Вікікрыніцы bewikisource https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікікрыніцы Размовы пра Вікікрыніцы Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Аўтар Размовы пра аўтара Старонка Размовы пра старонку Індэкс Размовы пра індэкс TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk 104 46679 281825 123604 2026-04-14T09:56:47Z ~2026-22826-71 5309 fixed typo: любуемея → любуемся (NOTE; I have NOT checked the whole page, only this sentence because I'm planning to add it as quotation to [[wiktionary:сонечка]]) 281825 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" />{{Цэнтар|9}}</noinclude> {{Водступ|2|em}}'''Мак.''' Жывём; як васпаня гадуешся? {{Водступ|2|em}}'''Мурашка.''' нічога сабе, цягаемся пакуль што па сьвеці… Прыйшла да цябе на скокі ды на сьпевы. {{Водступ|2|em}}'''{{Абмылка|Мак|Мак.}}''' Вельмі рад бачыць цябе на сваей вечарынцы. Толькі будзь ласкаў да мяне блізка не падпаўзай: бо вы, мурашкі, хоць і працаўнікі добрые, але падчас і кусацца можэце, як сабакі. {{Водступ|2|em}}'''Мурашка.''' Ой, мой дабрадзею, каб гэтака думка і запала мне ў галаву, то, даль-бо не маглабы споўніць, бо зубоў німа, усе ад старасьці выкрышыліся (''У старану, сама сабе''). Але, каб мне удалося забіцца пад яго апратку, я так сьпекла-бы яму бакі, што ён памятаўбы да страшгаго суду. (''Мурашка поўзае каля Рожы і моцна яе кусае у нагу, Рожа адскаківае на аднэй назе і крычыць''). {{Цэнтар|'''Тые, што былі і Матыль са Сканунцом.'''}} {{Водступ|2|em}}'''Матыль і Скакунец''' (разам). Паклон табе снатворны Мак. З далёкіх палёў, ды з лясных лугоў ляцелі мы да цябе на вясёлу бясёду. {{Водступ|2|em}}'''Мак.''' Шчасліў, што бачу вас на вечарынцы. Як прыяцелі пажываеце? {{Водступ|2|em}}'''Матыль і Счакунец.''' З ранку да ночы летаем, атдухі не маем; сонечкам любуемся, с кветачкамі цалуемся… Ды схіліся, вяльможны пан Мак, мы цябе пацалуемо. {{Водступ|2|em}}'''Мак.''' Не магу, госьці дарагіе, нахінуцца; — надта спіна баліць. {{Водступ|2|em}}'''Матыль і Скакунец.''' А-ей, як жаль, што ня можэм пацалаваціся с табою, наш добры паночэ… (''У старану кажуць самі сабе''). От калі-б дабраціся да яго поўных чырвоных шчок, — выцягнулі-б з іх увесь сок. (''Атходзяць у старонку''<noinclude></noinclude> 3zsftp4paihfj3macjrm1cfzyniewzf 281826 281825 2026-04-14T11:18:27Z By-isti 3554 /* Вычытаная */ 281826 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="By-isti" />{{Цэнтар|9}}</noinclude> {{Водступ|2|em}}'''Мак.''' Жывём; як васпаня гадуешся? {{Водступ|2|em}}'''Мурашка.''' Нічога сабе, цягаемся пакуль што па сьвеці… Прыйшла да цябе на скокі ды на сьпевы. {{Водступ|2|em}}'''{{Абмылка|Мак|Мак.}}''' Вельмі рад бачыць цябе на сваей вечарынцы. Толькі будзь ласкаў да мяне блізка не падпаўзай: бо вы, мурашкі, хоць і працаўнікі добрые, але падчас і кусацца можэце, як сабакі. {{Водступ|2|em}}'''Мурашка.''' Ой, мой дабрадзею, каб гэтака думка і запала мне ў галаву, то, даль-бо не маглабы споўніць, бо зубоў німа, усе ад старасьці выкрышыліся (''У старану, сама сабе''). Але, каб мне удалося забіцца пад яго апратку, я так сьпекла-бы яму бакі, што ён памятаўбы да страшнаго суду. (''Мурашка поўзае каля Рожы і моцна яе кусае у нагу, Рожа адскаківае на аднэй назе і крычыць''). {{Цэнтар|'''Тые, што былі і Матыль са Сканунцом.'''}} {{Водступ|2|em}}'''Матыль і Скакунец''' (разам). Паклон табе снатворны Мак. З далёкіх палёў, ды з лясных лугоў ляцелі мы да цябе на вясёлу бясёду. {{Водступ|2|em}}'''Мак.''' Шчасліў, што бачу вас на вечарынцы. Як прыяцелі пажываеце? {{Водступ|2|em}}'''Матыль і Скакунец.''' З ранку да ночы летаем, атдухі не маем; сонечкам любуемся, с кветачкамі цалуемся… Ды схіліся, вяльможны пан Мак, мы цябе пацалуемо. {{Водступ|2|em}}'''Мак.''' Не магу, госьці дарагіе, нахінуцца; — надта спіна баліць. {{Водступ|2|em}}'''Матыль і Скакунец.''' А-ей, як жаль, што ня можэм пацалаваціся с табою, наш добры паночэ… (''У старану кажуць самі сабе''). От калі-б дабраціся да яго поўных чырвоных шчок, — выцягнулі-б з іх увесь сок. (''Атходзяць у старонку''<noinclude></noinclude> lvb3u7pdx1tpuiaxxm4xumojm196e46 0 58023 281782 147409 2026-04-14T06:03:11Z By-isti 3554 281782 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Сорам | аўтар = Змітрок Бядуля | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = | наступны = | год = 1921 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[На зачарованых гонях (1923)/Сярод ночы|Сярод ночы]] // {{Fine|[[На зачарованых гонях (1923)|На зачарованых гонях]]. Менск: Беларускае Коопэрацыйна-Выдавецкае Таварыства „Савецкая Беларусь“, 1923}} * [[На зачарованых гонях (1927)/Сярод ночы|Сярод ночы]] // {{Fine|[[На зачарованых гонях (1927)|На зачарованых гонях]]. Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1927}} * [[На зачарованых гонях (1929)/Сярод ночы|Сярод ночы]] // {{Fine|[[На зачарованых гонях (1929)|На зачарованых гонях]]. Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1929}} [[Катэгорыя:На зачарованых гонях]] [[Катэгорыя:Крадзеж]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] t8uqk5ol4ve4sebum7opbupvsl7w0p2 106 72272 281816 281277 2026-04-14T06:35:19Z Gabix 3485 281816 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[Вогнішча барацьбы (1930)|Вогнішча барацьбы]] |Language=be |Volume= |Author=[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]] |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва |Address=Менск |Year=1930 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=5 |Progress=V |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} cuglg13c9w6i9fdn02z7qw9pkdnxuxk 104 73249 281821 178083 2026-04-14T09:00:37Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281821 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>{{Калёнтытул|left={{smaller|Зак. № 86гіз.}}|center={{smaller|3.000 экз.}}|right={{smaller|Галоўлітбел 26.564}}}} {{лінія|100%|прагал=0}} {{Цэнтар|{{smaller|2-ая друкарня Беларускага Дзяржаўнага Выдавецтва}}}}<noinclude></noinclude> 10lzp94kzlb96rsmfndueudgbbmcxwo 104 73250 281820 178084 2026-04-14T08:39:12Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281820 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>{{Цэнтар|{{Разьбіўка|Л. РОДЗЕВІЧ}}|памер=120%}} {{Цэнтар|'''РЭВОЛЮЦЫЙНЫМ<br />{{Разьбіўка|ШЛЯХАМ}}'''|памер=200%}} {{Цэнтар|АПАВЯДАНЬНІ З ЖЫЦЬЦЯ<br />{{Разьбіўка|ЗАХОДНЯЙ БЕЛАРУСІ}}|памер=100%}} {{Цэнтар|БЕЛАРУСКАЕ ДЗЯРЖАЎНАЕ ВЫДАВЕЦТВА|памер=100%}} {{Цэнтар|{{Разьбіўка|МЕНСК}} —— 1928|памер=100%}}<noinclude></noinclude> breu9tm0w5m8vk0m5ahivrhlgqd7hrm 104 73251 281819 178339 2026-04-14T08:34:30Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281819 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>{{Цэнтар|{{Колер|#FFD700;|Л. РОДЗЕВІЧ}}|памер=140%}} {{Цэнтар|'''{{Колер|#FFD700;|РЭВОЛЮЦЫЙНЫМ<br />ШЛЯХАМ}}'''|памер=200%}} {{Цэнтар|{{Колер|#FFD700;|{{Разьбіўка|БЕЛАРУСКАЕ<br />ДЗЯРЖАЎНАЕ ВЫДАВЕЦТВА}}}}|памер=120%}} {{Цэнтар|{{Колер|#FFD700;|{{Разьбіўка|МЕНСК — 1928 Г.}}}}|памер=120%}}<noinclude></noinclude> m5u6rkk45zrrom90r8s1qdq9e97nrya 104 73258 281822 178096 2026-04-14T09:38:01Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281822 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>{{Цэнтар|''ПРАДМОВА''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Перад намі невялічкі зборнік апавяданьняў з жыцьця Заходняй Беларусі [[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Л. Родзевіча]] „Рэволюцыйным шляхам“. Зборнік тым ня менш дае поўны і яскравы малюнак вёскі ў Заходняй Беларусі. З аднаго боку стаяць пан, ксёндз, поліцэйскі, асаднік, з другога боку стаіць {{Абмылка|шматмільёная|шматмільённая}} маса сялянства і батрацтва. Паміж гэтымі соцыяльнымі групамі ідзе барацьба. Заходняя Беларусь — пляцдарм гэтай барацьбы. {{Водступ|2|em}}Пераможцаю ў даны момант зьяўляецца невялічкая група эксплёататараў. Ім пакуль што добра жывецца. „Ім добра. Яны поўныя ўладары ўсяго акружаючага, у іх руках пружына ўлады… Вось чуваць, як людцы звозяць збожжа… Усё і ўсюды адчувае ўправу, неабмежаванае панаваньне ўладароў „крэсаў“ (стар. 86-87). Яны банкетуюць, бо праца „быдла“ дае ім магчымасьць жыць ня думаючы аб працы. Яны жывуць працаю чужых мазольных рук, каторыя дзень і ноч працуюць на іх. {{Водступ|2|em}}Ня так жывецца сапраўдным тварцом каштоўнасьцяй у Заходняй Беларусі. Бізуны, зьдзек, падаткі, турма. „Селянін Заходняй Беларусі добра ведае, дзе знаходзіцца вастрог і поліцэйскі пастарунак і іх ніколі не забудзе… Кожны парадачны чалавек прагібеў год-два ў вастрозе. А калі не сядзеў ніколі, значыць, грош яму цана, значыць, — гне ў панскі бок, вось такая ўмацавалася ў нас памоўка“. Так жывецца селяніну. Ён і па-за сьценамі турмы жыве, як у турме.<noinclude></noinclude> qa3w5p899zq8yamd3ee13r5i9v1pzgh 104 73259 281823 178111 2026-04-14T09:44:08Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281823 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Зразумела, што „помста ходзіць па Заходняй Беларусі“. Гэтая помста запаўняе пачуцьці працоўнай вёскі і ляжыць ў аснове яе адносін да панства. Панства добра разумее, што яно жыве на вулькане. Яно добра разумее, што селянін Заходняй Беларусі не супакоіцца, пакуль панская зямля не пападзе ў яго рукі. Вось чаму ня сьпіцца спакойна пану на „крэсах“. Вось чаму ён і ўва сьне бачыць „[[Аўтар:Васіль Муха|Муху]]“. {{Водступ|2|em}}А ў падпольлі глыбока захавала свае організацыі компартыя. Яна мае вялікую моц, бо яна на сваім штандары напісала вялікія лёзунгі барацьбы да канца за інтарэсы працоўных. Яе падтрымліваюць мільёны працоўных. Яна працуе над тым, каб пачуцьцё помсты замяніць сьвядомасьцю клясавай барацьбы; яна цэмэнтуе сялянства наўкола пролетарыяту; яна організуе масы і гатовіць іх, да ўступленьня ў астатні рашучы бой. {{Водступ|2|em}}Пераможца эксплёататар Заходняй Беларусі няхай ня чытае кніжачкі Л.&nbsp;Родзевіча, бо яна сапсуе яму апэтыт, бо яна скажа яму, што ўлада яго нядоўгавечна. Але пролетары і селянін Беларусі як Савецкай, так і Заходняй, прачытаюць кніжачку з задавальненьнем. {{Калёнтытул|right=''У. Ігнатоўскі.''{{gap|2em}}}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|4em|height=1px}}<noinclude></noinclude> spb0agtl2dlg5vqzka7ur6esck90e1x 104 73271 281815 178206 2026-04-14T06:34:57Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281815 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>{{block center/s|style=width:100%; max-width:25em}} {{Калёнтытул|left='''{{Разьбіўка|{{Larger|Зьмест}}}}'''}} {{Калёнтытул|right=''Стар.''}} {{Dotted TOC||{{gap|2em}}[[Вогнішча барацьбы (1930)/Вогнішча барацьбы|Вогнішча барацьбы]]|5{{gap|0.5em}}|3|col3-width=3em}} {{Dotted TOC||{{gap|2em}}[[Вогнішча барацьбы (1930)/Рабочы Тамаш|Рабочы Тамаш]]|11{{gap|0.5em}}|3|col3-width=3em}} {{Dotted TOC||{{gap|2em}}[[Вогнішча барацьбы (1930)/Прыгода|Прыгода]]|23{{gap|0.5em}}|3|col3-width=3em}} {{Dotted TOC||{{gap|2em}}[[Вогнішча барацьбы (1930)/Нямая барацьба|Нямая барацьба]]|28{{gap|0.5em}}|3|col3-width=3em}} {{Dotted TOC||{{gap|2em}}[[Вогнішча барацьбы (1930)/Нягоднае|Нягоднае]]|41{{gap|0.5em}}|3|col3-width=3em}} {{Dotted TOC||{{gap|2em}}[[Вогнішча барацьбы (1930)/На вуліцы|На вуліцы]]|57{{gap|0.5em}}|3|col3-width=3em}} {{Dotted TOC||{{gap|2em}}[[Вогнішча барацьбы (1930)/У падпольлі|У падпольлі]]|66{{gap|0.5em}}|3|col3-width=3em}} {{Dotted TOC||{{gap|2em}}[[Вогнішча барацьбы (1930)/Рэволюцыйная прысяга|Рэволюцыйная прысяга]]|72{{gap|0.5em}}|3|col3-width=3em}} {{Dotted TOC||{{gap|2em}}[[Вогнішча барацьбы (1930)/Дайшоў свайго|Дайшоў свайго]]|76{{gap|0.5em}}|3|col3-width=3em}} {{Dotted TOC||{{gap|2em}}[[Вогнішча барацьбы (1930)/Ня вытрываў|Ня вытрываў]]|115{{gap|0.5em}}|3|col3-width=3em}} {{Dotted TOC||{{gap|2em}}[[Вогнішча барацьбы (1930)/Душа стала|Душа стала]]|128{{gap|0.5em}}|3|col3-width=3em}} {{Dotted TOC||{{gap|2em}}[[Вогнішча барацьбы (1930)/Як у казцы|Як у казцы]]|138{{gap|0.5em}}|3|col3-width=3em}} {{Dotted TOC||{{gap|2em}}[[Вогнішча барацьбы (1930)/Дадзелі паны|Дадзелі паны]]|142{{gap|0.5em}}|3|col3-width=3em}} {{Dotted TOC||{{gap|2em}}[[Вогнішча барацьбы (1930)/Узрасьціў сваю праўду|Узрасьціў сваю праўду]]|145{{gap|0.5em}}|3|col3-width=3em}} {{Dotted TOC||{{gap|2em}}[[Вогнішча барацьбы (1930)/Прамень усходу|Прамень {{Абмылка|Ўсходу|усходу}}]]|152{{gap|0.5em}}|3|col3-width=3em}} {{Dotted TOC||{{gap|2em}}[[Вогнішча барацьбы (1930)/«Ах, да чаго даходзе»…|„Ах, да чаго даходзе“…]]|157{{gap|0.5em}}|3|col3-width=3em}} {{Dotted TOC||{{gap|2em}}[[Вогнішча барацьбы (1930)/Чырвоны лёзунг|Чырвоны лёзунг]]|177{{gap|0.5em}}|3|col3-width=3em}} {{Dotted TOC||{{gap|2em}}[[Вогнішча барацьбы (1930)/Гершонке|Гершонке]]|180{{gap|0.5em}}|3|col3-width=3em}} {{Dotted TOC||{{gap|2em}}[[Вогнішча барацьбы (1930)/Мікітка|Мікітка]]|185{{gap|0.5em}}|3|col3-width=3em}} {{Dotted TOC||{{gap|2em}}[[Вогнішча барацьбы (1930)/«Цэнзар»|{{Абмылка|Цэнзар|„Цэнзар“}}]]|194{{gap|0.5em}}|3|col3-width=3em}} {{block center/e}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|4em|height=1px}} {{Калёнтытул|left={{smaller|Заказ № 855.}}|center={{smaller|5.000 экз.{{gap|2em}}(5⅛ арк.).}}|right={{smaller|Галоўлітбел № 2089.}}}} {{лінія|100%|прагал=0}} {{Цэнтар|{{smaller|Друкарня Беларускага Дзяржаўнага {{Абмылка|Выдавецтва..|Выдавецтва.}}}}}}<noinclude></noinclude> 4griar28qwpoq2iavpi24huhp1io54v 104 120503 281814 280785 2026-04-14T06:33:31Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281814 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— А як-жа сынку?... Я-ж так ахрышчана і век пражыла Афрасіняй. {{Водступ|2|em}}— Ды яно-то так, але туды {{Абмылка|усё-ж|ўсё-ж}} ткі не выпадае, у іх там, бачыш, царкоўных наіменьняў няма. А тут раптам маеш табе «Афрасіньня». {{Водступ|2|em}}— Ну, дык як-жа? {{Водступ|2|em}}— Найперш ліст трэба кончыць па іхнаму: няхай жыве рэволюцыя, далоў паноў! А заместа Афрасіня можна: Зарніца, Воля, Акцябрына... Выбірай якую хочаш. {{Водступ|2|em}}— Або сынку, каб-жа не сьмяяліся яны толькі. Як-жа гэта на старасьці гадоў ды мяняць... ' {{Водступ|2|em}}— Ат! Я ведаю, што кажу! {{Водступ|2|em}}— Ну, дык падпішы: Зарніца Мерыносік. {{накіравальная рыса|5em}}<noinclude></noinclude> j8mrewonwc1p4xlp8w4npw4a68g61gk 104 120504 281813 280786 2026-04-14T06:32:14Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281813 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Калі я кажу, значыць ведаю! {{Водступ|2|em}}І зноў заскрыпела пяро па шаршавай пакамечанай паперы, выводзячы старанна радкі лісту, бяз бога. А маці далей дыктуе. {{Водступ|2|em}}— Таксама паведамляю вас, што падзяліліся з Тодарам і цяпер душымся на адным загончыку. І няма ніякай надзеі атрымаць зямлі, хоць ты кладзіся ды памірай... Ну, напісаў? {{Водступ|2|em}}— Напісаў, толькі пасвойму: «...і адна надзея на той час, калі пачнем біць паноў і дзяліць іх зямлю, калі нашыя гоні сальлюцца з вашымі». {{Водступ|2|em}}— Эх, мой сынок, ці дачакаць нам гэтага часу. Вось аб вайне таксама не забудзь, напішы, як тут паны з дня на дзень хочуць распачаць новую крывавую бойню і як мы чакаем збаўленьня ад Чырвонай арміі, якая скіне праклятае ярмо панскае няволі. {{Водступ|2|em}}Праз якісь час сын чытаў напісаную думку маці ў сваёй рэдакцыі. {{Водступ|2|em}}— Паны рыхтуюць супроць вас вайну, але мы ім паваюем, мы тут ім так падпячом пяткі, што яны самому чорту закажуць з намі зьвязвацца. {{Водступ|2|em}}— Складна ты сынку пішаш. Ну, а тым часам канчай ліст. Пішы, што мы жывы і здаровы, чаго і ім жадаем і што яшчэ раз кланяецца ім Афрасіньня Мерыносік. {{Водступ|2|em}}— Ведаеш, мама, неяк «Афрасіньня» не выпадае — усумніўся сын.<noinclude></noinclude> dmc0abjb5sqmxise5i9dic1zfnqqoer 104 120506 281812 280788 2026-04-14T06:30:38Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281812 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|'''„Цэнзар“'''}} {{Водступ|2|em}}Маці падмятае вахлатым памялом печ, каб падсушыць аўсу на кісель, — яна няпісьменная і ў часе работы дыктуе сыну пісьмо да сваякоў у Савецкую Беларусь. Сын — вучань малодшых клясаў суседняй польскай школы. Ня гледзячы на захады і клопаты ксяндза, вучыцеля і ўсіх чорных фашыцкіх сіл ён расьце на бальшавіка. {{Водступ|2|em}}— Ты-ж напішы, сынку, што мы, дзякаваць богу, жывы і здаровы, чаго і ім... {{Водступ|2|em}}— А ня буду я так пісаць! — пярэчыць сын. {{Водступ|2|em}}— Ну!? Чаму гэта ты ня будзеш? {{Водступ|2|em}}— Да савецкіх людзей пісаць «дзякуй богу», каб на сьмех нас паднялі. Сама-ж здаецца ведаеш, што бога там ані сьледу, ані званьня. {{Водступ|2|em}}— Ну, няхай сабе, а ты пішы. Гэтак у вас у моладзі, а мы ўжо будзем па-старыкоўску. {{Водступ|2|em}}— Пакінь мама плявузгаць! Напісаць ім «дзякаваць богу», гэта тое самае, што напісаць якую брыдкую лаянку. {{Водступ|2|em}}— Ды ўжо пішы сабе як хочаш, ці я ведаю, як лепш?<noinclude></noinclude> 73ho1odycekz51vr3f9f6mns5fkjwu9 104 120508 281811 280791 2026-04-14T06:29:59Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281811 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>калі начныя госьці, вельмі засмучаныя, маніліся выходзіць ні з чым. Скеміўшы, у чым справа, Мікітка кульком скаціўся з пасьцелі і, зрэпіўшы за падол барадатага паўстанца, валок яго да месца захову стрэльбы. {{Водступ|2|em}}Паўстанцы так былі заняты і ўсьцешаны, што, дастаючы аружжа, ня чулі наказу малога Мікіткі, які, вяртлява топаючы каля іх, прыгаварываў: {{Водступ|2|em}}— Вы толькі каб добра цэліліся, няхай паны даведаюцца, дзе знаходзіцца стрэльба. {{накіравальная рыса|5em}}<noinclude></noinclude> 67yb6a8gcvwz03cs7r4sb7rr92htxha 104 120509 281810 280792 2026-04-14T06:29:26Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281810 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=до|к=пыты}} і маці і вяскоўцаў неахвоча, каротка расказываў, як над ім зьдзекваліся, але ўпарта замаўчываў аб тым, што ў яго дапытваліся і чаго хацела «ашалелае панства». Калі-ж старшыя згледзелі, што гэтыя жудасныя ўспаміны наганяюць нэрвовую дрыжаку і цяжка адбіваюцца на дзіцяці, дык перасталі больш дапытваць, дакучаць. {{Водступ|2|em}}Пасьля таго, як «паняньчылі» Мікітку на пастарунку, ён доўгі час меў выгляд хворага, нібы ў сухотах ці ў трасцы, хоць еў, як здаровы, і нічога не балела. Ня раз ноччу ў часе сна ён ускакваў з крыкам роспачы і перапуду і, прытуліўшыся да маці, уздрагіваў ад рыданьняў. {{Водступ|2|em}}Згледзеўшы ў вёсцы паліцыянта або іншага прадстаўніка панскай акупацыі, Мікітка хадзіў за ім усьлед і панура паўтараў: {{Водступ|2|em}}— Усё роўна я вам не дарую. Вы мяне папомніце. {{Водступ|2|em}}Неўзабаве натрапіўся выпадак, калі Мікітка мог сваю пагрозу споўніць. Аднаго разу ноччу паўстанцы зноў наведаліся ў хату і прасілі матку, каб дала вінтоўку і куль, бо ім канешна патрэбна — адзін з іх, уцякаючы ад паліцыі, згубіў сваё аружжа. {{Водступ|2|em}}— Ратуй, бо пагінем! — казалі. {{Водступ|2|em}}На бяду, маці ня ведала, дзе захована стрэльба, і разам з паўстанцамі доўга кідаліся, шукалі, і ўсё надарэмна. Ужо ажно золак пурпурам адбіўся на цёмнай сіні вокнаў. Мікітка прабудзіўся ў той час,<noinclude></noinclude> 93411grj5bogmx4v2u010say64nqbun 104 120516 281809 280799 2026-04-14T06:28:32Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281809 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=ве|к=дала}}, што гэта ў іх за «аграном» сядзіць. Шпег не хацеў сябе выдаць, ён ветліва разьвітаўся, аддаў апошнія прысмакі Мікітку і сам вышаў. Маці з трывогай да Мікіткі: як і што? {{Водступ|2|em}}— А нічога, — кажа Мікітка, заядаючы цукеркі, частуючы маці. Вось мы гутарылі, бацьку шкадуючы... {{Водступ|2|em}}На ўсе, злосна-трывожныя доказы маці, што гэта быў шпег і яго цукеркі шпікаўскія, можа нават атручаныя, што гэта скрыты вораг, які ня толькі бацьку, але іх усіх хоча згнаіць у астрозе — Мікітка спакойна адказваў, хоць у самога мароз па скуры пайшоў. {{Водступ|2|em}}— Брахня ўсё гэта. А вось бацьку пабачыш, што звольню. {{Водступ|2|em}}Такая гутарка для маці — нож у сэрцы. Непакой і згрызоты яшчэ пабольшалі, калі назаўтра яе сынка павялі ў пастарунак. Цярпела яна ўдвая: і за сябе і за Мікітку, якога мукі ёй прадстаўляліся куды страшнейшымі, чым у сапраўднасьці, боль нарастала, цярпела да сьлёз, бегала колькі разоў на пастарунак, лемантавала і маліла выпусьціць. А з яе там зьдзекваліся, кажучы, што сын захварэў, што вушы яму паадкручвалі, што голадам мораць... {{Водступ|2|em}}Мікітка перанёс усе катаваньні, устаяў проціў усіх ласых абяцанак панскіх паслугачоў — маўчаў, як рыба. Ня выдаў. І бадай таксама ён маўчаў, як вярнуўся дахаты. На ўсе дакучлівыя {{перанос-пачатак|п=до|к=пыты}}<noinclude></noinclude> bq0g4c66kspr3vd7gor0x3nc9yj3wh6 104 120517 281808 280800 2026-04-14T06:27:41Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281808 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Яны, паліцыянты, ніяк ня могуць знайсьці стрэльбу, што бацька твой захаваў, і вось дзеля гэтае драбніцы бацьку трымаюць, а табе з мацяй прыходзіцца галадаць. {{Водступ|2|em}}Мікітку кінула ў жар, бо справа ішла ўжо аб яго тайне. Ён пачырванеў па вушы і перастаў {{Абмылка|сматкаць|смактаць}} цукерак. Гэтую перамену сваёй ахвяры заўважыў шпег і з большай сілай пачаў налягаць. {{Водступ|2|em}}— Трэба стрэльбу канешна найсьці, бо інакш твайго бацьку будуць усё жыцьцё трымаць і мучыць. {{Водступ|2|em}}Маўчанка. Мікітка нярухомы, толькі на пальчык накручвае падол кашулькі і час-ад-часу глытае сьлінкі, якія набягаюць ад цукерак у роце. {{Водступ|2|em}}— Ну скажы, ты-ж добры хлопчык, скажы, дзе схавана стрэльба, і бацька сягоньня дахаты вернецца. А маці як будзе рада, што ты бацьку выратаваў! {{Водступ|2|em}}Мікітка патоўпіў галаву, адвярнуўся бокам да шпега і, абводзячы пальцам каля сучка ў лаве, нешта абдумваў. Урэшце шпарка павярнуўся да шпега і радасна прамяніста сказаў: {{Водступ|2|em}}— Няхай яны перш бацьку выпусьцяць, тады я скажу, дзе стрэльба ляжыць. {{Водступ|2|em}}Як ні мучыў шпег, якіх толькі абяцанак ні суліў — Мікітка быў пры сваім: пакуль ня выпусьцяць, не скажу. {{Водступ|2|em}}Калі прышла маці ў хату і агледзела «агранома», дык пабялела з перапуду, бо ўся вёска добра {{перанос-пачатак|п=ве|к=дала}}<noinclude></noinclude> ltmg2t2nztgj6jeczculuacbc2awctk 104 120536 281806 280838 2026-04-14T06:26:13Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281806 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>пасяліўся ў вёсцы, нібы за агранома. Паднадзіўшы, калі Мікітка быў адзін у хаце, шпег ласкава ды частуючы прысмакамі стаў прыбіраць яго ў рукі. {{Водступ|2|em}}— На табе, Мікітка, паласуй, я чуў, што ты добры хлапчук, {{Водступ|2|em}}Мікітка за абедзьве шчакі закладае прысмакі, але з падылба паглядае на няпрошанага гасьця. {{Водступ|2|em}}— Ці ты вучышся? {{Водступ|2|em}}— Няма беларускай школы. {{Водступ|2|em}}— А ў польскую чаму ня ходзіш? {{Водступ|2|em}}— Ат! Ня трэба мне польскай школы, {{Водступ|2|em}}— А кім ты будзеш, як вырасьцеш — палякам? {{Водступ|2|em}}— Нек. {{Водступ|2|em}}— Беларусам? {{Водступ|2|em}}— Нек. {{Водступ|2|em}}— Ну то кім-жа — рускім? {{Водступ|2|em}}— Нек. Бальшавіком. {{Водступ|2|em}}— Вось маладзец, люблю такіх. {{Водступ|2|em}}— А калі да твайго бацькі бандыты прыходзілі? {{Водступ|2|em}}— Ніякія бандыты ня прыходзілі. {{Водступ|2|em}}— А я чуў, быццам нават ня раз наведваліся, і вы Ім есьці давалі. Ноччу, памятаеш? {{Водступ|2|em}}— Кажу, што ня былі. Паўстанцы дык прыходзілі, але бацька іх прагнаў. {{Водступ|2|em}}— Бедны твой бацька, вось трымаюць, мучаць... І ты ведаеш за што? {{Водступ|2|em}}Мікітка маўчыць, бо гутаркай аб бацьку шпег закрануў набалелае месца,<noinclude></noinclude> igoo0lwazj18pos9a54ctsivsip8wma 281807 281806 2026-04-14T06:26:45Z Gabix 3485 281807 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>пасяліўся ў вёсцы, нібы за агранома. Паднадзіўшы, калі Мікітка быў адзін у хаце, шпег ласкава ды частуючы прысмакамі стаў прыбіраць яго ў рукі. {{Водступ|2|em}}— На табе, Мікітка, паласуй, я чуў, што ты добры хлапчук, {{Водступ|2|em}}Мікітка за абедзьве шчакі закладае прысмакі, але з падылба паглядае на няпрошанага гасьця. {{Водступ|2|em}}— Ці ты вучышся? {{Водступ|2|em}}— Няма беларускай школы. {{Водступ|2|em}}— А ў польскую чаму ня ходзіш? {{Водступ|2|em}}— Ат! Ня трэба мне польскай школы, {{Водступ|2|em}}— А кім ты будзеш, як вырасьцеш — палякам? {{Водступ|2|em}}— Нек. {{Водступ|2|em}}— Беларусам? {{Водступ|2|em}}— Нек. {{Водступ|2|em}}— Ну то кім-жа — рускім? {{Водступ|2|em}}— Нек. Бальшавіком. {{Водступ|2|em}}— Вось маладзец, люблю такіх. {{Водступ|2|em}}— А калі да твайго бацькі бандыты прыходзілі? {{Водступ|2|em}}— Ніякія бандыты ня прыходзілі. {{Водступ|2|em}}— А я чуў, быццам нават ня раз наведваліся, і вы ім есьці давалі. Ноччу, памятаеш? {{Водступ|2|em}}— Кажу, што ня былі. Паўстанцы дык прыходзілі, але бацька іх прагнаў. {{Водступ|2|em}}— Бедны твой бацька, вось трымаюць, мучаць... І ты ведаеш за што? {{Водступ|2|em}}Мікітка маўчыць, бо гутаркай аб бацьку шпег закрануў набалелае месца,<noinclude></noinclude> 2b8jo2c49koub32cunzmxi1awqsegya 104 120540 281805 280837 2026-04-14T06:25:38Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281805 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Гэтая тайна прыводзіла Мікітку часамі ў раптоўную радасьць, свавольны настрой, і тады маці яго папракала: {{Водступ|2|em}}— Чаго дурыш, як парасё на дождж! {{Водступ|2|em}}А то пачне перад кім-небудзь расказваць, што ён знае такое, чаго ніхто ў сьвеце ня знае, і так разбаіць, зацікавіць, што да яго ўсяляк падступаюць, каб расказаў усё, і яблыкам і цукрам падкупаюць — Мікітка не здаецца, ён нікому не адкрые сваёй тайны. {{Водступ|2|em}}Мікітка няясна ўвязваў тую памятную ноч з паўстанцамі, з пагрозамі бацькі ў бок панскага двара, з бясхлебіцай, з павальнымі вобыскамі ў вёсцы і ўрэшце арыштам бацькі. {{Водступ|2|em}}Арышт бацькі наогул не зрабіў вялікага ўражаньня на Мікітку — гэта так часта бывае на вёсцы. Памятае, як надзелі кайданы і пагналі чорнай васеньняй ноччу. І толькі далей-болей, як дачуўся, што бацьку на пастарунку паліцыя зьбіла і пакалечыла, узьнімалася ў яго злосьць па паноў і агортваў незразумелы непакой. Асабліва яму трудна было, як маці пачынала плакаць, ды плакаць ня так, як перш, а неяк асабліва жаласна, так, што Мікітку рабіліся {{Абмылка|дрэна|дрэнна}} ў сярэдзіне, і ён з дакорам казаў: {{Водступ|2|em}}— Ціха ўжо, бо не магу... — а што «не магу» яму і самаму няведама было. {{Водступ|2|em}}Тым часам пагудка аб паўстанцу-волату ад пастушкоў палунала далей і дакацілася да шпега, які<noinclude></noinclude> bz60by54oh7lh0iakgv2w7g8twv8rq1 104 120569 281803 280871 2026-04-14T06:24:05Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281803 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=са|к=мая}}, як у паўстанцаў. Але скуль яна? Перш у бацькі ня было. А можа гэта ня бацька, бо чаму ён так любоўна гладзіць яе, углядаецца, прыхінаецца тварам — цалуе ці што. {{Водступ|2|em}}— Нічога. Ня дзе дзенецца, — прамумрыў чалавек са стрэльбай. {{Водступ|2|em}}Так, гэта бацька — яго голас, яго пагаворка. {{Водступ|2|em}}Ужо адлежыў сабе Мікітка бок, у горле перасохла ад паскоранага дыханьня, аднак ляжаў нярухомы. Ён бачыў, як бацька вынуў некалькі цэглін з боку печкі і засунуў туды старанна закручаны пачок і доўга там у цемнаце валаводзіўся. А пасьля лёг спаць. {{Водступ|2|em}}Гэтая ноч залягла вялікай тайнай у думках Мікіткі. Ня раз ён аглядаў тое месца ў печы, але нічога падазронага ня мог дагледзець — усё было пастарому, Ніколі ён не пахваліўся аб тым, што, бачыў, але тое, што ён ведаў, што быў сьведкам такіх здарэньняў, напаўнялі яго гордасьцю і героічнасьцю. {{Водступ|2|em}}Ужо нашто з Кастусем Сідаронкавым ён дружыў — разам адозвы бальшавіцкія «нашыя» расклейваў на зрубах студні і солтысавай хаце, побач хадзілі ў дэмонстрацыі на Першага мая ў суседнім мястэчку І, трымаючыся, за рукі, разам уцякалі, як наскочыла паліцыя, — ды ці мала яны што рабілі за адно. Аднак пасьля гэтага выпадку Мікітка стаў перад ім «нос задзіраць» і абзываць бяз дайпрычыны свайго сябра трусом, які нават страляць ня ўмее.<noinclude></noinclude> bov2h3s2jtt9eewy1zg1ik6rbs4ww53 104 120620 281802 280926 2026-04-14T06:22:49Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281802 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Мікітка не забыўся паўстанцаў. Ганяючы сьвіней у поле, ён гуляў з іншымі пастушкамі ў паўстанцаў, ну і пад сакрэтам расказаў, як яны зарана ўсталі, як адзін паўстанец быў такі вялікі, што ня мог пад стольлю стоўпіцца і меў залатую зброю, шапку-нявідзімку, люльку-нявыкурку і іншыя цудоўныя рэчы, якія толькі прыходзілі на памяць ускрыленай фантазіі хлапчука. {{Водступ|2|em}}А тут праз якісь час новыя нябывалыя здарэньні, новыя ўсхваляваньні. Прабудзіўся раз Мікітка ноччу ад лязганьня залества. {{Водступ|2|em}}Яркі месяц прабіваўся праз чатыры шыбы невялічкага акна і асьвячаў бліскуючыя жалезныя рэчы ў руках бацькі. А бацька, прыгнуўшыся над імі, чысьціў іх, прыкладаючы адну да другой, і яны ёмка з лоскатам складаліся. {{Водступ|2|em}}Сярод зрэбных лахманоў, сярод замусоленых драўляных прадметаў хаты, у якіх дзе-ні-дзе тырчыць ржавы цьвік, гэтыя гладка-точаныя, звонка-яскравыя цацкі пры такой таямніча-чароўнай абстаноўцы асабліва вабілі Мікітку і наганялі яшчэ не перажываныя лятункі. 3 напружанай зацікаўленасьцю, прытоіўшы дых, сачыў ён за кожным рухам бацькі, з вялікай асалодай ловячы сталёвую гутарку ніколі нябачаных рэчаў. {{Водступ|2|em}}Вось бацька ўстаў, выпрастаўся, прыкладаў да плеч нешта доўгае і нацэліўся кудысь на абліты месяцам двор. Ах, гэта пэўна стрэльба, такая {{перанос-пачатак|п=са|к=мая}}<noinclude></noinclude> 1lyj37pxbjj1um9kt0jv005ellvkzzv 104 120621 281801 280927 2026-04-14T06:21:53Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281801 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|'''Мікітка'''}} {{Водступ|2|em}}Пад раніцу да бацькі прыходзілі паўстанцы і прасілі патронаў, тыя самыя паўстанцы, што паноў забіваюць і за пакрыўджаных уступаюцца. Мікітку было цікава і страшна, і ён ціханька з-пад гунькі наглядаў за гэтымі надзвычайнымі людзьмі. {{Водступ|2|em}}Бацька доўга з паўстанцамі спрачаўся і лаяў іх, што рана паўсталі, што трэба, каб усе разам, бо панства яшчэ вунь як дужае, з імі трудна цяпер даць рады, і яны ўсіх нас падушаць. {{Водступ|2|em}}Паўстанцы больш маўчалі, патопалі вінавата і ні з чым вышлі. {{Водступ|2|em}}Цэлы дзень мучыўся Мікітка незразумелым яму, а ўрэшце ў часе вячэры ня вытрываў і спытаў: {{Водступ|2|em}}— Тата, чаму казаў паўстанцам, што яны зарана ўсталі. Тож як пан сьпіць, дык лепш яго ўздужаць? {{Водступ|2|em}}Бацька грозна цыкнуў на сына, ажно бульбай гарачай падавіўся, — што з блазьнюком гутарыць аб такіх справах, тым больш, што цяпер і сьцены маюць вушы.<noinclude></noinclude> el3osb1z6rsjekbvvfqxuayilwm0amv 104 120622 281800 280928 2026-04-14T06:20:59Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281800 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Атрымаўшы ўжо пусты кошык, Гершонке выбірае сабе са дна крошкі, есьць і чакае. {{Водступ|2|em}}— Што табе яшчэ трэба? — грыкнуў дэфэнзыўшчык. {{Водступ|2|em}}— Хачу разам з татам і мамай дахаты пайсьці. {{Водступ|2|em}}— Вон, жыдзяку! {{Водступ|2|em}}Натаўклі і выкінулі на вуліцу. {{Водступ|2|em}}Але Гершонке не заплакаў, ён цьвёрды, як сталь. Апынуўшыся на вуліцы, аглядаў закратаваныя вокны ненавіснай будыніны, каб згледзець сваіх бацькоў. Ня было. {{Водступ|2|em}}У адным з ніжэйшых вокнаў выткнулася шапка паліцыянта, які грозна патрасаў на яго кулаком. {{Водступ|2|em}}Гершонке разважна падняў камень і наважыўся кінуць у акно. Дзяжурны паліцыянт, які стаяў пры ўваходзе, цыкнуў на Гершонке і нацэліўся з рэвольвэра. {{Водступ|2|em}}Ня спускаючы воч з паліцыянта, Гершонке прастаяў момант з паднятай рукой, урэшце адкінуў камень убок, пасьля, дражнячы, выставіў язык на паліцыянта, ямчэй узяў кошык і пайшоў па вуліцы. {{Водступ|2|em}}Ой гэты Гершонке, будзе з яго бальшавік! {{накіравальная рыса|5em}}<noinclude></noinclude> gbh7dooeduwb54hbjjxkdkdpoysxzax 104 120623 281798 280929 2026-04-14T06:20:01Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281798 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>і сам стаў разносіць падпольную літаратуру ці, як ён называў, консьпіратыўна «лісточкі з дрэва». {{Водступ|2|em}}А як селі яго сёстры ў астрог, дык, ня гледзячы на непагоду і зьдзек панскіх служак, акуратна насіў пад астрожную браму ежу для сясьцёр. Хай сьнег, сьцюжа, сьпякота ці дождж — Гершонке будзе адстойваць пад астрогам цэлымі гадзінамі, рашуча драгаючы сьціснутым кулачком у жалезныя вароты астрогу, дамагаючыся, каб забралі ежу. {{Водступ|2|em}}Аднаго разу пасьля Першага мая былі арыштаваны ўсе хатнія, астаўся толькі Гершонке і яго васьмідзясяцігодняя хворая бабуля. {{Водступ|2|em}}Забіўся ён у кут, як затраўлены зьвярок, і аб нечым напружана думаў. {{Водступ|2|em}}Бабуля доўгі час угаварвала памаліцца богу, каб хутчэй выпусьцілі тату і маму, але гэтыя ўгаворы адляталі, як гарох ад сьценкі. Як бабуля задрамала, узяў Гершонке ліхтары, пайшоў на рынак, замяніў іх на хлеб і селядцы, злажыў у кошык і павалок у паліцыю, дзе сядзелі арыштаваныя бацькі. {{Водступ|2|em}}— Ты чаго? Ты хто? — спыталі там у Гершонке. {{Водступ|2|em}}— Перадайце вось гэтае тату і маме. {{Водступ|2|em}}— А хто яны такія? {{Водступ|2|em}}— Тата мой Борух і ў падраных ботах, а мама, ну мама, такая добрая і часта плача. А кошык мне вярніце.<noinclude></noinclude> 4e99mk58kkegtwhzloq0607q2fekslw 104 120624 281796 280930 2026-04-14T06:18:52Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281796 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=фа|к=брыкі}} рабочы Борух Пышка, які напэўна моцна заступіцца за свайго сына Гершонке. {{Водступ|2|em}}Ой гэты Гершонке, хоць-бы раз ён калі заплакаў, распусьціў нюні; ужо восьмы год канчае, а такі сьмелы, а такі цьвёрды. {{Водступ|2|em}}Наляцела раз ноччу паліцыя, бо ведала, што дзьве сястры Гершонке комсамолкі. Павальны вобыск, пагрозы, зьдзек. Усе ўстрывожаны, усхвалёваны, паўскаквалі з пасьцелі — той плача, той дрыжыць, а Гершонке прабудзіўся і нярухомы сочыць за паліцыяй сваімі пашыранымі ад перапуду чорнымі вачмі, якія гараць вугальчыкамі з цемнаты. Раптам, як што ўспомніўшы, рупна ўстаў і накіраваўся да выхаду. Паліцыянт затрымаў яго за руку і спытаў, куды ідзе. Але Гершонке, груба вырваўшыся, вышаў на двор. {{Водступ|2|em}}— Ну, ідзі, смаркач, але назад ня пушчу. {{Водступ|2|em}}Паліцыя, зрабіўшы вобыск дома, пайшла аглядаць двор і кладоўку. У комсамолак дух занімала, калі паліцыя стала дабірацца да месца, дзе ляжалі захаваныя лістоўкі партыі. На вялікае іх зьдзіўленьне, лістовак не аказалася. Комсамолкі здагадаліся, што тут прыслужыўся Гершонке, і пасьля вобыску прысталі да яго, каб вярнуў лістоўкі. Але Гершонке і слухаць не хацеў. {{Водступ|2|em}}— Не аддам, бо мама праз гэта часта плача і трывожыцца, а вас у паліцыі б’юць. Не аддам. {{Водступ|2|em}}Аднак хутка даўся ўламацца і ня толькі аддаў лістоўкі, але праз якісь час у сваёй сумцы да кніг<noinclude></noinclude> lrrtxw05sowk1xzrrbcch7mejfc6a0e 104 120625 281795 280931 2026-04-14T06:17:55Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281795 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Не чапіся, бо бараду вышчыплю і сала буду есьці, — раптам, успламянеўшы ўвесь, зьвяртаецца Гершонке да рэбэ, у якім бача віноўніка ўсім сваіх бед. {{Водступ|2|em}}Але вялікі Майсееў закон і вялікая адказнасьць ляжыць на сутулых плячох рэбэ перад яўрэйскім народам. І страшэнна вялікая пагроза гэтаму закону ідзе з боку бальшавізму, вось чаму рэбэ не перастае гладзіць кучаравую галоўку маладога самадума і хухаць на яго цыбуляй і духоўнай гутаркай. {{Водступ|2|em}}Але Гершонке цьвёрды, як сталь. І давёў ён гэта не талмудзіцкімі разважаньнямі, а чынам: круга вырваўся ён з гладзючых і абнімаючых рук, вышаў басяком на марозны сьнег і сказаў, што ня вернецца ў хату, пакуль рэбэ ня выйдзе вон. {{Водступ|2|em}}Тае сьнег пад гарачымі асіверыўшымі ножкамі малога Гершонке, тае відавочна, дык як-жа мела не растаяць матчынае сэрца, такое кахаючае, добрае сэрца. Узяла маці на рукі свайго гадунца, прыгарнула яго зьзябнутага да грудзей, у якіх клекатала боль і гордасьць, надзея і трывога. Туліла маці і цалавала свайго пястунка і плакала, а ён хоць-бы што — цьвёрды, як сталь, толькі сьціснуў моўчкі за шыю маці сваімі пругкімі мурзатымі ручкамі. {{Водступ|2|em}}Узяўшы панявераны сідэр, пайшоў засмучаны рэбэ, пайшоў хутчэй, пакуль не вярнуўся з {{перанос-пачатак|п=фа|к=брыкі}}<noinclude></noinclude> s8hrnpdf4uuv58qb7fqz4seer80km2b 104 120626 281792 280932 2026-04-14T06:15:30Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281792 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|'''Гершонке'''}} {{Водступ|2|em}}Ой, зноў прышоў рэбэ вучыць сідэр малога Гершонке, і ня вучыць, а мучыць, дакучаць незразумелымі малітвамі, ад якіх і ў галаве робіцца дрэнна, і ў вачох выступаюць сьлёзы злосьці і крыўды. {{Водступ|2|em}}Узьдзеў рэбэ акуляры на гарбаты нос, разгладзіў сваю пушыстую іржавага колеру бараду і, пасьлюніўшы языком палец, пачаў ліставаць сьвятую кнігу — сідэр. {{Водступ|2|em}}— Ай гвалт, а халерынка на тваю галава, — залемантаваў раптам рэбэ і, зрэпіўшы за карак Гершонке, пачаў клікаць яго маці. {{Водступ|2|em}}— Во расьце бальшавік, агой, — казаў рэбэ да маці і паказваў з абурэньнем на сярпы, молаты, зьвёзды, нарысаваныя дзіцячай рукой на старасьвецкай, парудзеўшай ад часу, паперы сідэра. {{Водступ|2|em}}Але ні маці, ні рэбэ ня білі Гершонке, бо Гершонке быў цьвёрды, як сталь, і нічым яго ня ўгнеш. Рэбэ і маці гэта ўжо добра ведалі і дзеля таго зразу пачалі з ласкі, пачалі ўгаварваць Гершонке вучыцца прамудрасьцяй божых.<noinclude></noinclude> 9lgdkofthd71fnyl0hq2dqx6wo9aev2 104 120627 281790 280933 2026-04-14T06:14:48Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281790 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>палец у жмені, а сам з захапленьнем углядаецца ў чырвоны лёзунг. Кроў прасякнула ў пабелу і набірае больш цёмны густы адценак. Вось выпаўз клоп і затрымаўся на чырвонай лініі літары... {{Водступ|2|em}}Забразгалі засовы дзьвярэй, увайшоў дэфэнзыўшчык, але Лукаш не здрыгануўся і не адарваў вачэй ад чырвонага лёзунгу: «Няхай жыве БССР». {{накіравальная рыса|5em}}<noinclude></noinclude> dvma2yb8n9u452hs9su0b4sp5ib45q8 104 120628 281789 280934 2026-04-14T06:14:22Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281789 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{перанос-канец|п=во|к=рагам}}, каб даказаць сваю нязломную рэволюцыйную волю. Праўда, пад катаваньнем ня выдаў, ня здрадзіў, трымаўся горда, адносіўся з пагардай, кожнае слова, пагляд былі насычаны нянавісьцю і прагай помсты, што выклікала яшчэ больш дзікае над ім глумленьне. Але-ж гэта ўсё ня тое. Гэта звычайныя праявы. Дэфэнзыўшчыкі прывыклі, да цьвёрдасьці рэволюцыянэраў, іх гэта ўжо мала хвалюе, мала дапякае. А Лукаш так усім засьмягшым нутром жадае выказаць свой рэволюцыйны і клясавы протэст, клясавую нянавісьць! {{Водступ|2|em}}Прыткнуў развогнены лоб да {{Абмылка|сьцюдзённай|сьцюдзёнай}} каменнай сьценкі. А сьценка пабеленая... там-сям рыжэюць гнёзды клапоў, выдрапаныя няскладныя наогул надпісі, Лукаш чытае іх: пракляцьці, лаянкі, прозьвішчы, даты, лёзунгі... {{Водступ|2|em}}— Лёзунгі, лёзунгі... — шэпча Лукаш натхнёны нейкай новай думкай і не зважаючы на боль і слабасьць, падпаўзае да дзьвярэй, прыкладае вуха і з напружаньнем выслухоўвае. Ціха. {{Водступ|2|em}}— Добра! Каб толькі пасьпець! {{Водступ|2|em}}Лукаш завіхаецца, Нагледзеўшы найбольш белае месца на сьценцы, падпаўзае туды. Яшчэ раз прыслухаўся. {{Водступ|2|em}}Шпарка падносіць палец да губ і пракусвае скуру, пасьля рупна акрываўленым пальцам водзіць па сьценцы. Перш выводзе «БССР», бо баіцца, што могуць перашкодзіць, пасьля дапісвае зьверху «няхай жыве». Заціснуў Лукаш паранены<noinclude></noinclude> 235gldfjr17t61z2n2fh0f8ot43il6o 104 120629 281729 280935 2026-04-13T14:49:52Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281729 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|'''Чырвоны лёзунг'''}} {{Водступ|2|em}}Комсамольцы Лукаш і Макс на даручэньні Раённага камітэту павінны былі напярэдадні гадавіны Кастрычнікавай рэволюцыі, на сьценах дамоў гораду адмаляваць лёзунгі. Ноччу адзін з трафарэтам выразанага лёзунгу, другі з фарбай у вядзерцы і пэндзлем хадзілі на вуліцах і спрытна завіхаючыся ахарашывалі сьценкі чырвонай фарбай: няхай жыве БССР! {{Водступ|2|em}}Як з-пад зямлі вырас паліцыянт і накрыў на гарачым учынку. {{Водступ|2|em}}— Стой! стой! {{Водступ|2|em}}Некалькі стрэлаў. Аднаго нагнаў. {{Водступ|2|em}}І Лукаш апынуўся ў каталажцы. {{Водступ|2|em}}У гэтую-ж ноч быў зьбіты і перанёс нялюдзкія зьдзекі вырадкаў-дэфэнзыўшчыкаў. {{Водступ|2|em}}Варочаючыся на абмусоленым, збалочаным сяніку мэнчыўся Лукаш. Ня так яму данімала боль пабітага цела, як тая крыўда: ня выканаў ён даручэньня Райкому, перанёс зьнявагу ад самых ненавісных і абрыдлых людзей на сьвеце. А ўдабавак ён зусім слабы, каб паквітацца з клясавым {{перанос-пачатак|п=во|к=рагам}}<noinclude></noinclude> hq2pw8rrzxul85rdpq9tdh9edi7lf8a 104 120630 281728 280936 2026-04-13T14:49:15Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281728 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=маў|к=чаць}}, ня можа ён задаволіць сябе помстай. Ну і мучыў-бы ён іх уласнымі рукамі — найстрашнейшымі мукамі, па капельцы аднімаў-бы ім жыцьцё. Выпадкова астаўленую лістоўку, як ашалелы рваў, таптаў, пляваў і ўсё-ткі змушаны пасьля быў падняць і кінуць яе ў печку. {{Водступ|2|em}}У памяшканьні яго чакала яшчэ адна няпрыемнасьць — уся белая столь была адрукавана чырвонымі лёзунгамі: далоў белы тэрор, звольніць політвязьняў і гэтак далей — відаць комсамольцы пробвалі, ці добра зроблены трафарэты. {{Водступ|2|em}}Тут ужо нэрвы падпрокуратара ня вытрымалі, ён ня мог устаяць проціў навалы зложаных пачуцьцяў, — бахнуўшы ў фотэль, схаваў твар у далоні і заплакаў сьлязьмі злосьці, бясьсільля, сораму і крыўды. {{Водступ|2|em}}— Ах, да чаго даходзе... {{накіравальная рыса|5em}}<noinclude></noinclude> k459cu6o3q9kkqp3a3xkaddallnj3th 104 120705 281727 281089 2026-04-13T14:48:32Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281727 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>адчыніць дзьверы. Тым-жа самым дротам пасьля доўгай важданіны адчыніў сваю цямніцу. Абыйшоў на цыпачках ціханька ўсе пакоі, лаючыся ў душы на беспарадак. Нікога ня было. Сеў, уздыхнуў, закурыў. Падышоў да люстра. Жахнуўся. Увесь быў брудны, памянтушаны, аброс барадой, пахудаў, вызначыліся маршчынкі і калецтвы носа. Аж заскрыгатаў зубамі са злосьці. А самае горшае, што нельга падняць алярм, паставіць на ногі паліцыю і сыск, што нельга праявіць сваю волю і ўладу, а прыдзецца ўсё затойваць, зацерці ўсе сьляды, каб ніхто не дагадаўся, бо інакш будзе падрыў яго аўторытэту, {{Абмылка|поўдуць|пойдуць}} каля яго імені анэкдоты, кпіны. Ды яно рэч зразумелая, трудна тут паўстрымацца, калі прокурор — пагромца бальшавікоў, — памагаў комсамольцам выразаць рэволюцыйныя трафарэты. {{Водступ|2|em}}Ня мог цяпер сабе дараваць, што так паддаўся іх тэрору, што свой гонар кінуў пад іх ногі. Трэба было больш проціставіцца. Ах, да чаго ён унізіўся, да якога зьдзеку дажыўся. {{Водступ|2|em}}Але разважаць аб мінулым было лішнім. Рашыў упарадкаваць памяшканьне ад комсамольскіх астаткаў, а жонцы скажа, што пакаёўку прагнаў, бо яна ў памяшканьні ладзіла вечарыны з бандытамі. Аднак ня мог адкараскацца ад думак, ня мог забыцца сваёй нядаўнай адсідкі. Успаміны апальвалі сорамам, а тут мала яшчэ — прыходзіцца за імі прыбіраць, прыходзіцца, сьцяўшы зубы, {{перанос-пачатак|п=маў|к=чаць}}<noinclude></noinclude> fzpljcfonl0fw4tivj5b5i85bhltm5y 104 120724 281726 281111 2026-04-13T14:47:55Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281726 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Лёкса далей ня слухаў і аставіў зьбянтэжанага і зьбедакуранага Хап-Мацальскага. Трудна яму жылося. Перамучыў два дні, як два вякі. Напаўгалодны, нявыспаны, пры цяжкіх перажываньнях, пры мазольнай працы, бо выразаючы трафарэты нарабіў крывавых мазалёў. Грозны падпрокуратар цярпліва і пакорна адсоўваў дзень за днём, хоць яму ўжо здавалася, што ён пасівеў, пастарэў і блізкі да вар’яцтва. {{Водступ|2|em}}Комсамольцы сваю работу падганялі да канца, падпрокуратар таксама памагаў, — выразаў ажно два трафарэты: звольніць політычных вязьняў і далоў фашыцкую дыктатуру. {{Водступ|2|em}}Работа ішла па строгім пляне. Па чарзе дзяжурылі каля Хап-Мацальскага. Фідка клапацілася аб ежы, дастаўляла ўсе патрэбныя матэрыялы і служыла сувязяй з організацыяй. Усё памяшканьне было закідана пачкамі друку, абрэзкамі ад чырвонага матэрыялу, паперы, кардону, акуркаў. {{Водступ|2|em}}На трэці дзень позным вечарам комсамолія эвакуіравалася. Астаўся толькі Гаўрык пры падпрокуратару да тых часоў, пакуль ён не засьне і пасьля ціханька павінен быў выйсьці так, каб не дагадаўся Хап-Мацальскі і праспаў да раньня. Так яно і вышла. Хап-Мацальскі спаў да раніцы, ён ужо прывык да цьвёрдага ложка і сам дзівіўся, што так смашна сьпіцца ў голай ваньне. {{Водступ|2|em}}Доўгая цішыня выдалася падпрокуратару падазронай. Не пачуўшы адказу на стукат, ён рашыў<noinclude></noinclude> n0w96r5s4ubaa6b9d9r01sg8faoe2d7 104 120735 281725 281122 2026-04-13T14:46:24Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281725 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=сі|к=лай}}, ад якой не застрахаваны нават у сваім доме, горш яшчэ — у сваёй сям’і. Ах, да чаго даходзе... На кожным кроку адчуваеш сваю немачнасьць, недарадзтва... Яны бандыты тым больш моцны і небясьпечны, бо маюць сваю дзяржаву, а ў ёй сваё войска, свае друкарні і разьліўное мора сваёй літаратуры, у якой найбольш сядзіць гэтай чырвонай заразы. Дык якой-жа мізэрнай забаўкай зьяўляецца яго роля ў барацьбе з бальшавізмам, роля так на паказ грозная і магучая. Можа гэтая яго сьмехатворная роля блазна ў іх жалезным крывавым наступе яшчэ больш і раздражае і множыць. Прокурора ахапіў забабонны жах, ён так-бы хацеў затачыцца куды ў шчэлку, зьнікнуць, прапасьці. Ён бачыў ужо Польшчу аквечаную чырвонымі сьцягамі, бачыў сябе на лаўцы падсудных у народным трыбунале, вось ён на прымусовых работах, вось яму здаецца, што яго валакуць на расстрэл... {{Водступ|2|em}}Грубы голас Лёксы перабіў кашмарныя думкі падпрокуратара. Прасунуўшы галаву праз дзьверы ён спытаў. {{Водступ|2|em}}— Ну, як, выразаў ужо лёзунг, вунь на тэй кардоніне? {{Водступ|2|em}}— Ах, выбачайце, я мусіць забыўся... Дзень добры вам. Я зараз выражу... Тут здаецца напісана «Далоў фашыцкую дыктатуру»? Ага. Дзякую. Вы ня думайце, што я ўжо такі вораг комуністых, больш, бачыце, для хлеба, трэба-ж...<noinclude></noinclude> 78yave8xweajf6tvc30t3dnf3vareik 104 120737 281724 281125 2026-04-13T13:54:50Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281724 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=адчу|к=ваў}} адпорнасьць, стойкасьць у часе допытаў, іх спакой і рашучасьць, ідэёвую заўзятасьць, калі суду складаў на іх шматгоднія катаржныя прысуды ці кару сьмерці. А вочы? Яны поўны фанатызму рэволюцыянэра, яны крычаць больлю параненай душы, у іх столькі запальчывай нянавісьці, веры ў перамогу. І бальшавікоў гэтых бесканечны лік. На месца кінутых у астрогі, на месца забітых вырастаюць новыя рады, яшчэ больш сцэмантаваныя, яшчэ больш баявыя. Шал барацьбы, імпэт да бою кідае іх як матылёў на вогнішча. Яны сапраўды якаясь страшэнная непераможная моц, якая расьце пры кожным дыху, яўна ці скрыта існуе ўсюды, на кожным кроку. Гэта моц жорсткая, бязьлітасная, як помста якогасьці страшылішча, падземнага, балотнага, пякельнага. І няма паратунку, няма такіх нішчучых сродкаў, каб збавіцца ад бальшавізму, ідэя бальшавізму захоплівае ўсе шырэйшыя кругі ня толькі працоўных, гэтая чырвоная зараза асьляпляе інтэлігенцыю (тут падпрокуратар успомніў доктара, засуджанага ім на шэсьць гадоў катаргі). А сын фабрыканта — комсамолец Гінзбург, гэта хіба ня сіла іхнай ідэі. Яны нават так абнаглелі, што ўлазяць у памяшканьне прокурора, маюць там свайго шпіка — пакаёўку, заснавалі пад носам паліцыі і ўсёй сталіцы чрэзвычайку і мучаць у ёй пракурора. Ах, гэтыя галаварэзы, насіцелі бальшавіцкай ідэі, ад якой не ўберажэшся ніякімі законамі, ніякай {{перанос-пачатак|п=сі|к=лай}}<noinclude></noinclude> m9943ppl05np4cv5pv0nz99un900gg1 104 120814 281687 281225 2026-04-13T12:53:47Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281687 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>труба — гэта радыё, вось ён праз паветра і гаворыць у гэтую трубу. А дзе-ж ён сам — пацікавіўся я ізноў? У Менску кажуць, быццам на зьезьдзе саветаў гаворыць. Во яно, як думаю, але каб што ўцяміць, дык ніяк не магу, бо як гэта, з Менску ды аж да нас. А тым часам слухаю і лаўлю кожнае слова, ня дыхаю — усё каб больш пачуць. А тут народ ура крычыць, пляскаюць у далоні, я таксама ім памагаю, хоць гэта і перашкаджае слухаць. Раптам, браткі мае, паліцыя. Піск, гам, скогаг і мяшчанства рассыпалася ва ўсе бакі ды з вугла наглядаюць. А наш брат цясьней у круг каля тэй трубы. Так і рашылі стаяць сьцяною, не здавацца і слухаць савецкага голасу. А тут конная паліцыя разагналася ды проста на нас — ударылася, а мы ня дрогнулі, ані з месца. Другі раз — тое самае. Праўда, той ці іншы лапае акрываўленую галаву, падняў стаптаную нагу... Дасталося і мне. Тым часам паліцыя ад’ехалася на шагоў сто і наводзіць вінтоўкі, а іхны камандзір крычыць, каб разыходзіліся, бо будуць страляць. А тут і труба ўжо замоўкла. Бачу, зарухаліся нашыя людзі — відаць па ўсім, што разойдуцца. А паліцыя, як толькі згледзела, што ў нас замяшаньне, зноў наскочыла і давай хрысьціць бізунамі направа і налева ды арыштоўваць. Бачу я, што непераліўкі — трэба ратаваць Чарвякова, дабяруцца думаю і да яго. І я, браткі мае, як белка сам дзівіўся сваёй лёгкасьці, узабраўся на той слуп,<noinclude></noinclude> e5mxid8c3vk2d0khvvg9u81dj73thpn 104 120815 281688 281226 2026-04-13T12:54:13Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281688 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>хрась, трубу адарваў і наўцёкі. Думаў прывязу ў вёску і будзем слухаць. Але адабралі, сволачы — добра, што ад арышту яшчэ выкруціўся — уцёк. {{Водступ|2|em}}— Ну, скажы-ж нам, а хто гэта пусьціў Чарвякова гаварыць? {{Водступ|2|em}}— Гэта, брат, нашыя людзі ў гміннай радзе так падстроілі. Гмінная рада, бачыш, устроіла гэтую трубу, а нашыя людзі падкруцілі там нейкую пружынку, каб гаварыў Менск, а ён з намі гаварыць ахвоч. {{накіравальная рыса|5em}}<noinclude></noinclude> j102z270wotcbitmopz8b58tnezbbqf 104 120816 281689 281227 2026-04-13T12:54:57Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281689 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|'''Дадзелі паны'''}} {{Водступ|2|em}}У вёсцы падняўся вялікі перапуд, страшэнны гармідар. Людзі забегалі, замітусіліся, зьбіваючы адзін другога з ног. Акурат так бывае з мурашкамі, калі часамі на мурашнік наступіць якое быдлё. {{Водступ|2|em}}А ўзьнялася такая крутуха і такі тарарам дзеля таго, што як з-пад зямлі вырвалася нейкая шалёная кабыла і давай гойсаць па весцы, па агародах, па садох. Поўсьць дыбам, вытрашчаныя вочы, хвост трубой, дзіка іржэць, бы нажом хто па шкле ёрзае, капыты як жорнавыя камяні, а пыл за ёй слупам верне. {{Водступ|2|em}}Кроў стыгла ў жылах гледзячы, як гэтая ваўкарэзіна нішчыла дабро і працу вяскоўцаў: крышыла калоды пчол, ламала шчэпы, дратавала рунь, а віхор ад яе крутаніны груба зрываў краскі з цьвітучага саду. {{Водступ|2|em}}І ніякага на яе ўходу няма. Хто падыйдзе, — біла задам ці грызла зубамі, абкідываючы шалёнай пенай. {{Водступ|2|em}}Яе сьляды на руні наліваліся крывёю, зламаныя шчэпы енчылі балесна, заместа сарваных красак<noinclude></noinclude> i50hgzpzjtkoq77voy55j05ah6dz12m 104 120817 281690 281228 2026-04-13T12:55:37Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281690 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>выступалі сьлёзы, пчолы, кусаючы, атручваліся яе крывёй, а шалёная пена выпалівала плямы на траве і раны на целе. {{Водступ|2|em}}— Панская кабыла! Зноў дратуе, топча! Беражэцеся яе капытоў! {{Водступ|2|em}}Так крычала ў роспачы ўся вёска і знаходзіла водгук у кожным жывым стварэньні. {{Водступ|2|em}}Сабакі: гвалт! гвалт! {{Водступ|2|em}}Сьвіньні: уцякай, уцякай... {{Водступ|2|em}}Куры: куды, куды... {{Водступ|2|em}}Яшчэ няхай крыху часу пабудзе гэта пякельнае стварэньне і ад вёскі, ад людзей нічога не застанецца, — зруйнуе, з зямлёй зьмяшае. {{Водступ|2|em}}І вёска рашыла: {{Водступ|2|em}}— Трэба ратавацца. {{Водступ|2|em}}— Гнаць! {{Водступ|2|em}}— Біць! Мсьціць! {{Водступ|2|em}}Першы кінуўся на праклятушчую кабылу Цыпрук. На зьдзіў усяе вёскі кабыла стала ўцякаць. Гэта прыдало яшчэ больш запалу Цыпруку, які даганяў на сваёй шматногай крыўдзе. {{Водступ|2|em}}Кожны дзень, кожны шаг яго жыцьця крычаў: — крыўда! {{Водступ|2|em}}Вось пакахаў ён дзяўчыну і жаніўся і жыцьцё стала катаргай, бо ў хаце бязупынна скомляць дзьве злыя сьвякроўкі — нэндза і бяда, бо ў полі енчыць малазямельле, а ў арудах наругаецца пустка.<noinclude></noinclude> o730i1vm6mgz4d4vcl0gri8srg4qxwu 104 120818 281691 281229 2026-04-13T12:56:10Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281691 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— А ўсяму вінавата гэтае страшылішча — кабыла! {{Водступ|2|em}}Цыпрук пёр з усіх сіл за вінавайцай сваіх крыўд, ажно вецер каля вушэй сьвістаў. Ён так разагнаўся, што ўжо каб і хацеў, дык ня мог-бы паўстрымацца. А кабыла разьвейваючы хвастом пад самым Цыпруковым носам уцякала ўсё далей і далей. {{Водступ|2|em}}— Адагнаць гэту поскудзь ад вёскі, то я адганю, але каб толькі не перабраў меры, бо магу так загнаць, што і сам не вярнуся, а паўстрымацца — трасца яе галаве, ніяк не магу ды і не хачу, Няхай сабе я прапаў, але і гэтай ваўкарэзіне не здабраваць, {{Водступ|2|em}}Так разважаў Цыпрук і парашыў панатужыцца з усіх сіл, каб злавіць кабылу — раз другі прыналёг і аберуч уплёўся ў {{Абмылка|ея|яе}} хвост. {{Водступ|2|em}}— Стой! Ай! Ашалеў ці што? — раптам кабыла загаварыла жаночым голасам. {{Водступ|2|em}}Гэта жонка Цыпрука, праснуўшыся ад болю, пачала лаяць мужа на што ён яе торгае за касу. {{Водступ|2|em}}— Цьфу ты, нечысьць! Ну і дадзелі, ну і ўпякліся-ж гэтыя паны, нават паспаць табе не даюць, нават ноччу няма ад іх супакою, — пакрыўдзіўся абуджаны Цыпрук. {{накіравальная рыса|5em}}<noinclude></noinclude> 8ylkgx9qjq0p7xdubxm20qa393266u3 104 120826 281692 281239 2026-04-13T12:57:16Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281692 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|'''Узрасьціў сваю праўду'''}} {{ц|'''{{smaller|Заканурак для арыштаваных польскага паліцэйскага пастарунку. Малады дзяцюк Максім ляжыць на забалочанай падлозе, цярэбіцца, і яго кайданы бразгаюць.}}'''}} {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|Максім}}. Во калі прышла мая сьмерць. Хіба вытрываеш тут у гэтай сьмярдзючай яміне? А як хаваўся па лясох, дык цесна было, а лясы-ж нашы бяз меры і канца. Згіну. І голад, І вошы ды ўсялякая брыда. І б‘юць, б‘юць, б‘юць... (''Хапаецца за галаву''). Каб толькі не {{Абмылка|зьвар‘яцець|звар‘яцець}}... У галованьцы маёй нейкая каламуць. Думкі няясныя, цягучыя, ліпкія... Ніяк не адрозьню адзін дзень ад другога, сягоньня ад учора... Чакай, што было ўчора?.. (''Задумываецца''). Чаму я не далучаўся да паўстанцаў, чаму сам ня зьбіраў такіх, як я, не паліў двароў, не страляў вось гэтых катаў... Туляўся па вываратнях, крыві баяўся. Цьфу! (''Паўза''). А ўсё-ткі, ліха яго матары, памрэш у пустую, як-бы цябе і ня было... Ну, што я карыснага зрабіў? Нічога. Яно, мабыць, дзеля таго і паміраць ня хочацца. Чым больш яны мяне катуюць, і тым больш жыць хочацца. Заб'юць гадаўё. (''Паўза'').<noinclude></noinclude> s9ifv35pdaj1i73jam5tm2ovs65x69g 104 120827 281693 281240 2026-04-13T12:57:53Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281693 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>Вось кажу, што згіну, а сам сабе ані трошачкі ня веру, так з сярэдзіны і вырываецца гэтая цяга да жыцьця. Згледжу кузурачку ці пачую рыканьне скаціны, і кроў ударыць у галаву, напружыняцца жылы... Радасьць, надзея... Буду жыць... (''Чуваць польская патрыотычная песьня. Максім, спахмурнеў, нешта піша на сьцяне замком ад кайданаў''). А што, каб прыкінуцца вар’ятам... Не! Папрабую лепш прасіць, маліць... Ды ўрэшце на здраду пайду, паабяцаю шукаць, выдаваць комуністых, каб толькі выпусьцілі, каб толькі на волю, каб жыць, а там апраўдаю сябе ды так, што ўсім паном стане горка. Ужо ні страх, ні просьбы мяне не разжалабяць, не перапудзяць, не зламаюць... (''Цярэбіцца. Уваходзіць паліцыянт''). {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|Паліцыянт}}. Уставай, сабака! На дапрос! {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|Максім}}. Лепш сказаў-бы на сьмерць! {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|Паліцыянт}} (''штурхае нагой''). Марш! {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|Максім}}. Што штурхаеш — падла я табе? (''Кідаецца на паліцыянта''). Пакуль жыву, дык... (''Паліцыянт настаўляе рэвольвэр. Максім выходзе. У заканурку нікога няма. Праз якісь час уваходзіць старшы паліцыянт і II паліцыянт''). {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|Старшы паліцыянт}} (''сплёўвае''). Цьфу, якое паветра, горш, як у сьвінарніку! {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|II паліцыянт}}. Так ім і трэба, хай нюхаюць сваё дабро. {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|Старшы паліцыянт}}. Трэба агледзець. Трымае сябе, псякосьць, на-бальшавіцку. Такая птушка<noinclude></noinclude> f14hap8r95dmquihsbt00zdvfmaojon 104 120828 281694 281241 2026-04-13T12:58:33Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281694 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>гатова на ўсё — альбо павесіцца, альбо ўцячэ. (''Абое ашукваюць, абстукваюць сьцены, падлогу''). {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|II паліцыянт}}. Вось тут нешта напісана. {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|Старшы паліцыянт}} (''чытае''). Да-лоў па-ноў! Ага, добра! А можа гэта перш было напісана? {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|II паліцыянт}}. Не, перш ня бачыў. {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|Старшы паліцыянт}}. Трэба яшчэ пашукаць. Во ад каго і Польшча і каталіцтва гінуць. {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|II паліцыянт}}. І тут накрэмзана... (''чытае''). Няхай жывуць саветы! {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|Старшы паліцыянт}}. Во, во, гэта нам і трэба. Значыць злавілі бальшавіка. {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|II паліцыянт}} (''аглядаючы сьцены''). Больш ужо ня відаць. {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|Старшы паліцыянт}}. Цяпер зьнімем з яго дапрос. Добра, калі ўдасца вырваць з яго горла прызнаньне, а галоўнае дабрацца да ўсяго іхнага гнязда, а калі не, дык прыдзецца табе зноў ужыць твой выпрабаваны спосаб... Ды пастарайся выматаць у яго ўсю душу. {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|II паліцыянт}}. Я то, пане старшы, нічога ня маю супроць, але хацеў-бы пагутарыць аб... {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|Старшы паліцыянт}}. Ведаю аб чым, дагадваюся... Добра толькі спраўся, а за аплатай затрымкі ня будзе — сам ведаеш. {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|II паліцыянт}}. Росказ! (''Выходзяць. Даносяцца галасы паліцыянтаў і Максіма''). „Бандыта... прызнавайся... Ня быў бальшавіком... які я бандыта... Папрасі яго — бі... Кажу-ж я вам“... (''Чуваць крыкі,''<noinclude></noinclude> cu41ynp6kf1g7neanyee1hqgihxy3ev 104 120829 281695 281242 2026-04-13T12:58:59Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281695 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>''удары — зноў дапрос, зноў удары. Раптам усё сьціхае. Рупна ўносяць зьбітага, абамлелага Максіма на палцы, прадзетай пад калені праз зьвязаныя ногі і рукі і кідаюць на падлогу''). {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|Старшы паліцыянт}} (''да I паліцыянта''). Ну, дык ты астаешся на пастарунку... Вобыск нам шмат часу не займе. (''Паказвае на Максіма''), Надзенеш кайданы і пільнуй. Ну, гайда! (''Выходзяць. Максім прабудзіўся, стогне. Уваходзіць II паліцыянт, нясучы ў конаўцы ваду і палівае пабітыя пяты Максіма, пасьля змачвае хустачку і сьцірае крывавыя плямы''). {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|Максім}}. Робяць раны і ліжуць кроў... Эх, зьвяры, недалюдкі!.. І за што яны мяне катуюць — я-ж не магу сказаць тое, чаго ня ведаю. Сьмерць мая трэба, дык дабілі-б, але нашто мучыць? {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|Паліцыянт}}. Сягоньня, дык мусіць дабілі-б, але перашкодзілі нам — на вобыск паклікалі... (''Разьвязвае Максіма, закурывае і дае Максіму курыць, які забыўшыся на ўсё сквапна глытае дым''). Ну, а цяпер ідзі сабе да хаты ці ў лес — куды хочаш, Ты вольны. {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|Максім}} (''стаіць у нерашучасьці''). Ведаю я гэтую хітрасьць. Хочаш, каб я ўцякаў, пасьля ўдагон, у плечы стрэліш, пасьля напішаш рапарт, што арыштаваны такі-то, забіты ў час уцёку. Сволачы вы! Душагубы! {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|Паліцыянт}}. Ха-ха-ха!.. Здагадаўся ты, толькі не з таго канца. Але кіньма жарты — часу мала.<noinclude></noinclude> 8gkcsan789hpkhkiay64ii8xi3by58n 104 120831 281696 281245 2026-04-13T12:59:37Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281696 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>Слухай. Перад тваім дапросам вось тут гэтыя панскія сабакі нагаварвалі мяне прыкінуцца бальшавіком, каб такім чынам выматаць у цябе ўсю душу. Я гэта часамі перад імі раблю, але цяпер іх няма, цяпер кажу... {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|Максім}}. Я так і ведаў, што тут неякая хітрасьць. {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|Паліцыянт}}. Нічога ты ня ведаеш. Дзе хітрасьць? Я ад цябе нічога не хачу і зразу пускаю на волю. Ідзі!.. Чакай! Адно толькі прашу за маю ўслугу. Запамятай добра: ненавідзь паноў так, як я. Адно май у душы: помсту! Бі іх, праклятых, за сябе, за мяне, за ўсіх, хто гібее ў гэтых заканурках, ды так бі, каб сьвіньням іхнай крыві не паесьці. Будзь бальшавіком! {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|Максім}}. Ніяк гэта ня тоўпіцца ў маёй галаве. Ты-ж таксама паліцыянт! {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|Паліцыянт}}. Ха-ха-ха!.. Павярху, брат, плаваеш. Ты заглянь, як нутро маё перагарае, як мне баліць, як я тут мучуся. Што твае раны і сінякі супроць гэтых мук... (''Стукае сябе ў грудзі''). Але нечага тут сьлюнявіць... Іх няма і табе добра будзе ўцячы. Завіхайся! А я для сваёй абароны... (''Раніць сябе ў руку''). Скажу: раніў і ўцёк. Вось як робяць комуністыя! {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|Максім}}. Комуністыя! (''Абнімае ў гвалтоўнай радасьці паліцыянта''). Браток мой, і я бальшавік! Тут у вас зрабіўся бальшавіком, самым {{перанос-пачатак|п=найболь|к=шым}}<noinclude></noinclude> glwda0evy671t4723qdndxy1elbhdnj 104 120832 281697 281246 2026-04-13T13:00:26Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281697 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=найболь|к=шым}} ды адчаянным бальшавіком. Да сьмерці ім застануся... Дык уцякайма! {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|Паліцыянт}}. Не магу. Ты ня першы і не апошні, а ўсе, хто сюды пападаюць хочуць жыць і ўсе яны ахвяры ашалелага панства. А прытым партыя, дысцыпліна... {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|Максім}}. Ну, дык да пабачаньня, братка, дзякую, вось шчыра дзякую. Хутка сустрэнемся... {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|Паліцыянт}}. А гэта як давядзецца — паны яшчэ моцныя. {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|Максім}}. Плюнь! Галаву на адрэз даю, што бальшавікі, значыць мы, як відзіш разьмяцём усго панскую хаўрусію. Тут гэту праўду я ўзрасьціў, найдрабнейшымі карэнчыкамі зросься з ёй і мне яна так выразна і ясна, быццам я яе рукамі шчупаю. На руку! {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|Паліцыянт}}. На левую, гэта паранена. Чакай, Ты ўсё-ткі скажы мне, на ўсялякі выпадак, дзе твая банда, як паны празываюць. Магчыма, што прыдзецца хутка задаць адгэтуль лапаты, дык каб ведаць куды. {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|Максім}} (''задумана''). Гм... Вось гэта горш... Няма брат у мяне гэтай банды... (''Рашуча''). Але нічога, не бядуй, я цяпер ой навучаны. Павер мне, што праз некалькі дзён я ім ад‘ікнуся. Усю акругу пастаўлю на ногі. Аружжа ня будзе — зубамі будзем грызьці, адзін другім будзем біць па панох, Запяе ім чырвоны певень аб нашым сьвітаньні. Здрыганецца ўся наша старонка, к чорту паляціць панскае ярмо,<noinclude></noinclude> 3evc1qbmxpa1mf05bs5l4ku8efr956v 104 120833 281698 281247 2026-04-13T13:00:55Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281698 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>а як збратаемся з Савецкай Беларусяй, дык... Іду, бывай!.. (''Выходзе''). {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|Паліцыянт}} (''падкрадваецца ззаду, хапае за карак Максіма і валіць вобземлю''). Не кажы гоп, не пераскочыўшы. Саветы свае на дне магілы знойдзеш, бандыта! Цяпер ты ад нас не... (''Максім спрытна выкручваецца. Якісь час змагаюцца. Паліцыянт асільвае, але Максім, вынуўшы з кольбы паліцыянта рэвольвэр б‘е ім па галаве паліцыянта, які, аглушаны, валіцца на зямлю, а сам уцякае''). {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|Паліцыянт}} (''ачуняў. Паўзе на карачках да дзьвярэй і крычыць''). Трымай яго! Лаві бальшавіка! Лаві!.. {{накіравальная рыса|5em}}<noinclude></noinclude> 4y4d2okz0u7nlonjlegeg5v2duthmfo 104 120835 281699 281249 2026-04-13T13:01:22Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281699 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|'''Прамень усходу'''}} {{Водступ|2|em}}Бабуля Праксэда дажывала век у дачкі, ці, лепш кажучы, у зяця. Аб сваім сыне Юрку праз час вайны і розныя «неспакойствы і ліхалецьці», як любіла казаць, страціла ўсялякі аб ім сьлед, ня мела ніякіх чутак. Праўда, няўдалы быў хлапец, недарада, але ўсё-ткі родныя карэньні, а цяпер у трудныя часы можа чым падмог-бы. Пэўна недзе марна згінуў. Аплакала ўжо Праксэда яго сьмерць і таксама рыхтавалася адыйсьці да «свайго Юркі», бо ці-ж гэта жыцьцё пад Польшчай — адна пакута. {{Водступ|2|em}}І так бабуля Праксэда дажывала апошнія дні пячурніцай, ня бачачы, як кажуць, ні сьвету, ні людзей і ад пастаянных старыкоўскіх дрыжыкаў ня злазіла з печы. {{Водступ|2|em}}— Зьдзіцянела бабка Праксэда, — казалі людзі спачуваючы. {{Водступ|2|em}}— Порах сыпецца — падтаківалі іншыя. {{Водступ|2|em}}Але атрымала бабуля ліст з Савецкай Беларусі. Ліст аказаўся ад самага Юркі — чырвонага камандзіра, ды яшчэ з фотографіяй — такі стройны, у форме ваяка і хітра ўсьмяхаецца.<noinclude></noinclude> bcxho3qf62uiznlnq1dfx6atjdoppxw 104 120836 281700 281250 2026-04-13T13:02:15Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281700 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Перарадзілася бабуля Праксэда, а жыла, як такая дуплаватая вольха на вясну, прамень Усходу адагрэў старыя косьці. Уходу ня было на бабульку. Кожнаму ў вёсцы пахвалілася весткай аб сыне ды ці толькі ў вёсцы. Кожнаму сустрэчнаму-папярэчнаму расказвала аб сыне і яго заслугах і яго слаўнай будучыне, якую размалёўвала насколькі хапала ёй фантазіі. А то і на кірмашы ці перад царквой, — усюды, дзе людзі зьбіраліся, бабуля пачынала гутарку: {{Водступ|2|em}}— Хочаце, людцы, паўзірацца, як Саветы з ламак людзей робяць? {{Водступ|2|em}}Ну, і хто жыў-быў цікавіўся і абступаў бабулю Праксэду, а яна даставала з-за пазухі скрутак, беражліва разварачвала яго і з гордасьцю паказвала фотографію сына. {{Водступ|2|em}}— То-ж гляньце, галубочкі, які арол мой сын, дуж як пярун, а вясёлы, як сонца. А быў, кажу вам, ні богу сьвечка, ні чорту качарга, заткала нейкая, ды і ўсё. Глянуць на хлапца было сорамна: сапляты, мурзаты. Пан з двара колькі разоў праганяў, бо і ў пастухі непрыдатны быў. Дадушы, галубочкі, праўда. А цяпер ведаеце хто? Генэралам будзе, на чырвонага генэрала вучыцца сын мой. Во як! А ўсё кажу вам, Саветы, партыя. Ды яны ня толькі нашага брата ў людзі выводзяць, яны зямлю і ўсе жыцьцё перарабляюць. А там табе такое робяць, чаго нам і ня сьнілася. Піша во мой сын, што там без паноў жывуць і ня так як у нас<noinclude></noinclude> ksiohf74q1p2ouot0yswj1cdilwt24k 104 120837 281701 281251 2026-04-13T13:07:07Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281701 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>на вёсцы кожны па-свойму ды каб сабе, а там кожны стараецца, каб усім, каб хутчэй у комунію, значыць. І ўжо-ж надта там добры народ — пролетары: паноў, ваўкоў, хваробы, крыўду... адным словам усе благое, усю непатрэбшчыну і дрэньствы ўшчэнт нішча, са сьвету зводзе. Кажу вам, галубочкі, што жыць пад пролетарам куды лепш, як пад богам. Ну дзе-ж гэта відна, каб раку ды ў сьвятлу ды ў пяруна замяняць, а там гэдак во. Альбо, каб на машыне ў будучыню ехаць, машынай вырабляць такое, аб чым у нас нячувана, нягадана... {{Водступ|2|em}}І пачне бабулька Праксэда ў захапленьні пасвойму тлумачыць, як там у Саветаў усё перараджаецца на лепшае, бо там, як яна кажа, і сонца лепш грэе, і замест дажджу сыта салодзенькая пырскае, а поле гатовы каравай родзіць... {{Водступ|2|em}}І каму намуліла окупанцкае асточарцелае ярмо, той сквапна ўспрыймае і верыць такой дзіўнай, але шчырай пагудцы Праксэды. Слухаюць рабачаі вушмі і душой, слухаюць гэтае бяззубае плявузганьне бабулькі, як мілагучную ўсхвалёўваючую музыку. Праўда, той ці іншы кульгане няскладным жартам і ўсе зарагочуць, неяк непатрэбна і штучна, бо сьмех гэты толькі дзеля віду — несамавіта яно цераз меру быць сур’ёзным пры такіх сьмехатворных гуканках бабулькі.<noinclude></noinclude> ltqydonhvb18jbdzzu4gf4rqsud4bub 104 120838 281703 281252 2026-04-13T13:17:34Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281703 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}І дзіва дзіўнае тварылася — кожны чуў, як там недзе ўнутры зацепліваўся агенчык надзеі, радасьці і рашучасьці, як набягала ў жылы штось новае, бадзёрае. І пэўна-ж каб ня гэты агенчык і ня гэтае новае, дык не палезьлі-б людзі грудзьмі на штыкі паліцыі, калі тая пачала валтузіць бабульку, каб адабраць фотографію сына і хацела арыштаваць «агітатарку». {{Водступ|2|em}}Абаранялі бабульку ня раз — абаранялі тую мілагучную музыку, той агенчык, тое новае. {{Водступ|2|em}}Ой, перарадзілася бабуля Праксэда! Няма на яе ўходу. Як панянчылі яе раз на паліцэйскім пастарунку, як адабралі там ліст і фотографію Юркі, дык так па людзях і ходзе памаўзой і баіць пасвойму аб панох, богу і пролетарах. Як адабралі панскія груганы дарагую пасылку з Саветаў, дык бабулька доўгі час жальбавала і ўбівалася, ажно гарачка яе кінула ў пасьцель, пачала трызьніць не да рэчы. {{Водступ|2|em}}Але нехта дасьціпны даў бабульцы іншае пісьмо і сказаў, што паліцыя вярнула. Ну, а Праксэда няпісьменная ды на старасьці недабача, дык і паверыла і паздаравела, і парухавела. {{Водступ|2|em}}— На яе сьмерці ня будзе, — казалі людзі ўзьдзіўленыя. {{Водступ|2|em}}Здарыўся раз ноччу пажар у хаце, дзе жыла бабуля Праксэда. На дварэ стаяла суша і вецер і хатка зразу патанула ў моры полымя. Ледзь жывыя павыскаквалі з хаты — ня было толькі бабулі<noinclude></noinclude> bn5eyugti75mcg6kdyn5u2rfjcoarwu 104 120839 281704 281253 2026-04-13T13:18:12Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281704 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>Праксэды. Той ці іншы з сялян наважыўся быў кінуцца ў агонь на ратунак, але ўжо позна было — агонь не падпускаў. Ажно ўсім на зьдзіўленьне выкацілася Праксэда з пажару моцна апаленая. {{Водступ|2|em}}— Ну, як бабулька? — усе да яе. {{Водступ|2|em}}— Ой, галубочкі, ледзь з душой выбралася. {{Водступ|2|em}}— А ліст, нябось, забылася — пачалі жартаваць з грамады. {{Водступ|2|em}}— Не, галубочкі, ёсьць. Я яго разам з душой... дзеля таго і замарудзіла. {{накіравальная рыса|5em}}<noinclude></noinclude> 94gejm0gwavbpcjmmec2u6guxjk9e5f 104 120848 281706 281262 2026-04-13T13:19:21Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281706 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|'''„Ах, да чаго даходзе“...'''}} {{Водступ|2|em}}Падпрокуратар Хап-Мацальскі з маладых, але раньніх; ён сын фабрыканта, будучы яшчэ студэнтам, лічыў сваім патрыотычным абавязкам быць агентам дэфэнзывы і памагаў вылаўліваць комуністых. Жыруючы ў часе аднэй дэмонстрацыі быў апазнаны як шпік і так моцна павалтужаны праз рабочых, што яго грэцкі арыстократычны нос назаўсёды страціў сваю радавітую форму. {{Водступ|2|em}}Гэтая насовая драма выклікала сэрцовую трагедыю, бо хутка Хап-Мацальскі пераканаўся, што яго здратаваная фізіономія вызывала стрымліваючую ўсьмешку ў кабет, альбо пужала іх. І вось ён рашыў мсьціць бальшавіком, яны вінаваты — мсьціць фізычна, мучыць іх цела, калечыць твары, ламаць насы. {{Водступ|2|em}}Пасьля няўдалых залётаў ці якой жыцьцёвай няўдачы Хап-Мацальскі ішоў у катоўню дэфэнзывы. Тут ён адводзіў сваю душу. Цэлымі начамі праседжваў у дэфэнзыве і ўласнаручна зьбіваў да паўсьмерці няшчасныя ахвяры, зьбіваў асабліва вышуканымі праз яго спосабамі. Але малады {{перанос-пачатак|п=інкві|к=зытар}}<noinclude></noinclude> 9cd3y8dkim91bgv1a9kqdx6fddzb2v7 104 120849 281707 281263 2026-04-13T13:21:30Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281707 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=інкві|к=зытар}} выдзяляўся такжа, як запальчывы вораг комуністых і пазасьценамі дэфэнзывы — у шырокім кругу сваіх знаёмых, на банкетах, у прэсе. Хутка Хап-Мацальскі пераканаўся, што прасьледваньне бальшавікоў ня толькі прыносіць задаволеньне яго помсьце, але мае і другі, больш карысны, бок. Ён пачаў слыць як вялікі патрыот — яму давалі пачэснае месца ў банкетах, ён карыстаўся прывілеямі ва унівэрсытэце, ён стаў тэмай гутарак прыгожых жанчын, адным словам павабная кар’ера, ня гледзячы на яго скумячаны нос, ветліва яму ўсьміхалася. {{Водступ|2|em}}Кончыўшы унівэрсытэт, Хап-Мацальскі пайшоў служыць у суд. Слава пагромцы бальшавікоў неўзабаве зрабіла яму протэкцыю і ён атрымаў назначэньне на падпрокуратара. Будучы ў судзе Хап-Мацальскі ня меў ужо таго імпэту ў дэфэнзыўных справах, ня крывавіў свае кулакі аб разьбітыя твары арыштаваных — гэта было-б не да твару яго высокаму палажэньню. Цяпер Хап-Мацальскі ўроўнаважыўся і ўвайшоўшы ў роль падпрокуратара глядзеў на прасьледваньне бальшавікоў, як на профэсію, як на даходную стацьцю, рабіў сваю работу разважна, спакойна, жорстка, як караючая рука яго клясы, паступова награмаджаючы капітальчык і славу выдатнага дзяржаўнага мужа. Падпракуратар меў магчымасьць выбраць сабе стройную арыстократку за жонку і абзавёўся дзяцьмі. Пры гэтым стаў {{перанос-пачатак|п=знач|к=на}}<noinclude></noinclude> k2x7to7i3edtm6c3q4ugxwn9hhnne5r 104 120850 281723 281264 2026-04-13T13:53:56Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281723 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>ня выпусьце. На шчасьце нашоў кавалак дроту і пачаў ім поркаць як мага цішэй у дзюрцы ад замка. Пасьля нядоўгай важданіны ўдалося ключ выкінуць, На стукат ключа — ніякага адказу, ніякай трывогі. Няўжо вышлі? Прыслухаўся. Не, сьпяць, чуваць, як нехта храпе. Стары, разбэйданы замок паддаўся адмычцы, зробленай з таго-ж дроту. Цяпер толькі як найцішэй адчыніць дзьверы і шпарка рвануць да выхаду. Хап-Мацальскі чуў сябе ўжо вольным — гэта так яго радасна ўсхвалявала, што рашыў пачакаць, каб уроўнаважыцца крыху. Павольна паціснуўшы клямку, адчыніў дзьверы і адступіў з пракляцьцем — у дзьвярох стаяў Гаўрык з рэвольвэрам у руках і шыдэрча ўсьміхаўся. {{Водступ|2|em}}— Ня турбуйся, пане Хап-Мацальскі, сочым за ворагам добра, а рэволюцыю будзем рабіць яшчэ лепш. {{Водступ|2|em}}А зачыніўшы дзьверы, Гаўрык дзеля пэўнасьці падсунуў кушэтку да дзьвярэй і лёг спаць. {{Водступ|2|em}}Пракурор, ужо ня мог заснуць. У яго распаленай галаве снавалі самыя дзіўныя і для яго чужыя думкі. Ніколі ня было, каб перад ім у памяці ўсплывалі цэлыя сотні засуджаных ім бальшавікоў. Абвінавачваў ён падсуднага на судзе, зусім не зьвяртаючы на яго ніякае ўвагі, абвінавачваў па шаблоне, мэханічна, знаючы наперад які будзе прыгавар. А цяпер перад ім усплывалі вобразы падсудных, выразна бачыў рысы іх твараў, {{перанос-пачатак|п=адчу|к=ваў}}<noinclude></noinclude> 6rsfmfnb4b2vbxbs51enqu56opimwgj 104 120851 281722 281265 2026-04-13T13:52:41Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281722 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Вырвацца з няволі протэстамі і сілай — рэч немагчымая, а яшчэ можа нават пагоршае яго становішча. Самае прыкрае і няпрыемнае ўва ўсёй гэтай гісторыі гэта — стыкацца з імі, падстаўляць сябе пад «бандыцкі» зьдзек і лаянку. Дык які-ж выхад? {{Водступ|2|em}}Доўга Хап-Мацальскі шукаў адказу і, урэшце, рашыў: чакаць. Цярпліва чакаць, а пасьля мсьціць, мсьціць, мсьціць. Ён вышукваў самую забойчую стацьцю закону, абдумваў прамову абвінавачваньня, састаўляў проект новага закону на зьнішчэньне комуністых... І паплылі лятункі ў падпрокуратара аб яго працы, сям’і, моладасьці, аб яго дэфэнзыўных часох, аб тым, як ён з усходкі на ўсходку падымаўся вышэй і вышэй; аб любоўных удачах і няўдачах. На фізычна і моральна змучанага Хап-Мацальскага мары аб мінулым нагналі санлівасьць, а тут ані сесьці, ані легчы, ані прытуліцца куды, — аставалася залезьці ў ванну і папробаваць здрамнуць. {{Водступ|2|em}}Хутка аднак прабудзіўся Хап-Мацальскі ад болі ў касьцёх — мармуравая ванна была неміласэрна цьвёрдая. Гадзіньнік паказваў пятую раніцы. Дакола цішыня, ажно чуваць як у сталовай чыкае вялікі гадзіньнік. А што, каб папрабаваць уцячы — падумаў Хап-Мацальскі, галоўнае вылезьці з ваннай, а там ускоча ў карыдор, запрэ за сабою дзьверы і пакуль яны іх выламаюць, вернецца з паліцыянтамі, пераловіць паганцаў і ўжо жывых<noinclude></noinclude> engwh5b3gz7m6dcbasv08yxhl48uxhh 104 120852 281721 281266 2026-04-13T13:50:13Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281721 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>паскудзтва, малакасосы, саплякі, а тут яшчэ пакаёўка — адзін сорам. Але вось тое: невядома, што яшчэ будзе, перамагло ўсе пачуцьці падпрокуратара і змушала яго абдумваць, як далей быць, якую больш прыстойную яго асобе прыняць тактыку адносна напасьнікаў. {{Водступ|2|em}}Тымчасам у комсамольцаў работа аж гудзела. Фідка шыла чырвоны сьцяг, Гаўрык стукаў на машынцы, Пётра адбіваў лістоўку на шапірографе, а Лёкса выразаў літары для трафарэту. {{Водступ|2|em}}Хап-Мацальскі разважаў над сваім лёсам. Усяго найгоршага ён мог спадзявацца ў жыцьці: страціць службу, заразіцца сыфілісам, здрады жонкі, маглі нават бальшавікі забіць (аб гэтым хадзілі ўжо чуткі), але каб сядзець у сваей ванне палонным і зносіць комсамольскі рэжым і... Далей тыя думкі былі настолькі прыкрыя і нябывалыя, што падпрокуратара кідала то ў жар, то ў холад. І найгорш тое, што нельга яму было прадбачыць, які ўсяму гэтаму будзе канец. Можа ўвесь водпуск прыдзецца сядзець. А тут жонка будзе непакоіцца — ён-жа ёй зманіў — сказаў, што едзе не дамоў, а ў Варшаву. А як даведаецца жонка, што рабіў насільства над пакаёўкай, справіць яму баль. Але ўсяго найгорш Хап-Мацальскі баяўся, каб хто ня прыйшоў яго ратаваць, ён гатоў быў сядзець год, лепш нават памерці, толькі, каб хто не даведаўся аб яго сабачым лёсе і не разьнёс гэтую няславу па сьвеце.<noinclude></noinclude> tnniyrw3qrzwhiwz1u0ere17t0usmjn 104 120853 281720 281267 2026-04-13T13:47:30Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281720 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>што калі ня змоўкне, дык зьвяжуць і будуць мучыць да самай сьмерці. {{Водступ|2|em}}— Чорт цябе прыгнаў непатрэбшчынай, а тут яшчэ сваімі дуронствамі працаваць не даеш, — крыўдзіліся комсамольцы. {{Водступ|2|em}}Але Хап-Мацальскі пасьля мінутнага спакою зноў падняў гармідар, {{Водступ|2|em}}— Маўчы, чучала гарохавае, бо газай абальлем, падпалім і сьпячэшся тут на вугаль, хварэць тваёй галаве. {{Водступ|2|em}}Падпрокуратар-жа ўсё па свойму налягае. {{Водступ|2|em}}Тады Фідка, набраўшы ў пасудзіну вады, пялёхнула на неспакойнага вязьня. Падпрокуратар страшна перапудзіўся — ён думаў і сапраўды газай аблілі. Абнюхаў мокрыя месцы, выкруціў іх з вады і стаў нэрвова кідацца па каморцы: тры шагі наперад, тры назад. Чуў сябе страшэнна пакрыўджаным, няшчасным і немачным. 3 асаблівым жалем успамінаў тыя часы, калі ён думаў, што папаў у лапы бандытаў — вось была шчасьлівая часіна ў параўнаньні з гэтымі перажываньнямі. Тады яму гразіла сьмерць, а тая сьмерць у тысячу разоў была-б мілей як гэты моральны зьдзек. Ён без пяці мінут прокурор, ён знамяніты Хап-Мацальскі апынуўся пры такіх дурных абставінах, зьняволены, абліты вадой, аблаены гэтай бандыцкай дзічай і галоўнае невядома, што яшчэ будзе. І каб-жа гэта былі хоць партыйцы — народ сталы, прынамсі ведаў-бы, што маеш дачыненьне з ворагам, а то<noinclude></noinclude> 9dlsnxe7vumzul4tjng3k51gmj2pnpa 104 120854 281708 281268 2026-04-13T13:22:12Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281708 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=знач|к=на}} паўнець, ад чаго дэфэкты твару згладзіліся, расплыліся. {{Водступ|2|em}}Бясклопатна так гойдаючыся на жыцьцёвых хвалях падпрокуратар стараўся асалодзіць сваё бытаваньне, узяць ад жыцьця ўсё, што бралася. А браць можна было шмат, абы толькі грошы. Застаноўкі за такой драбніцай, як грошы для Хап-Мацальскага ня было. Усякую судовую справу ён мог так павярнуць, што быў і воўк сыты і каза цэла. Кража, забойствы, насільствы — усё гэта былі даходныя гісторыі, якія можна было выкарыстаць, абы толькі ахвота і маленькі спрыт. Ня так даўно Хап-Мацальскі меў «паважны інтэрас», які даў яму магчымасьць правесьці не адну прыемную хвіліну ў клюбе палестры. У фабрыканта Гінзбурга быў арыштаваны яго сын — студэнт, з пэўнымі довадамі, што ён належыць да комсамолу. Скандал на ўвесь горад. Гінзбург, каб ратаваць добрую славу свайго імені капіталіста, сыпануў злотых не шкадуючы, а падпрокуратар ня вельмі ўпіраўся, бо якраз меўся атрымаць водпуск і гэтыя «злотувкі» былі акурат на часе. {{Водступ|2|em}}Пакінуўшы на курорце сваю сям’ю, ехаў Хап-Мацальскі з астаткамі таго інтарэсу ў горад. Жонцы сказаў, што яго выклікаюць па службе ў аднэй важнай справе. У сапраўднасьці-ж ехаў выканаць даўно ўкартаваны плян — зрабіць насільства над маладой дзяўчынай Фідкай, якая служыла ў іх пакаёўкай. Фідку па яго прапанове заставілі ў {{перанос-пачатак|п=го|к=радзе}}<noinclude></noinclude> 6zxu1etf8yqeld61nsreiqcyrgxnr29 104 120855 281709 281269 2026-04-13T13:22:56Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281709 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=го|к=радзе}} наглядаць за памяшканьнем на час водпуску. {{Водступ|2|em}}Хап-Мацальскі да гэтага часу ня меў шмат перашкод і клопату з усімі дзяўчатамі, якія прынімаліся ім на службу, уключна да асабістай сакратаркі. Грашыма, прыгрозай, ласкамі, абяцанкамі ламаў няпрыступнасьць і адпор сваіх ахвяр. Вось толькі Фідка не паддаецца — гэта яго больш інтрыгавала і разьюшывала. Рашыў узяць насільствам і цяпер якраз самы падхадзячы момант ім самім падрыхтаваны. Цяпер Фідка адна ва ўсім памяшканьні... А пасьля першага разу справа пойдзе звычайнай пуцявінай, аж пакуль не надакуча, а там ня так трудна яе пазбыцца. Ён мае тысячу розных спосабаў, за ім сіла, грошы, закон, палажэньне, а яна што — -звычайная сабе безабаронная работніца ды яшчэ, здаецца, сірата, а як стане на краю беспрацоўя, голаду, цяжарнасьці — ды ці мала ў яе іншых злыбед — дык жыва спакарнее, здасца, уціхамірыцца. {{Водступ|2|em}}Хап-Мацальскі ехаў {{Абмылка|ў|у}} вагоне 1-ае клясы і разваліўшыся на зыбкіх падушках са смакам абмазгоўваў кожную дэталь насільства, думкамі распранаў стройны стан Фідкі, у лятунках цешыўся і лашчыў яе дзявочыя формы. Добра і тое, меркаваў ён, што лрыедзе, калі будзе ўжо падпоўнач, Фідка пэўна ляжа спаць, адчыне дзьверы напаўадзетая...<noinclude></noinclude> lkq2wff2ogpsm8nvh03e666ufy7sw0b 104 120856 281710 281270 2026-04-13T13:23:52Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281710 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Астаноўка. Прыехаў. Каб адцягнуць час і прыбыць дамоў пазьней, падпрокуратар наняў не таксувку, а ізвошчыка — аднак на дарозе ўвесь час падганяў таго і лаяў, што паволі вязе. Хап-Мацальскаму ня церпілася. Калі-ж націснуў званок сваіх дзьвярэй быў моцна ўсхваляваны. Пазваніў другі раз — ніхто не адчыняе і толькі на чацьверты званок пачуў крокі за дзьвярыма. Шчолкнула электрычная кнопка і пачуўся голас Фідкі: {{Водступ|2|em}}— А хто тут? {{Водступ|2|em}}— Я, я... Адчыні. {{Водступ|2|em}}— Ах, гэта пан!.. Я зараз. {{Водступ|2|em}}— Што там зараз. Адчыні, {{Водступ|2|em}}— Я ключ вазьму, бо няма ключа, казала Фідка дрыжачым, ледзь не плаксівым голасам, {{Водступ|2|em}}Час ішоў. Хап-Мацальскаму ня церпілася, ізноў пазваніў раз-другі. Урэшце замкі і запоры з шумам пачалі адчыняцца і ў раскрытых дзьвярох стаяла перад ім Фідка зачырванеўшаяся па вушы і, што яго нямала зьдзівіла — зусім была апранутая. {{Водступ|2|em}}— Ня сьпіш яшчэ? {{Водступ|2|em}}— Не, зачыталася, цікавае апавяданьне... — Але ўжо манілася класьціся. {{Водступ|2|em}}— Так... — марматнуў і рашыў, што маніць, пэўна хадзіла апранацца. {{Водступ|2|em}}Зьняў паліто, капялюш і кінуў ёй на рукі, а калі яна вешала яго рэчы сквапна аглядаў Фідку з ног да галавы, Фідка прыкра адчувала гэты ўзгляд і<noinclude></noinclude> h54xg3jrqmk2wvr94uqjk77zvihadgo 104 120857 281711 281271 2026-04-13T13:24:42Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281711 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>сумысьля марудзіла каля вешалак, каб памінуць з ім гутарку і ня бачыць яго нахабных вачэй. Аднак Хап-Мацальскі не адыходзіў у свае пакоі і калі Фідка адвярнулася, падлажыў руку пад яе падбародак, прыблізіў яе твар да свайго і ласьліва глянуў у вочы. {{Водступ|2|em}}— Ну, як жывём? {{Водступ|2|em}}Пасьля кароткай маўчанкі, сам адказаў. {{Водступ|2|em}}— Папрыгажэла. {{Водступ|2|em}}Хап-Мацальскі заўважыў, што вочы Фідкі хоць былі моцна ўстрывожаны, аднак, ня строгія і ня хмурыя, як гэта заўсёды ў яе бывала, калі ён падлабуніваўся. Прыцяг яе да сябе, гладзіў па галаве, выдаючы гарлавыя зыкі, як той зайздросны пражорлівы сабака, абгладваючы костку. {{Водступ|2|em}}— Ці вы на доўга? — спытала, каб неяк выручыць сябе з прыкрага становішча і гідкага адчуваньня. {{Водступ|2|em}}— На колькі мне гэта патрэбна, разумееш. {{Водступ|2|em}}У тоне яго чулася: знай сваё месца — я пан, а ты слуга. {{Водступ|2|em}}— Хадзі, маю табе нешта сказаць. {{Водступ|2|em}}І пакуль Фідка апомнілася, была сілком ужо ўвапхнута ў габінэт, дзьверы якога былі тут-жа з карыдору. {{Водступ|2|em}}— Што вы робіце! — крыкнула, {{Водступ|2|em}}У гэты час ён падняў як пярынку, даволі кволую Фідку і бахнуўся разам з ёй на мяккую канапу.<noinclude></noinclude> 8y6gi9v3qunx8ap1fqbh6ns4v2uej57 104 120858 281712 281272 2026-04-13T13:26:30Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281712 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Пакіньце, крычаць буду... Памру, а ня здамся. Чуеш, пусьці, сволач паганая... {{Водступ|2|em}}І ўся з {{Абмылка|ўсіх|усіх}} сіл трапяталася, біла яго, шчыпала, дзёрла капцюрамі. Аднак, ён аднэй рукой спраўляўся з яе адпорам, а сам азьвярэлы, абсьлюнканы, гідкі, груба наступаў, рваў яе і свае вопраткі. {{Водступ|2|em}}Фідка чула, што яе сілы апускаюць, што страх, нянавісьць, гідота запіраюць дыханьне, яшчэ мінута і яна зьняможацца, здасца. Напружылася, сабрала астатак сіл і пачала няпрытомным голасам зваць на ратунак і з вялікім высілкам баранілася і не дапускала яго намерам закрыць свой рот. Тады падпрокуратар, сарваўшы свой крават, пачаў яго запіхаць Фідцы ў рот і так гвалтоўна, што крывавіў і калечыў ёй губы, запіхаў у рот аж да ўдушша. {{Водступ|2|em}}Хап-Мацальскі быў так заняты сваім дзелам, што не заўважыў, як у пакой ускочыла двое юнакоў. Адзін з іх наставіў рэвольвэр на насільніка, а другі, каб зьвярнуць Хап-Мацальскага ўвагу, даў яму такую ўпэўненую сойку ў бок, што ў таго аж ёкнула ў сярэдзіне. {{Водступ|2|em}}— Кінь гад сьмярдзючы! Рукі дагары! {{Водступ|2|em}}Хап-Мацальскі аслупеў. 3 бяльмесымі прыдуркаватымі вачмі выпрастовываўся, а разбарсаныя нагавіцы ўсё ніжэй і ніжэй ападалі долку. {{Водступ|2|em}}— Табе кажуць рукі дагары, глухі пень, — зноў крыкнулі юнакі.<noinclude></noinclude> 6yl76yi9e6is3fcrtrijtzd7v93jzgv 104 120859 281713 281273 2026-04-13T13:27:50Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281713 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Падпрокуратар, ляпечучы штось незразумелае, падняў рукі. {{Водступ|2|em}}— Гаўрык, ашчупай яго кішэні, можа аружжа мае, — сказаў той, што трымаў рэвольвэр. {{Водступ|2|em}}Гаўрык шпарка абгледзеў і сказаў: {{Водступ|2|em}}— Няма. На якое трасца яму ў сваёй айчыне аружжа валачы. Не рэвольвэрам-жа яму дзяўчат гвалціць... {{Водступ|2|em}}— Ані пікні — палец на цынгелі! — сказаў юнак з рэвольвэрам, калі заўважыў, што насільнік маніцца пярэчыць і абдумвае плян нападу, {{Водступ|2|em}}— Ну, Хап-Мацальскі, намацаўся ўжо, а цяпер хапай свае парткі ды марш у ванны пакой, — закамандаваў Гаўрык. {{Водступ|2|em}}Тымчасам Фідка, мала-веля ачуняўшы, ускочыла як дзікая кошка, кінулася да насільніка і разам з крывёй параненых губ плюнула яму ў твар ды з такой запальчавасьцю, быццам з свайго жыцьця хацела выплюнуць гэтую нядаўнюю жудасную часіну. {{Водступ|2|em}}Хап-Мацальскі на паняверу Фідкі не зьвярнуў ніякай увагі, нават не ацёр твару, а згробшы нагавіцы ў рукі, утуліўшы галаву ў плечы, дзыгаў ён пакорна да ваннай. Увайшоўшы ў ванную пачуў як заляскатаў за ім два разы замок у дзьвярох. {{Водступ|2|em}}Іх было трох: Пётра, Гаўрык і Лёкса, якіх вызначыла комсамольская ячэйка для надрукаваньня лістовак, падрыхтаваньня сьцягаў і транспорантаў і іншых прылад патрэбных для правядзеньня {{перанос-пачатак|п=кам|к=паніі}}<noinclude></noinclude> c0ag0yyzfrt24httanujjstzzj96kky 104 120860 281714 281274 2026-04-13T13:28:45Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281714 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=кам|к=паніі}}. А рэч вядомая, што, каб гэту працу правесьці з посьпехам і ў час, дык трэба надзвычайна пэўнае і забясьпечнае памяшканьне. І рэч таксама вядомая, што комсамольскія галовы спрытныя па дагадкі, а сэрцы ахвочыя на сьмелы чын. {{Водступ|2|em}}Параіўшыся са сваёй таварышкай Фідкай, нам ужо вядомай, тройка рашыла выкарыстаць памяшканьне пагромцы бальшавікоў і заснаваць там сваю «штаб-кватэру» на час яго водпуску. {{Водступ|2|em}}У самы разгар іхнай працы, зусім для іх нечакана, пазваніў пан падпрокуратар. Зразумела, што гаспадара трэба было ўпусьціць {{Абмылка|ў|у}} хату, бо іншага выхаду ня было, але вырастала іншае пытаньне: як зрабіць, каб гэты гаспадар не пачаставаў казённым хлебам. Мігам рашылі, каб Фідка пастаралася адводзіць увагу Хап-Мацальскага ад таго пакою, дзе яны асяліліся і даведалася ці ён выяжджае, а калі не, дык зьняволіць, зьвязаць — усё-ткі іх чатырох і гэтай-жа ноччу перасяліцца ў больш бясьпечнае месца. {{Водступ|2|em}}Аднак пакуль Фідка там валаводзілася, тройка рашыла па-іному: арыштаваць падпрокуратара і трымаць палонным, дзеля чаго выкарыстаць пакой з ваннай, окупаваць яго памяшканьне аж пакуль ня кончаць работу і тады ўжо бяз сьпешкі і са скончаным дзелам разьвітацца з гасьцінамі пана падпрокуратара. Тут-жа Пётра ўспомніў, што ў адны стале бачыў набіты рэвольвэр, які шмат аблягчыць ім у іх заборчай політыцы. Гэты плян<noinclude></noinclude> rvr3adve08qauyspe5ipamgm1lib77l 104 120861 281718 281275 2026-04-13T13:44:54Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281718 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>вельмі ўсім падабаўся сваёй навізной і вастратой палажэньня і заахвоціў вынікамі: будзе паручэньне выканана і дапякуць пагромцу бальшавікоў. {{Водступ|2|em}}Страшна былі ўстрывожаны, пачуўшы крык Фідкі. Пётра і Гаўрык кінуліся ратаваць, а Лёкса па ўмоўленаму знаку павінен быў нішчыць консьпіратыўныя матэрыялы. {{Водступ|2|em}}Апынуўшыся ў ванным пакойчыку, Хап-Мацальскі стаў прыходзіць да сябе і аналізаваць сваю прыгоду. Для яго ўсё гэта было вялікай загадкай. Бандыты, хіба што бандыты, разважаў ён і чакаў, калі прыдуць дамагацца грошай. Яшчэ больш зьдзівіўся, калі ў суседнім пакоі пачуў стукат машынкі, жарты і сьмех. Запаліў электрычнасьць, прывёў сябе ў парадак — змачыў хустачку і ацёр аплёваны твар, пры гэтым лаяўся з апошніх слоў і скрагатаў са злосьці зубамі. Доўга прыслухоўваўся і чакаў. Прайшла гадзіна, другая. Сеўшы на бераг ванны, пачаў разважаць, што рабіць. А што ён мог рабіць у чатырох сьценках цеснага закаморку без акон, з запёртымі дзьвярыма? Пачаў стукаць клямкай, спачатку рэдка і асьцярожна, а пасьля ўсё больш рашуча. {{Водступ|2|em}}— Іду, іду, — пачуўся голас і прыбліжаючыяся крокі. {{Водступ|2|em}}Хутка а адчыненых дзьвярох стаў Пётра з рэвольвэрам і Гаўрык з кардонінай.<noinclude></noinclude> g1cq535i97rrvh0he5hts8ew1u2nbmu 104 120862 281719 281276 2026-04-13T13:45:58Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 281719 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Пане падпрокуратар, не заўсёды, бачыце, вам граміць бальшавікоў і развальваць іх работу, бывае так, што прыходзіцца ім і памагаць — гэта сабе добра на носе зарубі. Каб вось тут не маркоціўся, дык на гэтай кардоніне выразай сабе памаленьку літары, а як кончыш, дамо другую, вось і малюсенькі ножык. Не зьвяртай увагі, пане Мацальскі, што ўжо пазнавата, але бярыся за дзела. Чым хутчэй паможаш нам кончыць нашу работу, тым хутчэй будзеш на свабодзе. Ды наогул трымай сябе спакойна і дзелавіта, бо мы жартаваць ня любім. {{Водступ|2|em}}І дзьверы зноў зачыніліся. {{Водступ|2|em}}Быццам хто абухом бахнуў па галаве пана падпрокуратара. Цяпер ён толькі дагадаўся, у чые рукі ўскочыў. Моцнае абурэньне ўскалыхнула ўсю яго асобу, зноў пачуў сябе караючай сілай пануючай клясы, што прыдало яму адвагі і рашучасьці. «Пляваць мне на гэтых чырвоных шчанят. Сотні гэткіх пазапяківаў у астрогі і іх паршыўцаў туды-ж кіне. Яшчэ хопіць паліцыі ня толькі на іх, яшчэ астрогі ў маіх руках, яшчэ хопіць сілы перадушыць іх усіх»... {{Водступ|2|em}}— Пусьцеце! К... ваша маць на катарзе згнаю, — крычаў Хап-Мацальскі і драгаў {{Абмылка|ў|у}} дзьверы. {{Водступ|2|em}}Комсамольцам клопат, ну што з гадам зробіш. Стрэльнуць, дык паднімеш трывогу ва ўсім доме, а як гада інакш уняць, уціхамірыць. Пачалі лаяць і пагражаць. Паказаўшы нейкі матуз, прыгразілі,<noinclude></noinclude> n76rhd3lkn7eug20jh5f1vsi2fnbt4w 104 120974 281737 281640 2026-04-13T17:51:54Z RAleh111 4658 281737 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2.0em}}Вокны бачылі ўсю ваколіцу. Ад іх ня ўтоішся. Сяляне, праходзячы воддаль, заўжды шапкі рвалі з галавы і комкалі іх у каравых пальцах, як надакучлівых шчанят.</br> {{gap|2.0em}}У адну раніцу…</br> {{gap|2.0em}}Зарагаталі вокны крывавым сьмехам. Задыміліся страшна.</br> {{gap|2.0em}}Нібы ў панскіх пакоях стаяў нехта вялікі ды з вялікай люлькі піпкаў — дым пушчаў праз вокны.</br> {{gap|2.0em}}Закашляў панскі дом, і чырвоныя языкі пачалі высоўвацца з усіх яго шчылін — з дзьвярэй і вакон. Загулялі языкі, пачалі лізаць сьцены. З сьцен расьлі ўверх вялічэзнымі кветкамі!</br> {{gap|2.0em}}Бу-у-ух! бу-у-ух!</br> {{gap|2.0em}}Сьцены зарыпелі, заскрыпелі. Уверх падымалася чырвоная гара; расла, бухала аграмадным вялікодным яйцом; сыпала-брызгала з сябе крывавых пеўняў, залатых зьмяёў; пускала пукі зорак угару і рагатала.</br> {{gap|2.0em}}Жудасна рабілася хвойкам на зачарованых гонях, жудасна і цікава.</br> {{gap|2.0em}}— Якое-ж гэта сьвята ў маёнтку? Ці-ж званы званілі?</br> {{gap|2.0em}}А сьвятаў шмат — у календары ня зьмесьціш: то царскі дзень, то божы дзень, то панскі дзень, то так сабе дзень. Лічы — і заблытаешся.</br> {{gap|2.0em}}На папялішчы панскага маёнтку людзі рэпу сеялі. Добрая рэпа расла — у цівунскую галаву. Дзівіліся людзі і надзівіцца не маглі. Хоць вязі ў горад на паказ! <center>{{***2||50%|7|перад=1em|пасля=1em}}</center> {{gap|2.0em}}На зачарованых гонях.</br> {{gap|2.0em}}Зноў сонечны летні дзянёк. Зноў жнейкі жнуць. Толькі не для пана — для сябе. Ніхто над каркам не стаіць. Вясёлая песьня рвецца з грудзей і раскідваецца на абшарах гукамі-клічамі: <div style="margin-top:-2em; margin-bottom:-2em;"> {{block center/s}} Ад веку мы спалі,</br> І нас разбудзілі…</br> {{block center/e}} </div> {{gap|2.0em}}„Разбудзілі!" — варочае ім водгаласамі прамяністая сонечная шыр.</br> {{gap|2.0em}}— Разбудзілі!</br> {{gap|2.0em}}{{smaller|Менск, 1922 г.}} {|style="margin:auto;" |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |- |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |}<noinclude></noinclude> nfn69q5fx05qtjw4fg9mguehwkuzc5w 104 120978 281738 281641 2026-04-13T17:52:22Z RAleh111 4658 281738 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2.0em}}Панскі дух выгналі адтуль дашчэнту. Ліповыя прысады і цяпер злучаюць у адно маёнтак з вёскай, але цяпер гэтая крэўнасьць складаецца ня з ненавісьці, а з шчырай любасьці, бо малазямельныя зырачанскія сяляне залажылі ў маёнтку комуну.</br> {{gap|2.0em}}Духу панскага там болей ня будзе.</br> {{gap|2.0em}}Фэльчар Зяблік, які пайшоў у бандыты бараніць панскі дух і паліць вясковыя хаты, недзе загінуў разам з панскім духам.</br> {{gap|2.0em}}{{smaller|Менск, 1922 г.}} {|style="margin:auto;" |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |- |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |}<noinclude></noinclude> 6byr5bcfwciygg65xck6aoxjk4kcmmz 104 120986 281739 281642 2026-04-13T17:52:54Z RAleh111 4658 281739 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2.0em}}— Чаму ня ўцёк з палякамі?</br> {{gap|2.0em}}Бавэлчык маўчаў.</br> {{gap|2.0em}}— Кажы! — злосна закрычаў дзед і таргануў Бавэлчыка за зьвязаныя рукі.</br> {{gap|2.0em}}— Мы яго захапілі пры польскім абозе, калі ён капаўся ў вопратках салдацкіх, — сказаў адзін з паўстанцаў.</br> {{gap|2.0em}}— Шэльма ты! Зладзюга!! — злаваўся дзед. Глыбока зірнуў ён на Бавэлчыка і моцна плюнуў яму ў твар.</br> {{gap|2.0em}}Бавэлчык уздрыгануў з ног да галавы і заскрыгатаў зубамі.</br> {{gap|2.0em}}— Досыць! — сказаў адзін з паўстанцаў: — вы тут да раніцы начуйце пры агні, а мы з Бавэлчыкам пойдзем на гулянку. Марш, Бавэлчык!</br> {{gap|2.0em}}Бавэлчык задрыжэў, як асінавы ліст; зубы ў яго забарабанілі, і ён задушаным голасам замарматаў:</br> {{gap|2.0em}}— Зьлітуйцеся, браткі!..</br> {{gap|2.0em}}— Ідзі, сукін сын, калі прыказваюць!</br> {{gap|2.0em}}Бавэлчык не хацеў ісьці, але прыклады паўстанцаў паддалі ахвоты.</br> {{gap|2.0em}}Ніхто з грамады людзей Бавэлчыка не бараніў. Усе маўчалі.</br> {{gap|2.0em}}Паўстанцы разам з Бавэлчыкам зьніклі паміж дрэў. Вогнішча весела гарэла. Прабудзіліся дзеці і пачалі забаўляцца пры агні. Ніхто з дзяцей ужо больш не баяўся шумець і забаўляцца: старшыя ім не забаранялі.</br> {{gap|2.0em}}Праз колькі хвілін увесь барок уздрыгнуўся ад грымотнага стрэлу.</br> {{gap|2.0em}}Пошчакі насіліся з усіх бакоў працягла і жудасна. Людзі ўсе падскочылі на сваіх мясцох. Дзеці спалохаліся і некаторыя з іх пачалі плакаць.</br> {{gap|2.0em}}— Бавэлчык дастаў паводлуг заслуг, — глуха прагаварыў дзед і спакойна задыміў люльку. {{gap|2.0em}}{{smaller|Менск, 1923 г.}} {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> doj6cawucvscpfn4e2o6xx1ewl1wz3m 104 120991 281740 281643 2026-04-13T17:53:23Z RAleh111 4658 281740 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}На ўзгорачку сярод вулкі разьляглася сьвіньня з дзеткамі, нібы самая галоўная гаспадыня вёскі.</br> {{gap|2em}}Мельнік скінуў мужыцкую сьвіту, апрануў свае запыленыя мукой вопраткі і давай кожнаму паасобку расказваць аб тым, што тут чынілася і дзеялася.</br> {{gap|2em}}{{smaller|Менск, 1922 г.}} {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> kwup5iyyxyapqyzoijv4fhhkmomi2ei 104 121004 281741 281644 2026-04-13T17:54:12Z RAleh111 4658 281741 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|по|там}} здабытыя гаспадаркі. Во гэтымі каравымі рукамі сваімі я яшчэ хацеў задушыць пана, але бог зьменшыў мой гнеў, я ўстрымаўся і не хацеў паганіць свае чэсныя мазалістыя рукі панскай нячыстай крывёю“.</br> {{gap|2em}}А як людзі скручвалі моцнымі вяроўкамі рукі і ногі старога Лявона, ён не бараніўся, толькі нешта неразборчывае марматаў сабе пад нос, ды з старых мутных вачэй капалі дробныя сьлёзы. {{gap|2em}}{{smaller|Менск, 1921 г.}} {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> f1eyttlzlb85ybkipt4e5cun46an69c 104 121010 281736 281645 2026-04-13T17:50:51Z RAleh111 4658 281736 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}— Стой! — крыкнуў адзін з іх. Фурман моцна пагнаў каня, але насустрач паказаліся яшчэ два чырвонаармейцы. Адзін з іх выстраліў са стрэльбы, і фурман прыпыніў каня.</br> {{gap|2em}}Воўк папаўся ў пастку. Прапала ўся яго адвага. Чырвонаармейцы былі непадкупнымі.</br> {{gap|2em}}Пакуль нас абшукалі, агледзелі з усіх бакоў, настала раніца. Чырвонаармейцы доўга мацалі вопраткі майго суседа і знаходзілі зашытымі шмат дарагіх каменьняў.</br> {{gap|2em}}Хоць я разумеў, што сам буду мець шмат няпрыемнасьцяй, пакуль выясьніцца справа, але лёгка мне зрабілася на душы.</br> {{gap|2em}}Ярка-чырвоны ўсход афарбаваў асьнежаныя абшары і бела-пушыстыя гаёчкі ў квола-ружовы колер. Мы ехалі пад канвоем назад у Менск. Мой сусед сядзеў ціха і толькі зубамі скрыгатаў, як прыстрэленая зьвярына.</br> {{gap|2em}}Мы ехалі праз вёскі, і людзі нас сустракалі з кпінкамі ды з крыкамі:</br> {{gap|2em}}„Цю-га-а-а! Цю-га-а-а!“. {{gap|2em}}{{smaller|Менск, 1923 г.}} {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> 7u65v5m2h2ob70p455qir4h87194qyb 281742 281736 2026-04-13T17:54:51Z RAleh111 4658 281742 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}— Стой! — крыкнуў адзін з іх. Фурман моцна пагнаў каня, але насустрач паказаліся яшчэ два чырвонаармейцы. Адзін з іх выстраліў са стрэльбы, і фурман прыпыніў каня.</br> {{gap|2em}}Воўк папаўся ў пастку. Прапала ўся яго адвага. Чырвонаармейцы былі непадкупнымі.</br> {{gap|2em}}Пакуль нас абшукалі, агледзелі з усіх бакоў, настала раніца. Чырвонаармейцы доўга мацалі вопраткі майго суседа і знаходзілі зашытымі шмат дарагіх каменьняў.</br> {{gap|2em}}Хоць я разумеў, што сам буду мець шмат няпрыемнасьцяй, пакуль выясьніцца справа, але лёгка мне зрабілася на душы.</br> {{gap|2em}}Ярка-чырвоны ўсход афарбаваў асьнежаныя абшары і бела-пушыстыя гаёчкі ў квола-ружовы колер. Мы ехалі пад канвоем назад у Менск. Мой сусед сядзеў ціха і толькі зубамі скрыгатаў, як прыстрэленая зьвярына.</br> {{gap|2em}}Мы ехалі праз вёскі, і людзі нас сустракалі з кпінкамі ды з крыкамі:</br> {{gap|2em}}„Цю-га-а-а! Цю-га-а-а!“. {{smaller|Менск, 1923 г.}} {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> bsyvs2rem8fmoniwfmf8ie9ar9ri0sw 104 121025 281743 281639 2026-04-13T17:55:53Z RAleh111 4658 281743 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Пякельная жуда панавала ў хаце… Катаваньне парабіла людзей на зьвяроў, на няпрытомных ваўкалакаў. Ім прыемна было зьдзеквацца над другім чалавекам. Яны ад гэтага хмялелі…</br> {{gap|2em}}Жонка Марціна чуць адарвала мужа ад няшчаснай ахвяры. Арцём і Міхалка таксама адскочылі ў бок, як Марцініха абліла іх халоднай вадой.</br> {{gap|2em}}Людзі хутка ачухаліся, а як ачухаліся, дык ім было сорамна, нялоўка глядзець адзін на аднаго. Іх мучыла сумленьне. Марцін у душы каяўся ў сваім паступку. Да яго вярнулася яго звычайная дабрата.</br> {{gap|2em}}— Ну, пане дабрадзееньку, — зьвярнуўся ён да Ігналі звычайным голасам бяз злосьці, — шкода мне тваіх галодных жывёлін; яны-ж не вінаваты, што ў іх кепскі гаспадар. Мех сена ты занясі да хаты, увосень аддасі.</br> {{gap|2em}}Ужо неба пачало шарэць, як Ігналя валок да хаты ёмка напханы сенам мех. Нейкая асабістая гарачка пранікала ўсё яго цела, нейкі асабісты салона-горкі пах як-бы прыстаў да яго носу. Ён носам уцягваў у сябе сьвежае паветра вільготнага прадвясеньняга сьнегу, круціў галавой, як-бы хацеў адтрасьці ад сябе гэты прыкры пах і ня мог. Ён ні аб чым ня думаў, толькі вялікі гнеў панаваў у яго душы на самога сябе.</br> {{gap|2em}}— Ліха на мяне! Ліха на мяне! — бурчэў ён.</br> {{gap|2em}}Ня чуў, як ногі глыбака ступалі па каўдобінах, як хлюпалі парваныя атопкі. Ня бачыў, як сена сыпалася ва ўсе бакі, пакідаючы за сабою па Ігналевых сьлядох адзнакі вечнага вялікага сораму.</br> {{gap|2em}}Чым бліжэй Ігналя падыходзіў да сваёй хаты, тым рухі яго рабіліся цяжэйшыя, тым марудней ён ступаў, тым мацней ён сапеў пад цяжарам сваім.</br> {{gap|2em}}Відаць было, што Ігналя ніколі не забудзе гэтую страшную дзею сваю сярод ночы. {{gap|1.5em}}{{smaller|Менск, 1921 г.}} {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> r83hpqpahathmrzsj061nrbiqayrxd3 104 121030 281744 281650 2026-04-13T17:56:25Z RAleh111 4658 281744 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}— Што гэта ёсьць, — дзівіцца стары Міхайла… Вочы яго туманяцца, углядаючыся ў абшар балотных лугоў… — Што гэта можа быць?.. — І трывога яго расьце, у грудзёх цесна робіцца, ажно дух захоплівае… І туга яго робіцца гэткай вялікай і балючай, ажно сэрца ў грудзёх ня вытрымлівае і разрываецца…</br> {{gap|2em}}— Сыны мае!.. — шэпча ён вуснамі запёкшыміся і ўжо не прачыхаецца болей: душа яго пакутная вырываецца раптам, як птушка, і ляціць у неба, як жаўранак. {{gap|2em}}{{smaller|Вільня, 1915 г.}} {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> 2vu0rex1m4ic8wfoqyib9tkldqe9uzg 104 121042 281745 281663 2026-04-13T17:57:23Z RAleh111 4658 281745 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>сталом. Бедная Аўдоця цярпела і голаду і холаду, але пераносіла ўсё моўчкі, нікому ня жалячыся.</br> {{gap|2em}}А як прывезьлі суседзі з карчмы няжывога Данілу, дык таксама голасу не падняла, толькі ціхутка плакала й шаптала малітвы.</br> {{gap|2em}}А як людзі змайстравалі труну шурпатую й нязграбную і як палажылі Данілу ў гэту труну, тады толькі ўспомніла яна „залатыя рукі“ нябошчыка. Прадставілася ёй, якім-бы вокам Даніла глянуў на гэту партацкую, грубую работу труны сваёй. Тут яе кабечае кволае сэрца прабраў вялікі, шчыры жаль па дарагім чалавеку. І яе гора пачало вылівацца ў натхнёныя, поэтычныя вобразы сумных прычытаньняў.</br> {{gap|2em}}Аўдоця павалілася вобземлю й пачала галасіць, даючы волю свайму гору. Ніхто ня мог яе супакоіць. Бабы, слухаючы, сьлёзы свае выціралі й дзівіліся, скуль бярэцца такі гладкі язык у заўсёды маўклівай Аўдоці.</br> {{gap|2em}}Хутка за сваім старым паехала на той сьвет і яна. Па ёй ніхто не галасіў, бо была яна адзінюткая на цэлым божым сьвеце, без сваякоў і бяз родных.</br> {{gap|2em}}Праўда, суседзі набожныя не забыліся паставіць крыжы на гэтых дзьвюх ціхіх магілках. Але што гэта былі за крыжы! Крывыя, нязграбныя, партацкія. Яны выглядалі няпрытульнымі й жудаснымі, як нядоля вясковая… {{gap|2em}}{{smaller|Менск, 1920 г.}} {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> nvur8jbkm9ujcrmiu6vf5dqqw7h3ab4 104 121046 281799 281674 2026-04-14T06:20:49Z By-isti 3554 /* Не вычытаная */ 281799 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{цэнтар|{{Разьбіўка|ЗЬМЕСТ}}|памер=120%}} {{block center/s|style=width:100%; max-width:25em}} {{справа|Стар.}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/На зачарованых гонях|На зачарованых гонях]]|3{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Панскі дух|Панскі дух]]|9{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/На балоце|На балоце]]|13{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Аднаго разу ў нядзелю|Аднаго разу ў нядзелю]]|20{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Дванаццацігоднікі|Дванаццацігоднікі]]|25{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Воўк|Воўк]]|38{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Сярод ночы|Сярод ночы]]|44{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Туга старога Міхайлы|Туга старога Міхайлы]]|59{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Бондар|Бондар]]|64{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Умарыўся|Умарыўся]]|76{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Пяць лыжак заціркі|Пяць лыжак заціркі]]|82{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Гора ўдавы Сымоніхі|Гора ўдавы Сымоніхі]]|85{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Злодзей|Злодзей]]|87{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Сымон|Сымон]]|92{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Летапісцы|Летапісцы]]|95{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Ашчасьлівіла|Ашчасьлівіла]]|101{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Чараўнік|Чараўнік]]|107{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Вялікодныя яйкі|Вялікодныя яйкі]]|114{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Тулягі|Тулягі]]|124{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/На каляды к сыну|На каляды к сыну]]|127{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Мядзьведзь|Мядзьведзь]]|134{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Дзе канец зямлі|Дзе канец зямлі]]|139{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Юлька|Юлька]]|144{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Малыя дравасекі|Малыя дравасекі]]|152{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Як у бібліі|Як у бібліі]]|154{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Дудар|Дудар]]|158{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Лявоніха й Сымоніха|Лявоніха й Сымоніха]]|162{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Панас на небе|Панас на небе]]|168{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{block center/e}} {|style="margin:auto;" |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |- |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |}<noinclude></noinclude> oguhiy9jemj4p0md19ivajur2juwr20 281804 281799 2026-04-14T06:24:08Z By-isti 3554 281804 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{цэнтар|{{Разьбіўка|ЗЬМЕСТ}}|памер=120%}} {{block center/s|style=width:100%; max-width:25em}} {{справа|Стар.}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/На зачарованых гонях|На зачарованых гонях]]|3{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Панскі дух|Панскі дух]]|9{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/На балоце|На балоце]]|13{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Аднаго разу ў нядзелю|Аднаго разу ў нядзелю]]|20{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Дванаццацігоднікі|Дванаццацігоднікі]]|25{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Воўк|Воўк]]|38{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Сярод ночы|Сярод ночы]]|44{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Туга старога Міхайлы|Туга старога Міхайлы]]|59{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Бондар|Бондар]]|64{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Умарыўся|Умарыўся]]|76{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Пяць лыжак заціркі|Пяць лыжак заціркі]]|82{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Гора ўдавы Сымоніхі|Гора ўдавы Сымоніхі]]|85{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Злодзей|Злодзей]]|87{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Сымон|Сымон]]|92{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Летапісцы|Летапісцы]]|95{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Ашчасьлівіла|Ашчасьлівіла]]|101{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Чараўнік|Чараўнік]]|107{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Вялікодныя яйкі|Вялікодныя яйкі]]|114{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Тулягі|Тулягі]]|124{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/На каляды к сыну|На каляды к сыну]]|127{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Мядзьведзь|Мядзьведзь]]|134{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Дзе канец зямлі|Дзе канец зямлі]]|139{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Юлька|Юлька]]|144{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Малыя дравасекі|Малыя дравасекі]]|152{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Як у бібліі|Як у бібліі]]|154{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Дудар|Дудар]]|158{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Лявоніха й Сымоніха|Лявоніха й Сымоніха]]|162{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зачарованых гонях (1927)/Панас на небе|Панас на небе]]|168{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{block center/e}} {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> jl2nwcomx7gbsfb7rt0pd5u0z0qqnwz 104 121050 281746 281680 2026-04-13T17:58:06Z RAleh111 4658 281746 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Цемра глынула яго, і ён, як-бы ўцякаючы ад ворага, сунуўся далей і далей…</br> {{gap|2em}}— Умарыўся!.. Жыцьцё перажыць — гэта ня поле перайсьці з сахой…</br> {{gap|2em}}Стары Габрусь ужо дабраўся да цёмнага бору і скора схаваўся паміж сасонак… {{gap|1em}}{{smaller|Вільня, 1913 г.}} {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> rov7c98rz1em10xinjbhmpubh0zos3b 104 121053 281747 281683 2026-04-13T17:59:12Z RAleh111 4658 281747 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Зьела адну лыжку й давай сёрбаць другую.</br> {{gap|2em}}— О, каб цябе паляруш! — чуць ня злаяў Антось, але стрымаўся, толькі давай старацца! Дзеткі таксама пачулі небясьпеку і, скоса пазіраючы на Сьцёпчыху, спрытна запрацавалі лыжкамі…</br> {{gap|2em}}— Тры! — чуць ня крыкнуў Антось, як Сьцёпчыха сёрбала ўжо трэцюю лыжку.</br> {{gap|2em}}— Ратуйце! Ратуйце! — здаецца плакаў-бы ён, як яна ўзялася за чацьвертую лыжку. А як зьела пятую, то ўжо міска была пустая…</br> {{gap|2em}}— Ой, разбойніца! — крыкнуў Антось на сваю Агатку, як ужо Сьцёпчыха падзякавала й пашла каб ты прапала з ёй разам!..</br> {{gap|2em}}— Ці я вінавата, што яна гэткая сьвіньня! — чуць ня плакала Агата.</br> {{gap|2em}}І папсулася сьвята ў беднай сямейцы, спахмурнелі твары.</br> {{gap|2em}}Кожны думаў: „О-го! каб гэта лепей я зьеў гэтыя пяць лыжак заціркі“… {{***2||50%|7|перад=1em|пасля=1em}} {{gap|2em}}Няшчасьце ня мае сваёй асобнай меркі для ўсіх людзей на сьвеце, але кожын чалавек мае сваю асобную мерку да няшчасьця і свой асобны погляд на самае няшчасьце. {{gap|0.5em}}{{smaller|Вільня, 1912 г.}} {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> q0umeghljbgz9ko1wx9yxmgl26u3i2y 104 121055 281748 281685 2026-04-13T17:59:49Z RAleh111 4658 281748 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}А пасьля ўжо перад калядамі, як скрабе і чысьціць на гародзе Сымоніха сьвінцо сваё, дык яна толькі цешыцца й думае, што бадай шынкар Мэндаль, гэты кручаны рамень, і то не палічыў-бы, сколькі яна разоў за ўвесь час выгаварвала: „соль табе ў вочы, перац табе ў нос!“</br> {{gap|2em}}Але сёлета… і цяперака ў грудзёх калоціцца, як успомню. Сёлета Сымоніха выкарміла гэткага лоўкага парсюка, што ўсім на дзіва; яна яшчэ й цяпер кажа, што першы раз на яе вяку, бадай, удаўся такі… Але на тое ліха ўвайшоў нейкі чужы чалавек. Нешта ў Сымоніхі ўнутры адарвалася, як яна толькі зірнула на яго: барада казьліная, вочы страшныя — каб яго зямля не насіла, гэткага лайдачугу!.. Яна яму — „соль у вочы, перац у нос“ — амаль не разоў дваццаць ці трыццаць пераказала, а ён — давай углядацца на парсюка, як воўк які. Парсюк толькі: хірк, хірк і… змоўк.</br> {{gap|2em}}Выйшаў чалавек, і ў гэту самую хвілю парсюк есьці перастаў. Сымоніха паклікала знахара — ён шаптаў, шаптаў, курыў, курыў, даваў зельля ўсялякага, стараўся-ткі і — праўду сказаць — парсюк у ночы — хірк, хірк і… даўся.</br> {{gap|2em}}Плакала, енчыла Сымоніха, як па нябожчыку (па Сымону гэтак ня плакала). Таткам звала, нават, цалавала, як брахуны нашыя кажуць, але што-ж — прапала!</br> {{gap|2em}}Затое, сколькі лаянкі высыпалася на таго чалавека, а-ей-ей, страх успомніць! Хаця пасьля, як яна разрэзала, дзеля цікавасьці, парсюка ды знашла вялікі цьвік у вантробах, то ўсхапянулася, ды ўспомніла, што сама бачыла гэты цьвік на прыпечку й мусі сама неяк у гаршочак укінула, але вінават дзеля таго-ж той чалавек, каб яго зямля не насіла, гэткага лайдачугу! Ён, як зірнуў дык… але што калатырыць доўга за адзін дзень пастарэла Сымоніха на дзесяць год. Страх на яе глядзець: дагары нагамі ўсё жыцьцё яе перавярнулася…</br> {{gap|2em}}Прайшло ўжо болей поўгода, сьвінца ўжо Сымоніха ня купляе дзе ёй: яна зьбіраецца ўжо богу душу аддаць — надта слаба стала, і такі жыць ёй ня трэба пасьля гэтага гора, як сама яна кажа. Вось што значыць гора!</br> {{gap|2em}}Але й пры сьмерці марматне: „соль табе ў вочы, перац табе ў нос“! — як брахуны нашыя кажуць. {{gap|1em}}{{smaller|Вільня, 1912 г.}} {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> r38y4rz078wymmwzzavhwi7nvd905mg 104 121057 281702 2026-04-13T13:11:48Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center>{{larger|{{разьбіўка|ЗЛОДЗЕЙ}}}}</center> {{gap|2em}}Невядома было, ці ўжо зайшло сонца ці не, бо густыя хмары агарнулі ўсё неба, і цемра абхапіла ўвесь абшар палёў пад касагорам.</br> {{gap|2em}}Была нейкая парнасьць, як перад дажджом. Па камяністай дарозе скрыпелі вазы...» 281702 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|{{разьбіўка|ЗЛОДЗЕЙ}}}}</center> {{gap|2em}}Невядома было, ці ўжо зайшло сонца ці не, бо густыя хмары агарнулі ўсё неба, і цемра абхапіла ўвесь абшар палёў пад касагорам.</br> {{gap|2em}}Была нейкая парнасьць, як перад дажджом. Па камяністай дарозе скрыпелі вазы з снапамі, каторыя людзі са сьпешкай вазілі на гумны дамоў.</br> {{gap|2em}}Чутно было, як на азяродах гаманілі ды крычалі: „вышэй падавалку“! або — „сноп разьвязаўся, каб цябе-е“! ці — „не варонь там, падла здохлая!“</br> {{gap|2em}}У багатага гаспадара Кастуся не пасьпелі зьвязьці ў гумно ўсё жыта, і на полі асталося некалькі дзесяткаў мэндлікаў, так што трэба было ноччу папільнаваць іх у полі.</br> {{gap|2em}}Вось Кастусь, раней павячэраўшы, пайшоў на поле, лёг пад касагорам і давай пыпкаць люльку сваю.</br> {{gap|2em}}Доўга пазіраў ён на ярыннае поле, каторае рознымі колерамі пералівалася па тэй старане дарогі, і на вогнішча начлежнікаў на блізкай пасецы.</br> {{gap|2em}}— Заснуць не даюць, каб яны папруцянелі, каб яны! — буркнуў Кастусь і перавярнуўся на другі бок.</br> {{gap|2em}}А песьні запраўды сыпаліся з усіх бакоў; з дарогі, дзе жнеі йшлі з дажынак з панскага фальварку, з пасекі, дзе былі начлежнікі, а з вёскі йшчэ ў прыдатак гармонік і жалейка…</br> {{gap|2em}}Круціўся, вярцеўся Кастусь і ня мог заснуць.</br> {{gap|2em}}— Хоць ты тут лопні — усё роўна не засьнеш! — зазлаваўся ён і плюнуў, абціраючы цыбук палой кажуха, і тым самым часам ён раздумваў: „Што-ж, хай пяюць: яшчэ, нават, лепей, а можа якраз на безгалоўе накруціцца хто снапы красьці, а я буду спаць. Мала іх ёсьць у нашай вёсцы гэтых лайдакоў, абарванцаў, як, напрыклад, Ліканор, каб яго зямля не насіла, каб яго!</br><noinclude></noinclude> 8fz45vl5rukev4lc6fy0zl17ioiqviy 104 121058 281705 2026-04-13T13:18:49Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}І Кастусь прысеў, апіраючыся аб вялікую крушню каменьняў, што была каля мяжы. Хоць цёпла было, але дзеля таго-ж раса прабрала яго, і ён шчырэй абкруціў грудзі залапленым кажухом сваім.</br> {{gap|2em}}Яшчэ больш пацямнела, але затое ясьней малявалася далё...» 281705 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}І Кастусь прысеў, апіраючыся аб вялікую крушню каменьняў, што была каля мяжы. Хоць цёпла было, але дзеля таго-ж раса прабрала яго, і ён шчырэй абкруціў грудзі залапленым кажухом сваім.</br> {{gap|2em}}Яшчэ больш пацямнела, але затое ясьней малявалася далёкае вогнішча, а парнасьць, быццам з печы, сыпалася на ўвесь абшар сярод летняй ночы.</br> {{gap|2em}}Нячутна было ўжо скрыпу вазоў ні воклічу на гуменцах, але затое яшчэ зычней раздаваліся песьні, сьмехі й жарты ва ўсёй ваколіцы.</br> {{gap|2em}}— Чорт іх ведае! — дзіваваўся Кастусь, — цалюсенькі гэтакі дзень працавалі і цяперака йшчэ розная дур у галаве ім! — Але, цмокнуўшы разоў пяток свой цыбук, ён растлумачыў сабе, што — „няхай“!</br> {{gap|2em}}— Вось і птушкі пяюць, і рыба гуляе, і матылькі вясёла скачуць, няхай сабе й людзі вытвараюць нешта падобнае да гэтага! Відаць, ім патрэбна пяяць — вось і пяюць. Але ня ўсьпеў ён дакончыць сваіх думак ды склеіць іх у нешта адно складнае, цэлае, як нехта ў блізкім высокім бульбоўніку шаснуў, крадучыся шпарка да мэндлікаў.</br> {{gap|2em}}Бачыць Кастусь здалёку, але маўчыць, чакае, што з гэтага будзе. Той накінуўся на снапы — і дай сярпом спрытна абразаць каласы ды сыпаць у мяшок.</br> {{gap|2em}}Чуць стрымаўся Кастусь, але дачакаў-ткі, пакуль гэны насыпаў поўны мех і давай памалу, спакойна, быццам у сваім сьвірне, закідаць на плечы.</br> {{gap|2em}}Тутака ўжо Кастусь хутка падскочыў да яго, схапіў моцна за каўнер і крыкнуў грамавым голасам — „Стой!“</br> {{gap|2em}}— А бра-а-тачка! — праенчыў злодзей, стануўшы на месцы, як слуп нейкі. Мех тымчасам адваліўся на бок.</br> {{gap|2em}}Па голасу Кастусь пазнаў Ліканора, суседа свайго.</br> {{gap|2em}}— Дык вунь якія рабункі ты робіш? Не спадзяваўся я ад блізкага суседа гэтага — з нейкай крыўдай у голасе прагаварыў Кастусь і спакойна ўзяўся выкрасаць агонь. Ліканор стаяў абалвянелы і ня думаў уцякаць.</br> {{gap|2em}}Жыў ён кутам на канцы вёскі ў вельмі старой хаце, каторая ўехала ў зямлю, а з усіх бакоў падтрымлівалі яе рознафасонныя падпоры. Меў ён пяток дзяцей і крыклівую<noinclude></noinclude> 4s2lwwmsxptr73x4795dwbdlbjvzmuh 104 121059 281715 2026-04-13T13:29:28Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «бабу, каторая заўсёды крычала на яго, што ён гультай, набіты дурань і што, здароўе маючы за пяцёх быкоў панскіх, ня можа ні капейкі зарабіць грошы. Вот вычысьціць калі комін у Мэндаля, зьвяжа яму некалькі венікаў, і жыд з ласкі сваёй дасьць яму нейкі фунт х...» 281715 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>бабу, каторая заўсёды крычала на яго, што ён гультай, набіты дурань і што, здароўе маючы за пяцёх быкоў панскіх, ня можа ні капейкі зарабіць грошы. Вот вычысьціць калі комін у Мэндаля, зьвяжа яму некалькі венікаў, і жыд з ласкі сваёй дасьць яму нейкі фунт хлеба.</br> {{gap|2em}}Кастусь выкрасаў агонь, затуманіў люльку і з нейкай цікавасьцю спакойна пазіраў на Ліканора.</br> {{gap|2em}}Ліканор гэтак сама быў спакоен, але ня цікавіўся глядзець на Кастуся, толькі чухаў сваю кудлатую патыліцу ад турботы, што гэткая няўдача выпала на яго долю.</br> {{gap|2em}}— Ліканор! — казаў Кастусь. Ліканор відаць нешта глыбокае й цікавае раздумваў, бо ня чуў, што да яго кажуць.</br> {{gap|2em}}— Ліканор! — крапчэй крыкнуў Кастусь.</br> {{gap|2em}}— Гэ! — адазваўся Ліканор.</br> {{gap|2em}}— Эх, эх! — пачаў Кастусь, — як табе ня сорамна: гэткі здаравенны мужчына й ня хочаш справядліва хлеб сабе зарабляць! Эх, Ліканор, дзіва мне, чаму твая баба табе дагэтуль рэбры твае не пераламала за гэта самае; гэткі здаравяка, якое сумленьне ў цябе?</br> {{gap|2em}}Ліканор нічога не адказаў і толькі давай азірацца сваімі асалавелымі вачыма на вялізарныя свае лапы, на ўсю дубовую сваю фігуру і, здаецца, сам дзівіўся, чаму ён не зарабляе сабе справядліва грошы.</br> {{gap|2em}}А Кастусь давай з яшчэ большай ахвотай сыпаць словы, як поп на амбоне:</br> {{gap|2em}}— А ты-б пашоў на падзённую ў двор, да купцоў у лес або так на заработкі якія — і сям‘я твая не галадала-б, і сам сыт быў-бы. Нябось, красьці то трапляеш, на гэта табе даў бог розум!</br> {{gap|2em}}— Каб-жа ж — марматнуў пад нос Ліканор і зноў замоўк, павесіўшы рукі свае, быццам страшыдла на панскім гародзе, што курэй пужае з аўсу.</br> {{gap|2em}}— Што „каб-жа ж“? — ухапіўся Кастусь за гэтыя словы, як за нешта цікавае, — што „каб-жа ж“, га? Во, загаварыў ткі, загаварыў, дундыль маляваны!</br> {{gap|2em}}Ліканор усьміхаўся ды гэтак расчыніў тоўстую сваю губу, што здавалася хацеў ён праглынуць усю абшырную ваколіцу.</br><noinclude></noinclude> 137nu36it1sush4rpqvv91dkfz1d2pn 281716 281715 2026-04-13T13:30:47Z RAleh111 4658 281716 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>бабу, каторая заўсёды крычала на яго, што ён гультай, набіты дурань і што, здароўе маючы за пяцёх быкоў панскіх, ня можа ні капейкі зарабіць грошы. Вот вычысьціць калі комін у Мэндаля, зьвяжа яму некалькі венікаў, і жыд з ласкі сваёй дасьць яму нейкі фунт хлеба.</br> {{gap|2em}}Кастусь выкрасаў агонь, затуманіў люльку і з нейкай цікавасьцю спакойна пазіраў на Ліканора.</br> {{gap|2em}}Ліканор гэтак сама быў спакоен, але ня цікавіўся глядзець на Кастуся, толькі чухаў сваю кудлатую патыліцу ад турботы, што гэткая няўдача выпала на яго долю.</br> {{gap|2em}}— Ліканор! — казаў Кастусь. Ліканор відаць нешта глыбокае й цікавае раздумваў, бо ня чуў, што да яго кажуць.</br> {{gap|2em}}— Ліканор! — крапчэй крыкнуў Кастусь.</br> {{gap|2em}}— Гэ! — адазваўся Ліканор.</br> {{gap|2em}}— Эх, эх! — пачаў Кастусь, — як табе ня сорамна: гэткі здаравенны мужчына й ня хочаш справядліва хлеб сабе зарабляць! Эх, Ліканор, дзіва мне, чаму твая баба табе дагэтуль рэбры твае не пераламала за гэта самае; гэткі здаравяка, якое сумленьне ў цябе?</br> {{gap|2em}}Ліканор нічога не адказаў і толькі давай азірацца сваімі асалавелымі вачыма на вялізарныя свае лапы, на ўсю дубовую сваю фігуру і, здаецца, сам дзівіўся, чаму ён не зарабляе сабе справядліва грошы.</br> {{gap|2em}}А Кастусь давай з яшчэ большай ахвотай сыпаць словы, як поп на амбоне:</br> {{gap|2em}}— А ты-б пашоў на падзённую ў двор, да купцоў у лес або так на заработкі якія — і сям‘я твая не галадала-б, і сам сыт быў-бы. Нябось, красьці то трапляеш, на гэта табе даў бог розум!</br> {{gap|2em}}— Каб-жа-ж — марматнуў пад нос Ліканор і зноў замоўк, павесіўшы рукі свае, быццам страшыдла на панскім гародзе, што курэй пужае з аўсу.</br> {{gap|2em}}— Што „каб-жа-ж“? — ухапіўся Кастусь за гэтыя словы, як за нешта цікавае, — што „каб-жа-ж“, га? Во, загаварыў ткі, загаварыў, дундыль маляваны!</br> {{gap|2em}}Ліканор усьміхаўся ды гэтак расчыніў тоўстую сваю губу, што здавалася хацеў ён праглынуць усю абшырную ваколіцу.</br><noinclude></noinclude> euyt28yzdp90y0ntgtqoba64soo6dbp 104 121060 281717 2026-04-13T13:37:27Z RAleh111 4658 /* Праблематычная */ 281717 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}— Гавары, гавары, што „каб-жа ж“? — ізноў пытаўся горача Кастусь.</br> {{gap|2em}}— Гм-м-м, каб-жа ж я меў розуму, як красьці, дык ты-б не злавіў мяне, казаў той! — адказаў Ліканор, ажывіўшыся на момант, і ізноў дубовым зрабіўся.</br> {{gap|2em}}— І-і-ш, каб цябе трасца! — загрымеў ва ўсё горла Кастусь — красьці то ты ахвотнік, на гэта ня ленішся, дык вось я цябе навучу, як трэба быць злодзеем!</br> {{gap|2em}}І плюнуўшы тры разы ў свой касьцісты кулак ды ў прыдатак, дзеля ёмкасьці, крыкнуўшы „г-э-э-э!“ ён замахнуўся над тварам Ліканора.</br> {{gap|2em}}Ліканор выкруціўся з-пад яго кулака і, як малое дзіця, праенчыў „а бра-а-тачка!“ — ды гэтак жаласна, што Кастусь астанавіўся.</br> {{gap|2em}}— Ну, дык ня будзеш болей красьці?</br> {{gap|2em}}Ліканор маўчаў і выглядаў, быццам вялізарная гнілая бручка.</br> {{gap|2em}}— Ліканор! - паўтарыў Кастусь.</br> {{gap|2em}}— Г-э-э-э!-адказаў Ліканор.</br> {{gap|2em}}— Ня будзеш красьці, абяцаеш мне?</br> {{gap|2em}}— Не!- ціха адказаў Ліканор і давай зяваць: відаць, надаела яму гэта прыкрая гутарка.</br> {{gap|2em}}— Што... Не!?-зноў падхапіў Кастусь.</br> {{gap|2em}}— Не... не абяцаю, казаў той! - буркнуў пад нос Ліканор.</br> {{gap|2em}}Тут ужо Кастусь ня вытрываў ды зарагатаў ад гэткай шчырасьці Ліканора. Толькі го! го! го!" адклікаўся нехта з бору і з блізкай пусткі.</br> {{gap|2em}}— Дык, значыць, будзеш красьці?!</br> {{gap|2em}}— М-мгу!-заківаў Ліканор галавой і парухавеў, уба- чыўшы вясёласьць Кастуся.</br> {{gap|2em}}— А што будзе, калі я другі раз злаўлю цябе ды зьвя занага пацягну ў воласьць?</br> {{gap|2em}}— А, братачка, ня зловіш, як-бы то...- прасіўся быц цам Ліканор і зачырванеў са стыду, прыпамінаючы, што яго злавілі, і другі раз адказаў сьмялей: -А, братачка, ня зло- віш-буду асьцярожна красьці!</br> {{gap|2em}}Кастусь другі раз яшчэ крапчэй зарагатаў. Яшчэ крап- чэй раздалося па лесе і пустцы „го! го! го!"</br> {{gap|2em}}—<noinclude></noinclude> 6qw4ly8rsjyytd8pt7uxp9bm87i1py8 281730 281717 2026-04-13T17:13:31Z RAleh111 4658 /* Не вычытаная */ 281730 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}— Гавары, гавары, што „каб-жа ж“? — ізноў пытаўся горача Кастусь.</br> {{gap|2em}}— Гм-м-м, каб-жа ж я меў розуму, як красьці, дык ты-б не злавіў мяне, казаў той! — адказаў Ліканор, ажывіўшыся на момант, і ізноў дубовым зрабіўся.</br> {{gap|2em}}— І-і-ш, каб цябе трасца! — загрымеў ва ўсё горла Кастусь — красьці то ты ахвотнік, на гэта ня ленішся, дык вось я цябе навучу, як трэба быць злодзеем!</br> {{gap|2em}}І плюнуўшы тры разы ў свой касьцісты кулак ды ў прыдатак, дзеля ёмкасьці, крыкнуўшы „г-э-э-э!“ ён замахнуўся над тварам Ліканора.</br> {{gap|2em}}Ліканор выкруціўся з-пад яго кулака і, як малое дзіця, праенчыў „а бра-а-тачка!“ — ды гэтак жаласна, што Кастусь астанавіўся.</br> {{gap|2em}}— Ну, дык ня будзеш болей красьці?</br> {{gap|2em}}Ліканор маўчаў і выглядаў, быццам вялізарная гнілая бручка.</br> {{gap|2em}}— Ліканор! — паўтарыў Кастусь.</br> {{gap|2em}}— Г-э-э-э! — адказаў Ліканор.</br> {{gap|2em}}— Ня будзеш красьці, абяцаеш мне?</br> {{gap|2em}}— Не! — ціха адказаў Ліканор і давай зяваць: відаць, надаела яму гэта прыкрая гутарка.</br> {{gap|2em}}— Што… Не!? — зноў падхапіў Кастусь.</br> {{gap|2em}}— Не… не абяцаю, казаў той! — буркнуў пад нос Ліканор.</br> {{gap|2em}}Тут ужо Кастусь ня вытрываў ды зарагатаў ад гэткай шчырасьці Ліканора. Толькі „го! го! го!“ адклікаўся нехта з бору і з блізкай пусткі.</br> {{gap|2em}}— Дык, значыць, будзеш красьці?!</br> {{gap|2em}}— М-мгу! — заківаў Ліканор галавой і парухавеў, убачыўшы вясёласьць Кастуся.</br> {{gap|2em}}— А што будзе, калі я другі раз злаўлю цябе ды зьвязанага пацягну ў воласьць?</br> {{gap|2em}}— А, братачка, ня зловіш, як-бы то… — прасіўся быццам Ліканор і зачырванеў са стыду, прыпамінаючы, што яго злавілі, і другі раз адказаў сьмялей: — А, братачка, ня зловіш — буду асьцярожна красьці!</br> {{gap|2em}}Кастусь другі раз яшчэ крапчэй зарагатаў. Яшчэ крапчэй раздалося па лесе і пустцы „го! го! го!“</br><noinclude></noinclude> rmkaaglu3l74ojw7v3nydpo126cm75f 104 121061 281731 2026-04-13T17:21:41Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}Ліканор аглянуўся раз, другі і, спрытна схапіўшы мех, закінуў лёгка на плечы і давай ходу.</br> {{gap|2em}}— Ах ты, шэльма! — ня надта злосна крыкнуў Кастусь ды перагарадзіў яму дарогу.</br> {{gap|2em}}— А, братачка! — жаласна заенчыў Ліканор і быццам прасіўся, і...» 281731 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Ліканор аглянуўся раз, другі і, спрытна схапіўшы мех, закінуў лёгка на плечы і давай ходу.</br> {{gap|2em}}— Ах ты, шэльма! — ня надта злосна крыкнуў Кастусь ды перагарадзіў яму дарогу.</br> {{gap|2em}}— А, братачка! — жаласна заенчыў Ліканор і быццам прасіўся, і нешта ёкнула ў сэрцы Кастуся, і ўспомніў ён высахшую, заўсёды галодную Ліканорыху і абарваных дзетак яе.</br> {{gap|2em}}— Бяры, няхай цябе чэрці бяруць! Але абяцаеш мне, прынамсі, што другі раз у мяне ня будзеш красьці?</br> {{gap|2em}}— Не! — цьвёрда адказаў Ліканор.</br> {{gap|2em}}— Што не?</br> {{gap|2em}}— Не абяцаю! — адказаў Ліканор, махаючы галавой ад аднаго пляча да другога, і крануў аднэй нагой, сабраўшыся ісьці.</br> {{gap|2em}}— Стой! стой! — затрымаў яго зноў Кастусь: — памятай, што калі злаўлю другі раз, то ўжо жывога ня выпушчу!</br> {{gap|2em}}— Эт… — адказаў каротка Ліканор з нейкай пэўнасьцю і, лёгка перакінуўшы мех з правага пляча на левае, пашоў, цяжка ступаючы.</br> {{gap|2em}}Кастусь выняў свой капшук і давай напіхаць люльку. Тымчасам неба выясьнілася, і месяц сярод неба быў гэткі ясны, што, нават, здалёку можна было ўгледзіць, як па дарозе шпарка йшоў Ліканор з вялікім мехам на плячох, а на мяжы кратаўся побач яго доўгі цень.</br> {{gap|2em}}— Ды няхай яго трасца, гэткага… які ён акуратны, не фальшывы чалавек! — сказаў Кастусь, шчыра плюнуўшы пасьля таго, як зноў затуманіў сваю люльку, і лёг пад крушняй з нейкай лёгкасьцю на душы. {{gap|2em}}{{smaller|Вільня, 1912 г.}} {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |}<noinclude></noinclude> f03dtxbe1btusa1n6sjhtyf2b2tqc7i 281749 281731 2026-04-13T18:00:36Z RAleh111 4658 281749 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Ліканор аглянуўся раз, другі і, спрытна схапіўшы мех, закінуў лёгка на плечы і давай ходу.</br> {{gap|2em}}— Ах ты, шэльма! — ня надта злосна крыкнуў Кастусь ды перагарадзіў яму дарогу.</br> {{gap|2em}}— А, братачка! — жаласна заенчыў Ліканор і быццам прасіўся, і нешта ёкнула ў сэрцы Кастуся, і ўспомніў ён высахшую, заўсёды галодную Ліканорыху і абарваных дзетак яе.</br> {{gap|2em}}— Бяры, няхай цябе чэрці бяруць! Але абяцаеш мне, прынамсі, што другі раз у мяне ня будзеш красьці?</br> {{gap|2em}}— Не! — цьвёрда адказаў Ліканор.</br> {{gap|2em}}— Што не?</br> {{gap|2em}}— Не абяцаю! — адказаў Ліканор, махаючы галавой ад аднаго пляча да другога, і крануў аднэй нагой, сабраўшыся ісьці.</br> {{gap|2em}}— Стой! стой! — затрымаў яго зноў Кастусь: — памятай, што калі злаўлю другі раз, то ўжо жывога ня выпушчу!</br> {{gap|2em}}— Эт… — адказаў каротка Ліканор з нейкай пэўнасьцю і, лёгка перакінуўшы мех з правага пляча на левае, пашоў, цяжка ступаючы.</br> {{gap|2em}}Кастусь выняў свой капшук і давай напіхаць люльку. Тымчасам неба выясьнілася, і месяц сярод неба быў гэткі ясны, што, нават, здалёку можна было ўгледзіць, як па дарозе шпарка йшоў Ліканор з вялікім мехам на плячох, а на мяжы кратаўся побач яго доўгі цень.</br> {{gap|2em}}— Ды няхай яго трасца, гэткага… які ён акуратны, не фальшывы чалавек! — сказаў Кастусь, шчыра плюнуўшы пасьля таго, як зноў затуманіў сваю люльку, і лёг пад крушняй з нейкай лёгкасьцю на душы. {{gap|1.5em}}{{smaller|Вільня, 1912 г.}} {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> oudvx1bnl5umumjxwozzcnpkvw4vlpn 104 121062 281732 2026-04-13T17:28:41Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center>{{larger|{{разьбіўка|СЫМОН}}}}</center> {{gap|2em}}Сымон лічыўся найбольшым бедаком у вёсцы. Дзе калі якое гора навернецца, заўсёды трапіць на Сымона: то бык нагу выкруціў, то пуня згарэла, то бульба пагніла, то тое, то сёе, але яго ніякая кара з неба ніколі ня міне.</...» 281732 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|{{разьбіўка|СЫМОН}}}}</center> {{gap|2em}}Сымон лічыўся найбольшым бедаком у вёсцы. Дзе калі якое гора навернецца, заўсёды трапіць на Сымона: то бык нагу выкруціў, то пуня згарэла, то бульба пагніла, то тое, то сёе, але яго ніякая кара з неба ніколі ня міне.</br> {{gap|2em}}Зрабіўся Сымон чарней чорназёму: ходзіць пануры, як галодны воўк у чыстым полі, і толькі шукае, на кім злосьць сваю спагнаць…</br> {{gap|2em}}Быццам вужаку, носіць ён у грудзёх сваіх вялікую, страшэнную злосьць, каторая, як порах, паліць яго, варушыць гострымі калючкамі ў нутры і супакою не дае.</br> {{gap|2em}}У яго памутнеўшых ад бясплоднай працы мазгох кратаюцца цяжкія, як шрот, думкі:</br> {{gap|2em}}— Абабраў, аграбіў мяне нехта… Нейкае ліха мне жыць не дае… Ты на гару, а чорт за нагу… Ой, што гэта! божухна… бо-о…</br> {{gap|2em}}І не канчае ён, бо страшэнная злосьць душыць горла, вочы туманяцца і наліваюцца крывёй…</br> {{gap|2em}}— Хто ачмуціў мяне? Хто абкруціў мяне?</br> {{gap|2em}}І азіраецца Сымон кругом сябе, смутны, благі… Азіраецца і бачыць сваю жонку, высокую, тонкую й худую кабету з запаўшымі грудзьмі, з бледным, падобным да воску тварам, у парванай вопратцы. У аднэй руцэ трымае яна маленькага Юзіка, каторы дрыгае голымі, сінімі ад холаду ножкамі і цягнецца бледнымі вустачкамі да пустых грудзей маці…</br> {{gap|2em}}Азіраецца Сымон на жонку сваю й дзікім робіцца…</br> {{gap|2em}}— Во хто вінават! Яна гультайка! Заўсёды толькі з дзяцьмі займаецца!.. І ён спаганяе сваю злосьць… б‘е жонку…</br> {{gap|2em}}Б‘е ён сваю жонку штодзень, знаходзячы нейкую прыдзірку, і яму быццам лягчэй робіцца.</br> {{gap|2em}}Сымоніха не бароніцца, ня крычыць, яна сама падстаўляе яму плечы і толькі часамі ціха, слабым, хворым голасам кажа:</br><noinclude></noinclude> qadhh477pslux8cyzhpz91jd44uyhod 104 121063 281733 2026-04-13T17:42:10Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}— Сымонка! што ты робіш? Гэта-ж грэх! Што-ж з мяне выб‘еш? — І маўчыць, толькі мацней заціскае бледныя вусны, вочы робяцца вялікія, вялікія… смутныя… смутныя…</br> {{gap|2em}}Яна гэтак ужо прывыкла, што ніколі ня плача і ціха нясе сваю жыцьцёвую пакуту.</br...» 281733 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}— Сымонка! што ты робіш? Гэта-ж грэх! Што-ж з мяне выб‘еш? — І маўчыць, толькі мацней заціскае бледныя вусны, вочы робяцца вялікія, вялікія… смутныя… смутныя…</br> {{gap|2em}}Яна гэтак ужо прывыкла, што ніколі ня плача і ціха нясе сваю жыцьцёвую пакуту.</br> {{gap|2em}}— А мо‘ й запраўды я вінавата, — думае яна часамі, — можа я не дагледзела, можа я мала рупілася, калі кароўка, наша карміцелька, здохла… Мо‘ й запраўды я вінавата? — думае Сымоніха і падстаўляе плечы: хай б‘е — па гэтым жыць буду…</br> {{gap|2em}}І лупцуе яе Сымон часта, шчыра…</br> {{gap|2em}}Часта-густа Сымон п‘е, але ніколі не п‘янее. Гарэлка ня мае сілы над ім — Толькі робіцца яшчэ смутней, яшчэ страшней, пальцы скручваюцца ў кулакі чорныя, грамадныя…</br> {{gap|2em}}— Хто мяне грабіць, хто мозг касьцей маіх выймае?</br> {{gap|2em}}І, быццам разьюшаны бугай, шпарка бяжыць біць сваю жонку…</br> {{gap|2em}}І 6‘е…</br> {{gap|2em}}А кабета маўчыць, занадта маўчыць, быццам запраўды вінавата.</br> {{gap|2em}}Толькі сохне Сымоніха, як той завяўшы каласок, як тая растаптаная кветка на мяжы… Сохне… кашляе… слабее. Плечы хіляцца ніжэй, на сэрцы млосна, абліваецца халодным потам ды сама ня ведае, што з ёй робіцца…</br> {{gap|2em}}— Што з цябе будзе? — пачынаюць суседзі ёй гаварыць, — ты-ж без пары ў дамавіну ляжаш? На каго ты дзетак сваіх, сіротак, пакінеш? Хто іх гадаваць-даглядаць будзе? Яны, маленькія, пагінуць без цябе! Глядзі, ён-жа цябе біцьцём сваім у сухоты ўвагнаў! Чаму-ж ты на яго ў воласьць не пажалішся?</br> {{gap|2em}}А Сымоніха маўчыць.</br> {{gap|2em}}А калі суседкі лішне ёй дапякаць пачнуць, то яна ім у адказ кажа, што ня чужы, а свой мужык б‘е, а калі бог судзіў, то яна жыць будзе і годзе!</br> {{gap|2em}}Тымчасам Сымон ня ўнімаўся: біў штодзень; кабета сохла ўсё болей і болей. Сілы ападалі. Загультаілася дый на работу ў поле выйсьці не магла, апанела — зьлегла ў ложка.</br> {{gap|2em}}— Сымонка! Золатца маё! — казала яна ў няпрытомнасьці перад сьмерцю, чаму мяне ня б‘еш? Моʻ лепей бы {{перанос пачатак|гаспа|дарка}}<noinclude></noinclude> bkzm02lcy7jmvpghik7g97i29a7ejc6 104 121064 281734 2026-04-13T17:47:54Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|гаспа|дарка}} пайшла? — і аграмадныя, як пацеркі, сьлёзы заблішчалі на яе вачох, і гэтак аддала богу сваю вінаватую душу…</br> {{gap|2em}}— Ой, аграбілі мяне! — заплакаў-загаласіў ашалелы Сымон, зазлаваўся, сьціснуў кулакі свае, азірнуўся дзіка к...» 281734 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|гаспа|дарка}} пайшла? — і аграмадныя, як пацеркі, сьлёзы заблішчалі на яе вачох, і гэтак аддала богу сваю вінаватую душу…</br> {{gap|2em}}— Ой, аграбілі мяне! — заплакаў-загаласіў ашалелы Сымон, зазлаваўся, сьціснуў кулакі свае, азірнуўся дзіка кругом, але ня было ўжо каго біць…</br> {{gap|2em}}Пры нябожчыцы матцы сваёй папуджаныя, мізэрныя, абарваныя стаялі сіроткі й дрыжалі моўчкі, бо плакаць баяліся, каб татка ня біў…</br> {{***2||50%|7|перад=1em|пасля=1em}} {{gap|2em}}Пахавалі Сымоніху. Якія там хаўтуры ўладзіў Сымон, то ўладзіў, але ў хаце зрабілася смутна й пуста без гаспадыні. Паглядзеў Сымон на дзетак-сіротак — і сэрца яго мо‘ першы раз у жыцьці зашчаміў жаль, вялікі жаль…</br> {{gap|2em}}— Божа мой! За што гэта я жонку сваю ў магілу ўвагнаў?</br> {{gap|2em}}І нешта нажом урэзалася ў яго грудзі, і нехта балюча таргануў яго сэрцам… {{gap|2em}}{{smaller|Вільня, 1913 г.}} {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:4em;" | |}<noinclude></noinclude> 98jgk72lx3s73qqeka69ej0r7b5eowo 281735 281734 2026-04-13T17:50:18Z RAleh111 4658 281735 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|гаспа|дарка}} пайшла? — і аграмадныя, як пацеркі, сьлёзы заблішчалі на яе вачох, і гэтак аддала богу сваю вінаватую душу…</br> {{gap|2em}}— Ой, аграбілі мяне! — заплакаў-загаласіў ашалелы Сымон, зазлаваўся, сьціснуў кулакі свае, азірнуўся дзіка кругом, але ня было ўжо каго біць…</br> {{gap|2em}}Пры нябожчыцы матцы сваёй папуджаныя, мізэрныя, абарваныя стаялі сіроткі й дрыжалі моўчкі, бо плакаць баяліся, каб татка ня біў…</br> {{***2||50%|7|перад=1em|пасля=1em}} {{gap|2em}}Пахавалі Сымоніху. Якія там хаўтуры ўладзіў Сымон, то ўладзіў, але ў хаце зрабілася смутна й пуста без гаспадыні. Паглядзеў Сымон на дзетак-сіротак — і сэрца яго мо‘ першы раз у жыцьці зашчаміў жаль, вялікі жаль…</br> {{gap|2em}}— Божа мой! За што гэта я жонку сваю ў магілу ўвагнаў?</br> {{gap|2em}}І нешта нажом урэзалася ў яго грудзі, і нехта балюча таргануў яго сэрцам… {{gap|1em}}{{smaller|Вільня, 1913 г.}} {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> cniodaj1f53xztjs89qvmqclzor164m 104 121065 281750 2026-04-13T18:08:28Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center>{{larger|{{разьбіўка|ЛЕТАПІСЦЫ}}}}</center> {{gap|2em}}Душная, цёмная ноч.</br> {{gap|2em}}Уся Міронава сям‘я сьпіць у пуні на сьвежым сене. Ня сьпіцца толькі двум: старому дзеду Мірону і васьмігадоваму ўнуку яго Андрэю. Дзед думае цяпер, як ухітрыцца найцішэй выйсьці з...» 281750 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|{{разьбіўка|ЛЕТАПІСЦЫ}}}}</center> {{gap|2em}}Душная, цёмная ноч.</br> {{gap|2em}}Уся Міронава сям‘я сьпіць у пуні на сьвежым сене. Ня сьпіцца толькі двум: старому дзеду Мірону і васьмігадоваму ўнуку яго Андрэю. Дзед думае цяпер, як ухітрыцца найцішэй выйсьці з пуні, каб нявестка не пачула, ды напісаць ліст да сына ў Амэрыку. Андрэйка трымае ў руках лазовую сьвісьцёлку, якую днём скруціў яму дзед, і ціхутка сьвісьціць. Усе смачна сьпяць пасьля дзённай працы на сенакосе, як пасьля кірмашу ўсё роўна. Дзед аглядаецца па бакох ды асьцярожна падымаецца з свайго месца.</br> {{gap|2em}}— Андрэйка! — шэпча дзед і кародзіцца ад нецярплівасьці. Андрэйка ўжо ведаў, што дзед яго заве ў хату ліст пісаць і, як „га“, ускочыўшы на ногі, ціха й спрытна падскочыў да дзеда. Дзед узяў яго за руку і палажыў сабе палец на губу з таемным відам; Андрэйка добра зразумеў, што гэта значыць: „ані-мру-мру“ — трэба маўчаць, як сала зласаваўшы.</br> {{gap|2em}}Гэткім парадкам дабраліся яны да варот. Дзед адчыніў памалу і гэтак спрытна, што вароты не завялі сваёй, як заўсёды, скрыпучай музыкі, і два змоўнікі выйшлі на дзядзінец.</br> {{gap|2em}}Тут зноў калацілася сэрца дзеда — усё прашкоды розныя, каб іх заломам заламалі! То Жучка, каб яе немач, забурчыць — могуць пачуць у пуні й халэмус нарабіць, — то гэты падшывалец, Андрэйка, ня можа вытрымаць — прабірае яго пакуса гэтак сьвіснуць, каб аж рэхі пакаціліся з усіх старон, каб ліха на веніку прыляцела. Дзед адабраў у яго сьвісьцёлку й палажыў сабе за пазухай… На гэткі манер, з мінай найвялікшых праступнікаў, увайшлі яны ў хату.</br> {{gap|2em}}— Дзядок, сьвісьцёлку дай! — ня вытрымаў Андрэйка.</br> {{gap|2em}}— Толькі, Андрэйка, ня моцна, бо ўсіх чарцей разбудзіш, — прасіўся дзед і падаў яму сьвісьцёлку. Андрэйка пачаў у пацёмках скакаць і сьвістаць.</br><noinclude></noinclude> bpaqfw68j99pzlcnyienfn1v76iqs07 104 121066 281751 2026-04-13T18:15:48Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}Дзед хутка запаліў лучынку, выняў з-пад абразоў у куце аркуш паперы, што дастаў у мястэчку за венікі.</br> {{gap|2em}}— Ну, цяпер, каток ты мой, — казаў дзед да Андрэйкі, — аддасі мне сьвісьцёлку на той час, пакуль ліст напішаш, а пасьля я табе яе вярну. Бяры...» 281751 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Дзед хутка запаліў лучынку, выняў з-пад абразоў у куце аркуш паперы, што дастаў у мястэчку за венікі.</br> {{gap|2em}}— Ну, цяпер, каток ты мой, — казаў дзед да Андрэйкі, — аддасі мне сьвісьцёлку на той час, пакуль ліст напішаш, а пасьля я табе яе вярну. Бярыся, як Халімон за бога, казаў той.</br> {{gap|2em}}Андрэйка нічога на гэта не адказаў, толькі з нейкай смагай сьвіснуў апошні раз надта шчыра, працягла; выцер старанна сьвісьцёлку аб свае штонікі і аддаў дзеду. Сам ён дастаў з закуранай трамы атрамант, ручку з пяром палажыў на стол. Масьціўся, масьціўся Андрэйка на тапчане каля стала і ніякім спосабам ня мог сесьці так, каб можна было пісаць. Як на ліха, тапчан быў нізкі, стол быў высокі, так што, сеўшы пісаць, Андрэйка чуць носам даставаў да стала.</br> {{gap|2em}}— Хіба носам пісаць! — зажартаваў Андрэйка. Дзед нічога не адказаў, торкнуў лучыну ў чорную шчыліну ля вакна, выйшаў сур‘ёзны ў сенцы, прывалок начоўкі й палажыў на тапчан, каб Андрэйку вышэй было сядзець. І то было нізка — Андрэйка даставаў да стала толькі барадой.</br> {{gap|2em}}— Хіба барадою пісаць! — зажартаваў зноў Андрэйка. Дзед нічога й цяпер не сказаў і яшчэ болей сур‘ёзны падыйшоў да прыпечка, вынуў з-пад чалесьнікаў абсмаленую засланку й палажыў на начоўкі. Андрэй сеў на засланку.</br> {{gap|2em}}— Цяперака, дзядок, будзе добра! — казаў ён, мацаючы рукамі засланку й пэцкаючы іх у сажу. Ён замахаў пад сталом сваімі закарэлымі чорнымі ножкамі і ўпёрся каленамі ў стол.</br> {{gap|2em}}Ва ўсіх яго рухах выяўлялася таемнасьць вялікай і страшэннай змовы, відаць было, што гэта спраўляла яму немалую прыемнасьць. Ён узяў пяро ў рукі, і на яго твары запанавала профэсарская міна. Успомнілася яму, як ён колькі разоў падпісаўся за няграматных у павестках, каторыя дзесятнік прыносіў з воласьці. Ён рукою тады выводзіў гэтак, круціў так, і выходзіла: „Андрэй Адамаў Вайда“.</br> {{gap|2em}}Андрэйка ўсунуў ручку ў атрамант і, забыўшыся яе атрасьці, перш-наперш абліў паперу атрамантам, зрабіўшы чорную пляміну велічынёю з медны пятак. У школе гэта называецца „булка“. Стары, царскі вучыцель за гэткія булкі<noinclude></noinclude> p47k6t5wn4c4px0pbtiqz6wpwlub3jt 104 121067 281752 2026-04-13T18:24:59Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «моцна цягне за вуха, як-бы пугу віўшы, а вучань, як зашчэмлены ў плоце парсюк, крычыць „а-а-ай!“ Дзед думаў, што гэтак трэба рабіць дзеля фасону і, узяўшы лучыну ў рукі, засьвяціў Андрэйку бліжэй. Андрэйка падняў сваю белую галоўку і сказаў дзеду, што вельм...» 281752 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>моцна цягне за вуха, як-бы пугу віўшы, а вучань, як зашчэмлены ў плоце парсюк, крычыць „а-а-ай!“ Дзед думаў, што гэтак трэба рабіць дзеля фасону і, узяўшы лучыну ў рукі, засьвяціў Андрэйку бліжэй. Андрэйка падняў сваю белую галоўку і сказаў дзеду, што вельмі ў вочы дыміць. Дзед адсунуў лучыну.</br> {{gap|2em}}— Ну? — сказаў Андрэйка. Гэта значыла: скажы, дзядок, што трэба пісаць? Але зараз ён успомніў, што салдат Мацей, каторы ўсім лісты піша, умее гэта рабіць надта хітра і ніколі ня пытаецца, як пачынаць, бо заўсёды сам пачынае: „За дубовым сталом пішу пяром міласьціваму гасудару з нізкім паклонам, жалая ўсьпеху ў дзялах вашых“…</br> {{gap|2em}}Андрэйка высунуў язык, засапеў і пачаў выводзіць літары. Ён іх проста на дзіва маляваць хацеў, хаця яны выходзілі ў яго вельмі куртатыя. Рука, упэцканая ў сажу, рабіла пасы на паперы, як-бы старалася пралажыць трэль. Яна краталася па паперы, як цяжкі воз па старой грэблі.</br> {{gap|2em}}І вось ён кончыў „пачатак“ пісьма вельмі здаволены, што гэта будзе прыемная неспадзеўка для дзеда.</br> {{gap|2em}}— Нос! Нос! — закрычаў дзед гэткі ўстрывожаны, як-бы хата загарэлася. — Запэцкаеш паперу!</br> {{gap|2em}}Андрэйка спрытна ўлавіў рукой тое, што буйнай хваляй пёрлася беспардонна на паперу!</br> {{gap|2em}}— Прачытай, што ты там ужо нагрэмзаў, — ня выцерпеў дзед, — паглядзім, з якога ты поля ягадка, галапуп ты мой!</br> {{gap|2em}}Андрэйка пачаў чытаць па складох: „За ду-бо-вым ста-лом“… І гэтак далей. Дзеду гэта паказалася лепей, чым добра, бо ён сам быў ласунчык на мудрыя гутаркі; ён любіў, часам, задаць, заціснуць, загабляваць гэткае ядранае слоўца, ажно другі вочы казеліў, як-бы хрэну налыпаўшыся. Дзеда лічылі за вялікага разумніка па ўсёй ваколіцы. Андрэйка быў вельмі зрадаваны, што дзеду спадабалася, і ён папрасіў у дзеда сьвісьцёлку.</br> {{gap|2em}}— Не, ня дам цяпер, ня лезь ты смалой!</br> {{gap|2em}}— Да-а-ай! — прасіўся Андрэйка.</br> {{gap|2em}}— Не, ня дам! — заматаў дзед галавой, — не падавайся чорту ў лапы, галапуп!</br> {{gap|2em}}— Хоць разок сьвісну! — ажно заенчыў Андрэйка.</br><noinclude></noinclude> e6wc5i3jg8w9f1f22x7560zfj0031qt 104 121068 281753 2026-04-13T18:34:22Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}І яны, абое, глянулі адзін аднаму ў вочы, як бы гіпнотызавалі той таго: адзін — каб „ня даць“, другі — каб „даць“. Андрэй занепакоіўся на месцы і рухаўся, як тая мятлічка на полі ад ветру. Урэшце дзед ня вытрымаў.</br> {{gap|2em}}— Адзін раз кажаш? — сумня...» 281753 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}І яны, абое, глянулі адзін аднаму ў вочы, як бы гіпнотызавалі той таго: адзін — каб „ня даць“, другі — каб „даць“. Андрэй занепакоіўся на месцы і рухаўся, як тая мятлічка на полі ад ветру. Урэшце дзед ня вытрымаў.</br> {{gap|2em}}— Адзін раз кажаш? — сумняваўся дзед, — ой, глядзі, каб гэты раз не папсуў увесь сказ!</br> {{gap|2em}}— Дальбог, разок толькі! — ажно заёрзаў на месцы сваім Андрэй і зрабіў шчырыя вочы.</br> {{gap|2em}}Дзед даў Андрэю сьвісьцёлку, і хлопец упіўся ў яе, як няпрытомны. Сьвіснуў раз, ня вытрымаў і сьвіснуў другі раз. Забрахала Жучка на дварэ.</br> {{gap|2em}}— Ах, каб ты скіс, галапуп! — вылаяўся дзед. Андрэйка ўстрывожыўся і хутка вярнуў дзеду сьвісьцёлку.</br> {{gap|2em}}— Ага, — прабраў яго дзед, я-ж казаў, што цяпер ня можна, бо яшчэ пасьпееш з козамі на торг! — І схаваў сьвісьцёлку. Дзед паправіў лучынку, прыгатаваў другую й задумаўся, а Андрэйка тымчасам пазіраў на цені на закураных сьценах. Дзед зрабіўся вялікі, вялікі і чуць не паўхаты пакрыў, а ў яго, Андрэйкі, самога была на сьцяне галава з цэбар. Гэта яго вельмі цешыла, і вось ён пачаў аднэй рукой рабіць на сьцяне казюлькі. Адтапырыў тоўсты палец рукі, сьціснуў па два пальцы, а на сярэдзіне разьняў шырока і цень гэтак сфабрыкаванай рукі на сьцяне вышаў якраз казьлінай галавой.</br> {{gap|2em}}— Каза, каза, дай малака! М-м-э-э-э! — замэкаў паказьлінаму Андрэйка. Тут дзед усхапіўся з сваіх думак.</br> {{gap|2em}}А думаў ён аб усіх крыўдах, што нявестка рабіла яму за ўвесь час, а болей усяго — за апошнія тры гады, што яго сын, Адам, жыве ў Амэрыцы. Гоніць, як сабаку, з хаты… есьці не дае… б‘е часамі…</br> {{gap|2em}}— Пішы, каласок ты мой, пішы! — кажа ён да Андрэйкі.</br> {{gap|2em}}„Сынок ты мой родненькі, ці я табе ня бацька? Ці я не будаваў гэту хату? Ці я не гаспадарыў тут? Яшчэ во якія мазалі на руках маіх… Як гэта кажуць: жыд добры і рахунак добры, а грошы — як ня было, так і няма“… Дзед падымае рукі ўверх, як-бы каму паказвае мазалі свае. Голас яго дрыжыць і слабее. Андрэйка прыхіліўся да стала і цяжка сапіць, выводзячы буйныя, нязграбныя літары.</br><noinclude></noinclude> fu18c5v85qemem7zxsmtnj5wpwoxp1s 104 121069 281754 2026-04-13T18:44:45Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}Дзед папраўляе лучыну і далей гаворыць: „Адам, сынок ты мой! Скажы, за што такую старасьць паганую маю? За што гэткая кара? Як гэта кажуць: б‘юць і плакаць не даюць… і чаму?“</br> {{gap|2em}}Дзед робіцца гнеўным за гэту незаслужаную крыўду, яго вочы пазіра...» 281754 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Дзед папраўляе лучыну і далей гаворыць: „Адам, сынок ты мой! Скажы, за што такую старасьць паганую маю? За што гэткая кара? Як гэта кажуць: б‘юць і плакаць не даюць… і чаму?“</br> {{gap|2em}}Дзед робіцца гнеўным за гэту незаслужаную крыўду, яго вочы пазіраюць кудысьці ў даль, чакаючы адказу на слова „чаму?“ І ён зноў пачынае: „Учора Аўдоця, жонка твая, гадзіна, пачала, казаў той“…</br> {{gap|2em}}— Пачакай! — крычыць Андрэйка, я яшчэ там ня скончыў пісаць тое!..</br> {{gap|2em}}Дзед асадзіўся назад, як гарачы закелзаны конь, каторага паціснулі за лейцы ў другі бок.</br> {{gap|2em}}— А што ты там, каласок ты мой, напісаў? — пытаўся ён: — дай паслухаем і патыліцу пачухаем.</br> {{gap|2em}}— Ці я табе ня бацька… — чытае памалу Андрэйка. — Як далей, дзядок, ты казаў?</br> {{gap|2em}}Але дзед ужо забыўся, што раней дыктаваў, а тут яму хочацца выгаварыцца, выліць тое, што накіпела на душы. Ён чуе, што мусіць гэта рабіць хоць перад кім-небудзь, тады можа палягчэе…</br> {{gap|2em}}— Ага! ага! — пачынае ён далей — во, за язык як-бы хто пацягнуў, дзяры лыкі, калі дзяруцца: „А ўчора нявестка гэтак піргнула мяне ад стала, ажно старыя костачкі мае чуць не рассыпаліся… Яна называла мяне гультаём… як гэта кажуць, быў конь ды зьезьдзіўся… А тапчан гэты я майстраваў, а стол гэты хто рабіў, калі ня я?.. куды ні кінь — усё клін“. — Дзед доўга кашляў. — „Што мне рабіць? торбу надзець і пайсьці жабраваць хіба, дык не — па Юрку шапка, казаў той… Ой, жыцьцё ты маё! А як-бы наўмысьне во жыву… Ты на гару, а чорт за нагу… Чаму ты, божухна, сьмерць-збавіцельку мне ня шлеш? Калі топішся, то за брытву хопішся, казаў той…“ Дзед зноў закашляў…</br> {{gap|2em}}— Якую долю чалавек хоча. Гэта-ж баламуцтва прасіць гібель…</br> {{gap|2em}}З яго мутных вачэй пасыпаліся сьлёзы, як боб…</br> {{gap|2em}}Дзеду, пачуўшы сьлёзы на сваім высахшым твары, зрабілася вельмі жаласна, і ён заплакаў ціха, глухім голасам і мямліў бяззубым ротам, як-бы хлёбнуўшы гарачай вады…</br><noinclude></noinclude> 7r8tscf3vlmpcgztgwk6798vgsyj6wt 104 121070 281755 2026-04-13T18:53:30Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}Гэтак прайшло колькі хвіль і дзеду палягчэла, як-бы тое цьвёрдае й калючае, што стаяла ражаном папярок у горле, пайшло ў нутро. Ён закурыў люльку, паправіў лучыну й прысеў на тапчан.</br> {{gap|2em}}Андрэйка зьбіўся з панталыку, дый спаць яму хацелася, і ня...» 281755 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Гэтак прайшло колькі хвіль і дзеду палягчэла, як-бы тое цьвёрдае й калючае, што стаяла ражаном папярок у горле, пайшло ў нутро. Ён закурыў люльку, паправіў лучыну й прысеў на тапчан.</br> {{gap|2em}}Андрэйка зьбіўся з панталыку, дый спаць яму хацелася, і ня мог ён парадкам у дзеда дабіцца, што пісаць.</br> {{gap|2em}}— Дык кажы, дзядок, што пісаць? — пытаўся Андрэйка й зяваў.</br> {{gap|2em}}— Пішы, каток, пішы! — ажно строга казаў дзед: „Кажуць людзі: у людзей пытай і свой розум май, а гаспадарку яна, ведзьма, вядзе, дык толькі крый ты божа, як гэта кажуць, сабакам сена касіць“. Дзед пачаў на пальцах лічыць: „Буланка здохла, кароўка чуць ногі валочыць, а сена пагніло. Калі я ёй што кажу, дык яна толькі адгаркваецца, як благая сучка, хоць ты перад ёю макам рассыпайся — не памагае!.. А я табакі не магу дастаць… А ці ўбачымся мы ўжо з табою?.. Далей вочы — лягчэй сэрцу, казаў той… Я ўсё слабею, сынок ты мой… зямля-матуля да сябе цягне… Хто мне вочы прыплюсьніць? А хто хаўтуры палюдзку ладзіць будзе? А хто сьвечку паставіць за душу маю грэшную? А круці-не-вярці — трэ‘ паміраць“…</br> {{gap|2em}}Дзед змоўк і трос сваёй лысай, белай галавой. Матыль скульсьці ўзяўся й паляцеў на агонь. Андрэйка заглянуўся на яго. Палажыў ручку, каторай пісаў, і давай лавіць матыля.</br> {{gap|2em}}Імпэт вырастаў у яго з кожным новым выкрутасам над матылём, як у чыстакроўнага паляўнічага. Вось Андрэйка злавіў матыля, але той спрытна вылізнуў з паміж яго пальцаў, аставіўшы нейкі сьлізкі пылок. Андрэй болей ня гнаўся за ім, і матыль давай зноў кружыцца, як шалёны, над агнём, Андрэй так пазіраў на яго доўга, доўга, пакуль вочы як-бы алавяныя зрабіліся, затуманіліся, рознаколерныя кругі паказаліся над дзедам. Андрэй заплюшчыў вочы, дзед зрабіўся маленечкім, усё зьлілося сплылося разам і… ён заснуў, зрабіўшы другую, яшчэ большую, чорную „булку“ на паперы.</br> {{gap|2em}}Доўга думаў дзед. Але каб хто спытаўся ў яго, што ён думае, дык ён-бы ня ведаў, што адказаць. Усё ў старых грудзёх перамяшалася, як-бы хто там віламі зялезнымі перавярнуў усё да гары нагамі… Нешта там балела… нешта шчаміла…</br><noinclude></noinclude> 5hn5gphjmleoehtxych0kioo5buvci3 104 121071 281756 2026-04-13T19:03:22Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}— Заяц мне дарогу перабег, — казаў дзед і заківаў галавой, — здаецца, я нічога кепскага на сьвеце не зрабіў… Не капціў неба, не жаваў хлеб, казаў той. Пішы, Андрэйка, пішы!</br> {{gap|2em}}А тымчасам Андрэйка яшчэ мацней захрапеў. Котка вылезла з-пад прыпеч...» 281756 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}— Заяц мне дарогу перабег, — казаў дзед і заківаў галавой, — здаецца, я нічога кепскага на сьвеце не зрабіў… Не капціў неба, не жаваў хлеб, казаў той. Пішы, Андрэйка, пішы!</br> {{gap|2em}}А тымчасам Андрэйка яшчэ мацней захрапеў. Котка вылезла з-пад прыпечка. Нясьмела й ціха падыйшла яна да стала, скокнула на тапчан і, бліснуўшы сваімі вачыма, прытулілася да Андрэйкі, зьвярнуўшыся клубком.</br> {{gap|2em}}…„І ці-ткі ты на мяне забыўся, сынок?“ крыўдна махаў дзед левай рукой: „ніколі капейкі якой ня прышлеш да мяне, а яна мне на зарэз цяпер патрэбна“… Пішы, Андрэйка, пішы, каласок!</br> {{gap|2em}}Ня бачыць дзед, што Андрэйка даўно ўжо сьпіць.</br> {{gap|2em}}„Ці ты мне ня сын? ці я ня бацька твой? Здаецца, ня надта чужыя“…</br> {{gap|2em}}Але хутка стрункі асобнай жальбы ўласнай на душы яго лопнулі й растаялі, бо ён успомніў, што сын прасіў, каб яму пісаць аб усім, што тут робіцца ў іх на вёсцы, і дзед увайшоў у звычайны лад жыцьця, дзе разам з сьлязьлівым тонам вырываецца, нібы зара бліскучая, і шчыры сьмех. Эт, глупства! Махнуў ён рукой, „а калі стары Арцём лепей жыве; эт! — не кажы „гоп“, пакуль не пераскок! — А Мікіцёнак учора каня купіў у Даўгінаве, але храмы, падла, усунуў сорак рублёў чорту лысаму; абадралі, як Сідараву казу. Тадора сёлета памёрла. Сёмка Халімона Бурага на вечарынцы гэтак галаву пабіў, што праз тры дні паехаў да Абрама на піва; і бацька яго гэткі быў: які чорт Хомка — такая яго жонка… А я ўжо гарэлкі не каштаваў чуць ня тры гады… Ніхто мяне не частуе: дзіця ня плача, матка не дагадаецца, казаў той“. Пішы, Андрэйка, пішы! „Ніхто старога не шкадуе; здаецца, хлебануў-бы чарачку, як расу сьвежую, і разьмяклі-б мае костачкі старыя, кроў пацяплела-б… і ўлетку ў кажусе цягаюся, бо мне холадна, а кажух ужо згніў на маіх плячох, як гэта кажуць: ня купіў бацька шапку — няхай вушы мерзнуць“.</br> {{gap|2em}}Навіны сыпаліся з вуснаў дзеда, як пацеркі з парванай ніткі, пятае цераз дзесятае. „А наш Жучка ўжо гэтак, як калісьці, ня брэша — нейкую хрыпку дастаў. Мінуліся тыя рокі, калі паны браліся ў бокі, казаў той“.</br><noinclude></noinclude> 3y3n0kxbeqt03zdlkbf10l3rfyhxz3u 104 121072 281757 2026-04-13T19:14:43Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}— Пішы, дзетка, пішы! „Галагуцкі певень доўга хварэў, але-ткі жывець на радасьць; як гэта кажуць: як шанцуе, тады Халімон танцуе…“ Ад мудрасьці сваёй дзед павесялеў і ўвайшоў у свой стос.</br> {{gap|2em}}„А Наста выдала замуж Марылю за Мурзатага Максіма,...» 281757 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}— Пішы, дзетка, пішы! „Галагуцкі певень доўга хварэў, але-ткі жывець на радасьць; як гэта кажуць: як шанцуе, тады Халімон танцуе…“ Ад мудрасьці сваёй дзед павесялеў і ўвайшоў у свой стос.</br> {{gap|2em}}„А Наста выдала замуж Марылю за Мурзатага Максіма, мо‘ памятаеш таго хлапца, каторы заўсёды разявіўшыся хадзіў, як сабака, што мух ловіць?“</br> {{gap|2em}}— Го-го-го! — засьмяяўся дзед і неяк весела зрабілася яму. — „Думаеш, цяперашнія гэта, як даўней, жывуць, ім усё падавай разам: калі напёрла жаніцца, дык хоць ён яшчэ смаркаты, але сваё робіць. Як гэта кажуць: кожны кеп сваім строем. Цяперашні чалавек, казаў той, хоць ты яго мёдам маж, а ён чорт ведае чым пахне“, скрытыкаваў дзед агульна дваццаты век.</br> {{gap|2em}}— Пішы, Андрэйка, пішы. „Няхай і мая кватэрка будзе, казаў той… і Мацеева жонка, гэта жаба карэлая, сёлета заха“… Але тут дзед раптам змоўк, бо лучына пагасла.</br> {{gap|2em}}— Андрэй! Андрэй! Куды сернікі палажыў? — А каб ты скіс, галапуп!</br> {{gap|2em}}— Га!? — усхапіўся Андрэйка, — абаранкаў купіш мне на капейку?</br> {{gap|2em}}— Куплю, куплю, каласочак мой, а як-жа гэта кажуць: узяўшыся за гуж не кажы, што ня дуж!</br> {{gap|2em}}Андрэйка зноў захрапеў, і яму сьніліся абаранкі, каторыя дзед прынёс яму з карчмы. Ён іх начапіў на вяровачку і пабег па вёсцы, пабрыкваючы з крыкам:</br> {{gap|2em}}— Гоп! гоп! І-га-га!</br> {{gap|2em}}— На буланцы езьдзіць Янка, паўтараста рублёў санкі, пяцьдзесят рублёў дуга, а кабыла тры рублі! Гоп! гоп! І-га-га!</br> {{gap|2em}}Дзед пашоў папоцемку ў сенцы шукаць, дзе яйкі ляжаць, каб назаўтрае ў мястэчка паплясьціся прадаць. Доўга пасьля шукаў ён сернікі і страшэнна лаяўся, знашоўшы іх у сябе за пазухай.</br> {{gap|2em}}— Ах ты паганшчына, каб ты апаганілася! Ах ты, крутаньнё, каб цябе скруціла ў тры пагібелі!.. Але што-ж, вышэй пят не падскочыш! — кончыў дзед і пайшоў спаць. {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> mcknp2k72jil12d8iuyhgq85rjyk9z1 281758 281757 2026-04-13T19:15:54Z RAleh111 4658 281758 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}— Пішы, дзетка, пішы! „Галагуцкі певень доўга хварэў, але-ткі жывець на радасьць; як гэта кажуць: як шанцуе, тады Халімон танцуе…“ Ад мудрасьці сваёй дзед павесялеў і ўвайшоў у свой стос.</br> {{gap|2em}}„А Наста выдала замуж Марылю за Мурзатага Максіма, мо‘ памятаеш таго хлапца, каторы заўсёды разявіўшыся хадзіў, як сабака, што мух ловіць?“</br> {{gap|2em}}— Го-го-го! — засьмяяўся дзед і неяк весела зрабілася яму. — „Думаеш, цяперашнія гэта, як даўней, жывуць, ім усё падавай разам: калі напёрла жаніцца, дык хоць ён яшчэ смаркаты, але сваё робіць. Як гэта кажуць: кожны кеп сваім строем. Цяперашні чалавек, казаў той, хоць ты яго мёдам маж, а ён чорт ведае чым пахне“, скрытыкаваў дзед агульна дваццаты век.</br> {{gap|2em}}— Пішы, Андрэйка, пішы. „Няхай і мая кватэрка будзе, казаў той… і Мацеева жонка, гэта жаба карэлая, сёлета заха“… Але тут дзед раптам змоўк, бо лучына пагасла.</br> {{gap|2em}}— Андрэй! Андрэй! Куды сернікі палажыў? — А каб ты скіс, галапуп!</br> {{gap|2em}}— Га!? — усхапіўся Андрэйка, — абаранкаў купіш мне на капейку?</br> {{gap|2em}}— Куплю, куплю, каласочак мой, а як-жа гэта кажуць: узяўшыся за гуж не кажы, што ня дуж!</br> {{gap|2em}}Андрэйка зноў захрапеў, і яму сьніліся абаранкі, каторыя дзед прынёс яму з карчмы. Ён іх начапіў на вяровачку і пабег па вёсцы, пабрыкваючы з крыкам:</br> {{gap|2em}}— Гоп! гоп! І-га-га!</br> {{gap|2em}}— На буланцы езьдзіць Янка, паўтараста рублёў санкі, пяцьдзесят рублёў дуга, а кабыла тры рублі! Гоп! гоп! І-га-га!</br> {{gap|2em}}Дзед пашоў папоцемку ў сенцы шукаць, дзе яйкі ляжаць, каб назаўтрае ў мястэчка паплясьціся прадаць. Доўга пасьля шукаў ён сернікі і страшэнна лаяўся, знашоўшы іх у сябе за пазухай.</br> {{gap|2em}}— Ах ты паганшчына, каб ты апаганілася! Ах ты, крутаньнё, каб цябе скруціла ў тры пагібелі!.. Але што-ж, вышэй пят не падскочыш! — кончыў дзед і пайшоў спаць.</br></br> {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> hw5dvz22nce4yayhybzgopi1ru7p2vt 104 121073 281759 2026-04-13T19:34:54Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center>{{larger|{{разьбіўка|АШЧАСЬЛІВІЛА}}}}</center> <div style=" width:8em; font-size: 83%; margin-left:auto; margin-right:0.5em; line-height: 1.3"> Дылі, дылі дудка,</br> Саламяна будка,</br> А ў тэй будцы</br> Чэрці вядуцца.</br> {{gap|2.5em}}''Народнае. </div> {{gap|2em}}Вёска Жаброўшчына ляжыць у адным з самых глухіх куткоў Бе...» 281759 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|{{разьбіўка|АШЧАСЬЛІВІЛА}}}}</center> <div style=" width:8em; font-size: 83%; margin-left:auto; margin-right:0.5em; line-height: 1.3"> Дылі, дылі дудка,</br> Саламяна будка,</br> А ў тэй будцы</br> Чэрці вядуцца.</br> {{gap|2.5em}}''Народнае. </div> {{gap|2em}}Вёска Жаброўшчына ляжыць у адным з самых глухіх куткоў Беларусі. Гэта гняздо ўсіх жабракоў нашай ваколіцы; тут вядзецца іхняя адукацыя і фабрыкуюцца жабракі для ўсяго сьвету, здаецца. Здаўна жывуць яны тутака сваім асобным жыцьцём і больш нічым не займаюцца. „Што-ж, і гэта праца!“ як яны самі кажуць. Хаткі ў Жаброўшчыне страшэнныя, падгніўшыя, крывыя, з сукаватымі падпоркамі і выглядаюць быццам жабрачкі сівыя, абвешаныя старымі торбамі. Здаецца, „дай! дай!“ стогнуць яны ўсякаму рэдкаму падарожнаму.</br> {{gap|2em}}„Дай! дай!“ — плача там вецер паміж сухастоек на патурку. Само неба мае там колер мутнага бяльмістага вока сьляпога жабрака.</br> {{gap|2em}}Людзі там маюць другі фасон, другую фастацыю, чым усюды: розныя храмыя, розныя крывыя, розныя сьляпыя, розныя нямыя; агульна кажучы — калекі на ўсялякія лады, колекцыя розных калек, якія толькі могуць быць на сьвеце.</br> {{gap|2em}}Кажуць, што большая частка іх, нават, родзіцца гэткімі. Кажуць, хто мае ў іх большае калецтва, той і фанабэрыцца гэтым і болей шчасьліў бывае. „Калецтва — наша саха і барана!“ кажуць самі жаброўцы.</br> {{gap|2em}}Дзяцей сваіх яны ў хаце, перад выхадам у сьвет, навучаюць, як жабраваць, якім голасам, якімі спосабамі, як жаліцца кемна, як выставіць другім сваё калецтва. Некаторыя з іх робяць гэта з вялікім штукарствам.</br> {{gap|2em}}Часам знаходзяць у Жаброўшчыне закапаны ў зямлі гладыш з грашыма — чартоўскім спосабам запрацаваны яны й чорту лысаму застаюцца.</br><noinclude></noinclude> eje3q3ks6mu2bqsfslfxbscr35fm4tf 104 121074 281760 2026-04-13T19:44:07Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}Вось у Жаброўшчыне вялікае сьвята: бязносая дурнаватая Магдуля выходзіць замуж за сьляпога Сідаронка, і народ разгулівае.</br> {{gap|2em}}Дайшло да таго, што некаторыя страшна храмыя выпрасталі ногі, некаторыя нямыя гаварыць пачалі, проста з панталыку...» 281760 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Вось у Жаброўшчыне вялікае сьвята: бязносая дурнаватая Магдуля выходзіць замуж за сьляпога Сідаронка, і народ разгулівае.</br> {{gap|2em}}Дайшло да таго, што некаторыя страшна храмыя выпрасталі ногі, некаторыя нямыя гаварыць пачалі, проста з панталыку зьбіліся, але скора кончылася гульня, і жыцьцё ізноў пайшло сваім першым чарадом.</br> {{gap|2em}}Жаброўцы йзноў распусьціліся, расьсеяліся па вёсках хто скокам, хто бокам; хто каго на каламажцы, як бязногага, павёз, хто са сьляпым пацягнуўся — і беларускія жаласьлівыя кабеты енкі й стогны пачулі.</br> {{gap|2em}}— Дайце, родненькія! дайце, даражэнькія! дайце калеку галоднаму, халоднаму! дайце! дайце! — і дае народ беларускі.</br> {{gap|2em}}Кабеціна перажагнаецца, і апошняе яйцо, каторае трымала, каб мыла ў краме купіць за яго, аддае; дае ратай коўш жыта, потам крывавым запрацаваны, бо сабе ўсё роўна мала… „Гэтак трэба рабіць“, думае ён, абціраючы сьлёзы…</br> {{gap|2em}}Пусьцілася дурнаватая Магдуля са сьляпым Сідаронкам, дзед з бабай разам — і якая шчасьлівая пара гэта была! Як-бы хто мёдам мазаў па іхніх душах. На плячох торбы чуць ня трэскаліся — гэтак перапоўнены яны былі; анучкі з вузламі розных медзякоў, як вярыгі, абціснулі іх грудзі пад кашулямі.</br> {{gap|2em}}Яны толькі абгаварвалі ды высьмейвалі суседзяй сваіх: той кленчыць, быццам у трубу дзьмухае, а гэны быццам пацеры гаворыць, тая ажно лаецца, калі ёй не дадуць, а гэны зусім сароміцца прасіць, асалапень той!</br> {{gap|2em}}І гэтак караталі яны свабодныя хвілі свае. Найболей сьмяяліся яны з аднарукага дзяцюка Тодара. Малец мае гэткі багаты талент пры сабе і пашоў у пастухі! Ці ня мог ён гэтак сама, як бацькі яго, торбу надзець ды пайсьці ў сьвет жабраваць.</br> {{gap|2em}}— Золота назьбіраў-бы; вось дурань — у людзі выйсьці ня хоча — дзівіліся яны шчыра…</br> {{gap|2em}}Магдуля з Сідаронкам пачалі радзіць зайздрасьць у сваіх суседзяй, бо яны зрабіліся самымі найшчасьлівейшымі ў Жаброўшчыне. Ніхто ня мог гэтак жаласна енчыць і пяяць Лазара, як Сідаронак; ніхто ня мог гэтак манточыць пад {{перанос пачатак|вок|намі}}<noinclude></noinclude> gh044g6l3tuaf08uujla2zi6otskqj8 104 121075 281761 2026-04-13T19:54:07Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|вок|намі}} ды прычытваць, як Магдуля. Самы найгоршы павінен быў даць ім што-колечы… Але не ўсягды, як на дзяды, бо шчасьце — ня палец, у рукі ня возьмеш, вось і вырвалася яно ад іх на час.</br> {{gap|2em}}Справа была вось якая, радзіла Магдуля дачку,...» 281761 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|вок|намі}} ды прычытваць, як Магдуля. Самы найгоршы павінен быў даць ім што-колечы… Але не ўсягды, як на дзяды, бо шчасьце — ня палец, у рукі ня возьмеш, вось і вырвалася яно ад іх на час.</br> {{gap|2em}}Справа была вось якая, радзіла Магдуля дачку, і, здаецца, гэта яшчэ лепей чым добра: будзе памоцніца пад старасьць. Але як глянула Магдуля першы раз на дачку сваю, дык абамлела на месцы, зірнула другі раз, абмацала яе, абнюхала з усіх бакоў, заламала рукі свае ды горка заплакала, загаласіла. — А Езус! А божухна родненькі! Няшчасную, няшчасную дачку радзіла я на сьвет!.. Што мне рабіць з ёю? Ой, ня вытрываю!..</br> {{gap|2em}}Якое вялікае гора для маці: ручкі цэлыя, ножкі цэлыя!.. Пачала яна прычытваць, перахіляючыся на сяньніку, над дачушкай сваёй, каторая плюскалася ў начоўцы, дзе бабка Марыся купала яе.</br> {{gap|2em}}— Ніякага калецтва! — стагнала Магдуля. — Хай-бы яна хоць у бацьку пайшла ды сьляпой радзілася, а то з чаго яна будзе хлеб есьці? А Езус, божухна родненькі!..</br> {{gap|2em}}Пачалі яе суседзі ўцяшаць: „Магда, годзе табе калатырыць. Ну, перастань. Яшчэ невядома, можа яна глухая ці нямая, гэта дрэнь, што вочы, як тыя гузікі тырчаць, а ручкі і ножкі здаровенькія! Эт, будзе яна хлеб зарабляць мо‘ лепей ад нас яшчэ ды бацьком пад старасьць паможа — годзе безгалоўе і дурнату нейкую плясьці!“ Але Магдуля ня ўнімалася — Што-ж матчына сэрца не з зялеза! — адказвала яна, выціраючы кашуляй сьлёзы. Нашаму брату, жабраку, калі ня маеш на паказ калецтва нейкага, ніхто нават халоднай вады ня дасьць.</br> {{gap|2em}}— О-ей — пачалі зноў суседкі, — ёсьць чаго шкадаваць! Дык яна і без жабрацтва карміцца будзе!</br> {{gap|2em}}— Не! не! не! — ажно зачырванеўшыся, замахала рукамі Магдуля. — Не хачу, ды не хачу! Хай жабруе, як бацькі і дзяды яе. Так якая-сякая праца не засёўды-то людзям і патрэбна, а жабраваць заўсёды жабруюць!</br> {{gap|2em}}Змоўклі кабеты, бо ў душы яны думалі, што яна праўдзіва кажа. Пагутарылі суседкі яшчэ крыху і разышліся па хатах. Гэта было пад вечар. Сідаронак хоць і быў сьляпы, але ў хаце сваёй добра ведаў усялякі кут і куточак. {{перанос пачатак|Цяпе|рака}}<noinclude></noinclude> rr3kt7fcuspe6rmev7ng6eid3d8ky96 104 121076 281762 2026-04-13T20:02:42Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос пачатаканец|Цяпе|рака}} ён падаў вячэраць жонцы сваёй і, сам пад‘еўшы, вышаў на двор пагутарыць з суседзямі.</br> {{gap|2em}}— Ат, — думаў ён, — дачушка мяне некалі будзе вадзіць па людзёх і лагодненка! — А аб тым, што яна будзе пасьля яго сьмерці рабіц...» 281762 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос пачатаканец|Цяпе|рака}} ён падаў вячэраць жонцы сваёй і, сам пад‘еўшы, вышаў на двор пагутарыць з суседзямі.</br> {{gap|2em}}— Ат, — думаў ён, — дачушка мяне некалі будзе вадзіць па людзёх і лагодненка! — А аб тым, што яна будзе пасьля яго сьмерці рабіць, ён і не падумаў.</br> {{gap|2em}}У хаце асталася Магдуля з дачкой сваёй. Сьпярша стагнала яна, лежачы на сяньніку сваім, пасьля паставіла вячэру на зэдаль і давай уздыхаць: — няшчасная! няшчасная!</br> {{gap|2em}}Праз маленькую, брудную шыбінку часам відаць было, як па небу плылі хмары, шэрыя і разарваныя, быццам скуматы парванай торбы жабрацкай. Але скора неба крыху праясьнілася, бо хмары пераплылі, і залаты бліскучы месяц вынырнуў і глянуў у ваконца, абсыпаючы ўсё ў хаце дыямэнтавым пылам… Цішыню перарывалі толькі глыбокія ўздохі Магдулі. Вось, быццам няпрытомная, устала яна з ложка, выняла з ануч дачку сваю і давай зноў азіраць яе. Месяц асьвячаў голае дзіцятка, якое трапяталася ручкамі, ножкамі на руках сваёй маці.</br> {{gap|2em}}— Якія вялікія вочы! — шаптала Магдуля, пужліва пазіраючы ёй у вочы, каторыя ў праменьнях месяца блішчалі, быццам пара маладзенькіх пралесачак…</br> {{gap|2em}}— Як глядзіць! Як глядзіць! — шукаючы нечага, бурчала Магдуля. Вось палажыла яна дачку на ложак і сама пайшла шарыць і шукаць па сьценах. Нейкай страшнай марай выглядала яна і цень яе пад зьяньнем месяца.</br> {{gap|2em}}— Чуць знайшла! — прагаварыла яна, змарыўшыся, трымаючы нешта бліскучае паміж сваіх пальцаў. Зноў узяла дачку сваю на рукі і паднесла к сьвету да самага ваконца.</br> {{gap|2em}}Яшчэ болей заблішчалі вялікія вочы маленькай Магдулінай дачушкі; здаецца, ціха яны ўглядаліся на красу першага вечара, зьдзіўлена расшыраючыся…</br> {{gap|2em}}Але вось Магдуля пачала нешта ей спрытна ў тварык саваць; дзіцянё пачало плакаць нейкім працяжным слабым галаском душанага маладога зайчыка. Магдуля засаплася, панесла яго скора на ложак, кажучы:</br> {{gap|2em}}— Ашчасьлівіла цябе, дачушка мая, даражэнькая мая! Ашчасьлівіла!</br> {{gap|2em}}Яна асьляпіла вочы дачкі йголкай… {{gap|0.5em}}{{smaller|Вільня, 1912 г.}} {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> 8pe1emge4dypr7rkuij350jyjvhspfp 281763 281762 2026-04-13T20:04:15Z RAleh111 4658 281763 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|Цяпе|рака}} ён падаў вячэраць жонцы сваёй і, сам пад‘еўшы, вышаў на двор пагутарыць з суседзямі.</br> {{gap|2em}}— Ат, — думаў ён, — дачушка мяне некалі будзе вадзіць па людзёх і лагодненка! — А аб тым, што яна будзе пасьля яго сьмерці рабіць, ён і не падумаў.</br> {{gap|2em}}У хаце асталася Магдуля з дачкой сваёй. Сьпярша стагнала яна, лежачы на сяньніку сваім, пасьля паставіла вячэру на зэдаль і давай уздыхаць: — няшчасная! няшчасная!</br> {{gap|2em}}Праз маленькую, брудную шыбінку часам відаць было, як па небу плылі хмары, шэрыя і разарваныя, быццам скуматы парванай торбы жабрацкай. Але скора неба крыху праясьнілася, бо хмары пераплылі, і залаты бліскучы месяц вынырнуў і глянуў у ваконца, абсыпаючы ўсё ў хаце дыямэнтавым пылам… Цішыню перарывалі толькі глыбокія ўздохі Магдулі. Вось, быццам няпрытомная, устала яна з ложка, выняла з ануч дачку сваю і давай зноў азіраць яе. Месяц асьвячаў голае дзіцятка, якое трапяталася ручкамі, ножкамі на руках сваёй маці.</br> {{gap|2em}}— Якія вялікія вочы! — шаптала Магдуля, пужліва пазіраючы ёй у вочы, каторыя ў праменьнях месяца блішчалі, быццам пара маладзенькіх пралесачак…</br> {{gap|2em}}— Як глядзіць! Як глядзіць! — шукаючы нечага, бурчала Магдуля. Вось палажыла яна дачку на ложак і сама пайшла шарыць і шукаць па сьценах. Нейкай страшнай марай выглядала яна і цень яе пад зьяньнем месяца.</br> {{gap|2em}}— Чуць знайшла! — прагаварыла яна, змарыўшыся, трымаючы нешта бліскучае паміж сваіх пальцаў. Зноў узяла дачку сваю на рукі і паднесла к сьвету да самага ваконца.</br> {{gap|2em}}Яшчэ болей заблішчалі вялікія вочы маленькай Магдулінай дачушкі; здаецца, ціха яны ўглядаліся на красу першага вечара, зьдзіўлена расшыраючыся…</br> {{gap|2em}}Але вось Магдуля пачала нешта ей спрытна ў тварык саваць; дзіцянё пачало плакаць нейкім працяжным слабым галаском душанага маладога зайчыка. Магдуля засаплася, панесла яго скора на ложак, кажучы:</br> {{gap|2em}}— Ашчасьлівіла цябе, дачушка мая, даражэнькая мая! Ашчасьлівіла!</br> {{gap|2em}}Яна асьляпіла вочы дачкі йголкай… {{gap|0.5em}}{{smaller|Вільня, 1912 г.}} {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> 98rqfa66guonhnee155gx9z217ulnwg 104 121077 281764 2026-04-13T20:16:40Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center>{{larger|{{разьбіўка|ЧАРАЎНІК}}}}</center> {{gap|2em}}— На пяколку ў роднай хаце цяпер куды выгадней было-б, — казаў свайму суседу стары Баханчук, злазячы з санак і з болем выціскаючы пальцамі правай рукі ледзяныя сасулькі з вусоў, — старыя костачкі мае ўжо досыц...» 281764 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|{{разьбіўка|ЧАРАЎНІК}}}}</center> {{gap|2em}}— На пяколку ў роднай хаце цяпер куды выгадней было-б, — казаў свайму суседу стары Баханчук, злазячы з санак і з болем выціскаючы пальцамі правай рукі ледзяныя сасулькі з вусоў, — старыя костачкі мае ўжо досыць вымярзалі дагэтуль.</br> {{gap|2em}}— О-ей-ей! жыцьцё ты, жыцьцё! — застагнаў яму ў адказ сусед Тодар, — аддухі захацеў чалавек! Не-е-е, братачка, ня трэба дармо жаваць хлеб на зямлі.</br> {{gap|2em}}І суседзі пакурвалі люлькі. Па гасьцінцы ўдоўжкі цягнуўся цэлы абоз фурманак, штук з пятнаццаць. Усё — і коні, і людзі, і санкі-„кары“, што былі прыгатоўлены для возкі калод з лесу да ракі, былі пакрыты белым налётам мяккага пухкага сьнегу. Увакруг усё, як зачарованае, ляжала падбелай коўдрай: і даміны, і ўзгоркі, і лес; як-бы нейкая белаяказка, што вецер разьнёс па ўсіх ваколіцах! Усё, як-бы сумысьля, прыціхла дзеля таго, каб прыслухоўвацца да лёгкага шораху сьнегу, што нясецца на заледзянелых палёх, да гуду глухой мяцеліцы, што часамі, як-бы ўмарыўшыся, прыціхала, а пасьля йзноў, яшчэ з большым імпэтам, пачынала сваю нудную, монотонную музыку.</br> {{gap|2em}}Дарога была завеяна, і вясковыя касматыя, худыя конікі памалу выцягвалі ногі са сьнегу, сумна павесіўшы галовы ўніз. Ціха йшоў кожны гаспадар за сваімі „карамі“, каторыя былі напакаваны пухцерамі сена й мяшкамі аўсу. У некаторых на санях нешта сядзела жывое, абхутанае ў дзюравыя кажухі і ў суконныя сьвіткі. Гэта былі памоцнікі хлапчукі, якіх бацькі ўзялі з сабою на падмогу.</br> {{gap|2em}}Ехалі сяляне на заработкі на колькі месяцаў. Іх наняў лясны купец. Ехаць прышлося колькі дзён да таго лесу, а надта ганяць конікаў сваіх яны шкадавалі, бо ведалі, што ім, жывёлам гаротным, яшчэ хопіць нацягацца цяжкіх калод праз усю зіму… Вазакі паміж сабою гутарылі мала, толькі<noinclude></noinclude> 16yujtghrnm7sb52boroenrqgvgwnz0 104 121078 281765 2026-04-13T20:26:03Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «часамі, калі хто выкрасаў агонь, то другія падыходзілі задыміць люльку дый падкпівалі ў тым-жа часе з чыйго-небудзь каня, напрыклад: „твой, Тодарка, лысы рысак, як-бы кульгае крыху“, альбо: „глядзі, акрутня зараз перарвецца“. І гэткім парадкам кожын вар...» 281765 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>часамі, калі хто выкрасаў агонь, то другія падыходзілі задыміць люльку дый падкпівалі ў тым-жа часе з чыйго-небудзь каня, напрыклад: „твой, Тодарка, лысы рысак, як-бы кульгае крыху“, альбо: „глядзі, акрутня зараз перарвецца“. І гэткім парадкам кожын варочаўся зноў да сваёй „кары“.</br> {{gap|2em}}Стаяла ўвесь дзень сівая ймгла. Часам сьнег сыпаўся, часьценькі, дробненькі, як з-пад рэшата мука ў добрай гаспадыні, і ня відаць было, дзе канчаецца лес ці поле, і дзе пачынаецца неба.</br> {{gap|2em}}Часамі на момант сьнег пераставаў сыпаць зьверху; тады ўсё — і абшар палёў, і лес, і неба, і фурманкі вызначаліся кожнае асобна, белае на белым, нібы фігуры на мармуры. Усюды ляжала таёмная павага зімовай цішы… І конікі і людзі цёплым дыханьнем сваім вытваралі цэлыя хмары белай пары і краталіся ўсё далей і далей… Гледзячы здалёку, здавалася, што яны адвечна гэтак кратаюцца, ня памятаючы пачатку дарогі і не спадзяючыся канца…</br> {{gap|2em}}Болей усіх як-бы кратаўся стары Баханчук. Нешта ў яго было ня ўсё так, як трэба; то хадзіць за фурманкай было трудна, то лысы яго адсупоніцца, то нейкія думкі невясёлыя апануюць яго, то ў грудзёх падпірала і ў вачох муцілася. Наагул, сягоньня было яму нешта не па сабе. Ён сеў на сані, укапаўся ў сена хвілінку задрамаць. Ён прыплюшчыў вочы, гледзячы на дугу, што як-бы ў самае неба ўехала, але хутка мяцеліца пачала дзьмухаць яму ў самыя вочы. Ён масьціўся, масьціўся, каб сесьці як-колечы плячыма к ветру, але вецер, як сумысьля, круціў са ўсіх бакоў, пакуль Баханчук усё-ж такі ўхітрыўся прытуліцца тварам да сена, раней атросшы з таго месца сьнег. Нарэшце, ён трохі сагрэўся й задрамаў. У сьне нешта зрабілася яму цяжка, як-бы хто душыў яго. Доўга марматаў ён сабе нешта пад нос, хацеў прачнуцца, ды ня мог. Здаецца, каб хто пабудзіў яго цяпер, дык той-бы яму вялікую ласку зрабіў; але вось коні павярнулі на пагорак, ад штурханьня ў ваднэй ухабіне ён, адразу прачнуўся і давай азірацца. Хацеў падняцца, і прайсьціся, але слабасьць абхапіла яго, галава кружылася, ён {{абмылка|адкінуўся,|адкінуўся}} назад на санёх. Прабаваў другі раз падняцца, сам зьдзівіўшыся такой сваёй слабасьці, але нічога ня вышла,<noinclude></noinclude> e1zpsvx548x328ocdex4zkkq3jnyp14 104 121079 281766 2026-04-13T20:44:28Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «толькі яшчэ болей пачуў ён сваю бясьсільнасьць: у грудзёх калола, галава гарэла.</br> {{gap|2em}}— Нейкая немач напала… Тодар, а Тодар! — глухім голасам загаманіў Баханчук да свайго суседа.</br> {{gap|2em}}— А што? — адазваўся Тодар.</br> {{gap|2em}}— Нешта нядужыцца мне, га...» 281766 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>толькі яшчэ болей пачуў ён сваю бясьсільнасьць: у грудзёх калола, галава гарэла.</br> {{gap|2em}}— Нейкая немач напала… Тодар, а Тодар! — глухім голасам загаманіў Баханчук да свайго суседа.</br> {{gap|2em}}— А што? — адазваўся Тодар.</br> {{gap|2em}}— Нешта нядужыцца мне, галава, як шротам, напоўнена, унутры млосна, а слабасьць гэткая прабірае, што ратуначку няма!</br> {{gap|2em}}— Перамёрз, відаць, — сказаў Тодар, — альбо жонка перад выездам салам перакарміла.</br> {{gap|2em}}— Ня ведаю. Каб не саграшыць, я не шкадуючы пад‘еў… Але й мароз, хоць ты лысых лічы!</br> {{gap|2em}}— Кепска! — казаў Тодар.</br> {{gap|2em}}— Кепска! — казаў Баханчук, — мо‘ й палепшае, во й Млынцы недалёка, там хіба заначуем.</br> {{gap|2em}}— Высьпішся ў цяпле — і як рукой адбярэ!</br> {{gap|2em}}Тодар паведаміў другіх вазакоў. Падышлі да Баханчука яшчэ некаторыя, ўсе ў адзін голас казалі, што гэта глупства, а калі што якое, дык нічога не параіш! І паехалі.</br> {{gap|2em}}Баханчуку не палягчэла.</br> {{gap|2em}}На полі пачало цямнець. Паказаўся спачатку агоньчык, нібы зорка, а за ім цэлы рой аганькоў, што клікалі з прыхільнасьцю да сябе ў хату, да цёплага прыпечка, да стала — на гарачую вячэру… Хутка запахла дымам і вёскай. Забрахалі сабакі. Людзі ўехалі ў вёску і астанавіліся ў карчмара Юдаля. Управілі ўсе фурманкі ў вялікую стадолу, выпраглі коні, распарадкавалі, далі корму і ўзяўшы кожны свой клумак, увайшлі ў хату. Баханчук сам увайсьці ня мог, дык яго прышлося пад рукі ўнясьці. Перш-на-перш далі яму выпіць чарку гарэлкі, ад чаго ўсё-ж такі Баханчуку не палягчэла.</br> {{gap|2em}}Людзі павячэралі, напаілі коні, далі ім аўсу й ляглі спаць. Лёг і Баханчук. Назаўтрае, раніцай, падняліся яны зноў у дарогу, а Баханчук ні з месца.</br> {{gap|2em}}— Браточкі родненькія, не паеду! — загаварыў ён, — чую, што сьмертухна мая падыходзіць.</br> {{gap|2em}}Думалі-думалі людзі, што тут рабіць, і дадумаліся пакінуць яго тут, у вёсцы, у адной беднай адзінокай кабеціны, Зосі, жыўшай на самым канцы вёскі. Зося згадзілася {{перанос пачатак|дагля|даць}}<noinclude></noinclude> 38qlfp1dknejdhv853f0ii3shnrm5gp 104 121080 281767 2026-04-13T20:55:57Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|дагля|даць}} Баханчука, але толькі з гэткай умовай: калі ён выздаравее, то заплаціць ёй колькі рублёў, а калі памрэ, то яна палюдзку хаўтуры ўладзіць, а за працу сабе забярэ яго кажух. Каня й „кары“ забраў з сабою яго сваяк.</br> {{gap|2em}}Астаўся...» 281767 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|дагля|даць}} Баханчука, але толькі з гэткай умовай: калі ён выздаравее, то заплаціць ёй колькі рублёў, а калі памрэ, то яна палюдзку хаўтуры ўладзіць, а за працу сабе забярэ яго кажух. Каня й „кары“ забраў з сабою яго сваяк.</br> {{gap|2em}}Астаўся Баханчук у Зосі. Яна шчыра яго паіла зёлкамі рознымі, але гэта нічога не памагала — стары ўсё слабеў ды слабеў, сумна пазіраючы прыгаснутымі вачыма на цёмныя куткі ўбогай хаткі, абсыпанай вялікай гурбай сьнегу. Цяжка было гаротніку на душы, што прышлося яму ўміраць сярод чужых людзей. Цэлы тыдзень праляжаў так на валаску ад сьмерці, а на сёмы дзень пад вечар сканаў.</br> {{gap|2em}}На хаўтуры, болей як пры жыцьці, пачалі зьбірацца людзі, бо хаўтуры Зося ўладзіла не шкадуючы. Чалавек пакінуў некалькі рублёў грошы і свае вопраткі, а яна была баба сумленная і шмат карыстаць не хацела. Пры нябожчыку на зэдліку гарэлі дзьве сьвечкі, а побач на стале ладзіліся памінкі.</br> {{gap|2em}}Янка сталяр габляваў на тапчане сасновую дамавіну, а людзі сядзелі за сталом, з набожнай мінай, пяялі песьні, запівалі гарэлкай і закусвалі тым-сім, ізноў пяялі, выпівалі й закусвалі. Што-ж, у гэтым часе работа ў хаце не гарыць, а пры сьвятой справе яны прыхільна й шчыра спаўнялі свой чалавечы абавязак. Зося сядзела на пяколку, падпіраючы худую бараду сваю касьцістым кулаком, і тужыла-бедавала над чалавечым жыцьцём, над нямінучым людзкім горам.</br> {{gap|2em}}Доўга думала яна аб гэтым пад шапярлівы гуд галасоў сялян ды пад сумна-працяжную хаўтурную песьню… Сьвечкі напоўнілі хатку бледным дрыжачым поўсьвятлом. На закураных сьценах цені людзей як-бы распаўзаліся ад цеплаты, і ўсё гэта так вабіла да сну, што Зося, ня спаўшы цэлы тыдзень, заплюшчыла вочы й задрамала, усё-ж такі не перастаючы час-ад-часу пазіраць на жоўты твар нябожчыка. Але тут… о божухна! ці гэта яна спала ці ня спала: здалося ёй, што нябожчык расплюснуў вочы ды глянуў на яе… Дрыжака прабрала яе з галавы да ног… Спаць ужо ёй болей, адхацелася… Ціха перажагналася й давай зноў глядзець на нябожчыка — і што гэта?! Ці-ж можа быць! Нябожчык крануў рукой… У беднай<noinclude></noinclude> 1zk7nc0bzq80kjle7sc2fpo38o210at 104 121081 281768 2026-04-13T21:55:24Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «кабеціны валасы дыбам сталі на галаве, сэрца гэтак закалацілася, што дыханьне сьперлася, і нехаця вырваўся з яе грудзей стогн…</br> {{gap|2em}}— Што гэта? Зося, што ты тамака? — усхапіліся некаторыя з-за стала. Чуць жывая Зося зьлезла з пяколку і шопатам расказ...» 281768 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>кабеціны валасы дыбам сталі на галаве, сэрца гэтак закалацілася, што дыханьне сьперлася, і нехаця вырваўся з яе грудзей стогн…</br> {{gap|2em}}— Што гэта? Зося, што ты тамака? — усхапіліся некаторыя з-за стала. Чуць жывая Зося зьлезла з пяколку і шопатам расказала сялянам усё, што яна бачыла.</br> {{gap|2em}}— Эт, глупства! — казалі яны, — гэта табе здавалася; ужо да канца сьвету не кране ён ні рукой ні нагой… Пасьмяяліся з яе і ўзяліся йзноў за сваё… Бабе ўгаварылі, што гэта толькі ёй здавалася, і яна вярнулася на пяколак грэцца, не пакідаючы час-ад-часу пазіраць з апаскай у старану нябожчыка. Некаторыя з болей палахлівых каля стала таксама спотайка пачалі пазіраць на яго.</br> {{gap|2em}}Не прайшло й дзесяці мінут, і ўся хата як-бы здрыганулася ад крыку. Некалькі людзей з імпэтам крыкнула: „а-ей“. Некаторыя аслупянелі, некаторыя крычалі: „ён аджыў! аджыў!“ Усе бачылі, як нябожчык расплюснуў і заплюснуў вочы і крануў рукой. Здавацца ўсім ужо не магло…</br> {{gap|2em}}— Ён — чараўнік! чараўнік! — як зарэзаны крыкнуў з вялікім страхам самы старшы, Грыгор, а Янка-сталяр тымчасам з імпэтам ухапіўся за тапор, які тарчэў у сьцяне.</br> {{gap|2em}}— Прыкончым яго! прыкончым! — крыкнулі ўсе й рынуліся да нябожчыка. Але тут нябожчык падняўся з свайго месца, спрытна загасіў рукою ўсе сьвечкі…</br> {{gap|2em}}— Ратуйце! ратуйце! — заравелі ўсе дзіка ад вялікага страху і, як няпрытомныя, штурхаючы адзін аднаго, чуць жывыя выбраліся з хаты, моцна запёршы за сабой дзьверы…</br> {{gap|2em}}— Людзі добрыя, — пачаў маліць-прасіць нябожчык, я жывы, ня бойцеся, я вам нічога кепскага не зраблю!</br> {{gap|2em}}— Чараўнік! чараўнік! — крычалі ўсе на вуліцы, ня слухаючы яго. На крык зьляцелася ўся вёска й давай раіцца, што тут рабіць. Хто казаў ехаць за папом, каб ён выгнаў нячыстую сілу, хто раіў асінавай доўбняй забіць яго, а хто хацеў хату падпаліць з ім разам, каб і костачак яго не асталося.</br> {{gap|2em}}— А браточкі мае родненькія! — пачаў за дзьвярыма енчаць „чараўнік“, — ня пужайцеся мяне! Я гэтакі, як і вы, чалавек. Бойцеся губіць душу хрысьціянскую!..</br><noinclude></noinclude> 9p8z0k5tuz910w59caxtedkhlovfth4 104 121082 281769 2026-04-13T22:12:35Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}— Ня слухайце, ня слухайце яго! — крычалі з натоўпу, гэта нячысьцік шуры-муры свае разводзіць!..</br> {{gap|2em}}„Чараўнік" пачаў барабаніць у дзьверы ды драпаць рукамі, як кот усё роўна…</br> {{gap|2em}}— Пу-у-у-сьце-е-еце! Што вы гэта задумалі!.. Дурнота напала н...» 281769 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}— Ня слухайце, ня слухайце яго! — крычалі з натоўпу, гэта нячысьцік шуры-муры свае разводзіць!..</br> {{gap|2em}}„Чараўнік" пачаў барабаніць у дзьверы ды драпаць рукамі, як кот усё роўна…</br> {{gap|2em}}— Пу-у-у-сьце-е-еце! Што вы гэта задумалі!.. Дурнота напала на вас!</br> {{gap|2em}}Людзі і слухаць не хацелі.</br> {{gap|2em}}Яшчэ з большым стараньнем драпаўся за дзьвярыма чараўнік, як ашалелы драпаўся, ажно жудасна ўсім зрабілася…</br> {{gap|2em}}— Родненькія мае! даражэнькія мае! гэта-ж я гэткі чалавек, як і вы, што вы ўва мне ўгледзілі? Хто на вас дур напусьціў? Пашкадуйце сямейку маю…</br> {{gap|2em}}— Брэшаш, дух паганы! Брэшаш! — крыкнуў хтосьці злосна — мы цябе ня выпусьцім!</br> {{gap|2em}}— Я не памёр, — пачаў зноў „чараўнік“, і голас яго хрыпеў ужо, як тупая піла і ўсё слабеў ды слабеў. Я ўсё чуў што вы рабілі, толькі крануць ня мог ні рукой ні нагой, ні брывёй міргнуць, ні слоўца выгаварыць… Пашкадуйце, душу чалавечую ня губеце!..</br> {{gap|2em}}— Хіцер, ой хіцер ты вырадак пякельны! — грымелі людзі…</br> {{gap|2em}}Ужо шапярлівым голасам прыдушанага, чуць жывы, яшчэ болей жаласна заенчаў „чараўнік“.</br> {{gap|2em}}— Ці ў вас жальбы ніякай німашака? Што вы гэта сабе задумалі?.. Кроў людзкая ляжа на вас…</br> {{gap|2em}}— Ну, досыць, досыць ужо, нячысьцік, музыку сваю разводзіць, — адказаў яму адзін стары, — на гэты раз не ашукаеш, у пекле месца тваё!..</br> {{gap|2em}}За дзьвярыма „чараўнік“ яшчэ рухаўся й слаба стагнаў бяз слоў… Бабы плакалі. Сяляне жагналіся і ня ведалі, што рабіць…</br> {{gap|2em}}— Падпаліць хату трэба — і квіта! — Згадзіліся на гэта ўсе.</br> {{gap|2em}}Зося бедная рукі заламала й пачала енчаць, што яна бяз кутка астанецца, што яе загубяць, але ніхто ня слухаў жальбы беднай кабеціны. Тымчасам усе пачулі, як шыбіны бразнулі ў вакне і нехта выскачыў з хаты.</br> {{gap|2em}}— Уцёк! уцёк! — загудзелі ўсе ў адзін голас. І людзі ўбачылі, як у адных панчохах і без кажуха пабег „чараўнік“,<noinclude></noinclude> 592s2fh90xmc2bd8pv8aa6u3q3gkm75 104 121083 281770 2026-04-13T22:17:31Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «нібы падхоплены нячыстай сілай. Ніхто й ня думаў гнацца за ім; гэткага адважніка не знайшлося паміж імі. Месяц асьвяціў белы абшар палёў, і сьнег заблішчаў дарагімі каменьнямі… Здалёку ясна была відаць, як „чараўнік“ даляцеў да лесу і хутка счэз у густ...» 281770 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>нібы падхоплены нячыстай сілай. Ніхто й ня думаў гнацца за ім; гэткага адважніка не знайшлося паміж імі. Месяц асьвяціў белы абшар палёў, і сьнег заблішчаў дарагімі каменьнямі… Здалёку ясна была відаць, як „чараўнік“ даляцеў да лесу і хутка счэз у густым бары, у белым царстве шэрані й цішы… І павялічыўся яшчэ болей страх у людзей… Во хто па начох будзе іх цяпер пужаць і мучыць! Сіла нячыстая вырвалася з іх рук…</br> {{gap|2em}}Тапталіся, тапталіся яны на месцы сваім, як перапуджаныя авечкі, туліліся бліжэй адзін да аднаго, і таёмная жудасьць абхапіла ўсіх… Моўчкі, з асьцярогай паглядаючы па бакох, яны пацягнуліся дамоў. Мяцеліца круціла ўсю ноч. Вецер выў у комінах на розныя галасы, наганяючы неспакойныя сны на перапуджаных сялян.</br> {{gap|2em}}Назаўтра людзі знайшлі „чараўніка“ за борам на могілках, прытуленага да елкі, адубелага і цьвёрдага, як кавалак лёду; над яго трупам вецер выў з вялікай жальбай і скардзіўся на вясковую цемнату. {{gap|1.5em}}{{smaller|Вільня.}} {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> 3m0bfxnmjdsu73ngamyi048xdj5dd56 104 121084 281771 2026-04-13T22:28:32Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center>{{larger|ВЯЛІКОДНЫЯ ЯЙКІ}}</center> {{справа|{{smaller|Я люблю толькі тое, што пісана крывёю.</br>''Фрыдрых Ніцшэ.{{gap|3em}}}}}} {{gap|2em}}— Гаспадар ты мой, гаспадар ты мой! — гаварыла Мікіціха з крыўдай у голасе да свайго васьмігадовага сынка Сьцяпана: — табе ў галаве цаца...» 281771 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|ВЯЛІКОДНЫЯ ЯЙКІ}}</center> {{справа|{{smaller|Я люблю толькі тое, што пісана крывёю.</br>''Фрыдрых Ніцшэ.{{gap|3em}}}}}} {{gap|2em}}— Гаспадар ты мой, гаспадар ты мой! — гаварыла Мікіціха з крыўдай у голасе да свайго васьмігадовага сынка Сьцяпана: — табе ў галаве цацачкі, конікі, чалавечкі, сабачкі, дрэўцы і іншыя трасцы. Апрача гэтага безгалоўя, нічога ведаць ня хочаш. Нямаведама, як твой тата гаротны тамака на вайне, ці жыў яшчэ, ці здароў, а ты ў хаце дурнотамі бавішся. Лепей трушанкі для Падласай натрос-бы ці саломы ў хляве падаслаў-бы, а то кароўка бедная стаіць у гнаі, як у сажалцы ўсё роўна. Гаспадар ты мой, гаспадар ты мой! — кончыла жаласьліва Мікіціха свае прычытаньні. Але ўбачыўшы, што ўсё роўна нічога не памагае, бо Сьцяпан не перастае пэцкацца вугольчыкамі, цяжка ўздыхнула і зноў узялася за сваю працу.</br> {{gap|2em}}Мікітава сям‘я была самая бедная ў вёсцы Запушніках. Хатка яго была хоць новенькая, бо Мікіта нядаўна яе збудаваў, але, як пайшоў на вайну, дык і пакінуў яе недакончанай: без падлогі і без паловы даху. Узімку Мікіціха вельмі нацярпелася холаду, але яе адзіны сынок, Сьцяпан, нічога ня дбаў. Ён увесь час займаўся і займаецца сваёй пэцканінай, дзеля якой нямала нацярпеўся ўжо за сваё кароткае жыцьцё.</br> {{gap|2em}}Проза жыцьця з поэзіяй ня можа ўжыцца разам у гаротнай сялянскай хатцы. Паміж іх адбываюцца пастаянна балючыя стычкі. Гэтыя дзьве супраціўніцы чалавечага характару рэдка ўступаюць месца адна аднэй, і чалавек, які радзіўся пад апекай муз, вельмі шмат церпіць ад акружаючых абставін. Яго ўсе выкпіваюць, лічаць недарэкай. Яго сьлёзы паліваюцца гразёю-балотам, на яго стогны адказваюць {{перанос пачатак|быд|лячым}}<noinclude></noinclude> cygte37syjj49m86ufebi2imqik6kph 104 121085 281772 2026-04-13T22:37:29Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|быд|лячым}} рогатам, аплёўваюць лепшыя яго парывы. Нябесныя кветкі душы ў большасьці гібеюць, і рэдка на іх зьвяртаюць увагу.</br> {{gap|2em}}Гэткія сумныя кавалкі жыцьця мы бачым у нашых вёсках на кожным кроку; у такой-жа самай гісторыі выступае...» 281772 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|быд|лячым}} рогатам, аплёўваюць лепшыя яго парывы. Нябесныя кветкі душы ў большасьці гібеюць, і рэдка на іх зьвяртаюць увагу.</br> {{gap|2em}}Гэткія сумныя кавалкі жыцьця мы бачым у нашых вёсках на кожным кроку; у такой-жа самай гісторыі выступае і маленькі Сьцяпанка.</br> {{gap|2em}}У вёсцы Запушніцах хлопчык быў вядомы пад клічаю „Сьцяпанка Пяцькун“, дзеля таго, што меў прывычку ўсё пэцкаць вугольчыкамі. Гэта цяга да малярства зьявілася ў яго ад чатырох гадоў. Амаль ня ўсе сьцены й платы ў вёсцы размалёваны яго рукой. Там можна бачыць конікаў, людзей, сабачак, хаткі, лясы, крыжыкі і іншыя штучкі. Калі часам хто з гаспадароў лавіў яго пры гэтай рабоце, дык дзёр яго за вушы не шкадуючы. За гэта самае білі яго пастаянна і бацькі, бо і яны „мелі бога ў сэрцах сваіх“.</br> {{gap|2em}}Сьцяпанка быў вялікім мучанікам свайго малярства. Каб хацелі людзі злажыць новы каляндар мучанікаў, дык пэўна Сьцяпанка папаў-бы туды адным з першых. А чым болей адвучвалі яго ад гэтай цягі, тым болей ён да яе рваўся. Ён знаходзіў каменьчыкі, травы, якімі можна было маляваць, а калі ня меў ужо што пэцкаць, дык далоні свае пэцкаў.</br> {{gap|2em}}Не маляваў ён толькі тады, калі тата яму гэтак рукі паабіваў, што бедны хлопчык імі й крануць ня мог… Ён у муках сваіх быў тады падобны да прыкованага да скалы Промэтэя, якому вароны грудзі клююць. Ён хадзіў тады пануры й злы, ні з кім {{абмылка|на|не}} гаварыў.</br> {{gap|2em}}Дарослыя людзі не хацелі яго зразумець. Але ці можна вінаваціць бедных, цёмных людзей у гэтым, калі яны саміх сябе ня могуць і ня хочуць зразумець. Іх цікавіць на сьвеце адна рэч — простая, чорная праца, праца дзеля кавалку хлеба. А гэты няшчасны, потны й крывавы кавалак хлеба няволіць іх душы і сушыць ім мазгі соткамі гадоў. Дык і ня дзіва, што жыцьцёвая практыка прымушае іх глядзець на „пустыя забаўкі“, як на нешта дурное, нешчасьлівае. І вось усе ў вёсцы лічылі Сьцяпанку дурным. А Мікіта з жонкай жаліліся богу за яго падарунак — Сьцяпанку.</br> {{gap|2em}}Суседзі цешылі іх:</br><noinclude></noinclude> bjqggpiofzjm4o9g956e6wtc3hb8j8r 104 121086 281773 2026-04-13T22:44:16Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}— Яшчэ нямаведама, што з яго выйдзе, мо‘, як падрасьце, тады прыдзе да розуму.</br> {{gap|2em}}Як хлапцу мінула сем гадоў, яго паслалі ў школу. Там ён меў спачатку самыя шчасьлівыя мінуты ў сваім жыцьці. А на шчасьце або гора трэба глядзець ня з пункту іх пр...» 281773 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}— Яшчэ нямаведама, што з яго выйдзе, мо‘, як падрасьце, тады прыдзе да розуму.</br> {{gap|2em}}Як хлапцу мінула сем гадоў, яго паслалі ў школу. Там ён меў спачатку самыя шчасьлівыя мінуты ў сваім жыцьці. А на шчасьце або гора трэба глядзець ня з пункту іх прычын, а з пункту іх перажываньняў.</br> {{gap|2em}}Радасьць для Сьцяпанкі была бязьмерная: настаўнік выдаў яму кніжку з людзьмі, зьвярамі й рознымі другімі цікавымі малюнкамі, а бацька купіў яму ў мястэчку паперу й атрамант з ручкай для пісаніны. Тут хлапцу адчыніўся цэлы скарб малюнкаў і фарбаў, да якіх рвалася яго дзіцячае сэрца.</br> {{gap|2em}}І ён узяўся за сваю цягу з усім імпэтам гарачай душы. Як вярнуўся дахаты са школы, дык за адзін вечар пасьпеў размаляваць усю паперу і кніжку, пры гэтым выліў увесь атрамант.</br> {{gap|2em}}Назаўтра, як настаўнік гэта ўгледзіў, дык выдзер яго добра за нос, за вушы і за чупрыну і ў дадатак паставіў голымі каленямі на жарству. Пасьля такой строгай кары настаўнік выдаў яму новую кніжку й паперу, будучы пэўным, што хлапец болей гэткіх выкрутасаў рабіць ня будзе.</br> {{gap|2em}}Але не заўсёды фізычны страх можа ставіць межы парываньням чалавечай душы. Фанатык ня думае аб муках. Гарачае сэрца граніц і законаў ня ведае. І вось ня лічыўся з гэтым страхам і Сьцяпанка Пяцькун. Праз пару дзён ён зноў пабыў у раі — паўтарыў гісторыю са школьнымі атрыбутамі і пасьля зноў папаў у пекла: меў сваю кару ад настаўніка й бацькоў. Пасьля гэтага пекла хлапец хварэў некалькі тыдняў. Вучыцца ён перастаў. К вясьне аддалі яго за пастуха. Але ён патрапіў і там авантуры рабіць. Пагнаў раз стада ў поле, сеў на крушні і давай алоўкам маляваць, а скаціна тымчасам улезла ў шкоду. Гаспадар за гэта самае добра яго пачаставаў пугай і прагнаў.</br> {{gap|2em}}Бадзяўся Сьцяпанка Пяцькун цэлае лета вольны, як божая птушка. Цягаўся цёнгле па лясох-палёх адзін адзінюткі, захоплены заўсёды сваімі марамі-думкамі. А марамі-думкамі яго былі фарбы, без якіх ён ня мог жыць. Фарбы былі для яго недасьціглай таемнасьцю, хаця ён іх бачыў усюды: у<noinclude></noinclude> tedfhjll2s5w2y7zkj0gojrezsz1r6m 104 121087 281774 2026-04-13T23:00:39Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «жудасным лесе, у хмарках, на блакітным небе, у зорках залатых, у лузе на кветках, у сажалцы і ў сваіх сініх глыбокіх вачох, якія пазіралі на яго з вады, куды ён углядаўся, як у люстэрка ўсё роўна.</br> {{gap|2em}}Ды канца няма гэтым фарбам на сьвеце божым. Яны вараж...» 281774 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>жудасным лесе, у хмарках, на блакітным небе, у зорках залатых, у лузе на кветках, у сажалцы і ў сваіх сініх глыбокіх вачох, якія пазіралі на яго з вады, куды ён углядаўся, як у люстэрка ўсё роўна.</br> {{gap|2em}}Ды канца няма гэтым фарбам на сьвеце божым. Яны варажылі яго на захад і ўсход сонца. Любаваўся ён імі на ніве з залацістымі каласамі, калі праменьні сонца пераліваліся на хвалях жыта пад ветрыкам. Вабіла яго пажоўклая грэчка на ўзгорку, авёс у лагчыне, сенажаць, далёкія хаткі, васеньні лес, імглістая даль. Фарбы яму гаварылі свае казкі, сьпявалі свае песьні…</br> {{gap|2em}}Хлопчык жмурыў вочы свае і з паміж сваіх пальцаў глядзеў на абшар. Пры гэтым яму здавалася, што ён у руцэ сваёй трымае вялікую карціну, ім самым намалёваную. Яму здавалася, што цэлы сьвет — гэта злучэньне розных фарбаў; усё збудована {{абмылка|за|з}} фарбаў — неба, зямля, жывыя істоты, вада й паветра. Толькі трэба ўмець перадаць гэтыя фарбы на паперы.</br> {{gap|2em}}А колькі фарбаў няўлоўных на тварах людзкіх! І дзіўна захаплялі яны хлопчыка. Ён часам наўмысьне злаваў сваю матку, дзеля таго каб глянуць, як блішчаць яе гнеўныя вочы, як моршчыцца яе твар, якія складкі пераліваюцца ў сьветаценях на яе вопратках, калі яна з імпэтам пускаецца з ім удагонку, каб даць лупцоўку.</br> {{gap|2em}}Уночы, як клаўся ён спаць, дык таксама думаў аб гэтых фабрах. І ўсё акружаючае да апошніх драбніц жыва стаяла ў яго мазгох, ён іх добра бачыў у сваёй памяці, і, здаецца, каб толькі меў чым, дык адразу ўсё-б намаляваў…</br> {{gap|2em}}Часта-густа хадзіў ён да сваёй цёткі Тэклі глядзець на сьветлыя абразы, якімі былі багаты чорныя сьцены яе хаткі, бо ў бацькаўскай хаце быў толькі адзін абраз, які даўно счарнеў ад дыму й копаці, што нічога на ім відаць ня было.</br> {{gap|2em}}Цётка Тэкля была вельмі набожная кабета і кожны раз быўшы на кірмашы ў мястэчку, яна купляла сабе розныя вялікія й малыя абразы. На сьценах яе хаткі красаваліся сьвятыя з беленькімі авечкамі. Сьвяты Юры на белым кані са зьмеем біўся. Было некалькі матак божых з маленькім дзіцяткам, панам Езусам, вакол якіх анёлчыкі луналі. Былі цары ўсяго сьвету, малюнкі кітайскай вайны і розныя іншыя.</br><noinclude></noinclude> 2po1xe9x25a7lh4qcegp9x2q6o1md0a 0 121088 281775 2026-04-14T05:48:47Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = На зачарованых гонях | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Панскі дух|Панскі дух]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: На зачар...» 281775 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = На зачарованых гонях | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Панскі дух|Панскі дух]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[На зачарованых гонях (Бядуля, апавяданьне)]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="На зачарованых гонях (1927).pdf" from="7" to="12" /> {{Выроўніваньне-канец}} 3cl9l4puzc6lkdaus4yqivylcatfr8a 0 121089 281776 2026-04-14T05:51:13Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Панскі дух | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/На зачарованых гонях|На зачарованых гонях]] | наступны = На зачарованых гонях (1927)/На балоце|На бало...» 281776 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Панскі дух | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/На зачарованых гонях|На зачарованых гонях]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/На балоце|На балоце]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Панскі дух]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="На зачарованых гонях (1927).pdf" from="13" to="16" /> {{Выроўніваньне-канец}} 7srvi0deyh1dcfs3tuubntck3bqhr6z 0 121090 281777 2026-04-14T05:52:45Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = На балоце | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Панскі дух|Панскі дух]] | наступны = На зачарованых гонях (1927)/Аднаго разу ў нядзелю|Аднаго разу ў няд...» 281777 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = На балоце | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Панскі дух|Панскі дух]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Аднаго разу ў нядзелю|Аднаго разу ў нядзелю]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[На балоце (Бядуля, апавяданне)]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="На зачарованых гонях (1927).pdf" from="17" to="23" /> {{Выроўніваньне-канец}} g00h67ml64q4oh9ivc0ilwry543wyq0 0 121091 281778 2026-04-14T05:54:15Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Аднаго разу ў нядзелю | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/На балоце|На балоце]] | наступны = На зачарованых гонях (1927)/Дванаццацігоднікі|Дванаццац...» 281778 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Аднаго разу ў нядзелю | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/На балоце|На балоце]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Дванаццацігоднікі|Дванаццацігоднікі]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Аднаго разу ў нядзелю]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="На зачарованых гонях (1927).pdf" from="24" to="28" /> {{Выроўніваньне-канец}} d3rvzpvlrb4l1m8lvii0cc4dft9wure 0 121092 281779 2026-04-14T05:57:17Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Дванаццацігоднікі | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Аднаго разу ў нядзелю|Аднаго разу ў нядзелю]] | наступны = На зачарованых гонях (1927)/Воўк|Воў...» 281779 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Дванаццацігоднікі | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Аднаго разу ў нядзелю|Аднаго разу ў нядзелю]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Воўк|Воўк]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Дванаццацігоднікі]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="На зачарованых гонях (1927).pdf" from="29" to="41" /> {{Выроўніваньне-канец}} c296uic7dzzmsbca8ad0qwzubn7gq7n 0 121093 281780 2026-04-14T05:59:32Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Воўк | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Дванаццацігоднікі|Дванаццацігоднікі]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Сярод ночы|Сярод ночы]] | ана...» 281780 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Воўк | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Дванаццацігоднікі|Дванаццацігоднікі]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Сярод ночы|Сярод ночы]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Воўк (Бядуля, апавяданне)]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="На зачарованых гонях (1927).pdf" from="42" to="47" /> {{Выроўніваньне-канец}} 3wokhy478gxoma7z3rdkbi8lirwxdo3 0 121094 281781 2026-04-14T06:02:16Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Сярод ночы | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Воўк|Воўк]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Туга старога Міхайлы|Туга старога Міхайлы]] | анат...» 281781 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Сярод ночы | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Воўк|Воўк]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Туга старога Міхайлы|Туга старога Міхайлы]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Сорам (Бядуля)]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="На зачарованых гонях (1927).pdf" from="48" to="62" /> {{Выроўніваньне-канец}} 2civpwkd2qn9w1hh123n68x10nqy5k0 0 121095 281783 2026-04-14T06:03:58Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Туга старога Міхайлы | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Сярод ночы|Сярод ночы]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Бондар|Бондар]] | анатацыі =...» 281783 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Туга старога Міхайлы | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Сярод ночы|Сярод ночы]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Бондар|Бондар]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Туга старога Міхайлы]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="На зачарованых гонях (1927).pdf" from="63" to="67" /> {{Выроўніваньне-канец}} osdbm1sax758v6zyn5xaxo3ed5fz9aq 0 121096 281784 2026-04-14T06:05:54Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Бондар | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Туга старога Міхайлы|Туга старога Міхайлы]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Умарыўся|Умарыўся]] |...» 281784 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Бондар | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Туга старога Міхайлы|Туга старога Міхайлы]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Умарыўся|Умарыўся]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Бондар (Бядуля)]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="На зачарованых гонях (1927).pdf" from="68" to="79" /> {{Выроўніваньне-канец}} lgt3eccfdzxsfgmmcjqiixcclripmvq 0 121097 281785 2026-04-14T06:07:26Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Умарыўся | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Бондар|Бондар]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Пяць лыжак заціркі|Пяць лыжак заціркі]] | анатац...» 281785 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Умарыўся | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Бондар|Бондар]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Пяць лыжак заціркі|Пяць лыжак заціркі]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Умарыўся (Бядуля)]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="На зачарованых гонях (1927).pdf" from="80" to="85" /> {{Выроўніваньне-канец}} oa0zvid9vl9mosobxjy611oih8a8o1t 0 121098 281786 2026-04-14T06:09:06Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Пяць лыжак заціркі | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Умарыўся|Умарыўся]] | наступны = На зачарованых гонях (1927)/Гора ўдавы Сымоніхі|Гора ўдавы Сы...» 281786 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Пяць лыжак заціркі | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Умарыўся|Умарыўся]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Гора ўдавы Сымоніхі|Гора ўдавы Сымоніхі]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Пяць лыжак заціркі]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="На зачарованых гонях (1927).pdf" from="86" to="88" /> {{Выроўніваньне-канец}} o45ldt92vj2oqrqtc5ebbs8e2wkjd58 0 121099 281787 2026-04-14T06:10:24Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Гора ўдавы Сымоніхі | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Пяць лыжак заціркі|Пяць лыжак заціркі]] | наступны = На зачарованых гонях (1927)/Злодзей|Злод...» 281787 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Гора ўдавы Сымоніхі | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Пяць лыжак заціркі|Пяць лыжак заціркі]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Злодзей|Злодзей]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Гора ўдавы Сымоніхі]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="На зачарованых гонях (1927).pdf" from="89" to="90" /> {{Выроўніваньне-канец}} 9lkpfrko8qbadmpqtjnjuh8nxtxoub8 0 121100 281788 2026-04-14T06:13:16Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Злодзей | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Гора ўдавы Сымоніхі|Гора ўдавы Сымоніхі]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Сымон|Сымон]] | анатацы...» 281788 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Злодзей | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Гора ўдавы Сымоніхі|Гора ўдавы Сымоніхі]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Сымон|Сымон]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Злодзей (Бядуля)]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="На зачарованых гонях (1927).pdf" from="91" to="95" /> {{Выроўніваньне-канец}} jhoy84t2kkfqxbtramucd0gd3tu1052 0 121101 281791 2026-04-14T06:14:54Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Сымон | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Злодзей|Злодзей]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Летапісцы|Летапісцы]] | анатацыі = Іншыя публіка...» 281791 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Сымон | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Злодзей|Злодзей]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Летапісцы|Летапісцы]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Злосць (Бядуля)]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="На зачарованых гонях (1927).pdf" from="96" to="98" /> {{Выроўніваньне-канец}} 4sprsdem5pr732e417e5givjzlq8o3s 0 121102 281793 2026-04-14T06:16:15Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Летапісцы | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Сымон|Сымон]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Ашчасьлівіла|Ашчасьлівіла]] | анатацыі = Іншыя п...» 281793 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Летапісцы | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Сымон|Сымон]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Ашчасьлівіла|Ашчасьлівіла]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Летапісцы]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="На зачарованых гонях (1927).pdf" from="99" to="106" /> {{Выроўніваньне-канец}} gkgu9xm81rv3njbfxee3n28le9sosek 0 121103 281794 2026-04-14T06:17:39Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Ашчасьлівіла | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Летапісцы|Летапісцы]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Чараўнік|Чараўнік]] | анатацыі = Іншы...» 281794 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Ашчасьлівіла | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Летапісцы|Летапісцы]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Чараўнік|Чараўнік]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Ашчаслівіла]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="На зачарованых гонях (1927).pdf" from="107" to="110" /> {{Выроўніваньне-канец}} ijtlz52pw9uxih23n1dtbi9erv6xz27 0 121104 281797 2026-04-14T06:18:53Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Чараўнік | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Ашчасьлівіла|Ашчасьлівіла]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Вялікодныя яйкі|Вялікодныя яйкі]]...» 281797 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Чараўнік | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Ашчасьлівіла|Ашчасьлівіла]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Вялікодныя яйкі|Вялікодныя яйкі]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Чараўнік (Бядуля)]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="На зачарованых гонях (1927).pdf" from="111" to="117" /> {{Выроўніваньне-канец}} 78rwituhl8dfzdebqabw7cc6epcp40m 104 121105 281817 2026-04-14T07:13:44Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— Вы айца Івана сын? — усклікнула маці. {{Водступ|2|em}}— Іменна! А адкуль вы гэта ведаеце? {{Водступ|2|em}}— Ды я з Васкрасенскага!.. {{Водступ|2|em}}— Зямлячка? Чые будзеце? {{Водступ|2|em}}— Суседзі вашы! Серогіна я. {{Водступ|2|em}}— Кульгавага Ніла да...» 281817 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Вы айца Івана сын? — усклікнула маці. {{Водступ|2|em}}— Іменна! А адкуль вы гэта ведаеце? {{Водступ|2|em}}— Ды я з Васкрасенскага!.. {{Водступ|2|em}}— Зямлячка? Чые будзеце? {{Водступ|2|em}}— Суседзі вашы! Серогіна я. {{Водступ|2|em}}— Кульгавага Ніла дачка? Асоба мне знаёмая, бо не аднойчы драў мяне за вушы… {{Водступ|2|em}}Яны стаялі адзін проці аднаго і, закідваючы адзін другога пытаннямі, смяяліся. Алеська, усміхаючыся, паглядзела на іх і пачала заварваць чай. Ад звону шклянак маці схамянулася. {{Водступ|2|em}}— Ой, даруйце, загаварылася!.. Дужа ўжо прыемна земляка бачыць… {{Водступ|2|em}}— Гэта мне трэба прасіць прабачэння за тое, што я тут гаспадару! Але ўжо адзінаццатая гадзіна, а мне далёка ісці… {{Водступ|2|em}}— Куды ісці? У горад? — здзіўлена запытала маці. {{Водступ|2|em}}— Так. {{Водступ|2|em}}— Што вы? Цёмна, мокра, — стаміліся вы! Начуйце тут! Егор Іванавіч у кухні ляжа, а мы з вамі тут… {{Водступ|2|em}}— Не, я павінна ісці, — проста сказала дзяўчына. {{Водступ|2|em}}— Так, зямлячка, трэба каб паненка знікла. Яе тут ведаюць. І, калі яна заўтра з‘явіцца на вуліцы, гэта будзе нядобра! — сказаў Егор. {{Водступ|2|em}}Як жа яна? Адна пойдзе? {{Водступ|2|em}}— Пойдзе! — сказаў Егор, усміхаючыся. {{Водступ|2|em}}Дзяўчына наліла сабе гарбаты, узяла кавалак аржанога хлеба, пасаліла і пачала есці, задуменна пазіраючы на маці. {{Водступ|2|em}}— Як гэта вы ходзіце? І вы, і Наташа? Я-б не пайшла — боязна! — сказала Власава…<noinclude></noinclude> 1lvd0dh7pbucci8up38or14vq5d835c 104 121106 281818 2026-04-14T08:19:50Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}У Сьцяпанкі Пяцькуна разьбягаліся вочы, гледзячы на гэтае багацьце, але цётка Тэкля заўсёды выганяла яго з хаты, баючыся, каб не сьцягнуў абраз які, бо цётка прымячала, што ён глядзіць на абразы, як воўк на авечак усё роўна, і баялася, каб ён — бронь...» 281818 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}У Сьцяпанкі Пяцькуна разьбягаліся вочы, гледзячы на гэтае багацьце, але цётка Тэкля заўсёды выганяла яго з хаты, баючыся, каб не сьцягнуў абраз які, бо цётка прымячала, што ён глядзіць на абразы, як воўк на авечак усё роўна, і баялася, каб ён — бронь божа — ня ўкраў штось з яе колекцыі. А бедны хлопчык ня мог сабе нажыць ніводнага малюнку.</br> {{gap|2em}}Прыехаў раз да іх у госьці дзядзька салдат. Гэты дзядзька падарыў Сьцяпанку бляшаную пушачку ад ваксы да ботаў. На гэтай пушачцы быў намалёваны маленькі, чорненькі чалавечак, які трымае ў руках шчотку, а пры чалавечку стаіць бот, у тры разы большы за самога чалавечка.</br> {{gap|2em}}Трохі пакасурыўся Сьцяпанка спачатку на гэты цуд штукарства, але тое, што гэта штучка зрабілася яго ўласнасьцю, асьляпіла яму вочы й затуманіла розум, і яму пачало здавацца, што нічога пякнейшага на цэлым сьвеце няма.</br> {{gap|2em}}— Во калі можна будзе мне навучыцца добра чалавека намаляваць і бот! — думаў ён. Чалавек-хохлік і бот-волат вельмі цешылі яго. Чалавек мог бы схавацца ўвесь у боце, што нават і шапкі ня відаць было-б.</br> {{gap|2em}}Дзіва над дзівамі, проста гэніяльна!</br> {{gap|2em}}Пабег шчасьлівы Сьцяпанка ў ток з сваёй пушачкай, ад якой вачэй адарваць ня мог. Цешыла яго вельмі тое, што гэтага скарбу ўжо ніхто ад яго не адбярэ.</br> {{gap|2em}}Сеў хлопчык на старой драбе й давай пазіраць на маленькага чалавечка з вялізарным ботам. Пільна пазіраў, нібы гіпнотызаваць хацеў гэтага чалавечка, але чалавечак гіпнотызаваў яго.</br> {{gap|2em}}Чалавечак быў для яго нейкім сьветлым гасьцём нязьведаных краёў, які зьявіўся яму, каб апавядаць аб усіх таемнасьцях фарбаў, які прынёс яму тое праўдзівае вялікае шчасьце, якое ня купляецца ні за якія багацьці на сьвеце.</br> {{gap|2em}}Ён зрабіў такое ўражаньне на душу малога хлопчыка, што Сьцяпанка аж спавядацца перад ім пачаў: успомніў усе грахі свае, як бацьком прыкрасьці рабіў, як вугольчыкамі пэцкаў усё на сьвеце божым, як часам не маліўся, — усе, усе маленькія грашкі, якія нібы дротам калолі Сьцяпанку ў самае сэрца. „Я новым чалавекам зраблюся“, думаў ён. „Але<noinclude></noinclude> kxujwt8b52j9u8bffggp459wy8us2up 104 121107 281824 2026-04-14T09:52:35Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{ц|''РЭВОЛЮЦЫЙНЫМ ШЛЯХАМ''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}У вёску Разоры прышоў чалавечак ніштаваты сабе і апрануты добра. Загадаў солтысу сабраць сход, бо ён мае гутарыць ад старосты з павету аб падатках. {{Водступ|2|em}}Падаткі — паганае гэта слова. Як пачуў яго...» 281824 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|''РЭВОЛЮЦЫЙНЫМ ШЛЯХАМ''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}У вёску Разоры прышоў чалавечак ніштаваты сабе і апрануты добра. Загадаў солтысу сабраць сход, бо ён мае гутарыць ад старосты з павету аб падатках. {{Водступ|2|em}}Падаткі — паганае гэта слова. Як пачуў яго беларус, дык быццам па жылах ня кроў, а пабітае шкло перасыпаецца. {{Водступ|2|em}}Вось таму ўся вёска вывернула на сходку ў гумно аднаго з сялян. {{Водступ|2|em}}Стаўшы на плоце, гэты чалавек выпрастаўся і пачаў спакойна, разважна тлумачыць аб падатках. {{Водступ|2|em}}— Вось, — казаў, — вышла такая пастанова, каб падаткаў больш не плаціць. Няма з чаго, няма за што і няма на што плаціць. Ці паны нам зямлю далі, ці дзеткі нашы вучацца ў роднай школе? Ці вы маеце голас у гміне, у павеце, у Варшаве? У вас адбіраюць кажух і падушку ды яшчэ белай ручкай хвігу пад нос торкаюць. Вось вы ў зямлянках сырых гібееце, а пан свой лес заграніцу сплавіў — кругом вас толькі карчы тырчаць. Вы забіваеце сваіх сабак ды вокны закалачваеце, каб менш плаціць падаткаў, а паны з вашых падаткаў шалеюць ад пыхі і распусты. Дык ні граша ў панскую казну! Эх, — кажу вам пашчырасьці — нідзе так няма, як у нас — адны валатоўкі, бульба ды балоты. А хлеб, калі ёсьць, дык кастравы, ажно чорт па ім босы баіцца перабегчы.<noinclude></noinclude> ay75q0qmvzz2bt3nq1ekn9omtkw3gwh