Вікікрыніцы bewikisource https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікікрыніцы Размовы пра Вікікрыніцы Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Аўтар Размовы пра аўтара Старонка Размовы пра старонку Індэкс Размовы пра індэкс TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk 10 9254 281669 281373 2026-04-13T05:46:42Z By-isti 3554 281669 wikitext text/x-wiki <!-- Пішыце ў стужку пад гэтай палоскай --> ---- <div style="height:500px;overflow:auto;"> * {{Прапанаваны экспарт|Над ракою Арэсай (1933)}} 12.04.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Над ракою Арэсай (1933)|Над ракою Арэсай]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Вогнішча барацьбы (1930)}} 08.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Вогнішча барацьбы (1930)|Вогнішча барацьбы]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка}} 04.04.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка|З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)}} 03.04.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)|Дзея маёй мыслі, сэрца і волі]]», 1992 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Бацькаў сын (1932)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Бацькаў сын (1932)|Бацькаў сын]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Бярозка (1923)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]]''. «[[Бярозка (1923)|Бярозка]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Янка Канцавы (1924)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Янка Канцавы (1924)|Янка Канцавы]]», 1924 * {{Прапанаваны экспарт|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Тамаш Грыб|Тамаш Грыб]]''. «[[И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|1905 год (1926)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Уладзімір Ленін|Уладзімір Ленін]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Канстанцін Ламака|Канстанцін Ламака]]''.. «[[1905 год (1926)|1905 год]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Голас душы (1949)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Ks. K. Stepovič]]''. «[[Голас душы (1949)|Hołas dušy]]», 1949 * {{Прапанаваны экспарт|Кат у белай манішцы (1942)}} 13.03.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Кат у белай манішцы (1942)|Кат у белай манішцы]]», 1942 * {{Прапанаваны экспарт|Skarb (1927)}} 12.03.2026 ''[[Аўтар:Ян Васілеўскі (1885—1948)|Jan Wasileŭski]]''. «[[Skarb (1927)|Skarb]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)|Rodnaja mowa ŭ światyniach]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|А што далей? (Шыла)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Мікола Шыла|Мікола Шыла]]''. «[[А што далей? (Шыла)|А што далей?]]», 1948 * {{Прапанаваны экспарт|Ляля Мэнке (Луцкевіч)}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Ляля Мэнке (Луцкевіч)|Ляля Мэнке (Луцкевіч)]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Стагодзьдзе новага беларускага друку}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Гадлеўскі|Вінцэнт Гадлеўскі]]''. «[[Стагодзьдзе новага беларускага друку|Стагодзьдзе новага беларускага друку]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|11 ліпеня (1930)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Ілары Барашка|Ілары Барашка]]''. «[[11 ліпеня (1930)|11 ліпеня]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)|Другое чытанне для дзяцей беларусаў]]», 1909 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Сымон Музыка (1925)}} 28.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Сымон Музыка (1925)|Сымон Музыка]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Лябірынты (1944)}} 26.02.2026 ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. «[[Лябірынты (1944)|Лябірынты]]», 1944 * {{Прапанаваны экспарт|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Фадзей Руткоўскі|Fadziej Rutkoŭski]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Wincuk Marcinkiewicz]]''. «[[Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła]]», 1910 * {{Прапанаваны экспарт|Гудкі (1931)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Гудкі (1931)|Гудкі]]», 1931 * {{Прапанаваны экспарт|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Сяргей_Замбржыцкі|Сяргей Замбржыцкі]]''. «[[«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа)]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Гірт з воўчага логу (1930)}} 19.02.2026 ''[[Аўтар:Яніс Райніс|Яніс Райніс]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Язэп Дыла|Назар Бываеўскі]]''.. «[[Гірт з воўчага логу (1930)|Гірт з воўчага логу]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|З літуанізмаў у беларускай мове}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[З літуанізмаў у беларускай мове|З літуанізмаў у беларускай мове]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры]]», 1921 * {{Прапанаваны экспарт|Закаханая (Салагуб)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Алесь Салагуб|Алесь Салагуб]]''. «[[Закаханая (Салагуб)|Закаханая]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі]]», 1919 * {{Прапанаваны экспарт|Напор (1933)}} 15.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Напор (1933)|Напор]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Гапонъ (1909)}} 13.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Гапонъ (1909)|Гапонъ]]», 1909 * {{Прапанаваны экспарт|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)}} 11.02.2026 ''[[Аўтар:Пятро Мятла|Пятро Мятла]]''. «[[Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Ігнат Дварчанін|Ігнат Дварчанін]]''. «[[Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Гаўрыіл Сушкін|Гаўрыіл Сушкін]]''. «[[«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Адвечная песьня (1927)}} 08.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Адвечная песьня (1927)|Адвечная песьня]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|400-лецьце Літоўскага Статуту}} 06.02.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Шкялёнак|Мікалай Шкялёнак]]''. «[[400-лецьце Літоўскага Статуту|400-лецьце Літоўскага Статуту]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Zyla Karalewič (1937)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Сцяпан Васільчанка|Sciapan Wasilčenko]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zyla Karalewič (1937)|Zyla Karalewič]]», 1937 * {{Прапанаваны экспарт|На рубяжы (1925)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[На рубяжы (1925)|На рубяжы]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Alenčyna wiasielle (1923)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Зязюля|Андрэй Зязюля]]''. «[[Alenčyna wiasielle (1923)|Alenčyna wiasielle]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Шляхам жыцьця (1923)|Шляхам жыцьця]]», 1923 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 25.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Устаноўка (1930)|Устаноўка]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)}} 24.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)|Сшытак вершаў (1938—1946)]]», 1946 * {{Прапанаваны экспарт|На загонах (1928)}} 23.1.2026 ''[[Аўтар:Васіль Каваль|Васіль Каваль]]''. «[[На загонах (1928)|На загонах]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Сьцежкі-дарожкі (1928))}} 21.1.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Сьцежкі-дарожкі (1928)|Сьцежкі-дарожкі]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Руска-беларускі слоўнік (1937)}} 20.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Руска-беларускі слоўнік (1937)|Руска-беларускі слоўнік]]», 1937 ---- {{справа|''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2012|2012]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2013|2013]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2014|2014]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2015|2015]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2016|2016]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2017|2017]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2019|2019]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2020|2020]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2021|2021]], ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2022|2022]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2023|2023]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2024|2024]]'' ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2025|2025]]''}} </div><noinclude>[[Катэгорыя:Шаблоны для галоўнай старонкі]]</noinclude> tfdycvos64z41ybt0h721xnfz6rzxe7 106 38539 281668 107544 2026-04-13T05:45:25Z By-isti 3554 281668 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[Над ракою Арэсай (1933)|Над ракою Арэсай]] |Language=be |Volume= |Author=[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]] |Translator= |Editor=[[Аўтар:Лукаш Бэндэ|Л. Бэндэ]] |Illustrator= |School= |Publisher=Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі<br />Літаратура і Мастацтва |Address=Менск |Year=1933 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} 1p5e8h8veu1sdndfqaqcr9t1r5phugg 104 41760 281678 136693 2026-04-13T08:23:13Z Ssvb 4088 281678 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" /></noinclude> <b>падеж (грам.) </b>—склон:<br> <b>» именительный</b>—назоўны<br> <b>» родительный</b>—родны<br> <b>» дательный</b>—давальны<br> <b>» винительный</b>—вінавальны<br> <b>» творительный</b>—творны<br> <b>» предложный</b>—месны<br> <b>» звательный</b>—клічны<br> <b>» орудный</b>—прыладны <b>падёж</b>—пошасьць, паморак на жывёлу <b>падение</b>—спад, паданьне <b>падкий</b>—ласы (да чаго-небудзь), памаўзьлівы <b>падучая болезнь</b>—падучка <b>падчерица</b>—падчарка (м. т.) <b>паевой</b>—паявы, дольны <b>паз</b>—паз <b>пазуха</b>—пазуха <b>пай</b>—пай, доля <b>пайщик</b>—пайнік, супольнік, дольнік <b>пакет</b>—пакет <b>пакетный</b>—пакетавы <b>пакля</b>—пакульле <b>паковать</b>—пакаваць <b>пакостить</b>—паскудзіць <b>пакостник,-ница</b>—паскуднік,-ніца <b>пакость</b>—паскудзтва <b>палата</b>—палата, пакой <b>палатка</b>—шацёр, палатка <b>палач</b>—кат <b>палаш</b>— меч <b>палевый</b>—палавы <b>паленый</b>—палены, смалены <b>палец</b>—палец <b>палисадник</b>—палісаднік <b>палитра</b>—палітра <b>палить</b>—паліць <b>палка</b>—палка, кій, ламака <b>палуба</b>—палуба <b>пальба</b>—страляніна <b>пальма</b>—пальма <b>пальто</b>—паліто <b>пальчик</b>—пальчык <b>памфлет,-тный</b>—памфлет,-тны <b>памятливость,-вый</b>—памятлівасьць, -вы <b>памятник</b>—помнік <b>памятно,-ный</b>—памятна,-ны <b>память</b>—памяць <b>панегирик</b>—выхвала (л. т.) <b>панегирист</b>—выхвальнік <b>панегирический</b>—выхвальны <b>паника</b>—перапалох <b>панихида</b>—паніхвіда <b>панический</b>—жудасны <b>панорама</b>—кругавід <b>панталоны</b>—нагавіцы, порткі <b>пантомима</b>—мігадзея (л. т.) <b>папа</b>—тата; папеж <b>папироса</b>—папяроса <b>папка</b>—папка, тэка <b>папоротник</b>—папараць <b>пар (водяной)</b>—пара (вадзяная) <b>пара</b>—пара; раўня <b>параграф</b>—артыкул, разьдзел <b>парад</b>—парад <b>парадный</b>—парадны <b>парадокс</b>—парадокс (процізвычайнае зданьне) <b>паразит</b>—чужаед (б. т.) <b>паралич</b>—паралюш <b>параллелепипед</b>—роўналежнасьценьнік (м. т.) <b>параллелограм</b>—роўналежнабочнік <b>параллель</b>—роўналежнасьць (м. т.) <b>параллельно</b>—роўналежна <b>параллельный</b>—роўналежны, супастаўны <b>парафин</b>—земляны воск <b>парень</b>—хлопец, парабак, дзяцюк <b>пари</b>—заклад <b>парик</b>—парык <b>парикмахер</b>—парыкмахер, галяр, цырульнік <b>парикмахерская</b>—парыкмахер­ская, цырульня, галярня <b>парить</b>—лётаць, шыраць, шугаць <b>парить</b>—парыць <b>парк</b>—парк <b>паркет</b>—паркет, тафлёваная падлога <b>паркетный</b>—паркетавы, тафлёваны <b>парламент</b>—парлямэнт, сойм <b>парник</b>—парнік <b>паровик</b>—паравік <b>паровое поле</b>—папар <b>паровоз</b>—паравоз <b>паровой</b>—паравы <b>пародия</b>—пародыя <b>пароконный</b>—параконны <b>пароль</b>—пароль <b>паром</b>—паром <b>пароход</b>—параход <b>пароходный</b>—параходны <b>пароходство</b>—параходзтва <b>партия</b>—партия <b>партнёр</b>—партнёр <b>парус</b>—парус, вятрыла, жагель <b>парусина</b>—парусіна, палатно <b>парусинный</b>—парусінавы <b>парча</b>—парча <b>парши</b>—пархі <b>паршивец</b>—парх, пархуцька<noinclude></noinclude> jpdgmzgaeidkfmdrodpbi9d39t3af0t 104 120806 281676 281204 2026-04-13T07:38:23Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281676 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Ды ты, брат, бяз толку кудлычыш, кажы, каб усім было ясна. {{Водступ|2|em}}— Во ліхаманка, чуў кажу Чарвякова, ды што тут няяснага. {{Водступ|2|em}}— Дадушы, звар’яцеў чалавек. {{Водступ|2|em}}— Ну дык слухайце, пачну па парадку, Заладзіў я ўсе свае справы, дамоў ехаць яшчэ рана, а дзецца няма куды, дай, думаю, зайду ў царкву, — даўно ўжо там бываў. Стаў сабе тамака ў куточку, паглядаю ў бакі і ўспомнілася мне, як я тут калісь шлюб браў са сваёй бабай, а там далей і паплылі розныя грэшныя думкі. Ажно гляджу я, што гэта народ бяз часу выходзе з царквы, валам верне. Пажар, думаю сабе. Рушыў і я, ды прыслухоўваюся да гутаркі, чую, кажуць Чарвякоў гаворыць да народу на рынку. Тут я, браткі, локцямі раз-раз, шамятнуўся туды-сюды і шась на рынак. А там ужо народу так набіта, што камар носу ня ўточыць. І рабочыя з гуты прывалілі і ўсе местачковыя. Народ адзін другога цісьне і ўсё цісьнецца наперад. Паўзлазілі на вазы, дзяцей пабралі на плечы, там хтось пішчыць, што яго задавяць, аднак, не ўцякае, а наперад праціскваецца. Ведама, кожнаму цікава на беларускага старасту паглядзець. А яго нідзе ня відаць, але голас добра чуваць. Па-беларуску так табе і жарыць. Ну, я гэтак і пытаю: скажэце, браточкі, а дзе-ж ён, як-жа гэта яго прапусьцілі? Дык мне і тлумачаць: бачыш вунь на тэлеграфным слупе<noinclude></noinclude> c32f7mka15tzfvbnxa8horz74nua2ts 104 120922 281665 281564 2026-04-13T05:41:56Z By-isti 3554 281665 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude> {{водступ|-3.5|em}}2. АБ МІНУЛЫМ {{block center/s}} {{x-larger|К}}румкач глюгу зьвесіў</br> Над згніўшай калодай…</br> Прысьніла Палесьсе</br> Мінулыя годы.</br> Было тут калісьці —</br> Багнішчы-балоты,</br> У дрыгве прэла лісьце,</br> Асокі, чароты…</br> Ідзе чалавек там, —</br> Засмокча смугою,</br> Са стогнам і крэктам</br> Загіне з душою.</br> Зьвер блукае дзікі</br> Ў пагоды, ў імжакі,</br> Гусей дзікіх клікі,</br> Гадзюкі, вужакі…</br> Мядзьведзь смокча лапу</br> У бярлозе санліва,</br> Лось высунуў храпу,</br> Шукае спажывы.</br><noinclude></noinclude> kb19mi7kwqkkixl0f9djcxkfmmaocrc 281666 281665 2026-04-13T05:42:33Z By-isti 3554 281666 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude>{{block center/s}} {{водступ|-3.5|em}}2. АБ МІНУЛЫМ {{x-larger|К}}румкач глюгу зьвесіў</br> Над згніўшай калодай…</br> Прысьніла Палесьсе</br> Мінулыя годы.</br> Было тут калісьці —</br> Багнішчы-балоты,</br> У дрыгве прэла лісьце,</br> Асокі, чароты…</br> Ідзе чалавек там, —</br> Засмокча смугою,</br> Са стогнам і крэктам</br> Загіне з душою.</br> Зьвер блукае дзікі</br> Ў пагоды, ў імжакі,</br> Гусей дзікіх клікі,</br> Гадзюкі, вужакі…</br> Мядзьведзь смокча лапу</br> У бярлозе санліва,</br> Лось высунуў храпу,</br> Шукае спажывы.</br><noinclude></noinclude> tgd3ow4w106qqshynt8j3oyekkv5ucx 104 120925 281667 281565 2026-04-13T05:44:25Z By-isti 3554 281667 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude>{{block center/s}} {{водступ|-3.5|em}}3. ЗАШУМЕЛА, ЗАГУЛО… <center><div style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%; margin-bottom:-0.5em;">I</div></center> {{x-larger|З}}ашумела, загуло,</br> Бы зямлятрасеньне,</br> На палескае сяло</br> Пайшло утрапеньне.</br> Люду хмара наплыла,</br> Покліч птушы ўзьвіўся,</br> Небам сіняя імгла…</br> Скуль яны ўзяліся?</br> Украінцаў тут гурма</br> Й старабінцаў нашых</br> Набрыло, як на кірмаш,</br> На багнаву пашу.</br> Безьлік хлопцаў-звадыяк,</br> Дзядзькаў барадатых,</br> Пілы вострыя ў руках,</br> Тапары, лапаты.</br> Што-та будзе тут цяпер?</br> „Нічога ня будзе“! —</br> Хітра думалі ў чацьвер</br> Палескія людзі.</br><noinclude></noinclude> e5d895ajn6cwl0vldiuud8via8kt7eo 104 120974 281640 281619 2026-04-12T17:57:21Z RAleh111 4658 281640 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2.0em}}Вокны бачылі ўсю ваколіцу. Ад іх ня ўтоішся. Сяляне, праходзячы воддаль, заўжды шапкі рвалі з галавы і комкалі іх у каравых пальцах, як надакучлівых шчанят.</br> {{gap|2.0em}}У адну раніцу…</br> {{gap|2.0em}}Зарагаталі вокны крывавым сьмехам. Задыміліся страшна.</br> {{gap|2.0em}}Нібы ў панскіх пакоях стаяў нехта вялікі ды з вялікай люлькі піпкаў — дым пушчаў праз вокны.</br> {{gap|2.0em}}Закашляў панскі дом, і чырвоныя языкі пачалі высоўвацца з усіх яго шчылін — з дзьвярэй і вакон. Загулялі языкі, пачалі лізаць сьцены. З сьцен расьлі ўверх вялічэзнымі кветкамі!</br> {{gap|2.0em}}Бу-у-ух! бу-у-ух!</br> {{gap|2.0em}}Сьцены зарыпелі, заскрыпелі. Уверх падымалася чырвоная гара; расла, бухала аграмадным вялікодным яйцом; сыпала-брызгала з сябе крывавых пеўняў, залатых зьмяёў; пускала пукі зорак угару і рагатала.</br> {{gap|2.0em}}Жудасна рабілася хвойкам на зачарованых гонях, жудасна і цікава.</br> {{gap|2.0em}}— Якое-ж гэта сьвята ў маёнтку? Ці-ж званы званілі?</br> {{gap|2.0em}}А сьвятаў шмат — у календары ня зьмесьціш: то царскі дзень, то божы дзень, то панскі дзень, то так сабе дзень. Лічы — і заблытаешся.</br> {{gap|2.0em}}На папялішчы панскага маёнтку людзі рэпу сеялі. Добрая рэпа расла — у цівунскую галаву. Дзівіліся людзі і надзівіцца не маглі. Хоць вязі ў горад на паказ! <center>{{***2||50%|7|перад=1em|пасля=1em}}</center> {{gap|2.0em}}На зачарованых гонях.</br> {{gap|2.0em}}Зноў сонечны летні дзянёк. Зноў жнейкі жнуць. Толькі не для пана — для сябе. Ніхто над каркам не стаіць. Вясёлая песьня рвецца з грудзей і раскідваецца на абшарах гукамі-клічамі: <div style="margin-top:-2em; margin-bottom:-2em;"> {{block center/s}} Ад веку мы спалі,</br> І нас разбудзілі…</br> {{block center/e}} </div> {{gap|2.0em}}„Разбудзілі!" — варочае ім водгаласамі прамяністая сонечная шыр.</br> {{gap|2.0em}}— Разбудзілі!</br> {{gap|2.0em}}{{smaller|Менск, 1922 г.}} {|style="margin:auto;" |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |- |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |style="width:1.0em;" | |}<noinclude></noinclude> 5ekqsmm33odm1vca1qoecekcup664yw 104 120978 281641 281581 2026-04-12T17:57:46Z RAleh111 4658 281641 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2.0em}}Панскі дух выгналі адтуль дашчэнту. Ліповыя прысады і цяпер злучаюць у адно маёнтак з вёскай, але цяпер гэтая крэўнасьць складаецца ня з ненавісьці, а з шчырай любасьці, бо малазямельныя зырачанскія сяляне залажылі ў маёнтку комуну.</br> {{gap|2.0em}}Духу панскага там болей ня будзе.</br> {{gap|2.0em}}Фэльчар Зяблік, які пайшоў у бандыты бараніць панскі дух і паліць вясковыя хаты, недзе загінуў разам з панскім духам.</br> {{gap|2.0em}}{{smaller|Менск, 1922 г.}} {|style="margin:auto;" |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |- |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |style="width:1.0em;" | |}<noinclude></noinclude> 0h0ya6wrzmhnqsk3ogzg1vluk5gg8fy 104 120986 281642 281593 2026-04-12T17:58:18Z RAleh111 4658 281642 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2.0em}}— Чаму ня ўцёк з палякамі?</br> {{gap|2.0em}}Бавэлчык маўчаў.</br> {{gap|2.0em}}— Кажы! — злосна закрычаў дзед і таргануў Бавэлчыка за зьвязаныя рукі.</br> {{gap|2.0em}}— Мы яго захапілі пры польскім абозе, калі ён капаўся ў вопратках салдацкіх, — сказаў адзін з паўстанцаў.</br> {{gap|2.0em}}— Шэльма ты! Зладзюга!! — злаваўся дзед. Глыбока зірнуў ён на Бавэлчыка і моцна плюнуў яму ў твар.</br> {{gap|2.0em}}Бавэлчык уздрыгануў з ног да галавы і заскрыгатаў зубамі.</br> {{gap|2.0em}}— Досыць! — сказаў адзін з паўстанцаў: — вы тут да раніцы начуйце пры агні, а мы з Бавэлчыкам пойдзем на гулянку. Марш, Бавэлчык!</br> {{gap|2.0em}}Бавэлчык задрыжэў, як асінавы ліст; зубы ў яго забарабанілі, і ён задушаным голасам замарматаў:</br> {{gap|2.0em}}— Зьлітуйцеся, браткі!..</br> {{gap|2.0em}}— Ідзі, сукін сын, калі прыказваюць!</br> {{gap|2.0em}}Бавэлчык не хацеў ісьці, але прыклады паўстанцаў паддалі ахвоты.</br> {{gap|2.0em}}Ніхто з грамады людзей Бавэлчыка не бараніў. Усе маўчалі.</br> {{gap|2.0em}}Паўстанцы разам з Бавэлчыкам зьніклі паміж дрэў. Вогнішча весела гарэла. Прабудзіліся дзеці і пачалі забаўляцца пры агні. Ніхто з дзяцей ужо больш не баяўся шумець і забаўляцца: старшыя ім не забаранялі.</br> {{gap|2.0em}}Праз колькі хвілін увесь барок уздрыгнуўся ад грымотнага стрэлу.</br> {{gap|2.0em}}Пошчакі насіліся з усіх бакоў працягла і жудасна. Людзі ўсе падскочылі на сваіх мясцох. Дзеці спалохаліся і некаторыя з іх пачалі плакаць.</br> {{gap|2.0em}}— Бавэлчык дастаў паводлуг заслуг, — глуха прагаварыў дзед і спакойна задыміў люльку. {{gap|2.0em}}{{smaller|Менск, 1923 г.}} {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |}<noinclude></noinclude> 9o0zsk21ifutqhwucn5qttseh0un127 104 120991 281643 281599 2026-04-12T17:58:41Z RAleh111 4658 281643 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}На ўзгорачку сярод вулкі разьляглася сьвіньня з дзеткамі, нібы самая галоўная гаспадыня вёскі.</br> {{gap|2em}}Мельнік скінуў мужыцкую сьвіту, апрануў свае запыленыя мукой вопраткі і давай кожнаму паасобку расказваць аб тым, што тут чынілася і дзеялася.</br> {{gap|2em}}{{smaller|Менск, 1922 г.}} {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |}<noinclude></noinclude> ra996gsl5teipvsw2qkf89j90i9gjmf 104 121004 281644 281613 2026-04-12T17:59:18Z RAleh111 4658 281644 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|по|там}} здабытыя гаспадаркі. Во гэтымі каравымі рукамі сваімі я яшчэ хацеў задушыць пана, але бог зьменшыў мой гнеў, я ўстрымаўся і не хацеў паганіць свае чэсныя мазалістыя рукі панскай нячыстай крывёю“.</br> {{gap|2em}}А як людзі скручвалі моцнымі вяроўкамі рукі і ногі старога Лявона, ён не бараніўся, толькі нешта неразборчывае марматаў сабе пад нос, ды з старых мутных вачэй капалі дробныя сьлёзы. {{gap|2em}}{{smaller|Менск, 1921 г.}} {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |}<noinclude></noinclude> 0v5yz9ksxms1bcntmaxshtpmuv1kpkd 104 121010 281645 281620 2026-04-12T17:59:38Z RAleh111 4658 281645 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}— Стой! — крыкнуў адзін з іх. Фурман моцна пагнаў каня, але насустрач паказаліся яшчэ два чырвонаармейцы. Адзін з іх выстраліў са стрэльбы, і фурман прыпыніў каня.</br> {{gap|2em}}Воўк папаўся ў пастку. Прапала ўся яго адвага. Чырвонаармейцы былі непадкупнымі.</br> {{gap|2em}}Пакуль нас абшукалі, агледзелі з усіх бакоў, настала раніца. Чырвонаармейцы доўга мацалі вопраткі майго суседа і знаходзілі зашытымі шмат дарагіх каменьняў.</br> {{gap|2em}}Хоць я разумеў, што сам буду мець шмат няпрыемнасьцяй, пакуль выясьніцца справа, але лёгка мне зрабілася на душы.</br> {{gap|2em}}Ярка-чырвоны ўсход афарбаваў асьнежаныя абшары і бела-пушыстыя гаёчкі ў квола-ружовы колер. Мы ехалі пад канвоем назад у Менск. Мой сусед сядзеў ціха і толькі зубамі скрыгатаў, як прыстрэленая зьвярына.</br> {{gap|2em}}Мы ехалі праз вёскі, і людзі нас сустракалі з кпінкамі ды з крыкамі:</br> {{gap|2em}}„Цю-га-а-а! Цю-га-а-а!“. {{gap|2em}}{{smaller|Менск, 1923 г.}} {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |}<noinclude></noinclude> n6oy2pw2tld1sqckwjliy5b7b3ydhos 104 121011 281621 2026-04-12T15:26:53Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center>{{larger|{{разьбіўка|СЯРОД НОЧЫ}}}}</center> <center>I</center> {{gap|2em}}Ігналю ня спалася. Кідаўся з боку на бок, круціўся пад дзіравым кажухом, як няпрытомны, і ня мог заснуць. Думкі блуталіся ў галаве сярод цішы ночы і, як кусьлівыя авадні, не давалі чалавеку супакою. І...» 281621 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|{{разьбіўка|СЯРОД НОЧЫ}}}}</center> <center>I</center> {{gap|2em}}Ігналю ня спалася. Кідаўся з боку на бок, круціўся пад дзіравым кажухом, як няпрытомны, і ня мог заснуць. Думкі блуталіся ў галаве сярод цішы ночы і, як кусьлівыя авадні, не давалі чалавеку супакою. Ігналя ляжаў і стараўся прыпамінаць, якую гэта асабістую няпрыемнасьць ён у мінулы дзень перажыў, якую злыбеду, што вось душыць яго й цяпер. І давай, як па кнізе, чытаць кроніку пройдзенага дня ад самага раньня.</br> {{gap|2em}}Жонка, хмурая й злосная, круцілася каля прыпечка, хацела зварыць штосьці на сьняданьне й нічога не зварыла, бо пачалася заўсягдашняя лаянка. Яна яго, Ігналю, прабірала, як заўсёды, за яго абібоцтва й нядбаласьць у гаспадарцы. Гэта раз. Потым яна так разгарачылася, ажно засапела, як кавальскія мяхі, пачырванела, вочы наліліся крывёй, і яна, адзічэлая, схваціла вілачнік і кінулася да яго. Ён, нічога ня кажучы, выскачыў з хаты, як ашпараны варам. Гэта два. Потым ён швэндаўся па вёсцы, ня маючы дзе дзецца. Людзі з яго сьмяяліся, што ён баіцца жонкі, як агню. Яна яго лупцуе, апрача таго, абманвае яго з Цыпруком, з якім часта валачэцца ў лес. {{абмылка|Гэты|Гэта}} тры. Ад гэтых кпінак людзкіх яму вельмі прыкра зрабілася; ён злаваўся на ўвесь сьвет і на самога сябе, але, сьцяўшы зубы, маўчаў і не адгарківаўся на прыкрыя вострыя слоўцы суседзяў. Яму сорамна было за свой чалавечы гонар, за сваю нікчэмнасьць і няздатнасьць.</br> {{gap|2em}}— Чаму я такі? — думаў Ігналя. Людзі й ня больш зямлі за мяне маюць, а лепш жывуць. У іх хаты агледжаны, скаціна ў парадку, ёсьць і харчы для сябе і корму для жывёлін, а ў мяне вецер сьвішча па ўсіх вуглох. Чаму так?</br><noinclude></noinclude> j03eead8j6fvra5u7bnlic0j7cwg0nb 281622 281621 2026-04-12T15:27:26Z RAleh111 4658 281622 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|{{разьбіўка|СЯРОД НОЧЫ}}}}</center> <center>{{larger|I}}</center> {{gap|2em}}Ігналю ня спалася. Кідаўся з боку на бок, круціўся пад дзіравым кажухом, як няпрытомны, і ня мог заснуць. Думкі блуталіся ў галаве сярод цішы ночы і, як кусьлівыя авадні, не давалі чалавеку супакою. Ігналя ляжаў і стараўся прыпамінаць, якую гэта асабістую няпрыемнасьць ён у мінулы дзень перажыў, якую злыбеду, што вось душыць яго й цяпер. І давай, як па кнізе, чытаць кроніку пройдзенага дня ад самага раньня.</br> {{gap|2em}}Жонка, хмурая й злосная, круцілася каля прыпечка, хацела зварыць штосьці на сьняданьне й нічога не зварыла, бо пачалася заўсягдашняя лаянка. Яна яго, Ігналю, прабірала, як заўсёды, за яго абібоцтва й нядбаласьць у гаспадарцы. Гэта раз. Потым яна так разгарачылася, ажно засапела, як кавальскія мяхі, пачырванела, вочы наліліся крывёй, і яна, адзічэлая, схваціла вілачнік і кінулася да яго. Ён, нічога ня кажучы, выскачыў з хаты, як ашпараны варам. Гэта два. Потым ён швэндаўся па вёсцы, ня маючы дзе дзецца. Людзі з яго сьмяяліся, што ён баіцца жонкі, як агню. Яна яго лупцуе, апрача таго, абманвае яго з Цыпруком, з якім часта валачэцца ў лес. {{абмылка|Гэты|Гэта}} тры. Ад гэтых кпінак людзкіх яму вельмі прыкра зрабілася; ён злаваўся на ўвесь сьвет і на самога сябе, але, сьцяўшы зубы, маўчаў і не адгарківаўся на прыкрыя вострыя слоўцы суседзяў. Яму сорамна было за свой чалавечы гонар, за сваю нікчэмнасьць і няздатнасьць.</br> {{gap|2em}}— Чаму я такі? — думаў Ігналя. Людзі й ня больш зямлі за мяне маюць, а лепш жывуць. У іх хаты агледжаны, скаціна ў парадку, ёсьць і харчы для сябе і корму для жывёлін, а ў мяне вецер сьвішча па ўсіх вуглох. Чаму так?</br><noinclude></noinclude> dl3m2nt3g8iswdlrk9ahne9fvz8po42 281623 281622 2026-04-12T15:27:59Z RAleh111 4658 281623 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|{{разьбіўка|СЯРОД НОЧЫ}}}}</center> <center>I</center> {{gap|2em}}Ігналю ня спалася. Кідаўся з боку на бок, круціўся пад дзіравым кажухом, як няпрытомны, і ня мог заснуць. Думкі блуталіся ў галаве сярод цішы ночы і, як кусьлівыя авадні, не давалі чалавеку супакою. Ігналя ляжаў і стараўся прыпамінаць, якую гэта асабістую няпрыемнасьць ён у мінулы дзень перажыў, якую злыбеду, што вось душыць яго й цяпер. І давай, як па кнізе, чытаць кроніку пройдзенага дня ад самага раньня.</br> {{gap|2em}}Жонка, хмурая й злосная, круцілася каля прыпечка, хацела зварыць штосьці на сьняданьне й нічога не зварыла, бо пачалася заўсягдашняя лаянка. Яна яго, Ігналю, прабірала, як заўсёды, за яго абібоцтва й нядбаласьць у гаспадарцы. Гэта раз. Потым яна так разгарачылася, ажно засапела, як кавальскія мяхі, пачырванела, вочы наліліся крывёй, і яна, адзічэлая, схваціла вілачнік і кінулася да яго. Ён, нічога ня кажучы, выскачыў з хаты, як ашпараны варам. Гэта два. Потым ён швэндаўся па вёсцы, ня маючы дзе дзецца. Людзі з яго сьмяяліся, што ён баіцца жонкі, як агню. Яна яго лупцуе, апрача таго, абманвае яго з Цыпруком, з якім часта валачэцца ў лес. {{абмылка|Гэты|Гэта}} тры. Ад гэтых кпінак людзкіх яму вельмі прыкра зрабілася; ён злаваўся на ўвесь сьвет і на самога сябе, але, сьцяўшы зубы, маўчаў і не адгарківаўся на прыкрыя вострыя слоўцы суседзяў. Яму сорамна было за свой чалавечы гонар, за сваю нікчэмнасьць і няздатнасьць.</br> {{gap|2em}}— Чаму я такі? — думаў Ігналя. Людзі й ня больш зямлі за мяне маюць, а лепш жывуць. У іх хаты агледжаны, скаціна ў парадку, ёсьць і харчы для сябе і корму для жывёлін, а ў мяне вецер сьвішча па ўсіх вуглох. Чаму так?</br><noinclude></noinclude> j03eead8j6fvra5u7bnlic0j7cwg0nb 281628 281623 2026-04-12T15:53:32Z RAleh111 4658 281628 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|{{разьбіўка|СЯРОД НОЧЫ}}}}</center> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">I</span></center> {{gap|2em}}Ігналю ня спалася. Кідаўся з боку на бок, круціўся пад дзіравым кажухом, як няпрытомны, і ня мог заснуць. Думкі блуталіся ў галаве сярод цішы ночы і, як кусьлівыя авадні, не давалі чалавеку супакою. Ігналя ляжаў і стараўся прыпамінаць, якую гэта асабістую няпрыемнасьць ён у мінулы дзень перажыў, якую злыбеду, што вось душыць яго й цяпер. І давай, як па кнізе, чытаць кроніку пройдзенага дня ад самага раньня.</br> {{gap|2em}}Жонка, хмурая й злосная, круцілася каля прыпечка, хацела зварыць штосьці на сьняданьне й нічога не зварыла, бо пачалася заўсягдашняя лаянка. Яна яго, Ігналю, прабірала, як заўсёды, за яго абібоцтва й нядбаласьць у гаспадарцы. Гэта раз. Потым яна так разгарачылася, ажно засапела, як кавальскія мяхі, пачырванела, вочы наліліся крывёй, і яна, адзічэлая, схваціла вілачнік і кінулася да яго. Ён, нічога ня кажучы, выскачыў з хаты, як ашпараны варам. Гэта два. Потым ён швэндаўся па вёсцы, ня маючы дзе дзецца. Людзі з яго сьмяяліся, што ён баіцца жонкі, як агню. Яна яго лупцуе, апрача таго, абманвае яго з Цыпруком, з якім часта валачэцца ў лес. {{абмылка|Гэты|Гэта}} тры. Ад гэтых кпінак людзкіх яму вельмі прыкра зрабілася; ён злаваўся на ўвесь сьвет і на самога сябе, але, сьцяўшы зубы, маўчаў і не адгарківаўся на прыкрыя вострыя слоўцы суседзяў. Яму сорамна было за свой чалавечы гонар, за сваю нікчэмнасьць і няздатнасьць.</br> {{gap|2em}}— Чаму я такі? — думаў Ігналя. Людзі й ня больш зямлі за мяне маюць, а лепш жывуць. У іх хаты агледжаны, скаціна ў парадку, ёсьць і харчы для сябе і корму для жывёлін, а ў мяне вецер сьвішча па ўсіх вуглох. Чаму так?</br><noinclude></noinclude> t5bbhd465oywy5h8uu2dxqtsd4x36xp 104 121012 281624 2026-04-12T15:38:42Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}І сорамна яму зрабілася: гэткія рукі, гэткія ногі і гэткая-ж галава ў яго, як ува ўсіх, але нічога ў яго ня выходзіць. Яму не шанцуе. І здалося яму, што ўвесь сьвет сьмяецца з яго; усё, што ён бачыць вакол сябе: неба, сасонкі на гародзе й закарэлы сьнег н...» 281624 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}І сорамна яму зрабілася: гэткія рукі, гэткія ногі і гэткая-ж галава ў яго, як ува ўсіх, але нічога ў яго ня выходзіць. Яму не шанцуе. І здалося яму, што ўвесь сьвет сьмяецца з яго; усё, што ён бачыць вакол сябе: неба, сасонкі на гародзе й закарэлы сьнег на вуліцы — кпяць з яго, глядзяць на яго тысяччу вачыма, гэткімі кплівымі, як у Цыпрука, які жыве з яго, Ігналевай, жонкай. Кпяць з яго моўчкі, пастаянна кпяць, дзень за днём, месяц за месяцам, год за годам і нічога ня кажуць. А ён? Ён, як асалавелы, глядзіць на ўвесь сьвет ад самога маленства. Работа валіцца з яго рук, і ўсё ў яго хаце псуецца, марнуецца з таго часу, калі стары бацька памёр. І нібы то, нават, жаданьняў няма ў яго душы да стараньня. І нібы спрасоньня глядзіць ён на цэлы сьвет, і, нават, злосьць яго не бярэ на Цыпрука за тое, што той жыве з яго, Ігналевай, жонкай. А тут, здаецца, столькі злосьці трэба было мець, каб скруціць Цыпрука ў барані рог.</br> {{gap|2em}}Ігналя зазлаваўся на самога сябе за тое, што ў яго злосьці ня было на другіх людзей. Злавацца на самога сябе ён яшчэ час-ад-часу мог.</br> {{gap|2em}}Сьціснуў ён кулакі, насупіў бровы, зморшчыў лоб у гармонік і марматаў сабе пад нос:</br> {{gap|2em}}„Ліха на мяне! Ліха на мяне! Ліха на мяне!“</br> {{gap|2em}}Марматаньне яго ўсё мацнела і мацнела. Ён стаў сярод вуліцы. Цела яго напружылася, ногі цьвёрда стаялі, укапаўшыся ў сьнег, ён іх так моцна выпрастаў, ажно жылы забалелі й дыханьне ў грудзёх сьпёрлася. Але доўга ня мог ён вытрываць гэткай натугі; пачаў і целам і думкамі слабець, як спрунжына, якая, пасьля націску, адпускаецца назад. І марматаньне яго з кожнай хвіляй зноў слабела.</br> {{gap|2em}}— Ліха на мяне! Ліха на мяне! Ліха на мяне! — шаптаў ён усё цішэй і працяжней, нібы калёсы, якія коцяцца самі пасьля вялікага разгону, і імпэт іх слабее з кожнай хвіляй.</br> {{gap|2em}}— Го-го-го, — пачуў ён рогат вакол сябе. — Глядзеце, добрыя людзі! Ігналя звар‘яцеў, дальбог, звар‘яцеў.</br> {{gap|2em}}Тут Ігналя схваціўся, як-бы ад цяжкага сну, азірнуўся ажно вакол яго стаіць грамада людзей, і якія ў іх кплівыя вочы, усьмешліва-здаволеныя твары, ажно ў яго грудзёх {{перанос пачатак|не|шта}}<noinclude></noinclude> i3v4c7izk3e6kzqeqso5482uzq0xbln 104 121013 281625 2026-04-12T15:44:42Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|не|шта}} хруснула ад болю; увесь ён пакрыўся потам ня то ад крыўды, ня то ад сораму і давай бог ногі.</br> {{gap|2em}}Ён уцёк ад вясёлай кампаніі, якая нешта шумела, галдзела й сьмяялася. Ён ня прыслухоўваўся, што яны там гаварылі аб ім: страшна было...» 281625 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|не|шта}} хруснула ад болю; увесь ён пакрыўся потам ня то ад крыўды, ня то ад сораму і давай бог ногі.</br> {{gap|2em}}Ён уцёк ад вясёлай кампаніі, якая нешта шумела, галдзела й сьмяялася. Ён ня прыслухоўваўся, што яны там гаварылі аб ім: страшна было яму прыслухоўвацца. Ён уцякаў, як ад пошасьці, ад халеры, ад дзікіх ваўкоў. Уцякаўшы, ня чуў ён пад сабою ног, нібы ў паветры насіўся. Ачухаўся ён толькі ў сваім хлеве, дзе ён стаяў прыпёрты да сьцяны і моцна сапеў. І было ў яго душы тады гэткае ўражаньне, нібы яго аплюхалі нейкай сьлізкай цеплаватай жыжкай, нібы ён задыхаецца ад гэтай жыжкі, якая папала яму ў рот, у нос, у вушы і абляпіла яго ўскалмачаныя валасы.</br> {{gap|2em}}Яшчэ цяпер, уночы, успамінаючы аб гэтым у сваёй хаце, яму робіцца моташна і нешта сьсе ў грудзёх.</br> {{gap|2em}}Потым, як троху супакоіўся, стоячы ў хлеве з паўгадзіны, ён пачаў азірацца па бакох. Палуцёмна было ў хлеве. Павуціна плялася ад бэлькі да бэлькі, а праз шчыліны прабіваліся сонечныя праменьні, якія залацістымі пасамі прарэзвалі змрок. У загарадцы збоку стаяла рабая худая кароўка. Моўчкі жавала яна сваю жвачку, стоячы ля пустой загарадкі ў рэдкім гнаі. Час-ад-часу карова жаласьліва мычэла з голаду, адварочваючы сваю галаву, і пазірала з дакорам на гаспадара свайго рахманымі вачыма. І нібы сьлёзы стаялі ў яе вачох.</br> {{gap|2em}}Нешта кальнула тады Ігналю ўнутры. „Нават і саламяная сечка скончылася“ — падумаў ён. З другога боку хляўчука стаяла пярэднімі нагамі ніжэй, а заднімі вышэй, старая лысая кабыла. Колькі разоў яму жонка гаварыла падраўняць гной у хлеве, а ён усё адкладваў. Колькі разоў уночы кабыла закідвалася й чуць не задушылася, а ён не зьвяртаў увагі. Кабыла стаяла апусьціўшы галаву, і нібы глядзела ў нейкую глыбокую процьму, куды зьбіралася скокнуць. Вочы яе былі мутныя. Кабыла як-бы думала сваю цёмную, цяжкую думу. Ігналю здавалася, што ў цішы яна зараз загавора да яго аб сваім голадзе. Ігналя падышоў да кабылы й пачаў яе гладзіць па сухіх выпуклых рэбрах. Але кабыла ня прыняла яго ласкі, падняла голаў, навастрыла вушы й пачала сьцёбаць хвастом па бакох, як-бы адганяючы заядлую муху. Ігналя на яе не зазлаваўся за няпрыхільнасьць да яго, і жаль яшчэ болей яго<noinclude></noinclude> t1thor2v9e4wg5j09ojr6u42j8xfet7 104 121014 281626 2026-04-12T15:52:02Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «разабраў. Нешта сашчамілася ў яго грудзёх, нешта гарачым комам стала ў яго горле; ён імпэтна абхваціў голаў кабылы сваімі каравымі рукамі і заплакаў. Неяк лёгка яму зрабілася: абяцаў ён кабыле надалей быць добрым гаспадаром, каб ёй, гаротніцы беднай, бол...» 281626 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>разабраў. Нешта сашчамілася ў яго грудзёх, нешта гарачым комам стала ў яго горле; ён імпэтна абхваціў голаў кабылы сваімі каравымі рукамі і заплакаў. Неяк лёгка яму зрабілася: абяцаў ён кабыле надалей быць добрым гаспадаром, каб ёй, гаротніцы беднай, болей галадаць ня прыходзілася. <center>II</center> {{gap|2em}}Як застанавіўся Ігналя пры гэтым апошнім успаміне мінулага дня, дык ужо аб нічым іншым думаць ня мог. Галодная кабыла й кароўка ня выходзілі з яго галавы. Што яны, бедныя жывёліны, вінаваты ў тым, што ён такі нікчэмны чалавек? За што ім галадаць? Гэта-ж ня людзі, яны жаліцца і прасіць яды ня стануць. Маўчаць і маўчаць, і глядзяць галоднымі, мутнымі вачыма вакол сябе.</br> {{gap|2em}}Іхняя маўчанка яшчэ болей разварушыла Ігналю. Каб яны гаварылі так, як яго жонка вечна мелець языком, дык тады мо‘б гэта яго не абышло. А то маўчаць. Яму здавалася, што, каб яны хацелі, дык і загаварылі-б, ды яшчэ якой мовай! Кожнае слова рэзала-б яго сэрца, як ножам, калола-б, як ражон, толькі вось шкадуюць яго, Ігналю… І чатыры гаварлівыя бяз слоў вочы яго маўклівых дзьвюх жывёлін так і глядзелі на яго з усіх цёмных шчылін убогай, пустой хаткі… Ігналя плюшчыў вочы, кутаўся пад кажухом. Тады галодныя вочы жывёлін, як бліскучыя арэхі, як срыбныя сьлівы, лезьлі да яго пад кажух, датыкаліся яго лобу і сваім холадам гарачылі яго цела, сваёй гарачкай кідалі яго ў дрыжаку, барабанілі яму ў мозаг, як буйны, гарачы вуглёвы град. Ігналя стагнаў, корчыўся, халодным потам абліўся, але, нарэшце, ня вытрымаў і ўскочыў з свайго ложка.</br> {{gap|2em}}Упоцемках ён ціханька абуў лапці, накінуў кажух на плечы, надзеў шапку на галаву і, прыслухоўваючыся да здаровага, роўнага храпеньня сваёй жонкі, вышаў з хаты. У сенцах ён узяў пусты мяшок, які ляжаў на кубле, і вышаў на двор.</br> {{gap|2em}}Было за поўнач. На дварэ стаяла імгла. Шэры сьнег аддаваў пахам прадвясеньняй вільготы і сьвежым гноем. Ігналя некалькі хвіль стаяў, як бы разважаючы аб нечым, {{перанос пачатак|по|тым}}<noinclude></noinclude> d3vsretw7ek5a0urg2746o7sm6t98mp 281627 281626 2026-04-12T15:53:05Z RAleh111 4658 281627 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>разабраў. Нешта сашчамілася ў яго грудзёх, нешта гарачым комам стала ў яго горле; ён імпэтна абхваціў голаў кабылы сваімі каравымі рукамі і заплакаў. Неяк лёгка яму зрабілася: абяцаў ён кабыле надалей быць добрым гаспадаром, каб ёй, гаротніцы беднай, болей галадаць ня прыходзілася. <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">II</span></center> {{gap|2em}}Як застанавіўся Ігналя пры гэтым апошнім успаміне мінулага дня, дык ужо аб нічым іншым думаць ня мог. Галодная кабыла й кароўка ня выходзілі з яго галавы. Што яны, бедныя жывёліны, вінаваты ў тым, што ён такі нікчэмны чалавек? За што ім галадаць? Гэта-ж ня людзі, яны жаліцца і прасіць яды ня стануць. Маўчаць і маўчаць, і глядзяць галоднымі, мутнымі вачыма вакол сябе.</br> {{gap|2em}}Іхняя маўчанка яшчэ болей разварушыла Ігналю. Каб яны гаварылі так, як яго жонка вечна мелець языком, дык тады мо‘б гэта яго не абышло. А то маўчаць. Яму здавалася, што, каб яны хацелі, дык і загаварылі-б, ды яшчэ якой мовай! Кожнае слова рэзала-б яго сэрца, як ножам, калола-б, як ражон, толькі вось шкадуюць яго, Ігналю… І чатыры гаварлівыя бяз слоў вочы яго маўклівых дзьвюх жывёлін так і глядзелі на яго з усіх цёмных шчылін убогай, пустой хаткі… Ігналя плюшчыў вочы, кутаўся пад кажухом. Тады галодныя вочы жывёлін, як бліскучыя арэхі, як срыбныя сьлівы, лезьлі да яго пад кажух, датыкаліся яго лобу і сваім холадам гарачылі яго цела, сваёй гарачкай кідалі яго ў дрыжаку, барабанілі яму ў мозаг, як буйны, гарачы вуглёвы град. Ігналя стагнаў, корчыўся, халодным потам абліўся, але, нарэшце, ня вытрымаў і ўскочыў з свайго ложка.</br> {{gap|2em}}Упоцемках ён ціханька абуў лапці, накінуў кажух на плечы, надзеў шапку на галаву і, прыслухоўваючыся да здаровага, роўнага храпеньня сваёй жонкі, вышаў з хаты. У сенцах ён узяў пусты мяшок, які ляжаў на кубле, і вышаў на двор.</br> {{gap|2em}}Было за поўнач. На дварэ стаяла імгла. Шэры сьнег аддаваў пахам прадвясеньняй вільготы і сьвежым гноем. Ігналя некалькі хвіль стаяў, як бы разважаючы аб нечым, {{перанос пачатак|по|тым}}<noinclude></noinclude> n4rd893p08bw8cgoon5261320497f6f 104 121015 281629 2026-04-12T16:09:15Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|по|тым}} цьвёрдым крокам падышоў да хлява і стаў ля варот, прыслухоўваючыся, што робяць яго жывёлы.</br> {{gap|2em}}Рыкнула карова й заржала кабыла. Яны пачулі свайго няшчаснага гаспадара ля варот. Гэта кранула такія струны Ігналева сэрца, ажно ё...» 281629 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|по|тым}} цьвёрдым крокам падышоў да хлява і стаў ля варот, прыслухоўваючыся, што робяць яго жывёлы.</br> {{gap|2em}}Рыкнула карова й заржала кабыла. Яны пачулі свайго няшчаснага гаспадара ля варот. Гэта кранула такія струны Ігналева сэрца, ажно ён, як вар‘ят, схваціўся за галаву, і вялікая рашучасьць выявілася ўва ўсім яго целе, ува ўсіх яго руках. Ён цьвёрда й сьмела вышаў на вуліцу, размахваючы рукамі. Азірнуўся па бакох і пайшоў уздоўж вуліцы да канца вёскі.</br> {{gap|2em}}— „Я тут не вінават, — разважаў ён сам з сабою: — ня мне карысьць з гэтага. Усё роўна карова не дае малака, а на слабой і старой кабыле нават у лес па дровы не паедзеш. Але не магу далей цярпець… Толькі ў каго? У якога гаспадара ўкрасьці мяшок сена?.. Ды ня красьці, а проста так вазьму, а ўлетку, у час сенакосу, уночы, каб ня ведаў ніхто, аднясу назад да яго копнаў, і дзела будзе шыта й крыта, і сумленьне маё будзе чыстае. Толькі да каго йсьці? — падумаў ён: — пайду да Марціна. Яго сенакос за рэчкай мяжуецца з маім логам, дык я адкіну яму летам пару ахапкаў сена й нічагуткі. Так пазычаць у каго-колечы ўдзень, дык ужо ніхто ня дасьць, бо ўжо ўчора адмовілі, а жывёліны цэлы дзень галодныя стаяць“.</br> {{gap|2em}}Ігналя хлюпаўся ў сваіх атопках сярод вуліцы, дзе лужыны ў глыбокіх калдобінах ужо стаялі. Потым ён пашоў агародам нацянькі, не разважаючы нават аб тым, што сьляды астануцца сьвежыя й яўныя ў гладкім сьнезе.</br> {{gap|2em}}Дзесьці забрахаў сабака, засьпяваў певень. Жудасна зрабілася Ігналю і не па сябе. Ён прыстанавіўся, прытаіўся й пачаў пільна азірацца вакол. „А ўсё-ж такі я йду красьці і гэта першы раз у маім жыцьці…“ Холад агарнуў чалавека. Але… „эт! нічога ня зробіш!“</br> {{gap|2em}}Як усё супакоілася, ён пацягнуўся далей. Трапіў адразу да пуні Марціна, якая стаяла далёка ад хаты і ад хлявоў на гумне. На варотах вісеў маленькі замочак. Тут ужо Ігналя ні аб чым ня думаў, нават не аглянуўся па бакох. Пакруціў замок туды-сюды, і слабы замок, які бараніў дабро толькі ад сумленных людзей і вісеў так сабе, на пострах, адламаўся. Ігналя нават не спадзяваўся, што так лёгка гэта яму ўдасца. Ён<noinclude></noinclude> df1lcyfqftz5h9r9gbmzos6w99icagp 104 121016 281630 2026-04-12T16:13:53Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «пачаў адчыняць вароты, каб ня скрыпелі. Ён аж язык выставіў ад нейкай унутранай натугі. Яму трэба было адкрыць такую шчыліну, каб толькі цела яго праціснулася. Гэта рабілася ў яго так асьцярожна й ціха, як-бы ён нападаў на сьпячага чалавека, каб зарэзаць...» 281630 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>пачаў адчыняць вароты, каб ня скрыпелі. Ён аж язык выставіў ад нейкай унутранай натугі. Яму трэба было адкрыць такую шчыліну, каб толькі цела яго праціснулася. Гэта рабілася ў яго так асьцярожна й ціха, як-бы ён нападаў на сьпячага чалавека, каб зарэзаць яго. Ён сам дзівіўся, што нічого ня чутна — ня скрыпяць вароты Марцінавай пуні, якія, як яму вядома, заўсёды заводзяць сваю музыку. Вароты нібы анямелі, і шчыліна шырэла й шырэла цёмным ценем сваім, нібы адчыняўся цёмны, страшны дол магілы…</br> {{gap|2em}}Ігналя ўлез у пуню й памалу зачыніў за сабою вароты. Зусім цёмна было вакол, толькі мядовы пах мурожнага сена пранік Ігналю ў нос, — такі моцны пах, што проста казытаў у носе, у горле, і ад прыемнага паху ён ажно вочы заплюшчыў. Так даўно ў сваёй пуні Ігналя ня чуў гэтага паху, што ён здаўся чалавеку яшчэ болей прыемным, болей смачным, чым заўсёды.</br> {{gap|2em}}Ігналя кінуў мех на зямлю й давай шарыць рукамі наткнуўся на сена. Яму здалося, што зараз сам возьмецца есьці гэта сена, і запраўды ўзяў у губу некалькі каліваў і пачаў жаваць. Потым ён схваціўся, што не для сябе бярэ ён гэта сёна, а для жывёліны, плюнуў і выпрастаўся. Тут ён успомніў, што кінуў мех на зямлю. Ігналя запаліў запалку, знайшоў мех, плюнуў у руку, загасіў у сьліне запалку і ўрэпіўся зубамі ў край меха, прытрымліваючы яго левай рукой, а правай пачаў пхаць сена ў мех. Рухі ў яго рабіліся пры гэтым хуткія й старанныя, а сена шастала пад яго рукамі.</br> {{gap|2em}}Гэты шаст сена аддаваўся ў яго вушох вельмі прыкра; ён стараўся як найхутчэй напхаць мех, шаст сухога сена пры гэтым павялічыўся, глушыў яму мазгі. Яму здавалася, што сена жывое й сіплівым голасам шэпча яму: „Не чапай мяне, бо я чужое, чужое, чужое!“ У Ігналі сэрца забарабаніла.</br> {{gap|2em}}Раптам Ігналя пачуў галасы. Людзкія галасы непадалёку ад гасьцінца. Ці мо‘ яму здавалася? Ігналя перастаў працаваць і пачаў прыслухоўвацца. Сэрца так стукала, што яму здалося, што гэта нечыя ногі тупаюць каля пуні. Але вось яўна й выразна пачуў ён гутарку двух людзей. Дзівіліся яны, што ў Марцінавай пуні нядаўна бліснуў агонь і раптам<noinclude></noinclude> j4f6j57ke01zt0vej5u0n7ci9752at5 104 121017 281631 2026-04-12T16:20:53Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «згас. Яны разважалі, што так позна гаспадар ня мог капацца ў пуні. Або злодзей, або нечысьць нейкая“ — гаварылі яны. Ігналя, нават, пазнаў, чые галасы. Гэта суседзі: Арцём з Міхалкай. Яны якраз, як прыпомніў Ігналя, пашлі сягоньня на кірмаш у мястэчка й вос...» 281631 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>згас. Яны разважалі, што так позна гаспадар ня мог капацца ў пуні. Або злодзей, або нечысьць нейкая“ — гаварылі яны. Ігналя, нават, пазнаў, чые галасы. Гэта суседзі: Арцём з Міхалкай. Яны якраз, як прыпомніў Ігналя, пашлі сягоньня на кірмаш у мястэчка й вось варочаліся да хаты. Ігналя застыў на месцы ад сполаху. Зуб аб зуб заляпаў. Калені задрыжэлі. Як-бы прырос да зямлі. Ня мог крануцца з месца.</br> {{gap|2em}}А галасы ўсё расьлі й расьлі. Людзі падыходзілі бліжэй…</br> {{gap|2em}}„Прапаў я, зьлітуйся, божанька!“ падумаў Ігналя.</br> {{gap|2em}}Кінуўся няпрытомны ў сена каля сьцяны і давай зарывацца, шэпчучы: „Ліха на мяне! Ліха на мяне!“ Зарыўшыся ў сене, Ігналя ўсё мацней заплюшчваў вочы. Пры гэтым яму здавалася, што ён сьніць нешта страшнае, і што зараз сон яго міне і яму палягчае. <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">III</span></center> {{gap|2em}}Тымчасам Арцём і Міхалка падышлі да пуні. Ігналя, урыўшыся ў сене, гэта добра чуў. Ён у гэты момант прасіў у думках сваіх бога, каб учыніў над ім цуд: каб ён, Ігналя, зрабіўся маленечкі, як муха, як рабачок, як пыліначка, каб мог улезьці ў шчылінку сьцяны й схавацца так, каб яго й сам чорт знайсьці ня мог.</br> {{gap|2em}}З крыкам „хто тут?“ Арцём і Міхалка скрыпнулі варотамі і ўвайшлі ў пуню. Яны запалілі запалку й пачалі азірацца.</br> {{gap|2em}}— Ці ня ўцёк, гад, бо яго ня відаць, — казаў Арцём, запаліўшы другую запалку. Яны палілі запалку за запалкай, злаваліся, што запалкі псуюць і пальцы смаляць, пакуль не знайшлі для сена мех, напалову напханы сенам, і каля сьцяны — шапку.</br> {{gap|2em}}— Гэта-ж Ігналева шапка! — крыкнулі яны ў адзін голас, — Ігналева шапка!</br> {{gap|2em}}Ігналева шапка была вядома па ўсёй ваколіцы. Яна калісьці, як яе насіў яшчэ Ігналеў бацька, Макар, была баранкавая, але ад даўгіх гадоў яна аблезла, зашмальцавалася, як-бы дзёгцем абмазаная, і да гэтага яшчэ ўся парвалася, і вата вылазіла наверх шматамі. Па ўсёй ваколіцы, калі хацелі<noinclude></noinclude> 6v8jgjxqfkb6kv7fo5v7ltif4dn9t1b 104 121018 281632 2026-04-12T16:28:10Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «каго-колечы вылаяць, дык гаварылі: „Аблуплены, як Ігналева шапка“. „Страціў фасон, як ігналева шапка“. „Вымазаўся, як Ігналева шапка“. Або: „Француза ў нашай вёсцы помняць толькі двое: сталетні дзед Тодар і Ігналева шапка“. Словам, шапка гэтая карыст...» 281632 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>каго-колечы вылаяць, дык гаварылі: „Аблуплены, як Ігналева шапка“. „Страціў фасон, як ігналева шапка“. „Вымазаўся, як Ігналева шапка“. Або: „Француза ў нашай вёсцы помняць толькі двое: сталетні дзед Тодар і Ігналева шапка“. Словам, шапка гэтая карысталася вялікай славай.</br> {{gap|2em}}— Ну, шапка, дзе твая галава? — крыкнуў Арцём.</br> {{gap|2em}}— Ігналя, дзе ты? — крычаў Міхалка. — А д‘ябал яго ведае, дзе ён тут схаваўся!</br> {{gap|2em}}— Вось ён які спрытны! — казаў Арцём.</br> {{gap|2em}}Міхалка вылаяўся брыдкім словам і гнеўна крыкнуў:</br> {{gap|2em}}— Вылазь, злодзей, а то жывога ня выпусьцім! Не хватала яшчэ, каб зладзеі завяліся ў нашай вёсцы.</br> {{gap|2em}}У сене заварушылася. „Ліха на мяне! Ліха на мяне!“ бурчэла нешта з-пад сена, нібы само сена гэта гаварыла або нейкі злы гуменьнік, які сядзіць у сене. Вось паказаліся Ігналевыя атопкі ногі. Ігналя, стогнучы і мармочучы, вылез. Нібы сена выплюнула няпрыстойнага свайго ворага, радзіла чалавека.</br> {{gap|2em}}— А, суседзі, а родненькія, пашкадуйце! — залемантаваў Ігналя. — Дальбог, у першы раз, замарматаў ён, стоячы перад імі.</br> {{gap|2em}}— Ды ты, чалавек божы, шапкі забыўся. На, маеш сваё дабро! — сказаў Арцём і так моцна насунуў шапку на галаву беднага Ігналі, што той аж падсеў на зямлю, сагнуўшыся.</br> {{gap|2em}}— Ну, ідзём у хату — жыва! — крыкнуў Міхалка, і яны вывелі Ігналю з пуні.</br> {{gap|2em}}— Пашкадуйце! — плачучы, застагнаў Ігналя. Але яны на гэты лямант увагі не зьвярнулі.</br> {{gap|2em}}— Злодзея шкадаваць ня трэба! — зашыпеў злосна Арцём.</br> {{gap|2em}}— Во, і замок зламаў! — сказаў Міхалка й падняў замок, які ляжаў ля варот.</br> {{gap|2em}}— Гэй, зладзюга! — крыкнуў ён і ўдарыў Ігналю замком пад бок. Мы табе пакажам!</br> {{gap|2em}}Ігналя застагнаў, нешта мармочучы, і рукі ў яго павісьлі, як дзьве анучы.</br> {{gap|2em}}Людзі яго павялі ў хату. Ён ішоў па сьцежцы паміж Арцёмам і Міхалкам, як арыштант.</br><noinclude></noinclude> giwtypteipk5bh2uqlrkgvtkysz6m7m 104 121019 281633 2026-04-12T16:35:05Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «</br> {{gap|2em}}— Хлюп! Хлюп! — гаварылі яго мокрыя дзіравыя атопкі й нібы скардзіліся на гаспадара свайго, што ён іх павёў па кепскай дарозе. А ў Ігналі думкі блуталіся ў галаве, як спуджаныя птушкі. Думкі яго кіраваліся да аднэй мэты. Ігналя пачуў у душы сорам...» 281633 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude></br> {{gap|2em}}— Хлюп! Хлюп! — гаварылі яго мокрыя дзіравыя атопкі й нібы скардзіліся на гаспадара свайго, што ён іх павёў па кепскай дарозе. А ў Ігналі думкі блуталіся ў галаве, як спуджаныя птушкі. Думкі яго кіраваліся да аднэй мэты. Ігналя пачуў у душы сорам, такі вялікі, страшны сорам, ажно яму млосна рабілася, а ў вачох зялёныя кругі стаялі. Нязвычайнай штукі зажадалася яму; зажадалася яму, каб адчынілася зямля і каб яго, Ігналю, жывога глынула й каб ужо болей ён сьвету божага ня бачыў. Або, каб лесьвіца спусьцілася з неба ўніз да самых ног яго. Ён-бы тады карабкаўся ўверх па гэтай лесьвіцы вышэй за воблакі, вышэй за зоркі. Карабкаўся-б вышэй і вышэй. Так усё жыцьцё, усю адвечнасьць, і біўся-б галавой аб лесьвіцу, каб заглушыць адно прыкрае слова, якое зьвінела ў яго вушох: „Злодзей“. Ён прасіў бога, каб на яго, Ігналю, нагнаў вецер-буралом, які разьвеяў-бы Ігналю, у пясок, у попел, каб ад яго нічога не асталося, ніводнай костачкі, ні валасочка.</br> {{gap|2em}}Захоплены гэтымі думкамі, ён ня прымеціў, як яго ўвялі ў Марцінаву хату. Ён нічога не зразумеў, ня бачыў, што вакол яго голасна гаварылася й рабілася. Нібы ня дзеля яго, Ігналі, падняўся ўвесь гэты гармідар. Ачухаўся ён толькі тады, як у хаце запалілі газьніцу і як сьветла зрабілася.</br> {{gap|2em}}Прачнуліся ўсе хатнія й пачалі, дзівуючыся й гневаючыся, аглядаць Ігналю, нібы бачылі яго ў першы раз. А здаецца, усе — і старыя і малыя — знаюць Ігналю, як горкую цыбуліну, здаўных-даўна, аблупленага і абсмаленага пазналі-б яго. Але цяпер і Марцін і яго сям‘я глядзелі на Ігналю так, як-бы яны яго бачылі ў першы раз. І нібы гэта стаяў перад імі не ранейшы звычайны сусед Ігналя, а зусім новы, нязвычайны чалавек. Яго зладзейскі ўчынак перарабіў яго зусім нанова. І вочы, і нос, і твар, і постаць яго былі для ўсіх незнаёмыя. Нават увесь выгляд яго зьмяніўся ў вачох людзкіх. Валасы былі скалмачаныя, у сене. На парваных вопратках яго прыстала космамі сена, і ён напамінаў калматага дамавіка, лясуна або вадзяніка, як іх малююць у казках.</br> {{gap|2em}}Зусім ня Ігналя. Ня той ціхі, маўклівы, нязграбны й неадважны чалавек, які ніколі ў сваім жыцьці й муху не зачапіў. Яго падмяніў брыдкі ўчынак. Гэты ўчынак адкінуў<noinclude></noinclude> is9aq49j1rhwz5twyehnx7xo8uch0r2 104 121020 281634 2026-04-12T16:42:26Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «яго ад людзей на вялікую далячыню, на бязьмерную глыбіню, адрозьніў яго ад іх ды йнакшым зрабіў. „Злодзей“ — насілася страшнае слова вакол яго. „Злодзей“ — гаварылі ўсе на розныя лады — гнеўна, з крыўдай, з жалем, кпліва, і галосна, і шопатна. „Злодзей,...» 281634 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>яго ад людзей на вялікую далячыню, на бязьмерную глыбіню, адрозьніў яго ад іх ды йнакшым зрабіў. „Злодзей“ — насілася страшнае слова вакол яго. „Злодзей“ — гаварылі ўсе на розныя лады — гнеўна, з крыўдай, з жалем, кпліва, і галосна, і шопатна. „Злодзей, злодзей, злодзей“ — насілася вакол яго пякельная чартоўская музыка. „Злодзей“ — вісела ў паветры нямое гадлівае слова. Гэтае слова каінавым агністым знакам прыстала да яго душы і цела і ніколі, ніколі не адстане. Людзі не забудуць… Будуць расказваць па ўсёй ваколіцы, на ўсе лады, з рознымі дадаткамі, з рознымі дамаляваньнямі, з рознымі брахнямі. Будуць апавядаць у будні дзень, у сьвяточны, на кірмашох, на сходах. Людзі будуць дзівіцца, ківаць галовамі, сьмяяцца, шкадаваць, гневацца. Ігналю нідзе праходу не дадуць. Куды-б ён не пашоў — усюды будуць на яго пальцамі тыцкаць, паказваць: „Во — злодзей, злодзей“ — Вакол яго будзе відушчы смаляны орэоль вялікага надмернага сораму, якога ня змыеш ні ў якай сьвятой вадзіцы. Ніякія дактары лекамі, ніякія варажбіты замовамі ня здымуць у яго гэтага сораму.</br> {{gap|2em}}Ігналя будзе ўцякаць ад свайго сьмяртэльнага ворага — сораму, а сорам гэты будзе заўсёды, як цень, як кажанныя скрыдлы, тарчэць за яго плячыма. Як Ігналя пусьціцца наўцекі, дык сорам загародзіць яму дарагу, вышчарыць зубы, зарагоча, як нячысьцік, і скажа: „Я тут! Я з табою, ня вырвешся з маіх лап!“ І гэтак да сьмерці… А калі Ігналя памрэ, дык сорам яго ўсё роўна жыць будзе. Сінім аганьком будзе вартаваць яго магілу. На хаўтурох Ігналевых будуць аб гэтым гаварыць. Унукам і праўнукам будуць расказваць. Гэты сорам астанецца на ўвесь род яго. Бо добрая памятка забываецца сярод людзей, а кепская — ніколі, ніколі.</br> {{gap|2em}}Такога кшталту думкі, толькі ў заблутанай форме — няясныя і путаныя — таўкліся ў гэты час у няшчаснай, бядовай галаве Ігналі. Ніколі ў жыцьці гэтак мозг яго не працаваў, як цяпер. А яго вусны шапталі пры гэтым беспрастанку.</br> {{gap|2em}}„Ліха на мяне! Ліха на мяне! Ліха на мяне!“</br> {{gap|2em}}Ці-ж можа быць чалавеку горшая кара? Хіба што не! Проціў гэтакай пакуты біцьцё, калечаньне і вастрог ёсьць адзін толькі жарт, адна нікчэмнасьць, нявартная рэч.</br><noinclude></noinclude> frqwlawertvswhcxbmeu3lkmht1omm8 104 121021 281635 2026-04-12T16:52:25Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}А людзі ў Марцінавай хаце гэтага зразумець не маглі. Ігналя словамі гэтага ня мог бы ім перадаць. Апрача трох слоў: „Ліха на мяне!“, ніхто ад яго ніколі нічога ня чуў. Цяпер гэтае „Ліха на мяне!“ іх толькі болей злавала. <center><span style="font-family:Times New Roman; fo...» 281635 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}А людзі ў Марцінавай хаце гэтага зразумець не маглі. Ігналя словамі гэтага ня мог бы ім перадаць. Апрача трох слоў: „Ліха на мяне!“, ніхто ад яго ніколі нічога ня чуў. Цяпер гэтае „Ліха на мяне!“ іх толькі болей злавала. <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">IV</span></center> {{gap|2em}}Людзі ўрачыста падвялі Ігналю да стала і паставілі яго, як нейкую драўляную няжывую фігуру з апушчанай уніз галавой. Урачыста яны палажылі паломаны замок на стол, пасьля чаго самі расьселіся з нейкай асобнай царамоніяй. Урачыстасьць і царамонія перад страшным судом над Ігналем.</br> {{gap|2em}}— Г-м-м! — сказаў Арцём: — дараваць нельга.</br> {{gap|2em}}— Г-м-м! — сказаў Міхалка: — трэба яго судзіць.</br> {{gap|2em}}— Гэта-ж першы раз, пане дабрадзееньку, — сказаў сам гаспадар Марцін, — можа падаруем яму, га?</br> {{gap|2em}}Мяккая, добрая нотка чулася ў гэтым „га“ з запытаньнем, бо першая злосьць у Марціна адпала. А ён меў добрую натуру, толькі быў трохі ўспыльчывы чалавек.</br> {{gap|2em}}— Дараваць! Дараваць! — загаварылі ўсе хатнія.</br> {{gap|2em}}Але Арцём з Міхалкай заартачыліся.</br> {{gap|2em}}— Ты баішся, каб са злосьці Ігналя потым цябе не падпаліў? — запытаўся Арцём.</br> {{gap|2em}}— Думаеш, што ён потым табе адамсьціць? — казаў Міхалка.</br> {{gap|2em}}— Не, пане дабрадзееньку, нічога ня думаю, але вось гэта-ж першы раз, ён болей чужога чапаць ня будзе, падаруем, га?</br> {{gap|2em}}— Га, га, — перадразьніў Арцём Марціна. — Да ты, Марцін, дурны, як цецярук! Вось дзеля гэтага, што ў першы раз, дык і дараваць нельга. Калі цяпер пакараем, дык ён дзесятаму закажа, як красьці, а калі падаруем, дык выгадуем новага злодзея на пагібель нашай ваколіцы. Пачаў з сена, а потым коняй будзе выводзіць з нашых хлявоў.</br> {{gap|2em}}— Нельга, нельга дараваць сукіну сыну! Гэта-ж асьмяюць нас усе! Гэта-ж крымінал! — гарачыўся Міхалка. — Гэта-ж потым яшчэ нас да суду пацягнуць, як даведаюцца! Гэта-ж быў крадзеж са ўзломам. Гэта-ж ён во — замок паламаў!</br><noinclude></noinclude> 2f6kbom83vzbh7mvejhivxrfdpl5c6y 104 121022 281636 2026-04-12T17:00:28Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}Ад злосьці Міхалка моцна стукнуў кулаком аб стол, ажно замок падскочыў і зазьвінеў, нібы адазваўся тады, як аб ім загаварылі.</br> {{gap|2em}}— А праўда, пане дабрадзееньку, праўда! — згадзіўся Марцін: — гэта-ж са ўзломам. Чаму ты гэта зрабіў са ўзломам, Іг...» 281636 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Ад злосьці Міхалка моцна стукнуў кулаком аб стол, ажно замок падскочыў і зазьвінеў, нібы адазваўся тады, як аб ім загаварылі.</br> {{gap|2em}}— А праўда, пане дабрадзееньку, праўда! — згадзіўся Марцін: — гэта-ж са ўзломам. Чаму ты гэта зрабіў са ўзломам, Ігналя, га?</br> {{gap|2em}}Гэта мудронае слова „са ўзломам“ пераканала раптам Марціна ў вялікай праступнасьці Ігналі, якая ніякім чынам ня можа быць падаравана. Яму ўспомніліся розныя суды за зладзействы ў ваколіцы, на якіх за «ўзлом» спэцыяльна строга каралі вастрогам. Калі бываў узлом, дык земскі начальнік надта рэдка зьмякчаў гэты «ўзлом» хабарам і лапоўкай. Хіба што, калі хабар быў не такі, як заўсёды, а ўжо такі шчодры, што сэрца земскага шчодрым ад яго рабілася і мякчэла, як воск, — толькі тады ўзлом рабіўся ня ўзломам, і справа ўладжвалася. І ня ўсе земскія йшлі на гэту вудачку.</br> {{gap|2em}}— Са ўзломам… — паўтарыў Марцін і ад малой злосьці перайшоў у вялікі гнеў. — Што-ж ты гэта нарабіў, Ігналя? Скажы, пане дабрадзееньку, га? Што нарабіў? Злодзей ты! Злодзей са ўзломам! Зладзю-ю-га-а-а!!</br> {{gap|2em}}Марцін стукнуў кулаком аб стол і замок зноў адазваўся гнеўным звонам, і ён далучыўся да судзьдзяў, як пацярпеўшая асоба.</br> {{gap|2em}}Кожны раз, як кулак удараўся аб стол, агонь газьніцы дрыжэў, мільгаў; дрыжэлі цені на сьценах, дзеля чаго здавалася, што ўся хата гневаецца на злодзея.</br> {{gap|2em}}Вочы ўсіх хатніх уталопіліся, упіліся ў „зладзюгу“. У кожнага ў душы адбіваўся асабісты страшны вобраз гэтага злодзея. Каб гэтыя ўсе абразы зьліць у адзін, дык вышаў-бы ня Ігналя, а нейкі зьвер — ня зьвер, людаед — не людаед, але нешта надзвычайна нялюдзкае і агіднае.</br> {{gap|2em}}Ігналя й шапатаць перастаў. Яшчэ ніжэй апусьціў галаву і як-бы акамянеў, адубеў.</br> {{gap|2em}}Настрой у людзей быў падняты не на карысць Ігналі.</br> {{gap|2em}}— Зладзюга, пане дабрадзееньку, што-ж ты нарабіў? — гарачыўся Марцін. — Глядзі во, на замок глядзі!!</br> {{gap|2em}}Марцін тыцкаў яму замком у твар і роў дзіка „глядзі!“ І тое, што Ігналя ні разу ня глянуў на замок, Марціна яшчэ<noinclude></noinclude> 2hx2ts2tgf0quwk4ac1wqov40qhlggr 104 121023 281637 2026-04-12T17:37:13Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «горш злавала. Ён ня вытрымаў і пачаў кулаком правай рукі падымаць зьнізу ўверх за бараду голаў Ігналі, левай рукой тыцкаючы замком у самыя вочы. Ігналя так моцна ціскаў галаву ўніз, ажно зубы ў яго скрыпець пачалі й твар крывёй наліўся. Аднак-жа, Марцін р...» 281637 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>горш злавала. Ён ня вытрымаў і пачаў кулаком правай рукі падымаць зьнізу ўверх за бараду голаў Ігналі, левай рукой тыцкаючы замком у самыя вочы. Ігналя так моцна ціскаў галаву ўніз, ажно зубы ў яго скрыпець пачалі й твар крывёй наліўся. Аднак-жа, Марцін рвануў яму голаў уверх. Ігналя пачаў коса круціць зажмуранымі вачыма па бакох, зрэнкі яго пачалі іскры сыпаць, як у дзікага затраўленага зьвера. Цяпер запраўды Ігналя страшным зрабіўся…</br> {{gap|2em}}— Не гаварыць з ім, ня дурачыцца, а зьвязаць ды ў воласьць адправіць! — грымнуў Арцём.</br> {{gap|2em}}— Вязаць! Вязаць! Во, гэта — дзела! — згадзіўся Міхалка.</br> {{gap|2em}}— Наста, дай лейцы сюды! — захрыпеў Марцін.</br> {{gap|2em}}— Ідзі сам бяры! — сказала яго жонка Наста і дрыжэла, як асінавы ліст. Дзеці ад страху пахаваліся па кутох.</br> {{gap|2em}}Марцін вышаў у сенцы й прынёс адтуль лейцы, якія валок па зямлі, як даўгую вужаку. Трое разгарачаных людзей падыйшлі з імпэтам вязаць чалавека, які чуць жывы стаяў ля сьцяны й ня рухаўся з месца. Адвялі Ігналю на сярэдзіну хаты й сталі вакол яго, затрымаліся. Ніхто з іх гэткай работай, мабыць, ніколі не займаўся і ня ведалі, як яго вязаць. На гора яны й зьвязанага чалавека ніколі ня бачылі, толькі чулі, што злодзея трэба вязаць.</br> {{gap|2em}}Марцін троху зморшчыў лоб і глянуў у кут наверх, дзе ў яго віселі сьвятыя абразы. Ён успомніў пра бога ў гэту хвіліну. Ён успомніў пра бога не дзеля таго, каб падараваць грэх брату, а ўспомніў, як сына божага вялі на Гальготу зьвязанага. Вось у куце вісіць абраз: легіянэры рымскія вядуць зьвязанага Хрыста, а за ім натоўп дзікіх людзей бяжыць. Модэль ёсьць! У бога рукі вісяць уніз па голых бакох, а вяроўка абкручана вакол некалькі разоў.</br> {{gap|2em}}„Во як трэба вязаць, пане дабрадзееньку!“ падумаў Марцін. Сарваў з Ігналі кажух і пачаў абкручваць яго вяроўкай. Пры гэтым яму прыходзілася некалькі разоў абыходзіць вакол Ігналі, які стаяў, як слуп.</br> {{gap|2em}}Гэта расьсьмяшыла Арцёма й Міхалку.</br> {{gap|2em}}— Кінь, Марцін… І так не ўцячэ, — казаў Міхалка.</br> {{gap|2em}}— Мы яго лепей сваім судом — адсьцёбаем гэтымі лейцамі й годзе! Ён болей красьці ня будзе.</br><noinclude></noinclude> 5gaa2pe0ztnj3flbifnpl93mpruj86l 104 121024 281638 2026-04-12T17:46:40Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">V</span></center> {{gap|2em}}— Сваім судом… лепей сваім судом, братцы… — замарматаў раптам сам Ігналя замагільным голасам.</br> {{gap|2em}}— Што-ж, пане дабрадзееньку, няхай будзе сваім судом! — згадзіўся Марцін і пачаў адкручваць в...» 281638 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">V</span></center> {{gap|2em}}— Сваім судом… лепей сваім судом, братцы… — замарматаў раптам сам Ігналя замагільным голасам.</br> {{gap|2em}}— Што-ж, пане дабрадзееньку, няхай будзе сваім судом! — згадзіўся Марцін і пачаў адкручваць вяроўку, дзеля чаго яму прыходзілася зноў прайсьці свой танец вакол Ігналі, але ў адваротны бок.</br> {{gap|2em}}— Адсьцёбаць лейцамі — гэта ўжо для селяніна плёвае дзела, рэч звычайная: і яго б‘юць да тых часоў, пакуль ня зробіцца гаспадаром і ня ўвойдзе ў сілу, і ён б‘е — і сваіх дзяцей, і жонку, і скаціну. Біць ён умее, нават, моцна, нават, да крыві… Чуе селянін у гэтым асабісты смак нават, бо й яго плечы чулі на сабе гэту музыку шмат разоў. Ад гэтага і здаравееш і прыстойным чалавекам робішся.</br> {{gap|2em}}„За бітага двух нябітых даюць“. Гэтае перакананьне жыве ў думках селяніна лепей і мацней за штодзенныя пацеры…</br> {{gap|2em}}Тут толькі „судзьдзі“ зьдзівіліся, чаму яны не пачалі з гэтага. А, здаецца, рэч такая простая: злавіў злодзея — бі і не шкадуй.</br> {{gap|2em}}— Лажыся! — закамандаваў Марцін, — і, пане дабрадзееньку, кашулю падымі: трэба „панастаяшчаму“! А вы, хлопцы, будзеце яго трымаць за рукі й за ногі.</br> {{gap|2em}}Ігналя слухмяна лёг на падлогу тварам уніз і падняў кашулю. Арцём і Міхалка ўзяліся яго трымаць за рукі й за ногі. А Марцін падняў лейцы для выпаўненьня экзэкуцыі.</br> {{gap|2em}}Спакойна ляжала на зямлі няшчасная ахвяра, чакаючы кары. Жоўтай плямай вызначаліся худыя голыя плечы і паясьніца Ігналі, якая мела на сабе цёмны, брудны сьлед ад пояса вакол усяга цела. Дрыжэла голае цела чалавека. Так дрыжэла, ажно прыкра было глядзець.</br> {{gap|2em}}— Хутчэй, хутчэй! Раз, два, тры! — закамандавалі ў адзін голас Арцём і Міхалка.</br> {{gap|2em}}Марцін падняў лейцы і пачаў „караць“. І чым болей ён біў, тым болей яму хацелася яшчэ, не зварачваючы ўвагі на стогны Ігналі і на плач і прычытваньні хатніх.</br><noinclude></noinclude> ra6v2meit6fv8lgm8wcrxtygyocgy1x 104 121025 281639 2026-04-12T17:56:06Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Пякельная жуда панавала ў хаце… Катаваньне парабіла людзей на зьвяроў, на няпрытомных ваўкалакаў. Ім прыемна было зьдзеквацца над другім чалавекам. Яны ад гэтага хмялелі…</br> {{gap|2em}}Жонка Марціна чуць адарвала мужа ад няшчаснай ахвяры. Арцём і Мі...» 281639 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Пякельная жуда панавала ў хаце… Катаваньне парабіла людзей на зьвяроў, на няпрытомных ваўкалакаў. Ім прыемна было зьдзеквацца над другім чалавекам. Яны ад гэтага хмялелі…</br> {{gap|2em}}Жонка Марціна чуць адарвала мужа ад няшчаснай ахвяры. Арцём і Міхалка таксама адскочылі ў бок, як Марцініха абліла іх халоднай вадой.</br> {{gap|2em}}Людзі хутка ачухаліся, а як ачухаліся, дык ім было сорамна, нялоўка глядзець адзін на аднаго. Іх мучыла сумленьне. Марцін у душы каяўся ў сваім паступку. Да яго вярнулася яго звычайная дабрата.</br> {{gap|2em}}— Ну, пане дабрадзееньку, — зьвярнуўся ён да Ігналі звычайным голасам бяз злосьці, — шкода мне тваіх галодных жывёлін; яны-ж не вінаваты, што ў іх кепскі гаспадар. Мех сена ты занясі да хаты, увосень аддасі.</br> {{gap|2em}}Ужо неба пачало шарэць, як Ігналя валок да хаты ёмка напханы сенам мех. Нейкая асабістая гарачка пранікала ўсё яго цела, нейкі асабісты салона-горкі пах як-бы прыстаў да яго носу. Ён носам уцягваў у сябе сьвежае паветра вільготнага прадвясеньняга сьнегу, круціў галавой, як-бы хацеў адтрасьці ад сябе гэты прыкры пах і ня мог. Ён ні аб чым ня думаў, толькі вялікі гнеў панаваў у яго душы на самога сябе.</br> {{gap|2em}}— Ліха на мяне! Ліха на мяне! — бурчэў ён.</br> {{gap|2em}}Ня чуў, як ногі глыбака ступалі па каўдобінах, як хлюпалі парваныя атопкі. Ня бачыў, як сена сыпалася ва ўсе бакі, пакідаючы за сабою па Ігналевых сьлядох адзнакі вечнага вялікага сораму.</br> {{gap|2em}}Чым бліжэй Ігналя падыходзіў да сваёй хаты, тым рухі яго рабіліся цяжэйшыя, тым марудней ён ступаў, тым мацней ён сапеў пад цяжарам сваім.</br> {{gap|2em}}Відаць было, што Ігналя ніколі не забудзе гэтую страшную дзею сваю сярод ночы. {{gap|1.5em}}{{smaller|Менск, 1921 г.}} {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |}<noinclude></noinclude> 9fsf1h041uvc4804tqvrnuo226fuubu 104 121026 281646 2026-04-12T18:07:31Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center>{{larger|ТУГА СТАРОГА МІХАЙЛЫ}}</center> {{gap|2em}}Шэпты… Лясныя шэпты, чаму вас ня чутна! Чаму вы анямелі?</br> {{gap|2em}}Вочы пазіраюць увакруг, шукаюць у далі, мо‘ дзе цёмнай устужкай уецца, цямнее, густы бор, мо‘ дзе ў зелені туліцца бярэзьнік…</br> {{gap|2em}}Пуста, сум...» 281646 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|ТУГА СТАРОГА МІХАЙЛЫ}}</center> {{gap|2em}}Шэпты… Лясныя шэпты, чаму вас ня чутна! Чаму вы анямелі?</br> {{gap|2em}}Вочы пазіраюць увакруг, шукаюць у далі, мо‘ дзе цёмнай устужкай уецца, цямнее, густы бор, мо‘ дзе ў зелені туліцца бярэзьнік…</br> {{gap|2em}}Пуста, сумна…</br> {{gap|2em}}Маўклівыя даліны пакрыты жылістымі карчамі… Там, дзе былі бары, жаўцее жвіровы пясок. Рэчка высахла…</br> {{gap|2em}}Ціха, жудасна…</br> {{gap|2em}}Шэпты… Лясныя шэпты, дзе вы?</br> {{gap|2em}}Ці не шчасьлівы сон моладасьці гэта быў?..</br> {{gap|2em}}Калісьці жылі ў гэтай ваколіцы лясныя шэпты. Як здані, зьніклі лясы, зьніштожаны бязжаласна людзкімі рукамі да апошняга пня… Як лысая галава старога дзеда, выглядаюць даліны, вёскі, гасьцінцы, і вока доўга блудзіць па нудным абшары, шукаючы дробнага гайку на пагорку, гаварлівага альхоўніку ў мокрай даліне, але дарэмна. Муціцца вока ад сьлёз і бачыць у далі толькі адно: як неба зьліваецца з зямлёю, зямля туліцца да неба, шарэюць хаткі ўбогай вёскі, а болей нічога…</br> <center>{{***2||50%|7|перад=1em|пасля=1em}}</center> {{gap|2em}}Праз ваконца беднай хацінкі сваёй пазірае стары Міхайла, углядаючыся сваімі сьлепаватымі вачыма. Старанна прыслухоўваецца ён к якімсьці таемным зыкам, як-бы чуе каля сябе дух быўшага тут лесу, і жальба наскрозь прабірае сэрца старое, нібы плач пакрыўджанага… Воклічы лясных шэптаў ажываюць у яго душы, і стары Міхайла доўга моўчкі сядзіць, як акамянелы… Шкада яму гэтага лесу, як роднага сына, бо Міхайла з дзіцячых гадоў зжыўся з гэтым лесам, яму Міхайла аддаў вялікую частку душы сваёй і цяперака боль шчэміць яго сухія косьці.</br><noinclude></noinclude> 5qoog1si9qg2ec2dqan9gvzqixu04xi 104 121027 281647 2026-04-12T18:15:46Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{***2||50%|7|перад=1em|пасля=1em}} {{gap|2em}}Гоманы… Людзкія гоманы, чаму вас ня чутна? Чаму вы анямелі? Дзе тыя вясёлыя дзяцюкі? Дзе тыя рупныя, працавітыя гаспадары?..</br> {{gap|2em}}Па вёсках ціха і сумна. Вечарынак, гульняў няма… Пакінулі сыны бацькоў сваіх старых, пакін...» 281647 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{***2||50%|7|перад=1em|пасля=1em}} {{gap|2em}}Гоманы… Людзкія гоманы, чаму вас ня чутна? Чаму вы анямелі? Дзе тыя вясёлыя дзяцюкі? Дзе тыя рупныя, працавітыя гаспадары?..</br> {{gap|2em}}Па вёсках ціха і сумна. Вечарынак, гульняў няма… Пакінулі сыны бацькоў сваіх старых, пакінулі бацькі дзяцей сваіх малых, — усе здаровыя і здатныя мужчыны пайшлі туды… А калі вернуцца — невядома… І стогны па вёсках бедных раздаюцца, і замарнела жыцьцё людзкое, застыгла, спалохалася…</br> {{gap|2em}}Часам па гасьцінцы да воласьці можна прымеціць некалькі згорбленых фігур. Памалу кратаюцца яны наперад. Паміж імі ёсьць і стары Міхайла. Усе яны ідуць у воласьць даведацца, што чуваць з вайны, мо‘ ёсьць вестка якая ад сына, ад мужа ці ад бацькі… У воласьці чытаюць некаторым лісты ад сваіх. Хто піша з пазыцыі, хто з лякарні — ранены, а хто з палону. Аб некаторых ёсьць весткі, што яны ўжо доўга жыць загадалі родным сваім, а самі аддалі свае душы на полі бітвы…</br> {{gap|2em}}Хто плача, слухаючы гэтыя навіны, а ў каго сьлёзы ў сэрцы застыглі… Да чаго-ж гэта чалавек ня можа прывыкнуць у жыцьці!..</br> {{gap|2em}}Амаль ня ўсе даведаліся аб сваіх; толькі стары Міхайла нічагусенькі даведацца ня можа… Пайшлі ад яго ўсе тры сыны родныя, пайшлі і ніякай вестачкі ад іх няма… {{***2||50%|7|перад=1em|пасля=1em}} {{gap|2em}}І чакае стары Міхайла вестак ад сыноў сваіх. Ня есьць, ня п‘ець, ды ўсё чакае. Спаць перастаў, праца з рук валіцца і, анямелы, пазіраець ён апухлымі вачыма на шырокі гасьцінец; а сыноў як-бы віхор панёс, як-бы мора глынула…</br> {{gap|2em}}І чакае стары Міхайла хоць ад аднаго з іх навінкі якой — высах бедны, як шкілет, і толькі цень ад яго астаўся… Што з сынамі ня здарылася-б — ці жывуць, ці ня жывуць, — а ўсё-ж бы лягчэй было-б на душы, каб праўду даведаўся…</br> {{gap|2em}}Але ад іх ні слуху ні духу…</br> {{gap|2em}}І часта цягаецца стары Міхайла ў воласьць і надаядае прыставаньнямі сваімі да кожнага ўстрэчнага-папярэчнага, пытаючыся, мо‘ хто ведае, ды казаць ня хоча… Просіцца —<noinclude></noinclude> g03qcefxmx0eidrdgeeaf4onv3em5dv 104 121028 281648 2026-04-12T18:23:37Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «моліцца на каленях, енчыць, зямлю цалуе, каб яму ўсю праўду выказалі ці сыноў яго ўжо маці-зямліца забрала, ці не…</br> {{gap|2em}}А вестак як ня было, так і няма.</br> {{gap|2em}}І скруціўся стары Міхайла ў тры пагібелі адзін-адзінюсенькі ў хатцы сваёй. Ваўкі пад вокнам...» 281648 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>моліцца на каленях, енчыць, зямлю цалуе, каб яму ўсю праўду выказалі ці сыноў яго ўжо маці-зямліца забрала, ці не…</br> {{gap|2em}}А вестак як ня было, так і няма.</br> {{gap|2em}}І скруціўся стары Міхайла ў тры пагібелі адзін-адзінюсенькі ў хатцы сваёй. Ваўкі пад вокнамі выюць… Мяцеліцы гудзяць. Віхор усю страху зьнёс з яго хаткі. Гурбы сьнегу навярнула на дзядзінцы і няма, наʻт, як дабрацца да яго, бо Юда жэніцца ў чыстым полі. І тужыць стары Міхайла адзінока, доўга тужыць па родных сынох сваіх… Ажно рукі і ногі млеюць ад тугі вялікай, ажно галава ходырам ходзіць ад жальбы бязьмернай…</br> {{gap|2em}}І сьніць стары Міхайла благія сны. І знакі благія бачыць ён на кожным кроку: то курыца запяе, то люлька з губоў выпадае, то зайчык дарогу пераскочыць, то з пустымі вёдрамі нехта яго спаткае… І жыцьцё яму прыкрым робіцца… І думае ён: „напэўна груганы даўно расьцягалі костачкі сыноў маіх па чыстым полі… бадай, і крыжа па іх не паставілі, не памаліліся над нябожчыкамі“… {{***2||50%|7|перад=1em|пасля=1em}} {{gap|2em}}Перастаў нарэшце стары Міхайла ў воласьць хадзіць, перастаў у людзей дапытвацца аб сынох сваіх… І перастаў, на‘т, у вёсцы з людзьмі бачыцца, бо рэдка калі з хаты выходзіў.</br> {{gap|2em}}Суседзі, маючы кожны сваю ўласную больку, зусім забыліся аб ім, як-бы на сьвеце не было Міхайлы старога…</br> {{gap|2em}}І ён тымчасам жыве сваім асобным балючым жыцьцём, сваім горам вялікім. Ён тужыць моўчкі па лесе, што згінуў увакруг, ён стогне па родных сынох, што весткі аб сабе не даюць. Боль гэты зьліваецца ў душы яго ў адно цэлае…</br> {{gap|2em}}Лесу ўжо ён ня ўбачыць болей на роднай зямельцы, а кроў сыноў недзе сыціць-корміць чужую глебу…</br> {{gap|2em}}І старога Міхайлу абхопліваюць неадчэпныя думкі: „Толькі дзеля гэтай тугі мне і жыць трэба, бо ў маім сэрцы сплялося цэлае гняздо мінуўшчыны. Мне трэба плакаць-галасіць аб тым, што ўжо ніколі ня вернецца. Я павінен быць вечнай сьведкай нямінучага гора“…</br><noinclude></noinclude> 792xriym1ipji6wrt9vzug7umyrr7ip 104 121029 281649 2026-04-12T18:29:54Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}І моліцца стары Міхайла толькі аб адным, каб бог зьлітаваўся над ім — даў яму яшчэ колькі гадоў жыцьця. Каб палюдзку выплакацца-выстагнацца, каб гора сваё ў мора цэлае выліць, каб людзей ажно шорах прабіраў…</br> {{gap|2em}}Яшчэ болей корчыцца-горбіцца с...» 281649 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}І моліцца стары Міхайла толькі аб адным, каб бог зьлітаваўся над ім — даў яму яшчэ колькі гадоў жыцьця. Каб палюдзку выплакацца-выстагнацца, каб гора сваё ў мора цэлае выліць, каб людзей ажно шорах прабіраў…</br> {{gap|2em}}Яшчэ болей корчыцца-горбіцца стары Міхайла, яшчэ болей маўклівым робіцца, толькі вочы яго няпрытомна блішчаць, а ў грудзёх старых як-бы вужакі плодзяцца. {{***2||50%|7|перад=1em|пасля=1em}} {{gap|2em}}І сьніцца старому Міхайле адзін дзіўнюсенькі сон. Сонечны летні дзень. Перад яго вачыма пасекі, як заварожаныя, нікнуць, а на іх месцы па лагчынах паказваюцца сталетнія пні, з якіх цячэ сьвежы смалісты сок. Раптам пні, як прабуджаныя волаты, падымаюцца з моху і становяцца кожны на сваё ранейшае месца. Галіны ў адзін міг адрастаюць. Расісты папаратнік блішчыць ля ручая. Пад стромкімі бярозкамі мухаморы растуць цэлымі сямейкамі… Жаўранкі блізка пяюць. Зайчык скача з адной купіны на другую. А лес гэткі харошы, гэткі прыгожы, што проста цягам цягне да сябе старога Міхайла. Ідзе Міхайла да лесу, выстаўляючы рукі наперад, хоча забрацца ў цянёк-халадок, ды сіл нехапае. Ідзе ён бліжэй да лесу з пацехай у душы і… раптам прачынаецца. {{***2||50%|7|перад=1em|пасля=1em}} {{gap|2em}}І сьніцца старому Міхайле другі дзіўнюсенькі сон. Прад яго вачыма зялёны луг. Дзень кірмашовы. Ён стаіць ля рэчкі на грэблі зыбкай і чакае сыноў сваіх з царквы. Вось чуе ён званок Антонавай жаробкі, вось чуе ён знаёмую песьню Цыпрука Рабога „Як паехаў сын Данілы“… Вось шнурам, фурманка за фурманкай, едуць суседзі. Усе ў сьвяточных сьвітках. Бабы ў новых каптурох з белымі карункамі, дзяўчаты ў чырвоных хустках з макавымі кветкамі, дзяцюкі ў саматканых кашулях навыпуск. Божухна! Колькі панакуплялі абаранкаў, пірагоў, пасудзіны рознай! Дзеці дзьмуць у паліўныя конікі, дзюрачкі пальчыкамі перабіраюць. Усе яму кажуць: „Дзень добры, дзядзька Міхайла!“ — і едуць далей.</br> {{gap|2em}}І дзівіць яго, чаму гэтак шмат народу едзе, а сыноў яшчэ няма… Пачынае калаціцца яго сэрца. Каго-б аб сынох ня пытаўся — ніхто ня ведае…</br><noinclude></noinclude> efl5l5qdvmkh1dhs7bvstjt05265ajf 104 121030 281650 2026-04-12T18:32:53Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}— Што гэта ёсьць, — дзівіцца стары Міхайла… Вочы яго туманяцца, углядаючыся ў абшар балотных лугоў… — Што гэта можа быць?.. — І трывога яго расьце, у грудзёх цесна робіцца, ажно дух захоплівае… І туга яго робіцца гэткай вялікай і балючай, ажно сэр...» 281650 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}— Што гэта ёсьць, — дзівіцца стары Міхайла… Вочы яго туманяцца, углядаючыся ў абшар балотных лугоў… — Што гэта можа быць?.. — І трывога яго расьце, у грудзёх цесна робіцца, ажно дух захоплівае… І туга яго робіцца гэткай вялікай і балючай, ажно сэрца ў грудзёх ня вытрымлівае і разрываецца…</br> {{gap|2em}}— Сыны мае!.. — шэпча ён вуснамі запёкшыміся і ўжо не прачыхаецца болей: душа яго пакутная вырываецца раптам, як птушка, і ляціць у неба, як жаўранак. {{gap|2em}}{{smaller|Вільня, 1915 г.}} {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |}<noinclude></noinclude> d7ersvo92xz1id9enqismr7qp041gqb 104 121031 281651 2026-04-12T18:39:59Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center>{{larger|{{разьбіўка|БОНДАР}}}}</center> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">I</span></center> {{gap|2em}}Стары Даніла славіўся на цэлую ваколіцу сваімі вырабамі, вёдрамі, начоўкамі, цабэркамі й лыжкамі, якія выходзілі з яго рук моцныя, гладкія й вельмі зграбныя. Ён іх п...» 281651 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|{{разьбіўка|БОНДАР}}}}</center> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">I</span></center> {{gap|2em}}Стары Даніла славіўся на цэлую ваколіцу сваімі вырабамі, вёдрамі, начоўкамі, цабэркамі й лыжкамі, якія выходзілі з яго рук моцныя, гладкія й вельмі зграбныя. Ён іх прадаваў на ўсіх кірмашох. У яго іх ахвотна куплялі ўсюды, і ён жыў з жонкай прыпяваючы.</br> {{gap|2em}}Дзяцей у іх ня было, гарэлкі ён ня піў, так што „залатыя рукі“, як казалі аб ім суседзі, кармілі яго досыць шчодра. А гэтыя „залатыя рукі“ не настолькі цікавалі іх уласьніка Данілу тымі залатоўкамі й рублямі, што яны яму давалі, як сваёй здатнасьцю й кемнасьцю.</br> {{gap|2em}}Мэтай яго жыцьця былі не заработкі, а праца сама па сабе, той процэс творчасьці, які дае праўдзівае шчасьце мастаком у розных галінах штукарства.</br> {{gap|2em}}Кожную пасудзіну паасобку ён рабіў натхнёна ад пачатку да канца. Майструючы, ён ня думаў ні аб чым іншым, як аб сваёй рабоце. Забываў аб ядзе, аб сьне і аб усім на сьвеце. Нікому, апрача жонкі, ня можна было глядзець, як ён майструе. Суседзі гэта ведалі й не заходзілі ў яго хату, каб не перашкаджаць. А калі хто, ня ведаючы, заходзіў да яго ў час работы, дык стары Даніла пакідаў сваю працу і з нецярплівасьцю чакаў мінуты, калі той выйдзе. А калі хто доўга заседжваўся, дык ён выходзіў з цярпеньня і прасіў не перашкаджаць і ня дурыць галавы рознымі байкамі. Выходзіла так, што ён выганяў людзей з сваёй хаты.</br> {{gap|2em}}Людзі злаваліся на яго трохі за недалікатнасьць, казалі, што ён ведаецца з нячыстаю сілай, якая яму дапамагае ў рабоце, але прывыклі да гэтага, і ніхто яго не чапаў. І Даніла гэтак правёў у адзіноце ўсё жыцьцё сваё, — год за годам, адзін дзесятак гадоў за другім дзесяткам, аж да сівізны.</br> {{gap|2em}}Нельга сказаць, каб Даніла нудзіўся ў самоце. Яго жыцьцё было поўнае для яго цікавасьці і размаітасьці. Яго<noinclude></noinclude> fkrgmfa2xbcgjj9mjtqquer0e7tjyj1 104 121032 281652 2026-04-12T18:48:40Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «жонка Аўдоця ўсёй простай, добрай і падатлівай душою наскрозь была пранята майстэрствам Данілы. Як адгалосак, як цень свайго мужа, яна жыла яго жыцьцём, радавалася яго радасьцямі, гаравала яго горам, падабалася ёй тое, што яму было ў спадобу, і ганьбіла т...» 281652 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>жонка Аўдоця ўсёй простай, добрай і падатлівай душою наскрозь была пранята майстэрствам Данілы. Як адгалосак, як цень свайго мужа, яна жыла яго жыцьцём, радавалася яго радасьцямі, гаравала яго горам, падабалася ёй тое, што яму было ў спадобу, і ганьбіла тое, што ён ня любіў. Ён быў як-бы сонцам, а яна — той плянэтай, якая пунктуальна кружылася вакол свайго сонца.</br> {{gap|2em}}Даніла лічыў жонку сваю адзінай разумніцай на ўсю ваколіцу, бо яна яго добра разумела. А ўсіх людзей ён лічыў нічога нявартнымі, неразумнымі й глядзеў на іх з погляду добрага бондара, як на няўдалыя цабэркі з крывых, нязграбных клёпак, або як на шурпатыя драўляныя лыжкі, якія рабіў яго конкурэнт — партач Макар.</br> {{gap|2em}}Аб розных справах сваёй працы ён раіўся толькі з жонкай. Яе ацэнка яго творчасьці, крытыка знаўцы-Аўдоці былі для яго вельмі дорагі, а рэшта людзей „ні пса не разумелі ў бондарскай рабоце, дурні набітыя!“</br> {{gap|2em}}Іронічна глядзеў здольны бондар на людзей і на ўвесь сьвет. Ён глядзеў на іх звышку, як той чарадзей, каторы ведае вельмі важную, вялікую таемнасьць, што трымае ў руках сваіх лёс-шчасьце ўсёй зямлі. Ён ведае, але зайздросна й цьвёрда трымае гэты скарб, захаваны ў сваёй душы, бо людзі яшчэ не дарасьлі, каб аб гэтым ведаць. Няхай сабе гінуць, як мышы рудыя, няхай лопнуць, а ён ім ня скажа, бо яны гэтага ня варты. Ён ім не зайздросьціў бязьмернага шчасьця гэтага веданьня; наадварот, ён усёй душою рвецца да таго, каб людзі гэта зразумелі, але яны няздольны зразумець і будуць бязьлітасна яго выкпіваць, калі-б толькі ён аб гэтым пачаў гаварыць.</br> {{gap|2em}}І ён, як той кіт, што трымае аграмадную кулю нашай зямлі на сваім карку, трымаў у сваёй душы аграмадную радасьць сваёй творчасьці, нікому аб гэтым ня кажучы. Hiбы які-колечы вялікі композытар, маляр ці прарок, ён-бы жадаў выказаць масам людзкім тое, што полымем бухала з яго душы і сэрца як трэба кемна вастрыць начыньні- інструмэнты, як трэба разумным вокам выбіраць дрэва на клёпкі, на дны, на начоўкі, на лыжкі, як зграбна можна гэтыя пасудзіны рабіць. Ён-бы ім апавядаў аб тым, як ён<noinclude></noinclude> fpv40i0dovvi62thuvzbai2r42mror8 104 121033 281653 2026-04-12T18:56:19Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «дадумаўся да розных паляпшэньняў у бондарскай штуцы, дзе ён адкрыў свой стыль, сваю школу. Ён-бы паведаміў аб тым, як захопліваюць душу чалавека, асабістая, нязьведаная радасьць і шчырае шчасьце, калі ён бачыць, што рукі яго твораць адну пекнату…</br> {{gap|2e...» 281653 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>дадумаўся да розных паляпшэньняў у бондарскай штуцы, дзе ён адкрыў свой стыль, сваю школу. Ён-бы паведаміў аб тым, як захопліваюць душу чалавека, асабістая, нязьведаная радасьць і шчырае шчасьце, калі ён бачыць, што рукі яго твораць адну пекнату…</br> {{gap|2em}}Шмат аб чым хацеў гаварыць людзям стары бондар, але ён нёс свой цяжкі крыж маўчаньня з пакорай у душы. Гэта яго мучыла, але ён усё роўна не патрапіў-бы выказаць словамі пачуцьцяў сваіх, і сам толькі туманна разумеў прычыны таемных, пастаянных мук свайго сэрца. <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">II</span></center> {{gap|2em}}Зімовая ноч. У вёсцы цёмна, бо ўсюды сьпяць, і толькі ў маленькай курнай хатцы на канцы вёскі мігае агоньчык. Гарыць лучына, якая дыміць і чадзіць вельмі многа, а сьвеціць вельмі мала. Але толькі няпрывычны чалавек чуўся-б кепска пры гэткім асьвятленьні, а прывычнаму — лепей і ня трэба. І вось пры лучынцы пільна й клапатліва тупаюць два чалавекі; яны вельмі заняты й проста захоплены сваёй працай. Гэта — бондар Даніла з сваёй жонкай Аўдоцяй.</br> {{gap|2em}}Даніла рыхтуецца да новага роману ў сваёй бондарскай творчасьці. Сама пані з двара абсталявала ў яго начоўкі, цэбры, вёдры і некалькі лыжак. Тут патрэбна вялікая падгатоўка, бо адразу, проста з моста, ня прымешся за такую работу. Трэба адкінуць, як пустую непатрэбшчыну, усе жыцьцёвыя будні — сон і яду, аб чым Аўдоця й не адважылася яму прыпамінаць, бо ён мусіць увайсьці ў свой надзвычайны стос; забыцца аб усім акружаючым і ў цішы ночнай, калі грукату-стукату няма на цэлым божым сьвеце, думаць і думаць, маляваць сабе ў галаве гэтыя пасудзіны; абмазгаваць, як прыняцца за работу, якія матэрыялы ўжыць, якімі інструмэнтамі рабіць, каб выйшла, як найлепей, як найпякней, як найскладней, каб урэшце пані зразумела, уцяміла, што ён за чалавек, які таланны, убачыўшы багатыя думкі-мысьлі Данілавы ў постацях гэтых драўляных пасудзін.</br> {{gap|2em}}Трэба ап‘янець, ахмялець, ашалець ад гэтых думак; цела павінна гарэць, як у агні, а тады толькі пачаць работу і так працаваць, так працаваць, каб рук і плеч ня чуць было, каб<noinclude></noinclude> lddrfgvw0ovy1hraf62p4divgtcx3a7 104 121034 281654 2026-04-12T19:03:20Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «галава кружылася, каб сэрца млела, каб пот цурком ліўся й каб ня ведаць гэтага. Трэба забывацца аб усім на сьвеце й толькі адчуваць і бачыць усёй істотай тое аграмаднае, сьветлае шчасьце, што дае скрыдлы душы, азарае залатымі праменьнямі і падымае ўверх...» 281654 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>галава кружылася, каб сэрца млела, каб пот цурком ліўся й каб ня ведаць гэтага. Трэба забывацца аб усім на сьвеце й толькі адчуваць і бачыць усёй істотай тое аграмаднае, сьветлае шчасьце, што дае скрыдлы душы, азарае залатымі праменьнямі і падымае ўверх на марах фантазіі. Гэта — найвялікшая нагарода за працу.</br> {{gap|2em}}Бондар гэта разумее добра, але выказаць словамі ня можа…</br> {{gap|2em}}Па асобнаму блеску яго вачэй, па асобных маршчынах на яго лобе, якія вызначаюць упартасьць, сілу і нейкае надзвычайнае хаценьне, Аўдоця пазнае, што ўжо „пачалося“, і набожна й ціха пазірае на свайго мужа, якому цяпер лішняга слова казаць нельга.</br> {{gap|2em}}Даніла порацца-рыецца ў сваіх інструмэнтах. Выбірае гэблі, скоблі, разцы, нажы, далаты, тапары і тапорыкі, гладзіць і мацае іх рукамі, пільна да іх прыглядаецца, адкідае з агідай адзін інструмэнт, зноў за яго хапаецца, сумняваецца, разважае, нюхае зялеза, прыцмоквае губамі, ківае галавой і нешта мармоча сабе пад нос. То нібы злуецца, то ўсьмешка азарае яго твар.</br> {{gap|2em}}Аўдоця пры гэтым мяняе лучыну за лучынай, абшароўвае, абломвае вугольлі і ўсімі сіламі стараецца трымаць гэты „вечны агонь“ у адной меры. Яна, як вялікая жрыца агню пры служэньні імшы ўсемагутнаму богу-Даніле. Ёй гэтыя клопаты з лучынамі — досыць працы. Яна сапе, уздыхае, кашляе, дым лезе ёй у вочы, у горла, але яна маўчыць, бо захоплена ўся жаданьнямі Данілы. Пры сваім няцікавым абавязку, яна пазірае на мужа, загіпнотызавана яго работай, і дзівіцца на „залатыя рукі“, як на нейкую надзвычайную сілу.</br> {{gap|2em}}Цуд творчасьці пачынаецца.</br> {{gap|2em}}Бондар вострыць свае інструмэнты. На першы погляд здаецца, што гэта рэч вельмі простая і звычайная. Але гэта толькі здаецца людзям, якія нічога цікавага ведаць ня хочуць, бо шліфоўка інструмэнтаў — рэч і ня простая і ня звычайная. Трэба ведаць, які брусок — ці цьвёрды, ці мяккі, ці гладкі, ці крупчаты — падходзіць да кожнага начыньня. Трэба умець трымаць гэты брусок, колькі разоў і як плюнуць на яго.<noinclude></noinclude> hb85ni7x15uhq2k134y3un58mz2wmbk 104 121035 281655 2026-04-12T19:09:45Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «Трэба цяміць, як шараваць — ці наўскос, ці проста, ці памалу, ці хутка, ці моцна прыціскаць, ці памаленьку, каб было акурат у меру. Кожнае начыньне мае свае капрызы, свае вымаганьні, якія майстар павінен памятаць, як свае пяць пальцаў. Потым глянец — з глян...» 281655 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>Трэба цяміць, як шараваць — ці наўскос, ці проста, ці памалу, ці хутка, ці моцна прыціскаць, ці памаленьку, каб было акурат у меру. Кожнае начыньне мае свае капрызы, свае вымаганьні, якія майстар павінен памятаць, як свае пяць пальцаў. Потым глянец — з глянцам пачынаецца новая, цікавая гісторыя. Крывавым потам плаціць бондар за гэтую гісторыю, бо ён, як эстэт, патрабуе, каб інструмэнт зіхацеў, блішчэў і пераліваўся ў розныя колеры, як люстра, як вада пад сонцам. І ён наводзіць глянец. Потым кладзе свае інструмэнты ў рад на сваім варштаце. Бяручыся ўбокі, дзівіцца на іх, адыходзіць, глядзіць здалёку, расшырыць вочы, сажмурыць, зноў падыходзіць. Хіліцца над імі, нібы хоча іх цалаваць і пачынае на іх дзьмухаць-хукаць. Блеск на сталі атуляецца слоем сівога туману. Потым туман патроху пачынае сыходзіць, напамінаючы колер пэрлямутру, які хутка нікне, як пад магутнымі словамі чараўніка. І зноў інструмэнты блішчаць, як неба ў яркі дзень. Даніла здаволены сваёй артыстычнай удасканаленасьцю і віртуознасьцю.</br> {{gap|2em}}Словам, у гэтай рабоце ёсьць нязьлічоныя крыніцы навукі, далікатнай адукацыі, здольнасьці й спрыту, якія апрацоўваюцца й гартуюцца доўгімі гадамі, рупнасьцю, цярплівасьцю й вытрываласьцю, закаханьнем да сваёй спэцыяльнасьці й грунтоўным розумам.</br> {{gap|2em}}Ня толькі Даніла, але і Аўдоця разумее гэта вельмі добра. І яна не даецца дзіву, што муж возіцца з гэтай работай, шліфоўкай інструмэнтаў — пролёгам да свайго вялікага роману на драўляных скрыжалях — беспрарыўна некалькі гадзін.</br> {{gap|2em}}А як-жа іначай!</br> {{gap|2em}}Пры гэтым муха не павінна гудзець, мыш не павінна скрабціся ды, наогул, ніхто з жывых істот ня мае права перашкаджаць майстру ў яго настраёвай працы.</br> {{gap|2em}}Гэты строгі, няспрэчны закон дэспота-мужа добра ведае Аўдоця. За ўсё жыцьцё яна вышкалілася, як належыцца, у гэтым кірунку. Ёй здаецца ў сваім гіпнозе, што, нават, вецер цішэе ў той час, як Даніла майструе, дрэвы на гародзе ня шумяць і птушкі не пяюць. Нават і няжывыя зьявішчы прыроды нібы падпадаюць пад магічны загад {{перанос пачатак|Да|нілы}}<noinclude></noinclude> 9hs4s7uz2zpt7tfitjm0u027leqp6g8 104 121036 281656 2026-04-12T19:18:36Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|Да|нілы}}. Аўдоця ня дзівіцца, іначай быць ня можа, бо ў яе мужа — вялікая сіла. Усё прыслухоўваецца, усё зварачае ўвагу на яго залатыя рукі.</br> {{gap|2em}}Яна гэтым так пранікнута, так гэта ёй шчэміць за сэрца, што аж сьлёзы капаюць з яе вачэй — с...» 281656 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|Да|нілы}}. Аўдоця ня дзівіцца, іначай быць ня можа, бо ў яе мужа — вялікая сіла. Усё прыслухоўваецца, усё зварачае ўвагу на яго залатыя рукі.</br> {{gap|2em}}Яна гэтым так пранікнута, так гэта ёй шчэміць за сэрца, што аж сьлёзы капаюць з яе вачэй — сьлёзы шчасьця і абагатварэньня. Яна, здаецца, за адзін інструмэнт, за адзін фэтыш — дубовую клёпку з цабэркаў свайго мужа — пашла-б на самаахвярнасьць, на сьмерць…</br> {{gap|2em}}„Гэта зусім зразумела“, думае яна. <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">III</span></center> {{gap|2em}}Пакончана, дзякаваць богу, з інструмэнтамі: навостраны, як брытвы, адпаліраваны, як цацкі — лепей ужо й быць ня можа, бо й так пераступлена мяжа ўсялякай мажлівасьці.</br> {{gap|2em}}Пасьля гэтага бондар яшчэ глыбей убіраецца ў непраходны гушчар сваёй творчасьці. Ён падбірае матэрыялы — калодкі, палены й дошкі, якія ў вялікім запасе ляжаць у яго хаце, — да абсталёваных паняй пасудзін.</br> {{gap|2em}}Разумеецца, што з ім побач ідзе яго духоўны двайнік — Аўдоця.</br> {{gap|2em}}А чым далей, тым работа вымагае больш кемнасьці, больш адпаведнасьці, робіцца цяжэй і мудрэй і, разам з гэтым, усё прыемней і прыемней.</br> {{gap|2em}}Гэта Аўдоця без тлумачэньня разумее.</br> {{gap|2em}}Ім абодвум кружыць галовы і натхненьня дадае вялікае здарэньне, якое адбылося неспадзеўна: пані зажадала мець у сваёй гаспадарцы хваленую работу „залатых рук“.</br> {{gap|2em}}Во хто яго ўрэшце зразумее і ацэніць подлуг вартасьці. Гэта-ж ужо ня мужыцкага роду асоба, а з таго гатунку людзей, якія ўсё ведаюць… Даніла зьзяў увесь — і душой і целам. Памаладзеў, парухавеў. Гэта ня дзіва, бо тое, да чаго ён рваўся ўсе жыцьцё, само да яго насустрэч ідзе. Во каму ён пакажа свой таемны скарб душы — пані, вялікай пані з двара! Дзеля гэтага варта была бязупынная праца дзесяткаў гадоў, пры якой ён рваўся кудысьці, каб адкрыць людзям свой уласны новы сьвет. Бог, урэшце, над ім зьлітаваўся.</br><noinclude></noinclude> 12rm7eaml68lcj6d3z8zpheobr57m0k 104 121037 281657 2026-04-12T19:27:23Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Бяз слоў хавала гэту радасьць у сваім сэрцы і Аўдоця.</br> {{gap|2em}}Ці-ж можна словамі перадаць, як Даніла падбіраў клёну, бярозы, дубу, асіны на цабэркі, вёдры, начоўкі й лыжкі, альшавін на абручы з лепшых запасаў сваіх?</br> {{gap|2em}}Ці-ж можна апавядаць аб...» 281657 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Бяз слоў хавала гэту радасьць у сваім сэрцы і Аўдоця.</br> {{gap|2em}}Ці-ж можна словамі перадаць, як Даніла падбіраў клёну, бярозы, дубу, асіны на цабэркі, вёдры, начоўкі й лыжкі, альшавін на абручы з лепшых запасаў сваіх?</br> {{gap|2em}}Ці-ж можна апавядаць аб тым, як ён пераглядаў, перамацваў рукамі, пробаваў на язык гэтыя палены, дошкі й звычайныя кавалкі дрэва, як ён іх сушыў, як ён з імі няньчыўся, пеленгаваўся, каб з іх стварыць свой новы палац хараства, каб у іх душу сваю пераліць?</br> {{gap|2em}}Ці-ж можна казаць аб тым, як ён відзеў яўнабачным вокам гэнія ў гэтых нямых кавалках дрэва гаварлівыя, пявучыя, вабныя сваёй зграбнасьцю й грацыяй начоўкі, вядзерцы й лыжкі?</br> {{gap|2em}}Ці-ж можна адмаляваць пры гэтым жывую ігру яго твару, выразныя рухі яго цела, як ён усё разважваў і туды і сюды, і ў добрую і ў кепскую старану, нібы закладваў фундамант вялікаму гораду, нібы перад стварэньнем новых істот, якія павінны кіраваць сусьветнасьцю?</br> {{gap|2em}}Гэта ўсё трудна апісаць чалавечым пяром. Я ня маю адвагі гэтага рабіць і буду лепей маўчаць.</br> {{gap|2em}}Даніла гарэў на сваім уласным агні, лез усё вышэй і вышэй па сходах сваёй творчасьці і вёў сваю работу старанна, цярпліва і з вялікай асьцярогай.</br> {{gap|2em}}Гэтак ішоў дзень за днём.</br> {{gap|2em}}Лішнім будзе гаварыць і аб тым, як ён еў і спаў. Аб гэтым можа сьведчыць яго высахшы твар і бліскучыя вочы, якія звычайным людзям здаваліся-б няпрытомнымі.</br> {{gap|2em}}Ня лепш за яго выглядала і яго жонка.</br> {{gap|2em}}Але ня варта гаварыць аб такіх будных і прозаічных рэчах, калі ў мастака дух быў абхоплен орэолем адвечнасьці, калі асобны, містычны настрой панаваў над ім. Занізка было-б для яго асобы напамінаць яму аб ядзе і сьне.</br> {{gap|2em}}Аўдоця яму, грэх гаварыць, аб гэтым і ня пікнула нават, бо была пэўна, што пры гэтым ён-бы ня выцерпеў і, ня гледзячы на сваю дабрату бязьмерную, даў-бы паленам па галаве і роднаму бацьку…</br><noinclude></noinclude> ax9fi1h6bqm40kh8gb6faqbq9kywglf 104 121038 281658 2026-04-12T19:37:15Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">IV</span></center> {{gap|2em}}І расла яго творчасьць, як травы вясной пад гарачым сонцам, як цуд-казка, якая раптам прыняла формы праўдзівасьці.</br> {{gap|2em}}Гэта былі ня вёдры, не начоўкі, ня лыжкі драўляныя, а дзіўны сон пекных форм,...» 281658 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">IV</span></center> {{gap|2em}}І расла яго творчасьць, як травы вясной пад гарачым сонцам, як цуд-казка, якая раптам прыняла формы праўдзівасьці.</br> {{gap|2em}}Гэта былі ня вёдры, не начоўкі, ня лыжкі драўляныя, а дзіўны сон пекных форм, пераданы кемнай рукой на драўляных пасудзінах. Гэта былі застыўшыя ў барэльефы малітвы-мары Данілавай душы. Гэта быў зэніт яго лятуценьняў, апофеоз яго трыумфу. Гэта было тое, дзеля чаго варта і жыць і пакутваць…</br> {{gap|2em}}Мы пэўны, што звычайнае, простае вока бачыла-б у гэтых пасудзінах звычайныя і простыя рэчы і зусім ня дзівілася-б. Звычайнае вока лічыла-б урачыстае сьвята Данілавага сэрца няпрытомным фанатызмам, хворай ілюзіяй-самаабманам, але што разумее звычайнае вока людзкое? Яму даступны толькі звычайныя рэчы. Яно часта-густа глядзіць на золата, думаючы, што гэта камень. Звычайнае вока не захапляецца парывамі вялікай душы, ня блішчыць агнём шчырага падзякаваньня майстру-гэнію. Яно нічога не прымячае, нічога ня бачыць, бо сьляпое да таго, што выходзіць з шырэй будных рамак жыцьця. Звычайнаму воку недаступна мінута шчасьця і бясьсьмерця.</br> {{gap|2em}}Але затое ў пані з двара нязвычайнае вока, пані ўгледзіць дарагі скарб там, дзе ён папраўдзе ёсьць.</br> {{gap|2em}}Гэтак, прынамсі, думаў Даніла, а з ім, разумеецца, і яго жонка Аўдоця, як яны на малых саначках вязьлі ў двор пані бялюткія, як малако, як пена марская, пасудзіны, адпаліраваныя, гладкія, як добрае шкло. Пасудзіны былі грацыйныя, зграбныя, як-бы жывыя, і здавалася — вось-вось у паветра панясуцца. Пад яркім зімовым сонцам яны пераліваліся ў розныя колеры.</br> {{gap|2em}}Што хвілю Даніла з Аўдоцяй спыняліся, зьдзьмухваючы сьнежныя пылінкі з гэтых пасудзін. Кожную пасудзіну Даніла пробаваў рукамі на звон. Кожная пасудзіна выдавала свой асабісты гук-голас, так што можна было падабраць з іх новы, пасвойму гармонічны, музычны інструмэнт, накшталт гусьляў ці ліры, на якім можна было-б іграць шчырыя, чулыя песьні шчырай і чулай душы бондара Данілы…</br><noinclude></noinclude> c6l9oq5fuq60yymy72zz4wva4vkjhgp 104 121039 281659 2026-04-12T19:44:30Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}Нашто тут патрэбны струны, нашто ноты, нашто ўрачыстыя абставы багатых салёнаў і ненатуральная пышнасьць адукаваных людзей, калі ўсе можа выканацца ў сваёй першай крыніцы хараства — у прастаце і шчырасьці?</br> {{gap|2em}}Захацеў-зажадаў чалавек божы,...» 281659 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Нашто тут патрэбны струны, нашто ноты, нашто ўрачыстыя абставы багатых салёнаў і ненатуральная пышнасьць адукаваных людзей, калі ўсе можа выканацца ў сваёй першай крыніцы хараства — у прастаце і шчырасьці?</br> {{gap|2em}}Захацеў-зажадаў чалавек божы, і сам сабе ў адзіноце ўладзіў сьвята-гульню. І сонца на яго іначай глядзіць, і каменьні яму песьні пяюць, і сьмяротны бясьсьмерце творыць, і ад няшчаснага цэлыя вясёлкі шчасьця рассыпаюцца.</br> {{gap|2em}}Даніла ціскаў да грудзей пасудзіну і любаваўся ёю!</br> {{gap|2em}}— Якое моцнае вядро! як камень, як зялеза: хоць ты гарматы па ім вазі! Вунь бач, жонка, як я стану на гэтае вядро нагамі і ліха яго ня возьме.</br> {{gap|2em}}Пры гэтым ён паставіў на сьнег вядро і намерыўся наступіць на яго нагою.</br> {{gap|2em}}— А бо‘, што ты робіш!? — крыкнула Аўдоця.</br> {{gap|2em}}— Я не баюся — стану, бо моцнае! — заартачыўся Даніла.</br> {{gap|2em}}— Ня можна… у роспачы застагнала Аўдоця.</br> {{gap|2em}}— А вось папрабую! — настойваў Даніла.</br> {{gap|2em}}— Ты вар‘ят! — заламала рукі Аўдоця.</br> {{gap|2em}}— Го! го! го! — зарагатаў Даніла, — я гэта толькі пажартаваў, а ты думала, што запраўды стану. Эх, баба дурненькая! Го! го! го!</br> {{gap|2em}}І сьмяяўся ён шчыра, як дзіця, якое выкінула вясёлую штуку.</br> {{gap|2em}}Аўдоця маўчала і цяжка сапела. Яна не магла прысьці да сябе ад вялікага перапуду.</br> {{gap|2em}}Гэткім чынам яны прывезьлі пасудзіны ў двор да пані. Тут радасьць тварыцеля-бондара вырасла да таго, што ажно дух захоплівала. Сэрца буяла і барабаніла так моцна, што Даніла сам пужацца пачаў. Гэткія хвіліны ў жыцьці рэдка здараюцца, хвіліны, калі ставіцца на страшны суд сьвятая сьвятых тваёй душы, калі вось думаеш: альбо папаў у рай, альбо ў пекла, калі на валаску паміж жыцьцём і сьмерцю знаходзіцца тое, да чаго ты ўвесь свой век хацеў дайсьці, за што ты пакутваў, богу якому ты маліўся…</br> {{gap|2em}}А вясёлая сям‘я вераб‘ёў клапацілася каля стайні, білася-дралася паміж сабою, фанабэрылася, хохлілася і шчабятала свае плёткі-байкі без адпачынку. А сьнег блішчэў пад<noinclude></noinclude> fba2d7ppi6y242mgbv3lwjm4a86naof 104 121040 281660 2026-04-12T19:51:46Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «сонцам, пераліваўся ў розныя колеры, вочы сьляпіў і скрыпеў пад нагамі, як жывы.</br> {{gap|2em}}Вясёлы быў сьвет божы, і весела было на душы бондару Данілу, было лёгка і радасна, расла энэргія да новай працы…</br> {{gap|2em}}— Зараз пачую прысуд пані, — думаў ён. — Яна...» 281660 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>сонцам, пераліваўся ў розныя колеры, вочы сьляпіў і скрыпеў пад нагамі, як жывы.</br> {{gap|2em}}Вясёлы быў сьвет божы, і весела было на душы бондару Данілу, было лёгка і радасна, расла энэргія да новай працы…</br> {{gap|2em}}— Зараз пачую прысуд пані, — думаў ён. — Яна правільна ацэніць мае вырабы, бо не такая дурная варона, як нашыя мужыкі.</br> {{gap|2em}}І пані вырасла ў яго думках волатам-законадаўцай, якая адчыніць яму дзьверы ў мармуровыя палацы муз, якая надзене на яго чало ляўровы вянок славы, якая напоіць яго амброзіяй бясьсьмерця.</br> {{gap|2em}}Аўдоця чытала ўсё гэта на яго выразьлівым твары і яе ня менш яго кідала ў гарачку.</br> {{gap|2em}}На дзядзінцы ля паніных пакояў пад самым ганкам санкі прыастанавіліся. Тут наляцела, як саранча, цэлая плойма вераб‘ёў, якія пачалі кружыцца, як заварожаныя, над бялюткімі пасудзінамі.</br> {{gap|2em}}Ці іх вабіў пах сьвежага дрэва, ці мо‘ былі захоплены пекнатой пасудзін — хто іх разьбярэ. Толькі яны кружыліся над саначкамі ўсё ніжэй і ніжэй і нешта гаварылі-шчабяталі паміж сабою на голаснай, зычнай мове птушак.</br> {{gap|2em}}Спачатку Даніла цешыўся з гэтых малых прыхільнікаў яго таленту, любаваўся імі, а потым, о… не пасьпеў ён і ахнуць, як адзін верабей, пракляты падшывалец, апаганіў чысьценкі, як сьнег, бэлы цабэрак.</br> {{gap|2em}}Крыкнуць не маглі ні Даніла і ні Аўдоця. Яны акамянелі ад неспадзеўкі. Як-бы апаганіў шальмец які сьвятую бажніцу! Ні слоў, ні гневу не стае на гэта ў набожнай душы. Пракляцьце нямее на вуснах недакончанае. Помста бухае пажарышчам.</br> {{gap|2em}}Доўга скрабаў Даніла цабэрак вострым сьцізорыкам і ня прымеціў, як вышла да яго аканомка і загадала аднесьці пасудзіны на кухню.</br> {{gap|2em}}О, як закалацілася яго сэрца… <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">V</span></center> {{gap|2em}}Як ашпараныя, выскачылі з панінай кухні Даніла і Аўдоця. Пані, нават, не зацікавілася глянуць на пекную работу<noinclude></noinclude> m0y80g2uao44wpgaai3cuze79f3rr0g 104 121041 281661 2026-04-12T19:57:22Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «Данілы. Заплаціла толькі не таргуючыся, і гэтым справа закончылася. Грошы ён выкінуў ля ганку, вышаўшы на двор.</br> {{gap|2em}}Ці ў грашох была справа?</br> {{gap|2em}}Пані, сама гэта не разумеючы, бязьлітасна плюнула чалавеку ў самую душу, зрабіла яму такую рану, якая...» 281661 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>Данілы. Заплаціла толькі не таргуючыся, і гэтым справа закончылася. Грошы ён выкінуў ля ганку, вышаўшы на двор.</br> {{gap|2em}}Ці ў грашох была справа?</br> {{gap|2em}}Пані, сама гэта не разумеючы, бязьлітасна плюнула чалавеку ў самую душу, зрабіла яму такую рану, якая ніколі ня выгаіцца. Крыўда была бязьмежна балючая, бяз меры неспадзяваная. Хацелася яму валасы сівыя рваць на галаве й выць павоўчаму. Ён выглядаў, як-бы яго скінулі з гары ў глыбокую яміну, дзе ён пакалечыўся на сьмерць, дзе ён аглушыўся і страціў прытомнасьць… Дзіка вадзіў ён вачыма па бакох, уніз, як-бы ён згубіў усё сваё багацьце, як-бы посьле пажару на попелішчы сваёй хаты. Рукі ў яго віселі, як чужыя, і сам ён алавяным зрабіўся.</br> {{gap|2em}}Усю дарогу, ідучы назад у вёску, ён сваёй жонцы ні слова не казаў. Ішлі яны, як з хаўтуроў усё роўна. Ды ці гэта ня былі хаўтуры? Даніла пахаваў найлепшую частку сваёй душы. Памёрлі яго мары, якімі ён цешыўся ўсё жыцьцё. Зьніклі-згінулі надзеі, радасьці і ня цікава стала жыць на сьвеце божым…</br> {{gap|2em}}Сонца сьветлае засумавала разам з ім. Поле сьнежнае няпрытульна-жудасным зрабілася. Сосны над белымі кажухамі сьнегу як-бы шапацелі аб вялікім Данілавым горы, і птушкі былі чужыя і няцікавыя. Увесь белы зімовы абшар пакрыла жалоба… Гэта жалоба-туга ваздушнымі хвалямі выносілася з Данілавай душы і труціла паветра.</br> {{gap|2em}}Ці зразумеюць людзі яго трагедыю? Не. Будуць кпінкі строіць з яго і дурнем палічаць.</br> {{gap|2em}}Як вярнуліся Даніла з жонкай дахаты, дык ён паваліўся на кучу белых стружак ля свайго варштату і голасна заплакаў. Жонка ня пробавала яго ўцяшаць. Тая самая роспач вісела і над ёю цёмнай хмарай. Ціхутка яна стала перад абразамі й доўга шаптала малітвы, а сьлёзы, гарачыя й буйныя, капалі з яе вачэй на гліняную падлогу…</br> {{gap|2em}}Пасьля гэтага здарэньня зрабіўся вялікі пералом у душы бондара. Ён зрабіўся праз меру маўклівым і панурым. Цёнгле лаяў сваю жонку, якая маўчала, нібы вінаватая. Бондарства ён закінуў, і інструмэнты яго паржавелі, бо ў хаце ён рэдка калі бываў — валяўся цэлымі днямі п‘яны ў карчме пад<noinclude></noinclude> hhx1pqghg85j14rn80464ambcourkq1 104 121042 281662 2026-04-12T20:04:04Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «сталом. Бедная Аўдоця цярпела і голаду і холаду, але пераносіла ўсё моўчкі, нікому ня жалячыся.</br> {{gap|2em}}А як прывезьлі суседзі з карчмы няжывога Данілу, дык таксама голасу не падняла, толькі ціхутка плакала й шаптала малітвы.</br> {{gap|2em}}А як людзі змайстра...» 281662 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>сталом. Бедная Аўдоця цярпела і голаду і холаду, але пераносіла ўсё моўчкі, нікому ня жалячыся.</br> {{gap|2em}}А як прывезьлі суседзі з карчмы няжывога Данілу, дык таксама голасу не падняла, толькі ціхутка плакала й шаптала малітвы.</br> {{gap|2em}}А як людзі змайстравалі труну шурпатую й нязграбную і як палажылі Данілу ў гэту труну, тады толькі ўспомніла яна „залатыя рукі“ нябошчыка. Прадставілася ёй, якім-бы вокам Даніла глянуў на гэту партацкую, грубую работу труны сваёй. Тут яе кабечае кволае сэрца прабраў вялікі, шчыры жаль па дарагім чалавеку. І яе гора пачало вылівацца ў натхнёныя, поэтычныя вобразы сумных прычытаньняў.</br> {{gap|2em}}Аўдоця павалілася вобземлю й пачала галасіць, даючы волю свайму гору. Ніхто ня мог яе супакоіць. Бабы, слухаючы, сьлёзы свае выціралі й дзівіліся, скуль бярэцца такі гладкі язык у заўсёды маўклівай Аўдоці.</br> {{gap|2em}}Хутка за сваім старым паехала на той сьвет і яна. Па ёй ніхто не галасіў, бо была яна адзінюткая на цэлым божым сьвеце, без сваякоў і бяз родных.</br> {{gap|2em}}Праўда, суседзі набожныя не забыліся паставіць крыжы на гэтых дзьвюх ціхіх магілках. Але што гэта былі за крыжы! Крывыя, нязграбныя, партацкія. Яны выглядалі няпрытульнымі й жудаснымі, як нядоля вясковая… {{gap|2em}}{{samller|Менск, 1920 г.}} {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |}<noinclude></noinclude> 61qmsp1k7mcsd4wxcdhrvy9ov3femxy 281663 281662 2026-04-12T20:04:25Z RAleh111 4658 281663 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>сталом. Бедная Аўдоця цярпела і голаду і холаду, але пераносіла ўсё моўчкі, нікому ня жалячыся.</br> {{gap|2em}}А як прывезьлі суседзі з карчмы няжывога Данілу, дык таксама голасу не падняла, толькі ціхутка плакала й шаптала малітвы.</br> {{gap|2em}}А як людзі змайстравалі труну шурпатую й нязграбную і як палажылі Данілу ў гэту труну, тады толькі ўспомніла яна „залатыя рукі“ нябошчыка. Прадставілася ёй, якім-бы вокам Даніла глянуў на гэту партацкую, грубую работу труны сваёй. Тут яе кабечае кволае сэрца прабраў вялікі, шчыры жаль па дарагім чалавеку. І яе гора пачало вылівацца ў натхнёныя, поэтычныя вобразы сумных прычытаньняў.</br> {{gap|2em}}Аўдоця павалілася вобземлю й пачала галасіць, даючы волю свайму гору. Ніхто ня мог яе супакоіць. Бабы, слухаючы, сьлёзы свае выціралі й дзівіліся, скуль бярэцца такі гладкі язык у заўсёды маўклівай Аўдоці.</br> {{gap|2em}}Хутка за сваім старым паехала на той сьвет і яна. Па ёй ніхто не галасіў, бо была яна адзінюткая на цэлым божым сьвеце, без сваякоў і бяз родных.</br> {{gap|2em}}Праўда, суседзі набожныя не забыліся паставіць крыжы на гэтых дзьвюх ціхіх магілках. Але што гэта былі за крыжы! Крывыя, нязграбныя, партацкія. Яны выглядалі няпрытульнымі й жудаснымі, як нядоля вясковая… {{gap|2em}}{{smaller|Менск, 1920 г.}} {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |}<noinclude></noinclude> iwyxserqun6xkplmghmkjl4kjz8di06 0 121043 281664 2026-04-13T05:40:44Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Над ракой Арэсай | аўтар = Янка Купала | год = 1933 год | пераклад = | секцыя = Паэма | папярэдні = | наступны = | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Над ракой Арэсай]]. }} <pages index="Над ракою Арэсай (1933).pdf" from="1" to="1" /> {{разрыў...» 281664 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Над ракой Арэсай | аўтар = Янка Купала | год = 1933 год | пераклад = | секцыя = Паэма | папярэдні = | наступны = | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Над ракой Арэсай]]. }} <pages index="Над ракою Арэсай (1933).pdf" from="1" to="1" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Над ракою Арэсай (1933).pdf" from="3" to="3" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Над ракою Арэсай (1933).pdf" from="4" to="4" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Над ракою Арэсай (1933).pdf" from="5" to="50" /> ----------- {{Крыніцы}} {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Над ракою Арэсай (1933).pdf" from="52" to="52" /> {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Творы 1933 года]] [[Катэгорыя:Творы, выдадзеныя ў Мінску]] ecsovs793o83qttod153xfrs637bd7f 281670 281664 2026-04-13T05:47:17Z By-isti 3554 281670 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Над ракой Арэсай | аўтар = Янка Купала | год = 1933 год | пераклад = | секцыя = Паэма | папярэдні = | наступны = | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Над ракой Арэсай]]. }} <pages index="Над ракою Арэсай (1933).pdf" from="1" to="1" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Над ракою Арэсай (1933).pdf" from="3" to="3" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Над ракою Арэсай (1933).pdf" from="4" to="4" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Над ракою Арэсай (1933).pdf" from="5" to="50" /> ----------- {{Крыніцы}} {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Над ракою Арэсай (1933).pdf" from="52" to="52" /> {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Творы 1933 года]] [[Катэгорыя:Творы, выдадзеныя ў Мінску]] [[Катэгорыя:Паэмы Янкі Купалы]] 2ss4cfhjvjhpokisx53ebxv16id0pmn 104 121044 281671 2026-04-13T07:05:30Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center>{{larger|{{разьбіўка|УМАРЫЎСЯ}}}}</center> {{gap|2em}}— Умарыўся…</br> {{gap|2em}}Гэта ён скарэй падумаў, чымся выгаварыў.</br> {{gap|2em}}— Умарыўся… — шаптаў ён, і, здаецца, кожная частка яго выпрацаванага цела паўтарала гэтае слова. Досыць было глянуць на яго мутныя, як-бы...» 281671 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|{{разьбіўка|УМАРЫЎСЯ}}}}</center> {{gap|2em}}— Умарыўся…</br> {{gap|2em}}Гэта ён скарэй падумаў, чымся выгаварыў.</br> {{gap|2em}}— Умарыўся… — шаптаў ён, і, здаецца, кожная частка яго выпрацаванага цела паўтарала гэтае слова. Досыць было глянуць на яго мутныя, як-бы затуманеныя вочы, на яго перагнутую, як-бы папалам перабітую паясьніцу, на яго чуць жывыя рухі; досі было паслухаць яго цяжкія ўздыханьні і кожны мог дагадацца, што чалавек умарыўся.</br> {{gap|2em}}— Умарыўся…</br> {{gap|2em}}Тут ужо яму самому здавалася, што ён крыкнуў на ўсё поле, але ён выгаварыў глуха, хрыпла, хворым старчым голасам…</br> {{gap|2em}}Закашляў і, глыбей урэзаўшыся сахой у зямлю, прыстанавіў каня.</br> {{gap|2em}}Сам адышоў на мяжу, сеў на крушні, зірнуў на вялікі абшар увокал і задумаўся.</br> {{gap|2em}}Сядзеў доўга.</br> {{gap|2em}}— Годзе! — сказаў ён самому сабе, — няма чаго богу грашыць, магу сказаць — годзе! Выгадаваў дзяцей, дачок усіх добра замуж павыдаваў, сыны-гаспадары рупныя й баяцца мяне яшчэ цяперака, як дзеці малыя!</br> {{gap|2em}}— Ой, трымаў я іх дагэтуль у сваіх апцугох! Ой, кіраваў я гаспадаркай! Няма чаго богу грашыць, ня бедна жылося дагэтуль…</br> {{gap|2em}}Мужык аглянуўся ўвокал, абцёр пот рукавом i затуманіў люльку.</br> {{gap|2em}}— Але ці я каменны? Ці зялезны? Ламаецца мая сілачка… Чую, што слабею…</br> {{gap|2em}}І папраўдзе, ён выглядаў, як стары, дупляваты, падгніўшы дуб, каторы, здаецца, вось-вось зваліцца з вялікім грукам. Але ўсё-ж такі тая быўшая вялікая сіла яшчэ дае сябе знаць…</br><noinclude></noinclude> 4dayxd5mjo28y8s8w2nrbuyw4v7c4yj 104 121045 281672 2026-04-13T07:15:15Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}— Прыдзецца лейцы выпусьціць з рук, — думаў далей мужык, — няма чаго богу грашыць: сыны мае Янук і Міхалка — гарапашныя людзі, абойдуцца без мяне! Хай ужо мае старыя косьці грэюцца на пяколку ў цяпле! Эт! ня грэх будзе ўжо мне, старому, пад кажухом п...» 281672 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}— Прыдзецца лейцы выпусьціць з рук, — думаў далей мужык, — няма чаго богу грашыць: сыны мае Янук і Міхалка — гарапашныя людзі, абойдуцца без мяне! Хай ужо мае старыя косьці грэюцца на пяколку ў цяпле! Эт! ня грэх будзе ўжо мне, старому, пад кажухом пазьней паляжаць!</br> {{gap|2em}}Халодны пот пакрыў яго твар, і рукі павісьлі, як чужыя.</br> {{gap|2em}}— Няма чаго богу грашыць! Як толькі пачынаю памятаць сябе, ня глуміў я дарэмна хлеб на сьвеце — усё працаваў ды працаваў… Меншага брата няньчыў, калі маці часу ня мела; пасьля ў пастухі пайшоў, пасьля парабкам служыў — вось так увесь свой век…</br> {{gap|2em}}— Цьфу! Згінь ты, люты вораг мой, старасьць паганая! Змагаўся я з табой, але ў канцы прыходзіцца сказаць — годзе!</br> {{gap|2em}}— Няхай ужо Янук з Міхалкам самі гаспадарамі зробяцца…</br> {{gap|2em}}— Трэ‘ будзе бяз крыўды падзяліць паміж іх шнуры, а я астануся жыць у старшага — у Янука; ён такі паслухмяны, спакойны, статэчны, але… не! — буду лепей жыць у малодшага — у Міхалкі, бо ў Янука жонка — ведзьма… Эт! неяк будзе! Няма чаго богу грашыць!</br> {{gap|2em}}Сумна глянуў стары на каня, каторы стаяў, апусьціўшы ўніз галаву, і падняўся з свайго месца.</br> {{gap|2em}}— Як вол да доўбні! — але нічога не паможа — вышэй пят не падскочыш!</br> {{gap|2em}}Закіраваў каня й пацягнуўся да хаты. {{***2||50%|7|перад=1em|пасля=1em}} {{gap|2em}}Назаўтра ўжо ўся вёска ведала, што стары Габрусь „выпусьціў лейцы“ і выбіраецца з сынамі ў воласьць разьдзяліць паміж іх зямлю сваю. Габрусь лічыўся ў цэлай ваколіцы прымерным, здатным гаспадаром, каторага дзеці ня толькі баяцца й паважаюць, але й слухаюць, ня п‘юць і не марнуюць гаспадаркі.</br> {{gap|2em}}Янук і Міхалка, пачуўшы ад бацькі старога, што ён болей сам працаваць ня будзе, скідае з плеч сваіх гэты цяжар і дзеліць паміж іх гаспадарку, зрабіліся яшчэ болей супакойнымі, яшчэ болей паслухмянымі.</br><noinclude></noinclude> pifzyy98px82wwikamimry3re9vr8ce 104 121046 281673 2026-04-13T07:22:56Z By-isti 3554 /* Праблематычная */ 281673 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="By-isti" /></noinclude> {{цэнтар|{{Разьбіўка|ЗЬМЕСТ}}|памер=150%}} {{block center/s|style=width:100%; max-width:25em}} {{справа|Стар.}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/На зачарованых гонях|На зачарованых гонях]]|3{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Панскі дух|Панскі дух]]|9{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/На балоце|На балоце]]|13{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Аднаго разу ў нядзелю|Аднаго разу ў нядзелю]]|20{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Дванаццацігоднікі|Дванаццацігоднікі]]|25{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Воўк|Воўк]]|38{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Сярод ночы|Сярод ночы]]|44{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Туга старога Міхайлы|Туга старога Міхайлы]]|59{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Бондар|Бондар]]|64{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Умарыўся|Умарыўся]]|76{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Пяць лыжак заціркі|Пяць лыжак заціркі]]|82{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Гора ўдавы Сымоніхі|Гора ўдавы Сымоніхі]]|85{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Злодзей|Злодзей]]|87{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Сымон|Сымон]]|92{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Летапісцы|Летапісцы]]|95{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Ашчасьлівіла|Ашчасьлівіла]]|101{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Чараўнік|Чараўнік]]|107{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Вялікодныя яйкі|Вялікодныя яйкі]]|114{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Тулягі|Тулягі]]|124{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/На каляды к сыну|На каляды к сыну]]|127{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Мядзьведзь|Мядзьведзь]]|134{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Дзе канец зямлі|Дзе канец зямлі]]|139{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Юлька|Юлька]]|144{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Малыя дравасекі|Малыя дравасекі]]|152{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Як у бібліі|Як у бібліі]]|154{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Дудар|Дудар]]|158{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Лявоніха й Сымоніха|Лявоніха й Сымоніха]]|162{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Панас на небе|Панас на небе]]|168{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{block center/e}}<noinclude></noinclude> 9jhc7uyfkejc6zp2u6fjh5wdzkhj4xj 281674 281673 2026-04-13T07:23:15Z By-isti 3554 281674 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="By-isti" /></noinclude> {{цэнтар|{{Разьбіўка|ЗЬМЕСТ}}|памер=120%}} {{block center/s|style=width:100%; max-width:25em}} {{справа|Стар.}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/На зачарованых гонях|На зачарованых гонях]]|3{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Панскі дух|Панскі дух]]|9{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/На балоце|На балоце]]|13{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Аднаго разу ў нядзелю|Аднаго разу ў нядзелю]]|20{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Дванаццацігоднікі|Дванаццацігоднікі]]|25{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Воўк|Воўк]]|38{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Сярод ночы|Сярод ночы]]|44{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Туга старога Міхайлы|Туга старога Міхайлы]]|59{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Бондар|Бондар]]|64{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Умарыўся|Умарыўся]]|76{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Пяць лыжак заціркі|Пяць лыжак заціркі]]|82{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Гора ўдавы Сымоніхі|Гора ўдавы Сымоніхі]]|85{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Злодзей|Злодзей]]|87{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Сымон|Сымон]]|92{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Летапісцы|Летапісцы]]|95{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Ашчасьлівіла|Ашчасьлівіла]]|101{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Чараўнік|Чараўнік]]|107{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Вялікодныя яйкі|Вялікодныя яйкі]]|114{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Тулягі|Тулягі]]|124{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/На каляды к сыну|На каляды к сыну]]|127{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Мядзьведзь|Мядзьведзь]]|134{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Дзе канец зямлі|Дзе канец зямлі]]|139{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Юлька|Юлька]]|144{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Малыя дравасекі|Малыя дравасекі]]|152{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Як у бібліі|Як у бібліі]]|154{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Дудар|Дудар]]|158{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Лявоніха й Сымоніха|Лявоніха й Сымоніха]]|162{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Панас на небе|Панас на небе]]|168{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{block center/e}}<noinclude></noinclude> dwfbybhpgvbq535fh4ki764bc3kaiz7 104 121047 281675 2026-04-13T07:26:59Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}— І даўно-б, татка, так зрабіў! Або-о-о, ці мы самі ня справімся! Досі табе будзе ўжо працаваць: мы будзем цябе слухаць далей, як і дагэтуль!</br> {{gap|2em}}Нявесткі таксама гаварылі на гэты лад.</br> {{gap|2em}}У воласьці Янук і Міхалка крыху касурыліся адзін на ад...» 281675 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}— І даўно-б, татка, так зрабіў! Або-о-о, ці мы самі ня справімся! Досі табе будзе ўжо працаваць: мы будзем цябе слухаць далей, як і дагэтуль!</br> {{gap|2em}}Нявесткі таксама гаварылі на гэты лад.</br> {{gap|2em}}У воласьці Янук і Міхалка крыху касурыліся адзін на аднаго — вядома-ж пры дзяліцьбе, але стары Габрусь патрапіў усё ўладзіць, як найлепей, і яны здаволеныя прыехалі да хаты. Вымералі вяроўкамі зямлю, паўбівалі калкі, разьдзялілі будынкі, і ўсё пайшло на добры лад.</br> {{gap|2em}}З самага пачатку, пасьля гэтай штукі, стары Габрусь аддаўся супачынку і галавой і душой. Колькі дзён ён нічога не рабіў, толькі пакурваў люльку сваю.</br> {{gap|2em}}— Адпачываю! — думаў ён, — першы раз за гэтулькі гадоў працы!.. Ой, як добра! — казаў ён, пачуўшы лёгкасьць у косьцях.</br> {{gap|2em}}— Адпачываю! — казаў ён суседзям усім, — няма чаго богу грашыць, за плячыма сыноў я магу цяпер адсапнуцца, спакайней богу памаліцца і зірнуць на сьвет божы.</br> {{gap|2em}}Але стары Габрусь, усё жыцьцё сваё прывыкшы кратацца каля чаго-колечы, ня мог доўга выседзець без работы, і нуда напала на яго душу, як шэрая хмара.</br> {{gap|2em}}— Не, ня можна гэтак! — тлумачыў ён сам сабе: — на адпачынак хопіць яшчэ часу! У-у-га-а — колькі хопіць. У магіле чалавек адпачывае нязьлічоныя гады… бясконца сьпіць… а жывому чалавеку трэба нешта рабіць…</br> {{gap|2em}}— Вядома, не пайду я з сахой навыперадкі з сынамі, ня стану пракосы ганяць з імі ў перагонку, але баранаваць, сена грабіць — не зашкодзіць памагчы!</br> {{gap|2em}}І стары Габрусь зноў узяўся за работу. Ажно павесялеў. Павесялелі разам з ім і сын яго старшы Янук з жонкай…</br> {{gap|2em}}Як-бы там спачатку ня сыпаліся абяцанкі-цацанкі, як той кажа, што на старым бацьку й валасочка ніхто не зачэпіць, а ўсё-ж такі хутка пачало кародзіць, што чалавек сядзіць без работы, і ўсё гатовае яму падаецца…</br> {{gap|2em}}— Дармаед! — закралася таемная думка ў сына.</br> {{gap|2em}}— Дармаед! — казала нявестка ціхутка па вёсцы: — стары нічога ня робіць, ды есьць за пяць маладых!..</br> {{gap|2em}}— Няма чаго богу грашыць, стары ўсё роўна, як малы! — падумаў стары Габрусь, як узяўся за тыя лёгкія работы, {{перанос пачатак|ка|торыя}}<noinclude></noinclude> db5exanu1tv3fcea46iuvrm23ldsl71 104 121048 281677 2026-04-13T08:15:39Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|ка|торыя}} рабіў яшчэ хлопцам быўшы. Напрыклад: сена грабіць, баранаваць, вяровачкі віць, трушанку трасьці…</br> {{gap|2em}}І Габрусь далей давай думаць, што чалавечае жыцьцё ўсё роўна, як тое вялікае кола малатарні: бок вобада, каторы быў на самы...» 281677 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|ка|торыя}} рабіў яшчэ хлопцам быўшы. Напрыклад: сена грабіць, баранаваць, вяровачкі віць, трушанку трасьці…</br> {{gap|2em}}І Габрусь далей давай думаць, што чалавечае жыцьцё ўсё роўна, як тое вялікае кола малатарні: бок вобада, каторы быў на самым нізе, падымаецца ўсё ўверх ды ўверх, але хутка зноў пачынае апушчацца ніжэй і даходзіць да таго самага ніжэйшага месца… {{***2||50%|7|перад=1em|пасля=1em}} {{gap|2em}}Далей-болей і ўехаўся стары Габрусь у новым жыцьці сваім — на „адпачынку“ ў сыноў. Прывыклі й дзеці да яго. Яны пачулі, што зрабіліся гаспадарамі, і хоць стары бацька яшчэ працаваў, як умеў, але яны пачалі пазіраць на яго, як большая частка дзяцей на сваіх старых бацькоў, як на непатрэбнага дармаеда… Габрусь яшчэ прабаваў бокам-скокам змагацца з гэтым, але скора спазнаў, што ня туды заехаў… Сыны яго перасталі баяцца й паважаць, нявесткі ў вочы „дармаедам“ і „гультаём“ называлі…</br> {{gap|2em}}— Прапала! Гэтак трэба! Відаць, іначай быць ня можа!..</br> {{gap|2em}}І пачалася тая шэрая, неспагадная, адзінокая старасьць… Габрусь зноў пачуў, што змарыўся… Пачуў цяжар нейкай асобнай болі, каторай раней ня ведаў… Змарылася душа чалавека… сэрца старое… ня то, што косьці, рукі й ногі… Старога Габруся пачала душыць незаслужаная крыўда дзяцей, і ён слабеў — што дзень болей і болей… Пачаў сам з сабой гаварыць, бурчэць, здаецца, злаваўся ён на ўвесь сьвет і сам на сябе…</br> {{gap|2em}}Сыны пачалі яго адсылаць адзін да аднаго, як нейкую шкодную непатрэбную рэч…</br> {{gap|2em}}Колькі разоў прыходзілася яму слухаць ад сваіх добрых нявестак: „Чаму стары гэткі жывучы? Здаецца, ужо пара было-б яму на другі бок у дамавіне перавярнуцца“…</br> {{gap|2em}}Але да чаго чалавек не прывыкае?.. Стары Габрусь толькі трос сваёй лысай галавой, седзячы на пяколку, маўчаў…</br> {{gap|2em}}Толькі часам быццам будзіўся ён ад нейкага сну, і, успамінаючы мінулае, буйныя сьлёзы капалі з яго мутных вачэй…</br><noinclude></noinclude> 9tvyyghzq63z4j59y7ncpg1pmdrysbc 104 121049 281679 2026-04-13T08:24:09Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}Выціраў іх сваімі цьвёрдымі, касьцістымі рукамі, з каторых мазалі й ня думалі зыйсьці, хоць ён мала працаваў цяпер, — відаць да самых касьцей уеліся мазалі старадаўныя… {{***2||50%|7|перад=1em|пасля=1em}} {{gap|2em}}Гэтак прайшлі два гады.</br> {{gap|2em}}Крыўда ад сва...» 281679 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Выціраў іх сваімі цьвёрдымі, касьцістымі рукамі, з каторых мазалі й ня думалі зыйсьці, хоць ён мала працаваў цяпер, — відаць да самых касьцей уеліся мазалі старадаўныя… {{***2||50%|7|перад=1em|пасля=1em}} {{gap|2em}}Гэтак прайшлі два гады.</br> {{gap|2em}}Крыўда ад сваіх хатніх штораз часьцей і часьцей спатыкала старога Габруся…</br> {{gap|2em}}— Не магу гэтак! Не магу! — гаварыў ён сам з сабой: — няма чаго богу грашыць, дажыўся…</br> {{gap|2em}}— Умарыўся! {{***2||50%|7|перад=1em|пасля=1em}} {{gap|2em}}Усе ў хаце спалі, і ніхто ня чуў, як дзед зьлез з печы, нацягнуў на ногі свае сьвяточныя боты, сьвітку, як закінуў вялікую зрэбную торбу на плечы, узяў кій у рукі, перажагнаўся на абраз і вышаў з хаты… {{***2||50%|7|перад=1em|пасля=1em}} {{gap|2em}}— Будзь шчасьліва, хатка мая родная! Кожнае бярвенца тваё хіліла мой крыж уніз… Састарылася ты разам са мной… Цябе яшчэ падправяць, падбудуюць, але мае старыя косьці зараз зусім рассыплюцца.</br> {{gap|2em}}— Будзь шчасьліў, кут мой мілы, дзе жыў я з малых дзён сваіх!</br> {{gap|2em}}— Бывайце здаровы, неспагадныя дзеткі мае! Я пайду ад вас…</br> {{gap|2em}}— Ой, умарыўся тут! Няма чаго богу грашыць, мо‘ і запраўды жыву подаўга, як тая старадрэвіна…</br> {{gap|2em}}— Калі гэтак, дык пайду жабраваць… Добрыя людзі будуць карміць, адзяваць і пазволяць хоць на адну ночку галаву старую прытуліць… Затое будзе спакайней на душы, бо яны людзі чужыя, а ня дзеці родныя, за каторых я здароўе сваё страціў…</br> {{gap|2em}}Мутныя сьлёзы капалі па яго твары; ён адвярнуўся ў другі бок і пашоў гасьцінцам…</br><noinclude></noinclude> 885drir89qs233ebnu7q9hocxdit317 104 121050 281680 2026-04-13T08:26:29Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}Цемра глынула яго, і ён, як-бы ўцякаючы ад ворага, сунуўся далей і далей…</br> {{gap|2em}}— Умарыўся!.. Жыцьцё перажыць — гэта ня поле перайсьці з сахой…</br> {{gap|2em}}Стары Габрусь ужо дабраўся да цёмнага бору і скора схаваўся паміж сасонак… {{gap|2em}}{{smaller|Віль...» 281680 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Цемра глынула яго, і ён, як-бы ўцякаючы ад ворага, сунуўся далей і далей…</br> {{gap|2em}}— Умарыўся!.. Жыцьцё перажыць — гэта ня поле перайсьці з сахой…</br> {{gap|2em}}Стары Габрусь ужо дабраўся да цёмнага бору і скора схаваўся паміж сасонак… {{gap|2em}}{{smaller|Вільня, 1913 г.}} {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |}<noinclude></noinclude> 1n2gm2avvl7pmcovu5c0ln1gjuqqhm1 104 121051 281681 2026-04-13T08:34:57Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center>{{larger|ПЯЦЬ ЛЫЖАК ЗАЦІРКІ}}</center> <center>''(Тэма запазычана)</center> {{gap|2em}}— Агата! Агата!</br> {{gap|2em}}— Ну, чаго глотку дзярэш?</br> {{gap|2em}}— Скора зацірка згатуецца?</br> {{gap|2em}}— Маеш часу пачакаць трохі, не панясу прадаваць на кірмаш, пасьпееш насёрбацца!</br> {{gap|2em}}Я...» 281681 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|ПЯЦЬ ЛЫЖАК ЗАЦІРКІ}}</center> <center>''(Тэма запазычана)</center> {{gap|2em}}— Агата! Агата!</br> {{gap|2em}}— Ну, чаго глотку дзярэш?</br> {{gap|2em}}— Скора зацірка згатуецца?</br> {{gap|2em}}— Маеш часу пачакаць трохі, не панясу прадаваць на кірмаш, пасьпееш насёрбацца!</br> {{gap|2em}}Яшчэ ня ўсьпела яна адказаць свайму Антосю, каторы ляжаў на пяколку й стагнаў, — ні то ад болі, ні то ад голаду, — як з усіх бакоў апанавалі яе дзеткі — нямаведама, хлопчыкі ці дзяўчынкі, бо яны былі адзеты ўсе ў доўгія да пят кашулькі… Запішчалі яны ўсе ў адзін голас:</br> {{gap|2em}}— Мамка зацільку гатуець!</br> {{gap|2em}}— Мамка зацільку гатуець!</br> {{gap|2em}}І давай скакаць кругом маці й шчыпаць за хвартух і спадніцу, як галодныя ваўчаты.</br> {{gap|2em}}— Мамка, мне дасі!</br> {{gap|2em}}— Мамка, мне дасі!</br> {{gap|2em}}І блішчалі іх галодныя вочы ад радасьці…</br> {{gap|2em}}— Ці-і-ха, каб вы падохлі! — крыкнула Агата. — Згатаваць не даюць, хоць ты тут на кавалкі рассыпайся! — і адагнала іх вілачнікам ад прыпечка…</br> {{gap|2em}}Гэта было вясной, якраз у тую пару, калі самая страшэнная галацьба пануе ў бедных вёсках, калі няма чым муху накарміць. Апошні запас вышаў, хоць зубамі ляпай; шчаўя яшчэ нямашака… Ня дай бог, якое цяпер жыцьцё ў гэткага гаспадара, як у хворага Антося, каторы сам рабіць ня можа, а толькі жонка адна працуе на яго й дзяцей.</br> {{gap|2em}}Але ўчора бог ёй шчасьце даў — яна неяк выенчыла ў блізкай пані з фунт мукі на зацірку.</br> {{gap|2em}}Вось і гатуе яна для сваёй сямейкі гэтае панскае сьнеданьне… У цёмнай, малой хатцы пануе сьвята нейкае…</br><noinclude></noinclude> f3xhjvyjpxs80d0m529kyq0b0kd3cam 104 121052 281682 2026-04-13T08:44:18Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Пазіраў усё Антось на прыпечак і ціха бурчаў, бо ён ведаў, што цяпер Агата валадарніца… Пазіралі дзеткі з-пад цёмнага тапчана на вясёлы агоньчык у печы й шушукаліся.</br> {{gap|2em}}Агата ўсё падлівала вады й мяшала зацірку вялікай лыжкай, мяшала, мяшала...» 281682 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Пазіраў усё Антось на прыпечак і ціха бурчаў, бо ён ведаў, што цяпер Агата валадарніца… Пазіралі дзеткі з-пад цёмнага тапчана на вясёлы агоньчык у печы й шушукаліся.</br> {{gap|2em}}Агата ўсё падлівала вады й мяшала зацірку вялікай лыжкай, мяшала, мяшала й паставіла на стол.</br> {{gap|2em}}— Гатова! — крыкнуў Антось, быццам п‘яны, і давай карабкацца з пяколка.</br> {{gap|2em}}— Гатова! Гатова! — запішчалі дзеткі й пусьціліся, як зайчыкі, да стала, дзе ўжо стаяла вялікая паліўная міска, у каторую Агата пераліла зацірку з гаршка. Толькі густы пахучы пар круціўся над міскай і ўмацоўваў галодны апэтыт шчасьлівай у гэты момант сям‘і.</br> {{***2||50%|7|перад=1em|пасля=1em}} {{gap|2em}}Шчасьце ня мае сваёй асобнай меркі для ўсіх людзей на сьвеце, але кожны чалавек мае сваю асобную мерку да шчасьця і свой асобны погляд на самае шчасьце…</br> {{***2||50%|7|перад=1em|пасля=1em}} {{gap|2em}}І шчасьлівая сямейка хваталася за лыжкі.</br> {{gap|2em}}Сёрб! сёрб! і — „ай! ай!“ запішчалі дзеткі. Антось маўчаў, толькі вылупіў вочы, быццам канаць сабраўся.</br> {{gap|2em}}— А каб вы падохлі, я-ж вам казала — не хапайце, бо гарачая! — лаяла іх Агата.</br> {{gap|2em}}Пазіралі, пазіралі яны на гарачую зацірку й ня вытрывалі — ізноў давай сёрбаць… Толькі сьлёзы каціліся ў іх ад шчырага сёрбаньня. Ня зьелі яшчэ яны й трэцяй часткі, як накруцілася суседка Сьцёпчыха:</br> {{gap|2em}}— Дзень добры!</br> {{gap|2em}}— Дзень добры!</br> {{gap|2em}}— Хлеб ды соль!</br> {{gap|2em}}— Дзе тут хлеб — зацірку сёрбаем, просім на сьнеданьне! — кажа Агата.</br> {{gap|2em}}— Ого! на зацірку і я ахвотніца! — адказала Сьцёпчыха, пазіраючы маркотнымі галоднымі вачыма. Узяла лыжку і спрытна падсела да міскі…</br> {{gap|2em}}Спахмурнеў Антось і толькі ніжэй апусьціў галаву да міскі са злосьці.</br> {{gap|2em}}— Во, і нам самім мала, — падумаў ён.</br><noinclude></noinclude> q0vz5p188hg8155b4237c86apz54a40 104 121053 281683 2026-04-13T08:49:08Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}Зьела адну лыжку й давай сёрбаць другую.</br> {{gap|2em}}— О, каб цябе паляруш! — чуць ня злаяў Антось, але стрымаўся, толькі давай старацца! Дзеткі таксама пачулі небясьпеку і, скоса пазіраючы на Сьцёпчыху, спрытна запрацавалі лыжкамі…</br> {{gap|2em}}— Тры! —...» 281683 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Зьела адну лыжку й давай сёрбаць другую.</br> {{gap|2em}}— О, каб цябе паляруш! — чуць ня злаяў Антось, але стрымаўся, толькі давай старацца! Дзеткі таксама пачулі небясьпеку і, скоса пазіраючы на Сьцёпчыху, спрытна запрацавалі лыжкамі…</br> {{gap|2em}}— Тры! — чуць ня крыкнуў Антось, як Сьцёпчыха сёрбала ўжо трэцюю лыжку.</br> {{gap|2em}}— Ратуйце! Ратуйце! — здаецца плакаў-бы ён, як яна ўзялася за чацьвертую лыжку. А як зьела пятую, то ўжо міска была пустая…</br> {{gap|2em}}— Ой, разбойніца! — крыкнуў Антось на сваю Агатку, як ужо Сьцёпчыха падзякавала й пашла каб ты прапала з ёй разам!..</br> {{gap|2em}}— Ці я вінавата, што яна гэткая сьвіньня! — чуць ня плакала Агата.</br> {{gap|2em}}І папсулася сьвята ў беднай сямейцы, спахмурнелі твары.</br> {{gap|2em}}Кожны думаў: „О-го! каб гэта лепей я зьеў гэтыя пяць лыжак заціркі“… {{***2||50%|7|перад=1em|пасля=1em}} {{gap|2em}}Няшчасьце ня мае сваёй асобнай меркі для ўсіх людзей на сьвеце, але кожын чалавек мае сваю асобную мерку да няшчасьця і свой асобны погляд на самае няшчасьце. {{gap|2em}}{{smaller|Вільня, 1912 г.}} {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |}<noinclude></noinclude> 46tnpvsom3egi8vlmcb8gmm109ud4j7 104 121054 281684 2026-04-13T08:56:01Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center>{{larger|ГОРА ЎДАВЫ СЫМОНІХІ}}</center> {{gap|2em}}Удаву Сымоніху ўсе завуць ведзьмай за тое, што яна шэпча й шэпча. Хто ні ўвашоў-бы ў яе курную хату, яна злосна зірне й давай марматаць: „Соль табе ў вочы, перац табе ў нос!“ — гэтак тры разы, а мо‘ й шэсьць. А кажа...» 281684 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|ГОРА ЎДАВЫ СЫМОНІХІ}}</center> {{gap|2em}}Удаву Сымоніху ўсе завуць ведзьмай за тое, што яна шэпча й шэпча. Хто ні ўвашоў-бы ў яе курную хату, яна злосна зірне й давай марматаць: „Соль табе ў вочы, перац табе ў нос!“ — гэтак тры разы, а мо‘ й шэсьць. А кажа яна гэтак, бо баіцца ўроку, хаця на яе ніхто надта не ўглядаецца, бо яна, як брахуны нашыя кажуць, крыху гарбатая, нос, як цыбуля, а пальцы, як тыя граблі, пакручаныя. У хаце гэтак сама багацьце ня надта вялікае: эт! — стаіць аблезлы куфар, крывабокі стол, чорны тапчан ды йшчэ шмацьцё якое, але затое адна аднюсенькая скацінка ёсьцека ў хаце, каторай яна надта даражыць, а часам чужое вока зірне на пястуна яе, дык мо‘ зашкодзіць — трасца яго ведае! А скацінка тая — сьвінцо. І стаіць яно ў загарадцы, каля самага ложка: відаць, што надта любіць яна сьвінцо сваё.</br> {{gap|2em}}Штогод, як толькі зьбярэцца ў Сымоніхі колькі залатовак, яна ўвязвае іх у хусьцінку й выпраўляецца ў мястэчка на рынак купіць сьвінцо.</br> {{gap|2em}}Шмат часу перад гэтым яна ўсім суседзям дурыць голавы, апавядаючы, якое яна сабе сьвінцо выбера: дзе будуць латачкі чорныя, дзе рудыя, і які будзе лычык — беленькі або чорненькі; капытцы гэтак сама. Выбера яна якраз такое, якое ўздумае яшчэ дома, як брахуны нашыя кажуць. Але, як толькі пад пазухай дамоў занясе, як дзіцяне якое, дык ужо ні з кім не гавора: „А трасца яго ведае, а можа зашкодзіць!..“</br> {{gap|2em}}Яна, нават, у твары перамяняецца: вочы гараць, а сама зухаватай робіцца. І песьціць і няньчыць яна сьвінцо сваё — усім на дзіва: і малако купляе, і мукі, і хлеба, нават, абаранкаў, як брахуны нашы кажуць. Сама есьці ня будзе — хай сьвінцу астанецца. На заработкі рэдка ходзіць: часу няма, трэба гадунца даглядаць. Штодзень сьвінцо амаль не на палец таўсьцее, робіцца проста, як панскае: вымытае, чыстае, амаль як не сама пані з двара, як брахуны нашыя кажуць.</br><noinclude></noinclude> ma67ir793ifes47ehj9ut1p20ke2qyf 104 121055 281685 2026-04-13T09:05:47Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}А пасьля ўжо перад калядамі, як скрабе і чысьціць на гародзе Сымоніха сьвінцо сваё, дык яна толькі цешыцца й думае, што бадай шынкар Мэндаль, гэты кручаны рамень, і то не палічыў-бы, сколькі яна разоў за ўвесь час выгаварвала: „соль табе ў вочы, пера...» 281685 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}А пасьля ўжо перад калядамі, як скрабе і чысьціць на гародзе Сымоніха сьвінцо сваё, дык яна толькі цешыцца й думае, што бадай шынкар Мэндаль, гэты кручаны рамень, і то не палічыў-бы, сколькі яна разоў за ўвесь час выгаварвала: „соль табе ў вочы, перац табе ў нос!“</br> {{gap|2em}}Але сёлета… і цяперака ў грудзёх калоціцца, як успомню. Сёлета Сымоніха выкарміла гэткага лоўкага парсюка, што ўсім на дзіва; яна яшчэ й цяпер кажа, што першы раз на яе вяку, бадай, удаўся такі… Але на тое ліха ўвайшоў нейкі чужы чалавек. Нешта ў Сымоніхі ўнутры адарвалася, як яна толькі зірнула на яго: барада казьліная, вочы страшныя — каб яго зямля не насіла, гэткага лайдачугу!.. Яна яму — „соль у вочы, перац у нос“ — амаль не разоў дваццаць ці трыццаць пераказала, а ён — давай углядацца на парсюка, як воўк які. Парсюк толькі: хірк, хірк і… змоўк.</br> {{gap|2em}}Выйшаў чалавек, і ў гэту самую хвілю парсюк есьці перастаў. Сымоніха паклікала знахара — ён шаптаў, шаптаў, курыў, курыў, даваў зельля ўсялякага, стараўся-ткі і — праўду сказаць — парсюк у ночы — хірк, хірк і… даўся.</br> {{gap|2em}}Плакала, енчыла Сымоніха, як па нябожчыку (па Сымону гэтак ня плакала). Таткам звала, нават, цалавала, як брахуны нашыя кажуць, але што-ж — прапала!</br> {{gap|2em}}Затое, сколькі лаянкі высыпалася на таго чалавека, а-ей-ей, страх успомніць! Хаця пасьля, як яна разрэзала, дзеля цікавасьці, парсюка ды знашла вялікі цьвік у вантробах, то ўсхапянулася, ды ўспомніла, што сама бачыла гэты цьвік на прыпечку й мусі сама неяк у гаршочак укінула, але вінават дзеля таго-ж той чалавек, каб яго зямля не насіла, гэткага лайдачугу! Ён, як зірнуў дык… але што калатырыць доўга за адзін дзень пастарэла Сымоніха на дзесяць год. Страх на яе глядзець: дагары нагамі ўсё жыцьцё яе перавярнулася…</br> {{gap|2em}}Прайшло ўжо болей поўгода, сьвінца ўжо Сымоніха ня купляе дзе ёй: яна зьбіраецца ўжо богу душу аддаць — надта слаба стала, і такі жыць ёй ня трэба пасьля гэтага гора, як сама яна кажа. Вось што значыць гора!</br> {{gap|2em}}Але й пры сьмерці марматне: „соль табе ў вочы, перац табе ў нос“! — як брахуны нашыя кажуць. {{gap|2em}}{{smaller|Вільня, 1912 г.}} {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |}<noinclude></noinclude> gvaq5wplz9c5hobcj55n3ydjkkmh5tb 0 121056 281686 2026-04-13T09:34:57Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = На зачарованых гонях | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Зборнік апавяданьняў | папярэдні = | наступны = | анатацыі = Іншыя выданьні: [[На зачарованых гонях (Бядуля, зборнік)]]. }} <pages index="На зачарованы...» 281686 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = На зачарованых гонях | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Зборнік апавяданьняў | папярэдні = | наступны = | анатацыі = Іншыя выданьні: [[На зачарованых гонях (Бядуля, зборнік)]]. }} <pages index="На зачарованых гонях (1927).pdf" from="1" to="1" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="На зачарованых гонях (1927).pdf" from="5" to="5" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="На зачарованых гонях (1927).pdf" from="6" to="6" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="На зачарованых гонях (1927).pdf" from="179" to="179" /> {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Творы 1927 года]] [[Катэгорыя:Творы, выдадзеныя ў Мінску]] om732rcxcg00f4ftmldic1icwqegsiq