскаму войску прабрацца туды было немагчыма. Грукат страляніны даходзіў да барка глу хімі далёкімі водгаласкамі, якія мала трывожылі людзей. Сваіх і хатніх спажыткаў яны адракліся ўжо колькі дзён таму назад, калі паны пусьцілі вёску чырвоным пеўнем, а паўстанцы дадуць сабе раду - яны маюць шмат кулямётаў і стрэльбаў, і, пэўна, да іх ужо і бальшавікі надышлі. </br> {{gap|2.0em}}Сонца тымчасам апускалася ўсё ніжэй і ніжэй. Нады шоў вечар, і людзі, адарваныя ад свайго звычайнага ладу жыцьця, ад усяго сьвету, як-бы зусім перайначыліся. Гора застыгла ў грудзёх камяністым палючым комам, рукі і ногі былі замучаны і, як чужыя, рабілі сваю работу. Твары былі загарэлыя і брудныя. Губы запякліся ад смагі, а ў вачох ня- спынна гарэла вялікая злосьць. </br> {{gap|2.0em}}Сталыя людзі былі падобны адзін да аднаго. Кожны сабе нешта бурчэў пад нос. Толькі дзеці не сумавалі. Ім уся гэта штука была надзвычайна цікава: нічога лепшага ня трэба, як хавацца па лясох днямі й начамі. </br> {{gap|2.0em}}Тут бы пастаянна жыць, дый годзе... думалі дзеці. Адно кепска, што вялікія не дазваляюць ім, шуму рабіць. Вось гэта ня зусім добра. Гэтыя вялікія народ дзіўны: пачалі добрую справу з вандроўкай па лясох і не давялі да канца-не даюць галёкаць па лесе, не дазваляюць сьвістаць, сьмяяцца; глядзі на матак і маўчы нямаведама дзеля чаго. </br> {{gap|2.0em}}Колькі дзіцячых вачэй блішчэла ў грамадзе, столькі за стыўшых пытаньняў відаць было ў іх. Дзеці ніякіх тлума чэньняў ведаць не хацелі, як тая нявінная жывёла, што вакол іх шчыпала траву.</br> {{gap|2.0em}}<noinclude></noinclude> jlmh6qsftxmbudikit79zt8no4mkrvj 281587 281586 2026-04-11T15:32:19Z RAleh111 4658 /* Не вычытаная */ 281587 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2.0em}}Аб гэтым думаў толькі дзед. Уся грамада людзей была занята. Кожны пільна глядзеў за тым, каб жывёла не заблукалася ў лесе.</br> {{gap|2.0em}}Людзі прабраліся і праз гэты лес дайшлі да Ціменкі — балоцісты луг, які доўгай і вузкай паласою цягнуўся паміж хвайняком, сьціснуты дрэвамі з абодвых бакоў. Праз Ціменку яны дабраліся да сухога барку, які стаяў на невялікім узгорку цьвёрдай, аграмаднай барадой вялікана.</br> {{gap|2.0em}}Барок гэты быў акружаны балотамі і пушчамі на некалькі вёрст вакол, і бела-польскаму войску прабрацца туды было немагчыма. Грукат страляніны даходзіў да барка глухімі далёкімі водгаласкамі, якія мала трывожылі людзей. Сваіх і хатніх спажыткаў яны адракліся ўжо колькі дзён таму назад, калі паны пусьцілі вёску чырвоным пеўнем, а паўстанцы дадуць сабе раду — яны маюць шмат кулямётаў і стрэльбаў, і, пэўна, да іх ужо і бальшавікі надышлі.</br> {{gap|2.0em}}Сонца тымчасам апускалася ўсё ніжэй і ніжэй. Надышоў вечар, і людзі, адарваныя ад свайго звычайнага ладу жыцьця, ад усяго сьвету, як-бы зусім перайначыліся. Гора застыгла ў грудзёх камяністым палючым комам, рукі і ногі былі замучаны і, як чужыя, рабілі сваю работу. Твары былі загарэлыя і брудныя. Губы запякліся ад смагі, а ў вачох няспынна гарэла вялікая злосьць.</br> {{gap|2.0em}}Сталыя людзі былі падобны адзін да аднаго. Кожны сабе нешта бурчэў пад нос. Толькі дзеці не сумавалі. Ім уся гэта штука была надзвычайна цікава: нічога лепшага ня трэба, як хавацца па лясох днямі й начамі.</br> {{gap|2.0em}}Тут бы пастаянна жыць, дый годзе… — думалі дзеці. Адно кепска, што вялікія не дазваляюць ім шуму рабіць. Вось гэта ня зусім добра. Гэтыя вялікія — народ дзіўны: пачалі добрую справу з вандроўкай па лясох і не давялі да канца — не даюць галёкаць па лесе, не дазваляюць сьвістаць, сьмяяцца; глядзі на матак і маўчы нямаведама дзеля чаго.</br> {{gap|2.0em}}Колькі дзіцячых вачэй блішчэла ў грамадзе, столькі застыўшых пытаньняў відаць было ў іх. Дзеці ніякіх тлумачэньняў ведаць не хацелі, як тая нявінная жывёла, што вакол іх шчыпала траву.</br><noinclude></noinclude> d21e9vj75cskzhxk8wbfctpe84mbard 281588 281587 2026-04-11T15:34:02Z RAleh111 4658 281588 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2.0em}}Аб гэтым думаў толькі дзед. Уся грамада людзей была занята. Кожны пільна глядзеў за тым, каб жывёла не заблукалася ў лесе.</br> {{gap|2.0em}}Людзі прабраліся і праз гэты лес дайшлі да Ціменкі — балоцісты луг, які доўгай і вузкай паласою цягнуўся паміж хвайняком, сьціснуты дрэвамі з абодвых бакоў. Праз Ціменку яны дабраліся да сухога барку, які стаяў на невялікім узгорку цьвёрдай, аграмаднай барадой вялікана.</br> {{gap|2.0em}}Барок гэты быў акружаны балотамі і пушчамі на некалькі вёрст вакол, і бела-польскаму войску прабрацца туды было немагчыма. Грукат страляніны даходзіў да барка глухімі далёкімі водгаласкамі, якія мала трывожылі людзей. Сваіх і хатніх спажыткаў яны адракліся ўжо колькі дзён таму назад, калі паны пусьцілі вёску чырвоным пеўнем, а паўстанцы дадуць сабе раду — яны маюць шмат кулямётаў і стрэльбаў, і, пэўна, да іх ужо і бальшавікі надышлі.</br> {{gap|2.0em}}Сонца тымчасам апускалася ўсё ніжэй і ніжэй. Надышоў вечар, і людзі, адарваныя ад свайго звычайнага ладу жыцьця, ад усяго сьвету, як-бы зусім перайначыліся. Гора застыгла ў грудзёх камяністым палючым комам, рукі і ногі былі замучаны і, як чужыя, рабілі сваю работу. Твары былі загарэлыя і брудныя. Губы запякліся ад смагі, а ў вачох няспынна гарэла вялікая злосьць.</br> {{gap|2.0em}}Сталыя людзі былі падобны адзін да аднаго. Кожны сабе нешта бурчэў пад нос. Толькі дзеці не сумавалі. Ім уся гэта штука была надзвычайна цікава: нічога лепшага ня трэба, як хавацца па лясох днямі й начамі.</br> {{gap|2.0em}}Тут бы пастаянна жыць, дый годзе… — думалі дзеці. Адно кепска, што вялікія не дазваляюць ім шуму рабіць. Вось гэта ня зусім добра. Гэтыя вялікія — народ дзіўны: пачалі добрую справу з вандроўкай па лясох і не давялі да канца — не даюць галёкаць па лесе, не дазваляюць сьвістаць, сьмяяцца; глядзі на матак і маўчы нямаведама дзеля чаго.</br> {{gap|2.0em}}Колькі дзіцячых вачэй блішчэла ў грамадзе, столькі застыўшых пытаньняў відаць было ў іх. Дзеці ніякіх тлумачэньняў ведаць не хацелі, як тая нявінная жывёла, што вакол іх шчыпала траву.</br><noinclude></noinclude> 9y5sq1ncdcynwg2e3nrwgplt392fo75 104 120983 281589 2026-04-11T15:57:43Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2.0em}}Грамада людзей сабралася ў адну кучу. Дзед падазваў падростка, які прынёс ім раней вестку аб тым, што польскія салдаты даведаліся ад Бавэлчыка, дзе яны хаваюцца.</br> {{gap|2.0em}}— Сьцяпанка, ведаеш што, трэба было-б зноў падбегчы паглядзець, што там у вё...» 281589 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2.0em}}Грамада людзей сабралася ў адну кучу. Дзед падазваў падростка, які прынёс ім раней вестку аб тым, што польскія салдаты даведаліся ад Бавэлчыка, дзе яны хаваюцца.</br> {{gap|2.0em}}— Сьцяпанка, ведаеш што, трэба было-б зноў падбегчы паглядзець, што там у вёсцы робіцца. Толькі асьцярожна, каб цябе ня прымецілі.</br> {{gap|2.0em}} Няхай спухну, калі мяне прымецяць! — горача сказаў узрадаваны хлапчук.</br> {{gap|2.0em}}— Ідзі і не марудзь там, варочайся адразу назад. Толькі не заблудзіся па дарозе.</br> {{gap|2.0em}}Хлапчук шуснуў у лес і зьнік.</br> {{gap|2.0em}}Кабеты пачалі даіць каровы ў вялікія жбаны, старыя сяляне курылі люлькі, нічога не гаворачы між сабою, а дзеці ціханька, крадучыся, забаўляліся між дрэваў.</br> {{gap|2.0em}}Змрокі пачалі надыходзіць цёмна-шэрымі хвалямі. У барку пачало цямнець. Над галовамі людзей пачалі кружыцца камары і не давалі ім супакою — злосна кусаліся. Людзі згуртаваліся ў адну кучу і елі вячэру — хлеб з малаком. Толькі некалькі мужчын асталіся вартаваць стада, якое таксама стаяла або ляжала цесным гуртом.</br> {{gap|2.0em}}Вогнішча не разлажылі, баючыся, каб іх ня прымецілі. Бабы ўкуталі дзяцей у сьвіткі і кажухі і палажылі іх спаць. Дарослым ня спалася.</br> {{gap|2.0em}}Жудасна і няпрытульна было ў лесе бяз вогнішча. Вільгаць падымалася з зямлі і пранікала ў косьці.</br> {{gap|2.0em}}Прайшло паўгадзіны, гадзіна. На блакітна-шкляным небе плаваў яркі, двурогі месяц, а соткі зорак былі рассыпаны па нябёснаму абшару вакол, як залаты гарох.</br> {{gap|2.0em}}Дзесьці блізка плакала, заліваючыся, сава, маладыя ваўчаняты квола-жаласьліва вылі.</br> {{gap|2.0em}}— І накруціла мяне паслаць зноў падшывальца, — казаў высокі дзед, — яшчэ заблудзіцца ў лесе.</br> {{gap|2.0em}}— Міхась не заблудзіцца, — казалі бабы: — ён ведае лес і балота, як свае пяць пальцаў на руцэ.</br> {{gap|2.0em}}У барку дзесьці шорхала і шастала. Людзі востра прыслухоўваліся. Нарэшце, зблізку затрашчэла пад дрэвамі і пачуўся людзкі гоман.</br><noinclude></noinclude> hqpawveh1g5u87ig8lsvsfnwg0jbm0a 2 120984 281590 2026-04-11T17:39:13Z Ясамойла 1331 пачатак 281590 wikitext text/x-wiki Жыву ў Эўропе. omibgah2t62ygsbw0ranqvd4jjqhvpf 281591 281590 2026-04-11T17:44:21Z Ясамойла 1331 допіс 281591 wikitext text/x-wiki Жыву ў Эўропе ці ня толькі. 76xswywnpzh6tia4nvrk8pbemg0r59i 104 120985 281592 2026-04-11T18:04:17Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2.0em}}Усе ўскочылі з сваіх месц і пачалі пільна ўглядацца. Ішло да іх некалькі чалавек, якіх вёў сюды хлапчук.</br> {{gap|2.0em}}— Няўжо-ж легіянеры! — устрывожыліся людзі: — у легіянерскіх шынэлях, з бліскучымі брылямі на шапках…</br> {{gap|2.0em}}— Вось дзе канец на...» 281592 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2.0em}}Усе ўскочылі з сваіх месц і пачалі пільна ўглядацца. Ішло да іх некалькі чалавек, якіх вёў сюды хлапчук.</br> {{gap|2.0em}}— Няўжо-ж легіянеры! — устрывожыліся людзі: — у легіянерскіх шынэлях, з бліскучымі брылямі на шапках…</br> {{gap|2.0em}}— Вось дзе канец нашым конікам і кароўкам…</br> {{gap|2.0em}}Легіянеры падышлі блізка. З імі разам ішоў моўчкі сусед-здраднік Бавэлчык, які пафрантоўскі трымаў рукі заложанымі назад — мабыць, з вялікай гордасьці.</br> {{gap|2.0em}}Пры гэтым хлапчук круціўся між легіянераў, як уюн, і весела хіхікаў.</br> {{gap|2.0em}}— Няўжо-ж ён іх наўмысьне сюды прывёў? — падумаў дзед. І лаянка, ядраная і моцная, сарвалася з яго вуснаў.</br> {{gap|2.0em}}— Добры вечар, браткі! — сказалі легіянеры.</br> {{gap|2.0em}}— Гэта-ж нашыя хлопцы! — закрычала весела грамада людзей, — нашыя хлопцы прышлі!</br> {{gap|2.0em}}— Палякаў мы ўжо выгналі адгэтуль, — казалі паўстанцы, — у нас чырвоныя — нашыя. Палякі, уцякаючы, пакінулі свой абоз, дык вось мы трох прыбраліся ў іхнія вопраткі. А вось гасьця Бавэлчыка мы вам сюды прывялі. Хутчэй разлажэце вогнішча і гляньце на суседа нашага!</br> {{gap|2.0em}}У адзін момант сабралі кучу сухіх сукоў і хутка разгарэлася вялікае вогнішча. Шыбаў агонь уверх пышна-чырвонымі языкамі, шыпеў і трашчэў на розныя лады.</br> {{gap|2.0em}}Маладыя паўстанцы ў польскіх вопратках са стрэльбамі ў руках падвялі Бавэлчыка бліжэй да вогнішча. Рукі ў яго былі зьвязаны за плячыма. Гэта быў мужык гадоў пад пяцьдзесят. Кароткі, прысадзісты і шырокаплечы. На круглым твары цаглянога колеру тырчэлі сіваватыя, тоўстыя вусы. Маленькія чорныя вочкі скосу пазіралі на людзей, пазіралі злосна і пудліва, як у злоўленага ваўка.</br> {{gap|2.0em}}Бавэлчык жыў палясоўшчыкам у блізкага пана Бараноўскага, дзеля чаго і самаго сябе напалавіну панам лічыў і служыў у легіянераў, як шпык: падказваў, дзе сяляне коняй хаваюць, хто з сялян багаты, каб яго аграбіць, і дзе знаходзяцца паўстанцы.</br> {{gap|2.0em}}— Чаму, Бавэлчык, прышоў да нас без палякаў? — запытаўся дзед.</br> {{gap|2.0em}}Бавэлчык апусьціў галаву.</br><noinclude></noinclude> es71q47nn4j4a094d5flyytj8anacd7 104 120986 281593 2026-04-11T18:12:32Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2.0em}}— Чаму ня ўцёк з палякамі?</br> {{gap|2.0em}}Бавэлчык маўчаў.</br> {{gap|2.0em}}— Кажы! — злосна закрычаў дзед і таргануў Бавэлчыка за зьвязаныя рукі.</br> {{gap|2.0em}}— Мы яго захапілі пры польскім абозе, калі ён капаўся ў вопратках салдацкіх, — сказаў адзін з паўстан...» 281593 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2.0em}}— Чаму ня ўцёк з палякамі?</br> {{gap|2.0em}}Бавэлчык маўчаў.</br> {{gap|2.0em}}— Кажы! — злосна закрычаў дзед і таргануў Бавэлчыка за зьвязаныя рукі.</br> {{gap|2.0em}}— Мы яго захапілі пры польскім абозе, калі ён капаўся ў вопратках салдацкіх, — сказаў адзін з паўстанцаў.</br> {{gap|2.0em}}— Шэльма ты! Зладзюга!! — злаваўся дзед. Глыбока зірнуў ён на Бавэлчыка і моцна плюнуў яму ў твар.</br> {{gap|2.0em}}Бавэлчык уздрыгануў з ног да галавы і заскрыгатаў зубамі.</br> {{gap|2.0em}}— Досыць! — сказаў адзін з паўстанцаў: — вы тут да раніцы начуйце пры агні, а мы з Бавэлчыкам пойдзем на гулянку. Марш, Бавэлчык!</br> {{gap|2.0em}}Бавэлчык задрыжэў, як асінавы ліст; зубы ў яго забарабанілі, і ён задушаным голасам замарматаў:</br> {{gap|2.0em}}— Зьлітуйцеся, браткі!..</br> {{gap|2.0em}}— Ідзі, сукін сын, калі прыказваюць!</br> {{gap|2.0em}}Бавэлчык не хацеў ісьці, але прыклады паўстанцаў паддалі ахвоты.</br> {{gap|2.0em}}Ніхто з грамады людзей Бавэлчыка не бараніў. Усе маўчалі.</br> {{gap|2.0em}}Паўстанцы разам з Бавэлчыкам зьніклі паміж дрэў. Вогнішча весела гарэла. Прабудзіліся дзеці і пачалі забаўляцца пры агні. Ніхто з дзяцей ужо больш не баяўся шумець і забаўляцца: старшыя ім не забаранялі.</br> {{gap|2.0em}}Праз колькі хвілін увесь барок уздрыгнуўся ад грымотнага стрэлу.</br> {{gap|2.0em}}Пошчакі насіліся з усіх бакоў працягла і жудасна. Людзі ўсе падскочылі на сваіх мясцох. Дзеці спалохаліся і некаторыя з іх пачалі плакаць.</br> {{gap|2.0em}}— Бавэлчык дастаў паводлуг заслуг, — глуха прагаварыў дзед і спакойна задыміў люльку. {{gap|2.0em}}{{fine|Менск, 1923 г.}} {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |}<noinclude></noinclude> es60k8fzjihyqgl9x44qi3ugxa53ce6 104 120987 281594 2026-04-11T18:19:47Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center>{{larger|АДНАГО РАЗУ Ў НЯДЗЕЛЮ}}</center> <center>''({{разьбіўка|Быль}})</center> {{gap|2em}}У зялёных, калючых абоймах гушчару накіданы кучы старых, вялізарных скрынак — вясковыя хаткі.</br> {{gap|2em}}Васпавата-саламянае цела вёскі разрэзана на дзьве часткі аграмаднай рухлів...» 281594 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|АДНАГО РАЗУ Ў НЯДЗЕЛЮ}}</center> <center>''({{разьбіўка|Быль}})</center> {{gap|2em}}У зялёных, калючых абоймах гушчару накіданы кучы старых, вялізарных скрынак — вясковыя хаткі.</br> {{gap|2em}}Васпавата-саламянае цела вёскі разрэзана на дзьве часткі аграмаднай рухлівай касой — рэчкай Срыбнай.</br> {{gap|2em}}Над рэчкай скача драўляная, сьвежа-жоўтая зьвярына — новая грэбля з сасновых плашак.</br> {{gap|2em}}Летняе сонца палівае вакол залочаным, гарачым варам.</br> {{gap|2em}}Па руністай, травяністай барадзе вузенькай вясковай вулкі спацыруе маленькая сямейка: квола-добрая матка з цэлай кучай дробненькіх дзетак — сьвіньня з маленькімі парасяткамі.</br> {{gap|2em}}Сьветла-ружовая дзетвара трэцца каля матчыных сіваватых ног. Цененькія вяровачкі-хвасткі закручаны ў круглыя абараначкі. Трубачкі-лычкі нюхаюць-шукаюць.</br> {{gap|2em}}— Квіць-квіць-квіць!</br> {{gap|2em}}Сьвіньня супакойвае іх ласкавымі матчынымі словамі.</br> {{gap|2em}}— Хрумк-хрумк-хрумк!</br> {{gap|2em}}Кучка чацьвераногіх драбнятак прысасваецца, як жмуток п‘явак, да яе адвіслага жывата. Парасяткі так уважліва палуднуюць, што й сьвету белага ня бачаць вакол.</br> {{gap|2em}}Маці ўпірае ў сонечную далеч пару маленькіх хітрых вочак, прыслухоўваецца пільна сівымі лістамі-вушамі і строга ківае хвастом. Асалода тырчыць з яе калючай драцянай шэрсьці:</br> {{gap|2em}}— Жартачкі, дзеткі палуднуюць.</br> {{gap|2em}}— Сьвяточны дзянёк нядзеля.</br> {{gap|2em}}Дзе-нідзе закрасуюцца ў вакне чырвоныя кветкі жаночай кофты. Дзяўчына з ільнянымі косамі, сьвяточна ўбраная ў каляровую саматканку, перабягае вуліцу, пазіраючы ўніз на свае чырвоныя, запаленыя сонцам босыя ногі.</br><noinclude></noinclude> 4fx1exncw3u9u9ywv402z87pftkhzox 104 120988 281595 2026-04-11T18:30:33Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}Сяляне — старыя мужыкі — сядзяць на прызьбах. Галовы — у жанок на каленях.</br> {{gap|2em}}Прыбег устрывожаны сусед:</br> {{gap|2em}}— Браткі, што сьпіцё ў шапку?</br> {{gap|2em}}— Hy?</br> {{gap|2em}}— Госьці ў лесе. Пастухі гаварылі. Бандыты на конях. Са стрэльбамі.</br> {{gap|2em}}Г...» 281595 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Сяляне — старыя мужыкі — сядзяць на прызьбах. Галовы — у жанок на каленях.</br> {{gap|2em}}Прыбег устрывожаны сусед:</br> {{gap|2em}}— Браткі, што сьпіцё ў шапку?</br> {{gap|2em}}— Hy?</br> {{gap|2em}}— Госьці ў лесе. Пастухі гаварылі. Бандыты на конях. Са стрэльбамі.</br> {{gap|2em}}Грамада непакоіцца.</br> {{gap|2em}}— Што рабіць? Нас то бандыты жывых у кашу ня кінуць. Але што з мельнікам рабіць?</br> {{gap|2em}}Галаварэзы разарвуць Гайзіка на кавалкі… Шкода добрага суседа.</br> {{gap|2em}}— Трэба што-кольвек рабіць!</br> {{gap|2em}}Гаспадары пусьціліся ў млын.</br> {{gap|2em}}— Гайзік! А, Гайзік! Ведаеш?</br> {{gap|2em}}— Ведаю…</br> {{gap|2em}}Гайзік быў у млыне. Сядзеў над жорнамі і шліфаваў камень завостраным малатком.</br> {{gap|2em}}Гайзік меў прывычку ў кожную нядзелю што-колечы рабіць, каб аддзяліцца ад хрысьціян…</br> {{gap|2em}}— Чаму робіш у нядзелю?</br> {{gap|2em}}— Я павінен памятаць, што я жыд…</br> {{gap|2em}}— Сягоньня забудзь…</br> {{gap|2em}}— Hy?</br> {{gap|2em}}— Бандыты шукаюць жыдоў.</br> {{gap|2em}}Гайзік вінавата апусьціў вочы.</br> {{gap|2em}}— Сям‘ю я ўжо заўчас выправіў у горад, а сам ні за што не пакіну млына аднаго. Адсядзеў тут дваццаць год. Што будзе хай будзе.</br> {{gap|2em}}Суседзі ківалі галовамі:</br> {{gap|2em}}— Праўда, як можна кідаць гаспадарку?</br> {{gap|2em}}— Гайзік!</br> {{gap|2em}}— Га?</br> {{gap|2em}}— Кінь сягоньня працаваць. Ідзі апраніся ў сьвяточныя вопраткі!</br> {{gap|2em}}— У сьвяточныя? Чорны сурдут і новыя чаравікі? На што?</br> {{gap|2em}}— Ха-ха-ха! Сягоньня апраніся ў нашу сьвітку, абуй новыя лапці. Зрабіся нашым братам, калі хочаш астацца жывым.</br><noinclude></noinclude> 3f5l4pzz148cs3dsrdnip64epv24jvh 104 120989 281596 2026-04-11T18:39:35Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}Гайзік маўчаў.</br> {{gap|2em}}Схавай свае „бубліі“ і павесь у куце на сьцяне абраз сьвятога Мікалая. Мы спарадкуем тваю хату на наш лад, каб бандыты не пазналі, што гэта жыдоўская хата.</br> {{gap|2em}}Мельнік церабіў бараду.</br> {{gap|2em}}— А мая фізыяномія?</br> {{gap|2e...» 281596 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Гайзік маўчаў.</br> {{gap|2em}}Схавай свае „бубліі“ і павесь у куце на сьцяне абраз сьвятога Мікалая. Мы спарадкуем тваю хату на наш лад, каб бандыты не пазналі, што гэта жыдоўская хата.</br> {{gap|2em}}Мельнік церабіў бараду.</br> {{gap|2em}}— А мая фізыяномія?</br> {{gap|2em}}Хэўра пачала крытычна аглядаць Гайзіка: рудая вялікая барада, як у „рускага“, тоўстыя вусы, густыя бровы, скалмачаныя валасы на галаве.</br> {{gap|2em}}— Выйдзе лоўка! Якраз наш брат! Панашаму гукаеш ёмка. Скінь „цыцалі“!</br> {{gap|2em}}Гайзік паслухаўся.</br> {{gap|2em}}Кампанія ўзялася за работу. Прынесьлі Гайзіку сьвіту, лапці, сьвяты абразок. Гайзік схаваў свае „бубліі“, хата прыняла належны выгляд: нічога жыдоўскага не засталося. Да Гайзіка на двор запрасілі пугай сьвіньню з маладым пакаленьнем, разбаўталі ёй пойла ў карыце. І вясковая баба засталася гаспадарыць у яго хаце — нібы Гайзікава жонка.</br> {{gap|2em}}Разышліся людзі па хатах. Парасяты, Гайзік з вясковай бабай засталіся.</br> {{gap|2em}}Баба з Гайзікам селі на прызьбу. Гайзік палажыў сваю калматую галаву бабе на калені, і яго нібыта жонка пачала расчэсваць валасы…</br> {{gap|2em}}Гайзік касурыў бровы з бабіных калень у бок лесу: ці ня едуць ужо „любыя“ госьці-бандыты.</br> {{gap|2em}}Гайзік кідаў зрэнкамі да неба!</br> {{gap|2em}}— Дзе ты, бог Ізраіляў? Дзе ты?</br> {{gap|2em}}Неба ціха блакіцілася роўна для ўсіх і нямела…</br> {{gap|2em}}Гайзік зазлаваўся на „бога Ізраіля“…</br> {{gap|2em}}Баба шуткавала і харошылася перад Гайзікам. Парасяткі круціліся яму пад ногі. Шчыра і кемна Гайзік граў ролю мужыка.</br> {{gap|2em}}— Топ-топ-топ! — пачуўся з новай грэблі конскі топат.</br> {{gap|2em}}Пяць п‘яных галаварэзаў вярхом на конях прывалілі на дзядзінец.</br> {{gap|2em}}Гайзік ускочыў ім насустрэч.</br> {{gap|2em}}Разгарачаныя, чырвоныя твары, раскудлачаныя чупрыны на ўспацелых ілбах, нагайкі ў руках засьляпілі Гайзіку вочы.</br><noinclude></noinclude> 5aceaemjfrrwns7pqckgukximdoksu0 104 120990 281597 2026-04-11T18:48:14Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}— Жыдоў няма ў вас? — запытаўся адзін з бандытаў.</br> {{gap|2em}}— Няма ў нас жыдоў! — спакойна адказаў Гайзік і са сьмехам дадаў „трох‘этажную“. „Трох‘этажная“ Гайзіка бандытам вельмі спадабалася. Адзін з бандытаў пабратэрску жарнуў Гайзіка па пля...» 281597 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}— Жыдоў няма ў вас? — запытаўся адзін з бандытаў.</br> {{gap|2em}}— Няма ў нас жыдоў! — спакойна адказаў Гайзік і са сьмехам дадаў „трох‘этажную“. „Трох‘этажная“ Гайзіка бандытам вельмі спадабалася. Адзін з бандытаў пабратэрску жарнуў Гайзіка па плячох.</br> {{gap|2em}}Бандыты рвануліся ў хату.</br> {{gap|2em}}— А дзяўчаты, дзед, ёсьць у цябе?</br> {{gap|2em}}— Няма.</br> {{gap|2em}}— Што значыць няма! Мы табе галаву скруцім! Павінны быць!</br> {{gap|2em}}— Няма, — ціха адказаў Гайзік: — мы тут з бабай, як бачыце, адны.</br> {{gap|2em}}— Фэ! Твая баба — старая падла!</br> {{gap|2em}}Галаварэзы плюнулі і пайшлі ў вёску шукаць дзяўчат.</br> {{gap|2em}}Пачалі брахаць сабакі. Шум і крыкі рваліся з вясковых хатак.</br> {{gap|2em}}Гнеў загарэўся ў сэрцы мельніка. З таго часу, як ён пераадзеўся за мужыка, дык зусім зьмяніўся, — зрабіўся сьмелым. Ён схваціў вялікі млыновы молат, пабег на тыя крыкі з малатком у руках і з „трох‘этажным“ у горле.</br> {{gap|2em}}Сяляне віламі і косамі баранілі сваіх дачок ад бандытаў. Бандыты працавалі нагайкамі над мужыцкімі галовамі. Кроў плюхалася…</br> {{gap|2em}}Папалася і Гайзіку.</br> {{gap|2em}}— Мы спалім вёску! Мы вас перастраляем, як сабак! — бушавалі бандыты.</br> {{gap|2em}}Нядоўга цягнулася вайна. Загрукалі стрэльбы. Атрад чырвонай коньніцы раптам выскачыў з лесу.</br> {{gap|2em}}Бандыты ўцяклі.</br> {{gap|2em}}На вёску зноў напала сьвяточнасьць. Ва ўсіх хатах пяклі яечню.</br> {{gap|2em}}Вясковая баба шчыра грала ролю Гайзікавай жонкі. Яна смажыла пшанічныя бліны ў Гайзікавай хаце вельмі спрытна.</br> {{gap|2em}}Дым каціўся з комінаў, кучаравіўся ўгары і бруштыніўся ў размаітыя круцёлкі. У вёсцы пахла салам. Дзесьці тылілікаў гармонік.</br><noinclude></noinclude> 52yvabpkmoonjfe637c5xv2mpr0fkwn 104 120991 281598 2026-04-11T18:50:23Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}На ўзгорачку сярод вулкі разьляглася сьвіньня з дзеткамі, нібы самая галоўная гаспадыня вёскі.</br> {{gap|2em}}Мельнік скінуў мужыцкую сьвіту, апрануў свае запыленыя мукой вопраткі і давай кожнаму паасобку расказваць аб тым, што тут чынілася і дзеялася...» 281598 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}На ўзгорачку сярод вулкі разьляглася сьвіньня з дзеткамі, нібы самая галоўная гаспадыня вёскі.</br> {{gap|2em}}Мельнік скінуў мужыцкую сьвіту, апрануў свае запыленыя мукой вопраткі і давай кожнаму паасобку расказваць аб тым, што тут чынілася і дзеялася.</br> {{gap|2em}}{{larger|Менск, 1922 г.}} {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |}<noinclude></noinclude> ayb0ffrjedyn9411t4bxv2ddw0gy0cg 281599 281598 2026-04-11T18:50:45Z RAleh111 4658 281599 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}На ўзгорачку сярод вулкі разьляглася сьвіньня з дзеткамі, нібы самая галоўная гаспадыня вёскі.</br> {{gap|2em}}Мельнік скінуў мужыцкую сьвіту, апрануў свае запыленыя мукой вопраткі і давай кожнаму паасобку расказваць аб тым, што тут чынілася і дзеялася.</br> {{gap|2em}}{{fine|Менск, 1922 г.}} {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |}<noinclude></noinclude> 9abnjrlw31258ijiomshsnt77wvirv8 104 120992 281600 2026-04-11T18:57:12Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center>{{larger|ДВАНАЦЦАЦІГОДНІКІ}}</center> {{gap|2em}}Ужо болей за сто гадоў, як водаль тракту, на пагорку стаяла вёска Такароўшчына. Вёска невялікая сяліб каля дваццаці ўсяго. Але гэтая вёска вызначалася ва ўсёй ваколіцы сваім багацьцем. Хаты былі зграбныя, высокія...» 281600 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|ДВАНАЦЦАЦІГОДНІКІ}}</center> {{gap|2em}}Ужо болей за сто гадоў, як водаль тракту, на пагорку стаяла вёска Такароўшчына. Вёска невялікая сяліб каля дваццаці ўсяго. Але гэтая вёска вызначалася ва ўсёй ваколіцы сваім багацьцем. Хаты былі зграбныя, высокія, чыстыя, пакрытыя не саломай, як у суседніх вёсках, а драніцамі. Кожная хата мела на сваім дзядзінцы добрую, чыстую студню; пры кожнай сялібе быў добры агарод, садок, а водаль шырыліся палосы тлустага, чарназёмнага поля, а далей — высокі панскі лес, а за лесам — балота, a за балотам — сплаўная рэчка Сьлізянка, якая ўпадае ў Вільлю.</br> {{gap|2em}}Такароўшчына славілася на ўсю ваколіцу найлепшым збожжам — чыстым і ядраным, найлепшай жывёлінай і добрымі тканінамі. Гэтыя тавары такароўцы вазілі прадаваць на кірмашы ў ваколічныя мястэчкі, або гандляры прыяжджалі да іх ў вёску купляць.</br> {{gap|2em}}Заўсёды ўвосені, калі з поля ўжо ўсё было сабрана, калі кірмашы па мястэчках ажыўляліся і ўсюды гаргэкала саранча гандляроў, — за такароўскія тавары тварыліся цэлыя авантуры, скандалы і гісторыі: кожнае мястэчка вастрыла зубы на такароўскія вырабы. Кожны гандляр прыцмокваў губамі, успамінаючы Такароўшчыну. Аб Такароўшчыне гаварылася ва ўсіх крамах, шпіхлярох і сынагогах. За Такароўшчыну пачыналіся ў часы малітваў спрэчкі, сваркі, а часамі нават і бойкі. Пэйсы й бароды луналі ў паветры, як павуціна на платох і дрэвах на васеньнім шляху.</br> {{gap|2em}}І было за што: кожнаму гандляру хацелася здабыць такароўскія тавары. Задобрываў ён такароўцаў рознымі гасьцінцамі й гарэлкай. А такароўцы харахорыліся, як гусакі; фанабэрыя іх расла, як на дражджох; гонар квітнеў, як бэз у маі, і павага да сябе ў такароўскіх гаспадароў расла ў грудзёх сялянскіх так шпарка, ажно ня тоўпілася, і на ўсе запытаньні й скаканьні вакол іх і заглядваньні са смагай у<noinclude></noinclude> raszl1bl6wc2miag618qgf2jnq2kj3k 104 120993 281601 2026-04-11T19:03:38Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «самыя зрэнкі такароўцы адказвалі няяснымі й нявызначанымі „г-м-м“, „пабачым“, „памацуем“, „пагутарым“, „пасьпеем“, „прыедзеце да нас“ і іншымі такімі слоўцамі, якія хмеляць, вабяць, абяцаюць і не абяцаюць, якія спаць не даюць па начох местачковым...» 281601 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>самыя зрэнкі такароўцы адказвалі няяснымі й нявызначанымі „г-м-м“, „пабачым“, „памацуем“, „пагутарым“, „пасьпеем“, „прыедзеце да нас“ і іншымі такімі слоўцамі, якія хмеляць, вабяць, абяцаюць і не абяцаюць, якія спаць не даюць па начох местачковым гандляром.</br> {{gap|2em}}І вось гандляры пускаліся навыперадкі ў Такароўшчыну ў васеньнія дажджлівыя раніцы і нават па начох. Кожны з іх хацеў быць першым, кожны хацеў сабе загарнуць сьмятану такароўскай працы і ў канцы канцоў заўсёды канчалася тым, што ў адну любую раніцу ў Такароўшчыне пачынаўся такі шум, такі гармідар, ажно з ваколічнах блізкіх вёсак прыбягалі на шум, як на пажар. Гэта, як наўмысьне, усе гандляры зьяжджаліся разам, і каля кожнай хаты стаялі пяць-шэсьць фурманак. Тут зноў бароды і пэйсы ляцелі, як птушкі, па вуліцы, і сінякі на тварах цьвілі, як васількі.</br> {{gap|2em}}Такія катавасіі заўсёды канчаліся „хэрымам“. Гэта значыць, што ўсе гандляры згаварваліся паміж сабой і зусім ня куплялі тавараў у такароўцаў у вёсцы, а пастанаўлялі так, што ў якое мястэчка, да якога гандляра такаровец сам павязе свой тавар — той без перашкод купляў у яго за пэўнуюмцану, вызначаную „хэрымным“ кагалам.</br> {{gap|2em}}Тут у такароўцаў гонар адпадаў на некалькі квінтаў уніз, і яны самі вазілі тавар да тых, хто ім болей спадабаўся і хто лепей угашчаў. Гэтак у іх вялося спрадвеку. Яны шчыра працавалі, добра жылі і ад іх людзі лепей зараблялі.</br> {{gap|2em}}Так шло пакаленьне за пакаленьнем. Старыкі паміралі, маладыя старэлі, а малыя падрасталі. Было ўсё спакойна, добра і йшло, як па заведзенаму добраму загарку.</br> {{gap|2em}}Суседнія вёскі зайздросьцілі ім часам за багацьце і іх нават ня любілі і стараліся ўсялякімі штукамі такароўцам дапякаць. А разбурыць супакой душы такароўца было надта лёгка. Было адно чарадзейнае слова, ад якога такаровец дрыжэў, нібы ўбачыўшы перад сабой нячысьціка; ён, пачуўшы гэтае слова, чырванеў, бляднеў, дрыжэў, як асінавы ліст, і адсоўваўся назад, як ад гарашчай лучыны. А слова гэтае было зусім, здаецца, простае, звычайнае: „кутнік“.</br> {{gap|2em}}І, здаецца, сьмех адзін бярэ — назваць заможнага, багатага гаспадара з Такароўшчыны „кутнікам“. Але калі які<noinclude></noinclude> qw1x4nfxt7d6tnbwxdxwuqewtzadst4 104 120994 281602 2026-04-11T19:10:58Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «малы жэўжык-пастух, часам, калі ўзбураны такаровец забярэ хлеў яго карову з поля за патраву, крыкне на дарослага, як дуб, асілка з Такароўшчыны „кутнік“, дык той, нібы ад таемнай замовы чараўніка, адразу нямеў, язык прыклейваўся да губы і — „ні бэ, ні мэ,...» 281602 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>малы жэўжык-пастух, часам, калі ўзбураны такаровец забярэ хлеў яго карову з поля за патраву, крыкне на дарослага, як дуб, асілка з Такароўшчыны „кутнік“, дык той, нібы ад таемнай замовы чараўніка, адразу нямеў, язык прыклейваўся да губы і — „ні бэ, ні мэ, ні кукарэку“ — асілак слабеў і ня ведаў, што рабіць, ажно жаль было глядзець на яго. Такаровец выглядаў, як жывы труп, і толькі салопаў асалавелымі вачыма.</br> {{gap|2em}}У чым была сіла слова „кутнік“?</br> {{gap|2em}}А вось у чым.</br> {{gap|2em}}Зямля Такароўшчыны належала не да сялян, а да блізкага пана Магдановіча, багатыя маёнткі якога рассыпаны па ўсім павеце і займаюць, бадай, дзесятую часьць усяго павету. Калісьці ў яго прадзеда ляжаў дзікі пустыр зямлі без усялякага ўжываньня, і вось гэты пустыр ён аддаў у арэнду на дванаццаць гадоў некалькім сялянам, якія збудавалі там хаткі і пачалі гаспадарыць. Людзі былі рупныя й працавітыя, дык вось праз некалькі гадоў яны абрабілі гэтую зямлю вельмі добра і зажылі, што называецца, багата. Вёска расла з кожным годам — дарасла ажно да дваццаці хат. Панасадзілі сады, забуяла поле, і гэты пустыр зрабіўся раем, ня горшым за любы з маёнткаў пана Магдановіча.</br> {{gap|2em}}Кожныя дванаццаць гадоў яны аднаўлялі кантракт, штогод плацілі акуратна арэнду і жылі прыпяваючы, забываючы аб тым, што гэтую зямлю пан Магдановіч у іх можа адняць у кожным канчатку злыбеднага дванаццацігодніка.</br> {{gap|2em}}У кожным дванаццатым годзе такароўцы хмурнелі, непакоіліся, стараліся скакаць перад панам Магдановічам на ўсе лапаткі й задобрываць яго рознымі падарункамі і работай: талакой вазілі яму бярвеньні з лесу, талакой касілі яму балота й заворывалі вярстовыя шнуры ў маёнтку; бабы дарма жалі яму поле, мужыкі вазілі яму снапы ў гуменішчы і да позьняй восені малацілі яго збожжа.</br> {{gap|2em}}У тым годзе ў іх саміх заўсёды гаспадарка была запушчана, і ў гандляроў было зацішша, бяз „хэрымаў“ і бяз боек. Да гэтага і пан і такароўцы так прывыклі, як да Вялікадня, як да рэкрутаў, як да хаўтураў, і без усялякіх неахвот або напамінаньняў рабілася ў кожным дванаццацігодніку.</br><noinclude></noinclude> dv9svkk9g9546e7uuzrh393fz181dbw 104 120995 281603 2026-04-11T19:17:21Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}Гэты год заўсёды лічыўся страшным судом для такароўцаў. Яны ў гэтым годзе рабіліся набожнымі, сьвяткавалі ўсе сьвяты, пасьцілі ўсе пасты, хадзілі й езьдзілі за дзесяць вёрст у царкву маліцца ў кожную нядзелю, і за добрыя грошы поп служыў спэцыяльн...» 281603 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Гэты год заўсёды лічыўся страшным судом для такароўцаў. Яны ў гэтым годзе рабіліся набожнымі, сьвяткавалі ўсе сьвяты, пасьцілі ўсе пасты, хадзілі й езьдзілі за дзесяць вёрст у царкву маліцца ў кожную нядзелю, і за добрыя грошы поп служыў спэцыяльную імшу аб тым, каб бог-гасподзь уміласьцівіў сэрца пана Магдановіча, каб ён, бронь божа, не артачыўся й падпісаў надалей кантракт.</br> {{gap|2em}}Але кожны раз цёмная грозная хмара з Такароўскага неба мінала лагодна, сонца зазьзяла зноў, пан без усялякіх закавычкаў падпісваў кантракт яшчэ на дванаццаць гадоў, і жыцьцё такароўцаў уваходзіла ў сваю звычайную каляю. Яны забываліся, што іхні дабрабыт стаіць, як гмах на пяску або на вулькане, і з ранейшым закаханьнем ратаяў да сваёй зямелькі, аблітай іхнім потам і крывёю, яны браліся за працу. Яны стараліся ня думаць аб тым, што яны — толькі арандатары або „кутнікі-дванаццацігоднікі“, і адвечная рана, якая перадавалася ім з пакаленьня ў пакаленьне, нібы то зрасталася.</br> {{gap|2em}}Іначай і быць не магло. Бо іхняе жыцьцё на зямлі пана Магдановіча цягнулася, як доўгая, доўгая лагодная песьня, дзе кожная строфа мела дванаццаць радкоў, і толькі апошняе слова дванаццатага радка было бурлівае, трывожнае, якое хапала за сэрца, а рэшта лілося проста й акуратна, як рэчка…</br> {{gap|2em}}Іначай і быць не магло. Бо во ужо болей ста гадоў, як яны тут жывуць. Ужо разы тры-чатыры, як будынкі нанова перабудоўваліся за гэты час. Ужо тры-чатыры разы мяняліся гаспадары, мяняліся паны ад бацькоў да сыноў. У іх ёсьць нават свой магільнічак на пагорку, дзе над пагніўшымі, абросшымі шэрым мохам крыжамі шумяць матулі-елкі над касьцямі дзядоў, якія сьпяць у роднай зямліцы сном адвечным…</br> {{gap|2em}}Іначай і быць не магло. Бо, здаецца, тыя самыя салоўкі, жаваранкі й вераб‘і, што сьпявалі песьні калісьці іх дзядом, калі тыя гнулі свой карк над сахой на роднай глебе, пяюць і цяпер тыя самыя песьні. Тое самае сонейка сьвеціць ім удзень, тыя самыя зоркі й месячык сьвецяць ім уночы і тыя самыя песьні пяюць іхнія жнеі на полі і начлежнікі на расьцяробе…</br><noinclude></noinclude> 1v3pn7n53utiqbfvlxrk663ym7hxybh 104 120996 281604 2026-04-11T19:24:52Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}Іначай і быць не магло. Бо іхнія душы й сэрцы, іхнія думкі ў разуменьні прырасьлі да гэтага кавалку зямлі, што называецца Такароўшчынай, як моцныя дубы, якія глыбока ў зямлі пусьцілі свае карэньні на ўсе бакі. А вочы, здаецца, асьлеплі-б бяз гэтых са...» 281604 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Іначай і быць не магло. Бо іхнія душы й сэрцы, іхнія думкі ў разуменьні прырасьлі да гэтага кавалку зямлі, што называецца Такароўшчынай, як моцныя дубы, якія глыбока ў зямлі пусьцілі свае карэньні на ўсе бакі. А вочы, здаецца, асьлеплі-б бяз гэтых садочкаў, бяз гэтага поля й бяз гэтых сіня-блакітных даляй, якія акружаюць з усіх бакоў Такароўшчыну.</br> {{gap|2em}}Такароўцы забываліся аб тым, што яны арандатары. Але вось, каб зьбіць іх гонар, зайздросьлівыя суседзі аб гэтым ім калі-нікалі ўспаміналі, і пачуўшы слова „кутнік“, такаровец хадзіў цэлы тыдзень маўклівы і, як хворы баран, матаў сваёй буйнай галавой… Слова „кутнік“ калола яму мазгі й сьпіну, як вострая шпілька, і псавала яму гумар і настрой, нібы ў час шлюбу хтосьці яму грымнуў хаўтурную псальму.</br> {{gap|2em}}А зайздросьлівыя суседзі з гэтага часта-густа карысталіся й паказвалі такароўцу, дзе ракі зімуюць…</br> {{gap|2em}}І гэтая клічка „кутнік“ таксама пераходзіла з пакаленьня ў пакаленьне, як такое слова, без якога абыйсьціся ніяк нельга.</br> {{gap|2em}}Такім чынам, плыло жыцьцё такароўцаў цэлыя дванаццаць дванаццацігоднікаў, пакуль маёнтак перайшоў да новага насьледніка, які пачаў заводзіць у сваіх маёнтках новыя парадкі.</br> {{gap|2em}}І вось тое, чаго такароўцы пужаліся болей ста гадоў падрад — ад дзядоў да ўнукаў і праўнукаў — насунулася раптам на іх, як воўк на дарозе ў калядніцу на адзінокага падарожніка. Новаму пану спадабаўся гэты добра аброблены мужыцкімі рукамі абшар зямлі, і ён задумаў яго далучыць да самага блізкага свайго маёнтку.</br> {{gap|2em}}Кантракту надалей ён не падпісаў.</br> {{gap|2em}}Тут такароўцы спахмурнелі не на жарт. Малілі-прасілі пана, надбаўлялі арэнды ўдвойчы, утройчы, у чатыры разы, чым раней плацілі, але пан заартачыўся і нічога не памагло. „Выбірайцеся адгэтуль ды выбірайцеся!“ — быў адзін яго адказ.</br> {{gap|2em}}Што тут рабіць ды й што тут рабіць?</br> {{gap|2em}}Як звар‘яцелыя, счарнеўшыя, як галавешкі, лёталі такароўцы ад мястэчка да мястэчка да сваіх купцоў на {{перанос пачатак|раду-|паратунак}}<noinclude></noinclude> polvhz1jkshny3hx7398wu8mz7ihrgh 104 120997 281605 2026-04-11T19:32:06Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|раду-|паратунак}}. Заварушылася ўся ваколіца ад гэтага гвалту. Шумелі-гаманілі гандляры, суседзі перасталі іх клікаць „кутнікамі“ ды шчыра шкадавалі і раілі не выбірацца з сваіх сяліб ні за якія грошы. Гэткім чынам пражылі яны год без ус...» 281605 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|раду-|паратунак}}. Заварушылася ўся ваколіца ад гэтага гвалту. Шумелі-гаманілі гандляры, суседзі перасталі іх клікаць „кутнікамі“ ды шчыра шкадавалі і раілі не выбірацца з сваіх сяліб ні за якія грошы. Гэткім чынам пражылі яны год без усялякага кантракту і не плаціўшы арэнды, бо пан не хацеў браць грошай. Пачаліся суды, якія з павету перайшлі ў губэрню і нарабілі вялікага шуму.</br> {{gap|2em}}Ад гэтых судоў у такароўцаў запусьцілася зусім гаспадарка; распрадавалі яны апошнія здабыткі, каб плаціць адвакатам, і зрабіліся беднякамі. Суд цягнуўся два гады і, разумеецца, выйграў пан. Хоцькі-ня-хоцькі, прышлося выбрацца з роднага гнязда.</br> {{gap|2em}}Ня буду апавядаць аб тым, як бабы галасілі-прычытвалі, прашчаючыся з роднай зямелькай, як вочы ў сялян былі наліты крывёй, як яны свае апошнія манаткі клалі на вазы, выяжджаючы з Такароў. Разбрыліся яны па ўсёй ваколіцы, хто за запашніка, хто за парабка, а некаторыя нават у горад выехалі.</br> {{gap|2em}}Праўда, праз некалькі дзён, як ужо вёска стаяла пустая і сваёй цішынёю наводзіла жуду на людзей, у адну ноч пажарышча зафарбавала неба, і ўсе будынкі ў Такароўшчыне дашчэнту згарэлі; агарэлі нават і сады. І ад быўшай багатай і вясёлай вёскі засталіся толькі адны чорныя печкі і падмуроўкі.</br> {{gap|2em}}Пан Магдановіч добра ведаў, што гэта работа быўшых такароўцаў, але шуму ён дзеля таго не падымаў, бо лесу ў яго было досыць і, апрача таго, ён баяўся, каб яны са злосьці яшчэ не падпалілі яго маёнткаў.</br> {{gap|2em}}Ад першай славы такароўцаў і знаку не засталося. Яны нават з гэтага павету ўсе выбраліся. Толькі, як жывы сьведка мінуўшчыны, адзін стары дзед Лявон астаўся тут. Калі ўся сям‘я яго сядзела ўжо на возе і кленчыла ўпрашвала дзеда таксама сесьці з імі і ехаць у сьвет, стары Лявон упёрся і ні за што не паехаў.</br> {{gap|2em}}— Я тут радзіўся, я тут і памру! — казаў ён цьвёрда.</br> {{gap|2em}}— Ды як-жа ты будзеш жыць адзін?— плакалі яго дзеці, унукі.</br> {{gap|2em}}— Буду жыць, колькі мне паложана ад бога, — казаў ён.</br><noinclude></noinclude> gwlqyejn0px6kdq64w9n4ussuk3my4u 104 120998 281606 2026-04-11T19:38:09Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}І вось дзед Лявон астаўся тут. Гэта быў мужык гадоў семдзесят, які чуць ня шэсьць дванаццацігоднікаў выжыў тут, высокі, лысы, сухі, з маленькай сівой бародкай, троху згорблены, але яшчэ моцны, жылісты і вытрывалы. Адзін з слаўнага роду такароўскіх с...» 281606 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}І вось дзед Лявон астаўся тут. Гэта быў мужык гадоў семдзесят, які чуць ня шэсьць дванаццацігоднікаў выжыў тут, высокі, лысы, сухі, з маленькай сівой бародкай, троху згорблены, але яшчэ моцны, жылісты і вытрывалы. Адзін з слаўнага роду такароўскіх старадрэвін, якога праца ад зары да зары на полі выгадавала і загартавала нібы-то навекі яго сілы.</br> {{gap|2em}}Жыў ён спачатку ў суседняй вёсцы ў аднаго гаспадара, які прыняў яго ў сваю хату з шчырым сэрцам і шанаваў, як роднага бацьку. А Лявон, ня любіўшы есьці дармовы хлеб і жыць, злажыўшы рукі, працаваў у гаспадара лепей яшчэ за маладога і быў, як скарб у хаце. Праз год пры Лявоне гаспадарка ў таго чалавека значна паправілася.</br> {{gap|2em}}— Відаць, рука такароўца зроблена ня з гэткай гліны, як нашыя рукі! гаварылі суседзі з зайздрасьцю, і кожны з іх меў бы за вялікае шчасьце прыняць да сябе старога Лявона.</br> {{gap|2em}}Адно толькі было з ім у хаце прыкра, што ён з кожным месяцам рабіўся ўсё болей і болей маўклівым і суровым. Здавалася, што ён усё злуецца. Моўчкі ён выходзіў на работу, моўчкі працаваў, моўчкі еў, моўчкі клаўся спаць і ніколі нельга было ад яго пачуць слова аб сваіх, якія выехалі ў далёкі сьвет, і аб Такароўшчыне, якая ляжала прад яго вачыма. А калі хто пры ім пачынаў гаварыць аб Такароўшчыне, дык ён адразу выходзіў з хаты. Яму было прыкра слухаць аб гэтым. Так што пры ім ужо стараліся аб гэтым не ўспамінаць.</br> {{gap|2em}}Гэтак прайшоў цэлы год. І дзіва — ён за гэты год пакрапчэў, сьпіна выпрасталася, вочы блішчэлі і як-бы памаладзеў. Нейкая таемная сіла крапіла яго, маладзіла, і людзі ажно пужацца пачалі Лявона, называючы яго ціха „чараўніком“.</br> {{gap|2em}}Пачаўся раптам мор на жывёлу. У аднаго гаспадара воўк каня зарэзаў на начлезе — вінавацілі Лявона. Град поле пабіў — вінавацілі Лявона. У суседа гаспадара раптам сын, малады й здаровы дзяцюк, пачаў сохнуць і высах, як трэска. „Лявонавы штукі“ — гаварылі людзі. А гаспадар, у якога Лявон жыў, усё багацеў і багацеў…</br><noinclude></noinclude> 5hu6m1avi0cwv3xyitoulxftjb25o2i 104 120999 281607 2026-04-11T19:44:57Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}Усе гэтыя прыметы кіравалі сялянскія думкі на тое, што Лявон-чараўнік. Кожны гэта думаў, але баяўся гаварыць, каб, чаго добрага, Лявон яму ліха не нарабіў за доўгі язык.</br> {{gap|2em}}Вёска, дзе жыў Лявон, хацела як-колечы вызваліцца ад яго, але ня ведала я...» 281607 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Усе гэтыя прыметы кіравалі сялянскія думкі на тое, што Лявон-чараўнік. Кожны гэта думаў, але баяўся гаварыць, каб, чаго добрага, Лявон яму ліха не нарабіў за доўгі язык.</br> {{gap|2em}}Вёска, дзе жыў Лявон, хацела як-колечы вызваліцца ад яго, але ня ведала як.</br> {{gap|2em}}На другі год раптам, у адзін сьветлы дзянёк, Лявон зусім зьмяніўся, зрабіўся другім чалавекам, як-бы ад яго адышлі злыя чары: пачаў гаварыць з людзьмі, суровасьць зышла з яго твару, ён павесялеў і зрабіўся такім гутарлівым, ажно зноў задзівіў людзей. Цэлымі днямі гаворыць і гаворыць бяз упынку і толькі аб Такароўшчыне: аб тым, як жыў ён раней у сваёй хаце, як бацька яго гаспадарку там ладзіў, якія ў яго былі шнуры, якая жывёліна, які сад і г. д. І вельмі прыхільна й прыязна адносіўся да тых, хто яму гаварыў аб Такароўшчыне, аб гвалце й крыўдзе маладога пана Магдановіча.</br> {{gap|2em}}— Цэлы год туга ела мяне, тлумачыў ён сялянам. — Я хацеў усімі сіламі забыць аб сваёй гаспадарцы, аб Такароўшчыне, нейкая злосьць трымала мой язык у зялезных шчэмках, і я ня мог слова казаць добрым людзям. Я ведаю, усе мяне пужацца пачалі, але гэта ўжо, дзякаваць богу, мінула. Крэпак быў бацька мой, да ста гадоў жыў ён, вечны ўспамін яго душы, і я вось чую, што й мае сілы пачалі цяпер крэпнуць. А то, бывала, кожныя дванаццаць гадоў гэты страх, што пан не падпіша надалей кантракту, гнуў маю сьпіну ў тры пагібелі. Гэта было цяжкай хваробай усіх нашых такароўцаў. Цяпер гэтая хвароба мінула, — гаварыў дзед і сьмяяўся.</br> {{gap|2em}}Павесялелі разам з ім і ўсе вясковыя. Тая трывога, якую ён сеяў паміж іх сваёй суровай маўклівасьцю, мінула, і жыцьцё іхняе пайшло зноў звычайным шляхам. А калі ў каго з іх здаралася нейкае няшчасьце ў гаспадарцы, дык ужо Лявона болей у гэтым не вінавацілі.</br> {{gap|2em}}Разам з пераменай у Лявонавай натуры ўчынілася яшчэ другая прыгода. Цэлы год ён ні разу ня быў на зямлі быўшай Такароўшчыны, нават стараўся ў той бок не глядзець, а цяпер ён пачаў бываць там штодня, як-бы нейкая невядомая сіла цягнула яго кожны дзень аглядаць сваё папялішча.</br><noinclude></noinclude> qvisptkny4p03e3d03tonqmqelegwbk 104 121000 281608 2026-04-11T19:52:03Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}Бывала, у самы гарачы час працы, як-бы нешта ўспомніўшы вельмі пільнае, кіне работу й шпаркім крокам пойдзе ў Такароўшчыну. Абыходзіць усе падмуроўкі, нібы шукаючы нечага, што тут згубіў, мацае рукамі разваленыя печы і йдзець адтуль да падмуроўкі с...» 281608 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Бывала, у самы гарачы час працы, як-бы нешта ўспомніўшы вельмі пільнае, кіне работу й шпаркім крокам пойдзе ў Такароўшчыну. Абыходзіць усе падмуроўкі, нібы шукаючы нечага, што тут згубіў, мацае рукамі разваленыя печы і йдзець адтуль да падмуроўкі сваёй хаты. Тут ён стаіць доўга й нешта мармоча сабе пад нос. І пры гэтым у яго ўсёй постаці робіцца перамена. Старэе ён адразу на дзесяць год. Гора як-бы вырастае ў адзін міг: галава апускаецца ніжэй, вочы тухнуць, і старыя хрыплыя ўздыханьні напамінаюць гуд пілы, якая рэжа мяккі гніляк. Гэтак стаіць ён адзін, як шэры корч, з гадзіну на адным месцы. Потым падыходзіць да печы, гаспадарчым вокам аглядае яе з усіх бакоў. А калі дзе цэгліна вывалілася, ён яе падымае й асьцярожна кладзе на тое пустое месца ў печы, скуль яна вывалілася. Абыходзіць ён печ некалькі разоў, потым сядае й паглядае ў падпечча, раптам ускочыць, абмацае рукой чалесьнік, кіўне галавой і выпрастаецца, зноў як-бы маладзее на дзесяць год і йдзе ў вёску.</br> {{gap|2em}}Гэтак праходзіць дзень за днём. Сяляне да гэтага прывыклі і зусім лёгка гэта тлумачаць:</br> {{gap|2em}}— Беднага Лявона цягам цягне да месца быўшай сваёй гаспадаркі. Стары ня можа забыць.</br> {{gap|2em}}Здарылася так, што пасьля трох гадоў зацішша ў Такароўшчыне, калі зямля ляжала, як асірацелая, і наводзіла жудасьць сваімі комінамі, там зноў закіпела жыцьцё. На доўгіх карах пачалі з ваколічных вёсак сяляне туды вазіць бярвеньні, запахла сьвежым дрэвам і сасновай смалой. Цэлымі днямі стукалі сякеры і гудзелі пілы. Працавала шмат людзей. Адразу ставілі некалькі будынкаў: ток, пуню, хлеў, хату для парабкоў, хату для гаспадара, якая будавалася на панскі манер — з часаных бярвеньняў, з нямецкімі вугламі, з адумысловымі ганкамі і вялікімі вокнамі.</br> {{gap|2em}}Наняўся на работу сюды і стары Лявон і адразу зьвярнуў на сябе ўвагу галоўнага майстра сваёй кемнасьцю і стараннасьцю. А здароўе ў яго было такое, што ўсе проста дзівіліся. Бывала, падыме сам такое бервяно, што й малады не патрапіў-бы падняць. А якія вясёлыя байкі ён баяў пры гэтым, ажно ўсе рабочыя покатам са сьмеху каціліся. {{перанос пачатак|Сло|вам}}<noinclude></noinclude> 32s82kdc1wt50i08r9u72ptx5fwehmm 104 121001 281609 2026-04-11T19:57:44Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|Сло|вам}}, дзеда Лявона любілі ўсе — і сам пан, і майстар, і работнікі. Гарэлку піў ён болей за ўсіх. Любіў пасьля выпіўкі дужацца з маладымі, і як толькі ён абхопіць каго колечы сваімі жылістымі рукамі, дык той толькі задыхаўся і адразу — гу...» 281609 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|Сло|вам}}, дзеда Лявона любілі ўсе — і сам пан, і майстар, і работнікі. Гарэлку піў ён болей за ўсіх. Любіў пасьля выпіўкі дужацца з маладымі, і як толькі ён абхопіць каго колечы сваімі жылістымі рукамі, дык той толькі задыхаўся і адразу — гульгіць, як сноп.</br> {{gap|2em}}Работа пачалася вясной, і Лявон, як толькі паступіў на работу, пабудаваў сабе з аполкаў будку каля печы сваёй быўшай хаты і жыў там адзін. За гэта і работнікі пры будынках і суседзі з ваколіцы называлі яго „дамавіком“, але ён на гэта не злаваўся і так уцягнуўся і прывык да гэтага прозьвішча, што калі, часам, звалі яго імем „Лявон“, дык ён не адклікаўся. Так што ўжо к восені зусім сур‘ёзна ўсе звалі яго „дамавіком“, нібы другога імя ён ня знаў ад самага нараджэньня.</br> {{gap|2em}}Разам з будынкамі йшла работа і на полі. Навезьлі шмат жывёлы, коняй, валоў, кароў, авечак і птаства. Аралі, сеялі, касілі, жалі, і ўсё было зьвезена ў новыя, сьвежыя, пахучыя будынкі. Тут ужо відаць было, што не мазалістая рука панурага гаротніка-ратая будавала для сябе гняздо, дзе памалу сам гаспадар на сваім коніку возіць бярвеньні, майструе курную хацінку, праз год зьяўляецца пуня, потым ток, і кожная здабытая жывёліна — цэлы пераварот у яго шэрым жыцьці. Не. Тут будавалася гняздо багатыра. Як залаты дождж, сыпаліся дукаты. Пан сам пальцам аб палец не крануў, а дзесяткі людзей, найміты нявольнікі, за яго працавалі. Нібы пачараўніцкаму, як у казцы, усё зрабілася адразу. Як „га“, гатоў быў рай на зямлі. За адно лета пасьпелі, нават, сажаўку выкапаць пад пагоркам, агароднік-немец пасадзіў маладзенькі вялікі сад, абапал дарогі да гаспадарскага дому былі пасаджаны прысады — маладыя таполі. Высокі, новы, афарбаваны крыж з масянжовым панам Езусам красаваўся на дарозе да новага хутара, як шчыры вартаўнік багатырскага арлінага гнязда. І маладыя прысады выглядалі таксама, як шарэнга малайцоў, якія вартавалі новы хутар, што красаваўся сваімі бялюткімі, высокімі, зграбнымі будынкамі, дзе ўсё было зроблена з багатай рукі — і пекна, і моцна, і выгодна, ажно вачом люба было глядзець. А ў гумнішчы было поўна збожжа, пахла сьвежым сенам, кветкамі, якія былі<noinclude></noinclude> n79ihy2hy9f5df06f55ynvemtzpl9q7 104 121002 281610 2026-04-11T19:58:55Z RAleh111 4658 /* Праблематычная */ 281610 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="RAleh111" /></noinclude>ДВАНАЦЦАЦІГОДНІКІ 35 клапатлівай рукой пасаджаны каля ганку круглымі клюмбамі- дыванамі аксамітнымі. А заводнае стада пасьвілася ў лаг- чыне, і кожная штука выглядала, як лялька, як намаляваная. 1 усё было так урачыста і багата, ажно вока вабіла. Новы хутар выглядаў паміж ваколічных вёсак, як багата прыбра- ная каралеўна, акружоная вясковымі бабамі-прыслужніцамі. Простыя прыслужніцы былі за бедны для такой пышнай асобы. 1 само неба, само сонца йначай глядзела на новы ху- тар, чымся на ваколічныя вёскі: першаму сьветла ўсьміха- ліся, а на апошнія хмурыліся або іх зусім не прымячалі.</br> {{gap|2em}}Адна толькі фігура пана Езуса на новым пышным кры- жы выглядала небагата ў сваім багацьці. Здавалася, што ўзялі любога жабрака з-пад цьвінтара, надзелі яму карону на галаву і назвалі царом, а ён тымчасам выстаўляе руку, кланяецца і просіць капеечку, кажучы пры гэтым: „Ня брат я вялікім і багатым. Я - самы просты з простых. Я - самы бедны з бедных. А палацы будавалі, на гэтым полі праца- валі, гэтыя жывёліны даглядалі мае браты- бедныя мужычкі. Яны маюць вялікую творчую моц каваць скарбы для чужых, тварыць раі для чужых. Вось дзе соль зямлі пад сонцам. Мае бедакі гэта, соль, якая дадае смак усім стравам".</br> {{gap|2em}}А ад папялішча Такароўшчыны і пуху і духу не заста- лося. Свой новы хутар пан назваў Магданоўшчынай. Зага- даў пан ачысьціць зямлю з-пад лому, цэглін і сьмяцьця і за- араць на зіму.</br> {{gap|2em}}Вось пасьля таго, як зьнік апошні сьлед быўшай гас- падаркі Лявона, дзед зноў зрабіўся маўклівым і суровым і перабраўся ў тую хату, да таго самага мужыка, дзе ён ра- ней жыў. І ён зноў перарабіўся з дамавіка" на „чараўніка". І ўсе яго зноў пачалі пужацца. Ад быўшых сьлядоў яго любай зямелькі асталіся толькі адны старыя могілкі, якія пан не адважыўся зьнішчыць.</br> {{gap|2em}}Гэтыя могілкі яшчэ лучылі душу старога Лявона з сваім мінулым, якое ніколі ня вернецца. Нібы стары крыж, выгля- даў ён паміж крыжамі, дзе ён па васеньніх начох выстайваў па некалькі гадзін... Але думкі яго былі глыбока захаваныя і цёмныя, як дажджлівая васеньняя доўгая ноч, як нямая ці хасьць магілы. Аб іх толькі ён і бог ведалі. А на людзей ён наводзіў сваім выглядам і маўклівасьцю толькі жудасьць.<noinclude></noinclude> gn2f2mwj3q0nl7964k7ng447x73p93y 281611 281610 2026-04-12T08:14:00Z RAleh111 4658 /* Не вычытаная */ 281611 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>клапатлівай рукой пасаджаны каля ганку круглымі клюмбамі-дыванамі аксамітнымі. А заводнае стада пасьвілася ў лагчыне, і кожная штука выглядала, як лялька, як намаляваная. І ўсё было так урачыста і багата, ажно вока вабіла. Новы хутар выглядаў паміж ваколічных вёсак, як багата прыбраная каралеўна, акружоная вясковымі бабамі-прыслужніцамі. Простыя прыслужніцы былі за бедны для такой пышнай асобы. І само неба, само сонца йначай глядзела на новы хутар, чымся на ваколічныя вёскі: першаму сьветла ўсьміхаліся, а на апошнія хмурыліся або іх зусім не прымячалі.</br> {{gap|2em}}Адна толькі фігура пана Езуса на новым пышным крыжы выглядала небагата ў сваім багацьці. Здавалася, што ўзялі любога жабрака з-пад цьвінтара, надзелі яму карону на галаву і назвалі царом, а ён тымчасам выстаўляе руку, кланяецца і просіць капеечку, кажучы пры гэтым: „Ня брат я вялікім і багатым. Я — самы просты з простых. Я — самы бедны з бедных. А палацы будавалі, на гэтым полі працавалі, гэтыя жывёліны даглядалі мае браты — бедныя мужычкі. Яны маюць вялікую творчую моц каваць скарбы для чужых, тварыць раі для чужых. Вось дзе соль зямлі пад сонцам. Мае бедакі гэта, соль, якая дадае смак усім стравам“.</br> {{gap|2em}}А ад папялішча Такароўшчыны і пуху і духу не засталося. Свой новы хутар пан назваў Магданоўшчынай. Загадаў пан ачысьціць зямлю з-пад лому, цэглін і сьмяцьця і заараць на зіму.</br> {{gap|2em}}Вось пасьля таго, як зьнік апошні сьлед быўшай гаспадаркі Лявона, дзед зноў зрабіўся маўклівым і суровым і перабраўся ў тую хату, да таго самага мужыка, дзе ён раней жыў. І ён зноў перарабіўся з „дамавіка“ на „чараўніка“. І ўсе яго зноў пачалі пужацца. Ад быўшых сьлядоў яго любай зямелькі асталіся толькі адны старыя могілкі, якія пан не адважыўся зьнішчыць.</br> {{gap|2em}}Гэтыя могілкі яшчэ лучылі душу старога Лявона з сваім мінулым, якое ніколі ня вернецца. Нібы стары крыж, выглядаў ён паміж крыжамі, дзе ён па васеньніх начох выстайваў па некалькі гадзін… Але думкі яго былі глыбока захаваныя і цёмныя, як дажджлівая васеньняя доўгая ноч, як нямая ціхасьць магілы. Аб іх толькі ён і бог ведалі. А на людзей ён наводзіў сваім выглядам і маўклівасьцю толькі жудасьць.</br><noinclude></noinclude> 9mq5m1hirhce9h39g7wxzhj99ghzs7l 104 121003 281612 2026-04-12T08:20:56Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}Тымчасам восень рабілася ўсе болей сур‘ёзнай і гнеўнай. Пачаліся халады, маразьлівыя ночы. Мокры сьнег, ад якога зямля парабілася топкай і гразкай, і цёмныя лужыны стаялі на рудым іржоньні, як алавяныя пляміны на паржавелых зялезных шчотках.</br> {{g...» 281612 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Тымчасам восень рабілася ўсе болей сур‘ёзнай і гнеўнай. Пачаліся халады, маразьлівыя ночы. Мокры сьнег, ад якога зямля парабілася топкай і гразкай, і цёмныя лужыны стаялі на рудым іржоньні, як алавяныя пляміны на паржавелых зялезных шчотках.</br> {{gap|2em}}Але толькі для бедакоў гаротнікаў такія ночы веюць няпрытульнасьцю і нудою, ад чаго месца сабе знайсьці цяжка. Для багатых такія вечары — адна прыемнасьць. У васеньнія доўгія ночы толькі і пачынаюцца балі, гульні і розныя вясёлыя забавы. Хмельны баль гудзіць на ўсе застаўкі. Віно льлецца ракой, найлепшая яда навалена гарамі па пекна прыбраных сталох. Пары кружацца ў вальсах. Музыка вабіць сваёй кволасьцю і далікатнасьцю, галовы хмялеюць, а губы, як жывыя макі, цягнуцца да пацалункаў. Вочы блішчаць пад павалокай туману, як у сумуючых анёлаў.</br> {{gap|2em}}Вось гэтакім чынам краталіся васеньнія ночы і ў новым хутары Магданоўшчыне. Што-ж, гуляць можна сьмела, баяцца няма чаго: на дварэ пільнуюць панскі супакой злосныя сабакі-ваўкадавы; апрача іх, яшчэ людзі са стрэльбамі — верныя слугі-вартаўнікі. Можна гуляць.</br> {{gap|2em}}У адну ноч, у самым разгары панскай гульні, раптам пачалася завіруха, як-бы ў часе Нэранскага або Бальтасарскага піру: роўна а поўначы ў адну хвілю полымя абхапіла ўсе новыя будынкі, і цьма навокал асьвяцілася жудасным, колеру крыві, вогнішчам. Загудзеў моцны вецер, і агонь разрастаўся. У адну гадзіну агністы аграмадны язык Люцыпара так лізануў новы хутар Магданоўшчыну, што ад яго асталіся такія самыя знакі, як ад быўшай вёскі Такароўшчыны. Ад усяго дабра і жывёлы не засталося і крапінкі, чуць людзі пасьпелі выратавацца. Не дапільнавалі ні злосныя сабакі, ні вартаўнікі са стрэльбамі — панскія найміты.</br> {{gap|2em}}Назаўтра Лявон, нібы пастарэўшы за ноч на дваццаць гадоў, згорблены, слабы й хілы дзядуля, сам пашоў да пана Магдановіча і прызнаўся, што гэта ён падпаліў хутар.</br> {{gap|2em}}Слабым старчым, дрыжачым голасам казаў Лявон: „Вось усе гэтыя апошнія гады злосьць на цябе трымала мае сілы. Як кусьлівую гадзіну, я грэў у сваіх грудзёх пякельную помсту на пана за тое, што ты зьнішчыў нашыя, крывёй і {{перанос пачатак|по|там}}<noinclude></noinclude> mt3cm12j7ulzx9ira17j4944mnpthpx 104 121004 281613 2026-04-12T08:23:47Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|по|там}} здабытыя гаспадаркі. Во гэтымі каравымі рукамі сваімі я яшчэ хацеў задушыць пана, але бог зьменшыў мой гнеў, я ўстрымаўся і не хацеў паганіць свае чэсныя мазалістыя рукі панскай нячыстай крывёю“.</br> {{gap|2em}}А як людзі скручвалі моц...» 281613 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|по|там}} здабытыя гаспадаркі. Во гэтымі каравымі рукамі сваімі я яшчэ хацеў задушыць пана, але бог зьменшыў мой гнеў, я ўстрымаўся і не хацеў паганіць свае чэсныя мазалістыя рукі панскай нячыстай крывёю“.</br> {{gap|2em}}А як людзі скручвалі моцнымі вяроўкамі рукі і ногі старога Лявона, ён не бараніўся, толькі нешта неразборчывае марматаў сабе пад нос, ды з старых мутных вачэй капалі дробныя сьлёзы. {{gap|2em}}{{fine|Менск, 1921 г.}} {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |}<noinclude></noinclude> 617gkyqdz0tyykvkyzvb7k43cxgg124 104 121005 281614 2026-04-12T08:29:00Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center>{{larger|{{разьбіўка|ВОЎК}}}}</center> {{gap|2em}}Марозьлівае паветра пахла ап‘яняючай сьвежасьцю. Было надзвычайна прыемна і лёгка ў грудзёх. Ноч, асьвечаная сьняжыстымі далямі абшырных лагчын, прыслухоўвалася да лёгкага шастаньня палазоў, да глухога тупаньн...» 281614 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|{{разьбіўка|ВОЎК}}}}</center> {{gap|2em}}Марозьлівае паветра пахла ап‘яняючай сьвежасьцю. Было надзвычайна прыемна і лёгка ў грудзёх. Ноч, асьвечаная сьняжыстымі далямі абшырных лагчын, прыслухоўвалася да лёгкага шастаньня палазоў, да глухога тупаньня капыт па пушыстым гасьцінцы. Кацярынінскія прысады, абрызганыя сівой шэраньню, стаялі абапал тракту, як два шэрагі мармуровых багінь, і чым шыбчэй фурман гнаў каня, тым шыбчэй прысады нясьліся нам насустрач.</br> {{gap|2em}}Мне трэба было ехаць вёрст восемдзесят побач з беларуска-польскай граніцай, якую агібаў гасьцінец няправільнай, ломанай лініяй. Фурманка здарылася мне выпадковая з адным пагранічным жыхаром, які ехаў дамоў. Ён ахвотна ўзяў мяне з Менску. Мала гэтага — даў мне на дарогу вялізарную дарагую хутру, а ногі сам укруціў мне ў новае дамскае каракулевае пальто, зараней абсыпаўшы яго сьнегам, каб выглядала, як старая вопратка.</br> {{gap|2em}}Я спачатку зьдзівіўся яго далікатнасьці, але хутка зразумеў, у чым тут справа: гэтыя хутры яму трэба было адправіць заграніцу. У валёнкі ён мне напакаваў некалькі стопак залатых манэт, гладка абверчаных паперкамі. Сам ён быў напакованы і абкручаны хутрамі яшчэ болей грузна, чым я.</br> {{gap|2em}}Гэта быў чалавек гадоў пад трыццаць. Вёрткі, энэргічны і рупны. Ня гледзячы на тое, што ён вечна не дасыпаў, езьдзіў па начох, ён быў поўны і ружовы, — толькі вочы былі як-бы трохі прыпухшыя і чырвоныя, і ў іх зьяў аганёк надзвычайнай прагнасьці. Спачатку мы ехалі моўчкі, ціха паглядаючы фурману ў шырокія плечы, абцянутыя жоўтым сьвежа-пахучым кажухом. Мой сусед час-ад-часу пільна ўглядаўся па бакох, ці ня едзе пагранічны пост, часам загадваў фурману зварачаць у бок ад дарогі і ехаць хутчэй. Наогул, ён увесь час трымаў вуха востра.</br><noinclude></noinclude> 1zhjd24nfqnf797aznpx1krgzw4m1tv 104 121006 281615 2026-04-12T08:40:04Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}Яго трывога як-бы праз электрычны ток перадавалася і мне. Я ад няпрывычкі трывожыўся яшчэ болей і пачаў на яго манеру падазрона ўглядацца ў даль і прыслухоўвацца.</br> {{gap|2em}}— Што, боязна? — запытаўся ён у мяне ціха: — адразу відаць, што чалавек ня пр...» 281615 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Яго трывога як-бы праз электрычны ток перадавалася і мне. Я ад няпрывычкі трывожыўся яшчэ болей і пачаў на яго манеру падазрона ўглядацца ў даль і прыслухоўвацца.</br> {{gap|2em}}— Што, боязна? — запытаўся ён у мяне ціха: — адразу відаць, што чалавек ня прывык. А я — дык прайшоў добрую школу.</br> {{gap|2em}}— Я і прывыкаць не хачу, люблю спакойнае жыцьцё, — адказаў я.</br> {{gap|2em}}— Хэ-хэ-хэ, спакойнае жыцьцё. Спакойна жывуць толькі хатнія жывёлы, а ня людзі. Вы можаце так хоць дваццаць гадоў быць савецкім служачым, жыць спакойна і перабівацца з піва на квас. Хэ-хэ-хэ!</br> {{gap|2em}}У яго кароткім, хрыпаватым сьмешку я пачуў едкую кпінку па майму адрасу, асоблівую гордасьць і веданьне сабе цаны.</br> {{gap|2em}}— Жыць на сьвеце трэба ўмець заўсягды, тым болей у апошнія гады, — пачаў мой сусед спакойным тонам практычнага настаўніка.</br> {{gap|2em}}Яго голас, прафільтраваны праз два цёплыя пушыстыя каўняры, якія пакрывалі яму і ніжнюю часьць твару, выходзіў трохі прыдушаным, замагільным. Здавалася, што гэта строгая сыбільля кажа адвечныя словы праўды.</br> {{gap|2em}}— Так. Жыць на сьвеце трэба ўмець, трэба быць сільным, трэба сьмела змагацца за сваё існаваньне. За гэтае існаваньне змагаюцца народы, змагаюцца клясы. У процэсе змаганьня падаюць, як мухі, мільёны людзей. Зямля абліваецца патокамі чалавечай крыві, сушыцца пажарамі.</br> {{gap|2em}}Мой сусед адхіліў свае пушыстыя каўняры, і яго голас прыняў мэталічны водгук. Словы, здаецца, застывалі ў марозьлівым паветры, удараліся, як шрот, аб шырокія плечы фурмана, аб круглы крыж высокага каня.</br> {{gap|2em}}Я ціха прыслухоўваўся да яго гутаркі.</br> {{gap|2em}}— Жыць, баценька, кожнаму хочацца. Кожны шукае крыніцу жыцьця пасвойму. Дзе схавана, павашаму, крыніца жыцьця, дзе?</br> {{gap|2em}}Ён выставіў на мяне пару вуглёвых воўчых вачэй, якія смагла ўпіліся ў мае вочы.</br><noinclude></noinclude> 3hiwohh9s3dum6ift6ydbxltf1cekgs 104 121007 281616 2026-04-12T08:46:26Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}Мне зрабілася жудасна ад яго ўспалёных зрэнак.</br> {{gap|2em}}— Крыніца жыцьця, як зачарованая царэўна, захавана ў жоўтым мэтале — у золаце. За золата купіш сабе ўсе прыемнасьці ў жыцьці — і гонар, і пашану, і пекных кабет, і, нават, найлепшыя чалавечыя і...» 281616 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Мне зрабілася жудасна ад яго ўспалёных зрэнак.</br> {{gap|2em}}— Крыніца жыцьця, як зачарованая царэўна, захавана ў жоўтым мэтале — у золаце. За золата купіш сабе ўсе прыемнасьці ў жыцьці — і гонар, і пашану, і пекных кабет, і, нават, найлепшыя чалавечыя ідэі. Усё дастанеш за золата, — казаў ён, урачыста адчаканіваючы кожнае слова.</br> {{gap|2em}}Я выставіў на яго зьдзіўленыя вочы. Ён гэта прымеціў.</br> {{gap|2em}}— Дзівіцца тут няма чаго. Дзівяцца толькі дзеці і дарослыя людзі, падобныя да дзяцей. Золата — гэта ўсё. За золата я магу ўвесь сьвет сабе купіць.</br> {{gap|2em}}Мой сусед зьняў рукавіцы, пачаў размахваць рукамі і горача гаварыць.</br> {{gap|2em}}— Як гэрой, як рыцар, я змагаўся за здабываньне золата ад малых гадоў. Да нічога іншага ў мяне ня было столькі замілаваньня і пашаны, як да золата. Усе думкі мае былі заняты толькі адной ідэяй: як узбагацець.</br> {{gap|2em}}— Высокая ідэя, — сказаў я з іроніяй.</br> {{gap|2em}}— Сьмейся, паяц, — буркнуў ён злосна. — А што такое ўсе ідэі, як не паляпшэньне чалавечага дабрабыту? А паляпшэньне дабрабыту можа быць толькі праз золата. Вось вам і зачарованы круг.</br> {{gap|2em}}— Не праз золата, а праз разумную працу. Калі ня будзе працы, дык чалавек спухне з голаду, маючы перад сабою горы золата. Савецкая ўлада і дамагаецца зьнішчыць каштоўнасьць золата, зьнішчыць эксплёататараў.</br> {{gap|2em}}— Хэ-хэ-хэ, і за гэта аддае свае сілы, каб некалі ўнукам добра жылося. А я хачу жыць не для ўнукаў, а для сябе. Жыцьцё нашае кароткае, а на будучыну мне напляваць.</br> {{gap|2em}}І мой сусед запраўды плюнуў у бок звонка і шчыра.</br> {{gap|2em}}— Каб заўсёды людзі так плявалі на будучыну, дык мы-б усе і па сягонешні дзень дзікарамі засталіся, у зьвярынай шэрсьці, — сказаў я.</br> {{gap|2em}}— Ну і засталіся-б. А што мы цяпер не дзікары? Мы жывем тымі самымі інстынктамі, як першабытныя людзі; чуць што, дык літаральна зубамі грызем адзін аднаго. Я так і гляджу на сябе, як на зьвера, як на ваўка, напрыклад. Во, грыз-бы ўсіх, хто папаўся-б мне між клыкоў. Закон жыцьця, баценька!</br><noinclude></noinclude> g0nzcgdqo0aztqgwtlld5yvhrixnq46 104 121008 281617 2026-04-12T08:54:12Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}Ён так на мяне зірнуў, ажно мне здалося, што побач са мною сядзіць воўк, які перакінуўся ў чалавечы вобраз.</br> {{gap|2em}}Мы ўехалі ў лес. Сосны стаялі моўчкі, як зачарованыя. Здалёку пачулася жудасна-смутнае выцьцё галодных ваўкоў.</br> {{gap|2em}}— Лёгкія на ў...» 281617 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Ён так на мяне зірнуў, ажно мне здалося, што побач са мною сядзіць воўк, які перакінуўся ў чалавечы вобраз.</br> {{gap|2em}}Мы ўехалі ў лес. Сосны стаялі моўчкі, як зачарованыя. Здалёку пачулася жудасна-смутнае выцьцё галодных ваўкоў.</br> {{gap|2em}}— Лёгкія на ўспамін, — засьмяяўся мой сусед. — Толькі ня бойцеся іх. Яны мне не пяршыня.</br> {{gap|2em}}Конь вастрыў вушамі і нёсься з ўсёй сілы, кідаючы ў санкі сьнег капытамі, як лапатамі ўсё роўна. Бухнуў выстрал, які пошчакам аддаваўся з усіх бакоў. Дзесьці ў блізкім хутары забрахалі сабакі.</br> {{gap|2em}}Мой сусед пачаў перарваную гутарку.</br> {{gap|2em}}— Трэба сказаць, што я свайму богу-золату служыў і верай і праўдай. Раней, спачатку вайны, я вазіў гарэлку на фронт цэлымі вазамі. Потым, пры розных окупацыях, купляў крадзеныя рэчы і вось сваёй гэтай рукой забіваў людзей, якія стаялі мне на дарозе.</br> {{gap|2em}}Я ўздрыгануўся і скоса зірнуў на свайго суседа-ваўка.</br> {{gap|2em}}— Нічога ў гэтым страшнага няма. Я змагаўся за сваю ідэю. Два гады таму назад я перапраўляў з Савецкай Беларусі ў Польшчу крадзеныя коні цэлымі табунамі. Можа памятаеце, як тады сярод белага дня ў сялян коні на дарозе адбіралі. Гэта мае агенты працавалі.</br> {{gap|2em}}— Не гаварэце мне нічога, не расказвайце! — узмаліўся я.</br> {{gap|2em}}— Хэ-хэ-хэ! Я вас не баюся. Вы мне нічога ня зробіце. Можаце тысячу раз перадаваць аб гэтым уладзе, — яна са мною нічога ня зробіць.</br> {{gap|2em}}Чалавек гаварыў з такой пэўнасьцю і так жудасна-мякка, што ў мяне ад яго шчырасьці язык анямеў.</br> {{gap|2em}}— А цяпер, баценька, я ўжо два гады займаюся контрабандай. Займаюся тэй профэсіяй, якую так ганіць Савецкая ўлада, за якую вельма строга карае, за якую і вы глядзіце на мяне, як на праўдзівага ваўка. Хэ-хэ-хэ! Каб вы мелі столькі багацьця, сколькі пераплыло праз мае рукі, вы-б глядзелі на справы так, як я. Вы самі жадаеце мець гэтае багацьце. Нашто? Ну, каб павандраваць па сьвеце, пажыць лепей, выкарыстаць сваё кароткае жыцьцё для сябе, а не<noinclude></noinclude> 9vhzf76xhpnnuk4qzyzngudbj9kt6gw 104 121009 281618 2026-04-12T09:00:22Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «для іншых, як вы нібы то робіце. Вось, каб багацьце вам пасыпалася з неба гатовенькае, вы-б падставілі рукі, а як самому здабываць, дык у вас ні спрыту, ні адвагі на гэта няма. Вось у чым уся розьніца паміж вамі і мною. Я, баценька, проста дабіваюся сваіх мэт,...» 281618 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>для іншых, як вы нібы то робіце. Вось, каб багацьце вам пасыпалася з неба гатовенькае, вы-б падставілі рукі, а як самому здабываць, дык у вас ні спрыту, ні адвагі на гэта няма. Вось у чым уся розьніца паміж вамі і мною. Я, баценька, проста дабіваюся сваіх мэт, а вы ідзіцё ваколічнымі пуцявінкамі і дарожкамі.</br> {{gap|2em}}Пры гэтым ён моцна пахлопаў мяне рукой па плячох і дружна абняў мяне адной рукой.</br> {{gap|2em}}Праз дзьве хутры я пачуў яго руку на сваіх плячох, нібы гідкая зьмяя датыркнулася да мяне.</br> {{gap|2em}}Я сьцяў зубы і маўчаў, думаючы, як вызваліцца ад яго дарагіх хутраў, ад яго жмутаў золата, якія ляжалі ў маіх валёнках, і ад яго самога. Вось і паквапіўся на дармовую і выгодную фурманку. Цяпер хоць кінь усё ды пехатой уцякай. Удзень я-б гэта зрабіў, але ў глухую ноч, на марозе…</br> {{gap|2em}}І я чуўся як-бы ў палоне ў гэтага чалавека-ваўка. Пры тым воля мая раптам пачала патроху слабець. Я пачаў паддавацца яго чарам. Я пачаў яму зайздросьціць, што ў яго такі добры конь і столькі багацьця, што ён можа рабіць тое, што ўздумае.</br> {{gap|2em}}Як-бы ў адказ на мае думкі, ён пачаў мне гаварыць далей.</br> {{gap|2em}}— Цяпер я маю заграніцай, у Вільні, дзьве камяніцы, тут наладзіў вялікі паравы млын, маю магазын у Менску і думаю хутка ладзіць фабрыку ў Маскве. Гэта ад тых драбніц, якія ў мяне засталіся. Рэшта ўсё у дзесяць разоў болей у мяне адбіралі пагранічныя пасты. На Менск мне дарога зачынена, але я іншым шляхам выпраўляю контрабанду на Маскву і Петраград. Я сам за гэты час выезьдзіў усю Расію, пабываў у лепшых тэатрах. Дзяўчатам у гасьцініцах плаціў па сто, па дзьвесьце рублёў золатам за ноч. Нават нявесту купіў сабе за золата — вучыцца ў Маскоўскім унівэрсытэце.</br> {{gap|2em}}Тут ён звонка прыцмокнуў языком.</br> {{gap|2em}}Пры гэтай гутарцы мы ня прымецілі, як збоку, з зямлянкі ля дарогі выскачылі тры чырвонаармейцы з вінтоўкамі.</br><noinclude></noinclude> op4jcj47ijrxgl4g9i0ljgvoc9csmu5 104 121010 281620 2026-04-12T09:04:54Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}— Стой! — крыкнуў адзін з іх. Фурман моцна пагнаў каня, але насустрач паказаліся яшчэ два чырвонаармейцы. Адзін з іх выстраліў са стрэльбы, і фурман прыпыніў каня.</br> {{gap|2em}}Воўк папаўся ў пастку. Прапала ўся яго адвага. Чырвонаармейцы былі непадкуп...» 281620 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}— Стой! — крыкнуў адзін з іх. Фурман моцна пагнаў каня, але насустрач паказаліся яшчэ два чырвонаармейцы. Адзін з іх выстраліў са стрэльбы, і фурман прыпыніў каня.</br> {{gap|2em}}Воўк папаўся ў пастку. Прапала ўся яго адвага. Чырвонаармейцы былі непадкупнымі.</br> {{gap|2em}}Пакуль нас абшукалі, агледзелі з усіх бакоў, настала раніца. Чырвонаармейцы доўга мацалі вопраткі майго суседа і знаходзілі зашытымі шмат дарагіх каменьняў.</br> {{gap|2em}}Хоць я разумеў, што сам буду мець шмат няпрыемнасьцяй, пакуль выясьніцца справа, але лёгка мне зрабілася на душы.</br> {{gap|2em}}Ярка-чырвоны ўсход афарбаваў асьнежаныя абшары і бела-пушыстыя гаёчкі ў квола-ружовы колер. Мы ехалі пад канвоем назад у Менск. Мой сусед сядзеў ціха і толькі зубамі скрыгатаў, як прыстрэленая зьвярына.</br> {{gap|2em}}Мы ехалі праз вёскі, і людзі нас сустракалі з кпінкамі ды з крыкамі:</br> {{gap|2em}}„Цю-га-а-а! Цю-га-а-а!“. {{gap|2em}}{{fine|Менск, 1923 г.}} {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |}<noinclude></noinclude> cvk4apv5mdrulshk0ghylevbgds44wc