Вікікрыніцы bewikisource https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікікрыніцы Размовы пра Вікікрыніцы Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Аўтар Размовы пра аўтара Старонка Размовы пра старонку Індэкс Размовы пра індэкс TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk 0 5603 282002 147834 2026-04-16T05:57:28Z By-isti 3554 282002 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Малыя дрывасекі | аўтар = Змітрок Бядуля | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = | наступны = | год = 1912 або 1913 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Наша Ніва (1906)/1914/10/Малые дравасекі|Малые дравасекі]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 7 Марца 1914. — [[Наша Ніва (1906)/1914/10|№10]]}} * [[На зачарованых гонях (1923)/Малыя дравасекі|Малыя дравасекі]] // {{Fine|[[На зачарованых гонях (1923)|На зачарованых гонях]]. Менск: Беларускае Коопэрацыйна-Выдавецкае Таварыства „Савецкая Беларусь“, 1923}} * [[На зачарованых гонях (1927)/Малыя дравасекі|Малыя дравасекі]] // {{Fine|[[На зачарованых гонях (1927)|На зачарованых гонях]]. Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1927}} * [[На зачарованых гонях (1929)/Малыя дрывасекі|Малыя дрывасекі]] // {{Fine|[[На зачарованых гонях (1929)|На зачарованых гонях]]. Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1929}} [[Катэгорыя:На зачарованых гонях]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] qvwiafcokvlvbqd6hekmsd07kfhh21u 10 9254 282034 281669 2026-04-16T08:37:24Z By-isti 3554 282034 wikitext text/x-wiki <!-- Пішыце ў стужку пад гэтай палоскай --> ---- <div style="height:500px;overflow:auto;"> * {{Прапанаваны экспарт|Рэволюцыйным шляхам (1928)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Рэволюцыйным шляхам (1928)|Рэволюцыйным шляхам]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Над ракою Арэсай (1933)}} 12.04.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Над ракою Арэсай (1933)|Над ракою Арэсай]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Вогнішча барацьбы (1930)}} 08.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Вогнішча барацьбы (1930)|Вогнішча барацьбы]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка}} 04.04.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка|З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)}} 03.04.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)|Дзея маёй мыслі, сэрца і волі]]», 1992 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Бацькаў сын (1932)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Бацькаў сын (1932)|Бацькаў сын]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Бярозка (1923)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]]''. «[[Бярозка (1923)|Бярозка]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Янка Канцавы (1924)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Янка Канцавы (1924)|Янка Канцавы]]», 1924 * {{Прапанаваны экспарт|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Тамаш Грыб|Тамаш Грыб]]''. «[[И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|1905 год (1926)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Уладзімір Ленін|Уладзімір Ленін]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Канстанцін Ламака|Канстанцін Ламака]]''.. «[[1905 год (1926)|1905 год]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Голас душы (1949)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Ks. K. Stepovič]]''. «[[Голас душы (1949)|Hołas dušy]]», 1949 * {{Прапанаваны экспарт|Кат у белай манішцы (1942)}} 13.03.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Кат у белай манішцы (1942)|Кат у белай манішцы]]», 1942 * {{Прапанаваны экспарт|Skarb (1927)}} 12.03.2026 ''[[Аўтар:Ян Васілеўскі (1885—1948)|Jan Wasileŭski]]''. «[[Skarb (1927)|Skarb]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)|Rodnaja mowa ŭ światyniach]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|А што далей? (Шыла)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Мікола Шыла|Мікола Шыла]]''. «[[А што далей? (Шыла)|А што далей?]]», 1948 * {{Прапанаваны экспарт|Ляля Мэнке (Луцкевіч)}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Ляля Мэнке (Луцкевіч)|Ляля Мэнке (Луцкевіч)]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Стагодзьдзе новага беларускага друку}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Гадлеўскі|Вінцэнт Гадлеўскі]]''. «[[Стагодзьдзе новага беларускага друку|Стагодзьдзе новага беларускага друку]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|11 ліпеня (1930)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Ілары Барашка|Ілары Барашка]]''. «[[11 ліпеня (1930)|11 ліпеня]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)|Другое чытанне для дзяцей беларусаў]]», 1909 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Сымон Музыка (1925)}} 28.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Сымон Музыка (1925)|Сымон Музыка]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Лябірынты (1944)}} 26.02.2026 ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. «[[Лябірынты (1944)|Лябірынты]]», 1944 * {{Прапанаваны экспарт|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Фадзей Руткоўскі|Fadziej Rutkoŭski]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Wincuk Marcinkiewicz]]''. «[[Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła]]», 1910 * {{Прапанаваны экспарт|Гудкі (1931)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Гудкі (1931)|Гудкі]]», 1931 * {{Прапанаваны экспарт|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Сяргей_Замбржыцкі|Сяргей Замбржыцкі]]''. «[[«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа)]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Гірт з воўчага логу (1930)}} 19.02.2026 ''[[Аўтар:Яніс Райніс|Яніс Райніс]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Язэп Дыла|Назар Бываеўскі]]''.. «[[Гірт з воўчага логу (1930)|Гірт з воўчага логу]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|З літуанізмаў у беларускай мове}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[З літуанізмаў у беларускай мове|З літуанізмаў у беларускай мове]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры]]», 1921 * {{Прапанаваны экспарт|Закаханая (Салагуб)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Алесь Салагуб|Алесь Салагуб]]''. «[[Закаханая (Салагуб)|Закаханая]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі]]», 1919 * {{Прапанаваны экспарт|Напор (1933)}} 15.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Напор (1933)|Напор]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Гапонъ (1909)}} 13.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Гапонъ (1909)|Гапонъ]]», 1909 * {{Прапанаваны экспарт|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)}} 11.02.2026 ''[[Аўтар:Пятро Мятла|Пятро Мятла]]''. «[[Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Ігнат Дварчанін|Ігнат Дварчанін]]''. «[[Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Гаўрыіл Сушкін|Гаўрыіл Сушкін]]''. «[[«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Адвечная песьня (1927)}} 08.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Адвечная песьня (1927)|Адвечная песьня]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|400-лецьце Літоўскага Статуту}} 06.02.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Шкялёнак|Мікалай Шкялёнак]]''. «[[400-лецьце Літоўскага Статуту|400-лецьце Літоўскага Статуту]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Zyla Karalewič (1937)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Сцяпан Васільчанка|Sciapan Wasilčenko]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zyla Karalewič (1937)|Zyla Karalewič]]», 1937 * {{Прапанаваны экспарт|На рубяжы (1925)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[На рубяжы (1925)|На рубяжы]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Alenčyna wiasielle (1923)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Зязюля|Андрэй Зязюля]]''. «[[Alenčyna wiasielle (1923)|Alenčyna wiasielle]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Шляхам жыцьця (1923)|Шляхам жыцьця]]», 1923 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 25.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Устаноўка (1930)|Устаноўка]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)}} 24.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)|Сшытак вершаў (1938—1946)]]», 1946 * {{Прапанаваны экспарт|На загонах (1928)}} 23.1.2026 ''[[Аўтар:Васіль Каваль|Васіль Каваль]]''. «[[На загонах (1928)|На загонах]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Сьцежкі-дарожкі (1928))}} 21.1.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Сьцежкі-дарожкі (1928)|Сьцежкі-дарожкі]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Руска-беларускі слоўнік (1937)}} 20.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Руска-беларускі слоўнік (1937)|Руска-беларускі слоўнік]]», 1937 ---- {{справа|''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2012|2012]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2013|2013]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2014|2014]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2015|2015]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2016|2016]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2017|2017]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2019|2019]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2020|2020]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2021|2021]], ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2022|2022]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2023|2023]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2024|2024]]'' ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2025|2025]]''}} </div><noinclude>[[Катэгорыя:Шаблоны для галоўнай старонкі]]</noinclude> ev7uemhiwt3l6ilnsa41c5n9dmspfox 282055 282034 2026-04-16T10:58:53Z By-isti 3554 282055 wikitext text/x-wiki <!-- Пішыце ў стужку пад гэтай палоскай --> ---- <div style="height:500px;overflow:auto;"> * {{Прапанаваны экспарт|На зачарованых гонях (1927)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Змітрок Бядуля]]''. «[[На зачарованых гонях (1927)|На зачарованых гонях]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Рэволюцыйным шляхам (1928)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Рэволюцыйным шляхам (1928)|Рэволюцыйным шляхам]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Над ракою Арэсай (1933)}} 12.04.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Над ракою Арэсай (1933)|Над ракою Арэсай]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Вогнішча барацьбы (1930)}} 08.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Вогнішча барацьбы (1930)|Вогнішча барацьбы]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка}} 04.04.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка|З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)}} 03.04.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі (1992)|Дзея маёй мыслі, сэрца і волі]]», 1992 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Бацькаў сын (1932)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Бацькаў сын (1932)|Бацькаў сын]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Бярозка (1923)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]]''. «[[Бярозка (1923)|Бярозка]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Янка Канцавы (1924)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Янка Канцавы (1924)|Янка Канцавы]]», 1924 * {{Прапанаваны экспарт|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Тамаш Грыб|Тамаш Грыб]]''. «[[И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|1905 год (1926)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Уладзімір Ленін|Уладзімір Ленін]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Канстанцін Ламака|Канстанцін Ламака]]''.. «[[1905 год (1926)|1905 год]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Голас душы (1949)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Ks. K. Stepovič]]''. «[[Голас душы (1949)|Hołas dušy]]», 1949 * {{Прапанаваны экспарт|Кат у белай манішцы (1942)}} 13.03.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Кат у белай манішцы (1942)|Кат у белай манішцы]]», 1942 * {{Прапанаваны экспарт|Skarb (1927)}} 12.03.2026 ''[[Аўтар:Ян Васілеўскі (1885—1948)|Jan Wasileŭski]]''. «[[Skarb (1927)|Skarb]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)|Rodnaja mowa ŭ światyniach]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|А што далей? (Шыла)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Мікола Шыла|Мікола Шыла]]''. «[[А што далей? (Шыла)|А што далей?]]», 1948 * {{Прапанаваны экспарт|Ляля Мэнке (Луцкевіч)}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Ляля Мэнке (Луцкевіч)|Ляля Мэнке (Луцкевіч)]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Стагодзьдзе новага беларускага друку}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Гадлеўскі|Вінцэнт Гадлеўскі]]''. «[[Стагодзьдзе новага беларускага друку|Стагодзьдзе новага беларускага друку]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|11 ліпеня (1930)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Ілары Барашка|Ілары Барашка]]''. «[[11 ліпеня (1930)|11 ліпеня]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)|Другое чытанне для дзяцей беларусаў]]», 1909 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Сымон Музыка (1925)}} 28.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Сымон Музыка (1925)|Сымон Музыка]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Лябірынты (1944)}} 26.02.2026 ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. «[[Лябірынты (1944)|Лябірынты]]», 1944 * {{Прапанаваны экспарт|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Фадзей Руткоўскі|Fadziej Rutkoŭski]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Wincuk Marcinkiewicz]]''. «[[Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła]]», 1910 * {{Прапанаваны экспарт|Гудкі (1931)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Гудкі (1931)|Гудкі]]», 1931 * {{Прапанаваны экспарт|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Сяргей_Замбржыцкі|Сяргей Замбржыцкі]]''. «[[«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа)]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Гірт з воўчага логу (1930)}} 19.02.2026 ''[[Аўтар:Яніс Райніс|Яніс Райніс]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Язэп Дыла|Назар Бываеўскі]]''.. «[[Гірт з воўчага логу (1930)|Гірт з воўчага логу]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|З літуанізмаў у беларускай мове}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[З літуанізмаў у беларускай мове|З літуанізмаў у беларускай мове]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры]]», 1921 * {{Прапанаваны экспарт|Закаханая (Салагуб)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Алесь Салагуб|Алесь Салагуб]]''. «[[Закаханая (Салагуб)|Закаханая]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі]]», 1919 * {{Прапанаваны экспарт|Напор (1933)}} 15.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Напор (1933)|Напор]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Гапонъ (1909)}} 13.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Гапонъ (1909)|Гапонъ]]», 1909 * {{Прапанаваны экспарт|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)}} 11.02.2026 ''[[Аўтар:Пятро Мятла|Пятро Мятла]]''. «[[Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Ігнат Дварчанін|Ігнат Дварчанін]]''. «[[Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Гаўрыіл Сушкін|Гаўрыіл Сушкін]]''. «[[«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Адвечная песьня (1927)}} 08.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Адвечная песьня (1927)|Адвечная песьня]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|400-лецьце Літоўскага Статуту}} 06.02.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Шкялёнак|Мікалай Шкялёнак]]''. «[[400-лецьце Літоўскага Статуту|400-лецьце Літоўскага Статуту]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Zyla Karalewič (1937)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Сцяпан Васільчанка|Sciapan Wasilčenko]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zyla Karalewič (1937)|Zyla Karalewič]]», 1937 * {{Прапанаваны экспарт|На рубяжы (1925)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[На рубяжы (1925)|На рубяжы]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Alenčyna wiasielle (1923)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Зязюля|Андрэй Зязюля]]''. «[[Alenčyna wiasielle (1923)|Alenčyna wiasielle]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Шляхам жыцьця (1923)|Шляхам жыцьця]]», 1923 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 25.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Устаноўка (1930)|Устаноўка]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)}} 24.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)|Сшытак вершаў (1938—1946)]]», 1946 * {{Прапанаваны экспарт|На загонах (1928)}} 23.1.2026 ''[[Аўтар:Васіль Каваль|Васіль Каваль]]''. «[[На загонах (1928)|На загонах]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Сьцежкі-дарожкі (1928))}} 21.1.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Сьцежкі-дарожкі (1928)|Сьцежкі-дарожкі]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Руска-беларускі слоўнік (1937)}} 20.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Руска-беларускі слоўнік (1937)|Руска-беларускі слоўнік]]», 1937 ---- {{справа|''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2012|2012]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2013|2013]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2014|2014]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2015|2015]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2016|2016]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2017|2017]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2019|2019]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2020|2020]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2021|2021]], ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2022|2022]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2023|2023]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2024|2024]]'' ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2025|2025]]''}} </div><noinclude>[[Катэгорыя:Шаблоны для галоўнай старонкі]]</noinclude> ifrsq57ng34jz833xxves07pr7pezv8 106 45805 282054 121610 2026-04-16T10:57:51Z By-isti 3554 282054 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[На зачарованых гонях (1927)|На зачарованых гонях]] |Language=be |Volume= |Author=[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]] |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва |Address=Менск |Year=1927 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} qg72fu53xjf1hk4s9dq3s06kcn50qy5 106 72304 282020 176490 2026-04-16T07:22:28Z Gabix 3485 282020 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[Рэволюцыйным шляхам (1928)|Рэволюцыйным шляхам]] |Language=be |Volume= |Author=[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]], [[Аўтар:Усевалад Ігнатоўскі|Усевалад Ігнатоўскі]] |Translator= |Editor= |Illustrator=[[Аўтар:Барыс Малкін|Барыс Малкін]] |School= |Publisher=Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва |Address=Менск |Year=1928 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=5 |Progress=C |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} r1dlghuu8zkvvaycrj6b1sa7nromo2c 828 120055 282009 279664 2026-04-16T06:20:29Z Taravyvan Adijene 164 пераклад 282009 Scribunto text/plain ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- -- Configuration for Module:Documentation -- -- Here you can set the values of the parameters and messages used in Module:Documentation to -- localise it to your wiki and your language. Unless specified otherwise, values given here -- should be string values. ---------------------------------------------------------------------------------------------------- local cfg = {} -- Do not edit this line. ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- Protection template configuration ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- cfg['protection-reason-edit'] -- The protection reason for edit-protected templates to pass to -- [[Module:Protection banner]]. cfg['protection-reason-edit'] = 'шаблон' --[[ ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- Sandbox notice configuration -- -- On sandbox pages the module can display a template notifying users that the current page is a -- sandbox, and the location of test cases pages, etc. The module decides whether the page is a -- sandbox or not based on the value of cfg['sandbox-subpage']. The following settings configure the -- messages that the notices contains. ---------------------------------------------------------------------------------------------------- --]] -- cfg['sandbox-notice-image'] -- The image displayed in the sandbox notice. cfg['sandbox-notice-image'] = '[[Файл:Sandbox.svg|50px|alt=|link=]]' --[[ -- cfg['sandbox-notice-pagetype-template'] -- cfg['sandbox-notice-pagetype-module'] -- cfg['sandbox-notice-pagetype-other'] -- The page type of the sandbox page. The message that is displayed depends on the current subject -- namespace. This message is used in either cfg['sandbox-notice-blurb'] or -- cfg['sandbox-notice-diff-blurb']. --]] cfg['sandbox-notice-pagetype-template'] = 'старонка [[w:Wikipedia:Template test cases|пясочніцы для шаблона]]' cfg['sandbox-notice-pagetype-module'] = 'старонка [[w:Wikipedia:Template test cases|пясочніцы для модуля]]' cfg['sandbox-notice-pagetype-other'] = 'старонка пясочніцы' --[[ -- cfg['sandbox-notice-blurb'] -- cfg['sandbox-notice-diff-blurb'] -- cfg['sandbox-notice-diff-display'] -- Either cfg['sandbox-notice-blurb'] or cfg['sandbox-notice-diff-blurb'] is the opening sentence -- of the sandbox notice. The latter has a diff link, but the former does not. $1 is the page -- type, which is either cfg['sandbox-notice-pagetype-template'], -- cfg['sandbox-notice-pagetype-module'] or cfg['sandbox-notice-pagetype-other'] depending what -- namespace we are in. $2 is a link to the main template page, and $3 is a diff link between -- the sandbox and the main template. The display value of the diff link is set by -- cfg['sandbox-notice-compare-link-display']. --]] cfg['sandbox-notice-blurb'] = 'Гэта $1 для $2.' cfg['sandbox-notice-diff-blurb'] = 'Гэта $1 для $2 ($3).' cfg['sandbox-notice-compare-link-display'] = 'розніца' --[[ -- cfg['sandbox-notice-testcases-blurb'] -- cfg['sandbox-notice-testcases-link-display'] -- cfg['sandbox-notice-testcases-run-blurb'] -- cfg['sandbox-notice-testcases-run-link-display'] -- cfg['sandbox-notice-testcases-blurb'] is a sentence notifying the user that there is a test cases page -- corresponding to this sandbox that they can edit. $1 is a link to the test cases page. -- cfg['sandbox-notice-testcases-link-display'] is the display value for that link. -- cfg['sandbox-notice-testcases-run-blurb'] is a sentence notifying the user that there is a test cases page -- corresponding to this sandbox that they can edit, along with a link to run it. $1 is a link to the test -- cases page, and $2 is a link to the page to run it. -- cfg['sandbox-notice-testcases-run-link-display'] is the display value for the link to run the test -- cases. --]] cfg['sandbox-notice-testcases-blurb'] = 'Гл. таксама спадарожную падстаронку для $1.' cfg['sandbox-notice-testcases-link-display'] = 'тэсты' cfg['sandbox-notice-testcases-run-blurb'] = 'Гл. таксама спадарожную падстаронку для $1 ($2).' cfg['sandbox-notice-testcases-run-link-display'] = 'запусціць' -- cfg['sandbox-category'] - A category to add to all template sandboxes. -- cfg['module-sandbox-category'] - A category to add to all module sandboxes. -- cfg['module-sandbox-category'] - A category to add to all sandboxe not in templates or modules. cfg['sandbox-category'] = 'Пясочніцы шаблонаў' cfg['module-sandbox-category'] = 'Пясочніцы модуляў' cfg['other-sandbox-category'] = 'Пясочніцы па-за прасторамі назваў шаблонаў і модуляў' ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- Start box configuration ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- cfg['documentation-icon-wikitext'] -- The wikitext for the icon shown at the top of the template. cfg['documentation-icon-wikitext'] = '[[Файл:Test Template Info-Icon - Version (2).svg|50пкс|link=|alt=]]' -- cfg['template-namespace-heading'] -- The heading shown in the template namespace. cfg['template-namespace-heading'] = 'Дакументацыя шаблона' -- cfg['module-namespace-heading'] -- The heading shown in the module namespace. cfg['module-namespace-heading'] = 'Дакументацыя модуля' -- cfg['file-namespace-heading'] -- The heading shown in the file namespace. cfg['file-namespace-heading'] = 'Падсумаванне' -- cfg['other-namespaces-heading'] -- The heading shown in other namespaces. cfg['other-namespaces-heading'] = 'Дакументацыя' -- cfg['view-link-display'] -- The text to display for "view" links. cfg['view-link-display'] = 'праглядзець' -- cfg['edit-link-display'] -- The text to display for "edit" links. cfg['edit-link-display'] = 'правіць' -- cfg['history-link-display'] -- The text to display for "history" links. cfg['history-link-display'] = 'гісторыя' -- cfg['purge-link-display'] -- The text to display for "purge" links. cfg['purge-link-display'] = 'ачысціць' -- cfg['create-link-display'] -- The text to display for "create" links. cfg['create-link-display'] = 'стварыць' ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- Link box (end box) configuration ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- cfg['transcluded-from-blurb'] -- Notice displayed when the docs are transcluded from another page. $1 is a wikilink to that page. cfg['transcluded-from-blurb'] = '[[w:Wikipedia:Template documentation|Дакументацыя]], прыведзеная вышэй, [[Help:Transclusion|уключана]] са старонкі $1.' --[[ -- cfg['create-module-doc-blurb'] -- Notice displayed in the module namespace when the documentation subpage does not exist. -- $1 is a link to create the documentation page with the preload cfg['module-preload'] and the -- display cfg['create-link-display']. --]] cfg['create-module-doc-blurb'] = 'Магчыма, вам патрэбная $1 старонка дакументацыі для гэтага [[Extension:Scribunto/Lua reference manual|модуля Scribunto]].' ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- Experiment blurb configuration ---------------------------------------------------------------------------------------------------- --[[ -- cfg['experiment-blurb-template'] -- cfg['experiment-blurb-module'] -- The experiment blurb is the text inviting editors to experiment in sandbox and test cases pages. -- It is only shown in the template and module namespaces. With the default English settings, it -- might look like this: -- -- Editors can experiment in this template's sandbox (edit | diff) and testcases (edit) pages. -- -- In this example, "sandbox", "edit", "diff", "testcases", and "edit" would all be links. -- -- There are two versions, cfg['experiment-blurb-template'] and cfg['experiment-blurb-module'], depending -- on what namespace we are in. -- -- Parameters: -- -- $1 is a link to the sandbox page. If the sandbox exists, it is in the following format: -- -- cfg['sandbox-link-display'] (cfg['sandbox-edit-link-display'] | cfg['compare-link-display']) -- -- If the sandbox doesn't exist, it is in the format: -- -- cfg['sandbox-link-display'] (cfg['sandbox-create-link-display'] | cfg['mirror-link-display']) -- -- The link for cfg['sandbox-create-link-display'] link preloads the page with cfg['template-sandbox-preload'] -- or cfg['module-sandbox-preload'], depending on the current namespace. The link for cfg['mirror-link-display'] -- loads a default edit summary of cfg['mirror-edit-summary']. -- -- $2 is a link to the test cases page. If the test cases page exists, it is in the following format: -- -- cfg['testcases-link-display'] (cfg['testcases-edit-link-display'] | cfg['testcases-run-link-display']) -- -- If the test cases page doesn't exist, it is in the format: -- -- cfg['testcases-link-display'] (cfg['testcases-create-link-display']) -- -- If the test cases page doesn't exist, the link for cfg['testcases-create-link-display'] preloads the -- page with cfg['template-testcases-preload'] or cfg['module-testcases-preload'], depending on the current -- namespace. --]] cfg['experiment-blurb-template'] = "Рэдактары могуць эксперыментаваць на старонках $1 і $2 гэтага шаблона." cfg['experiment-blurb-module'] = "Рэдактары могуць эксперыментаваць на старонках $1 і $2 гэтага модуля." ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- Sandbox link configuration ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- cfg['sandbox-subpage'] -- The name of the template subpage typically used for sandboxes. cfg['sandbox-subpage'] = 'пясочніца' -- cfg['template-sandbox-preload'] -- Preload file for template sandbox pages. cfg['template-sandbox-preload'] = 'Template:Documentation/preload-sandbox' -- cfg['module-sandbox-preload'] -- Preload file for Lua module sandbox pages. cfg['module-sandbox-preload'] = 'Template:Documentation/preload-module-sandbox' -- cfg['sandbox-link-display'] -- The text to display for "sandbox" links. cfg['sandbox-link-display'] = 'пясочніца' -- cfg['sandbox-edit-link-display'] -- The text to display for sandbox "edit" links. cfg['sandbox-edit-link-display'] = 'правіць' -- cfg['sandbox-create-link-display'] -- The text to display for sandbox "create" links. cfg['sandbox-create-link-display'] = 'стварыць' -- cfg['compare-link-display'] -- The text to display for "compare" links. cfg['compare-link-display'] = 'розніца' -- cfg['mirror-edit-summary'] -- The default edit summary to use when a user clicks the "mirror" link. $1 is a wikilink to the -- template page. cfg['mirror-edit-summary'] = 'Стварыць версію $1 у пясочніцы' -- cfg['mirror-link-display'] -- The text to display for "mirror" links. cfg['mirror-link-display'] = 'люстэрка' -- cfg['mirror-link-preload'] -- The page to preload when a user clicks the "mirror" link. cfg['mirror-link-preload'] = 'Template:Documentation/mirror' ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- Test cases link configuration ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- cfg['testcases-subpage'] -- The name of the template subpage typically used for test cases. cfg['testcases-subpage'] = 'тэсты' -- cfg['template-testcases-preload'] -- Preload file for template test cases pages. cfg['template-testcases-preload'] = 'Template:Documentation/preload-testcases' -- cfg['module-testcases-preload'] -- Preload file for Lua module test cases pages. cfg['module-testcases-preload'] = 'Module:Documentation/preload-module-testcases' -- cfg['testcases-link-display'] -- The text to display for "testcases" links. cfg['testcases-link-display'] = 'тэсты' -- cfg['testcases-edit-link-display'] -- The text to display for test cases "edit" links. cfg['testcases-edit-link-display'] = 'правіць' -- cfg['testcases-run-link-display'] -- The text to display for test cases "run" links. cfg['testcases-run-link-display'] = 'запусціць' -- cfg['testcases-create-link-display'] -- The text to display for test cases "create" links. cfg['testcases-create-link-display'] = 'стварыць' ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- Add categories blurb configuration ---------------------------------------------------------------------------------------------------- --[[ -- cfg['add-categories-blurb'] -- Text to direct users to add categories to the /doc subpage. Not used if the "content" or -- "docname fed" arguments are set, as then it is not clear where to add the categories. $1 is a -- link to the /doc subpage with a display value of cfg['doc-link-display']. --]] cfg['add-categories-blurb'] = 'Дадайце катэгорыі на падстаронку старонкі $1.' -- cfg['doc-link-display'] -- The text to display when linking to the /doc subpage. cfg['doc-link-display'] = '/Дакументацыя' ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- Subpages link configuration ---------------------------------------------------------------------------------------------------- --[[ -- cfg['subpages-blurb'] -- The "Subpages of this template" blurb. $1 is a link to the main template's subpages with a -- display value of cfg['subpages-link-display']. In the English version this blurb is simply -- the link followed by a period, and the link display provides the actual text. --]] cfg['subpages-blurb'] = '$1.' --[[ -- cfg['subpages-link-display'] -- The text to display for the "subpages of this page" link. $1 is cfg['template-pagetype'], -- cfg['module-pagetype'] or cfg['default-pagetype'], depending on whether the current page is in -- the template namespace, the module namespace, or another namespace. --]] cfg['subpages-link-display'] = 'Падстаронкі $1' -- cfg['template-pagetype'] -- The pagetype to display for template pages. cfg['template-pagetype'] = 'гэтага шаблона' -- cfg['module-pagetype'] -- The pagetype to display for Lua module pages. cfg['module-pagetype'] = 'гэтага модуля' -- cfg['default-pagetype'] -- The pagetype to display for pages other than templates or Lua modules. cfg['default-pagetype'] = 'гэтай старонкі' ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- Doc link configuration ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- cfg['doc-subpage'] -- The name of the subpage typically used for documentation pages. cfg['doc-subpage'] = 'Дакументацыя' -- cfg['docpage-preload'] -- Preload file for template documentation pages in all namespaces. cfg['docpage-preload'] = 'Template:Documentation/preload' -- cfg['module-preload'] -- Preload file for Lua module documentation pages. cfg['module-preload'] = 'Template:Documentation/preload-module-doc' ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- HTML and CSS configuration ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- cfg['templatestyles'] -- The name of the TemplateStyles page where CSS is kept. -- Sandbox CSS will be at Module:Documentation/sandbox/styles.css when needed. cfg['templatestyles'] = 'Module:Documentation/styles.css' -- cfg['container'] -- Class which can be used to set flex or grid CSS on the -- two child divs documentation and documentation-metadata cfg['container'] = 'documentation-container' -- cfg['main-div-classes'] -- Classes added to the main HTML "div" tag. cfg['main-div-classes'] = 'documentation' -- cfg['main-div-heading-class'] -- Class for the main heading for templates and modules and assoc. talk spaces cfg['main-div-heading-class'] = 'documentation-heading' -- cfg['start-box-class'] -- Class for the start box cfg['start-box-class'] = 'documentation-startbox' -- cfg['start-box-link-classes'] -- Classes used for the [view][edit][history] or [create] links in the start box. -- mw-editsection-like is per [[w:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 117#Template documentation header problem]] cfg['start-box-link-classes'] = 'mw-editsection-like plainlinks' -- cfg['end-box-class'] -- Class for the end box. cfg['end-box-class'] = 'documentation-metadata' -- cfg['end-box-plainlinks'] -- Plainlinks cfg['end-box-plainlinks'] = 'plainlinks' -- cfg['toolbar-class'] -- Class added for toolbar links. cfg['toolbar-class'] = 'documentation-toolbar' -- cfg['clear'] -- Just used to clear things. cfg['clear'] = 'documentation-clear' ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- Tracking category configuration ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- cfg['display-strange-usage-category'] -- Set to true to enable output of cfg['strange-usage-category'] if the module is used on a /doc subpage -- or a /testcases subpage. This should be a boolean value (either true or false). cfg['display-strange-usage-category'] = true -- cfg['strange-usage-category'] -- Category to output if cfg['display-strange-usage-category'] is set to true and the module is used on a -- /doc subpage or a /testcases subpage. cfg['strange-usage-category'] = 'Старонкі з дзіўным выкарыстаннем шаблона дакументацыі' --[[ ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- End configuration -- -- Don't edit anything below this line. ---------------------------------------------------------------------------------------------------- --]] return cfg 9mxue4as8wmpn20y6lzuqlf6hwrp6fk 104 120970 281967 281569 2026-04-15T18:08:03Z RAleh111 4658 281967 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.0em}}Барадой мядзяна-злотнай кучаравіліся мільённа-копныя шчоткі жытніх каласоў, тырчэлі, як дрот-шчаціна на чорным карку аграмадзістага вяпрука. Да ярка-сонечнага полымя ў блакітнай вышцы, як ніткі-зьмейкі, цягнуліся каласы, упарта імкнуліся да чорных бульбінкаў жаўранкаў, якія сыпалі з неба ў нізіны зыкі-пералівы, булькалі жвірова-жоўтай рачулкай. {{***2||50%|7|перад=1em|пасля=1em}} {{gap|2.0em}}Калісьці на гэтых зачарованых гонях шуткавалі дзяўчаткі — калінкі лесныя, прыгоньніцы панскія; шуткавалі зазубленымі сярпамі-палумесяцамі. Сярпы жорстка глымзалі жытнія гоні, прагна глыталі каласы, сноп за снопам, мэндлік за мэндлікам.</br> {{gap|2.0em}}Хай гікае панскі прыганяты, хай ляскае раменны гадзюка бізун, — красуні маладыя перакідваліся вясёлымі жартамі.</br> {{gap|2.0em}}Грэх не жартаваць, калі жар-сонейка грае, калі птушкі, званочкі двухкрылыя, зьвіняць, калі вакол хмялеюць шкляныя далечы і мітусяцца палосы зялёна-кудзерных гайкоў.</br> {{gap|2.0em}}Грэх не жартаваць, калі ў далі-дальняй шэрыя купінкі хатак вясковых у самыя воблакі лезуць, калі з гладышкоў- комінаў коціцца дымок ружова-сівюсенькі і верціцца рухліва-бурштынавымі клубочкамі-яблыкамі…</br> {{gap|2.0em}}А позьнімі змрокамі ідуць маладыя жнейкі да хаты, ідуць грамадкай цеснай, босыя. Чырванеюць кветкі вышыўкі на белі востракантовых хвартушкоў. Бялеюць хусткі на ільняна-русых полымях валасоў.</br> {{gap|2.0em}}Ці не лябёдкі гэта перакінуліся раптам у залачонавалосых дзяўчатак?</br> {{gap|2.0em}}Ці не чарадзейніцтва рэй вядзе на вытаптанай сьцяжынцы-каруне?</br> {{gap|2.0em}}На сьпінах камень-боль вісіць. На тысячы міль цягнуўся летні дзень. Ад цямна да цямна працавалі — пан скардзіцца не павінен.</br> {{gap|2.0em}}Пелі яны хорам, усе разам. Шчыры смутак, як мёд ліповы, кадзіліў змрочнасьць. Волі жадалася: {{block center/s}} <div style="margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em;"> Дайце вы мне вольку —</br> Я ў зязюльках апынуся;</br> Дайце вы мне крылкі —</br> Я да пташак прылучуся…</br> </div> {{block center/e}}<noinclude></noinclude> raxrgajwmkozso9h8re3r6uzr1ew8an 281968 281967 2026-04-15T18:10:21Z RAleh111 4658 281968 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2.0em}}Барадой мядзяна-злотнай кучаравіліся мільённа-копныя шчоткі жытніх каласоў, тырчэлі, як дрот-шчаціна на чорным карку аграмадзістага вяпрука. Да ярка-сонечнага полымя ў блакітнай вышцы, як ніткі-зьмейкі, цягнуліся каласы, упарта імкнуліся да чорных бульбінкаў жаўранкаў, якія сыпалі з неба ў нізіны зыкі-пералівы, булькалі жвірова-жоўтай рачулкай. {{***2||50%|7|перад=1em|пасля=1em}} {{gap|2.0em}}Калісьці на гэтых зачарованых гонях шуткавалі дзяўчаткі — калінкі лесныя, прыгоньніцы панскія; шуткавалі зазубленымі сярпамі-палумесяцамі. Сярпы жорстка глымзалі жытнія гоні, прагна глыталі каласы, сноп за снопам, мэндлік за мэндлікам.</br> {{gap|2.0em}}Хай гікае панскі прыганяты, хай ляскае раменны гадзюка бізун, — красуні маладыя перакідваліся вясёлымі жартамі.</br> {{gap|2.0em}}Грэх не жартаваць, калі жар-сонейка грае, калі птушкі, званочкі двухкрылыя, зьвіняць, калі вакол хмялеюць шкляныя далечы і мітусяцца палосы зялёна-кудзерных гайкоў.</br> {{gap|2.0em}}Грэх не жартаваць, калі ў далі-дальняй шэрыя купінкі хатак вясковых у самыя воблакі лезуць, калі з гладышкоў- комінаў коціцца дымок ружова-сівюсенькі і верціцца рухліва-бурштынавымі клубочкамі-яблыкамі…</br> {{gap|2.0em}}А позьнімі змрокамі ідуць маладыя жнейкі да хаты, ідуць грамадкай цеснай, босыя. Чырванеюць кветкі вышыўкі на белі востракантовых хвартушкоў. Бялеюць хусткі на ільняна-русых полымях валасоў.</br> {{gap|2.0em}}Ці не лябёдкі гэта перакінуліся раптам у залачонавалосых дзяўчатак?</br> {{gap|2.0em}}Ці не чарадзейніцтва рэй вядзе на вытаптанай сьцяжынцы-каруне?</br> {{gap|2.0em}}На сьпінах камень-боль вісіць. На тысячы міль цягнуўся летні дзень. Ад цямна да цямна працавалі — пан скардзіцца не павінен.</br> {{gap|2.0em}}Пелі яны хорам, усе разам. Шчыры смутак, як мёд ліповы, кадзіліў змрочнасьць. Волі жадалася: {{block center/s}} <div style="margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em;"> Дайце вы мне вольку —</br> Я ў зязюльках апынуся;</br> Дайце вы мне крылкі —</br> Я да пташак прылучуся…</br> </div> {{block center/e}}<noinclude></noinclude> 258pu6sqi7clpv3pcr075hm5qhk5tsx 104 120971 281966 281571 2026-04-15T18:06:36Z RAleh111 4658 281966 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2.0em}}„Вольку!“ — адгалошвала мутна-цёмная шыр сваімі чатырма старонамі.</br> {{gap|2.0em}}„Вольку!“ — вышываў нехта любавабнае слова на небе чырвонымі пчолкамі. {{***2||50%|7|перад=1em|пасля=1em}} {{gap|2.0em}}Гарачы кісель льлецца з высотаў уніз. Сонечна-варны дзень. Зачарованыя гоні во-во растопяцца ад гарачыні, як сала на патэльні. Пад трыма хвоямі гудзіць цёмнае воблака кусьлівых аваднёў. Зярняткамі-лятункамі носяцца яны ў паветры на адным месцы.</br> {{gap|2.0em}}— Ой, ратуйце, людзюхны добрыя… ра-туй-це… — жаласьліва-жудасна вохкала глеба.</br> {{gap|2.0em}}Ра-туй-це!</br> {{gap|2.0em}}Стогн дзікі, працяглы, як васеньняя ноч, вырываўся з-пад тройцы хваёвай, з-пад трох дрэваў нямых. Пад дрэвамі быў курганок-муравельнік. Вялікім ахапкам сіўца здаваўся ён хвойкам. У ім і па ім ёрзаліся рудыя, зухаватыя мурашкі. З муравельніка тырчэла гола-меднае цела мужыка. За рукі ён быў моцна прывязаны вяроўкамі да яловага пня — так моцна ажно рукі трэскаліся і выварачваліся з суставаў. Па жывым карчы чалавечага цела капашыліся соткі мурашак…</br> {{gap|2.0em}}Хадыром хадзілі сукі-рэбры, „чорныя“ мужыцкія косьці пад скурай бруднай; не хадзілі, а скакалі… Валасы ў мужыка былі скалмачаныя, потныя ды абсыпаны чорнай мукою-пяском. І твар скрыўлены быў, аблеплены зямлёй: не даваўся мужык, не хацеў лезьці голы ў муравельнік…</br> {{gap|2.0em}}— Ра-туй-це-е-е…</br> {{gap|2.0em}}Разявіўся моцна мужык. Чорнай трубою глядзіць скрыўлены рот. На языку таксама пясок. На носе — таксама. Упарты, відаць, быў мужык, не даваўся. Яго галавой, як сахою, аралі людзі па зачарованых гонях. Вунь і сьлед ёсьць на пругкай зямлі. Якраз баразна.</br> {{gap|2.0em}}Яго цягнулі за ногі галавой уніз.</br> {{gap|2.0em}}— Іначай нельга было, — казалі панскія найміты: — брыкаўся, шэльма!</br> {{gap|2.0em}}— Рат…</br> {{gap|2.0em}}Тут хрыплы голас абарваўся. Нібы бочка трэснула і.… аман! Толькі вочы вылезьлі на лоб, мужыцкія вочы — {{перанос пачатак|шчы|рыя}}<noinclude></noinclude> 0vmvi8lsycptlpjfvhurl01geckhfok 281969 281966 2026-04-15T18:10:46Z RAleh111 4658 281969 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2.0em}}„Вольку!“ — адгалошвала мутна-цёмная шыр сваімі чатырма старонамі.</br>{{gap|2.0em}}„Вольку!“ — вышываў нехта любавабнае слова на небе чырвонымі пчолкамі. {{***2||50%|7|перад=1em|пасля=1em}} {{gap|2.0em}}Гарачы кісель льлецца з высотаў уніз. Сонечна-варны дзень. Зачарованыя гоні во-во растопяцца ад гарачыні, як сала на патэльні. Пад трыма хвоямі гудзіць цёмнае воблака кусьлівых аваднёў. Зярняткамі-лятункамі носяцца яны ў паветры на адным месцы.</br> {{gap|2.0em}}— Ой, ратуйце, людзюхны добрыя… ра-туй-це… — жаласьліва-жудасна вохкала глеба.</br> {{gap|2.0em}}Ра-туй-це!</br> {{gap|2.0em}}Стогн дзікі, працяглы, як васеньняя ноч, вырываўся з-пад тройцы хваёвай, з-пад трох дрэваў нямых. Пад дрэвамі быў курганок-муравельнік. Вялікім ахапкам сіўца здаваўся ён хвойкам. У ім і па ім ёрзаліся рудыя, зухаватыя мурашкі. З муравельніка тырчэла гола-меднае цела мужыка. За рукі ён быў моцна прывязаны вяроўкамі да яловага пня — так моцна ажно рукі трэскаліся і выварачваліся з суставаў. Па жывым карчы чалавечага цела капашыліся соткі мурашак…</br> {{gap|2.0em}}Хадыром хадзілі сукі-рэбры, „чорныя“ мужыцкія косьці пад скурай бруднай; не хадзілі, а скакалі… Валасы ў мужыка былі скалмачаныя, потныя ды абсыпаны чорнай мукою-пяском. І твар скрыўлены быў, аблеплены зямлёй: не даваўся мужык, не хацеў лезьці голы ў муравельнік…</br> {{gap|2.0em}}— Ра-туй-це-е-е…</br> {{gap|2.0em}}Разявіўся моцна мужык. Чорнай трубою глядзіць скрыўлены рот. На языку таксама пясок. На носе — таксама. Упарты, відаць, быў мужык, не даваўся. Яго галавой, як сахою, аралі людзі па зачарованых гонях. Вунь і сьлед ёсьць на пругкай зямлі. Якраз баразна.</br> {{gap|2.0em}}Яго цягнулі за ногі галавой уніз.</br> {{gap|2.0em}}— Іначай нельга было, — казалі панскія найміты: — брыкаўся, шэльма!</br> {{gap|2.0em}}— Рат…</br> {{gap|2.0em}}Тут хрыплы голас абарваўся. Нібы бочка трэснула і.… аман! Толькі вочы вылезьлі на лоб, мужыцкія вочы — {{перанос пачатак|шчы|рыя}}<noinclude></noinclude> pd0n0j0u6zr34fkp72vywjcwjtx5nw2 104 120973 281970 281573 2026-04-15T18:11:46Z RAleh111 4658 281970 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2.0em}}Высокі і худы быў Міхась, Макараў сын. Вочы ў яго былі глыбокія, задумёныя і цёмна-сінія з аганьком — здавалася, што зараз бухнуць яны полымем і запаляць усіх. Як глянуць на чалавека — наскрозь яго бачаць. Такія ўжо чароўныя вочы: гнеўныя, гнеўныя. Але затое як скажа слова дзяцюк, дык чырвонцам кіне — добрае, добрае было слова яго. А простае, а разам з гэтым мудрае — мужыкі слухалі і наслухацца не маглі. Ну з кніжкі чытае дый годзе!</br> {{gap|2.0em}}Міхась служыў на фабрыцы ў горадзе. Час-ад-часу прыяжджаў у родную вёску. Прывозіў кніжачкі. Але няпісьменныя сяляне любілі ляпей яго жывую гутарку.</br> {{gap|2.0em}}Аб чым ён гаварыў?</br> {{gap|2.0em}}Аб усім гаварыў ён. З яго гутарак гарапашнікі даведаліся, скуль ліха на сьвеце. Так добра даведаліся, што задумалі сагнуць гэта ліха ў тры пагібелі, як асілак падкову конскую. Задумалі бунтавацца проціў цара і паноў.</br> {{gap|2.0em}}— У гарэтыка-Міхася рогі на ілбу і хвост ззаду, — гаварыў поп: — нячыстая сіла ў ім гнязьдзіцца. Ён — антыхрыст.</br> {{gap|2.0em}}Ківалі галовамі мужыкі і грозна маўчалі. Рукі сьціскаліся ў кулакі. Вочы гарэлі. Во-во кінуцца людзі на папа… во-во юху яму спусьцяць… Во-во ад яго толькі мокрае месца застанецца…</br> {{gap|2.0em}}Стрымліваліся мужыкі. Пад бокам вураднік сядзеў. Вусы ў вурадніка тырчэлі, як у ката. Твар быў круглы, як качан капусты. Нос чырвоны, як бурак — вураднік часта сівуху пробаваў. А вочы ў яго былі, вочы! Шкляныя і гідкія. Як два сьлізкія казённыя арлістыя гузікі, блішчэлі яго вочы. Як брудная кіпучая вада ў гаршку, бурлілася з яго глоткі хрыпла-п‘яная няпрыстойная лаянка.</br> {{gap|2.0em}}— Закатую да сьмерці с-с-сукіных дзяцей — бурчэў ён. — Закую ў ланцугі ды ў Сібір адпраўлю!</br> {{gap|2.0em}}Уцёк Міхась. А „бунтарскія“ кніжачкі з гораду сяляне закапалі, як нябожчыкаў, на зачарованых гонях пад хвоямі. {{***2||50%|7|перад=1em|пасля=1em}} {{gap|2.0em}}Панскі маёнтак стаяў воддаль ад зачарованых гоняў, на паляне. Дахам бляшаным ён рос угару, а вокнамі вачыма — волата — зіркаў навакол.</br><noinclude></noinclude> 3o9tvh3e2j6ctvah828y9luq0k5ixj1 104 120974 281971 281737 2026-04-15T18:12:29Z RAleh111 4658 281971 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2.0em}}Вокны бачылі ўсю ваколіцу. Ад іх ня ўтоішся. Сяляне, праходзячы воддаль, заўжды шапкі рвалі з галавы і комкалі іх у каравых пальцах, як надакучлівых шчанят.</br> {{gap|2.0em}}У адну раніцу…</br> {{gap|2.0em}}Зарагаталі вокны крывавым сьмехам. Задыміліся страшна.</br> {{gap|2.0em}}Нібы ў панскіх пакоях стаяў нехта вялікі ды з вялікай люлькі піпкаў — дым пушчаў праз вокны.</br> {{gap|2.0em}}Закашляў панскі дом, і чырвоныя языкі пачалі высоўвацца з усіх яго шчылін — з дзьвярэй і вакон. Загулялі языкі, пачалі лізаць сьцены. З сьцен расьлі ўверх вялічэзнымі кветкамі!</br> {{gap|2.0em}}Бу-у-ух! бу-у-ух!</br> {{gap|2.0em}}Сьцены зарыпелі, заскрыпелі. Уверх падымалася чырвоная гара; расла, бухала аграмадным вялікодным яйцом; сыпала-брызгала з сябе крывавых пеўняў, залатых зьмяёў; пускала пукі зорак угару і рагатала.</br> {{gap|2.0em}}Жудасна рабілася хвойкам на зачарованых гонях, жудасна і цікава.</br> {{gap|2.0em}}— Якое-ж гэта сьвята ў маёнтку? Ці-ж званы званілі?</br> {{gap|2.0em}}А сьвятаў шмат — у календары ня зьмесьціш: то царскі дзень, то божы дзень, то панскі дзень, то так сабе дзень. Лічы — і заблытаешся.</br> {{gap|2.0em}}На папялішчы панскага маёнтку людзі рэпу сеялі. Добрая рэпа расла — у цівунскую галаву. Дзівіліся людзі і надзівіцца не маглі. Хоць вязі ў горад на паказ! <center>{{***2||50%|7|перад=1em|пасля=1em}}</center> {{gap|2.0em}}На зачарованых гонях.</br> {{gap|2.0em}}Зноў сонечны летні дзянёк. Зноў жнейкі жнуць. Толькі не для пана — для сябе. Ніхто над каркам не стаіць. Вясёлая песьня рвецца з грудзей і раскідваецца на абшарах гукамі-клічамі: <div style="margin-top:-2em; margin-bottom:-2em;"> {{block center/s}} Ад веку мы спалі,</br> І нас разбудзілі…</br> {{block center/e}} </div> {{gap|2.0em}}„Разбудзілі!" — варочае ім водгаласамі прамяністая сонечная шыр.</br> {{gap|2.0em}}— Разбудзілі!</br> {{gap|2.0em}}{{smaller|Менск, 1922 г.}}</br></br> {|style="margin:auto;" |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |- |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |}<noinclude></noinclude> l0yyh6n7srs2bum2v44k4ebiknyltvk 104 120978 281972 281738 2026-04-15T18:13:45Z RAleh111 4658 281972 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2.0em}}Панскі дух выгналі адтуль дашчэнту. Ліповыя прысады і цяпер злучаюць у адно маёнтак з вёскай, але цяпер гэтая крэўнасьць складаецца ня з ненавісьці, а з шчырай любасьці, бо малазямельныя зырачанскія сяляне залажылі ў маёнтку комуну.</br> {{gap|2.0em}}Духу панскага там болей ня будзе.</br> {{gap|2.0em}}Фэльчар Зяблік, які пайшоў у бандыты бараніць панскі дух і паліць вясковыя хаты, недзе загінуў разам з панскім духам.</br> {{gap|2.0em}}{{smaller|Менск, 1922 г.}}</br></br> {|style="margin:auto;" |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |- |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |}<noinclude></noinclude> 3l490jkx4x9dqxpcj4ij5pzb8j7kwr9 104 120986 281973 281739 2026-04-15T18:15:32Z RAleh111 4658 281973 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2.0em}}— Чаму ня ўцёк з палякамі?</br> {{gap|2.0em}}Бавэлчык маўчаў.</br> {{gap|2.0em}}— Кажы! — злосна закрычаў дзед і таргануў Бавэлчыка за зьвязаныя рукі.</br> {{gap|2.0em}}— Мы яго захапілі пры польскім абозе, калі ён капаўся ў вопратках салдацкіх, — сказаў адзін з паўстанцаў.</br> {{gap|2.0em}}— Шэльма ты! Зладзюга!! — злаваўся дзед. Глыбока зірнуў ён на Бавэлчыка і моцна плюнуў яму ў твар.</br> {{gap|2.0em}}Бавэлчык уздрыгануў з ног да галавы і заскрыгатаў зубамі.</br> {{gap|2.0em}}— Досыць! — сказаў адзін з паўстанцаў: — вы тут да раніцы начуйце пры агні, а мы з Бавэлчыкам пойдзем на гулянку. Марш, Бавэлчык!</br> {{gap|2.0em}}Бавэлчык задрыжэў, як асінавы ліст; зубы ў яго забарабанілі, і ён задушаным голасам замарматаў:</br> {{gap|2.0em}}— Зьлітуйцеся, браткі!..</br> {{gap|2.0em}}— Ідзі, сукін сын, калі прыказваюць!</br> {{gap|2.0em}}Бавэлчык не хацеў ісьці, але прыклады паўстанцаў паддалі ахвоты.</br> {{gap|2.0em}}Ніхто з грамады людзей Бавэлчыка не бараніў. Усе маўчалі.</br> {{gap|2.0em}}Паўстанцы разам з Бавэлчыкам зьніклі паміж дрэў. Вогнішча весела гарэла. Прабудзіліся дзеці і пачалі забаўляцца пры агні. Ніхто з дзяцей ужо больш не баяўся шумець і забаўляцца: старшыя ім не забаранялі.</br> {{gap|2.0em}}Праз колькі хвілін увесь барок уздрыгнуўся ад грымотнага стрэлу.</br> {{gap|2.0em}}Пошчакі насіліся з усіх бакоў працягла і жудасна. Людзі ўсе падскочылі на сваіх мясцох. Дзеці спалохаліся і некаторыя з іх пачалі плакаць.</br> {{gap|2.0em}}— Бавэлчык дастаў паводлуг заслуг, — глуха прагаварыў дзед і спакойна задыміў люльку. {{gap|2.0em}}{{smaller|Менск, 1923 г.}}</br></br> {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> k59lvmo16ehl0r3c2wycl39pidtmvfd 104 120991 281974 281740 2026-04-15T18:16:53Z RAleh111 4658 281974 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}На ўзгорачку сярод вулкі разьляглася сьвіньня з дзеткамі, нібы самая галоўная гаспадыня вёскі.</br> {{gap|2em}}Мельнік скінуў мужыцкую сьвіту, апрануў свае запыленыя мукой вопраткі і давай кожнаму паасобку расказваць аб тым, што тут чынілася і дзеялася.</br> {{gap|2em}}{{smaller|Менск, 1922 г.}}</br></br> {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> ogh0zjnobb5udiiw8m69jmd5x49m5js 104 121004 281975 281741 2026-04-15T18:19:04Z RAleh111 4658 281975 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|по|там}} здабытыя гаспадаркі. Во гэтымі каравымі рукамі сваімі я яшчэ хацеў задушыць пана, але бог зьменшыў мой гнеў, я ўстрымаўся і не хацеў паганіць свае чэсныя мазалістыя рукі панскай нячыстай крывёю“.</br> {{gap|2em}}А як людзі скручвалі моцнымі вяроўкамі рукі і ногі старога Лявона, ён не бараніўся, толькі нешта неразборчывае марматаў сабе пад нос, ды з старых мутных вачэй капалі дробныя сьлёзы. {{gap|2em}}{{smaller|Менск, 1921 г.}}</br></br> {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> 0wj1b6v2fb7nrbrafzjry1ufadhm1t4 104 121010 281976 281742 2026-04-15T18:20:03Z RAleh111 4658 281976 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}— Стой! — крыкнуў адзін з іх. Фурман моцна пагнаў каня, але насустрач паказаліся яшчэ два чырвонаармейцы. Адзін з іх выстраліў са стрэльбы, і фурман прыпыніў каня.</br> {{gap|2em}}Воўк папаўся ў пастку. Прапала ўся яго адвага. Чырвонаармейцы былі непадкупнымі.</br> {{gap|2em}}Пакуль нас абшукалі, агледзелі з усіх бакоў, настала раніца. Чырвонаармейцы доўга мацалі вопраткі майго суседа і знаходзілі зашытымі шмат дарагіх каменьняў.</br> {{gap|2em}}Хоць я разумеў, што сам буду мець шмат няпрыемнасьцяй, пакуль выясьніцца справа, але лёгка мне зрабілася на душы.</br> {{gap|2em}}Ярка-чырвоны ўсход афарбаваў асьнежаныя абшары і бела-пушыстыя гаёчкі ў квола-ружовы колер. Мы ехалі пад канвоем назад у Менск. Мой сусед сядзеў ціха і толькі зубамі скрыгатаў, як прыстрэленая зьвярына.</br> {{gap|2em}}Мы ехалі праз вёскі, і людзі нас сустракалі з кпінкамі ды з крыкамі:</br> {{gap|2em}}„Цю-га-а-а! Цю-га-а-а!“. {{smaller|Менск, 1923 г.}}</br></br> {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> lssc88s03o18de0cu8wmhmmpisnj923 104 121019 281977 281633 2026-04-15T18:24:35Z RAleh111 4658 281977 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}— Хлюп! Хлюп! — гаварылі яго мокрыя дзіравыя атопкі й нібы скардзіліся на гаспадара свайго, што ён іх павёў па кепскай дарозе. А ў Ігналі думкі блуталіся ў галаве, як спуджаныя птушкі. Думкі яго кіраваліся да аднэй мэты. Ігналя пачуў у душы сорам, такі вялікі, страшны сорам, ажно яму млосна рабілася, а ў вачох зялёныя кругі стаялі. Нязвычайнай штукі зажадалася яму; зажадалася яму, каб адчынілася зямля і каб яго, Ігналю, жывога глынула й каб ужо болей ён сьвету божага ня бачыў. Або, каб лесьвіца спусьцілася з неба ўніз да самых ног яго. Ён-бы тады карабкаўся ўверх па гэтай лесьвіцы вышэй за воблакі, вышэй за зоркі. Карабкаўся-б вышэй і вышэй. Так усё жыцьцё, усю адвечнасьць, і біўся-б галавой аб лесьвіцу, каб заглушыць адно прыкрае слова, якое зьвінела ў яго вушох: „Злодзей“. Ён прасіў бога, каб на яго, Ігналю, нагнаў вецер-буралом, які разьвеяў-бы Ігналю, у пясок, у попел, каб ад яго нічога не асталося, ніводнай костачкі, ні валасочка.</br> {{gap|2em}}Захоплены гэтымі думкамі, ён ня прымеціў, як яго ўвялі ў Марцінаву хату. Ён нічога не зразумеў, ня бачыў, што вакол яго голасна гаварылася й рабілася. Нібы ня дзеля яго, Ігналі, падняўся ўвесь гэты гармідар. Ачухаўся ён толькі тады, як у хаце запалілі газьніцу і як сьветла зрабілася.</br> {{gap|2em}}Прачнуліся ўсе хатнія й пачалі, дзівуючыся й гневаючыся, аглядаць Ігналю, нібы бачылі яго ў першы раз. А здаецца, усе — і старыя і малыя — знаюць Ігналю, як горкую цыбуліну, здаўных-даўна, аблупленага і абсмаленага пазналі-б яго. Але цяпер і Марцін і яго сям‘я глядзелі на Ігналю так, як-бы яны яго бачылі ў першы раз. І нібы гэта стаяў перад імі не ранейшы звычайны сусед Ігналя, а зусім новы, нязвычайны чалавек. Яго зладзейскі ўчынак перарабіў яго зусім нанова. І вочы, і нос, і твар, і постаць яго былі для ўсіх незнаёмыя. Нават увесь выгляд яго зьмяніўся ў вачох людзкіх. Валасы былі скалмачаныя, у сене. На парваных вопратках яго прыстала космамі сена, і ён напамінаў калматага дамавіка, лясуна або вадзяніка, як іх малююць у казках.</br> {{gap|2em}}Зусім ня Ігналя. Ня той ціхі, маўклівы, нязграбны й неадважны чалавек, які ніколі ў сваім жыцьці й муху не зачапіў. Яго падмяніў брыдкі ўчынак. Гэты ўчынак адкінуў<noinclude></noinclude> 49wlyix6tnlml98ucrzxt5f0mmnh39a 104 121025 281978 281743 2026-04-15T18:25:23Z RAleh111 4658 281978 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Пякельная жуда панавала ў хаце… Катаваньне парабіла людзей на зьвяроў, на няпрытомных ваўкалакаў. Ім прыемна было зьдзеквацца над другім чалавекам. Яны ад гэтага хмялелі…</br> {{gap|2em}}Жонка Марціна чуць адарвала мужа ад няшчаснай ахвяры. Арцём і Міхалка таксама адскочылі ў бок, як Марцініха абліла іх халоднай вадой.</br> {{gap|2em}}Людзі хутка ачухаліся, а як ачухаліся, дык ім было сорамна, нялоўка глядзець адзін на аднаго. Іх мучыла сумленьне. Марцін у душы каяўся ў сваім паступку. Да яго вярнулася яго звычайная дабрата.</br> {{gap|2em}}— Ну, пане дабрадзееньку, — зьвярнуўся ён да Ігналі звычайным голасам бяз злосьці, — шкода мне тваіх галодных жывёлін; яны-ж не вінаваты, што ў іх кепскі гаспадар. Мех сена ты занясі да хаты, увосень аддасі.</br> {{gap|2em}}Ужо неба пачало шарэць, як Ігналя валок да хаты ёмка напханы сенам мех. Нейкая асабістая гарачка пранікала ўсё яго цела, нейкі асабісты салона-горкі пах як-бы прыстаў да яго носу. Ён носам уцягваў у сябе сьвежае паветра вільготнага прадвясеньняга сьнегу, круціў галавой, як-бы хацеў адтрасьці ад сябе гэты прыкры пах і ня мог. Ён ні аб чым ня думаў, толькі вялікі гнеў панаваў у яго душы на самога сябе.</br> {{gap|2em}}— Ліха на мяне! Ліха на мяне! — бурчэў ён.</br> {{gap|2em}}Ня чуў, як ногі глыбака ступалі па каўдобінах, як хлюпалі парваныя атопкі. Ня бачыў, як сена сыпалася ва ўсе бакі, пакідаючы за сабою па Ігналевых сьлядох адзнакі вечнага вялікага сораму.</br> {{gap|2em}}Чым бліжэй Ігналя падыходзіў да сваёй хаты, тым рухі яго рабіліся цяжэйшыя, тым марудней ён ступаў, тым мацней ён сапеў пад цяжарам сваім.</br> {{gap|2em}}Відаць было, што Ігналя ніколі не забудзе гэтую страшную дзею сваю сярод ночы. {{gap|1.5em}}{{smaller|Менск, 1921 г.}}</br></br> {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> drit36nqe8pyew8edn72gojykuql74q 104 121026 281979 281646 2026-04-15T18:26:18Z RAleh111 4658 281979 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|ТУГА СТАРОГА МІХАЙЛЫ}}</center> {{gap|2em}}Шэпты… Лясныя шэпты, чаму вас ня чутна! Чаму вы анямелі?</br> {{gap|2em}}Вочы пазіраюць увакруг, шукаюць у далі, мо‘ дзе цёмнай устужкай уецца, цямнее, густы бор, мо‘ дзе ў зелені туліцца бярэзьнік…</br> {{gap|2em}}Пуста, сумна…</br> {{gap|2em}}Маўклівыя даліны пакрыты жылістымі карчамі… Там, дзе былі бары, жаўцее жвіровы пясок. Рэчка высахла…</br> {{gap|2em}}Ціха, жудасна…</br> {{gap|2em}}Шэпты… Лясныя шэпты, дзе вы?</br> {{gap|2em}}Ці не шчасьлівы сон моладасьці гэта быў?..</br> {{gap|2em}}Калісьці жылі ў гэтай ваколіцы лясныя шэпты. Як здані, зьніклі лясы, зьніштожаны бязжаласна людзкімі рукамі да апошняга пня… Як лысая галава старога дзеда, выглядаюць даліны, вёскі, гасьцінцы, і вока доўга блудзіць па нудным абшары, шукаючы дробнага гайку на пагорку, гаварлівага альхоўніку ў мокрай даліне, але дарэмна. Муціцца вока ад сьлёз і бачыць у далі толькі адно: як неба зьліваецца з зямлёю, зямля туліцца да неба, шарэюць хаткі ўбогай вёскі, а болей нічога…</br> <center>{{***2||50%|7|перад=1em|пасля=1em}}</center> {{gap|2em}}Праз ваконца беднай хацінкі сваёй пазірае стары Міхайла, углядаючыся сваімі сьлепаватымі вачыма. Старанна прыслухоўваецца ён к якімсьці таемным зыкам, як-бы чуе каля сябе дух быўшага тут лесу, і жальба наскрозь прабірае сэрца старое, нібы плач пакрыўджанага… Воклічы лясных шэптаў ажываюць у яго душы, і стары Міхайла доўга моўчкі сядзіць, як акамянелы… Шкада яму гэтага лесу, як роднага сына, бо Міхайла з дзіцячых гадоў зжыўся з гэтым лесам, яму Міхайла аддаў вялікую частку душы сваёй і цяперака боль шчэміць яго сухія косьці.</br><noinclude></noinclude> k2e813hn13sktnwike62z7h8g7v6rdc 104 121030 281980 281744 2026-04-15T18:27:22Z RAleh111 4658 281980 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}— Што гэта ёсьць, — дзівіцца стары Міхайла… Вочы яго туманяцца, углядаючыся ў абшар балотных лугоў… — Што гэта можа быць?.. — І трывога яго расьце, у грудзёх цесна робіцца, ажно дух захоплівае… І туга яго робіцца гэткай вялікай і балючай, ажно сэрца ў грудзёх ня вытрымлівае і разрываецца…</br> {{gap|2em}}— Сыны мае!.. — шэпча ён вуснамі запёкшыміся і ўжо не прачыхаецца болей: душа яго пакутная вырываецца раптам, як птушка, і ляціць у неба, як жаўранак. {{gap|2em}}{{smaller|Вільня, 1915 г.}}</br></br> {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> cvxmfuje0wc8ldp7sava2056novxhmu 104 121037 281981 281657 2026-04-15T18:28:34Z RAleh111 4658 281981 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Бяз слоў хавала гэту радасьць у сваім сэрцы і Аўдоця.</br> {{gap|2em}}Ці-ж можна словамі перадаць, як Даніла падбіраў клёну, бярозы, дубу, асіны на цабэркі, вёдры, начоўкі й лыжкі, альшавін на абручы з лепшых запасаў сваіх?</br> {{gap|2em}}Ці-ж можна апавядаць аб тым, як ён пераглядаў, перамацваў рукамі, пробаваў на язык гэтыя палены, дошкі й звычайныя кавалкі дрэва, як ён іх сушыў, як ён з імі няньчыўся, пеленгаваўся, каб з іх стварыць свой новы палац хараства, каб у іх душу сваю пераліць?</br> {{gap|2em}}Ці-ж можна казаць аб тым, як ён відзеў яўнабачным вокам гэнія ў гэтых нямых кавалках дрэва гаварлівыя, пявучыя, вабныя сваёй зграбнасьцю й грацыяй начоўкі, вядзерцы й лыжкі?</br> {{gap|2em}}Ці-ж можна адмаляваць пры гэтым жывую ігру яго твару, выразныя рухі яго цела, як ён усё разважваў і туды і сюды, і ў добрую і ў кепскую старану, нібы закладваў фундамант вялікаму гораду, нібы перад стварэньнем новых істот, якія павінны кіраваць сусьветнасьцю?</br> {{gap|2em}}Гэта ўсё трудна апісаць чалавечым пяром. Я ня маю адвагі гэтага рабіць і буду лепей маўчаць.</br> {{gap|2em}}Даніла гарэў на сваім уласным агні, лез усё вышэй і вышэй па сходах сваёй творчасьці і вёў сваю работу старанна, цярпліва і з вялікай асьцярогай.</br> {{gap|2em}}Гэтак ішоў дзень за днём.</br> {{gap|2em}}Лішнім будзе гаварыць і аб тым, як ён еў і спаў. Аб гэтым можа сьведчыць яго высахшы твар і бліскучыя вочы, якія звычайным людзям здаваліся-б няпрытомнымі.</br> {{gap|2em}}Ня лепш за яго выглядала і яго жонка.</br> {{gap|2em}}Але ня варта гаварыць аб такіх будных і прозаічных рэчах, калі ў мастака дух быў абхоплен орэолем адвечнасьці, калі асобны, містычны настрой панаваў над ім. Занізка было-б для яго асобы напамінаць яму аб ядзе і сьне.</br> {{gap|2em}}Аўдоця яму, грэх гаварыць, аб гэтым і ня пікнула нават, бо была пэўна, што пры гэтым ён-бы ня выцерпеў і, ня гледзячы на сваю дабрату бязьмерную, даў-бы паленам па галаве і роднаму бацьку…</br><noinclude></noinclude> hq4lt4xwgqzl1ly147fykomj7hjj0w5 104 121042 281982 281745 2026-04-15T18:29:32Z RAleh111 4658 281982 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>сталом. Бедная Аўдоця цярпела і голаду і холаду, але пераносіла ўсё моўчкі, нікому ня жалячыся.</br> {{gap|2em}}А як прывезьлі суседзі з карчмы няжывога Данілу, дык таксама голасу не падняла, толькі ціхутка плакала й шаптала малітвы.</br> {{gap|2em}}А як людзі змайстравалі труну шурпатую й нязграбную і як палажылі Данілу ў гэту труну, тады толькі ўспомніла яна „залатыя рукі“ нябошчыка. Прадставілася ёй, якім-бы вокам Даніла глянуў на гэту партацкую, грубую работу труны сваёй. Тут яе кабечае кволае сэрца прабраў вялікі, шчыры жаль па дарагім чалавеку. І яе гора пачало вылівацца ў натхнёныя, поэтычныя вобразы сумных прычытаньняў.</br> {{gap|2em}}Аўдоця павалілася вобземлю й пачала галасіць, даючы волю свайму гору. Ніхто ня мог яе супакоіць. Бабы, слухаючы, сьлёзы свае выціралі й дзівіліся, скуль бярэцца такі гладкі язык у заўсёды маўклівай Аўдоці.</br> {{gap|2em}}Хутка за сваім старым паехала на той сьвет і яна. Па ёй ніхто не галасіў, бо была яна адзінюткая на цэлым божым сьвеце, без сваякоў і бяз родных.</br> {{gap|2em}}Праўда, суседзі набожныя не забыліся паставіць крыжы на гэтых дзьвюх ціхіх магілках. Але што гэта былі за крыжы! Крывыя, нязграбныя, партацкія. Яны выглядалі няпрытульнымі й жудаснымі, як нядоля вясковая… {{gap|2em}}{{smaller|Менск, 1920 г.}}</br></br> {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> 1gr1z9jzonx36hc8p9x0d9ou9dfcil2 104 121050 281983 281746 2026-04-15T18:31:27Z RAleh111 4658 281983 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Цемра глынула яго, і ён, як-бы ўцякаючы ад ворага, сунуўся далей і далей…</br> {{gap|2em}}— Умарыўся!.. Жыцьцё перажыць — гэта ня поле перайсьці з сахой…</br> {{gap|2em}}Стары Габрусь ужо дабраўся да цёмнага бору і скора схаваўся паміж сасонак… {{gap|1em}}{{smaller|Вільня, 1913 г.}}</br></br> {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> 3v96sbmf0umto99rvg4tcwid42ucxyo 104 121053 281984 281747 2026-04-15T18:32:07Z RAleh111 4658 281984 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Зьела адну лыжку й давай сёрбаць другую.</br> {{gap|2em}}— О, каб цябе паляруш! — чуць ня злаяў Антось, але стрымаўся, толькі давай старацца! Дзеткі таксама пачулі небясьпеку і, скоса пазіраючы на Сьцёпчыху, спрытна запрацавалі лыжкамі…</br> {{gap|2em}}— Тры! — чуць ня крыкнуў Антось, як Сьцёпчыха сёрбала ўжо трэцюю лыжку.</br> {{gap|2em}}— Ратуйце! Ратуйце! — здаецца плакаў-бы ён, як яна ўзялася за чацьвертую лыжку. А як зьела пятую, то ўжо міска была пустая…</br> {{gap|2em}}— Ой, разбойніца! — крыкнуў Антось на сваю Агатку, як ужо Сьцёпчыха падзякавала й пашла каб ты прапала з ёй разам!..</br> {{gap|2em}}— Ці я вінавата, што яна гэткая сьвіньня! — чуць ня плакала Агата.</br> {{gap|2em}}І папсулася сьвята ў беднай сямейцы, спахмурнелі твары.</br> {{gap|2em}}Кожны думаў: „О-го! каб гэта лепей я зьеў гэтыя пяць лыжак заціркі“… {{***2||50%|7|перад=1em|пасля=1em}} {{gap|2em}}Няшчасьце ня мае сваёй асобнай меркі для ўсіх людзей на сьвеце, але кожын чалавек мае сваю асобную мерку да няшчасьця і свой асобны погляд на самае няшчасьце. {{gap|0.5em}}{{smaller|Вільня, 1912 г.}}</br></br> {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> b0iwajsk57x6cjcw7dxwmafrp4gugxn 104 121055 281985 281748 2026-04-15T18:32:37Z RAleh111 4658 281985 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}А пасьля ўжо перад калядамі, як скрабе і чысьціць на гародзе Сымоніха сьвінцо сваё, дык яна толькі цешыцца й думае, што бадай шынкар Мэндаль, гэты кручаны рамень, і то не палічыў-бы, сколькі яна разоў за ўвесь час выгаварвала: „соль табе ў вочы, перац табе ў нос!“</br> {{gap|2em}}Але сёлета… і цяперака ў грудзёх калоціцца, як успомню. Сёлета Сымоніха выкарміла гэткага лоўкага парсюка, што ўсім на дзіва; яна яшчэ й цяпер кажа, што першы раз на яе вяку, бадай, удаўся такі… Але на тое ліха ўвайшоў нейкі чужы чалавек. Нешта ў Сымоніхі ўнутры адарвалася, як яна толькі зірнула на яго: барада казьліная, вочы страшныя — каб яго зямля не насіла, гэткага лайдачугу!.. Яна яму — „соль у вочы, перац у нос“ — амаль не разоў дваццаць ці трыццаць пераказала, а ён — давай углядацца на парсюка, як воўк які. Парсюк толькі: хірк, хірк і… змоўк.</br> {{gap|2em}}Выйшаў чалавек, і ў гэту самую хвілю парсюк есьці перастаў. Сымоніха паклікала знахара — ён шаптаў, шаптаў, курыў, курыў, даваў зельля ўсялякага, стараўся-ткі і — праўду сказаць — парсюк у ночы — хірк, хірк і… даўся.</br> {{gap|2em}}Плакала, енчыла Сымоніха, як па нябожчыку (па Сымону гэтак ня плакала). Таткам звала, нават, цалавала, як брахуны нашыя кажуць, але што-ж — прапала!</br> {{gap|2em}}Затое, сколькі лаянкі высыпалася на таго чалавека, а-ей-ей, страх успомніць! Хаця пасьля, як яна разрэзала, дзеля цікавасьці, парсюка ды знашла вялікі цьвік у вантробах, то ўсхапянулася, ды ўспомніла, што сама бачыла гэты цьвік на прыпечку й мусі сама неяк у гаршочак укінула, але вінават дзеля таго-ж той чалавек, каб яго зямля не насіла, гэткага лайдачугу! Ён, як зірнуў дык… але што калатырыць доўга за адзін дзень пастарэла Сымоніха на дзесяць год. Страх на яе глядзець: дагары нагамі ўсё жыцьцё яе перавярнулася…</br> {{gap|2em}}Прайшло ўжо болей поўгода, сьвінца ўжо Сымоніха ня купляе дзе ёй: яна зьбіраецца ўжо богу душу аддаць — надта слаба стала, і такі жыць ёй ня трэба пасьля гэтага гора, як сама яна кажа. Вось што значыць гора!</br> {{gap|2em}}Але й пры сьмерці марматне: „соль табе ў вочы, перац табе ў нос“! — як брахуны нашыя кажуць. {{gap|1em}}{{smaller|Вільня, 1912 г.}}</br></br> {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> dvwbtz1lvxso90zkmqn5so17yzim3bx 104 121061 281986 281749 2026-04-15T18:33:21Z RAleh111 4658 281986 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Ліканор аглянуўся раз, другі і, спрытна схапіўшы мех, закінуў лёгка на плечы і давай ходу.</br> {{gap|2em}}— Ах ты, шэльма! — ня надта злосна крыкнуў Кастусь ды перагарадзіў яму дарогу.</br> {{gap|2em}}— А, братачка! — жаласна заенчыў Ліканор і быццам прасіўся, і нешта ёкнула ў сэрцы Кастуся, і ўспомніў ён высахшую, заўсёды галодную Ліканорыху і абарваных дзетак яе.</br> {{gap|2em}}— Бяры, няхай цябе чэрці бяруць! Але абяцаеш мне, прынамсі, што другі раз у мяне ня будзеш красьці?</br> {{gap|2em}}— Не! — цьвёрда адказаў Ліканор.</br> {{gap|2em}}— Што не?</br> {{gap|2em}}— Не абяцаю! — адказаў Ліканор, махаючы галавой ад аднаго пляча да другога, і крануў аднэй нагой, сабраўшыся ісьці.</br> {{gap|2em}}— Стой! стой! — затрымаў яго зноў Кастусь: — памятай, што калі злаўлю другі раз, то ўжо жывога ня выпушчу!</br> {{gap|2em}}— Эт… — адказаў каротка Ліканор з нейкай пэўнасьцю і, лёгка перакінуўшы мех з правага пляча на левае, пашоў, цяжка ступаючы.</br> {{gap|2em}}Кастусь выняў свой капшук і давай напіхаць люльку. Тымчасам неба выясьнілася, і месяц сярод неба быў гэткі ясны, што, нават, здалёку можна было ўгледзіць, як па дарозе шпарка йшоў Ліканор з вялікім мехам на плячох, а на мяжы кратаўся побач яго доўгі цень.</br> {{gap|2em}}— Ды няхай яго трасца, гэткага… які ён акуратны, не фальшывы чалавек! — сказаў Кастусь, шчыра плюнуўшы пасьля таго, як зноў затуманіў сваю люльку, і лёг пад крушняй з нейкай лёгкасьцю на душы. {{gap|1.5em}}{{smaller|Вільня, 1912 г.}}</br></br> {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> j7nsvxwqu4xyh0f8h9u3irhxd6pe1se 104 121064 281987 281735 2026-04-15T18:34:01Z RAleh111 4658 281987 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|гаспа|дарка}} пайшла? — і аграмадныя, як пацеркі, сьлёзы заблішчалі на яе вачох, і гэтак аддала богу сваю вінаватую душу…</br> {{gap|2em}}— Ой, аграбілі мяне! — заплакаў-загаласіў ашалелы Сымон, зазлаваўся, сьціснуў кулакі свае, азірнуўся дзіка кругом, але ня было ўжо каго біць…</br> {{gap|2em}}Пры нябожчыцы матцы сваёй папуджаныя, мізэрныя, абарваныя стаялі сіроткі й дрыжалі моўчкі, бо плакаць баяліся, каб татка ня біў…</br> {{***2||50%|7|перад=1em|пасля=1em}} {{gap|2em}}Пахавалі Сымоніху. Якія там хаўтуры ўладзіў Сымон, то ўладзіў, але ў хаце зрабілася смутна й пуста без гаспадыні. Паглядзеў Сымон на дзетак-сіротак — і сэрца яго мо‘ першы раз у жыцьці зашчаміў жаль, вялікі жаль…</br> {{gap|2em}}— Божа мой! За што гэта я жонку сваю ў магілу ўвагнаў?</br> {{gap|2em}}І нешта нажом урэзалася ў яго грудзі, і нехта балюча таргануў яго сэрцам… {{gap|1em}}{{smaller|Вільня, 1913 г.}}</br></br> {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> 5ykjshjbrdoclkoja65g68rdb1dh6qo 104 121076 281988 281763 2026-04-15T18:35:56Z RAleh111 4658 281988 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|Цяпе|рака}} ён падаў вячэраць жонцы сваёй і, сам пад‘еўшы, вышаў на двор пагутарыць з суседзямі.</br> {{gap|2em}}— Ат, — думаў ён, — дачушка мяне некалі будзе вадзіць па людзёх і лагодненка! — А аб тым, што яна будзе пасьля яго сьмерці рабіць, ён і не падумаў.</br> {{gap|2em}}У хаце асталася Магдуля з дачкой сваёй. Сьпярша стагнала яна, лежачы на сяньніку сваім, пасьля паставіла вячэру на зэдаль і давай уздыхаць: — няшчасная! няшчасная!</br> {{gap|2em}}Праз маленькую, брудную шыбінку часам відаць было, як па небу плылі хмары, шэрыя і разарваныя, быццам скуматы парванай торбы жабрацкай. Але скора неба крыху праясьнілася, бо хмары пераплылі, і залаты бліскучы месяц вынырнуў і глянуў у ваконца, абсыпаючы ўсё ў хаце дыямэнтавым пылам… Цішыню перарывалі толькі глыбокія ўздохі Магдулі. Вось, быццам няпрытомная, устала яна з ложка, выняла з ануч дачку сваю і давай зноў азіраць яе. Месяц асьвячаў голае дзіцятка, якое трапяталася ручкамі, ножкамі на руках сваёй маці.</br> {{gap|2em}}— Якія вялікія вочы! — шаптала Магдуля, пужліва пазіраючы ёй у вочы, каторыя ў праменьнях месяца блішчалі, быццам пара маладзенькіх пралесачак…</br> {{gap|2em}}— Як глядзіць! Як глядзіць! — шукаючы нечага, бурчала Магдуля. Вось палажыла яна дачку на ложак і сама пайшла шарыць і шукаць па сьценах. Нейкай страшнай марай выглядала яна і цень яе пад зьяньнем месяца.</br> {{gap|2em}}— Чуць знайшла! — прагаварыла яна, змарыўшыся, трымаючы нешта бліскучае паміж сваіх пальцаў. Зноў узяла дачку сваю на рукі і паднесла к сьвету да самага ваконца.</br> {{gap|2em}}Яшчэ болей заблішчалі вялікія вочы маленькай Магдулінай дачушкі; здаецца, ціха яны ўглядаліся на красу першага вечара, зьдзіўлена расшыраючыся…</br> {{gap|2em}}Але вось Магдуля пачала нешта ей спрытна ў тварык саваць; дзіцянё пачало плакаць нейкім працяжным слабым галаском душанага маладога зайчыка. Магдуля засаплася, панесла яго скора на ложак, кажучы:</br> {{gap|2em}}— Ашчасьлівіла цябе, дачушка мая, даражэнькая мая! Ашчасьлівіла!</br> {{gap|2em}}Яна асьляпіла вочы дачкі йголкай… {{gap|0.5em}}{{smaller|Вільня, 1912 г.}}</br></br> {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> 07ma4h573xo4293k13z9o8kwn2vlgqr 104 121083 281989 281770 2026-04-15T18:37:04Z RAleh111 4658 281989 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>нібы падхоплены нячыстай сілай. Ніхто й ня думаў гнацца за ім; гэткага адважніка не знайшлося паміж імі. Месяц асьвяціў белы абшар палёў, і сьнег заблішчаў дарагімі каменьнямі… Здалёку ясна была відаць, як „чараўнік“ даляцеў да лесу і хутка счэз у густым бары, у белым царстве шэрані й цішы… І павялічыўся яшчэ болей страх у людзей… Во хто па начох будзе іх цяпер пужаць і мучыць! Сіла нячыстая вырвалася з іх рук…</br> {{gap|2em}}Тапталіся, тапталіся яны на месцы сваім, як перапуджаныя авечкі, туліліся бліжэй адзін да аднаго, і таёмная жудасьць абхапіла ўсіх… Моўчкі, з асьцярогай паглядаючы па бакох, яны пацягнуліся дамоў. Мяцеліца круціла ўсю ноч. Вецер выў у комінах на розныя галасы, наганяючы неспакойныя сны на перапуджаных сялян.</br> {{gap|2em}}Назаўтра людзі знайшлі „чараўніка“ за борам на могілках, прытуленага да елкі, адубелага і цьвёрдага, як кавалак лёду; над яго трупам вецер выў з вялікай жальбай і скардзіўся на вясковую цемнату. {{gap|1.5em}}{{smaller|Вільня.}}</br></br> {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> nizq8mofx3cmlqczl4rgm1nd7taqzx1 104 121107 282022 281824 2026-04-16T07:28:38Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282022 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|''РЭВОЛЮЦЫЙНЫМ ШЛЯХАМ''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}У вёску Разоры прышоў чалавечак ніштаваты сабе і апрануты добра. Загадаў солтысу сабраць сход, бо ён мае гутарыць ад старосты з павету аб падатках. {{Водступ|2|em}}Падаткі — паганае гэта слова. Як пачуў яго беларус, дык быццам па жылах ня кроў, а пабітае шкло перасыпаецца. {{Водступ|2|em}}Вось таму ўся вёска вывернула на сходку ў гумно аднаго з сялян. {{Водступ|2|em}}Стаўшы на плоце, гэты чалавек выпрастаўся і пачаў спакойна, разважна тлумачыць аб падатках. {{Водступ|2|em}}— Вось, — казаў, — вышла такая пастанова, каб падаткаў больш не плаціць. Няма з чаго, няма за што і няма на што плаціць. Ці паны нам зямлю далі, ці дзеткі нашы вучацца ў роднай школе? Ці вы маеце голас у гміне, у павеце, у Варшаве? У вас адбіраюць кажух і падушку ды яшчэ белай ручкай хвігу пад нос торкаюць. Вось вы ў зямлянках сырых гібееце, а пан свой лес заграніцу сплавіў — кругом вас толькі карчы тырчаць. Вы забіваеце сваіх сабак ды вокны закалачваеце, каб менш плаціць падаткаў, а паны з вашых падаткаў шалеюць ад пыхі і распусты. Дык ні граша ў панскую казну! Эх, — кажу вам пашчырасьці — нідзе так няма, як у нас — адны валатоўкі, бульба ды балоты. А хлеб, калі ёсьць, дык кастравы, ажно чорт па ім босы баіцца перабегчы.<noinclude></noinclude> 9xfrpslbkjdg9bknf8uwqczyvj670md 104 121142 281990 281864 2026-04-15T18:38:03Z RAleh111 4658 281990 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}— Эх, эх! — засьмяялася Мікіціха, — навіну казалі разумнікі канапляныя! А я табе кажу, што калі будзеш займацца цацкамі, дык не дарасьцеш да вялікага чалавека і ня будзеш гаспадаром, бо з голаду памрэш! А пакуль што йдзі есьці, мой „вялікі чалавек“, бо ўжо другі дзень, як ня бачыла ці еў ты што-колечы, ці не…</br> {{gap|2em}}Не зразумела студэнтаў і яна — сталы чалавек.</br> {{gap|2em}}А ці будзе некалі Сьцяпанка вялікім чалавекам, ці зазьзяе над ім зорка сьветлая — ня ведаем. Гэта залежыць ад таго, як далейшы лёс яго жыцьця пакіруецца. {{gap|2em}}{{smaller|Вільня, 1913 г.}}</br></br> {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> 0u62r96hmmsiuk9sr7jcnnnsfz36bq1 104 121145 281991 281868 2026-04-15T18:38:46Z RAleh111 4658 281991 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}— Хадзіла на падзённую і аб табе ўсё думала… купляла хустачкі чырвоненькія…</br> {{gap|2em}}— Няхай-жа бы ты жыла, і я-б табе палатна наткала, я-ж ужо кросны прыгатавала…</br> {{gap|2em}}— А я-б сама падставіла плечы, каб бацька мяне біў, а не цябе…</br> {{gap|2em}}І, як галубка падстрэленая, білася, кідалася старая Арцёміха.</br> {{gap|2em}}Плакала старая Арцёміха сухімі сьлязьмі і быццам пяяла:</br> {{gap|2em}}— Зямля-зямелька родненькая!</br> {{gap|2em}}— А ты-ж ужо навекі прыкрыла сьцюдзёнымі грудкамі Ганульку маю…</br> {{gap|2em}}— А ты яе навекі, навекі схавала ад сонейка!..</br> {{gap|2em}}— Ніколі яна ўжо не адчыніць вочкі ясныя — ніколі, ніколі!..</br> {{gap|2em}}— Ніколі галасочак яе не зазьвініць ніколі, ніколі!..</br> {{gap|2em}}— Хай каршуны кіпцямі рвуць мае грудзі старыя!..</br> {{gap|2em}}— Хай сабакі глымзаюць маё сэрца непатрэбнае!..</br> {{gap|2em}}Зноў заенчыла „ай!“ і змоўкла. Увайшоў Арцём і ціха сеў, але барджэй усхапіўся, бо вялікі галагуцкі певень ускочыў на ложка, дзе ўперад ляжала Ганулька.</br> {{gap|2em}}— Кі-і-ш-ш-ш! Кі-і-ш-ш-ш! — і ня вытрываў…</br> {{gap|2em}}— А бадай цябе трасца, бадай цябе! — крыкнуў ён і дзіка азірнуўся на цёмны кут ля печы.</br> {{gap|2em}}Крыкнуў ён не на бабу сваю, як заўсёды, але на самога сябе. І то не. Крыкнуў ён на свой страшэнны боль, каторы, як-бы кляшчамі, абхапіў яго ўсяго…</br> {{gap|2em}}— Бадай цябе трасца, бадай цябе!.. — І паваліўся на мокры гліняны памост і плакаў, як малое дзіцянё…</br> {{gap|1.5em}}{{smaller|Пасадзец, 1912 г.}}</br></br> {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> pnvn0wykpfe5td3iyuztvld9easlv60 104 121188 281917 2026-04-15T11:59:29Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=Откры|к=вай}}, говорит, немедленно!" А самі ў ногі, ну і, пся косьць, усе ўцяклі, а я ў нейкую яму ўваліўся. Тут мяне і сцапалі. Валакуць гэта з ямы, а я лаюся, нашто добрым людзям ямы на дарозе капаюць. Вышла, што яна была спэцыяльна выкапана, к...» 281917 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=Откры|к=вай}}, говорит, немедленно!" А самі ў ногі, ну і, пся косьць, усе ўцяклі, а я ў нейкую яму ўваліўся. Тут мяне і сцапалі. Валакуць гэта з ямы, а я лаюся, нашто добрым людзям ямы на дарозе капаюць. Вышла, што яна была спэцыяльна выкапана, каб хаваць дабро ад бальшавікоў, а цяпер не засыпаюць, бо, кажуць, — яшчэ ўсяго можа быць, можа прыдзецца ізноў капаць, — быццам бальшавікі маняцца ізноў прыйсьці. {{Водступ|2|em}}— Што, ізноў бальшавікі? ніколі!—запярэчыў абураны ксёндз. — Бог не дапусьціць. Мы, лепшыя сыны Рэчыпаспалітай, умацоўваючы крыж і культуру тут, на дзікіх крэсах, на рубяжы чырвонай заразы, выконваем сьвятую місію ўсяго чалавецтва. У нашай барацьбе бог, ён падлічае нашу самаахвярнасьць і трудную працу, ён дае нам сьвятое аружжа для зьніштажэньня бальшавізму, гэтых бандытаў і недаверкаў. Панове, я, як і кожны чалавек, — грэшны, ня думайце, што сутана застрахоўвае ад грэху, але каб стаць перад сьмерцю ачышчаным, каб адпакутаваць свае праступкі зямныя, — я прышоў сюды, нясучы высака крыж, рынуўся ў гушчу ворагаў айчыны і даўлю іх, як мага і дзе мага. Панове, кажу вам з вялікім задаваленьнем, што кожны дзень маёй сьвятой працы прыносіць заслугі найясьнейшай Рэчыпаспалітай, кожны дзень я чую, як спаўзае цяжар з душы маёй, кожны дзень... {{Водступ|2|em}}— Прабошчаньку, гэта мы паслухаем у нядзелю на казаньні, а цяпер хай нам Пшэпшык скажа, што было там з ім далей. {{Водступ|2|em}}— Далей нічога цікавага, пане Драпідзюрскі. Кажуць, захварэла Тамашуўна ад перапуду, у гарачку кінула. Ну, а чаму ёй ня мець гарачкі, калі яна, што называецца, баба з тэмпэрамэнтам. Ха-ха-ха!..<noinclude></noinclude> cudwrqkn65gizcr1wh7v88hssc5cvsv 104 121189 281918 2026-04-15T12:01:08Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Пры поўнай чарцы і сытай вячэры разьвязаліся языкі, тым больш што кожны хацеў выдзеліцца, адзначыцца перад пуцатай, чырвонашчокай ахмістрыняй, якая са свайго боку да ўсіх умілена міргала заплыўшымі мышынымі вочкамі і папраўляла выраз у к...» 281918 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Пры поўнай чарцы і сытай вячэры разьвязаліся языкі, тым больш што кожны хацеў выдзеліцца, адзначыцца перад пуцатай, чырвонашчокай ахмістрыняй, якая са свайго боку да ўсіх умілена міргала заплыўшымі мышынымі вочкамі і папраўляла выраз у кофтачцы так, што ажно выдзяляўся равок між грудзьмі. {{Водступ|2|em}}Падхмялеўшыя госьці, далей-болей, больш рашуча падлабуніваліся да панны Вандзі, што рабіла шмат клопату і згрызот для ксяндза, які рознымі спосабамі няўзнаку стараўся прыкрыць павабныя месцы ахмістрыні ці адцягнуць увагу гасьцей на іншыя рэчы. Асабліва былі раптоўныя ў сваіх залётах пшэдоўнік і малады абшарнік, які нядаўна скончыў навукі, атрымаў спадчыну і прыступіў да гаспадараньня. {{Водступ|2|em}}— Пане Пшэпшык, раскажы нам якую-небудзь са сваіх баек. Панове, прашу не забываць чарак. {{Водступ|2|em}}І ксёндз сярод пустога сьмеху і п‘янага гаму падліваў у чаркі, а Пшэпшык расказваў. {{Водступ|2|em}}— На гэты раз слухайце ня байку, а даволі прыкрае здарэньне. Ня так даўно, калі наша кумпанія ўжо добра нанюхалася, уздумалі мы напужаць адну з набожных кабецін, вунь тую чорна-бровую, трохі касавокую, як яе... {{Водступ|2|em}}— А, ведаю! Гэта Тамашуўна, у яе бародаўка на паясьніцы, — падказаў пшэдоўнік. {{Водступ|2|em}}— А яе каханак Гржэгож! Ох, і даў-жа я яму раз пытлю на споведзі, — падказаў ксёндз. {{Водступ|2|em}}— Ну вось, — цягнуў далей Пшэпшык, — хто са мной тады быў, ня памятаю, жытнёўка памяць адабрала. Падышлі мы гэта да вакна ноччу ад саду. Ну, нехта з нас калі драгне ў вакно ды парасійску, пабандыцку, калі зараве, бо цяпер-жа бандыты найгоршы страх: — „{{перанос-пачатак|п=Откры|к=вай}}<noinclude></noinclude> 262johfz5gi8q1bngj7376v5drichf3 104 121190 281919 2026-04-15T12:03:54Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «што дагледзеў у старых плянах тут сваю ўласнасьць і цяпер прышоў забраць яе, а калі нам гэта не да ўспадобы, дык можам падаваць на суд. А мы ўжо знаем, як з панам судзіцца — усё прасудзіш і пасядзіш яшчэ за гэта, як добра кажуць: за маё жыта ды ў мяне набіта....» 281919 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>што дагледзеў у старых плянах тут сваю ўласнасьць і цяпер прышоў забраць яе, а калі нам гэта не да ўспадобы, дык можам падаваць на суд. А мы ўжо знаем, як з панам судзіцца — усё прасудзіш і пасядзіш яшчэ за гэта, як добра кажуць: за маё жыта ды ў мяне набіта. Вось кожнаму з нас так і ёкнула ў сярэдзіне, нядобрае мы пачулі. Шкада нам зямелькі стала, так шкада, што неяк і сьвет стаў няміл; здрантвеў я ўвесь, у вачох пацямнела, ды кажу да грамады пачарнеўшых, хмарных сялян. Браточкі, кажу, цяпер такі час, што мы павінны зямлю адбіраць, а ня то, каб у нас апошні загон урэзалі. Не дамо зямлі! {{Водступ|2|em}}— Не дамо зямлі! — гукнулі дружна ўсё. Спудзіўся пан гэтых рашучых галасоў, пасінеў, як пуп курыны, абцёр з тоўстага карку пот ды заківаўся ў бок свайго двара. Хацелі ўжо і мы ісьці дамоў, як наш Цімох затрымаў усіх ды кажа: „Бачыце, ня толькі шнуром, але і нашай вёсцы не ўцалець. Гляньце, як каморнік навёў сваю трохножную трубу, акурат на сярэдзіну вёскі“. {{Водступ|2|em}}Аж у нас мароз па скуры пабег — чаго толькі ў нас ня бывае, апрача дабра. Вось мы і прысталі да каморніка сьпярша ласкай, а пасьля кажам: „адвярні трубу, а то дрэнна будзе“. А ён сабе хоць-бы што, рагоча, у бокі ўзяўшыся. Тут я зноў ня стрываў, а мне маладзейшыя памаглі. Трах, трах і ад трубы ды яе ног толькі шчэпкі засталіся, а каморнік пяткамі замігцеў. {{Водступ|2|em}}Праз якісь час наляцела на нашу вёску чорная груганьнё — польскія поліцэйскія, ды давай падрад у кожнай хаце зьбіваць народ. Цяжка мне аб гэтым пісаць, хай час крыху падлечыць душэўныя раны, мо‘ дажывём шчасьлівейшых часоў, асьвяцім тады памяць мучальнікаў, праклянём тады нашых катаў.<noinclude></noinclude> 19e3nn6smtegcwztu4w7fadhwmapr93 104 121191 281920 2026-04-15T12:06:21Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Прызналі нашу вёску бунтарскай, загадалі штотыдзень па два дні адрабляць пану за тую праклятую трубу, а мяне, як зачыншчыка, зьбілі і закаванага павязьлі ў вастрог. Там зноў пачалі мучыць. Білі гарачымі шомпаламі па пятках... цяпер чую агідн...» 281920 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Прызналі нашу вёску бунтарскай, загадалі штотыдзень па два дні адрабляць пану за тую праклятую трубу, а мяне, як зачыншчыка, зьбілі і закаванага павязьлі ў вастрог. Там зноў пачалі мучыць. Білі гарачымі шомпаламі па пятках... цяпер чую агідны смурод смалі сваёй скуры... Начамі мучаць мяне страшныя прывіды, а ўгрудзёх — бы цьвік іржаўлены ўбіты. Дапытвалі — ці я бальшавік. Ніколі я ім ня быў. Але ў гэты момант надчалавечых мук, катаваньня да бясчуцьця, у мяне раптам закіпела бурлівае жыцьцё, я ўсёй сваёй істотай пачуў патрэбу стаць комуністым, пачуў патрэбу выказаць гэта, і з радаснай душэўнай паўнатой, і з гарачым пачуцьцём кінуў катам сваё прызнаньне. Што далей было —ня помню, хай аб гэтым раскажуць мае каты. {{Водступ|2|em}}Дык вось, браце, нас б‘юць, зямельку адбіраюць, паншчыну адбываць прымушаюць... Золата і панаваньне выціскаюць з нашай крыві і поту... Гора нам... Пашоў-бы я да цябе бліжэй, але не магу ступіць на параненыя пяткі. Выцягваю да цябе свае акрываўленыя рукі, якія ўціскалі між дзьвярэй, выцягваю па твой пераможны молат, каб разьбіць ім вастрожны мур. І разаб‘ём, бо мы, браце, дужыя, як ніколі, мы з кожным днём магутнеем. Мы так багаты вагністай помстай і векавой нянявісьцю, што сталі непераможнымі. Помстай дыхаеш, помстай молішся. Ці кідаеш зерне на загоны, ці да дня сонца сустракаеш, ці бяду бядуеш — усюды адна думка, адно чаканьне: хутчэй-бы разьмжджуліць панскае ярмо! {{накіравальная рыса|5em}}<noinclude></noinclude> njmqwkvpdoqdc21bbde5mhwp2vva02z 104 121192 281921 2026-04-15T12:09:30Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{ц|''ЯК НЕДАРАДА ДАРАДЗІЎ СВАЁЙ БЯДЗЕ''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Строгі быў загад у гміне, каб усе неадкладна плацілі „даніну“<ref>Адначасовы падатак.</ref>. Падышоў ужо апошні тэрмін, але з сялян бадай ніхто не плаціў: той ня мае чым, той мае, але ня рупіцца, бо...» 281921 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|''ЯК НЕДАРАДА ДАРАДЗІЎ СВАЁЙ БЯДЗЕ''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Строгі быў загад у гміне, каб усе неадкладна плацілі „даніну“<ref>Адначасовы падатак.</ref>. Падышоў ужо апошні тэрмін, але з сялян бадай ніхто не плаціў: той ня мае чым, той мае, але ня рупіцца, бо чаму іншыя ня плацяць, а той, кіруючыся ўсякімі асабістымі перакананьнямі, зусім ня хоча плаціць. І так „даніна“ ані з месца. {{Водступ|2|em}}Ажно прыехаў якісь важны чын у гміну. Сабраў сход і ў прысутнасьці жандараў нагрымеў страшных слоў, даў тэрміну толькі тры дні, пагразіў астрогамі, настукаў кулакамі, лаяўся — надта ўжо, відаць, яму гэтая „даніна“ патрэбна была. Як ачумеўшыя, разыходзіліся сяляне са сходкі:—ціхія, панурыя, з затаёнымі думкамі, вось быццам той лес, што чакае буру-навальніцу. {{Водступ|2|em}}А Лявон Недарада дык, мабыць, больш за ўсіх меў клопату. Яму ўсё жыцьцё ніяк ня ручыла, а ў грашовых справах — асабліва. І спраў гэтых у яго заўсёды было гібель, а грошы дык ніколі ня было. {{Водступ|2|em}}Узяць-бы хоць цёшчу Лявона, памерла і не сказала, дзе грошы схавала: не здалела сказаць — раптоўна памерла. А сама калісь хвалілася, што прызапасіла на чорную гадзіну; нават нейкім прыпадкам старасьвецкі чырвонец захаваўся. Лявон сам яго бачыў, пробаваў зубамі, стаўляў рубцом, ці не фальшывы.<noinclude></noinclude> e5fs38s1x4gzrcnwkm8vjt6zrt86x30 104 121193 281922 2026-04-15T13:12:54Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Ня мала клопату ён меў і са сваёй жонкай. Баба была хоць куды: спор мела ў руках і догляд гаспадарскі; адзін быў толькі фэлер: цераз меру была прыгожа. Кожны на яе галіўся, падлабуніваўся ўсялякімі спосабамі і гэтым набівалі ёй цану; пачала я...» 281922 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Ня мала клопату ён меў і са сваёй жонкай. Баба была хоць куды: спор мела ў руках і догляд гаспадарскі; адзін быў толькі фэлер: цераз меру была прыгожа. Кожны на яе галіўся, падлабуніваўся ўсялякімі спосабамі і гэтым набівалі ёй цану; пачала яна ганарыцца, узяла Лявона, як кажуць, на павадок, і ня мог Лявон ёй пярэчыць, бо не ўстаяць яму супроць яе красы. Вось і цяпер, прадаў-бы ён Серадулю і адпіхнуў-бы сваю бяду — „даніну“, а там бог-бацька. Але ня туды тое, зрабіць гэтак ня ўдасца, бо жонка не дазволе; ды яно і справядліва, што варта гаспадыня без каровы ці карова без гаспадыні. Апроч таго, жонка апошнімі часамі нешта стала бокам хадзіць, трэба нейкім гасьцінцам паддобрыцца. Бяда з гэтымі прыгожымі жонкамі! А тут і вясна на дварэ, хлеба няма, нарогі трэба купіць... {{Водступ|2|em}}І ўсяго тэрміну тры дні! І яму, Лявону, звычайнаму сабе бульбаеду, трэба столькі грошы выдаўбаць недзе, прыдумаць нейкі ратунак. {{Водступ|2|em}}Так разважаў Лявон ідучы са сходкі. Усю здатнасьць сваю ён ужыў, каб прыдумаць, дарадзіць сваёй бядзе. Але як? Хіба-ж ён бачыў калі радасны прамень у сваім жыцьці? Хіба-ж ня ён сын падняволенага народу? Хіба-ж ня ішоў дождж і не разьліўся пансак у печцы, калі ён радзіўся? А бародаўка на носе хіба не магнэс для ўсялякіх напасьцяй? Эх, з горам радзіўся, з горам, мабыць, прыдзецца памерці! Дык вось чаму яго загартаваныя працай рукі сталі непаслухмянымі і так нялоўка аціралі халодны пот з чала. {{Водступ|2|em}}Прышоўшы дамоў зьмярканьнем, Лявон ні з кім з хатніх не ўваходзіў у гутарку і, не вячэраўшы, лёг спаць. Дакучлівыя, трывожныя думкі не пакідалі яго ўсю ноч.<noinclude></noinclude> mx349fnh23ruvv10mfgrf8ze6md1jj0 104 121194 281923 2026-04-15T13:15:58Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Са змучанай душой устаў ён з першым пеўнем і пашоў на даржнік, каб дагледзець гаўяда, і тут яму прышла шчасьлівая думка. {{Водступ|2|em}}У бальшавіцкая часы, калі аднасельчане разьбівалі панскі двор, Лявон, ня ўмешваючыся ў разбушаваную табал...» 281923 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Са змучанай душой устаў ён з першым пеўнем і пашоў на даржнік, каб дагледзець гаўяда, і тут яму прышла шчасьлівая думка. {{Водступ|2|em}}У бальшавіцкая часы, калі аднасельчане разьбівалі панскі двор, Лявон, ня ўмешваючыся ў разбушаваную табалу, пашоў пацікавіцца гэтым надзвычайным выпадкам. Увайшоўшы ў панскі сад, ён згледзеў невялічкую бліскучую шмаціну з квяцістымі каменчыкамі. Падняўшы яе, пашоў дамоў і ня ведаў, што з ёй зрабіць. Разглядаючы аднаго разу знахадку, Лявон заўважыў на ёй чырванаватую пляму і зразу дагадаўся, што гэта была кроў. Аж неяк закудзіла яго, апанаваў забабонны жах, і каб далей быць ад грэху, барзьдзей абярнуў шмаціну ў рызмак, улажыў у скрынку ад калёснай мазі і закапаў у еўні. Хутка Лявон пераканаўся, што як толькі пачне думаць аб сваёй знахадцы, дык нейкае ліха з ім здарыцца: то конь пад ім спатыкнецца, і ён зваліцца ў {{Абмылка|грязь|гразь}}, то на прыпол выпусьціць лыжку са стравай, то цьвік назаве гузікам, адным словам, Лявон прыкмеціў ва ўсім гэтым чартоўскую махінацыю. {{Водступ|2|em}}Вось чаму ён так узрадаваўся, калі ўспомніў знахадку: сягоньня кірмашовы дзень, пойдзе ў мястэчка і прадасьць там каму з-пад палы — і бяды пазбудзецца, грошы будзе мець, хоць грошы, то праўда, нячыстыя, але на „даніну“ самыя тыя. {{Водступ|2|em}}Нікому ня кажучы, адкапаў ён знахадку і пашоў на кірмаш. Увашоўшы ў бор, зьняў шапку і, ідучы, пачаў маліць бога, каб яму ды хоць раз у жыцьці пашанцавала. Калі добра ўсё ўдасца, абяцаў богу трэцюю часьць выручаных грошы, але пасьля доўгай развагі над пакутным жыцьцём-быцьцём зрабіў моцную пастанову ахвяраваць толькі пятую часьць.<noinclude></noinclude> msq0g76rzy91mh3o9bsvc1lla0a6wu5 104 121195 281924 2026-04-15T13:18:47Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Прышоўшы ў мястэчка, Лявон пацягаўся па рынку, нрыглядаючыся да людзей, якія больш падыходзілі да яго справы. Знаёмных жыдкоў ён не хацеў чапаць, каб не асароміцца. Усё гэта яго дужа непакоіла. Ня раз, моцна задумаўшыся, натыкаўся на людзей,...» 281924 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Прышоўшы ў мястэчка, Лявон пацягаўся па рынку, нрыглядаючыся да людзей, якія больш падыходзілі да яго справы. Знаёмных жыдкоў ён не хацеў чапаць, каб не асароміцца. Усё гэта яго дужа непакоіла. Ня раз, моцна задумаўшыся, натыкаўся на людзей, ці, не пачуўшы крыку: „з дарогі!“, будзіўся ад удару аглаблёй у плечы. Ужо думаў упякаць дахаты, паслаўшы ўвесь сьвет к чортавай мацеры, як тут перад сабой, згледзеў франтаватага паўпанка, відаць, пацягнуўшага гары, бо ўсё ківаўся ў бакі. Доўга сачыў за ім Лявон, чуў, як паўпанка звалі „амэрыканцам“, і ніяк ня мог адважыцца, каб яго зачапіць. {{Водступ|2|em}}А што калі арыштуюць ды пачнуць біць?! — падумаў Лявон. Ну, але мусіць той важны чын у гміне быў страшней за страх Лявона, бо ён, вытыркнуўшы рог шмаціны з кішані, падышоў да паўпанка і сказаў: „купіце!“ Паўпанак абгледзеў, памармытаў і тыц два даляры ў руку Лявона. Аж у вачох Лявону пацямнела, хацеў у руку цмокнуць дабрадзею свайму, але той ужо зьнік. {{Водступ|2|em}}Напятушыўся Лявон, жывей забілася кроў у сэрцы; важна размахваючы рукамі, пашоў да знаёмага загатоўшчыка Лейзара і загадаў паставіць гары, абяцаючы падвезьці козам ахапак сена. Цяпер ён меў толькі адзін клопат — гэта разрахавацца з богам. Пятую часьць ад двух даляраў ніяк не адлічыш, трэба іх мяняць, а мяняць не хацеў — баяўся, каб яго не ашукалі. Абмяняе ён іх у каваля сваёй вёскі, Боруха — ён жыдок сумленны. Аднак, яго абяцанка богу, справа шмаціны з крывавай плямай, гэтыя нечаканыя даляры не давалі Лявону супакою. І чым больш асушаў чарак, тым больш адчуваў страх перад божым гневам, а ў сваім раптоўным багацьці бачыў выкрутасы нячыстай сілы. Нейкі цяжар<noinclude></noinclude> riphe6padzqmlhtbjcldxgbtt7kg0gy 104 121196 281925 2026-04-15T13:21:10Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «прыгнятаў Лявона, марока плутала думкі, і радасьць, і трывога валтузіліся ў грудзях; ён чуў патрэбу зрабіць нешта надзвычайнае, балюча-вострае, каб ачуняць, пачуць ясьней, што з ім і дзе ён. {{Водступ|2|em}}Вось, каб пазбавіцца ад усяго гэтага клопату, рашыў...» 281925 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>прыгнятаў Лявона, марока плутала думкі, і радасьць, і трывога валтузіліся ў грудзях; ён чуў патрэбу зрабіць нешта надзвычайнае, балюча-вострае, каб ачуняць, пачуць ясьней, што з ім і дзе ён. {{Водступ|2|em}}Вось, каб пазбавіцца ад усяго гэтага клопату, рашыў хмельнай галавой і грэшнай душой пайсьці ў касьцёл і паляжаць крыжам, а можа такім чынам ня толькі адстраша чорта, але і адпакутуе і пятую часьць ад даляраў. {{Водступ|2|em}}На нешпарах касьцёл быў паўнюсенькі народам. Лявон заціснуўся пад сьцяну і бухнуў крыжам вобземлю. Народ зьдзіўлены расступіўся, а пасьля стаў прывыкаць і цясьней абступіў Лявона. Песьня, арганы, цяплыня і хмель нагналі на яго такі смачны сон, што ён не пачуў як разышоўся народ. А закрыстыян, дзякуючы кірмашоваму дню, таксама нанюхаўся з бутэлькі і, не абгледзеўшы касьцёлу, запёр Лявона, {{Водступ|2|em}}Прабудзіўся Лявон а поўначы і спрасонку пачаў шукаць жонку, думаючы, што ён сьпіць на ложку ў сваёй хаце. Хутка ён ачухаўся і скамянеў са страху. Сярод касьцёлу гарэла лямпачка. Цішыня, дзіўныя цені, нямыя, застыглыя фігуры сьвятых, блеск пазалоты ўсё гэта веяла нейкім незямным, надзвычайным і наганяла жуду на Лявона. Але раскумекаўшы сабе, што ён у касьцёле, у пасьвенчаным месцы, пад апекай сьвятых, стаў падымацца пільна ўглядаючыся ў цёмныя падазроныя месцы. Калі нічога страшнага ня сталася, пасьмялеў, кашлянуў колькі разоў для адвагі і зразу супакоіўся. Убачыўшы абраз у аўтары, дзе быў намаляваны сам бог у вобалаках, а ў нагах меў зямлю, Лявон адазваўся: {{Водступ|2|em}}— Дзякуй табе, божа, што ты даў мне такі выпадак, калі я з табой магу пагутарыць вока на вока.<noinclude></noinclude> k4mmhdswjg5uh0u4en1s4o8j17cllf6 104 121197 281926 2026-04-15T13:24:39Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «Перш-на-перш, мушу перасьцерагчы цябе, што несамавіта ты гаспадарыш на нашай старонцы. Жывем мы па справядлівасьці, як кажуць: бога ня гневім і з людзьмі ладзім: калі нас б‘юць па аднэй шчацэ, дык падстаўляем і другую. Ніколі, нікога ня крыўдзілі, не нявол...» 281926 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>Перш-на-перш, мушу перасьцерагчы цябе, што несамавіта ты гаспадарыш на нашай старонцы. Жывем мы па справядлівасьці, як кажуць: бога ня гневім і з людзьмі ладзім: калі нас б‘юць па аднэй шчацэ, дык падстаўляем і другую. Ніколі, нікога ня крыўдзілі, не няволілі. Аднак, гора, дык як мора разьліўное, ажно захлябаешся. Кінь хоць {{Абмылка|саломніку|саломінку}}, паратуй у бядзе, бо мы народ цёмны, дзікі, раздражнены сучасным безгалоўем і за сябе ня ручаемся. Суд наш страшны і крыві мы не шкадуем. Так што з разгону і табе можам наклеіць. Гэта мы калісь былі пужлівыя, цяпер справа інакш стаіць. Успамінаю як я раз уздумаў накрасьці яблыкаў у панскім садзе. А вартаўнік там быў вельмі запальчывы. Бывала птушка не ўляціць у сад, каб ён не заўважыў. Сушаным гарохам страляў па нас. Вось я начапіў торбу і палез, цікуючыся, праз паркан. І толькі гэта пераскочыў, як чую, што мяне нехта і цягне. Я барзьдзей рвануў назад і бег мусіць з паўвярсты, валакучы за сабой прасла паркану, што зачапілася за торбу, як я лез у сад. А то бывала... {{Водступ|2|em}}Тут Лявон стаў гарадзіць аб сваіх брыдкіх справах і нябывалых здарэньнях і ўрэшце закончыў. {{Водступ|2|em}}— Што да доўгу, то справа стаіць так: я ніколі ня кручу, а табе, моцны божа, тым больш. Вось бачыш... {{Водступ|2|em}}З гэтымі словамі Лявон дастаў залатую монстранцыю і, ківаючы, ён казаў далей. {{Водступ|2|em}}— Я гэтую дарагую рэч магу ўкрасьці, але я гэтага не раблю, бо я акуратны даўжнік і сумленны чалавек і аддаю табе доўг з барышом. {{Водступ|2|em}}Тут ён монстранцыю паставіў ізноў на месцы і, лічачы ўсе справы ўдала пакончанымі, стаў разглядаць касьцёл, каб не маркоціцца, пакуль разьвіднее. {{перанос-пачатак|п=Абыхо|к=дзячы}}<noinclude></noinclude> cbkij8vvikwbldafz7tu7cdya40ss9g 104 121198 281927 2026-04-15T13:27:10Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=Абыхо|к=дзячы}} каля сьцен, Лявон згледзеў абраз сьв. Магдалены, дужа падобнай да яго жонкі. Доўгі час Лявон узіраўся на абраз зьдзіўлены, а пасьля, зарагатаўшы на ўвесь касьцёл, сказаў. {{Водступ|2|em}}— Ну, шмат у мяне знойдзецца гэткіх сьв...» 281927 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=Абыхо|к=дзячы}} каля сьцен, Лявон згледзеў абраз сьв. Магдалены, дужа падобнай да яго жонкі. Доўгі час Лявон узіраўся на абраз зьдзіўлены, а пасьля, зарагатаўшы на ўвесь касьцёл, сказаў. {{Водступ|2|em}}— Ну, шмат у мяне знойдзецца гэткіх сьвятых! {{Водступ|2|em}}Пасьля, пабачыўшы ка другім абразе Адама і Эву, якія сьпіраліся аб яблыку, быў азадачаны пытаньнем: на якой гэта мове яны сьпіраюцца. {{Водступ|2|em}}Рамы вакон, што раз ярчэй выступалі на шэрых досьвітках. А хутка забразгалі ключы каля дзьвярэй. Лявон пасьпяшыў затаіцца ў куточак. У адчынены касьцёл пачаў находзіць народ. Загудзелі ззаны. Арган згушчаў касьцёльныя песьні. Вышаў незаўважаным у народ Лявон і рушыў {{Абмылка|бардзьдзей|барзьдзей}} дахаты. {{Водступ|2|em}}Яшчэ здалёку пачуў Лявон звон малатоў у кузьні Боруха. Ішоў ён пэўнай, цьвёрдай паходкай, як чалавек з забясьпечанай будучынай, ішоў проста ў кузьню, каб абмяняць даляры. {{Водступ|2|em}}— Памагай бог! — пажадаў Лявон, увайшоўшы ў кузьню. {{Водступ|2|em}}— Дзякую, — адазваўся каваль і ўзяў пададзеныя новыя паперкі ў запэцканыя рукі, паварочаў іх і вышаў з кузьні на сонца — ён ніяк ня мог паверыць, каб у гэтага абадранца маглі быць даляры. {{Водступ|2|em}}— Псс...—раптам адазваўся Борух і аддаў даляры Лявону. {{Водступ|2|em}}Што ты псыкаеш? — зазлаваў Лявон. {{Водступ|2|em}}— Пашкуства, — фальшывы... {{Водступ|2|em}}Вось быццам хто абухам стукнуў па галаве Лявона, ажно ён хістануўся ў бакі і прысланіўся да вушака. Боль пашоў па жылах, бы атрута тая. Крыўда, жаль і элосьць на сябе, на ўсё на сьвеце даводзілі яго да вар‘яцтва. Качаючыся па зямлі, ён рваў сабе валасы, {{перанос-пачатак|п=блузь|к=ніў}}<noinclude></noinclude> g6jktulrm6qhum5lcnwp9ftrjgy74x6 104 121199 281928 2026-04-15T13:29:04Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=блузь|к=ніў}}, праклінаў. Здавалася, што {{Абмылка|вось,-вось|вось-вось,}} і ён зьвіхнецца з розуму. Урэшце ўскочыў на ногі. З дзікімі, вытарашчанымі вачмі, ускалмачанымі валасамі, абкачаны ў зямлю, зубамі скрыгатаў і нема гразіў небу зацісн...» 281928 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=блузь|к=ніў}}, праклінаў. Здавалася, што {{Абмылка|вось,-вось|вось-вось,}} і ён зьвіхнецца з розуму. Урэшце ўскочыў на ногі. З дзікімі, вытарашчанымі вачмі, ускалмачанымі валасамі, абкачаны ў зямлю, зубамі скрыгатаў і нема гразіў небу заціснутымі кулакамі. {{Водступ|2|em}}На народ, які зьбегся глядзець, напаў страх; нават Борух схаваўся ў кузьню. Як-бы нейкім холадам павеяла, чадным паветрам хухнула, а Стэпка Люлічніха, дык нават пабачыла рогі ў калматай галаве Лявона. Усім стала ясна, што паганы чорт зьмяшаўся з паветрам і валтузіць душу Лявона. Мужчыны сталі разыходзіцца, бабы жагнацца ды сплёўваць, дзеці ў плач, а ў Лявона паваліла пена з губ і ён стаў усяляк трызьніць на бога і ўсіх сьвятых. {{Водступ|2|em}}Тут нехта параіў гукнуць на шаптуху, каб абараніць неба ад паняверы, але Лявон пякельна зарагатаў і паплёўся дахаты, падымаючы нагамі пыл. {{Водступ|2|em}}Прышоўшы дамоў, сваім страшным выглядам напужаў усіх хатніх: жонка схавалася на печ, а дзеці з гвалтам выбеглі вонкі з хаты. Злосна вырваўшы млён ад жорнаў, Лявон пачаў ім калаціць па абразох. Бразг шкла, трэск рамаў, крык гаспадыні — тварылі пякельную музыку. Як толькі Лявон сьцебануў па сьв. Антоні, дык з-пад абраза шухнуў на падлогу запылены пачок. {{Водступ|2|em}}— Грошы ёсьць! Лявонка, маміны грошы! — І жонка кульком-поныр’ю кінулася з печы, каб падняць запылены пачок. І калі яна разварачвала папяровыя банкноты, выкаціўся вядомы чырвонец; Лявон сядзеў ужо на лаве, сапучы, як кавальскі мех, і абціраў то адным, то другім рукавом абліты потам твар. {{Водступ|2|em}}Пасьля гэтага нічога надзвычайнага з Лявонам ня здарылася. Заплаціў ён даніну і на рэшту грошы пачаў лячыць<noinclude></noinclude> kf69wkxl801vvpj2m9hsl5wfgmwrte4 104 121200 281929 2026-04-15T13:29:44Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «розныя гаспадарскія недамаганьні. А крыху абжыўшыся пасыцеў, пачырванеў, а гутарку сваю пераплятаў вясёлым сьмехам і жартамі. {{Водступ|2|em}}— Вось, дарагенькія, як нам трэба: што ўбіў, тое і ўехаў, — казаў Лявон Недарада. {{накіравальная рыса|5em}}» 281929 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>розныя гаспадарскія недамаганьні. А крыху абжыўшыся пасыцеў, пачырванеў, а гутарку сваю пераплятаў вясёлым сьмехам і жартамі. {{Водступ|2|em}}— Вось, дарагенькія, як нам трэба: што ўбіў, тое і ўехаў, — казаў Лявон Недарада. {{накіравальная рыса|5em}}<noinclude></noinclude> a0emuwp2d5z77wbranvvnz6zmfd7fsj 104 121201 281930 2026-04-15T13:32:19Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{ц|''ДЗЯМІД І АЎДОЦЯ''|памер=120%}} {{ц|''(З жыцьця, Зах. Беларусі)''}} {{Водступ|2|em}}Каля могілак на ўзгорку ў абрушанай бульбяной яме сабралася Грункавіцкая вясковая комгранка (ячэйка). {{Водступ|2|em}}Абмазгоўвалі пякучую справу: барацьбу са штрафамі. {{Водступ|...» 281930 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|''ДЗЯМІД І АЎДОЦЯ''|памер=120%}} {{ц|''(З жыцьця, Зах. Беларусі)''}} {{Водступ|2|em}}Каля могілак на ўзгорку ў абрушанай бульбяной яме сабралася Грункавіцкая вясковая комгранка (ячэйка). {{Водступ|2|em}}Абмазгоўвалі пякучую справу: барацьбу са штрафамі. {{Водступ|2|em}}То-ж ня было бадай гаспадара, які ня быў-бы аштрафаваны праз поліцыю. Выпаўзе сьвінчо на вуліцу (плоту няма з чаго зрабіць, хоць трэсьні), сабака бегае самапасам, задрэміш на начной варце, з начальствам не прывітаешся (цьфу!), коса глянуў, крыва стаў, — за ўсё табе штраф ды штраф. {{Водступ|2|em}}Сяляне з апошняга выбіваюцца, каб заплаціць, бо адсідку за штрафы горш ня выдумаеш. Будыніна гэтая, каб на яе бяздоньне, у рост чалавека з трымя радамі нар. Папрабуй-жа высядзець у гэткай пакуце без сьвятла, без паветра, бяз стравы. Хто слабей, а пасядзіць даўжэй, дык вышаўшы сланяецца, бы ўчадзеўшы, а белы, як сьцяна. {{Водступ|2|em}}Гэткую адсідку-душагубку сумысьле прыдумалі окупанты-жывадзёры, каб прымусіць сялян плаціць штраф. {{Водступ|2|em}}І людцы плацяць, ды стогнам стогнуць, а окупанты гарэлку хлешчуць, банкетуюць і п‘яным ротам галёкаюць гімны богу ды айчыне. А як не хапае пеці-меці, дык зноў за штрафы.<noinclude></noinclude> ekho17ywc5c49k7qmqukxaf01vec8tk 281931 281930 2026-04-15T13:34:14Z Gabix 3485 281931 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|''ДЗЯМІД І АЎДОЦЯ''|памер=120%}} {{ц|''(З жыцьця Зах. Беларусі)''}} {{Водступ|2|em}}Каля могілак на ўзгорку ў абрушанай бульбяной яме сабралася Грункавіцкая вясковая комгранка (ячэйка). {{Водступ|2|em}}Абмазгоўвалі пякучую справу: барацьбу са штрафамі. {{Водступ|2|em}}То-ж ня было бадай гаспадара, які ня быў-бы аштрафаваны праз поліцыю. Выпаўзе сьвінчо на вуліцу (плоту няма з чаго зрабіць, хоць трэсьні), сабака бегае самапасам, задрэміш на начной варце, з начальствам не прывітаешся (цьфу!), коса глянуў, крыва стаў, — за ўсё табе штраф ды штраф. {{Водступ|2|em}}Сяляне з апошняга выбіваюцца, каб заплаціць, бо адсідку за штрафы горш ня выдумаеш. Будыніна гэтая, каб на яе бяздоньне, у рост чалавека з трымя радамі нар. Папрабуй-жа высядзець у гэткай пакуце без сьвятла, без паветра, бяз стравы. Хто слабей, а пасядзіць даўжэй, дык вышаўшы сланяецца, бы ўчадзеўшы, а белы, як сьцяна. {{Водступ|2|em}}Гэткую адсідку-душагубку сумысьле прыдумалі окупанты-жывадзёры, каб прымусіць сялян плаціць штраф. {{Водступ|2|em}}І людцы плацяць, ды стогнам стогнуць, а окупанты гарэлку хлешчуць, банкетуюць і п‘яным ротам галёкаюць гімны богу ды айчыне. А як не хапае пеці-меці, дык зноў за штрафы.<noinclude></noinclude> ca59steoy11p0w5kf6fu2g9s0i7sp7i 104 121202 281932 2026-04-15T13:35:52Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Вось аб гэтай злыбядзе грункавіцкія падпольнікі і разважалі. {{Водступ|2|em}}— Я раю, — сказаў здаравенны дзяцюк, нядаўна прыняты ў партыю, — ды ня то, што раю, а сам магу зрабіць, значыць, прыпасьціць дзе поліцыянта. Ну, а пасьля да трупа карта...» 281932 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Вось аб гэтай злыбядзе грункавіцкія падпольнікі і разважалі. {{Водступ|2|em}}— Я раю, — сказаў здаравенны дзяцюк, нядаўна прыняты ў партыю, — ды ня то, што раю, а сам магу зрабіць, значыць, прыпасьціць дзе поліцыянта. Ну, а пасьля да трупа картачку прычапіў: прухнееш, гад, за штрафы. Значыць, усе так паздыхаеце, а дзеля таго ня будзьце ласы на мужыцкія грошыкі. {{Водступ|2|em}}Яму супярэчыў сакратар гранкі. {{Водступ|2|em}}— Ты пакінь варыць кіпень. Забіць ня шутка, а толку тут ніякага. Важна, каб работу паставіць так, каб усе за аднаго і адзін за ўсіх. Трэба рэволюцыю разгортваць усёй грамадой, а як яна ўжо на поўным хаду, дык тады чабахай, брат, па іхнім гнязьдзе, каб толькі мокрае месца засталося. {{Водступ|2|em}}Ды пры гэтым асабліва важна, каб іх управа легма-лягла і завекавала так. А пакуль жыгой жыгацца — дурнота. {{Водступ|2|em}}Праўда, на штырхі перціся ахвота нам вялікая, рэволюцыя — наша сьвята, радасьць, але-ж да гэтага трэба прайсьці агонь і ваду, гарту трэба набраць, каб стаў пруткі і звонкі. Кожны дзень організуй рэволюцыю, дыхай рэволюцыяй, палыхай рэволюцыяй, а свой нутраньі агонь з разьлікам прызапась, каб не згарэць раптоўна, як ручайка кужалю. Значыць, галоўнае ў нас цяпер — організуй рэволюцыю. А дзеля таго, што да штрафаў, прапаную... {{Водступ|2|em}}Прапанову сэкратара ўсе прынялі. Таварыша Дзяміда выдзелілі быць адказным за ўсю кампанію па барацьбе са штрафамі, хай, значыць, на справе апраўдае сваю прыказку. {{Водступ|2|em}}— Наш верх! З‘організуем!—сказаў Дзямід, згаджаючыся.<noinclude></noinclude> t0z1mg3aeuy7cp4uxk5p2gnhl197x1e 104 121203 281933 2026-04-15T13:37:38Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Прывучыўся Дзямід да сваёй прыказкі „наш верх“ у падпольлі, дзе ў гутарцы яму ня раз не хапала пораху, дык прыходзілася паддаваць дыхту вось гэтым самым — наш верх! {{Водступ|2|em}}— Глядзі, узяўся за гуж, не кажы, што ня дуж, — жартавалі з Дзя...» 281933 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Прывучыўся Дзямід да сваёй прыказкі „наш верх“ у падпольлі, дзе ў гутарцы яму ня раз не хапала пораху, дык прыходзілася паддаваць дыхту вось гэтым самым — наш верх! {{Водступ|2|em}}— Глядзі, узяўся за гуж, не кажы, што ня дуж, — жартавалі з Дзяміда таварышы, разыходзячыся са сходкі. {{Водступ|2|em}}— Абы гуж вытрываў, а сіл у мяне хопіць. {{Водступ|2|em}}І праўда, стараўся Дзямід шчыра, гібель палажыў працы, і неўзабаве дабіўся добрых вынікаў. На аднэй з чарговых сходак гранкі Дзямід хваліўся. {{Водступ|2|em}}— Усе пад маю дудку, усе ў адзін тон. Наш верх, адаб‘ём мы ахвоту ад штрафаў гэтым жывадзёрам. {{Водступ|2|em}}А тым часам сталася так, што і самога Дзяміда аштрафавалі. Быў у яго сабака Разгон, які са старасьці ледзь валачыўся, даядаў, як кажуць, апошнія зубы. Ну, але каб не агрызацца з поліцыяй, дык начапіў Дзямід гэтыя старыя косьці на мотуз каля аўчарніка. {{Водступ|2|em}}Рэч вядомая, што для сабак суседняга пана ў поліцыі была лепшая констытуцыя: яны сабе лахалі на свабодзе, а ў вёсцы ня раз кусалі дзяцей і душылі курэй. Трэба-ж было раз панскай сучцы вільнуць хвастом перад носам Разгону. Як чорт на яго ўсьсеў. Раз— і мотуз папалам, два — і ён ужо круць-муць каля дворнай патаскухі, — толькі іх і бачылі. {{Водступ|2|em}}А кончыліся гэтыя няўдалыя залёты тым, што пан застрэліў Разгона, як шалёнага, поліцыянт закавырыста аштрафаваў Дзяміда, бо надта-ж ужо быў зручны выпадак. {{Водступ|2|em}}Справа гэтая абгаварвалася ў сямейным колектыве. Дакладчыкам выступіла Аўдоця, жонка Дзяміда. Даклад, прызнацца, няўмеру зацягнуўся, ужо ішоў другі тыдзень, а Аўдоця раз ступіць і штраф напомніць і<noinclude></noinclude> 0sx3d464jr724nk5mf3sjpwi7rh99br 104 121204 281934 2026-04-15T13:39:50Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «бальшавікоў чартыхне, пеклам пастраша ды пабожкаецца, ну і ні ў пяць, ні ў дзесяць кусьліва выткне прыказку: „Наш верх“. {{Водступ|2|em}}Гарапашнае жыцьцё навучыла Дзяміда цярплівасьці, але тут усё-ж ткі ня вытрываў — узарвала. {{Водступ|2|em}}— А бач, Аўдоця...» 281934 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>бальшавікоў чартыхне, пеклам пастраша ды пабожкаецца, ну і ні ў пяць, ні ў дзесяць кусьліва выткне прыказку: „Наш верх“. {{Водступ|2|em}}Гарапашнае жыцьцё навучыла Дзяміда цярплівасьці, але тут усё-ж ткі ня вытрываў — узарвала. {{Водступ|2|em}}— А бач, Аўдоця, памятаеш, як я цябе ластажыў папругай за твой язык. Цяпер ты храбрая, бо ведаеш, што я стаў комуністым, значыць, і пальцам не чапну. Аднак кажу, наш верх, сунімісь, не брашы на нашага брата, каб ані пікнула. Праўда, біць цябе мне няма як ты, паднявольнае стварэньне, зносіш, значыць, пры буржуйскім ладзе падвойнае рабства і клясавае і сямейнае. {{Водступ|2|em}}Але тваё, Аўдоцечка, трасца тваёй галаве, няшчасьце яшчэ павялічваецца тым, што ты ўпартая, як кумпяк убойлівай скаціны, — горш таго, ты дурная, як абора ад лапця, як дзірка ў гузіку. Вось чаму ты ніяк ня можаш у розум узяць, што нас ад бяды, ад штрафаў, ад іншага насланьня выратуе толькі рэволюцыя, а ня твой выдуманы бог. {{Водступ|2|em}}— Вось цяпер мне стала ясна, — сказала літуючыся Аўдоця, — што ты хоць і ў бога ня верыш і паступкі твае пекла варты, аднак ты ў рай пападзеш — бог усім дурням грахі даруе — ох, бедненькі ты мой. {{Водступ|2|em}}— Каб з усяго сьвету сабраў розум у адно месца, дык усё роўна ім не разьбіў-бы тваёй дурнаты, — адрэзаў злосна Дзямід.—Ды ўрэшце, як сабе хочаш, як пасьцелешся, так і высьпішся, адно — ня блытайся мне пад нагамі — організаваць рэволюцыю гэта табе ня ў носе калупаць. {{Водступ|2|em}}— А што гэта такое організаваць рэволюцыю? Гэта, мусіць, быць пустадомкам ды на штрафы нарывацца, а пасьля казаць — наш верх?<noinclude></noinclude> pkg5nifrdcuumblgbxmbnt17ntyepz1 104 121205 281935 2026-04-15T13:44:27Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Ох, і надакучыла Дзяміду гэтая скрыпучая скрыпка. Уздумаў ён, як кажуць, ударыць жонцы па самым балючым месцы. Узяў моўчкі нож і давай адточваць. Спалохалася Аўдоця ды пытае. {{Водступ|2|em}}— Ты што гэта? {{Водступ|2|em}}— А табе што? Наш верх! Вос...» 281935 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Ох, і надакучыла Дзяміду гэтая скрыпучая скрыпка. Уздумаў ён, як кажуць, ударыць жонцы па самым балючым месцы. Узяў моўчкі нож і давай адточваць. Спалохалася Аўдоця ды пытае. {{Водступ|2|em}}— Ты што гэта? {{Водступ|2|em}}— А табе што? Наш верх! Вось пайду ды зарэжу ксяндза, што-ж, дурному, як кажаш, бог даруе. {{Водступ|2|em}}Аўдоця злосна сплюнула, значыць, знай, і гутарыць з табой не хачу, аднак спадцішка коса паглядала на Дзяміда, стараючыся разгадаць яго сапраўдныя намеры. {{Водступ|2|em}}А Дзямід сабе точа нож ды прыгаварвае. {{Водступ|2|em}}— Эх-хо-хо, каб ня было на сьвеце ксяндзоў ды паноў, дык-бы бабы былі на людзей падобны, а мужыком было-б ня жыцьцё, райскі рай. Вось, прыкладам, сядзіць у нашым мястэчку ксёндз і з бабскіх мазгоў робіць нейкую сьмярдзючую каламуць. Цьфу! А ты тут пакутуй. Возьмем цябе, была ты жонка і да работы і да скокаў першая. Меркаваў, значыць, што ў жыцьці паможаш вырываць розныя такія калючкі, што тырчаць на нашым гаротным шляху. Дык не! ксяндзу запрадалася — ух, праціўна глядзець... Нічым яе ня доймеш... {{Водступ|2|em}}Аўдоця пробавала перабіць прыкрую гуканку мужа, хацела ў жарт усё абярнуць. Але Дзямід стаў яшчэ больш хмарным. Вырваўшы волас з галавы, ён палажыў яго на бліскучае лязьвё нажа, дзьмухануў, і волас разьляцеўся напалам. Аўдоця з замёршым сэрцам усё гэта наглядала, урэшце, ня стрывала і ў плач. {{Водступ|2|em}}Дзямід старанна схаваў нож, вышаў на вуліцу і пэўным шагам пакіраваў у бок мястэчка. Струхнула аканчальна Аўдоця, што-ж, думае сабе, у бальшавікі запісаўся, дык усяго можа нарабіць. І ёй прадставілася, як востры нож затопіцца ў тоўстае цела ксяндза. Ажно<noinclude></noinclude> 55o7b8xznhg3dkf7ri49s3b0pd6mpew 104 121206 281936 2026-04-15T13:46:27Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «айкнула яна са страху і, патыкаючыся, пагналася за Дзямідам. {{Водступ|2|em}}— Дзямід, а, таварыш Дзямід, куды нож панёс? Бульбу нечым пачысьціць. Аддай нож, Дзямідка, мне не аб ксяндзу ідзе, а аб тое, што нож патрэбен. Слухай, я заўсёды буду бога ганіць, бальша...» 281936 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>айкнула яна са страху і, патыкаючыся, пагналася за Дзямідам. {{Водступ|2|em}}— Дзямід, а, таварыш Дзямід, куды нож панёс? Бульбу нечым пачысьціць. Аддай нож, Дзямідка, мне не аб ксяндзу ідзе, а аб тое, што нож патрэбен. Слухай, я заўсёды буду бога ганіць, бальшавікоў вунь як хваліць, вярніся толькі. {{Водступ|2|em}}— Пачакай, куды прэшся, ашалеў ці што. Вось да чаго твая рэволюцыя даводзе. А, божухна, а, матухна. {{Водступ|2|em}}І Аўдоця, вяртаючыся дахаты, пачала пераходзіць на адчытваньне і праклён бальшавікоў і рэволюцыі ды так, як яшчэ нават і сьвет ня чуў. {{Водступ|2|em}}Прайшоў дзень, другі, а пра Дзяміда ні слуху, ні духу. Вось Аўдоця рашыла пайсьці ў мястэчка наведаць, сабраць чуткі, тым больш, што падышла нядзеля, можна будзе ў касьцеле памаліцца. {{***2}} {{Водступ|2|em}}Прышоўшы ў мястэчка, Дзяміду ня трэба было доўга шукаць месца сваёй адсідкі. Селянін Заходняй Беларусі добра ведае, дзе знаходзіцца вастрог і поліцэйскі пастарунак і ніколі іх не забудзе. Тут сесьці беларусу ў „татаву хатку“ як піць даць. Кожны парадачны чалавек прагібеў год-два ў вастрозе. А калі ніколі не сядзеў, гэта значыць грош яму цана, значыць, гне ў панскі бок, вось такая ўмацавалася ў нас памоўка. {{Водступ|2|em}}Яшчэ здалёку Дзямід аж у далоні пляснуў. {{Водступ|2|em}}— Наш верх! {{Водступ|2|em}}Бо каля адсідачнай народу цэлы кірмаш. Запруджана, завернена цэлая канцэлярыя, панадворак — гэта сярмяжная вёска прываліла адседжваць штрафы.<noinclude></noinclude> blw5xn8b6wax2y8sid7281nghzylc0m 104 121207 281937 2026-04-15T13:47:49Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— Добра, браткі, наш верх! Ні граша ў панскую казну. Нічога, хай калі хто іншы наседзіць мазоль на тым месцы, скуль ногі растуць, дык хай сабе, справа наша наогул мазалістая. За тое вунь і тым і гэтым, дык вось што! {{Водступ|2|em}}Дзямід торкаў хв...» 281937 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Добра, браткі, наш верх! Ні граша ў панскую казну. Нічога, хай калі хто іншы наседзіць мазоль на тым месцы, скуль ногі растуць, дык хай сабе, справа наша наогул мазалістая. За тое вунь і тым і гэтым, дык вось што! {{Водступ|2|em}}Дзямід торкаў хвігу ў бок поліцыянтаў, а сяляне рагаталі. {{Водступ|2|em}}Табала, што была бліжэй да канцэлярыі, гудам гудзела: {{Водступ|2|em}}— Панок, а панок, пасадзі хутчэй мяне, я далёка жыву. {{Водступ|2|em}}— Мяне перш — дома работа чакае. {{Водступ|2|em}}— Не, Мікіту перш, бо ў яго казінец у нагах. {{Водступ|2|em}}— Пабудуйце яшчэ адсідачную, якое трасцы мы тут будзем стаяны адстаіваць. {{Водступ|2|em}}— Нічога, пастаіш, дык больш захочаш пасядзець. {{Водступ|2|em}}— Прынясеце крэсла для Хвядоса, ён хоча пасядзець. {{Водступ|2|em}}— Даёш турму! {{Водступ|2|em}}— Паўлюк, а ты яец ці ўзяў, курчат-бы выседзеў. {{Водступ|2|em}}— Гэй, васгарожпая армія, станавецеся ў чаргу, бо так ніякага толку не дачакаешся, {{Водступ|2|em}}— Во дзе панскі рай, — па чарзе ў вастрог. {{Водступ|2|em}}Пачалі ўстанаўлівацца ў чаргу, каб запісацца, а пасьля па выкліку ісьці на тую пакуту. Кожны хацеў адбыць першым гэтую бяду, тым больш, што работа ў полі была пароблена, на дварэ цёпла, і са сваёй грамадой, дык яно схадней пасядзець — весялей. {{Водступ|2|em}}А бітком ужо набітая адсідная гудзела, як вулей перад роем, вунь аж дзе яна, а чуваць. {{Водступ|2|em}}Пры ўстаноўцы чаргі ўзьняліся спрэчкі: кожны меціў, каб быць наперадзе, у справу ўмяшалася поліцыя.<noinclude></noinclude> 7qzrbsori63jwypyvbttzamnvbs23lw 104 121208 281938 2026-04-15T13:50:29Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Увесь гэты шум-гам быў створаны сумысьля, каб больш набедакурыць начальству, якое і без таго было зьбянтэжана ад нечаканых вынікаў штрафаваньня. Клопат абрыдных окупантаў яшчэ больш падбухторваў сялян: адзін аднаму паддаваў ахвоты. {{Вод...» 281938 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Увесь гэты шум-гам быў створаны сумысьля, каб больш набедакурыць начальству, якое і без таго было зьбянтэжана ад нечаканых вынікаў штрафаваньня. Клопат абрыдных окупантаў яшчэ больш падбухторваў сялян: адзін аднаму паддаваў ахвоты. {{Водступ|2|em}}— Стой, ня піргайся, не дасі адкашляцца. Ох, трудна мне будзе з маім удушам у гэтай адседачнай. {{Водступ|2|em}}— Плюнь, там сваіх песень навучымся — прыгадзяцца. {{Водступ|2|em}}— Ашалеў ты, — мне дыхаць нечым, а ён хоча песень вучыць. {{Водступ|2|em}}— Бачыш яго, далікатны які, у адшчапенцы хоча запісацца. {{Водступ|2|em}}— Ты аб далікатнасьці лепш пакінь, — я таксама вучоны. Не пяршыня. А сказана было так сабе, дзеля слова. {{Водступ|2|em}}— А ты ня злуйся, тут гутарка не аб табе і не аба мне, тут, брат, справа наша, агульная... {{Водступ|2|em}}Урэшце, поліцыянт расставіў чаргу — хвост выцягнуўся, аж вунь куды, а ў канцы хваста апынуўся „наш верх“. {{Водступ|2|em}}Як на бяду стрэліла аднаму блазну пакпіць, — ну з лёгкай рукі і пачалося. {{Водступ|2|em}}— А, браточкі, кажа, гляньце, дзе „верх“ апынуўся, у самым хвасьце. {{Водступ|2|em}}— Верх хваста, гэта значыць, самы ніз, нехта падхапіў з грамады. {{Водступ|2|em}}— Гледзячы, якога хваста, — бывае хвост ушчэмлены і хвост дудой, зыкуючы. {{Водступ|2|em}}Дзямід ад жартаў прабаваў адбівацца жартамі. {{Водступ|2|em}}— Чакайце, — казаў — наш верх, будзе той сьмяяцца, хто апошні сьмяецца. А мая бабуля, дык казала, што ёсьць<noinclude></noinclude> 9og5e88nilifa5lobewre4u5lnmi7gc 104 121209 281939 2026-04-15T13:53:44Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «такія царкоўныя кнігі, дзе напісана, быццам апошні будзе першым. {{Водступ|2|em}}— Чакай, пакуль лысаму валасы вырастуць. {{Водступ|2|em}}— А хвост галавой стане. {{Водступ|2|em}}І ўсе ў рогат, а Дзяміду злосьць. {{Водступ|2|em}}— Ды, урэшце, сьціхнеце вы ці не? Што я...» 281939 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>такія царкоўныя кнігі, дзе напісана, быццам апошні будзе першым. {{Водступ|2|em}}— Чакай, пакуль лысаму валасы вырастуць. {{Водступ|2|em}}— А хвост галавой стане. {{Водступ|2|em}}І ўсе ў рогат, а Дзяміду злосьць. {{Водступ|2|em}}— Ды, урэшце, сьціхнеце вы ці не? Што я вам — таварыш ці хвост сабачы? Вось я вам давяду, што наш верх, я першы пайду адседжваць. {{Водступ|2|em}}Аднак, трудна Дзяміду было адсьцябацца ад ёмкіх прыгаворак, жартаў грамады. І чым ён больш сердаваў, тым часьцей торкаў сваё „наш верх“, тым дружней з яго рагаталі. Думаў Дзямід плюнуць ды і пайсьці дахаты. Але-ж успомніў, што яго абавязак організаваць рэволюцыю. Пры тым ён любіў пацешыць душу — перакінуць у грамаду колькі чырвоных слоў, бяз гэтага ён ня мог і дня пражыць. {{Водступ|2|em}}Дзямід рашыў астацца, хоць гэтыя жарты зачапілі яго за жывое. Дабрадушны сьмех грамады, калі не здалееш яму даць роўнаважнага адпору, пераходзіць у едкую насьмешку і робіцца лішне балючым і незаслужаным, і бяз дай прычыны зробіць чалавека заўсёдашнім пасьмешышчам. {{Водступ|2|em}}Дзямід ведаў свае абавязкі, як масавіка, ведаў, што кожны комуністы-падпольнік павінен карыстацца давер‘ем і павагай у масы, каб у любы момант зварухнуць, павесьці, перамагчы. Гэта ён пачуў на раённай конфэрэнцыі і гэта яму асабліва ўелася ў памяць. Вось-жа выстраіліся чарга, вось-жа ўзразумелі патрэбу самаахвярнасьці, прышлі пакутаваць у гнойнай яміне, прышлі на мукі і зьдзек, бо гэта шкодзіць інтарэсам іх клясавага ворага, бо гэту праўду горача ім перадаў, перадаў разам з кавалачкамі свайго сэрца ён, Дзямід, які<noinclude></noinclude> ii11h5znorjsz1xwxltg39l5c15eidt 104 121210 281940 2026-04-15T13:56:24Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «і за сябе і за іх удвая галадуе і пакутуе, у якога дзеля гэтага і з жонкай нелады. А тут, на табе, кепік яшчэ з яго строяць. {{Водступ|2|em}}Балюча сьпёрла Дзяміду ў грудзях, па мускулах корчы пашлі, жылы кроўю наліліся... {{Водступ|2|em}}Трэба-ж было здарыцца так,...» 281940 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>і за сябе і за іх удвая галадуе і пакутуе, у якога дзеля гэтага і з жонкай нелады. А тут, на табе, кепік яшчэ з яго строяць. {{Водступ|2|em}}Балюча сьпёрла Дзяміду ў грудзях, па мускулах корчы пашлі, жылы кроўю наліліся... {{Водступ|2|em}}Трэба-ж было здарыцца так, што ў гэты час міма чаргі праходзіў наслухваючы мардасты пан Сьпіртачак, які меў у мястэчку свой растаран і быў вядомы, як панскі шпег. Уся яго разбракшая фігура, твар і вочы, праз якія праглядала нянавісьць і пагарда да беларускага „быдла“, мякка кажучы, так і прасілі кулака... {{Водступ|2|em}}— „Чабах“! — Раптам усе пачулі. {{Водступ|2|em}}Гэта Дзямід з размаху ўклеіў кулаком па карку Сьпіртачка, як той параўняўся з ім. {{Водступ|2|em}}— Ты за што гэта, — крыкнуў пан, прысеўшы. {{Водступ|2|em}}— А вось так сабе, з ласкі на пацеху, — адрэзаў Дзямід. {{Водступ|2|em}}Далей рэч ужо вядомая поліцыянты зараж-жа арыштавалі Дзяміда і павялі ў адседку. {{Водступ|2|em}}Уся чарга была жыва захоплена нечаканым паступкам Дзяміда, — як ён гэта спраўна асьцявужыў польскага шпега і давёў, як і казаў, што без чаргі пойдзе ў адседку. Вось табе і „наш верх“. {{***2}} {{Водступ|2|em}}Аўдоця вельмі ўсьцешылася, убачыўшы ксяндза ў касьцеле — дагадалася, што Дзямід яе хацеў папалохаць, што сам пэўна пашоў „організоўваць рэволюцыю“. Гэта ўжо не пяршыня, калі ён прападаў па колькі дзён і ўсе турботы клаліся на плечы Аўдоці. {{Водступ|2|em}}Прысланіўшыся да сьцяны, стаяла яна, заварожаная касьцельнымі песьнямі і густымі зыкамі арганаў. Не<noinclude></noinclude> ixgq3hwrzvmusp2300xajzde8eby5gw 104 121211 281941 2026-04-15T14:00:25Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «магла і ня сілілася настроіць думкі на малітву, а кантычкі ня мела, бо была няпісьменная. Урачысты настрой у бажніцы, блеск-полыск золата і палітуры, запах ад кадзіла — усё гэта рэзка падчырківала запусьценьне, смурод і недастатак Аўдоцінай хаткі-разва...» 281941 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>магла і ня сілілася настроіць думкі на малітву, а кантычкі ня мела, бо была няпісьменная. Урачысты настрой у бажніцы, блеск-полыск золата і палітуры, запах ад кадзіла — усё гэта рэзка падчырківала запусьценьне, смурод і недастатак Аўдоцінай хаткі-развалюшкі. А ў тэй хатцы ні юнацтва, ні радасьці. З году ў год, дзень у дзень працуе ад зары да зары, не разгінаючы сьпіны. Няма калі задумацца, чаму яно так жывецца, хто тут вінават і як палепшыць гэтае праклятушчае жыцьцё-быцьцё... Думка рвецца, кідаецца, шукае прастору, высі, крыльлі растуць... {{Водступ|2|em}}Толькі-ж не надоўга расчынілася вечка для вольных думак, цераз меру яны кволыя, цераз меру ўрасьлі, увязьлі ў рабскую штодзёншчыну. Жаль сьціскае за горла, туманіць сьлязьмі вочы. І Аўдоця зноў капашыцца, валтузіцца ў абоймах жудасьці і роспачы бядняцкай галадуючай сям‘і. {{Водступ|2|em}}— Саган цячэ! — ледзь ня крыкнула Аўдоця, успомніўшы, што яе стары, шчарбаты, ня раз лечаны „бабскім“ спосабам, саган пачаў цячы і што трэба новы купіць. Але за што купіць? {{Водступ|2|em}}І вось гэтае пытаньне, як асьцё, засела ў мазгох, і Аўдоця зразу ачуняла ад задумы. Бо каму-ж трэба пакутаваць і клапаціцца, што ня будзе ў чым варыць, калі ня ёй, Аўдоці? {{Водступ|2|em}}Яна добра памятае ўсю доўгую службу сагана. Яшчэ ён быў новы, пабелены, і стаяў у пячурцы. Ажно ўзьняўся бой — бальшавікі націскалі, палякі адступалі. Аўдоця хавала курэй на вышках, а ў хату ўскочыў легіянэр — ня было чаго ўзяць, дык ён за саган, Аўдоця барзьдзей кінулася не даваць, учарэпілася за саган і давай грызьці рукі грабежніку, але тут наскочыла больш<noinclude></noinclude> 7hnw8e3tj8p316vm227g4b4tgau9k03 104 121212 281942 2026-04-15T14:21:38Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «легіянэраў, акрывавілі ёй рукі, скумячылі ўсю і нагаварыліся згвалціць. Аўдоця білася і крычала з усіх сіл, чула, што сэрца замірае, што ня дасьць рады. Раптам адзін з гвалтоўнікаў упаў, прашыты куляй, рэшта з іх уцякла. Тут-жа побач Аўдоці ляжаў саган. {{В...» 281942 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>легіянэраў, акрывавілі ёй рукі, скумячылі ўсю і нагаварыліся згвалціць. Аўдоця білася і крычала з усіх сіл, чула, што сэрца замірае, што ня дасьць рады. Раптам адзін з гвалтоўнікаў упаў, прашыты куляй, рэшта з іх уцякла. Тут-жа побач Аўдоці ляжаў саган. {{Водступ|2|em}}То зноў успомнілася ёй, наскочыла поліцыя з войтам рэквізаваць рэчы за неаплачаны падатак, пачалі выпаласківаць хаты з апошняга. А ў кожнай хатняй прыладзе колькі паложана тых трудоў, з якой крывавай працай яны здабыты і пераважна працай жанчыны. З кожнай хатняй дробязьзю жанчына зьвязана жывымі ніткамі, — іх калецтва, старасьць балюча адчувае гаспадыня; яе роспач агортвае, калі, прыкладам, міска разьбілася, выбывае з ужытку. Бо на новае не дакупішся і не наробішся здрантвелымі ад працы рукамі і падарваным здароўем. {{Водступ|2|em}}На гэты раз саган паехаў-бы за падаткі, толькі выратавала яго шчэрба, якую ён атрымаў у часе бою Аўдоці з поліцыяй. {{Водступ|2|em}}Перад Аўдоцяй стала дакучлівая балючая рачавістасьць: набыць саган. А каб набыць, трэба пайсьці ў заработкі. Вось у двары Кулаковічах маняцца выбіраць бульбу, трэба канечна падзарабіць які злоты, а то радачкі няма ніякай. Вось каб толькі ўдалося папасьці на гэтую выбарку бульбы, бо народ цяпер проста задарма прадае сваю працу. Хоць таньней за другіх, але пайду, разважала ўсё Аўдоця аб сваіх справах. {{Водступ|2|em}}Раптам Аўдоця ўстрапянулася — ксёндз з амбоны назваў імя Дзяміда. {{Водступ|2|em}}Прыслухалася. {{Водступ|2|em}}Ксёндз, запеніўшыся ад злосьці, бэсьціў на чым сьвет стаіць „хама“ Дзяміда за тое, што ён паважыўся<noinclude></noinclude> mgpeaubwij04cgy6ztbgd02zd3aumdy 104 121213 281943 2026-04-15T14:23:45Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «пабіць сярод белага дня вядомага ахвярадаўцу на касьцёл і добрага патрыёту Сьпіртачака. Ксёндз заклінаў Дзяміда і яго сям‘ю, заклікаючы на дапамогу і ўсё неба, і ўсіх сьвятых, і ўсіх парафіян. {{Водступ|2|em}}Слухала Аўдоця і вушам ня верыла. Гарачы сорам...» 281943 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>пабіць сярод белага дня вядомага ахвярадаўцу на касьцёл і добрага патрыёту Сьпіртачака. Ксёндз заклінаў Дзяміда і яго сям‘ю, заклікаючы на дапамогу і ўсё неба, і ўсіх сьвятых, і ўсіх парафіян. {{Водступ|2|em}}Слухала Аўдоця і вушам ня верыла. Гарачы сорам апаліў увесь твар. Ёй здавалася, што яна вытаркнута на віду ўсіх, што ўсе на яе глядзяць, ганяць і праклінаюць. Самахоць выступілі сьлёзы. Пад ударамі злосных слоў ксяндза, сорам Аўдоці пераходзіў у жаль і крыўду. Як-жа гэта так, думала сабе, ну хоць і пабіў гэтага п‘яніцу, дык ці-ж праклінаць на чым сьвет стаіць перад усім народам, кідаць яе і дзетак у няміласьць божую. Скуль-жа гэта, прабошчаньку, у цябе раптам такая нянавісьць да Дзяміда? Можа дзеля таго, што ён абарваны і нямыты, віном цябе ня можа папаіць, у карты з табой не паіграе, як манішкавы Сьпіртачак. {{Водступ|2|em}}Аўдоця намагалася крыкнуць, запярэчыць і не магла— крыўда {{Абмылка|падкаціліся|падкацілася}} комам да горла і дыхаць не давала. {{Водступ|2|em}}Злосьць на ксяндза, на бога, якому ён служа, на Сьпіртачака, на ўсіх гэтых чысьценкіх беларучак, пузатых дармаедаў, сытых абібокаў, якія беднага мужыка за чалавека ня маюць, хамам бэсьцяць. {{Водступ|2|em}}Аўдоця пачула, быццам яна моцна заблытана ў ліпкае павуценьне, у дратаваную сетку, пачула патрэбу рэзкім, сьмелым рухам усё гэта парваць, адкінуць. Захопленая нейкім новым, дарагім, бадзёрым пачуцьцём, дрыжучы ўсёй істотай ад клясавай нянавісьці, яка шпарка вышла з касьцёла. Тут-жа пры выхадзе сустрэў яе аконам з двара Кулаковічаў. {{Водступ|2|em}}— Бабка, а, бабка, ты з вёскі Аўсенішча, — дык накажы там бабам, хай ідуць бульбу выбіраць, — па 90 грошы плацім.<noinclude></noinclude> 1xxifg8591xegozawhq9xb6as0tzc1t 104 121214 281944 2026-04-15T14:25:16Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— А хвігу ня хочаш! Менш як за паўтара злотага ніхто ня пойдзе, — запальчыва адказала Аўдоця. {{Водступ|2|em}}У мястэчку Аўдоця даведалася, што Дзямід адседжвае штраф, дык за апошні грош купіла хунт хлеба і перадала свайму мужыку. {{Водступ|2|em}...» 281944 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— А хвігу ня хочаш! Менш як за паўтара злотага ніхто ня пойдзе, — запальчыва адказала Аўдоця. {{Водступ|2|em}}У мястэчку Аўдоця даведалася, што Дзямід адседжвае штраф, дык за апошні грош купіла хунт хлеба і перадала свайму мужыку. {{Водступ|2|em}}Дамоў ішла яна агорнута віхрам думак. Ішла, ня гледзячы пад ногі, развогненая ад абурэньня. Па дарозе ўдарала босыя ногі аб каменьні, спатыкалася, і гэтая фізычная боль яшчэ больш настраівала яе на баявы тон, — яна з сэрцам паўтарала: {{Водступ|2|em}}— Нічога ня будзе — трэба організаваць рэволюцыю. {{Водступ|2|em}}Што, праўда, на другі дзень, калі Аўдоця праспалася, супакоілася, калі па яе ўзваліўся цяжар штодзённай працы, дык яе думкі і намеры былі накіраваны на організацыю полудня, вячэры, парасят, курэй і г. д. {{Водступ|2|em}}Эх, у жанчыны вельмі заблытана пуціна да рэволюцыі, рознымі выкрунтасамі яна ідзе. Вось часамі закульгаўшае курчанё, ці недапрадзеная кудзеля ў прасьніцы, можа табе збочыць гэтую пуціну. {{Водступ|2|em}}Аднак, Аўдоціна пуціна была іншай. {{Водступ|2|em}}Паступак Дзяміда паказаўся поліцыі падазроным, антыдзяржаўным, і яна зрабіла вобыск у яго хаце. І хоць нічога не знайшлі, аднак, арыштавалі Аўдоцю, гналі яе колькі дзесяткаў вёрст на поліцэйскі пастарунак. Там пратрымалі некалькі дзён, у часе якіх зьдзекваліся над жанчынай, як толькі могуць і ўмеюць панскія паслугачы і крывавыя окупанты. Спачатку сілком спаівалі гарэлкай і ў п‘янай выпытвалі, дзе аружжа захована і хто комуністы, а пасьля штодня білі і катавалі вышуканымі — дэфэнзыўнымі спосабамі. {{Водступ|2|em}}Як вырвалася ад іх Аўдоця, дык тут-жа перад імі ўзяла грудку зямліцы ў рот, і, стаўшы на ўсход, паклялася.<noinclude></noinclude> jrs9kzifrf7icw6rj79bq3b4v0qqgph 104 121215 281945 2026-04-15T14:27:01Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— Памятайце, ірады вы, каты, што пакуль жыва буду, біцца з вамі, мсьціць вам буду на кожным шагу, і дзеткам тое-ж накажу. {{Водступ|2|em}}Дома на Аўдоцю ўзваліліся ня толькі хатнія і гаспадарскія абавязкі Дзяміда, але і яго політычныя справы. Усе...» 281945 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Памятайце, ірады вы, каты, што пакуль жыва буду, біцца з вамі, мсьціць вам буду на кожным шагу, і дзеткам тое-ж накажу. {{Водступ|2|em}}Дома на Аўдоцю ўзваліліся ня толькі хатнія і гаспадарскія абавязкі Дзяміда, але і яго політычныя справы. Усе вёскі, якія зналі Дзяміда, як заклятага ворага окупантаў і паноў, валам вярнулі да Аўдоці за парадамі, ды з рознымі пытаньнямі, а то і так у вольны час каб перакінуцца словам, пажальбаваць аб ліхой бядзе. {{Водступ|2|em}}Ішлі з пашаноты і добрай памяці аб Дзяміду, ішлі, дзякуючы тэй адасобленасьці беларускага селяніна, які ў сваім гібельным становішчы пакінуты сам сабе на вёсцы. Настаўнік, войт, ксёндз, абшарнік — усе яны чураюцца яго, як „хама, быдла“, усе яны окупанты і эксплёататары, — дык ня пойдзе-ж да іх селянін выварачваць чырвань сваёй душы. {{Водступ|2|em}}Аўдоця спачатку чуралася сваёй ролі, а пасьля ўцягнулася і тужыла, калі заціхала часамі яе „адказная работа, каб зрабіць перамену“, як яна сама казала. Аўдоця чула сябе адказнай перад рэволюцыяй, лічыла сваім першым абавязкам спаўняць заветы Дзяміда — організаваць рэволюцыю. Яна організавала забастоўку, каб выбіраць бульбу за паўтара злотых, яна дабівалася ў гімне пералажэньня падаткаў на кулакоў ды паноў, дабівалася роднай школы, яна аблаяла ксяндза жабраком, калі той езьдзіў па калядзе, яна рабіла і заломы ў панскім жыце і павыкідала абразы розных сьвятых — пакінула толькі абраз са старым богам і таго зрэволюцыянізавала, акруціўшы раму чырвонай шмацінай. Спраўна яна завіхалася на ўсе бакі, ужо не чакала, пакуль хто да яе прыдзе, а сама ішла па вёсках лад рознымі прычынамі, а з мэтай выключна, каб {{перанос-пачатак|п=па|к=лаяць}}<noinclude></noinclude> pzfzdiiafs6gpmx69p139sg9gux5ggy 104 121216 281946 2026-04-15T14:28:53Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=па|к=лаяць}} паноў окупантаў і падбухторыць, як казала, нашага брата. {{Водступ|2|em}}Яе траскучую гутарку і агітацыю, перасыпаную лаянкай і праклёнамі, бадай мала хто даслоўна разумеў, не выключаючы і самую Аўдоцю, але кожны ўважна і з прые...» 281946 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=па|к=лаяць}} паноў окупантаў і падбухторыць, як казала, нашага брата. {{Водступ|2|em}}Яе траскучую гутарку і агітацыю, перасыпаную лаянкай і праклёнамі, бадай мала хто даслоўна разумеў, не выключаючы і самую Аўдоцю, але кожны ўважна і з прыемнасьцю яе слухаў, бо той агонь помсты, які палыхаў у яе натуры, тое непаўстрымнае імкненьне да барацьбы, тая гатоўнасьць да самаахвярнасьці захоплівала такіх-жа самых слухачоў. {{Водступ|2|em}}Калі-ж вярнуўся Дзямід, дык паміж імі пайшла такая конкурэнцыя і перагонкі, што работа ажно загула. Толькі-ж Аўдоця не дадзяржала. {{Водступ|2|em}}Раз вясной у часе разводзьдзя нясла яна чырвоны сьцяг з нашытымі лёзунгамі ў суседнюю вёску. Пераходзячы цераз кладку, пахіснулася, і сьцяг выпаў у бурлівы паток. Аўдоця скочыла ў ваду ратаваць сьцяг, дастала яго і даставіла на месца, але сама замокла і вельмі празябла. Дома хапіла яе гарачка. Кідалася яна на пасьцелі, як на гарачых каменьнях, і ўвесь час трызьніла аб рэволюцыі, працы. {{Водступ|2|em}}— Глянь, Дзямідка, — казала спаленымі вуснамі, — то-ж я ўжо чытаць навучылася, вунь, бачыш, чырвоны сьцяг, а на ім напісана... там вунь „а“, пасьля „м“.. гэта значыць — далоў буржуазею, сьмерць ёй! А з другога боку сьцягу... чуеш, як я чытаю: ня-хай жы-ве Са-вец-кая Бе-ла-русь... Ты, Дзямідка, той склад у пуні перанясі лепш сюды, мы пад палок яго закапаем... Паўстань пракляцьцем катаваны... ну чаму не памагаеш пяяць... {{Водступ|2|em}}Хутка Аўдоці ня стала, а Дзямід быў арыштаваны і ўвяз на некалькі год у вастрог. Бо ў часе, як Аўдоця трызьніла, заходзіў жабрак, а гэта быў пераадзеты шпег. {{накіравальная рыса|5em}}<noinclude></noinclude> 1o7k1ewyh6it1ycd23j77a9xays3em9 104 121217 281947 2026-04-15T14:30:40Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{ц|''НЯНАВІСЬЦЬ''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Петшак прыехаў на лясныя работы аднэй з пушч Заходняй Беларусі разам з іншымі рабочымі з цэнтру Польшчы. Хлопец ён малады, здаровы, дык ня дзіва, што ўдава-салдатка Крыстына доўга не працівілася на яго ўгаворы і а...» 281947 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|''НЯНАВІСЬЦЬ''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Петшак прыехаў на лясныя работы аднэй з пушч Заходняй Беларусі разам з іншымі рабочымі з цэнтру Польшчы. Хлопец ён малады, здаровы, дык ня дзіва, што ўдава-салдатка Крыстына доўга не працівілася на яго ўгаворы і аддала бакоўку ў хаце на начлег. А далей яна ўзяла Петшака на ўтрыманьне, тым больш, што ён плаціў добра і акуратна, а ў гутарцы і абыходжаньні такі быў павабны і далікатны, зусім іншы, як вяскоўцы. Ведама, чалавек іншага народу, тлумачыла сабе Крыстына. А вось з суседзямі па вёсцы Петшак ня мог ніяк сыйсьціся, тым больш, што ён прыехаў адтуль, скуль наяжджаюць поліцыянты, судзьдзі, ваяводы, — прыехаў адбіраць заработкі. {{Водступ|2|em}}Крыстына-ж у сваёй удоўей адзіноце, пры мазалістым штодзённым змаганьні за жыцьцё-быцьцё, учула ад жыхара бакоўкі прыемную навіну — перамену і матар‘яльную палёгку. Адзін край яе чорнай беспатольнай будучыні пачаў апрамяняцца радасьцю, поўнакроўнае сэрца пачало выстуківаць свае дамаганьні. Красой заірдзілася Крыстына, дабратой і каханьнем дарыла бакоўку, прыветна і чыста было там заўсёды. {{Водступ|2|em}}А Петшак, дык як гусак перад шурпаткай, усяляк стараўся, каб падабацца Крыстыне. Выглядала так, быццам ён па вушы ўцюлюлюсіўся ў маладую салдатку— гасьцінцы купляў, прыслугоўваў, уздыхаў, але ніколі {{перанос-пачатак|п=паў|к=словам}}<noinclude></noinclude> t82rdrvo1bs0dhdm83kcq8wo5skaqms 104 121218 281948 2026-04-15T14:33:04Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=паў|к=словам}} не заікнуўся, што яе кахае, ніколі не чапнуў, не прыгарнуў яе. Гэта непакоіла і балела Крыстыне, адначасна і радавала, бо баялася быць ашуканай. {{Водступ|2|em}}— Ня любіць, удае, — думала з трывогай. {{Водступ|2|em}}Часта-густа ў с...» 281948 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=паў|к=словам}} не заікнуўся, што яе кахае, ніколі не чапнуў, не прыгарнуў яе. Гэта непакоіла і балела Крыстыне, адначасна і радавала, бо баялася быць ашуканай. {{Водступ|2|em}}— Ня любіць, удае, — думала з трывогай. {{Водступ|2|em}}Часта-густа ў свабодныя часіны, бы галубкі дудукалі яны аб усім на сьвеце. Гэткія гутаркі Петшак называў выварачваньнем душы, падшыўкай уверх, ну і зразумела, што пасьля гэткіх „выварачваньняў“ дружба іх рабілася больш гарачай. {{Водступ|2|em}}Аднаго разу зайшла гутарка аб п‘янстве, а Петшак, да слова кажучы, любіў моцна пацягнуць. Вось Крыстына на паўжарт загадала яму кінуць піць гарэлку. Той змоўк, насупіўся, аднак пасьля гэтага ніколі ня быў п‘яны, прынамсі, Крыстына яго такім ня бачыла. {{Водступ|2|em}}— Любіць!—рашыла абнадзеяная маладзіца. {{Водступ|2|em}}Настаў час касьбы. Напрацаваўшыся на сенажаці, Крыстына вярнулася дамоў, зварыла вячэру і села на прызьбе, чакаючы свайго кватаранта. {{Водступ|2|em}}Вечар быў ціхі, месячны і пахнуў дасьпелымі зёлкамі і збожжам. Прыпёршыся да нагрэтага за дзень зрубу, Крыстына аддалася салодкай задуме, урэшце зьнемаглася і задрамала здаровым сном. Прабудзіла яе патульнае абняцьце і пацалунак у самыя вусны. Гэта быў Петшак. Крыстына зжаханулася, але, пазнаўшы, хто яе прабудзіў, раптоўна прыціснулася да грудзей Петшака і любоўна сказала: {{Водступ|2|em}}— Як ты пахнеш маладой сасонкай. {{Водступ|2|em}}— А ты сьвежым сянцом. {{Водступ|2|em}}— Ну, бо сена зьбірала. {{Водступ|2|em}}— А я дошкі пілаваў. {{Водступ|2|em}}Селі, абняўшыся, на прызьбе, і спакойна падзелавому разважалі як аб каханьні, так і аб бягучых справах.<noinclude></noinclude> 0a46phxk7os5wesp5ue2m8s3nir8t72 104 121219 281949 2026-04-15T14:34:48Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «Доўгачаканы першы пацалунак расчыніў таемныя закаморкі душы, дзе награмадзілася ўсякай усячыны за час затойваньня сваіх пачуцьцяў. Цяпер няма месца дагаткам і няпэўнасьцям — абое-рабое, або адно. {{Водступ|2|em}}— Крыстына, — пачаў Петшак пасьля каротк...» 281949 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>Доўгачаканы першы пацалунак расчыніў таемныя закаморкі душы, дзе награмадзілася ўсякай усячыны за час затойваньня сваіх пачуцьцяў. Цяпер няма месца дагаткам і няпэўнасьцям — абое-рабое, або адно. {{Водступ|2|em}}— Крыстына, — пачаў Петшак пасьля кароткай маўчанкі зьмененым прыдаўленым голасам, — ты ведаеш, што я хацеў улезьці ў комуністычную організацыю. Ты мне ў гэтым памагала, шукала сувязі з комуністымі, абяцала даведацца, хто комуністы і ў другіх вёсках. Годзе, Крыстына, цяпер ня трэба. Ты так заўладала мной. Я чую ў сабе крутую зьмену. Так, магчыма, што я перараджуся зусім. Цяпер мне нічога ня трэба, я хачу быць толькі пры табе, векаваць з табою. {{Водступ|2|em}}— Чаму-ж маеш ня жыць, ды я цябе і не адпушчу. {{Водступ|2|em}}— А ты ведаеш, хто я? {{Водступ|2|em}}Петшак спытаў раптоўна і прыкра. Крыстына сьціхла, рука яе спала з пляча Петшака. {{Водступ|2|em}}— Мушу табе адкрыць сваю тайну, каб быць чыстым перад табой. Ня пужайся, нічога страшнага няма. Нечага таіцца, быў падляцом, але цяпер з табой не магу быць такім. Ты ведаеш, я прыстроіўся на рабоце ў лесе, прымазаўся да цябе, бо ў гэтай ваколіцы разгнезьдзіліся комуністыя... Ну, але пакінем іх. Чаго ты дрыжыш? {{Водступ|2|em}}Крыстына груба шаматнулася з абняцьцяў і сіплым ад адбурэньня голасам спыталася. {{Водступ|2|em}}— Ты шпег? {{Водступ|2|em}}— Не, Крыстынка, цяпер не, быў ім. Я ўжо парваў з дэфэнзывай, сумысьля папутаў ім пляны... {{Водступ|2|em}}Петшак ня мог дакончыць. Як дзікая кошка, кінулася Крыстына на яго, біла, дзерла капцюрамі, таўкла нагамі. Петшак не бараніўся; утуліўшы твар у рукі, ён<noinclude></noinclude> bgkvq9ipm8bpbysptovv5p1l4v6nrup 104 121220 281950 2026-04-15T15:40:11Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «<center>{{larger|ДЗЕ КАНЕЦ ЗЯМЛІ}}</center> {{gap|2em}}Даль была туманна-празрыстая, абрызганая з берагоў пазалотаю сонейка. Месцамі край неба падпіралі шчарбатыя вяршаліны хвоек. Месцамі ўзгорак у самае неба ўглядаўся, а месцамі палосы далі, стужка за стужкаю, кайма за...» 281950 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><center>{{larger|ДЗЕ КАНЕЦ ЗЯМЛІ}}</center> {{gap|2em}}Даль была туманна-празрыстая, абрызганая з берагоў пазалотаю сонейка. Месцамі край неба падпіралі шчарбатыя вяршаліны хвоек. Месцамі ўзгорак у самае неба ўглядаўся, а месцамі палосы далі, стужка за стужкаю, кайма за каймою, ядналі неба з зямлёю. Нібы абрусы-тканіны былі раскіданы радамі паміж небам і зямлёю дзеля таго, каб яны бяліліся пад сонейкам. Рады гэтых абрусоў, пачынаючы ад бору, былі спачатку цёмныя, потым сівелі й лёгкім, чуць заметным, дымком зьліваліся з блакітам кволых, празрыстых нябёс…</br> {{gap|2em}}Янка, малы сямігадовы хлопчык, каторы пасьвіў гусей на выгане ля рэчкі, пазіраў зьдзіўленымі васільковымі вачыма на сьвет божы ды наглядзецца ня мог. На кожным кроку бачыў ён дзівы дзіўныя:</br> {{gap|2em}}— …З-з-м! з-з-м! глядзі, Янка, — кажа залатая пчолка з кветкі канюшыны, — які вялізарны абшар зямлі, канца нідзе няма. Няма канца гэтым кветкам з салодкімі зацукраванымі збаночкамі. Ой, вялік сьвет божы…</br> {{gap|2em}}— …С-с-с! колькі каласоў, братоў родных, вакол мяне, — шэпча здалёку жытні колас Янку, — ліку няма…</br> {{gap|2em}}— …Чалом! чалом! чалом, Яначка! — пяе жаўранак над галавою пастушка. — Ой, як высока неба над намі, каб-ты ведаў…</br> {{gap|2em}}Янка шмат чаго бачыць, чуе і ведае. Равесьнікі сьмяюцца з яго — ён заўсёды адзін, як дзікі ваўчок. Ні з кім у конікі ня гуляе. Хаваецца ад усіх… Вочкі ў яго часам сумныя, сумныя. Гэта тады ён сумуе, калі па шырокай дарозе гасьцінца едуць падарожнікі. Падарожнікі паказваюцца з аднаго краю нябёс чорнымі жучкамі, большаюць, большаюць, пакуль зробяцца вялікімі, як Янкаў бацька. Чуе Янка ляск пугі, бачыць успацелых конікаў і запаленых падарожнікаў…</br> {{gap|2em}}Здалёку-здалёку едуць падарожнікі, і Янка вельмі зацікаўлена ўглядаецца ў іх. Яго цікавіць іх гутарка, вопраткі, коні, каламагі.</br> {{gap|2em}}<noinclude></noinclude> j05tswzjskr9j972d1si0sewi8xdibn 104 121221 281951 2026-04-15T15:50:01Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}І дзівіцца Янка й надзівіцца ня можа…</br> {{gap|2em}}У працяг, у даль дарогі-гасьцінца едуць падарожнікі. Скрыпяць і грукаюць калёсы. Цішэюць-цішэюць. Меншаюць- меншаюць. Робяцца тымі самымі маленькімі жучкамі, якімі былі спачатку. Вось-вось схаваюцца з...» 281951 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}І дзівіцца Янка й надзівіцца ня можа…</br> {{gap|2em}}У працяг, у даль дарогі-гасьцінца едуць падарожнікі. Скрыпяць і грукаюць калёсы. Цішэюць-цішэюць. Меншаюць- меншаюць. Робяцца тымі самымі маленькімі жучкамі, якімі былі спачатку. Вось-вось схаваюцца за пагорак на самым краі неба… Ой-ой, няма ўжо іх — згінулі-зьніклі…</br> {{gap|2em}}І зноў жоўтая дарога апусьцела-анямела… Улёгся пыл жаўтавата-залацістымі плямінамі… А ціш такая сярод летняга дню, што здаецца — сам ойца-божанька заснуў з анёламі сваімі.</br> {{gap|2em}}А Янка дзівіцца — ды канца-мяжы няма дзівам яго неадступным:</br> {{gap|2em}}Скуль гэныя падарожнікі, якія прыехалі з канца зямлі?</br> {{gap|2em}}Куды яны паехалі, згінуўшы на другім канцы зямлі?</br> {{gap|2em}}Пільна-пільна ўглядаецца Янка ў маўклівую стужку залацістай дарогі ды нічога зразумець ня можа.</br> {{gap|2em}}А дарога мяккімі дыванамі гарачага пяску цягнецца ўдоўж, перарэзваецца ўпапярок, узлавата пляцецца ў розныя староны па твары зямлі, нібы маршчыны на твары бабулькі.</br> {{gap|2em}}— Старая-старэнькая зямелька наша, — думае Янка, — а жыве-жыве… Ды яшчэ якім маладым галаском дразьніць яна яго часам.</br> {{gap|2em}}Помніць ён, як аднаго разу з маткай у грыбы пайшоў. Загуляўся ён тады каля капца пры муравельніку страціў матку сваю. Ён спужаўся і падняў крык на ўвесь лес:</br> {{gap|2em}}— Матка, дзе ты?</br> {{gap|2em}}— Матка, дзе ты — дразьніла яго зямля з усіх бакоў з бярэзьніку, з бору, з пусткі.</br> {{gap|2em}}Ён у сьмех — зямля ў сьмех. Ён у плач — зямля ў плач. Вось ён тады злаваўся й тупаў нагамі.</br> {{gap|2em}}Але дарога цікавіць яго болей усяго, бо па ёй людзі прыходзяць нямаведама адкуль і йдуць нямаведама куды…</br> {{gap|2em}}То пакажацца на дарозе сьляпы жабрак-лірнік з хлопчыкам павадыром. То на кірмаш едзе цэлае мора народу.</br> {{gap|2em}}І Янка бачыць вялікі рух жыцьця — новы, вялікі рух, якога ён рэдка і бадай-што ніколі не спатыкаў у сваёй роднай маленькай вёсцы.</br><noinclude></noinclude> kkjqa1uzdo27fkdxx9srcdd3krdrwco 104 121222 281952 2026-04-15T15:57:03Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}Гусі йдуць у шкоду, а Янка, разявіўшыся, цэлымі гадзінамі пазірае на бязьмежную дарогу, поўную незразумелых, цікавых рэчаў, абвеяную вабнымі шчыр-таемнасьцямі.</br> {{gap|2em}}Шмат разоў меў Янка ад бацькі добрую лупцоўку за тое, што гусей у шкоду пускае,...» 281952 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Гусі йдуць у шкоду, а Янка, разявіўшыся, цэлымі гадзінамі пазірае на бязьмежную дарогу, поўную незразумелых, цікавых рэчаў, абвеяную вабнымі шчыр-таемнасьцямі.</br> {{gap|2em}}Шмат разоў меў Янка ад бацькі добрую лупцоўку за тое, што гусей у шкоду пускае, але нічога не памагае.</br> {{gap|2em}}— Дзе канец сьвету?</br> {{gap|2em}}Янка думае цэлымі днямі, тыднямі, месяцамі і даведацца ня можа.</br> {{gap|2em}}— І бабка Аўдоця гэтага ня ведае. А дзядзька Арцём робіць толькі тое, што сьмяецца з яго пытаньняў.</br> {{gap|2em}}Бацька то пэўна знае, але ў яго боязна дапытвацца, бо яшчэ, чаго добрага, адсьцебае.</br> {{gap|2em}}— Сам, сам пазнаю. Розумам уласным даведаюся.</br> {{gap|2em}}Прыслухоўваецца ён да розных казак страшных. Болей усіх дрыжыць Янка ад жудасьці людаедаў і разбойнікаў. Сьлёзы самі коцяцца з яго вачэй пры жаласьлівых песьнях начлежнікаў. Проста сэрца маленькае выскачыць хоча з яго грудзей.</br> {{gap|2em}}— Але ніхто ня ведае, дзе канец сьвету.</br> {{gap|2em}}— Пэўна сонейка ведае, — думае Янка. А сонейка — яго першы сябар.</br> {{gap|2em}}І ўлетку, і ўзімку, і ўвосені, і на вясну Янка ад усходу да захаду любіць пазіраць на сонца.</br> {{gap|2em}}Жмурачы вочы свае на сонейка, чуе ён, што незразумелая радасьць квітнее й расьце ў яго душы.</br> {{gap|2em}}Сонейка — добры, шчыры вартаўнік таго абшару зямлі, што ведае Янка. Сярод лета сонца ўсходзіць вельмі рана з правага краю гары, залоцячы вяршаліны альхоўніку пад гарою ля рэчкі; а заходзіць яно вельмі позна з левага краю гэтай самай гары, залоцячы таксама вяршаліны дрэў. Сонца робіць тады чуць ня цэлы круг над тым абшарам зямлі, што ведае Янка.</br> {{gap|2em}}Увосені сонца ўжо падымаецца з бярэзьніку й заходзіць у цёмны бор, дзелячы ўвесь круг толькі напалавіну.</br> {{gap|2em}}Узімку сонца ўсходзіць вельмі позна над дарогай на краі неба і заходзіць вельмі рана ў лагчыну. Яно абхоплівае зусім малы кавалак неба.</br> {{gap|2em}}— Пэўна ўзімку холадна сонейку, — думае Янка.</br><noinclude></noinclude> 8xn1lqvsk9ya7j64a53k08vis66rpga 104 121223 281953 2026-04-15T16:03:49Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}А на вясну, як пачынае цяплець, сонца йзноў даўжэй спацыруе па небе. А як яно часам неба фарбуе!.. Янка наглядзецца ня можа. Чаго-чаго ён ня бачыў тады ў небе — і розныя замчышчы з белага й ружовага мармуру, і цэлыя стады невядомых зьвяроў, і вялізарны...» 281953 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}А на вясну, як пачынае цяплець, сонца йзноў даўжэй спацыруе па небе. А як яно часам неба фарбуе!.. Янка наглядзецца ня можа. Чаго-чаго ён ня бачыў тады ў небе — і розныя замчышчы з белага й ружовага мармуру, і цэлыя стады невядомых зьвяроў, і вялізарныя вогнішчы, і чырвоныя рэчкі…</br> {{gap|2em}} Пэўна сонца ведае, дзе канец сьвету, — пераканаўся Янка аднаго разу пад вечар. Хоць маці строга казала, нікуды далёка ад гусей не адыйсьціся, але раз назаўсягды трэба дабрацца да канца сьвету. Трэба дабрацца вось туды, дзе сонейка начуе за лесам, вось туды, куды завезьлі нябожчыцу бабульку, бо маці казала, што бабульку на той сьвет адправілі…</br> {{gap|2em}}Хлопчык зірнуў на гусей, што гагаталі ў сухой канаве на выгане. Глянуў на вёску: мо‘ хто з сваіх на вуліцу вышаў. Усюды было ціха й пуста. Цішыня на захад сонейка.</br> {{gap|2em}}А сонца чырвоным вогнішчам стаяла за гарой і вабіла і звала да сябе Янку…</br> {{gap|2em}}Янка перажагнаўся й пусьціўся бягом. Бег, бег дарогай, покуль дабег да той бярозкі, дзе сонца павінна было зайсьці ўніз. Бач — аж сонца адскочыла ад яго далей да сівой крушні. Яшчэ ніжэй спусьцілася яно там, апіраючыся чырвоным бокам сваім аб зялёны дуб.</br> {{gap|2em}}Нядоўга думаючы, хлопчык з усіх ног пусьціўся далей. Надта хочацца яму зірнуць, дзе сонца заходзіць, а сонца ад яго далей уцякае…</br> {{gap|2em}}Янка змарыўся-спацеў, але прэ ўпярод супроціў сонца, супроціў таго рознакалёрнага пажарышча, якім яно абхапіла неба…</br> {{gap|2em}}Новыя далі адкрыліся вачом Янкі, новыя лагчыны, новыя ўзгоркі, новыя лясы, новыя дарогі, дарожкі і сьцежачкі, простыя й крывыя, ва ўсе бакі…</br> {{gap|2em}}— Стой! — крычыць ён сонцу, троху ўстрывожаны, бо бацьку ўспомніў, успомніў тую лупцоўку, якую будзе ён мець ад бацькі, бо пэўна гусі ў жыце.</br> {{gap|2em}}— Стой! — дразьніць яго зямля з лесу, з-пад гары — з усіх старон. — Стой!..</br><noinclude></noinclude> 6y7lhwzj0c3dkpbf14qknr2vsaxmqba 104 121224 281954 2026-04-15T16:07:17Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}А Янка бяжыць з імпэтам упярод. Вочы гараць дзіка, няпрытомна.</br> {{gap|2em}}— Дзе канец зямлі?</br> {{gap|2em}}Канца-мяжы няма…</br> {{gap|2em}}— Божанька… Сонца ўжо зайшло… Змрокі пачаліся…</br> {{gap|2em}}І тут толькі Янка ўгледзіў, што стаіць на старым могільніку, сяр...» 281954 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}А Янка бяжыць з імпэтам упярод. Вочы гараць дзіка, няпрытомна.</br> {{gap|2em}}— Дзе канец зямлі?</br> {{gap|2em}}Канца-мяжы няма…</br> {{gap|2em}}— Божанька… Сонца ўжо зайшло… Змрокі пачаліся…</br> {{gap|2em}}І тут толькі Янка ўгледзіў, што стаіць на старым могільніку, сярод лесу высокіх, абросшых мохам крыжоў…</br> {{gap|2em}}Шмат страшных казак аб мярцох і ваўкалаках ведае ён з гэтага месца…</br> {{gap|2em}}— Ці тут канец зямлі? {{gap|2em}}{{smaller|Пасадзец, 1917 г.}}</br></br> {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> 2gtz8ust7uyqll4uamm53hun4yen9cz 104 121225 281955 2026-04-15T16:13:53Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center>{{larger|{{разьбіўка|ЮЛЬКА}}}}</center> {{gap|2em}}У маленькай дзесяцімесячнай Юлькі „Ма“ (мама) была самым найвялікшым аўторытэтам на цэлым сьвеце, бо сьвет без падтрыманьня — чужая і нічога нявартая рэч, а „Ма“ вельмі падтрымлівала Юльку — яна давала сваёй д...» 281955 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|{{разьбіўка|ЮЛЬКА}}}}</center> {{gap|2em}}У маленькай дзесяцімесячнай Юлькі „Ма“ (мама) была самым найвялікшым аўторытэтам на цэлым сьвеце, бо сьвет без падтрыманьня — чужая і нічога нявартая рэч, а „Ма“ вельмі падтрымлівала Юльку — яна давала сваёй дачцэ „гам“ (есьці). „Гам“, як кожнаму вядома, не абы што: бяз есьцікі й піці чалавек ня можа жыці. І Юлька мела сваю хатку на грудзёх у маткі. Апрача яды, Юлька мела ад „Ма“ й духоўныя харчы — чароўныя, вясёлыя й смутныя песьні над калыскай. Гэтыя песьні Юлька, мабыць, усё жыцьцё не забудзе…</br> {{gap|2em}}Маці патроху тлумачыла Юльцы вялізарную кнігу жыцьця — гэту мудрую хартыю, якую чытаеш-чытаеш да самай магілы і ніколі да канца не даходзіш.</br> {{gap|2em}}Яна нудная й часам жудасная, і шчасьліў той чалавек, хто ў шчырай прыязьні да другіх людзей, акружаны іхняй увагаю да сябе, забываецца аб гэтай праклятай кнізе…</br> {{gap|2em}}Юльку бог у справе прытульнасьці не пакрыўдзіў. Маці толькі аб ёй і клапоціцца, і Юлька павінна дзякаваць богу за добрую „Ма“, якая гатова ўсім жыцьцём сваім ахвяраваць за сваю дачурку. У адплату за гэта некалі і Юлька будзе такой-жа добрай маткай.</br> {{gap|2em}}Усё акружаючае маленькую Юльку, як жывыя й няжывыя рэчы — дзеці, кіцька, цюця, стол, падушка й люля — былі яе „лялі“. Яна мела з імі вельмі грунтоўныя стычкі: яна ўсё прабавала на „гам“. У гэтым выяўлялася ўся яе зацікаўленасьць і практычнасьць у жыцьці:</br> {{gap|2em}}Есьці, есьці й яшчэ раз есьці.</br> {{gap|2em}}Калі было ўспадобу — губкі яе складваліся ў жывую кветку-ўсьмешку; калі не, дык яе нездаволенасьць вызначалася плачам. Яна плакала шчыра й доўга, усім целам, усёй істотай. Боўтала тады ручкамі й ножкамі. Цяжка прыходзілася тады маці, але матчыны грудзі ўсё перамагалі.</br><noinclude></noinclude> 2v27o8sq6ganywbpocmxqtefbfp26b4 104 121226 281956 2026-04-15T16:22:18Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}„Ма“ была найсмачнейшая за ўсе лялі на сьвеце. А смак Юлька мела добры.</br> {{gap|2em}}Жывому чалавеку за печкай доўга не ўсядзець, і Юлька таксама ня раз рабіла „гайда“ — вандроўкі з хаткі роднай на шырокі божы сьвет — на дзядзінец. Кожны раз яна пры г...» 281956 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}„Ма“ была найсмачнейшая за ўсе лялі на сьвеце. А смак Юлька мела добры.</br> {{gap|2em}}Жывому чалавеку за печкай доўга не ўсядзець, і Юлька таксама ня раз рабіла „гайда“ — вандроўкі з хаткі роднай на шырокі божы сьвет — на дзядзінец. Кожны раз яна пры гэтым жмурыла вочкі свае на сонца, хвалявалася, лавіла ручкамі паветра і зьесьці хацела ўвесь сьвет, які й сталаму чалавеку лёгка ў рукі не даецца. Але тым болей хацелася Юльцы дастаць талерачку з неба, як гэта кажуць. Мяцежныя агнёвыя жаданьні напаўнялі яе душу, і цяжка прыходзілася тады маці. Бяз гісторый і плачу тут абыходзіцца не магло, і гэтакія рэчы звычайна канчаліся выкупам, які павінен быў быць багаты: смачная сусолачка з цукрам, шкляная качалачка, бліскучая паперка, абручок, і, словам, самыя найцікавейшыя скарбы-цацы на сьвеце ляжалі пад ножкамі Юлькі; гэтыя цацкі рабілі „дзін-дзін-дзін, там-та-ра-рам!“ Імі маці варажыла Юльчына сэрца, дый цацкамі, хаця другога фасону, людзі забаўляюцца да самай сьмерці. Толькі дарослыя людзі дастаюць гэтыя цацкі бяз эгіды-маці.</br> {{gap|2em}}Але Юлька бяз маці чалавек ня зусім незалежны. Юлька ў гэтым магла пераканацца тады, як маці пры жніве пакінула яе ў кошыку на падушачцы адну на мяжы.</br> {{gap|2em}}Быў цёплы сонечны дзянёк. Паўднёвае зацішша панавала ўсюды. З-з-з-м! — гудзелі мушкі над Юльчынай галоўкай. Часам мятлічка гладзіла скрыдлачкамі яе кволыя шчочкі. Часам птушачка вілася над ёю. Траўка шчыкатала… Юлька лавіла рукамі направа й налева. Гатова была зьесьці ўсё, што ні давалася на „гам“. Пры ёй сядзеў добры вартаўнік і таварыш з хаты роднай — кот. Гэта яе супакойвала тады, калі яна ўспамінала аб мамцы. Але вось кот улізнуў кудысь за птушкай цікаваць, і Юлька адна-аднюсенька засталася…</br> {{gap|2em}}Яна жмурыла вочы на сонца й пры гэтым успомніла, што „Ма“, паказваючы на агонь у печцы, кажа „зю-зю!“ Хацела Юлька таксама казаць „зю“, але ад вялікай старанасьці й натугі пацягнулася яна ўсім целам у адзін бок ды — кульгіць з кошыкам у баразну.</br> {{gap|2em}}Што было потым?</br><noinclude></noinclude> nwnqlos4vhvuc510xkwxailkk8h7x7i 104 121227 281957 2026-04-15T16:50:48Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}Цёмна ў вачох зрабілася ёй, як бы яна ў бяздонную процьму паляцела, і яна першы раз у жыцьці, у вялікім страху й роспачы, крыкнула „ма-ма!“</br> {{gap|2em}}Маці пачула толькі тады, калі Юлька ўжо аж пасінела ад плачу, упэцканая ў пяску.</br> {{gap|2em}}Гэта была яе...» 281957 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Цёмна ў вачох зрабілася ёй, як бы яна ў бяздонную процьму паляцела, і яна першы раз у жыцьці, у вялікім страху й роспачы, крыкнула „ма-ма!“</br> {{gap|2em}}Маці пачула толькі тады, калі Юлька ўжо аж пасінела ад плачу, упэцканая ў пяску.</br> {{gap|2em}}Гэта была яе першая спроба жыць у адзіноце без апоры.</br> {{gap|2em}}Прайшло яшчэ некалькі месяцаў. Юлька ўжо гаворыць: „та-та“, „ма-ма“, „кіц-ка“, „цю-ця“, „ца-ца“, „ля-ля“ і г. д. Веда яе павялічваецца з кожным днём. Яе ручкі ўжо не хапаюцца за ўсё, што вочкі яе бачаць. Вугаль яна ўжо ні за якія хаханькі ў губкі не бярэ, а хлеб з цукрам — чаму не? — Ого! Яна ўжо разумее, што — добра, а што — блага…</br> {{gap|2em}}А прывычка, паганая прывычка, губіць ня толькі адзінага чалавека, але ўвесь сьвет…</br> {{gap|2em}}Прывычка да матчынага малака каштавала Юльцы шмат сьлёз, шмат бясспрэчнага гора. Шмат ночаў яна не дасыпала тады, як матка яе адвучала ад сваіх грудзей, пасыпаючы іх перцам. І бадай да дваццаці год яшчэ будзе Юлька спрасонку пальчык свой ссаць, а да самай сьмерці ў час пярэпалаху крычаць „мама“.</br> {{gap|2em}}Але ў жыцьці нічога адвечнага няма, усё мяняецца, прогрэсуе. Юлька гэта, каб толькі хацела, дык даведалася-б з сваёй практыкі: яна ўжо на руках і нагах паўзе па хаце пад сталом, разам з курмі, катом. Яна ёрзае, вандруе па куткох, шукаючы працы. А працы гэтай хоць адбаўляй: гладыш з малаком дагары пераверне, лужыцу кашулькай вымажа, лыжкай аб падлогу забарабаніць. Што й гаварыць — працы шмат, дый досыць сур‘ёзнай працы; каб, здаецца, дваццаць рук мела Юлька — і то было-б мала.</br> {{gap|2em}}Чалавек бяз руху й работы нудзіцца, марнее, кажуць філёзофы, — і гэта ёсьць бясспрэчная праўда. Вось пытайцеся ў Юлькі, бо яна ўжо разумная досыць. Маці яе адукуе:</br> {{gap|2em}}— Рабі аладачкі, Юлька.</br> {{gap|2em}}Юлька плёскае ручкамі.</br> {{gap|2em}}— Дзе божанька?</br> {{gap|2em}}Юлька пальчыкам паказвае на сьвяты абраз.</br> {{gap|2em}}— Як кароўка мычыць?</br><noinclude></noinclude> 5fdki20kyg6gdjmoftrsyuktbhck58b 104 121228 281958 2026-04-15T16:59:22Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}— М-м-у-у-у!</br> {{gap|2em}}— Як авечка кажа?</br> {{gap|2em}}— М-м-э-э-э!</br> {{gap|2em}}— Як тата злуецца?</br> {{gap|2em}}Юлька сьціскае кулачкі, робіць гнеўныя вочкі ды кажа з імпэтам „г-э-э!“</br> {{gap|2em}}Пасьля гэтага яна глядзіць на ўсіх вачыма Аляксандра Македонскага. Жарта...» 281958 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}— М-м-у-у-у!</br> {{gap|2em}}— Як авечка кажа?</br> {{gap|2em}}— М-м-э-э-э!</br> {{gap|2em}}— Як тата злуецца?</br> {{gap|2em}}Юлька сьціскае кулачкі, робіць гнеўныя вочкі ды кажа з імпэтам „г-э-э!“</br> {{gap|2em}}Пасьля гэтага яна глядзіць на ўсіх вачыма Аляксандра Македонскага. Жартачкі — яна ўвесь сьвет перамагла.</br> {{gap|2em}}У нагароду маці бярэ яе на рукі, туліць да сябе й цалуе. Без нагароды ніхто нічога ня робіць, апрача вялікіх самаахвярнікаў-ідэалістых, якіх скептыкі ня хваляць.</br> {{gap|2em}}Цалуючы Юльку, маці раптам пачынае злавацца, кажучы „фэ, смаркатая!“ і пры гэтым бярэцца фартухом выціраць Юльчын носік. Юлька не даецца й пачынае горка плакаць.</br> {{gap|2em}}Нос — гэта самае слабое месца ў Юлькі. Шмат горкіх мінут ён ёй каштуе. І такая, здаецца, драбніца — нос! Аж сьмешна, але ў гэтым і ўся трагэдыя, што часам дробненькі камарык звальвае з ног магутнага лева.</br> {{gap|2em}}У хаце — вялікая радасьць.</br> {{gap|2em}}Тата толькі што пехатой з кірмашу вярнуўся, дый то падышоў да стала, дзе бабка і мама паставілі Юльку і вучаць яе хадзіць.</br> {{gap|2em}}Юлька стаіць на стале, разьняўшы ручкі для роўнавагі. Вочкі спалоханы. Добра бабцы сьмяяцца, а каб яе паставілі на канаце, нацягнутым на двух слупох і сказалі-б ёй — „танцуй“. Нябось, тады не сьмяялася-б.</br> {{gap|2em}}— Ма-ма! — просіцца Юлька ў вялікім страху.</br> {{gap|2em}}— Ка мне! ка мне! — выстаўляючы рукі энэргічна кажа мама.</br> {{gap|2em}}А Юльцы яе малюсенькія ножкі здаюцца стопудовымі вагамі. Адвагі й няма й цяжка — ой, як цяжка! — рабіць першы, сталы крок у жыцьці! Адважыцца трудна на гэта й сталаму чалавеку.</br> {{gap|2em}}Але, бачачы, што шэсьць зацікаўленых, уважных вачэй глядзяць на яе, дык у яе душы будзіцца разам і герой і артысты. Яна адважылася і…</br> {{gap|2em}}— Раз! два! — лічаць трое сталых людзей крокі маленства.</br><noinclude></noinclude> 8xnwjo3hqcj5jht7oxo8fmlkp9f65k7 104 121229 281959 2026-04-15T17:09:32Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}Плясь! — і Юлька гоцнулася аб стол, вачыма ратунку просячы.</br> {{gap|2em}}І не пасьпелі яе падтрымаць у трудную хвіліну шэсьць моцных, сталых рук — эх, людзі!..</br> {{gap|2em}}А з гэтых двох першых крокаў маці з бабкай радуюцца і нацешыцца ня могуць.</br> {{gap|2em}}—...» 281959 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Плясь! — і Юлька гоцнулася аб стол, вачыма ратунку просячы.</br> {{gap|2em}}І не пасьпелі яе падтрымаць у трудную хвіліну шэсьць моцных, сталых рук — эх, людзі!..</br> {{gap|2em}}А з гэтых двох першых крокаў маці з бабкай радуюцца і нацешыцца ня могуць.</br> {{gap|2em}}— Вось пацеха!.. — з укорам кажа бацька, — папробавалі-б зьлічыць, колькі крокаў я сягоньня махануў на кірмаш ды з кірмашу, — вёрст сорак, здаецца, а вы ані слова аб гэтым…</br> {{gap|2em}}Але ўпарты дух чалавечы, хоць лобам, а сьцяну праб‘е: праз тры дні Юлька ўжо хадзіла па падлозе, як муштраваны ваяка-пяхотнік, а праз тыдзень Юлька ўжо так круцілася матцы пад ногі, што той гэты фокус нават абрыд. Яна гнала ад сябе Юльку, як ката, кажучы „апсік!“</br> {{gap|2em}}Юльцы гэта вельмі падабалася, і яна мамцы мяўкала, як кот — „мяў! мяў!“</br> {{gap|2em}}Яшчэ троху падрасла Юлька. Яна ўжо ў сукенцы паркалёвай, бо не маленькая, дзякаваць богу, ёй ужо тры гады! Як матылёк, круціцца, лётае ў агародзе сярод чырвонага маку.</br> {{gap|2em}}Ёй вельмі смачна рабіць тое, чаго няможна, і маці мае дзеля гэтага вялікія клопаты. Калі скажа Юльцы ня пэцкаць спаднічкі, дык якраз прыдзе запэцканая ў гразь з ног да галавы. Скажа ёй не чапаць макаў, дык якраз наскубе поўныя жмені. Скажа ёй:</br> {{gap|2em}}— Юлька, ідзі спаць!</br> {{gap|2em}}— Не хацу!</br> {{gap|2em}}— Ня йдзі спаць!</br> {{gap|2em}}— Пайду!</br> {{gap|2em}}— Гуляй сабе!</br> {{gap|2em}}— Не хацу!</br> {{gap|2em}}— Ня гуляй!</br> {{gap|2em}}— Бу гуляць!</br> {{gap|2em}}Але гэты шайтан праціўнасьці не заўсёды пануе над ёй. Часам яна бывае ласкавенькай, добранькай і міленькай — як бабка ёй казкі поначы апавядае.</br> {{gap|2em}}Шчырым срэбным хохатам сьмяецца яна тады, як лютага воўка забіваюць, калі людаедзіха-вядзьмарка памірае.</br><noinclude></noinclude> obs49oxhtsru9n76ydrtjgdw4xhhikp 104 121230 281960 2026-04-15T17:25:40Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}Горкімі сьлязамі плача яна тады, як воўк шэры зьядае чырвоную шапачку.</br> {{gap|2em}}Пры гэтых казках блакітныя вочкі яе блішчаць, як, зор- кі або як кветкі ў кроплях сьветлай расіцы.</br> {{gap|2em}}А па начох сьняцца ёй дзіўныя сны.</br> {{gap|2em}}Ці разумее Юлька шч...» 281960 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Горкімі сьлязамі плача яна тады, як воўк шэры зьядае чырвоную шапачку.</br> {{gap|2em}}Пры гэтых казках блакітныя вочкі яе блішчаць, як, зор- кі або як кветкі ў кроплях сьветлай расіцы.</br> {{gap|2em}}А па начох сьняцца ёй дзіўныя сны.</br> {{gap|2em}}Ці разумее Юлька шчасьце сваё? — хіба не. Хутчэй яна разумее сваё гора, калі які колечы дзіцячы капрыз не выпаўняецца.</br> {{gap|2em}}І хочацца ёй быць вялікай, як бабка. Пачынае яна з лічбаў — з матэматыкі:</br> {{gap|2em}}— Раз! два! тры! — лічыць яна па пальцах і задумваецца.</br> {{gap|2em}}— Раз! два! тры! пяць! дваццаць! сто! — ажно у пот яе кідае. Але далей ня йдзе. Хоць матэматыка ёсьць грунтам усяму на сьвеце, але Юлька яшчэ на гэтым „грунце“ слаба трымаецца.</br> {{gap|2em}}Ды ці ня можна жыць бяз гэтых нудных цыфраў? І Юлька досыць весела жыве бяз іх. Назьбірае кветак — васількоў. Разложыць іх на камені. Адна кветка — мамка, другая — бацька, трэцяя — бабка, чацьвертая — цюцька. А камень — хата. І пачынаецца будняя аповесьць чалавечага жыцьця: кветкі гаспадараць на камені, аж люба глянуць.</br> {{gap|2em}}У печы топіцца. Маці аладкі пячэ. Бабка кароўку доіць. Тата хамут ладзіць. Цюцька брэша. Словам, цэлая катавасія. А Юлька мае работы па горла — за ўсіх гаварыць, за ўсіх работу рабіць і зухавацца. Канчаецца гэта звычайна катастрофай — хатка-камень ляціць у рэчку, а людзі-кветкі топчуцца нагамі. Толькі Юлька ня плача над руінамі. Яна, як сам бог-гасподзь. Зруйнавала адзін сьвет і з хаосу творыць другі.</br> {{gap|2em}}Яна, Юлька — маці. Пры ёй дачушка — лялечка. І няньчыць, і песьціць, і галубіць Юлька дзіця сваё роднае, але, як прыкладная, добрая маці, часамі розгай сьцёбае яе й пры гэтым прыгаварвае:</br> {{gap|2em}}— А ня рві маку! А ня пэцкай спадніцы! А слухай, што матка табе кажа, ты, такая й сякая!</br> {{gap|2em}}Словам, малюе жыцьцё, як мастак, як поэта ў час натхнёнай творчасьці сваёй.</br> {{gap|2em}}— Хто пякней, — пытаюцца ў Юлькі, — ты ці мамка?</br><noinclude></noinclude> 3ebedy7f4h81erwncqscuqkzjk8uq5r 104 121231 281961 2026-04-15T17:36:36Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}Юлька думае.</br> {{gap|2em}}I мамку яна крыўдзіць ня хоча, але ўжо сама маленькая кабета й мае свой форс і гонар:</br> {{gap|2em}}— Я пякней! — кажа яна цьвёрда.</br> {{gap|2em}}— Ах ты, нягодніца! — нібы-то злуецца мама.</br> {{gap|2em}}— Хто пякней, ты ці лялька?</br> {{gap|2em}}Доўга...» 281961 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Юлька думае.</br> {{gap|2em}}I мамку яна крыўдзіць ня хоча, але ўжо сама маленькая кабета й мае свой форс і гонар:</br> {{gap|2em}}— Я пякней! — кажа яна цьвёрда.</br> {{gap|2em}}— Ах ты, нягодніца! — нібы-то злуецца мама.</br> {{gap|2em}}— Хто пякней, ты ці лялька?</br> {{gap|2em}}Доўга думае Юлька.</br> {{gap|2em}}Барацьба кіпіць і расьце ў яе маленькай душы. Але матчына сэрца гатова ўсім ахвяраваць дзеля любага дзіцяці свайго, а Юлька, як-ні-як, хоць ёй яшчэ толькі пяць гадоў, а ўсё-ж такі маці, бо дачку-ляльку мае.</br> {{gap|2em}}— Лялька пякней! — кажа яна ўрэшце…</br> {{gap|2em}}Аказваецца, што душа яе вялікая: пачуцьцё маткі ўзгадавана ў яе сэрцы і душы крывёй і малаком ранейшай маткі.</br> {{gap|2em}}У Юлькі матчына сямаахвярнасьць жыве поўным жыцьцём, хаця імя свайго яна яшчэ выгаварваць ня можа. Замест „Юлька“, кажа „Юйка“. Аж бацька злуецца на яе за гэта самае і часам гнеўна кажа:</br> {{gap|2em}}— Юлька!</br> {{gap|2em}}— Га!</br> {{gap|2em}}— Хадзі ка мне!</br> {{gap|2em}}Яна падыходзіць.</br> {{gap|2em}}— Кажы — Юлька!</br> {{gap|2em}}— Юйка!</br> {{gap|2em}}— Кажы — Юль-ка!</br> {{gap|2em}}— Юй-ка!</br> {{gap|2em}}— Ах ты, паганая! Вучыся палюдзку гаварыць!</br> {{gap|2em}}— Не хацу!</br> {{gap|2em}}— Дык ня вучыся!</br> {{gap|2em}}— Хацу вуціцца!</br> {{gap|2em}}— Ну, дык глядзі на мяне!</br> {{gap|2em}}Юлька глядзіць на яго.</br> {{gap|2em}}— Добра глядзі.</br> {{gap|2em}}Юлька добра глядзіць.</br> {{gap|2em}}— Рабі губамі гэтак, як я, і кажы — Юль! Юль! Юль!</br> {{gap|2em}}Юлька робіць губамі гэтак, як ён, і кажа:</br> {{gap|2em}}— Юй! Юй! Юй!</br> {{gap|2em}}— Го! го! го! — сьмяецца бацька.</br><noinclude></noinclude> lagxpjsa8xsg894yg25rdhxspffw3n9 104 121232 281962 2026-04-15T17:42:07Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}— Гы! гы! гы! — плача дачушка.</br> {{gap|2em}}І гэта пайшло ў забыцьцё. Яна ўжо так чыста гаворыць, што і бацьку перавастрыла — зьвініць, як званочак. Малоціць языком, як цэпам усё роўна. І ня дзіва, бо яна ўжо ходзіць у школу, у тую вялікую школу навукі, дзе...» 281962 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}— Гы! гы! гы! — плача дачушка.</br> {{gap|2em}}І гэта пайшло ў забыцьцё. Яна ўжо так чыста гаворыць, што і бацьку перавастрыла — зьвініць, як званочак. Малоціць языком, як цэпам усё роўна. І ня дзіва, бо яна ўжо ходзіць у школу, у тую вялікую школу навукі, дзе ўсё пачынаецца з „А, Б“.</br> {{gap|2em}}Тут для Юлькі адчыніўся новы сьвет пазнаньня добрага й благога. Забурліла глыбокая крыніца жыцьця, дзе шчасьце й гора перамешаны, дзе пануе вялікая неразьбярыха: адна й тая самая рэч аднаму чалавеку здаецца шчасьцем, другому — горам…</br> {{gap|2em}}Пальцы ў Юлькі ў атраманце. Гэта адзнака стараннасьці, цярплівасьці, мудрасьці і працы. Яна піша і малюе так многа, што аж паперы не хапае. І прыходзіцца ёй гэтую вялікую здольнасьць сваю на ўласным твары паказваць — запэцканы нос і шчочкі і нават вочы.</br> {{gap|2em}}Гэта, разумеецца, вельмі кепска, але што зрабілі з чалавечай душою, калі яна яшчэ такая кволая й вымагае вялікай ашліфоўкі. Ня гледзячы на ўсё, Юлька яшчэ зусім малюсенькая — ёй усяго шэсьць гадоў. Яна яшчэ часта пальчык у губкі кладзе й моцна трымаецца за матчын фартух.</br> {{gap|2em}}Як пойдзе яе далейшае жыцьцё?</br> {{gap|2em}}Чытайце вялізарныя кнігі і галаваломныя романы і тады даведаецеся. {{gap|1.5em}}{{smaller|Пасадзец, 1917 г.}}</br></br> {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> s4bgafzrnyv32xzgj51i2w9cn2sfra3 104 121233 281963 2026-04-15T17:50:12Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center>{{larger|МАЛЫЯ ДРЫВАСЕКІ}}</center> {{gap|2em}}Зімовы дзень блішчыць тысячу агнямі.</br> {{gap|2em}}Крэпкі мароз. Сьнег пад нагамі скрыпіць, як жывы.</br> {{gap|2em}}Пад белай пакрыўкай сьнегу, як задумлёны старац, стаіць сасновы бор.</br> {{gap|2em}}Ціха, пуста. Толькі грук дрывасека...» 281963 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|МАЛЫЯ ДРЫВАСЕКІ}}</center> {{gap|2em}}Зімовы дзень блішчыць тысячу агнямі.</br> {{gap|2em}}Крэпкі мароз. Сьнег пад нагамі скрыпіць, як жывы.</br> {{gap|2em}}Пад белай пакрыўкай сьнегу, як задумлёны старац, стаіць сасновы бор.</br> {{gap|2em}}Ціха, пуста. Толькі грук дрывасекаў нясецца па ваколіцы.</br> {{gap|2em}}Трах-трах! трах-трах! — чуваць з высокага бору.</br> {{gap|2em}}Яшчэ здалёку можна прыкмеціць, як блішчыць пад сонцам піла, а абапал матулі-сасны стаяць, як мурашкі, двое маленькіх хлапчукоў.</br> {{gap|2em}}Яны махаюць рукамі гэтак шпарка, што лахманы іхніх падраных абноскаў разьвяваюцца й адкрываюць голае цела… Але піла ўсё глыбей ды глыбей удаецца ў сэрца сасны і… трах! — павалілася! І з-пад густога сьнежнага куродыму панёсься расьцяглы стогн…</br> {{gap|2em}}Малыя дрывасекі былі браты. Старшаму — Цішку — было дзесяць гадоў, меншаму — Халімону — восем гадоў.</br> {{gap|2em}}Іх бацька — храмы Цыпрук — быў п‘яніца; жонку й дзяцей трымаў пад свой цьвік: карміў іх больш лупцоўкамі, як хлебам.</br> {{gap|2em}}Выпраўляў храмы Цыпрук хлопчыкаў да купца ў лес на заработкі, а грошы забіраў сабе й прапіваў…</br> {{gap|2em}}Трудна жылося малым дрывасекам, але што зробіш?</br> {{gap|2em}}— Дзякаваць богу, што бацька хоць на полудзень даў па кавалку хлеба…</br> {{gap|2em}}Паваліўшы некалькі сосен, хлопчыкі ўзяліся шчыра грызьці сухі хлеб; вочы іх зайскрыліся, шчочкі расчырванеліся…</br> {{gap|2em}}— Ого, есьці, ого!.. Якое шчасьце!.. Ды яшчэ далёка ад бацькаўскага крыку. — Але яшчэ ня кончылі яны палуднаваць, як узьнялася завея, мяцеліца.</br> {{gap|2em}}Застагнаў, засьвістаў высокі бор. Пачаў кружыцца белы сьнег. Быццам белае мора, быццам белыя коні, насіліся цэлыя гурбы… Страшна было ў бары.</br><noinclude></noinclude> kojaylk3g5pgjbzfeqauq3hcayovj4e 104 121234 281964 2026-04-15T18:04:49Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}Усе дрывасекі разьбегліся барджэй дамоў, а Цішка з Халімонам баяліся, каб бацька ня крычаў на іх, што зарана прышлі з лесу… Селі пад вялікай сасной, прытуліліся адзін да другога, як малыя птушкі, і дрыжалі…</br> {{gap|2em}}— Баюся! — усхліпваў меншы Халі...» 281964 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Усе дрывасекі разьбегліся барджэй дамоў, а Цішка з Халімонам баяліся, каб бацька ня крычаў на іх, што зарана прышлі з лесу… Селі пад вялікай сасной, прытуліліся адзін да другога, як малыя птушкі, і дрыжалі…</br> {{gap|2em}}— Баюся! — усхліпваў меншы Халімон.</br> {{gap|2em}}— Во, дурань, чаго баяцца! — цешыў яго большы Цішка: — зара дамоў пойдзем!</br> {{gap|2em}}— Дамоў пойдзем! — заенчаў Халімон. І яны пайшлі.</br> {{gap|2em}}Стагнаў і плакаў бор, але яшчэ можна было йсьці, а на чыстым полі сьвету ня відаць было. Толькі бачылі малыя дрывасекі, як белыя клубы зьмеямі зьвіваліся, дыхалі холадам на іх ды сыпалі шротам па тварыках…</br> {{gap|2em}}Хадзілі-хадзілі, брылі брылі, але куды і самі ня ведалі…</br> {{gap|2em}}Змарыліся. Агарнула ноч, сьнег дайшоў вышэй пояса.</br> {{gap|2em}}— Ляжам! — сказаў меншы Халімон.</br> {{gap|2em}}— Ляжам! — адказаў большы Цішка.</br> {{gap|2em}}І ляглі. Моцна, моцна прытуліліся адзін да другога і ўсплакалі, пакуль мелі сілы.</br> {{gap|2em}}Але… зрабілася гэтак цёпла…</br> {{gap|2em}}Або-о-о! сядзяць за сталом… маці радуецца, што прышлі… падала цёплы праснак… Бацька сядзіць лагодненька… Пад‘елі, памаліліся й паляглі на палок каля печы… Котка ласілася да іх, і яны радасна заснулі… <div style="width:100%; position:relative;"><div style="display:inline; position:relative; padding-right:0.5em;"></div><div style="position:absolute; width:100%; right:0px; bottom:0px; z-index:0; overflow:hidden; white-space:nowrap; text-align:right;"><div style="display:inline; float:right;">{{{dottext|{{Зьмест старонак з кропкамі/5|{{{symbol|.}}}|{{{5|}}} }}{{{dotend|}}}}}}</div></div></div> {{gap|2em}}У поўнач пацішэла мяцеліца. Выглянуў чырвоны месяц і ўкруг яго танцавалі зоркі, пазіраючы на белую зямлю.</br> {{gap|2em}}Толькі на трэці дзень адкапалі малых замёрзшых дрывасекаў. {{gap|2em}}{{samller|Вільня, 1913 г.}}</br></br> {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> c5a2el1jbya6fxaij6v342m39duig27 281965 281964 2026-04-15T18:05:15Z RAleh111 4658 281965 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Усе дрывасекі разьбегліся барджэй дамоў, а Цішка з Халімонам баяліся, каб бацька ня крычаў на іх, што зарана прышлі з лесу… Селі пад вялікай сасной, прытуліліся адзін да другога, як малыя птушкі, і дрыжалі…</br> {{gap|2em}}— Баюся! — усхліпваў меншы Халімон.</br> {{gap|2em}}— Во, дурань, чаго баяцца! — цешыў яго большы Цішка: — зара дамоў пойдзем!</br> {{gap|2em}}— Дамоў пойдзем! — заенчаў Халімон. І яны пайшлі.</br> {{gap|2em}}Стагнаў і плакаў бор, але яшчэ можна было йсьці, а на чыстым полі сьвету ня відаць было. Толькі бачылі малыя дрывасекі, як белыя клубы зьмеямі зьвіваліся, дыхалі холадам на іх ды сыпалі шротам па тварыках…</br> {{gap|2em}}Хадзілі-хадзілі, брылі брылі, але куды і самі ня ведалі…</br> {{gap|2em}}Змарыліся. Агарнула ноч, сьнег дайшоў вышэй пояса.</br> {{gap|2em}}— Ляжам! — сказаў меншы Халімон.</br> {{gap|2em}}— Ляжам! — адказаў большы Цішка.</br> {{gap|2em}}І ляглі. Моцна, моцна прытуліліся адзін да другога і ўсплакалі, пакуль мелі сілы.</br> {{gap|2em}}Але… зрабілася гэтак цёпла…</br> {{gap|2em}}Або-о-о! сядзяць за сталом… маці радуецца, што прышлі… падала цёплы праснак… Бацька сядзіць лагодненька… Пад‘елі, памаліліся й паляглі на палок каля печы… Котка ласілася да іх, і яны радасна заснулі… <div style="width:100%; position:relative;"><div style="display:inline; position:relative; padding-right:0.5em;"></div><div style="position:absolute; width:100%; right:0px; bottom:0px; z-index:0; overflow:hidden; white-space:nowrap; text-align:right;"><div style="display:inline; float:right;">{{{dottext|{{Зьмест старонак з кропкамі/5|{{{symbol|.}}}|{{{5|}}} }}{{{dotend|}}}}}}</div></div></div> {{gap|2em}}У поўнач пацішэла мяцеліца. Выглянуў чырвоны месяц і ўкруг яго танцавалі зоркі, пазіраючы на белую зямлю.</br> {{gap|2em}}Толькі на трэці дзень адкапалі малых замёрзшых дрывасекаў. {{gap|2em}}{{smaller|Вільня, 1913 г.}}</br></br> {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> 7ibtkwwt5itxwpoz1dhq07pmcdw0ehw 104 121235 281992 2026-04-15T18:55:52Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center>{{larger|ЯК У БІБЛІІ}}</center> {{gap|2em}}Ехаў Сымон з кірмашу да хаты і раптам — стоп машына: кабыла занаравілася — ня йдзе дый годзе! Часам яна рабілася ў яго вельмі капрызнай і бяз меры ўпартай. Сымон пачаў яе ўгаварваць добрымі, лагоднымі словамі — і так, і г...» 281992 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|ЯК У БІБЛІІ}}</center> {{gap|2em}}Ехаў Сымон з кірмашу да хаты і раптам — стоп машына: кабыла занаравілася — ня йдзе дый годзе! Часам яна рабілася ў яго вельмі капрызнай і бяз меры ўпартай. Сымон пачаў яе ўгаварваць добрымі, лагоднымі словамі — і так, і гэтак (на словы ён быў вялікі майстар), а яна хоць-бы што, ні з месца, як бы не да яе гавораць.</br> {{gap|2em}}— Добра, — кажа Сымон, — ведаю я тваю хваробу, ведаю й лякарства.</br> {{gap|2em}}І Сымон, доўга ня думаючы, зьлез з калёс, падышоў да плоту, выламаў парканіну, вярнуўся да воза і пачаў біць сваю кабылу. Так шчыра й моцна біў яе, што аж сам змарыўся. А чым болей біў яе, тым болей яшчэ біць хацелася! Ён чуў у гэтым нейкі асобны смак і вялікае здаволеньне. Тут ён спаганяў злосьць за гаротнае жыцьцё сваё.</br> {{gap|2em}}Кабыле ён плаціў за крыўды, што меў і ад жонкі благой, і ад пана ганебнага, і ад суседзяй-хціўцаў, і ад сьвету ўсяго. Усё стаяла перад яго вачыма жывюсенька. А ён толькі скрыгатаў зубамі й махаў парканінай над крыжам няшчаснай кабылы з такім імпэтам, што аж гудзела й сьвістала ў паветры, як ад віхру чартоўскага.</br> {{gap|2em}}А кабыла ад такой кары яшчэ болей зафанабэрылася, яшчэ болей узбунтавалася ды яшчэ болей забрыкала заднімі нагамі. А бунт, сваім чынам, мае вялікую сілу — чым болей бунтуешся, тым яшчэ болей бунтаваць хочацца; ды калі яшчэ за гэта б‘юць, дык тады бунт — адно толькі збавеньне і ўцеха. Хочацца, каб цябе білі дзеля таго толькі, каб бунтавацца, бунтавацца без канца й меры — хай лопаюцца, хай трэскаюцца.</br> {{gap|2em}}Аднак, урэшце, кабыла ня выцерпела і голасам чалавечым загаварыла, як калісьці асьліха Валаама. Ды тут камень загаварыў-бы, ня толькі жывёліна!</br><noinclude></noinclude> 2qhsl8rugmv87wqvdew4kgz2sa58s3e 104 121236 281993 2026-04-15T19:02:54Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}— За што ты мяне б‘еш, за што? — пачала кабыла, — добры з цябе гаспадар! Ці не надрывалася я ў цябе пад самымі цяжкімі вазамі? Ці ня я заворвала ў цябе твой камяністы шнур? Ці ня ты на мне езьдзіў з кірмашу ўстром галавой, ліхі, як чорт, і п‘яны, як сьв...» 281993 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}— За што ты мяне б‘еш, за што? — пачала кабыла, — добры з цябе гаспадар! Ці не надрывалася я ў цябе пад самымі цяжкімі вазамі? Ці ня я заворвала ў цябе твой камяністы шнур? Ці ня ты на мне езьдзіў з кірмашу ўстром галавой, ліхі, як чорт, і п‘яны, як сьвіньня? Ці ня я выстойвала цэлымі гадзінамі, галодная й халодная, ля карчмы, цябе чакаючы, а потым да самых варот тваёй гасподы цябе, як калоду, цягала? Усе рэбры мае ты паламаў, толькі скура ды косьці асталіся… Не! Я болей не магу так! Ні за што на сьвеце не дазволю, каб ты болей зьдзекваўся нада мною! Дзе тваё сумленьне, няўдзячны чалавек?</br> {{gap|2em}}Кабыла душылася сваімі словамі. Вочы яе памутнелі й наліліся крывёю. Ніжняя губа яе апусьцілася ўніз. Крывавая пена пакрыла яе ўсю… Бакі былі моцна сьцягнуты з голаду, а хрыбет і рэбры тарчэлі вострыя й сухія…</br> {{gap|2em}}Сымон вылупіў вочы і ня ведаў, што адказаць. Нешта ўзбудзілася ў яго душы такое, што страсянула ўсяго яго з ног да галавы. Чалавек як-бы прачнуўся ад доўгага сну нядбаласьці й абібоцтва. Пытаньні за пытаньнямі, як цэлы рой аваднёў, пачалі кружыцца ў яго мазгох: „Мо‘ праўда я сам ва ўсім вінават, а ня людзі? Чаму я заўсёды другіх віню ў сваім горы? Чаму я такі дзікі, цёмны, злосны и дурны? Ці-ж я ня мог жыць так, як другія на сьвеце божым жывуць? Чаму я раблю тое, ды ня сёе? Чаму з мяне ўсе сьмяюцца? Сымон такі, сякі й гэтакі кажуць людзі. Чаму я вінавачу заўсёды таго, хто не вінават?“</br> {{gap|2em}}Пытаньні проста ня тоўпіліся ў яго атуманенай галаве. Што рабіць ды што рабіць? — разьвёў ён рукамі ў роспачы вялікай.</br> {{gap|2em}}А кабыла пры гэтым павалілася на ўсе чатыры нагі свае й плакала-галасіла так моцна, што худое цела яе страшэнна траслося. Потым яна сьціхла, ня маючы болей сіл плакаць і стагнаць.</br> {{gap|2em}}У Сымона ад вялікага жалю ажно ў грудзёх нешта каменем сьпёрлася, што ён дыхаць ня мог.</br> {{gap|2em}}„Бедная пакутніца, — падумаў ён, будучы пэўны, што кабыла ўжо здыхае“. І тут новы страх яго агарнуў: што-ж ён будзе цяпер рабіць у гаспадарцы без сваёй апоры-{{перанос пачатак|гара|пашніцы}}<noinclude></noinclude> 4xhy5q70ftbwjtlrc95r9obtbvwgy9k 282048 281993 2026-04-16T10:05:16Z RAleh111 4658 282048 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}— За што ты мяне б‘еш, за што? — пачала кабыла, — добры з цябе гаспадар! Ці не надрывалася я ў цябе пад самымі цяжкімі вазамі? Ці ня я заворвала ў цябе твой камяністы шнур? Ці ня ты на мне езьдзіў з кірмашу ўстром галавой, ліхі, як чорт, і п‘яны, як сьвіньня? Ці ня я выстойвала цэлымі гадзінамі, галодная й халодная, ля карчмы, цябе чакаючы, а потым да самых варот тваёй гасподы цябе, як калоду, цягала? Усе рэбры мае ты паламаў, толькі скура ды косьці асталіся… Не! Я болей не магу так! Ні за што на сьвеце не дазволю, каб ты болей зьдзекваўся нада мною! Дзе тваё сумленьне, няўдзячны чалавек?</br> {{gap|2em}}Кабыла душылася сваімі словамі. Вочы яе памутнелі й наліліся крывёю. Ніжняя губа яе апусьцілася ўніз. Крывавая пена пакрыла яе ўсю… Бакі былі моцна сьцягнуты з голаду, а хрыбет і рэбры тарчэлі вострыя й сухія…</br> {{gap|2em}}Сымон вылупіў вочы і ня ведаў, што адказаць. Нешта ўзбудзілася ў яго душы такое, што страсянула ўсяго яго з ног да галавы. Чалавек як-бы прачнуўся ад доўгага сну нядбаласьці й абібоцтва. Пытаньні за пытаньнямі, як цэлы рой аваднёў, пачалі кружыцца ў яго мазгох: „Мо‘ праўда я сам ва ўсім вінават, а ня людзі? Чаму я заўсёды другіх віню ў сваім горы? Чаму я такі дзікі, цёмны, злосны и дурны? Ці-ж я ня мог жыць так, як другія на сьвеце божым жывуць? Чаму я раблю тое, ды ня сёе? Чаму з мяне ўсе сьмяюцца? Сымон такі, сякі й гэтакі кажуць людзі. Чаму я вінавачу заўсёды таго, хто не вінават?“</br> {{gap|2em}}Пытаньні проста ня тоўпіліся ў яго атуманенай галаве. Што рабіць ды што рабіць? — разьвёў ён рукамі ў роспачы вялікай.</br> {{gap|2em}}А кабыла пры гэтым павалілася на ўсе чатыры нагі свае й плакала-галасіла так моцна, што худое цела яе страшэнна траслося. Потым яна сьціхла, ня маючы болей сіл плакаць і стагнаць.</br> {{gap|2em}}У Сымона ад вялікага жалю ажно ў грудзёх нешта каменем сьпёрлася, што ён дыхаць ня мог.</br> {{gap|2em}}„Бедная пакутніца, — падумаў ён, будучы пэўны, што кабыла ўжо здыхае“. І тут новы страх яго агарнуў: што-ж ён будзе цяпер рабіць у гаспадарцы без сваёй апоры{{перанос пачатак|-гара|пашніцы}}<noinclude></noinclude> qu7lkplejae8q0b11wxqhe5lt9rmp09 282049 282048 2026-04-16T10:05:45Z RAleh111 4658 282049 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}— За што ты мяне б‘еш, за што? — пачала кабыла, — добры з цябе гаспадар! Ці не надрывалася я ў цябе пад самымі цяжкімі вазамі? Ці ня я заворвала ў цябе твой камяністы шнур? Ці ня ты на мне езьдзіў з кірмашу ўстром галавой, ліхі, як чорт, і п‘яны, як сьвіньня? Ці ня я выстойвала цэлымі гадзінамі, галодная й халодная, ля карчмы, цябе чакаючы, а потым да самых варот тваёй гасподы цябе, як калоду, цягала? Усе рэбры мае ты паламаў, толькі скура ды косьці асталіся… Не! Я болей не магу так! Ні за што на сьвеце не дазволю, каб ты болей зьдзекваўся нада мною! Дзе тваё сумленьне, няўдзячны чалавек?</br> {{gap|2em}}Кабыла душылася сваімі словамі. Вочы яе памутнелі й наліліся крывёю. Ніжняя губа яе апусьцілася ўніз. Крывавая пена пакрыла яе ўсю… Бакі былі моцна сьцягнуты з голаду, а хрыбет і рэбры тарчэлі вострыя й сухія…</br> {{gap|2em}}Сымон вылупіў вочы і ня ведаў, што адказаць. Нешта ўзбудзілася ў яго душы такое, што страсянула ўсяго яго з ног да галавы. Чалавек як-бы прачнуўся ад доўгага сну нядбаласьці й абібоцтва. Пытаньні за пытаньнямі, як цэлы рой аваднёў, пачалі кружыцца ў яго мазгох: „Мо‘ праўда я сам ва ўсім вінават, а ня людзі? Чаму я заўсёды другіх віню ў сваім горы? Чаму я такі дзікі, цёмны, злосны и дурны? Ці-ж я ня мог жыць так, як другія на сьвеце божым жывуць? Чаму я раблю тое, ды ня сёе? Чаму з мяне ўсе сьмяюцца? Сымон такі, сякі й гэтакі кажуць людзі. Чаму я вінавачу заўсёды таго, хто не вінават?“</br> {{gap|2em}}Пытаньні проста ня тоўпіліся ў яго атуманенай галаве. Што рабіць ды што рабіць? — разьвёў ён рукамі ў роспачы вялікай.</br> {{gap|2em}}А кабыла пры гэтым павалілася на ўсе чатыры нагі свае й плакала-галасіла так моцна, што худое цела яе страшэнна траслося. Потым яна сьціхла, ня маючы болей сіл плакаць і стагнаць.</br> {{gap|2em}}У Сымона ад вялікага жалю ажно ў грудзёх нешта каменем сьпёрлася, што ён дыхаць ня мог.</br> {{gap|2em}}„Бедная пакутніца, — падумаў ён, будучы пэўны, што кабыла ўжо здыхае“. І тут новы страх яго агарнуў: што-ж ён будзе цяпер рабіць у гаспадарцы без сваёй {{перанос пачатак|апоры-гара|пашніцы}}<noinclude></noinclude> o6fpedr08jx3p0pimq4bpsh9fg3phw0 104 121237 281994 2026-04-15T19:09:08Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|гара|пашніцы}}? Якая-б ні была кабыла, а ўсё-ж такі яна яму ўжо гадоў мо‘ з дзесяць як шчыра служыць, бязупынна працуе… Ён-жа прападзе без яе, за нівошта прападзе… Яшчэ горшае, чым раней, жыцьцё малявалася яму, бо лепей, як лепей, а горай заўс...» 281994 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|гара|пашніцы}}? Якая-б ні была кабыла, а ўсё-ж такі яна яму ўжо гадоў мо‘ з дзесяць як шчыра служыць, бязупынна працуе… Ён-жа прападзе без яе, за нівошта прападзе… Яшчэ горшае, чым раней, жыцьцё малявалася яму, бо лепей, як лепей, а горай заўсёды можа быць. Во дзе прышла на маю бедную галованьку самая заядлая пагібель!</br> {{gap|2em}}Чорныя, як ноч, думкі апанавалі Сымона. Ён тапіўся ў іх, як у глыбокім моры. Што будзе ды што будзе?</br> {{gap|2em}}Але як топішся, дык за брытву хопішся — паратунак мільгануў і яму: „О, каб цябе трасца! Зусім забыўся, што скура ад кабылы нечага варта. Гэта-ж будуць боты — ды яшчэ якія! А то ўсё жыцьцё сваё ў нейкіх атопках цягаюся“! Тут на чалавека напала вялікая радасьць, — урэшце ён абуе боты. Ён зробіцца добрым гаспадаром і будзе іх мазаць у кожную нядзелю добрым бярозавым дзёгцем. А як трэба будзе йсьці на кірмаш, дык ён іх ускіне на плечы й пойдзе-пойдзе… Эга! гэткая пара ботаў — ня жартачкі якія! Яны бадай вартней каня: і вазіцца ня трэба з імі, і карміць ня трэба, і наравіцца ня будуць, і нукаць, і тпрукаць на іх ня трэба — ускінуў на плечы й валяй, куды вочы глядзяць… Ляці арлом проста! Сьвет божы вольны — ідзі, куды сабе хочаш. Боты — гэта ня тое, што лапці!</br> {{gap|2em}}Тут такая вялікая радасьць агарнула Сымона, ажно ён сам дзівіцца пачаў: на якога ражна людзі жаляцца на сваё гора? Які чорт іх бярэ? І сьвет не такі кепскі, як здаецца спачатку, і жыць можна, ды не абы як — толькі-б ахвота была! Мабыць, у людзей ахвоты няма добра жыць на сьвеце, цьвёрда й ясна вытлумачыў сабе Сымон балючае й заблутанае жыцьцёвае пытаньне. Дурні ўсе! — строга асудзіў Сымон увесь людзкі род. А ў яго самога зьявілася вялікая гордасьць аб сабе, што ён адзін зразумеў, як трэба жыць, што ён адзін ведае, дзе сабака зарыты… Як матылі пад летнім сонцам, пырхалі яго думкі, бліскучыя й сьветлыя. Чалавек павярнуў аглоблямі ў другі бок і проста шчасьлівым зрабіўся.</br> {{gap|2em}}Ад вялікага шчасьця Сымон таўхануў кабылу ў бок нагою. Кабыла раптам зноў ажыла, ускочыла на ногі, вырвалася з аглабель і стала дуба. 3 воч яе сыпаліся маланкі. Грыва<noinclude></noinclude> 8nnxbuw6d7maphwdkycdc1tgclvd5io 282047 281994 2026-04-16T10:04:40Z RAleh111 4658 282047 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|-гара|пашніцы}}? Якая-б ні была кабыла, а ўсё-ж такі яна яму ўжо гадоў мо‘ з дзесяць як шчыра служыць, бязупынна працуе… Ён-жа прападзе без яе, за нівошта прападзе… Яшчэ горшае, чым раней, жыцьцё малявалася яму, бо лепей, як лепей, а горай заўсёды можа быць. Во дзе прышла на маю бедную галованьку самая заядлая пагібель!</br> {{gap|2em}}Чорныя, як ноч, думкі апанавалі Сымона. Ён тапіўся ў іх, як у глыбокім моры. Што будзе ды што будзе?</br> {{gap|2em}}Але як топішся, дык за брытву хопішся — паратунак мільгануў і яму: „О, каб цябе трасца! Зусім забыўся, што скура ад кабылы нечага варта. Гэта-ж будуць боты — ды яшчэ якія! А то ўсё жыцьцё сваё ў нейкіх атопках цягаюся“! Тут на чалавека напала вялікая радасьць, — урэшце ён абуе боты. Ён зробіцца добрым гаспадаром і будзе іх мазаць у кожную нядзелю добрым бярозавым дзёгцем. А як трэба будзе йсьці на кірмаш, дык ён іх ускіне на плечы й пойдзе-пойдзе… Эга! гэткая пара ботаў — ня жартачкі якія! Яны бадай вартней каня: і вазіцца ня трэба з імі, і карміць ня трэба, і наравіцца ня будуць, і нукаць, і тпрукаць на іх ня трэба — ускінуў на плечы й валяй, куды вочы глядзяць… Ляці арлом проста! Сьвет божы вольны — ідзі, куды сабе хочаш. Боты — гэта ня тое, што лапці!</br> {{gap|2em}}Тут такая вялікая радасьць агарнула Сымона, ажно ён сам дзівіцца пачаў: на якога ражна людзі жаляцца на сваё гора? Які чорт іх бярэ? І сьвет не такі кепскі, як здаецца спачатку, і жыць можна, ды не абы як — толькі-б ахвота была! Мабыць, у людзей ахвоты няма добра жыць на сьвеце, цьвёрда й ясна вытлумачыў сабе Сымон балючае й заблутанае жыцьцёвае пытаньне. Дурні ўсе! — строга асудзіў Сымон увесь людзкі род. А ў яго самога зьявілася вялікая гордасьць аб сабе, што ён адзін зразумеў, як трэба жыць, што ён адзін ведае, дзе сабака зарыты… Як матылі пад летнім сонцам, пырхалі яго думкі, бліскучыя й сьветлыя. Чалавек павярнуў аглоблямі ў другі бок і проста шчасьлівым зрабіўся.</br> {{gap|2em}}Ад вялікага шчасьця Сымон таўхануў кабылу ў бок нагою. Кабыла раптам зноў ажыла, ускочыла на ногі, вырвалася з аглабель і стала дуба. 3 воч яе сыпаліся маланкі. Грыва<noinclude></noinclude> tqsgnj7yl5wik5fmo2jdrm3mh2czvpd 282050 282047 2026-04-16T10:05:58Z RAleh111 4658 282050 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|апоры-гара|пашніцы}}? Якая-б ні была кабыла, а ўсё-ж такі яна яму ўжо гадоў мо‘ з дзесяць як шчыра служыць, бязупынна працуе… Ён-жа прападзе без яе, за нівошта прападзе… Яшчэ горшае, чым раней, жыцьцё малявалася яму, бо лепей, як лепей, а горай заўсёды можа быць. Во дзе прышла на маю бедную галованьку самая заядлая пагібель!</br> {{gap|2em}}Чорныя, як ноч, думкі апанавалі Сымона. Ён тапіўся ў іх, як у глыбокім моры. Што будзе ды што будзе?</br> {{gap|2em}}Але як топішся, дык за брытву хопішся — паратунак мільгануў і яму: „О, каб цябе трасца! Зусім забыўся, што скура ад кабылы нечага варта. Гэта-ж будуць боты — ды яшчэ якія! А то ўсё жыцьцё сваё ў нейкіх атопках цягаюся“! Тут на чалавека напала вялікая радасьць, — урэшце ён абуе боты. Ён зробіцца добрым гаспадаром і будзе іх мазаць у кожную нядзелю добрым бярозавым дзёгцем. А як трэба будзе йсьці на кірмаш, дык ён іх ускіне на плечы й пойдзе-пойдзе… Эга! гэткая пара ботаў — ня жартачкі якія! Яны бадай вартней каня: і вазіцца ня трэба з імі, і карміць ня трэба, і наравіцца ня будуць, і нукаць, і тпрукаць на іх ня трэба — ускінуў на плечы й валяй, куды вочы глядзяць… Ляці арлом проста! Сьвет божы вольны — ідзі, куды сабе хочаш. Боты — гэта ня тое, што лапці!</br> {{gap|2em}}Тут такая вялікая радасьць агарнула Сымона, ажно ён сам дзівіцца пачаў: на якога ражна людзі жаляцца на сваё гора? Які чорт іх бярэ? І сьвет не такі кепскі, як здаецца спачатку, і жыць можна, ды не абы як — толькі-б ахвота была! Мабыць, у людзей ахвоты няма добра жыць на сьвеце, цьвёрда й ясна вытлумачыў сабе Сымон балючае й заблутанае жыцьцёвае пытаньне. Дурні ўсе! — строга асудзіў Сымон увесь людзкі род. А ў яго самога зьявілася вялікая гордасьць аб сабе, што ён адзін зразумеў, як трэба жыць, што ён адзін ведае, дзе сабака зарыты… Як матылі пад летнім сонцам, пырхалі яго думкі, бліскучыя й сьветлыя. Чалавек павярнуў аглоблямі ў другі бок і проста шчасьлівым зрабіўся.</br> {{gap|2em}}Ад вялікага шчасьця Сымон таўхануў кабылу ў бок нагою. Кабыла раптам зноў ажыла, ускочыла на ногі, вырвалася з аглабель і стала дуба. 3 воч яе сыпаліся маланкі. Грыва<noinclude></noinclude> lt82al96973s5su7gopy6sv1jq2gyzw 104 121238 281995 2026-04-15T19:14:56Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «калматая натапоршчылася. Хвост трубой падняўся, і яна, як страшны зьвер, кінулася на яго…</br> {{gap|2em}}Сымон крыкнуў ад страху й прачнуўся.</br> {{gap|2em}}Сымоніха малаціла зграбна й спрытна качаргою па яго карку і галосна лаялася на ўсю вёску. Тут толькі Сымон ус...» 281995 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>калматая натапоршчылася. Хвост трубой падняўся, і яна, як страшны зьвер, кінулася на яго…</br> {{gap|2em}}Сымон крыкнуў ад страху й прачнуўся.</br> {{gap|2em}}Сымоніха малаціла зграбна й спрытна качаргою па яго карку і галосна лаялася на ўсю вёску. Тут толькі Сымон успомніў, што на кірмашы выпіў лішнюю чарку і, едучы да хаты, крыху задрамаў.</br> {{gap|2em}}Ён ляжаў на возе ля варот, а кабыла стаяла спакойна, апусьціўшы галаву, гледзячы тупымі сьлязьлівымі вачыма ў зямлю і, як нямы сьведка, чуць-чуць кратала ніжняй павіслай губой… {{gap|2em}}{{smaller|Вільня, 1915 г.}}</br></br> {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> 68o85krev839md1pll2rrt54ursdrfe 104 121239 281996 2026-04-15T19:23:14Z RAleh111 4658 /* Праблематычная */ 281996 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|{{разьбіўка|ДУДАР}}}}</center> <div style="font-size: 83%; margin-left:auto; margin-right:1.5em; width:10em; line-height: 1.3"> Ой чачу, ой чачу,</br> Гарэлачку я хачу!</br> {{gap|4em}}(''Народная''). </div> {{gap|2em}}— Спачатку, дзеткі мае, здалося мне, што старыя часы раптам устром галавой варочаюцца да нас: вось, знакам тым, цяперака няма вінаполек і калісьці таксама ня было віна- полек. Але тутака трапілі якраз пальцам у вока. Не заўся- ды, як на дзяды", дзеткі мае! Эхэ-хэ,, што было, тое тра- вой зарасло". Знакам тым, я йшчэ добра памятаю тыя дзянь- кі, калі з Рагазіны вазілі пузатыя бочкі ачышчанай", калі па дошках талакой качалі гэтыя самыя бочкі на высокі га- нак Лейзаравай карчмы. Вось тады бываў гармідар заўсёды! Ня кідалі піць, пакуль не паваліліся снапамі пад стол. „Бір- ка", знакам тым, ажно рабела ад значкоў. Кожны значок, дзеткі мае, азначаў медную чарку Лейзара. Э-хэ-хэ, „былі рокі, калі паны браліся ў бокі!" А які з мяне музыка быў у тых гадох, дык толькі дзяржыся! Бывала, калі зайграю на дудзе „лявоніху", дык людзі ажно хадыром хадзілі! Гэткія выкрутасы выраблялі, што гіцаль іх ведае! Дасьцё веры- зялезныя падкоўкі растоптывалі за адну вечарынку, - во што, знакам тым! Хоцькі-ня-хоцькі, і бязногі, здаецца, патра- піў-бы скакаць, калі я йграў лявоніху", „бычка" ці "юрку". Ня то, што цяперашняя „ барэцкая“ ці „крамянецкая" полька: фыц! мыц! Эт, плюнуць і то ня варта. </br> {{gap|2em}}Дык вось, дзеткі мае, адзін раз перад калядамі выпра- віў мяне Лейзар у Рагазіну па гарэлку. Наста мая дала мне на дарогу ёмкі кавалак сьвежага сала з парсюка, што ня- даўна закалолі на сьвята, усунула ў маю торбу цёплы прас- нак. Знакам тым, усяго было досыць. На ўсялякі выпадак узяў я й дуду з сабою. „Запас бяды ня чыніць", дык меў храпку заўсёды дуду пры сабе трымаць. Уладзіўся як мае быць з гарэлкаю і паехаў сабе вечарком назад, аглядаючыся<noinclude></noinclude> 1vm9jm142fkyvzm8cewdjbq8ei722yd 282021 281996 2026-04-16T07:23:46Z Gabix 3485 282021 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|{{разьбіўка|ДУДАР}}}}</center> <div style="font-size: 83%; margin-left:auto; margin-right:1.5em; width:10em; line-height: 1.3"> Ой чачу, ой чачу,</br> Гарэлачку я хачу!</br> {{gap|4em}}(''Народная''). </div> {{gap|2em}}— Спачатку, дзеткі мае, здалося мне, што старыя часы раптам устром галавой варочаюцца да нас: вось, знакам тым, цяперака няма вінаполек і калісьці таксама ня было віна- полек. Але тутака трапілі якраз пальцам у вока. Не заўся- ды, як на дзяды", дзеткі мае! Эхэ-хэ,, што было, тое тра- вой зарасло". Знакам тым, я йшчэ добра памятаю тыя дзянь- кі, калі з Рагазіны вазілі пузатыя бочкі ачышчанай", калі па дошках талакой качалі гэтыя самыя бочкі на высокі га- нак Лейзаравай карчмы. Вось тады бываў гармідар заўсёды! Ня кідалі піць, пакуль не паваліліся снапамі пад стол. „Бір- ка", знакам тым, ажно рабела ад значкоў. Кожны значок, дзеткі мае, азначаў медную чарку Лейзара. Э-хэ-хэ, „былі рокі, калі паны браліся ў бокі!" А які з мяне музыка быў у тых гадох, дык толькі дзяржыся! Бывала, калі зайграю на дудзе „лявоніху", дык людзі ажно хадыром хадзілі! Гэткія выкрутасы выраблялі, што гіцаль іх ведае! Дасьцё веры- зялезныя падкоўкі растоптывалі за адну вечарынку, - во што, знакам тым! Хоцькі-ня-хоцькі, і бязногі, здаецца, патра- піў-бы скакаць, калі я йграў лявоніху", „бычка" ці "юрку". Ня то, што цяперашняя „ барэцкая“ ці „крамянецкая" полька: фыц! мыц! Эт, плюнуць і то ня варта. </br> {{gap|2em}}Дык вось, дзеткі мае, адзін раз перад калядамі выпра- віў мяне Лейзар у Рагазіну па гарэлку. Наста мая дала мне на дарогу ёмкі кавалак сьвежага сала з парсюка, што нядаўна закалолі на сьвята, усунула ў маю торбу цёплы праснак. Знакам тым, усяго было досыць. На ўсялякі выпадак узяў я й дуду з сабою. „Запас бяды ня чыніць", дык меў храпку заўсёды дуду пры сабе трымаць. Уладзіўся як мае быць з гарэлкаю і паехаў сабе вечарком назад, аглядаючыся<noinclude></noinclude> h4mbe4su69d0qox2tm2ezy3m6mhtp3p 282023 282021 2026-04-16T07:29:46Z RAleh111 4658 /* Не вычытаная */ 282023 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|{{разьбіўка|ДУДАР}}}}</center> <div style="font-size: 83%; margin-left:auto; margin-right:1.5em; width:10em; line-height: 1.3"> Ой чачу, ой чачу,</br> Гарэлачку я хачу!</br> {{gap|4em}}(''Народная''). </div> {{gap|2em}}— Спачатку, дзеткі мае, здалося мне, што старыя часы раптам устром галавой варочаюцца да нас: вось, знакам тым, цяперака няма вінаполек і калісьці таксама ня было віна- полек. Але тутака трапілі якраз пальцам у вока. Не заўся- ды, як на дзяды", дзеткі мае! Эхэ-хэ,, што было, тое тра- вой зарасло". Знакам тым, я йшчэ добра памятаю тыя дзянь- кі, калі з Рагазіны вазілі пузатыя бочкі ачышчанай", калі па дошках талакой качалі гэтыя самыя бочкі на высокі га- нак Лейзаравай карчмы. Вось тады бываў гармідар заўсёды! Ня кідалі піць, пакуль не паваліліся снапамі пад стол. „Бір- ка", знакам тым, ажно рабела ад значкоў. Кожны значок, дзеткі мае, азначаў медную чарку Лейзара. Э-хэ-хэ, „былі рокі, калі паны браліся ў бокі!" А які з мяне музыка быў у тых гадох, дык толькі дзяржыся! Бывала, калі зайграю на дудзе „лявоніху", дык людзі ажно хадыром хадзілі! Гэткія выкрутасы выраблялі, што гіцаль іх ведае! Дасьцё веры- зялезныя падкоўкі растоптывалі за адну вечарынку, - во што, знакам тым! Хоцькі-ня-хоцькі, і бязногі, здаецца, патра- піў-бы скакаць, калі я йграў лявоніху", „бычка" ці "юрку". Ня то, што цяперашняя „ барэцкая“ ці „крамянецкая" полька: фыц! мыц! Эт, плюнуць і то ня варта. </br> {{gap|2em}}Дык вось, дзеткі мае, адзін раз перад калядамі выпра- віў мяне Лейзар у Рагазіну па гарэлку. Наста мая дала мне на дарогу ёмкі кавалак сьвежага сала з парсюка, што нядаўна закалолі на сьвята, усунула ў маю торбу цёплы праснак. Знакам тым, усяго было досыць. На ўсялякі выпадак узяў я й дуду з сабою. „Запас бяды ня чыніць", дык меў храпку заўсёды дуду пры сабе трымаць. Уладзіўся як мае быць з гарэлкаю і паехаў сабе вечарком назад, аглядаючыся<noinclude></noinclude> l1fispwl2omg72i93r56gtzwt3mqtlv 282024 282023 2026-04-16T07:34:59Z RAleh111 4658 282024 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|{{разьбіўка|ДУДАР}}}}</center> <div style="font-size: 83%; margin-left:auto; margin-right:1.5em; width:10em; line-height: 1.3"> Ой чачу, ой чачу,</br> Гарэлачку я хачу!</br> {{gap|4em}}(''Народная''). </div> {{gap|2em}}— Спачатку, дзеткі мае, здалося мне, што старыя часы раптам устром галавой варочаюцца да нас: вось, знакам тым, цяперака няма вінаполек — і калісьці таксама ня было вінаполек. Але тутака трапілі якраз пальцам у вока. „Не заўсяды, як на дзяды“, дзеткі мае! Эхэ-хэ, „што было, тое травой зарасло“. Знакам тым, я йшчэ добра памятаю тыя дзянькі, калі з Рагазіны вазілі пузатыя бочкі „ачышчанай“, калі па дошках талакой качалі гэтыя самыя бочкі на высокі ганак Лейзаравай карчмы. Вось тады бываў гармідар заўсёды! Ня кідалі піць, пакуль не паваліліся снапамі пад стол. „Бірка“, знакам тым, ажно рабела ад значкоў. Кожны значок, дзеткі мае, азначаў медную чарку Лейзара. Э-хэ-хэ, „былі рокі, калі паны браліся ў бокі!“ А які з мяне музыка быў у тых гадох, дык толькі дзяржыся! Бывала, калі зайграю на дудзе „лявоніху“, дык людзі ажно хадыром хадзілі! Гэткія выкрутасы выраблялі, што гіцаль іх ведае! Дасьцё веры — зялезныя падкоўкі растоптывалі за адну вечарынку, — во што, знакам тым! Хоцькі-ня-хоцькі, і бязногі, здаецца, патрапіў-бы скакаць, калі я йграў „лявоніху“, „бычка“ ці „юрку“. Ня то, што цяперашняя „барэцкая“ ці „крамянецкая“ полька: фыц! мыц! Эт, плюнуць і то ня варта.</br> {{gap|2em}}Дык вось, дзеткі мае, адзін раз перад калядамі выправіў мяне Лейзар у Рагазіну па гарэлку. Наста мая дала мне на дарогу ёмкі кавалак сьвежага сала з парсюка, што нядаўна закалолі на сьвята, усунула ў маю торбу цёплы праснак. Знакам тым, усяго было досыць. На ўсялякі выпадак узяў я й дуду з сабою. „Запас бяды ня чыніць“, дык меў храпку заўсёды дуду пры сабе трымаць. Уладзіўся як мае быць з гарэлкаю і паехаў сабе вечарком назад, аглядаючыся<noinclude></noinclude> 2r1tpi441hue8r6nplautv2c5kst0s5 0 121240 281997 2026-04-16T05:49:22Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = На каляды к сыну | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Тулягі|Тулягі]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Мядзьведзь|Мядзьведзь]] | анатацыі = Інш...» 281997 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = На каляды к сыну | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Тулягі|Тулягі]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Мядзьведзь|Мядзьведзь]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[На Каляды к сыну]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="На зачарованых гонях (1927).pdf" from="131" to="137" /> {{Выроўніваньне-канец}} l4qwyayb7uc6tz1rs4zr7vvu0vlaa52 0 121241 281998 2026-04-16T05:51:18Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Мядзьведзь | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/На каляды к сыну|На каляды к сыну]] | наступны = На зачарованых гонях (1927)/Дзе канец зямлі|Дзе канец з...» 281998 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Мядзьведзь | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/На каляды к сыну|На каляды к сыну]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Дзе канец зямлі|Дзе канец зямлі]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Мядзьведзь (Бядуля)]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="На зачарованых гонях (1927).pdf" from="138" to="142" /> {{Выроўніваньне-канец}} jsfdj5v49k2lmo2tutx5kvvl77tc27d 0 121242 281999 2026-04-16T05:53:10Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Дзе канец зямлі | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Мядзьведзь|Мядзьведзь]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Юлька|Юлька]] | анатацыі = Іншыя...» 281999 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Дзе канец зямлі | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Мядзьведзь|Мядзьведзь]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Юлька|Юлька]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Дзе канец свету?]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="На зачарованых гонях (1927).pdf" from="143" to="147" /> {{Выроўніваньне-канец}} etrxms7uw2pbf4pwpp8lz5t2k47tpgi 0 121243 282000 2026-04-16T05:54:36Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Юлька | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Дзе канец зямлі|Дзе канец зямлі]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Малыя дравасекі|Малыя дравасекі]]...» 282000 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Юлька | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Дзе канец зямлі|Дзе канец зямлі]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Малыя дравасекі|Малыя дравасекі]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Юлька]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="На зачарованых гонях (1927).pdf" from="148" to="155" /> {{Выроўніваньне-канец}} g2t6z5fd1fl3qx8pvpijc53b2qoaym4 0 121244 282001 2026-04-16T05:56:10Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Малыя дравасекі | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Юлька|Юлька]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Як у бібліі|Як у бібліі]] | анатацыі = Іншыя...» 282001 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Малыя дравасекі | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Юлька|Юлька]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Як у бібліі|Як у бібліі]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Малыя дрывасекі]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="На зачарованых гонях (1927).pdf" from="156" to="157" /> {{Выроўніваньне-канец}} 2i2us9eomg80at4uv1owbh8xougg2ui 0 121245 282003 2026-04-16T05:58:09Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Як у бібліі | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Малыя дравасекі|Малыя дравасекі]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Дудар|Дудар]] | анатацыі = І...» 282003 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Як у бібліі | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Малыя дравасекі|Малыя дравасекі]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Дудар|Дудар]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Як у Бібліі]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="На зачарованых гонях (1927).pdf" from="158" to="161" /> {{Выроўніваньне-канец}} e9ovhmkoygick4i138mrssgwbhpgaif 0 121246 282004 2026-04-16T06:02:15Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Чырвоны Сьцяг | аўтар = Леапольд Родзевіч | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Рэволюцыйным шляхам (1928)/Агітатарка|Агітатарка]] | наступны = Рэволюцыйным шляхам (1928)/Мокрае пасяджэньне|Мокрае пася...» 282004 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Чырвоны Сьцяг | аўтар = Леапольд Родзевіч | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Рэволюцыйным шляхам (1928)/Агітатарка|Агітатарка]] | наступны = [[Рэволюцыйным шляхам (1928)/Мокрае пасяджэньне|Мокрае пасяджэньне]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Рэволюцыйным шляхам (1928).pdf" from="42" to="47" /> {{Выроўніваньне-канец}} 3on9b5fs8mb8947d352vnmtwbca5qdi 0 121247 282005 2026-04-16T06:03:05Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Мокрае пасяджэньне | аўтар = Леапольд Родзевіч | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Рэволюцыйным шляхам (1928)/Чырвоны Сьцяг|Чырвоны Сьцяг]] | наступны = Рэволюцыйным шляхам (1928)/Крывавая летапісь|Кр...» 282005 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Мокрае пасяджэньне | аўтар = Леапольд Родзевіч | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Рэволюцыйным шляхам (1928)/Чырвоны Сьцяг|Чырвоны Сьцяг]] | наступны = [[Рэволюцыйным шляхам (1928)/Крывавая летапісь|Крывавая летапісь]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Рэволюцыйным шляхам (1928).pdf" from="48" to="52" /> {{Выроўніваньне-канец}} 4a360q79fwdnzbz2zhitah9eb7ls1oi 0 121248 282006 2026-04-16T06:04:10Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Крывавая летапісь | аўтар = Леапольд Родзевіч | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Рэволюцыйным шляхам (1928)/Мокрае пасяджэньне|Мокрае пасяджэньне]] | наступны = Рэволюцыйным шляхам (1928)/Як недарад...» 282006 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Крывавая летапісь | аўтар = Леапольд Родзевіч | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Рэволюцыйным шляхам (1928)/Мокрае пасяджэньне|Мокрае пасяджэньне]] | наступны = [[Рэволюцыйным шляхам (1928)/Як недарада дарадзіў сваёй бядзе|Як недарада дарадзіў сваёй бядзе]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Рэволюцыйным шляхам (1928).pdf" from="53" to="56" /> {{Выроўніваньне-канец}} jmadrkbs5ge5x2x648ass664thg0k9g 0 121249 282007 2026-04-16T06:05:16Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Як недарада дарадзіў сваёй бядзе | аўтар = Леапольд Родзевіч | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Рэволюцыйным шляхам (1928)/Крывавая летапісь|Крывавая летапісь]] | наступны = Рэволюцыйным шляхам (192...» 282007 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Як недарада дарадзіў сваёй бядзе | аўтар = Леапольд Родзевіч | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Рэволюцыйным шляхам (1928)/Крывавая летапісь|Крывавая летапісь]] | наступны = [[Рэволюцыйным шляхам (1928)/Дзямід і Аўдоця|Дзямід і Аўдоця]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Рэволюцыйным шляхам (1928).pdf" from="57" to="65" /> {{Выроўніваньне-канец}} fzhkv21xz44r9e22xpe0hsahlr3bpbp 0 121250 282008 2026-04-16T06:06:33Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Дзямід і Аўдоця | аўтар = Леапольд Родзевіч | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Рэволюцыйным шляхам (1928)/Як недарада дарадзіў сваёй бядзе|Як недарада дарадзіў сваёй бядзе]] | наступны = Рэволюцыйн...» 282008 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Дзямід і Аўдоця | аўтар = Леапольд Родзевіч | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Рэволюцыйным шляхам (1928)/Як недарада дарадзіў сваёй бядзе|Як недарада дарадзіў сваёй бядзе]] | наступны = [[Рэволюцыйным шляхам (1928)/Нянавісьць|Нянавісьць]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Рэволюцыйным шляхам (1928).pdf" from="66" to="81" /> {{Выроўніваньне-канец}} 21a3w99kcb22ufjf3l5i8n6928a0ufh 104 121251 282010 2026-04-16T07:07:34Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «казаў з мальбой: Крыстынка, Крыстынка... Не адчуваючы адпору ў барацьбе, Крыстынка хутка апамяталася, плюнула з пагардай на зьбеджанага, прыбітага Петшака сама барзьдзей вышла на вёску. {{Водступ|2|em}}Петшак начаваў адзін — ня мог ён адважыцца, каб даведа...» 282010 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>казаў з мальбой: Крыстынка, Крыстынка... Не адчуваючы адпору ў барацьбе, Крыстынка хутка апамяталася, плюнула з пагардай на зьбеджанага, прыбітага Петшака сама барзьдзей вышла на вёску. {{Водступ|2|em}}Петшак начаваў адзін — ня мог ён адважыцца, каб даведацца ў сялян аб Крыстыне. Мінуў дзень, а яна не вярталася. Думаючы найсьці Крыстыну на сенажаці, Петшак рашыў туды наведаць. Праходзячы лесам ён заўважыў, як воддаль ад дарогі расьсьцілаўся дымок сярод кустоў. Падышоўшы бліжэй, Петшак праз кусты згледзіў Крыстыну; яна сядзела каля вогнішча. Песьцячы рукамі пацеркі, туліла іх да твару, цалавала — у вачох блішчэлі сьлёзы. {{Водступ|2|em}}Пасьля пацеркі злосна кінула ў агонь — там-жа сярод попелу віднеліся недапаленыя кавалкі хусткі — усё гэта гасьцінцы ад Петшака. {{Водступ|2|em}}Зашчамела, запякло ў сэрцы Петшака. Думка, што ўсё пагінула, адняла яму развагу і памяць. Як вар‘ят, кінуўся ён да Крыстыны, лапатаў бяз сэнсу нейкія словы, цалаваў яе рукі, ногі, вопратку. Крыстына з агідай адсоўвалася, груба піргала нагой. {{Водступ|2|em}}— Вон адгэтуль, панскі сабака. Петшака ўжо няма, во дзе ён — адзін попел астаўся, згарэў разам з пацеркамі, А ты окупант, панскі шпіег, знаць цябе не хачу. {{Водступ|2|em}}А ён скомліў. {{Водступ|2|em}}— Крыстыначка, даруй. Няўжо ў цябе не асталося іскаркі каханьня. Паедзем у Польшчу, там цябе ніхто ня знае, там зажывём супакойна. Паедзем у Амерыку... Ты мяне цяпер больш пакахай, я-ж ужо не дэфэнзыўшчык, мучанік я. Усяму, што было — канец. Жыцьцём дакажу, усё зраблю, каб адкупіць свае праступкі. Во глянь, трымаю руку ў агні. Павер!<noinclude></noinclude> i1xy93c63wqykvjqw62ppn9f4af35d7 104 121252 282011 2026-04-16T07:08:48Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— Мяне горш пячэ тое, што я нарабіла, што пакахала калісь цябе, плюгавую жывёліну, крывавага ката, — сказала Крыстына і адышла ад вогнішча. {{Водступ|2|em}}— Стой!—дзіка зарычэў Петшак. {{Водступ|2|em}}Крыстына абярнулася. У руках Петшака згледз...» 282011 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Мяне горш пячэ тое, што я нарабіла, што пакахала калісь цябе, плюгавую жывёліну, крывавага ката, — сказала Крыстына і адышла ад вогнішча. {{Водступ|2|em}}— Стой!—дзіка зарычэў Петшак. {{Водступ|2|em}}Крыстына абярнулася. У руках Петшака згледзіла рэвольвэр, накірованы на яе. {{Водступ|2|em}}— Стой! Едзеш са мной адгэтуль? а не — трупам ляжаш... {{Водступ|2|em}}— Страляй, панская сабака, пі нашу кроў. Лепш сьмерць... {{Водступ|2|em}}Разьлёгся вострым рэхам выстрал, за ім другі, трэці. Крыстына захісталася і са стогнам бахнулася крыжам на зямлю. {{Водступ|2|em}}Як ашалелы дзікі зьвер, кінуўся Петшак на труп. {{Водступ|2|em}}— Так табе! Сэрца тваё пачарнела ад нянавісьці, чалавечае пачуцьцё ў цябе зьнікла. Мукі, мальба і каханьне ня зрушылі лёду тваёй хамскай душы. Пастраляць вас, быдла, усіх. Выдам усіх, пагнаю ў вастрогах. {{Водступ|2|em}}— Уласнымі рукамі буду мучыць, жылы выцягваць. Ты мяне адкінула, ты мяне ненавідзіш — я цябе тысячу разоў больш ненавіджу. Так табе... {{Водступ|2|em}}Казаў і біў па галаве Крыстыны. Кроў, мазгі, кускі мяса ад удараў разьляталіся ў бакі, асядалі на Петшака, які ўвесь акрываўлены, са скрыўленым ад душэўнай болі тварам выглядаў на страшэнную здань, на ўпыра. Урэшце, абмочаны крывёй рэвольвэр высьлізнуў з рукі. {{Водступ|2|em}}Петшак падняўся. Мутнымі, налітымі крывёй вачмі тупа азіраўся навокал. Ішоў няпэўным, хісткім крокам. {{Водступ|2|em}}Звар‘яцеў ад нянавісьці. {{Водступ|2|em}}Рваў на сабе вопраткі, грыз рукі. Меў вострае жаданьне мучыць, біць, крышыць, рабіць камусь боль, цярпець самому боль.<noinclude></noinclude> 3xkv3qgsyi00eetbup90nzde5gysni1 104 121253 282012 2026-04-16T07:09:16Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}У грудзях бурліла помста, глюкатала шалёная нянавісьць, сэрца прыскам пякло. {{Водступ|2|em}}Прывалокся да елкі, з асьцервяненьнем адламаў канец тоўстага сука, адступіў на крок, раскрыў грудзі і зразмаху прабіўся на асьцё адламанага сука. {{В...» 282012 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}У грудзях бурліла помста, глюкатала шалёная нянавісьць, сэрца прыскам пякло. {{Водступ|2|em}}Прывалокся да елкі, з асьцервяненьнем адламаў канец тоўстага сука, адступіў на крок, раскрыў грудзі і зразмаху прабіўся на асьцё адламанага сука. {{Водступ|2|em}}Ледзь дымела патухаючае вогнішча. Раскладзістая барада лесу шамацела, шархатала. {{накіравальная рыса|5em}}<noinclude></noinclude> i82h0fsj1ulh2eokcxho9ru6cw35zwo 104 121254 282013 2026-04-16T07:10:59Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{ц|''ЦЮХЦЯЛЕЙ''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Вёска Рубяжэвічы ішла адным фронтам проціў вызыску і ўціску польскіх паноў. Вышчарбіўся з фронту толькі адзін Цюхцялей, ды ня то што вышчарбіўся, а хутчэй блытаўся пад нагамі. {{Водступ|2|em}}Цюхцялей — гэта мянушка а...» 282013 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|''ЦЮХЦЯЛЕЙ''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Вёска Рубяжэвічы ішла адным фронтам проціў вызыску і ўціску польскіх паноў. Вышчарбіўся з фронту толькі адзін Цюхцялей, ды ня то што вышчарбіўся, а хутчэй блытаўся пад нагамі. {{Водступ|2|em}}Цюхцялей — гэта мянушка аднаго дзяцюка, які сам па сабе зусім не заслужыў, каб на ім, хлебапсую, затрымоўваць вашу ўвагу. {{Водступ|2|em}}Але справа ў тым, што гэткіх асоб, аканчальна няздатных да клясавай барацьбы, цяпер на стаптанай і згвалчанай Заходняй Беларусі бадай зусім няма, не раўнуючы, як зуброў у высечанай Белавескай пушчы. {{Водступ|2|em}}Так што Цюхцялея, як асаблівую рэдкасьць, трэба было-б па добры лад вадзіць па сьвеце ды за грошы паказваць. {{Водступ|2|em}}Старэнькага яго бацьку і малодшага братка-комсамольца ў астрог запяклі, апустадомілі, аблаташылі сядзібу за падаткі, яго самога ня раз поліцыя папярыла да дзірак у скурцы, а ён табе нават пальцам у боце не паківае, а на ўсё адказвае: {{Водступ|2|em}}— Ат, бог-бацька калі не дапусьціць, дык сьвіньня ня зьесьць. {{Водступ|2|em}}А далей пойдзе пераплятаць посную гутарку сваімі лёзунгамі: знаць ня знаю, ведаць ня ведаю; з кута ў кут — вечар тут; вышэй пят не падскочыш; з вады лёд, з лёду вада і&nbsp;г.&nbsp;д.<noinclude></noinclude> 305pzz6wfeqeujwvszr3s3i4xhqi1eh 104 121255 282014 2026-04-16T07:12:12Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Аддана праводзіў сваю тактыку ў жыцьці — даўжэй паспаць. Тады, кажа, чалавек не бядуе і ня грэшыць, сон— гэта лепшая радасьцьу жыцьці і лепшая заплата за працу. {{Водступ|2|em}}Колькі ўжо яго вясковыя хлопцы ні муштравалі, ні школілі, — здаецц...» 282014 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Аддана праводзіў сваю тактыку ў жыцьці — даўжэй паспаць. Тады, кажа, чалавек не бядуе і ня грэшыць, сон— гэта лепшая радасьцьу жыцьці і лепшая заплата за працу. {{Водступ|2|em}}Колькі ўжо яго вясковыя хлопцы ні муштравалі, ні школілі, — здаецца, пень, і той-бы навучыўся, а з Цюхцялея толку, як з казла малака. {{Водступ|2|em}}Пачнуць, бывала, яму даводзіць аб неабходнасьці змагацца з прыгнятацелямі, бо інакш зьнябыткуешся, неахайнасьцю заплывеш, бы тая лужа цьвільлю зялёнай, што ніхто нас не паратуе, калі ня мы самі, што вызваленьне — у рэволюцыі, — адным словам, шмат каму гэткая гутарка бы аладкі з тукам есьці. Ну, а Цюхцялей у самым баявым месцы засьне сном праўдніка. {{Водступ|2|em}}Э, ды што казаць! Ня толькі хлопцы, а магутная жорсткая вызваленчая барацьба асьцервяленай ад вызыску і зьдзеку краіны, барацьба, якая камячыла і валтузіла Цюхцялея ў сваіх няшчадных абыймах, — і ўсё тыя-ж вынікі: як з казла малака. {{Водступ|2|em}}Дык нічога дзіўнага, што вёска Рубяжэвічы цярпела дадзелага Цюхцялея, як бародаўку на носе, калі яшчэ ня горш. Хай табе Рубяжэвічы ня вывесяць калі чырвоны сьцяг, хоць-бы і былі важныя перашкоды, — як суседнія вёскі давай, кпінуючы, выторківаць: {{Водступ|2|em}}— Ну і цюхцялейская вёска гэтыя Рубяжэвічы. {{Водступ|2|em}}А горшай, брат, паняверы, як гэта, у нашыя часы і ня прыдумаеш. {{Водступ|2|em}}Наняў раз Цюхцялея купец з мястэчка, каб пафурманіў яму ў горад. Але дзеля таго што ў дарозе цяпер ня так ужо бясьпечна, асабліва для купцоў і ім падобных, дык нагаварыў паехаць поліцыянта. {{Водступ|2|em}}Аднак у лесе сустрэў іх чалавек, наставіў рэвольвэр і пачаў вытрасаць кішэні. У часе гэтай рэвізіі купец улучыў момант і хапіў ззаду „рэвізора“. На дапамогу скочыў і поліцыянт. Пачалі тузацца. Лясны чалавек быў дуж, як мядзьведзь, аднак і паны не здаваліся.<noinclude></noinclude> svvkqra0vqg0gqxgq3oxu2km5spa5n1 104 121256 282015 2026-04-16T07:13:13Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}У часе, калі яны ходаліся, Цюхцялей выняў торбачку з ядой і давай закладаць хлеб з салам за абедзьве шчакі. {{Водступ|2|em}}Звалі яго на помач і гразілі паны, зваў і стукаўся да яго клясавых пачуцьцяў і лясны чалавек — усё адлятала, як гарох ад...» 282015 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}У часе, калі яны ходаліся, Цюхцялей выняў торбачку з ядой і давай закладаць хлеб з салам за абедзьве шчакі. {{Водступ|2|em}}Звалі яго на помач і гразілі паны, зваў і стукаўся да яго клясавых пачуцьцяў і лясны чалавек — усё адлятала, як гарох ад сьценкі. Цюхцялей коса толькі лупаў вачмі ў іх бок і спакойна жаваў жвачку. {{Водступ|2|em}}На шчасьце, лясны чалавек спрытна вырваўся і панырнуў у лясным гушчары. {{Водступ|2|em}}У мінулыя старыя часы, дык ад гэткага Цюхцялея быў-бы адзін ратунак: жанілі-б, гада, і канцы тут у ваду — сяк-так стаў-бы чалавекам. {{Водступ|2|em}}А папрабуй-жа ў нас цяпер жаніцца, — гэта значыць трэба падзяліцца. А што дзяліць, калі шнур далонь прыкрые? Ня гэткія, як Цюхцялей, дзяцюкі, — і розумам і сілай малайцы, дый то старэюць, ня жэнячыся. {{Водступ|2|em}}Зямелькі няма — жыцьця няма, радасьці няма. Вось як у нас злыбедна. {{Водступ|2|em}}Адна ў вёсцы Рубяжэвічы была думка, адна надзея, адзін ратунак: адправіць Цюхцялея на рэпарацыю ў турму. Там пасядзіць, жыва наламаюць, бальшавіком стане, у людзі выйдзе. Хлопцы, што вярнуліся з турмы, дык вунь якія сталі — правадыры, вёска ганарыцца імі. {{Водступ|2|em}}А гэта зрабіць, як вокам міргнуць. {{Водступ|2|em}}І трэба было зрабіць, бо няслава вёскі Рубяжэвічы пагражаюча расла і магла далей-болей ацюхцялеіць усю вёску. {{Водступ|2|em}}І вось на кірмашы ў мястэчку нехта пад расьпіску перадаў Цюхцялею нейкі пачок, даў гасьцінца пачак папярос і сказаў занесьці да жонкі войта.<noinclude></noinclude> f2dk9olfelk86pidfhlnr6oknxznjhd 104 121257 282016 2026-04-16T07:14:25Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Трапілася так, што Цюхцялей папаў на поліцэйскі пастарунак, дзе ад яго адабралі пачок, у якім аказалася комуністычная літаратура. Цюхцялей спрачаўся і не даваў ім. {{Водступ|2|em}}— Пашлі вы к чорту, я пад расьпіску ўзяў і павінен здаць, каму с...» 282016 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Трапілася так, што Цюхцялей папаў на поліцэйскі пастарунак, дзе ад яго адабралі пачок, у якім аказалася комуністычная літаратура. Цюхцялей спрачаўся і не даваў ім. {{Водступ|2|em}}— Пашлі вы к чорту, я пад расьпіску ўзяў і павінен здаць, каму сказана. {{Водступ|2|em}}Такое змаганьне Цюхцялея і ён сам, як такі, зьбянтэжылі поліцыю, і яна ўжо хацела яго выпусьціць. Аднак пасьля парашылі адправіць у горад у турму. {{Водступ|2|em}}Дарэмна радаваліся Рубяжэвічы, што здалі Цюхцялея ў „унівэрсытэт“ Заходняй Беларусі. Па дарозе ў турму на грэблі наскочылі партызаны і забілі поліцыянта, які праводзіў Цюхцялея. {{Водступ|2|em}}— Чакайце, куды-ж вы гэта? — узмаліўся Цюхцялей да партызанаў, калі тыя рушылі ў кусты. — Што-ж вы гэта, каб вам заяц полы абарваў, якую-ж вы гэта трасцу зрабілі — выходзіць, што я поліцыянта забіў, чэрці вы балотныя. {{Водступ|2|em}}— Але-ж, так і выходзіць, — адказалі тыя. {{Водступ|2|em}}— Дык мяне-ж расстраляюць? {{Водступ|2|em}}— Ды ўжо-ж, расстраляюць. {{Водступ|2|em}}— Дык што мне рабіць? {{Водступ|2|em}}— Хадзі з намі ў партызанку. {{Водступ|2|em}}І Цюхцялей пашоў. {{Водступ|2|em}}Цюхцялей стаў партызанам, але дзеля таго што ён баяўся стрэльбы, як чорт крыжа, дык прыходзілася яму большасьцю кухарыць. {{Водступ|2|em}}А часамі бывала і так, што калі яго таварышы былі ў адлучцы, дык Цюхцялей ухітраўся спытляваць усю ежу і пакінуць усіх галадаваць. {{Водступ|2|em}}Ня раз пагроза галоднай сьмерці і поўнае прыгод і небясьпек партызанскае жыцьцё змушалі Цюхцялея<noinclude></noinclude> 77m54lwfie6txgk6m0uv51usikl1mzm 104 121258 282017 2026-04-16T07:14:51Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «на самыя рызыкоўныя выступленьні, якія яму бадай заўсёды добра ўдаваліся. Цюхцялей памалу загараўся барацьбой, рабіў больш сьмелыя і рашучыя крокі ў жыцьці. {{Водступ|2|em}}Аднак стаць барацьбітом Цюхцялею не давялося. Выпала яму раз ноччу вартаваць. Узь...» 282017 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>на самыя рызыкоўныя выступленьні, якія яму бадай заўсёды добра ўдаваліся. Цюхцялей памалу загараўся барацьбой, рабіў больш сьмелыя і рашучыя крокі ў жыцьці. {{Водступ|2|em}}Аднак стаць барацьбітом Цюхцялею не давялося. Выпала яму раз ноччу вартаваць. Узьлез ён на верхавіну бярозы на краі лесу. Пад раніцу заснуў цюхцялееўскім сном і зваліўся дадолу ды, мабыць, зьвякнуўся аб камень, бо таварышы знашлі яго няжывым. {{накіравальная рыса|5em}}<noinclude></noinclude> 7ot2y3syb1v3xhecd512e7fhyi6u3db 104 121259 282018 2026-04-16T07:20:04Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{ц|''ОКУПАНТЫ''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Цёплы ціхі асеньні вечар. {{Водступ|2|em}}Косы заходзячага сонца крывавым водблескам патухаюць на пазалочаным крыжы высокай вежы касьцёлу. {{Водступ|2|em}}На вэрандзе клябані ў мутна-сінявым змроку сядзяць у плеценых к...» 282018 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|''ОКУПАНТЫ''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Цёплы ціхі асеньні вечар. {{Водступ|2|em}}Косы заходзячага сонца крывавым водблескам патухаюць на пазалочаным крыжы высокай вежы касьцёлу. {{Водступ|2|em}}На вэрандзе клябані ў мутна-сінявым змроку сядзяць у плеценых крэслах ксёндз і пшэдоўнік поліцыі. Час-ад-часу перакідаюцца пустымі словамі адрывістай гутаркі. Лянуюцца думаць, ім добра, у іх паўната душэўная і сыты супакой. Пшэдоўнік толькі што ўстаў ад пасьля абеднага сну і сам ня ведае, чаму трапіў да пробошча. {{Водступ|2|em}}Ксёндз нядаўна вярнуўся з касьцёлу, выпіў віна з салодкім пернікам, а як прышоў госьць, вывеў яго на вэранду, бо лямпу паліць яшчэ рана. {{Водступ|2|em}}Ім добра, яны поўныя ўладары ўсяго навакольнага, у іх руках спрунжына ўлады. Увесь гэты местачковы люд і шэрае вясковае „быдла“, якія водгукамі сваёй працы напаўняюць вечар, — усе яны належаць ім. Вось чуваць, як людцы звозяць збожжа, панукваюць, пяюць і лаюцца; скрыпяць вазы; бразгаюць жалезныя дронгі зачыняючыхся крамак; дае голас статак, вяртаючыся з поля; недзе плача дзіця; далятаюць п‘яныя, хрыпатыя крыкі з рэстарану, а ахмістрыня ксяндза крычыць на службу за нецкія непарадкі; у садзе покнуў аб зямлю яблык, раптоўна адарваўшыся з пажоўклай антонаўкі,<noinclude></noinclude> 072wbbm4pp7v6peuovlhbmmnuc1ex1m 104 121260 282019 2026-04-16T07:21:57Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «і пялёснуўся карась тут-жа ў сажалцы. А ўсё і ўсюды адчувае ўправу, неабмежаванае панаваньне іх, уладароў „крэсаў“. {{Водступ|2|em}}Ім добра, і яны цалком аддаюцца асалодзе і самалюбству. {{Водступ|2|em}}— Ведаеце, цудоўная наша Рэчпаспаліта! — прагамзаў ксё...» 282019 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>і пялёснуўся карась тут-жа ў сажалцы. А ўсё і ўсюды адчувае ўправу, неабмежаванае панаваньне іх, уладароў „крэсаў“. {{Водступ|2|em}}Ім добра, і яны цалком аддаюцца асалодзе і самалюбству. {{Водступ|2|em}}— Ведаеце, цудоўная наша Рэчпаспаліта! — прагамзаў ксёндз. {{Водступ|2|em}}— Нуда толькі пякельная тут, на гэтых крэсах, — сказаў пшэдоўнік і пазяхнуў. {{Водступ|2|em}}Зноў пустое маўчаньне. {{Водступ|2|em}}Зьмярканьне згушчалася, акругляючы канты прадметаў, выпаўзаючы з кутоў цёмнай сіня-зялёнай павалокай. {{Водступ|2|em}}— Добры вечар, панове, — сказаў, уваходзячы на вэранду, Пшэпшык, уласьнік рэсторану „Варшавянка“. — {{Водступ|2|em}}Як ваша, пане пшэдоўнік, здароўе на посьлязаўтра? {{Водступ|2|em}}— Вось кажу, што тут нуда страшэнная. {{Водступ|2|em}}— Давайце, панове, у профэрансіка, — запрапанаваў ксёндз. {{Водступ|2|em}}— Чацьвертага няма. {{Водступ|2|em}}— Пашлем за панам Драпідзюрскім. {{Водступ|2|em}}— А я прынясу поможанкі і лікёру, і нуды, проша паноў, як і ня было. {{Водступ|2|em}}І вось неўзабаве касьцёльны стораж дыбаў у суседні маёнтак па абшарніка Драпідзюрскага, ахмістрыня скварыла розную закуску, Пшэпшык валок выпіўку, а {{Абмылка|ксёнд|ксёндз}} і пшэдоўнік устанаўлялі зялёны столік, крэслы і іншае. {{Водступ|2|em}}А як сабралася ўся кумпанія, дык гулялі ў карты курылі, расказвалі скаромныя байкі і запівалі півам. {{Водступ|2|em}}Праз нейкі час прышла расфуфыраная ахмістрыня і папрасіла на вячэру.<noinclude></noinclude> ie333o20rz0zywtqqq9y504vh0n22eg 104 121261 282025 2026-04-16T07:46:27Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «па бакох, мо‘ дзе воўк накруціцца мне на тое ліха, бо ў тую зіму цягаліся яны цэлымі стадамі. Канянё было ў мяне хоць дужае, але гультаяватае ідзе сабе памалу і, хоць ты зарэж яго, не пабяжыць. Знакам тым, мне страшэнна абрыдла, а тут мароз, хоць ты лысых ліч...» 282025 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>па бакох, мо‘ дзе воўк накруціцца мне на тое ліха, бо ў тую зіму цягаліся яны цэлымі стадамі. Канянё было ў мяне хоць дужае, але гультаяватае ідзе сабе памалу і, хоць ты зарэж яго, не пабяжыць. Знакам тым, мне страшэнна абрыдла, а тут мароз, хоць ты лысых лічы! Нешта кародзіць унутры — проста выпіць захацелася. Але як дастаць, каб „трынкнуць“ троху. Але зараз мільганула ў маёй галаве, што можна выкалупаць у бочцы дзюрачку дротам ад люлькі; і я ўзяўся за работу, як Халімон за бога ўсё роўна. Хутка я такі дагадаўся, што мой Сідар даўся: выкруціў я дротам адну й другую дзюрачку на славу, дастаў з саней саломіну, усунуў у дзюрачку і давай смактаць, як тое дзіцяне сасульку. Ці дасьцё веры — адразу пачуў я гэткі смак, нібы хто мёдам мазануў па душы маёй!.. Тут ужо я рад быў, што конь ідзе гэтак памалу. На грэблі, ля высокага мосту, акрутня парвалася, і я тпрукнуў каню. Тутака, знакам тым, я забыўся аб марозе, аб ваўкох, аб усім на сьвеце, разлажыў клумак свой на бочцы, як у сваёй хаце на багатую куцьцю ўсё роўна, і давай мяняць саломіну за саломінай. Месячык так сьвяціў, што нават малюсенькую дзюрачку ў бочцы, нібы сьлядок той ад мухі, і то бачыў я ясьнюсенька, дзеткі мае.</br> {{gap|2em}}Хутка мне так весела зрабілася, што я зацягнуў песьню калядную: <div style="margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em;"> {{block center/s}} Рана, рана куры папелі, —</br> Сьвяты вечар! {{block center/e}} </div> {{gap|2em}}Выняў дуду й зайграў. Ці доўга я гэтак іграў — ня памятаю, але хутка пачуў званкі й застанавіўся паглядзець, хто гэта едзе. Ажно з другой стараны смаліць на чацьвёрцы паніч, а фурман у залатых гузіках ляскоча доўгай пугай: жа-а-ах! — ажно дрыжака па сьпіне прабірае. Пад‘ехаўшы блізка, чацьвёрка астанавілася, паніч падскочыў ка мне, — я трохі, знакам тым, спужаўся. „Вось табе на! — думаю — адразу раскажа Лейзару аб усім“. Я спрытна заткнуў дзюрачку ў бочцы мяккім хлебам і квіта, пане Мікіта, мая хата з краю, я нічога ня знаю! Зьняў шапку, пакланіўся панічу ў ногі; стаю, чухаючы патыліцу.</br> {{gap|2em}}— Чаму, дурню, ня йграеш? — кажа паніч. Я маўчу.</br> {{gap|2em}}— Чаму ня йграеш, дурню? — крычыць ён злосна.</br><noinclude></noinclude> qsypledpa7p78wtup3wd07i2cs7mc5j 282026 282025 2026-04-16T07:47:22Z RAleh111 4658 282026 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>па бакох, мо‘ дзе воўк накруціцца мне на тое ліха, бо ў тую зіму цягаліся яны цэлымі стадамі. Канянё было ў мяне хоць дужае, але гультаяватае ідзе сабе памалу і, хоць ты зарэж яго, не пабяжыць. Знакам тым, мне страшэнна абрыдла, а тут мароз, хоць ты лысых лічы! Нешта кародзіць унутры — проста выпіць захацелася. Але як дастаць, каб „трынкнуць“ троху. Але зараз мільганула ў маёй галаве, што можна выкалупаць у бочцы дзюрачку дротам ад люлькі; і я ўзяўся за работу, як Халімон за бога ўсё роўна. Хутка я такі дагадаўся, што мой Сідар даўся: выкруціў я дротам адну й другую дзюрачку на славу, дастаў з саней саломіну, усунуў у дзюрачку і давай смактаць, як тое дзіцяне сасульку. Ці дасьцё веры — адразу пачуў я гэткі смак, нібы хто мёдам мазануў па душы маёй!.. Тут ужо я рад быў, што конь ідзе гэтак памалу. На грэблі, ля высокага мосту, акрутня парвалася, і я тпрукнуў каню. Тутака, знакам тым, я забыўся аб марозе, аб ваўкох, аб усім на сьвеце, разлажыў клумак свой на бочцы, як у сваёй хаце на багатую куцьцю ўсё роўна, і давай мяняць саломіну за саломінай. Месячык так сьвяціў, што нават малюсенькую дзюрачку ў бочцы, нібы сьлядок той ад мухі, і то бачыў я ясьнюсенька, дзеткі мае.</br> {{gap|2em}}Хутка мне так весела зрабілася, што я зацягнуў песьню калядную: <div style="margin-top:-1.0em; margin-bottom:-1.0em;"> {{block center/s}} Рана, рана куры папелі, —</br> Сьвяты вечар! {{block center/e}} </div> {{gap|2em}}Выняў дуду й зайграў. Ці доўга я гэтак іграў — ня памятаю, але хутка пачуў званкі й застанавіўся паглядзець, хто гэта едзе. Ажно з другой стараны смаліць на чацьвёрцы паніч, а фурман у залатых гузіках ляскоча доўгай пугай: жа-а-ах! — ажно дрыжака па сьпіне прабірае. Пад‘ехаўшы блізка, чацьвёрка астанавілася, паніч падскочыў ка мне, — я трохі, знакам тым, спужаўся. „Вось табе на! — думаю — адразу раскажа Лейзару аб усім“. Я спрытна заткнуў дзюрачку ў бочцы мяккім хлебам і квіта, пане Мікіта, мая хата з краю, я нічога ня знаю! Зьняў шапку, пакланіўся панічу ў ногі; стаю, чухаючы патыліцу.</br> {{gap|2em}}— Чаму, дурню, ня йграеш? — кажа паніч. Я маўчу.</br> {{gap|2em}}— Чаму ня йграеш, дурню? — крычыць ён злосна.</br><noinclude></noinclude> ccuh3mxjcfjzfcrnjuchwyjz1pv9z4f 104 121262 282027 2026-04-16T07:58:25Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}Тут ужо ніякай радачкі не дасі. Я ўзяўся за дуду й засыпаў „лявоніху“. Пан пахваліў. Пахлопаў мяне па плячох, кажучы: „Лоўка йграеш, дурню, а яшчэ артачышся!“</br> {{gap|2em}}— Ведаеш што, — пачаў ён далей, — паедзем ка мне, зайграеш там ігрышча, хай цябе к...» 282027 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Тут ужо ніякай радачкі не дасі. Я ўзяўся за дуду й засыпаў „лявоніху“. Пан пахваліў. Пахлопаў мяне па плячох, кажучы: „Лоўка йграеш, дурню, а яшчэ артачышся!“</br> {{gap|2em}}— Ведаеш што, — пачаў ён далей, — паедзем ка мне, зайграеш там ігрышча, хай цябе качкі.</br> {{gap|2em}}— Дык як-жа ж я, панічок, пакіну канягу сваю й бочку, знакам тым? — кажу я яму.</br> {{gap|2em}}— Мой фурман астанецца тут, а мы з табой, дурню, паедзем на маёй чацьвёрцы, — Лейзар і не даведаецца нічога. Запражэш на раніцу майго каня, і, як „га“, бочка будзе на месцы. А за музыку дам табе два рублі.</br> {{gap|2em}}Квапункі вялікія: ад Лейзара шэсьць залатовак і два рублі ў паніча, дык якраз маёй жонцы на чаравікі, ды яшчэ на хустку на сьвята, ды яшчэ хвост мне на выпіўку. А тут яшчэ хочацца паказаць, што ўлегцы ня ўзяць мяне, знакам тым, — і на панскіх ігрышчах граю. Вось я згадзіўся. Фурман панскі астаўся бочку вартаваць, а я з панічом смарганулі на ўсе застаўкі. Платы й дрэвы ажно мігацелі ў вачох. Паніч даў мне доўгую пугу ў рукі, а я толькі — смаргуль! Ажно люба, як ляскоча.</br> {{gap|2em}}Прыехалі мы ўрэшце да панскіх пакояў, узяў я дуду пад паху, і паніч ўвёў мяне ў тыя пакоі. А там паўнюсенька гасьцей: панічоў, паненак, старых і маладых, ажно я здурманіўся. Колькі сьвечак, колькі лямпаў, а божухна! А падлога маляваная, гладкая, сьлізкая, што я проста на нагах стаяць не магу — усё сьлізгаюся. Каб не падтрымлівалі мяне панічы нейкія, знакам тым, дык я кульгіцнуў-бы дагары нагамі. А то сьмех, рогат. Гі-гі-гі! — пішчаць паненкі ценкімі галасочкамі. Го-го-го! — сьмяюцца панічы. Ядуць і п‘юць гэткія стравы, што я проста ня ведаю, як гэта называецца.</br> {{gap|2em}}Загадалі мне йграць: я й „лявоніху“, я й „бычка“, я й „юрку“, а яны скачуць, а яны выдаюць! Гіцаль іх бяры! на‘т і наскія так не патрапяць. Але неяк пальцы мае пачалі дубець, я й пачаў даваць пудлы ў музыцы.</br> {{gap|2em}}— А яму холадна! — засьмяяліся ўсе, — ну, дык выбірай сабе паненку.</br> {{gap|2em}}— Не жартуйце, кажу, — над бедным!</br> {{gap|2em}}— Не! не! выбірай! выбірай, якую толькі хочаш — ажэнім!</br><noinclude></noinclude> 3bgynnkdc8lsgwonhzgnqf03btzr4mh 104 121263 282028 2026-04-16T08:07:00Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}Зірк я скоса на тыя паненкі, а ўсе так круць-муць каля мяне, і так глянуць, і гэтак усьміхнуцца, што ў цябе ажно сэрца калаціцца пачынае, і гарачка нейкая ўсяго прабірае. А тыя ахвоты паддаюць. Я забыўся аб сваёй Насьці з чырвоным носам, адважыўся выб...» 282028 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Зірк я скоса на тыя паненкі, а ўсе так круць-муць каля мяне, і так глянуць, і гэтак усьміхнуцца, што ў цябе ажно сэрца калаціцца пачынае, і гарачка нейкая ўсяго прабірае. А тыя ахвоты паддаюць. Я забыўся аб сваёй Насьці з чырвоным носам, адважыўся выбраць сабе кругленькую, гладкую паненачку і кажу:</br> {{gap|2em}}— Гэта хай будзе мая!</br> {{gap|2em}}— Я — твая! Я — твая! — піскнула яна гэткім салодкім галасочкам, што я й дуду выпусьціў з рук. „Ці я? ці ня я?“ — думаю неяк не верыцца.</br> {{gap|2em}}— Пацалуй ты маю ножку! — кажа яна.</br> {{gap|2em}}Каб гэтак, знакам тым, казала мая Наста, дык я піхнуу-бы яе ад сябе, што яна-б увідзела бацьку з таго сьвету, а тут я раскіс і давай цалаваць яшчэ й яшчэ! Ніколі я смаку гэткага ня чуў: ад яе нейкай парфумай і цукеркамі аддае, ажно галава кружыцца.</br> {{gap|2em}}— Кінь дуду, пойдзем у мой пакой: там цяплей, — кажа яна, а тут холадна!</br> {{gap|2em}}Як няпрытомны, пайшоў я за ёю, прыцмокваючы языком ад смаку, але тут раптам я сьлізгануўся. Я спалохаўся. Зірк сюды, зірк туды. Дзе панскія пакоі? Дзе мая паненачка? Нічагусенька няма!.. Я стаю пад мастом на лёдзе, адной нагой у праломцы… увесь упэцканы… Цьфу паганшчына! Дуда — параваная, знакам тым, ляжыць водаль. Цьфу, гіцаль! Я вылез на гасьцінец. Канянё маё стаіць, апусьціўшы вушы, нібы нічога ня ведае. Бочка ляжыць на санёх. Я паправіў акрутню, абцёрся сьнегам, сплюнуў, знакам тым, тры разы й паехаў да хаты.</br> {{gap|2em}}Эхэ-хэ, дзеткі мае! колькі дзён апасьля мне проста млосна рабілася ад пастаяннага плюваньня, — было нясмачна, як-бы мыш глынуўшы. Завялікая была выпіўка! {{gap|2em}}{{samller|Вільня, 1915 г.}}</br></br> {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> tmd7uv5ovmde18d1vw6dr7995776p19 282029 282028 2026-04-16T08:07:19Z RAleh111 4658 282029 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Зірк я скоса на тыя паненкі, а ўсе так круць-муць каля мяне, і так глянуць, і гэтак усьміхнуцца, што ў цябе ажно сэрца калаціцца пачынае, і гарачка нейкая ўсяго прабірае. А тыя ахвоты паддаюць. Я забыўся аб сваёй Насьці з чырвоным носам, адважыўся выбраць сабе кругленькую, гладкую паненачку і кажу:</br> {{gap|2em}}— Гэта хай будзе мая!</br> {{gap|2em}}— Я — твая! Я — твая! — піскнула яна гэткім салодкім галасочкам, што я й дуду выпусьціў з рук. „Ці я? ці ня я?“ — думаю неяк не верыцца.</br> {{gap|2em}}— Пацалуй ты маю ножку! — кажа яна.</br> {{gap|2em}}Каб гэтак, знакам тым, казала мая Наста, дык я піхнуу-бы яе ад сябе, што яна-б увідзела бацьку з таго сьвету, а тут я раскіс і давай цалаваць яшчэ й яшчэ! Ніколі я смаку гэткага ня чуў: ад яе нейкай парфумай і цукеркамі аддае, ажно галава кружыцца.</br> {{gap|2em}}— Кінь дуду, пойдзем у мой пакой: там цяплей, — кажа яна, а тут холадна!</br> {{gap|2em}}Як няпрытомны, пайшоў я за ёю, прыцмокваючы языком ад смаку, але тут раптам я сьлізгануўся. Я спалохаўся. Зірк сюды, зірк туды. Дзе панскія пакоі? Дзе мая паненачка? Нічагусенька няма!.. Я стаю пад мастом на лёдзе, адной нагой у праломцы… увесь упэцканы… Цьфу паганшчына! Дуда — параваная, знакам тым, ляжыць водаль. Цьфу, гіцаль! Я вылез на гасьцінец. Канянё маё стаіць, апусьціўшы вушы, нібы нічога ня ведае. Бочка ляжыць на санёх. Я паправіў акрутню, абцёрся сьнегам, сплюнуў, знакам тым, тры разы й паехаў да хаты.</br> {{gap|2em}}Эхэ-хэ, дзеткі мае! колькі дзён апасьля мне проста млосна рабілася ад пастаяннага плюваньня, — было нясмачна, як-бы мыш глынуўшы. Завялікая была выпіўка! {{gap|2em}}{{smaller|Вільня, 1915 г.}}</br></br> {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> plk7bkaxunqiy1v1gi9bsig7k72nj09 0 121264 282030 2026-04-16T08:33:00Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Нянавісьць | аўтар = Леапольд Родзевіч | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Рэволюцыйным шляхам (1928)/Дзямід і Аўдоця|Дзямід і Аўдоця]] | наступны = [[Рэволюцыйным шляхам (1928)/Цюхцялей|Цюхцялей]] | анат...» 282030 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Нянавісьць | аўтар = Леапольд Родзевіч | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Рэволюцыйным шляхам (1928)/Дзямід і Аўдоця|Дзямід і Аўдоця]] | наступны = [[Рэволюцыйным шляхам (1928)/Цюхцялей|Цюхцялей]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Рэволюцыйным шляхам (1928).pdf" from="82" to="87" /> {{Выроўніваньне-канец}} 2q4d0dybol70tiuqwmprmc8rfwt8t73 104 121265 282031 2026-04-16T08:33:57Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center>{{larger|ЛЯВОНІХА Й СЫМОНІХА}}</center> {{gap|2em}}Лявоніха й Сымоніха — гэта дзьве блізкія суседкі, дзьве вясковыя ягадкі. Жывуць яны побач, пасярод вёскі, хата каля хаты. Хаты іхнія старэнькія, маленькія, закураныя й нахіленыя адна да аднэй; нібы зацікаўлена, п...» 282031 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|ЛЯВОНІХА Й СЫМОНІХА}}</center> {{gap|2em}}Лявоніха й Сымоніха — гэта дзьве блізкія суседкі, дзьве вясковыя ягадкі. Жывуць яны побач, пасярод вёскі, хата каля хаты. Хаты іхнія старэнькія, маленькія, закураныя й нахіленыя адна да аднэй; нібы зацікаўлена, пільна ўглядаецца адна на адну, пазірае вакно на вакно, дах на дах, комін на комін, адны аднымі любуюцца й налюбавацца ня могуць.</br> {{gap|2em}}А з вакна хаткі сваёй глядзіць Лявоніха на хатку Сымоніхі, хоча даведацца, што там дзеецца-робіцца, што Сымоніха на сьняданьне ладзіць, якія бліны пячэ, чым падмазвае іх, які фартух сягоньня надзела, ці вясёла яна і аб чым гутарыць з Сымонам сваім і аб чым думае яна. Лявоніха супакоіцца ня можа. Страшэнна ведаць хоча аб усім гэтым. Выцягвае шыю, настарожвае вушы, праз пабітую шыбіну ўцягвае носам паветра — мо‘ што-колечы слухам ці нюхам пачуе…</br> {{gap|2em}}А Сымоніха ў сваёй хаце робіць тое самае ад пачатку да канца. Так, як і суседка, хоча ўсё знаць-ведаць, што робіцца ў Лявоніхі, з ня меншай зацікаўленасьцю, чым Лявоніха.</br> {{gap|2em}}Аднастайнае, нуднае вясковае жыцьцё выгадавала ў іх душах гэту цягу й вырасьціла яе ў вялікія разьмеры. Зацікаўленасьць наогул грае вялікую ролю ў стварэньні й разьвіцьці людзкой культуры і дапамагае шчасьцю на зямлі, а што тычыцца шчасьця ў Лявоніхі й Сымоніхі ад гэтай зацікаўленасьці, дык хто іх ведае — гэта зрабілася ў іх проста штодзеннай патрэбай, як хлеб духоўны. У гэты бок яны, гэтыя дзьве суседкі, пакіравалі ўсе сілы свайго духу, усю энэргію сваіх пачуцьцяў.</br> {{gap|2em}}Але зацікаўленасьць іхняя таксама ня любіць абібоцтва, а шукае рознастайнасьці, руху. І вось Лявоніха з Сымоніхай ня могуць доўга здавальняцца толькі нямым пазіраньнем праз затуманеныя вакенцы сваіх хатак, і кожная з іх<noinclude></noinclude> 3i5mpqhc35ysg8qaxfg6s1mlkgt1f1r 0 121266 282032 2026-04-16T08:34:46Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Цюхцялей | аўтар = Леапольд Родзевіч | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Рэволюцыйным шляхам (1928)/Нянавісьць|Нянавісьць]] | наступны = [[Рэволюцыйным шляхам (1928)/Окупанты|Окупанты]] | анатацыі = }} {{...» 282032 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Цюхцялей | аўтар = Леапольд Родзевіч | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Рэволюцыйным шляхам (1928)/Нянавісьць|Нянавісьць]] | наступны = [[Рэволюцыйным шляхам (1928)/Окупанты|Окупанты]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Рэволюцыйным шляхам (1928).pdf" from="88" to="92" /> {{Выроўніваньне-канец}} g1uhl918wvl5azpg0fngyk4s53qmq6f 0 121267 282033 2026-04-16T08:35:55Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Окупанты | аўтар = Леапольд Родзевіч | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Рэволюцыйным шляхам (1928)/Цюхцялей|Цюхцялей]] | наступны = | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Рэволюцыйным шлях...» 282033 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Окупанты | аўтар = Леапольд Родзевіч | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Рэволюцыйным шляхам (1928)/Цюхцялей|Цюхцялей]] | наступны = | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Рэволюцыйным шляхам (1928).pdf" from="93" to="100" /> {{Выроўніваньне-канец}} lzsimxcabiamz70sqxuf96w8kxxljed 104 121268 282035 2026-04-16T08:40:11Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «ловіць зрэнкамі кожны рух суседкі. Не прапускаецца найкарацейшая гамонка, чуць прыметны шум і рып дзьвярэй або стук вілачніка. І вось суседкі, як-бы раней згаварыўшыся, спотайка соўваюцца з сваіх хат.</br> {{gap|2em}}Як-бы рыхтуючыся зарэзаць чалавека альбо кр...» 282035 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>ловіць зрэнкамі кожны рух суседкі. Не прапускаецца найкарацейшая гамонка, чуць прыметны шум і рып дзьвярэй або стук вілачніка. І вось суседкі, як-бы раней згаварыўшыся, спотайка соўваюцца з сваіх хат.</br> {{gap|2em}}Як-бы рыхтуючыся зарэзаць чалавека альбо крадучыся да свайго заліхвацкага палюбоўніка, Лявоніха на пальчыках падыходзіць да дзьвярэй. Ня чутно, як падымае клямку і як высувае напалавіну сваю галаву. І вось з заміраньнем сэрца Лявоніха блісь адным вокам у бок дзьвярэй Сымонавай хаты, так бліснула туды вокам, як-бы нажом пракалоць хацела дзьверы Сымонавай хаты, каб разок хоць глянуць, што там робіцца.</br> {{gap|2em}}Але, як толькі зірнула, дык, як апараная варам, адскочыла назад і стукнула дзьвярыма. Пры гэтым стукнулі дзьверы й Сымонавай хаты, бо Сымоніха рабіла тое самае; і яны ўгледзелі адна адну ў імгненьне вока, у адных і тых самых позах, з аднымі й тымі самымі выразамі зацікаўленасьці ў вачох. Пры гэтым яны зрабіліся страшэнна падобнымі адна да аднэй, і кожнай здавалася, што яна толькі глянула ў люстэрка.</br> {{gap|2em}}Троху адсопшыся, яны зноў прыняліся за сваю работу. Урэшце, абедзьве, ня вытрываўшы, вышлі з сваіх хат, нібы на надвор‘е паглядзець і курэй паклікаць.</br> {{gap|2em}}— Ціп-ціп-ціп-ціп! — кажа Лявоніха.</br> {{gap|2em}}— Ціп-ціп-ціп-ціп! — кажа Сымоніха.</br> {{gap|2em}}І голас у іх адзін і той самы — троха пісклявы, троха з хрыпоткай, троха салодкі й троха горкі, троха лагодны й троха сварлівы.</br> {{gap|2em}}— А дзе-ж мае куры дзеліся, каб іх каршун? — кажа Лявоніха.</br> {{gap|2em}}— А дзе-ж мой певень прапаў, каб ён здох? — кажа Сымоніха.</br> {{gap|2em}}Пры гэтым яны паглядаюць адна на адну няшчырымі, масьлянымі вачыма. Хітрасьць і фальш відаць у кожным іх руху, у кожным павароце. А болей усяго гэта відаць у іх гутарках. Гэта хітрасьць даходзіць да сьмяхоты, да наіўнасьці, да нейкага асобнага выразу шчырасьці, і кожная з іх ведае думкі другой лепей, чымся свае ўласныя.</br><noinclude></noinclude> ezne6p2wv8qsk1a7ylbsnlgfijfktyd 104 121269 282036 2026-04-16T08:46:22Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}Страляючы вачыма адна ў адну, Сымоніха з Лявоніхай патроху пачынаюць гутарку, як-бы наладжваючы скрыпкі. Мова іх на першы погляд здаецца самай простай і бязьвіннай, як дзіцячая гутарка, але яна і ня простая і не бязьвінная. Дзеля таго, каб зразумец...» 282036 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Страляючы вачыма адна ў адну, Сымоніха з Лявоніхай патроху пачынаюць гутарку, як-бы наладжваючы скрыпкі. Мова іх на першы погляд здаецца самай простай і бязьвіннай, як дзіцячая гутарка, але яна і ня простая і не бязьвінная. Дзеля таго, каб зразумець глыбокі сэнс гэтай мовы, дык тут напэўна патрэбен добры тлумач іначай чалавек не пачуе праўдзівага смаку.</br> {{gap|2em}}— Дзень добры, Сымоніха! — кажа Лявоніха.</br> {{gap|2em}}Гэта значыць: галавой уніз, паскудніца!</br> {{gap|2em}}— Добры дзень, Лявоніха! — кажа Сымоніха.</br> {{gap|2em}}Гэта значыць: згінь ты, прападзі, падла старая!</br> {{gap|2em}}— А даўненька мы ня бачыліся, суседачка.</br> {{gap|2em}}Гэта значыць: дай бог, каб цябе, паганіцу, ужо болей ніхто ніколі не пабачыў.</br> {{gap|2em}}— А во, іду даведацца, як ты маешся, міленькая.</br> {{gap|2em}}Гэта значыць: чаму так доўга ліха цябе яшчэ не забрала, шэльма?</br> {{gap|2em}}Пры гэтым суседкі дробнымі й пэўнымі крокамі падыходзяць адна да аднэй, не перарываючы сваёй гутаркі дыплёматычнай. Нібы войска на войска наступае.</br> {{gap|2em}}— Эт, — кажа Лявоніха цукровым голасам, — жыву-гадуюся, як гарох той пры дарозе, кратаюся як-колечы.</br> {{gap|2em}}— А што чуваць у цябе, кумачка-любачка?</br> {{gap|2em}}Гэта значыць: трасца табе ў бок, ліха тваёй матары! Прышла ты, сарока, выведаць, што ў хаце маёй робіцца — скульлё даведаешся, недачаканьне!</br> {{gap|2em}}— Эт, — кажа Сымоніха мядовым галасочкам, — і дабра ня чуваць і ад ліха ня ціха. Ой, бедная мая галовачка! Ой, жыцьцё маё палынь-травіцаю зарасло!</br> {{gap|2em}}Прыяцельцы можна троха пажаліцца ды паскардзіцца.</br> {{gap|2em}}Гэта значыць: каб ты не дажыла, не дакачалася, пакуль я буду табе хваліцца, нячыстая душа, сваім багацьцем. Працую й жыву. Бог і рубельчыкам, і тым, і сім не абмінае — я не такая крывуля, як ты!</br> {{gap|2em}}Бабы робяць кіслыя твары, кожная на свой лад. Гэтыя фізыяноміі вельмі розьняцца адна ад адной і вельмі падобны. Яны гавораць і мімікай.</br><noinclude></noinclude> czor3w907yzxvxjvmu4hngewo14r5wc 104 121270 282037 2026-04-16T08:52:17Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}Постаць Лявоніхі кажа бяз слоў, але выразна:</br> {{gap|2em}}— З чым прышла, з тым і пойдзеш скрозь зямлю.</br> {{gap|2em}}Выгляд Сымоніхі кажа бяз слоў, але досыць зразумела:</br> {{gap|2em}}— Трэскайся, лопайся, але ты ў мяне шышка невялікая!</br> {{gap|2em}}І добрыя суседкі д...» 282037 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Постаць Лявоніхі кажа бяз слоў, але выразна:</br> {{gap|2em}}— З чым прышла, з тым і пойдзеш скрозь зямлю.</br> {{gap|2em}}Выгляд Сымоніхі кажа бяз слоў, але досыць зразумела:</br> {{gap|2em}}— Трэскайся, лопайся, але ты ў мяне шышка невялікая!</br> {{gap|2em}}І добрыя суседкі далей гавораць:</br> {{gap|2em}}— Скажы, любанька, Сымон твой перастаў піць? Ён рукамі болей да цябе ня соваецца? — пытаецца Лявоніха, і вочы яе робяцца рахманыя й жаласьлівыя.</br> {{gap|2em}}Гэта значыць: думаеш, гадзіна, ня ведаю, што ён тваю скуру лупіць і ўдзень і ўночы? Але ты, здыхляціна, гэткага мужыка ня варта!</br> {{gap|2em}}— Ха-ха-ха, золатца маё! — сьмяецца весела Сымоніха, — дзякаваць божаньку, як толькі знахар даў мне лякарства, дык рукой адняло — другім чалавекам Сымон зрабіўся; цяпер у мяне ня жыцьцё, а проста рай.</br> {{gap|2em}}Гэта значыць: хоць пукайся, сьцерва, хоць трэскайся на кавалкі, хоць макам рассыпайся, ня буду табе на радасьць жаліцца, што ў мяне бакі, як цапамі пабітыя ад зялезных кулакоў Сымона, каб ты запрапасьцілася разам з ім!</br> {{gap|2em}}Лявоніха бярэцца рукамі за твар Сымоніхі, углядаецца ёй у вочы, ківае галавой дый кажа:</br> {{gap|2em}}— А праўду кажаш, дальбог, праўду! Ты цяпер куды лепей нават выглядаеш. Ты зрабілася, як тая макавачка чырвоненькая! А круглая-круглая, аж зайздрасьць бярэ!</br> {{gap|2em}}Гэта значыць: агіда ты! Прыгажэйшую за цябе ў труну кладуць. Ой, добранька ведаю жыцьцё тваё пякельнае! Ад мяне, гадаўка, ня ўтоішся! Не на такую напала!</br> {{gap|2em}}Сымоніха гладзіць Лявоніху й кажа:</br> {{gap|2em}}— Няма чаго богу грашыць, неяк кратаемся.</br> {{gap|2em}}Гэта значыць: халера ты! Каб ты ўгару глядзела ды сонца ня бачыла! Каб цябе скруціла ў тры пагібелі! Нашто сыплеш мне соль на раны?</br> {{gap|2em}}— Ніхто ў нашым сяле гэтак дружна ня жыве, як мы з табою! — зьдзіўлена й натхнёна кажа Лявоніха.</br> {{gap|2em}}— Ды як-жа йначай, сэрца маё, як іначай, даражэнькая! — трапляе ёй у тон Сымоніха.</br> {{gap|2em}}Гэта ўсё значыць: няпраўда! мана! фальш!</br><noinclude></noinclude> 0w35zvyl2uxl8yu01vq3naq986wybia 104 121271 282038 2026-04-16T08:59:34Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}— Хадзі ка мне, зязюлечка, у хату! Пагаворым аб тым ды аб сім, — кажа Лявоніха.</br> {{gap|2em}}Гэта значыць: каб ты на парозе маім ногі свае паламала, нячыстая душа! Каб ты галаву скруціла на ганку маім!</br> {{gap|2em}}— Во, гвалтам цягне ў хату, — кажа Сымоніха, —...» 282038 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}— Хадзі ка мне, зязюлечка, у хату! Пагаворым аб тым ды аб сім, — кажа Лявоніха.</br> {{gap|2em}}Гэта значыць: каб ты на парозе маім ногі свае паламала, нячыстая душа! Каб ты галаву скруціла на ганку маім!</br> {{gap|2em}}— Во, гвалтам цягне ў хату, — кажа Сымоніха, — дзякую, сястрычка, ды йдзем у маю хату, — і мы людзі хрышчоныя!</br> {{gap|2em}}Гэта значыць: калі ніхто ня ведае, як хто абедае, дык я даведаюся, бо ўлегцы мяне ня возьмеш!</br> {{gap|2em}}— Заходзь ка мне! — кажа Лявоніха.</br> {{gap|2em}}— Ды ты йдзі ка мне! — упіраецца Сымоніха.</br> {{gap|2em}}Лявоніха нагвалт хоча зайсьціся да Сымоніхі, а Сымоніха — да Лявоніхі.</br> {{gap|2em}}Доўга цягне Лявоніха суседку да сябе ў хату — тая ўпіраецца й ня йдзе.</br> {{gap|2em}}Доўга цягне Сымоніха суседку ў сваю хату — тая ня хоча ды годзе.</br> {{gap|2em}}Урэшце, моцна нацягнутыя струны ня вытрываюць і лопаюцца з такім моцным трэскам, што трэск гэты творыць новую музыку. Суседкі пераходзяць ад няшчырасьці да шчырасьці:</br> {{gap|2em}}— Як?! — кажа Лявоніха, — ты ганьбуеш маёй хатай?! — і вочы яе прымаюць свой праўдзівы выгляд — злосны, зьняважлівы.</br> {{gap|2em}}— Як?! — кажа Сымоніха, — ты пагарджаеш маім кутком?! — і вачыма пазірае яна на суседку так гнеўна, як-бы яе зьесьці хоча.</br> {{gap|2em}}Слова за слова — і з іх пасінелых вуснаў разам са сьлінай пачынаюць сыпацца такія адборныя й ядраныя слоўцы, як пацеркі, як зорачкі, як зялезны боб, як горкі перац. І тут ужо тлумач непатрэбны, бо кожнаму й так добра зразумела.</br> {{gap|2em}}— Ты — сякая, ты — такая! — крычыць Лявоніха.</br> {{gap|2em}}— Ты — такая, ты — сякая! — грыміць Сымоніха.</br> {{gap|2em}}— Шэльма! — лаецца Лявоніха.</br> {{gap|2em}}— Гадаўка! — дражніцца Сымоніха.</br> {{gap|2em}}— Шэльма! шэльма!! шэльма!!!</br> {{gap|2em}}— Гадаўка! гадаўка!! гадаўка!!!</br><noinclude></noinclude> fqqav2u790imqcgchfh7npfv9n6jx98 104 121272 282039 2026-04-16T09:13:28Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}Адна адну проста заклінае гэтымі брыдкімі словамі. Але болей ім слоў ужо нехапае, і яны ад слоў пераходзяць да рук:</br> {{gap|2em}}— Во!</br> {{gap|2em}}— На!</br> {{gap|2em}}І дзьве фігі, як дубовыя сукі, выходзяць на сцэну. Фіга Сымоніхі пападае проста ў нос Лявонісе, а...» 282039 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Адна адну проста заклінае гэтымі брыдкімі словамі. Але болей ім слоў ужо нехапае, і яны ад слоў пераходзяць да рук:</br> {{gap|2em}}— Во!</br> {{gap|2em}}— На!</br> {{gap|2em}}І дзьве фігі, як дубовыя сукі, выходзяць на сцэну. Фіга Сымоніхі пападае проста ў нос Лявонісе, а фіга Лявоніхі — акурат у нос Сымонісе. Але не ад фігаў пачалося і ня фігамі канчаецца гэта гісторыя. Пачынаецца новая праца звычайнымі кулакамі, потым парканінамі, потым пачынаюць качаць адна адну па зямлі і рваць за доўгія валасы. Ды ёсьць у іх розныя спосабы калатні — усіх і не пералічыш адразу.</br> {{gap|2em}}На крыкі й ляманты зьбягаецца ўся вёска. А Сымон з Лявонам стаяць каля сваіх хат ды толькі сьмяюцца. Вось гэты сьмех памагае разьюшаным бабам, як халодная вада. Пачуўшы сьмех сваіх мужыкоў, яны перарываюць калатню, ускакваюць з зямлі, і кожная злосна кідаецца на свайго мужа за тое, што, гад, ня толькі не памагае ў гэткай бядзе, каб выйсьці з гонарам, ды яшчэ сьмяецца з сваёй пакрыўджанай жонкі.</br> {{gap|2em}}Пасьля гэтага суседкі цэлы дзень, кожная на сваім дварэ, крычаць адна другой такія словы й вытвараюць такія штукі, якіх людзі добрыя ня ведаюць і сьвет божы ня бачыў…</br> {{gap|2em}}Пасьля гэтага пару дзён суседкі зусім ня цікавяцца адна аднэй — ня прыслухоўваюцца і ў вокна не паглядаюць.</br> {{gap|2em}}А ў нядзелю йдуць разам на кірмаш, як ні ў чым ня бывала, і дружба ў іх яшчэ болей павялічваецца.</br> {{gap|2em}}Пасьля кірмашу пачынаецца ў іх уся гісторыя з самага пачатку, перайначаная на новы лад дзе дабаўляецца, дзе адбаўляецца — сьвяжуткая, навюсенькая гісторыя, як бы толькі радзілася яна на сьвет божы.</br> {{gap|2em}}Гэтак ідзе тыдзень за тыднем, месяц за месяцам, год за годам, акуратна, як па загаду звышку.</br> {{gap|2em}}І трэба прызнацца, што Сымоніха з Лявоніхай маюць вялікі спрыт прыдумваць на кожны раз, новыя прычыны, за што цалавацца й за што біцца, робячы гэтым прыемнасьць і самым сабе і добрым людзям. {{gap|1.5em}}{{smaller|Менск, 1920 г.}}</br></br> {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> 06n1o7wxssiqnx82vuw2ciuhzod5win 104 121273 282040 2026-04-16T09:20:30Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center>{{larger|{{разьбіўка|ПАНАС НА НЕБЕ}}}}</center> <center>''(Подлуг народнай казкі)</center> {{gap|2em}}Памёр стары Панас.</br> {{gap|2em}}Яго цела пахавалі на могліцах, а душа, як усе людзкія душы, жаўранкам на неба паляцела.</br> {{gap|2em}}Панас, папаўшы ў незнаёмае месца, пачаў азірацца...» 282040 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|{{разьбіўка|ПАНАС НА НЕБЕ}}}}</center> <center>''(Подлуг народнай казкі)</center> {{gap|2em}}Памёр стары Панас.</br> {{gap|2em}}Яго цела пахавалі на могліцах, а душа, як усе людзкія душы, жаўранкам на неба паляцела.</br> {{gap|2em}}Панас, папаўшы ў незнаёмае месца, пачаў азірацца па бакох і скора ўцяміў, як і што: „Эт, язык да Кіева давядзе! Хто пытае, той ня блудзіць“. І давай у стрэчных-папярэчных дапытвацца:</br> {{gap|2em}}— А дзе-ж тут, пане-дабрадзеі, дарога ў рай?</br> {{gap|2em}}Скрыдлатыя анёлы казелілі вочы на простую душачку, а ўсё-ж ткі паказвалі дарогу ў рай, пэўныя, што тут ніякіх хітрыкаў няма; а калі чалавек так упарта смалой у вочы лезе, дык гэта ня хаханкі якія.</br> {{gap|2em}}Бокам-скокам, і — Панас дабраўся да райскай брамы.</br> {{gap|2em}}— Гэй! — крыкнуў Панас знадворку: — пусьці, дзядзька, у рай!</br> {{gap|2em}}— А хто гэта там горла дзярэ? — адазваўся ключар. Пятро з другога боку.</br> {{gap|2em}}— Гэта я!</br> {{gap|2em}}— А хто ты?</br> {{gap|2em}}— Ну, я-ж! Адчыні, дзядзька, браму!</br> {{gap|2em}}— Бач ты, які спрытны! А што ты там на зямлі рабіў? Будзь ласкаў сказаць!</br> {{gap|2em}}Тут Панасу троху моташна зрабілася. Успомніў ён, як аднаго разу перад папом шапкі ня зьняў. Успомніў ён, як маці яго памёрла, дык ён няскора крыж на магіле ставіў, пакуль яму не ўдалося ўкрасьці сасну з панскага лесу. І яшчэ шмат чаго прыпамінаў ён і пачаў чухаць патыліцу.</br> {{gap|2em}}— Як цябе завуць? — запытаўся ключар Пятро і высунуўся трохі з-за брамы, аглядаючы Панаса з галавы да ног.</br> {{gap|2em}}— Панас, — палахліва, як перад вураднікам стоячы, адказвае Панас і апускае вочы.</br><noinclude></noinclude> 2q8rvuwlomel53b9ooba56csltaypgp 104 121274 282041 2026-04-16T09:28:55Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}— Маліўся? — сур‘ёзна пытаецца далей Пятро.</br> {{gap|2em}}— Часамі, — бармоча Панас, азіраючыся па бакох, як-бы ратунку шукаючы.</br> {{gap|2em}}— Чаму „часамі“? — строга крычыць Пятро.</br> {{gap|2em}}— Бо, ведаеш, паночку, бо… бо… бо… я… ня ўмею… — душыўся Панас...» 282041 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}— Маліўся? — сур‘ёзна пытаецца далей Пятро.</br> {{gap|2em}}— Часамі, — бармоча Панас, азіраючыся па бакох, як-бы ратунку шукаючы.</br> {{gap|2em}}— Чаму „часамі“? — строга крычыць Пятро.</br> {{gap|2em}}— Бо, ведаеш, паночку, бо… бо… бо… я… ня ўмею… — душыўся Панас сваімі словамі, як-бы гарачыя клёцкі глытаючы.</br> {{gap|2em}}— Ага, значыць не акуратна маліўся, — адчаканьваючы кожнае слова, як асэсар, цьвёрда, з павагай кажа Пятро. — А выпіваў акуратна? А жонку біў? А за гаспадаркай ніколі не глядзеў?</br> {{gap|2em}}Нібы шротам засыпаў яго Пятро пытаньнямі. Панас пры гэтым гэтак корчыўся, нібы яго сьцябалі крапівой.</br> {{gap|2em}}— Ідзі ў пекла! — сказаў, нарэшце, Пятро ды ўжо хацеў зачыніць браму.</br> {{gap|2em}}Панас, угледзеўшы гэткую штуку, цмокнуў у руку Пятру й давай маліць-прасіць, як ён добра навучыўся на зямлі перад старой паняй, калі яго кабылу забіралі ў хлеў за патраву:</br> {{gap|2em}}— А я-ж нявучоны… а яж простае, цёмнае мужыччо, — застагнаў-заенчыў ён на ўсё неба. — Ціж я вінаваты, калі ня ведаў, як жыць на сьвеце?.. Ці-ж я вінаваты, калі я ня…</br> {{gap|2em}}— Ну, годзі! годзі! — перабіў яго прычытаньні Пятро і, з усьмешкай гледзячы на Панаса, гладзіў сваю сівую бараду. — Добра, Панас, мо‘ пойдзеш у рай, бо, ведама, ты нявучоны. Але вось такая рэч — ня пушчу цябе ў рай, покуль не навучышся хоць крыху грамаце. Прынамсі, будзеш сядзець там і пацеры чытаць. А то прыкра, калі ты на ўсіх сьвятых дурной варонай глядзець будзеш, і ніхто голасу твайго не пачуе.</br> {{gap|2em}}Панасу зрабілася нясмачна на душы.</br> {{gap|2em}}„Ліха ведае! Гэта лёгка сказаць: навучыцца грамаце! Мой Габрусь пяць зім вучыўся і чуць па складох чытае. А мне, старому дыдлу, дзе тут уцяміць?“</br> {{gap|2em}}Ажно шорах беднага прабіраў.</br> {{gap|2em}}Тымчасам Пятро, зачыніўшы вароты, падаў яму кантычку, па якой загадаў вучыцца.</br> {{gap|2em}}Панас ткнуў кніжку за пазуху і папёр, куды вочы глядзяць, маркотна апусьціўшы голаў. Ён нават і надзею страціў<noinclude></noinclude> 1ru4ikpa0o49u0bkf5bh26drkhgy30u 104 121275 282042 2026-04-16T09:40:53Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «папасьці ў рай. Яму здавалася, што куды лягчэй галавой уніз хадзіць, чымся навучыцца грамаце. Але „як топішся, то за брытву хопішся“ — кажуць людзі. І бедны Панас, ня маючы жаднага ратунку, расчыніў кантычку і, як той бусел, скоса зірнуў на незразумелыя л...» 282042 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>папасьці ў рай. Яму здавалася, што куды лягчэй галавой уніз хадзіць, чымся навучыцца грамаце. Але „як топішся, то за брытву хопішся“ — кажуць людзі. І бедны Панас, ня маючы жаднага ратунку, расчыніў кантычку і, як той бусел, скоса зірнуў на незразумелыя літары. Ой, як не хацелася яму папасьці на цымус у пекла! „Купіў — ня купіў, а патаргаваць можна“, бадрыў ён сам сябе і сеў на камень сярод гасьцінца. Утаропіў вочы ў кантычку і давай у стрэчнага-папярэчнага дапытвацца:</br> {{gap|2em}}— Паночку, родненькі, што гэта за літара? А што азначае гэтае крутаньне? А як чытаецца гэта дуга? А як выгаварваецца гэта мудроная сякерка? А як гэта ўсё разам выходзіць?</br> {{gap|2em}}Як анёлы не сьпяшылі па справах сваіх, але бачачы, што чалавек проста са скуры вылазіць, што пот цурком льлецца з лысіны, дык кожны ахвотна тлумачыў яму.</br> {{gap|2em}}Там не такія благія, як на зямлі.</br> {{gap|2em}}Панас спачатку бэкаў-мэкаў, а праз тыдзень які ўжо нічога сабе чытаў. Праз два тыдні Панас так налаўчыўся, што патрапіў-бы чытаць псалтыр на добрых хаўтурох пры чарцы гарэлкі. На зямлі яго пахавалі без папа, і дзяк ня чытаў. Ад шчасьлівай усьмешкі Панас разявіўся чуць не на ўсё неба.</br> {{gap|2em}}І ён сьмела пайшоў да сьвятога Пятра.</br> {{gap|2em}}— Гэй! — крыкнуў Панас з аднаго боку брамы.</br> {{gap|2em}}— Хто там? — запытаўся з другога боку Пятро.</br> {{gap|2em}}— Я! Панас!</br> {{gap|2em}}— А што? навучыўся?</br> {{gap|2em}}— Навучыўся!</br> {{gap|2em}}— Папрабуй чытаць! — і сьвяты Пятро зарыпаў брамай і вышаў паслухаць.</br> {{gap|2em}}Панас кашлянуў раз-другі, расчыніў засмальцованую кантычку і з павагай, нібы ксёндз на амбоне, пачаў чытаць.</br> {{gap|2em}}Сьвяты Пятро ківаў галавой і дзівіўся.</br> {{gap|2em}}— А што, — кажа Панас, — добра?</br> {{gap|2em}}— Гм… добра… Цяпер, Панаска, ідзі сьмела ў… пекла.</br> {{gap|2em}}— Што?! — і Панас падсунуў правае вуха. Яму здалося, што не дачуў.</br><noinclude></noinclude> t7c2hg392lhs34dlzaszty1zzhcsk7m 104 121276 282043 2026-04-16T09:47:40Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}— У пекла йдзі! — гнеўна крыкнуў Пятро: — бач, які ты нявучоны, якое ты „цёмнае мужыччо!“ Вось і тваё апраўданьне нікчэмнае. Чалавеку трэба толькі хацець, тады ён усяго дабіваецца. Бач, як хутка ты навучыўся чытаць, калі прыступілі, як той кажа, наж...» 282043 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}— У пекла йдзі! — гнеўна крыкнуў Пятро: — бач, які ты нявучоны, якое ты „цёмнае мужыччо!“ Вось і тваё апраўданьне нікчэмнае. Чалавеку трэба толькі хацець, тады ён усяго дабіваецца. Бач, як хутка ты навучыўся чытаць, калі прыступілі, як той кажа, нажом да горла! Нябось, каб хацеў, дык-бы на зямлі шмат чаго добрага зрабіў. А цяпер вон у пякельніцу, душа гультайская! Не мазоль мне вачэй, лайдацюга!</br> {{gap|2em}}Панас ад дзіва й страху гэтак лупы разявіў, што чуць усё неба ня глынуў. Але паляшук з панталыку ня лёгка зьбіваецца. Не пасьпеў Пятро зачыніць браму, як Панас крыкнуў сьмела:</br> {{gap|2em}}— Пачакай!</br> {{gap|2em}}За гэты час, што Панас бакі абіваў на небе, ён асвоіўся, нібы на сваім сенакосе.</br> {{gap|2em}}— Чаго ты?! — выставіў на яго Пятро свае строгія сівыя вочы.</br> {{gap|2em}}— „Чаго ты!“ — перадражніў яго Панас, — ці-ж можна гэтак?</br> {{gap|2em}}— Што „ці-ж можна гэтак“?</br> {{gap|2em}}— Думаеш паляшука ўлегцы возьмеш? Ці-ж можна гэтак сьмяяцца над старым земляробам? — жаліўся Панас з вялікай крыўдай у голасе. — Сказаў-бы адразу, што каб хацеў, дык усё-б патрапіў зрабіць на зямлі. Я-б тады не спрачаўся. Што-ж, альбо рыбка, альбо піпка! А то кантычку тыкае ў рукі: на! вучыся! Колькі поту мне каштавала гэтая мая адукацыя. Ці-ж мне заплаціш за працу, калі й паломанай дыткі на небе няма? Што мне цяпер рабіць? — ад усяго сэрца жаліўся Панас.</br> {{gap|2em}}Пашкадаваў яго сьвяты Пятро і такі ўпусьціў у рай.</br> {{gap|2em}}Зажыў Панас у раі, як сыр у сьмятане ўсё роўна. Пільна чытаў ён кантычку сваю, прыслужваў, падаваў люлькі сьвятым. Але праз колькі часу ён там занудзіўся. Паляшук прывык да працы, а без яе яму трудна жыць. Падмазаўся ён зноў да ключара Пятра:</br> {{gap|2em}}— Давай, — ка‘, — дзядзька, памагу табе каля брамы тупацца, а то аднаму, мабыць, цяжка.</br> {{gap|2em}}Пятро згадзіўся.</br><noinclude></noinclude> muhr3eq21yijxz15lsam8mq0tyv8wow 104 121277 282044 2026-04-16T09:53:56Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}І зрабіўся Панас памоцнікам ключара пры браме раю. Калі душа якая ў браму стукалася, дык Пятро толькі ключ паверне, а Панас адчыняў вароты. Пятро гляне, ці варта ў рай пускаць, а Панас тымчасам высуне лысіну, гледзячы, мо‘ знаёмага спаткае. Часта гу...» 282044 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}І зрабіўся Панас памоцнікам ключара пры браме раю. Калі душа якая ў браму стукалася, дык Пятро толькі ключ паверне, а Панас адчыняў вароты. Пятро гляне, ці варта ў рай пускаць, а Панас тымчасам высуне лысіну, гледзячы, мо‘ знаёмага спаткае. Часта гутарыў ён гэтакім чынам з сваімі аднасяльчанамі, дапытваўся навін і нічагусенькі. Паляшук усюды ў вус ня дзьме.</br> {{gap|2em}}Але аднаго разу высунуў ён таксама галаву сваю між варот, каб зірнуць, дзе што дзеецца, і пры гэтым гэтак уздрыгануўся, як-бы яго хто ўкусіў.</br> {{gap|2em}}Божухна! Каго гэта я бачу? Гэта-ж — Тэкля! Жонка мая! Яна! Вочы не падманулі…</br> {{gap|2em}}Пятро шмат яе не дапытваўся, бо ведаў, якая яна была пакутніца пры Панасе на зямлі, ды адразу ўпусьціў у рай.</br> {{gap|2em}}— А! І ты тут ёсьць! — грымнула Тэкля, угледзеўшы Панаса, — ну і неспадзеўкі! Ці не заблудзілася я? Бо тваё месца ў пекле…</br> {{gap|2em}}— Божанька, а мне цяпер рай горш пекла стане! — застагнаў Панас і з вялікага імпэту пераскочыў высокі паркан і наўцекі.</br> {{gap|2em}}— Панас! Панас! — клікаў яго Пятро, — вярніся!</br> {{gap|2em}}А Панас пёр на ўсе застаўкі. Ён ужо добра ведаў усе завулкі й глухія куткі на небе, знайшоў ён яшчэ вандроўцаў-паляшукоў і зрабіўся іх павадыром.</br> {{gap|2em}}Разьдзяліў ім Панас неба на шнуры і загадаў працаваць. Гэтак працуюць і па сягонешні дзень. І запраўды ім весела жывецца. Якое жыта там расьце, якія лясы шумяць, дык толькі дзівіся!</br> {{gap|2em}}Панас даўно кінуў сваю старую Тэклю, бо яна яму яшчэ на зямлі досыць абрыдла, і ўзяў ён сабе двух жонак. Толькі няхай вас гэта ня дзівіць, людзі добрыя, — на небе можна мець шмат жонак, бо ў другі раз ужо ў магілу не ўвагоняць.</br> {{gap|2em}}Панасавы жанкі, як усе бабы на сьвеце, вельмі цікавыя — хочацца ведаць, дзе што робіцца.</br> {{gap|2em}}Высуне адна галоўку сваю на зямлю, усьміхнецца, вочкі зьяюць…</br><noinclude></noinclude> lsvilkrrgi97txkcsctarsuhrpurhiy 104 121278 282045 2026-04-16T09:59:53Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}— Сонейка ўзышло! — кажуць людзі на зямлі. Радуюцца вясковыя, і лёгка й весела робіцца ім на душы.</br> {{gap|2em}}— Чаго ты? Куды вочы лыпаеш? Мо‘ баранава вока маладога ўгледзела? — злуецца Панас на жонку сваю. Як рване за валасы ў другі бок, як пачне пыт...» 282045 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}— Сонейка ўзышло! — кажуць людзі на зямлі. Радуюцца вясковыя, і лёгка й весела робіцца ім на душы.</br> {{gap|2em}}— Чаго ты? Куды вочы лыпаеш? Мо‘ баранава вока маладога ўгледзела? — злуецца Панас на жонку сваю. Як рване за валасы ў другі бок, як пачне пытляваць, дык бедная ад болю аж зачырванеецца.</br> {{gap|2em}}Другая жонка, хаваючыся ад гнеўнага мужа, таксама — тыц свой твар на зямлю, ня менш цікавая за першую.</br> {{gap|2em}}— Месячык сьвеціць, — кажуць людзі, — пара на начлег!</br> {{gap|2em}}Смутна глядзіць на зямельку Панасава жонка і прыслухоўваецца, як мізэрны хлопчык на жалейцы грае ля рэчкі.</br> {{gap|2em}}— А, каб цябе, — злуецца Панас: — сорам. Я табе пакажу, распусьніца, як на хлопцаў зрэнкі казеліць!</br> {{gap|2em}}Як грукне ёй у плечы, дык бедная аж паваліцца і валасамі даўгімі твар пекны затуліць.</br> {{gap|2em}}І плачуць Панасавы жанкі, а людзі на зямлі думаюць, што гэта дождж.</br> {{gap|2em}}У Панасавай гасподзе рупныя бабы ўсю ноч кудзелі прадуць пры лучынах.</br> {{gap|2em}}— Зоркі гараць, — кажуць людзі на зямлі.</br> {{gap|2em}}Часам Панас пачынае агонь выбіваць да люлькі сваёй у таку, дзе парабкі цапамі жыта малоцяць.</br> {{gap|2em}}— Пярун бʻе. Маланка паліць, — кажуць людзі на зямлі.</br> {{gap|2em}}А млын там ёсьць вялікі, божухна ты мой! Меле й меле. Ад завозу проста і адбою няма.</br> {{gap|2em}}А як пачне мельнік муку з барады вытрасаць, дык усё неба запыліць.</br> {{gap|2em}}— Сьнег падае! — кажуць людзі на зямлі.</br> {{gap|2em}}Борух там карчму залажыў на гасьцінцы. Пайшлі гандлі, кірмашы, заработкі — проста не нахваліцца!</br> {{gap|2em}}Болей усяго гандлююць там дурнямі. Гэты гандаль усюды ходкі. Вы спытаецеся — нашто грошы? Як-жа жыць бяз іх, калі як карчмару, таксама, не раўнуючы, і пану яны патрэбны. Бяз іх ані шагу. Нават і на неба выбрацца з пустымі кішэнямі трудна. Вось і душы людзкія ліпнуць да іх, як мухі да мёду.</br><noinclude></noinclude> q2etjieko5iyu725eahg2ma7xkjvtvf 104 121279 282046 2026-04-16T10:01:56Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}Адно толькі паляшукоў на небе непакоіць: лік хадакоў ад зямлі павялічваецца не па днёх, а па гадзінах. Як ні расстаўляюць вартаўнікоў на граніцах, як ні строга з пашпартамі, а ўсё-ж такі ня могуць упільнаваць. Надта спрытны народ на зямлі: круць-вер...» 282046 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Адно толькі паляшукоў на небе непакоіць: лік хадакоў ад зямлі павялічваецца не па днёх, а па гадзінах. Як ні расстаўляюць вартаўнікоў на граніцах, як ні строга з пашпартамі, а ўсё-ж такі ня могуць упільнаваць. Надта спрытны народ на зямлі: круць-верць ніхто не агледзіцца, а ён ужо на небе… А там рабі з ім што хочаш: ня йдзе назад, хоць ты яго доўбняй. {{gap|2em}}{{smaller|Вільня, 1914 г.}}</br></br> {|style="margin:auto;" |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |style="width:1.0em;" | |- |style="width:1.0em;" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0; width:3.5em;" | |}<noinclude></noinclude> munbcp34equg933y1colr338oi7761v 0 121280 282051 2026-04-16T10:54:38Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Дудар | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Як у бібліі|Як у бібліі]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Лявоніха й Сымоніха|Лявоніха й Сымоніха]]...» 282051 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Дудар | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Як у бібліі|Як у бібліі]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Лявоніха й Сымоніха|Лявоніха й Сымоніха]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Дудар (Бядуля)]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="На зачарованых гонях (1927).pdf" from="162" to="165" /> {{Выроўніваньне-канец}} 6xtle2fpdu9edu38r4vixwad8zhd1aq 0 121281 282052 2026-04-16T10:56:15Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Лявоніха й Сымоніха | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Дудар|Дудар]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Панас на небе|Панас на небе]] | анатацыі...» 282052 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Лявоніха й Сымоніха | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Дудар|Дудар]] | наступны = [[На зачарованых гонях (1927)/Панас на небе|Панас на небе]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Лявоніха і Сымоніха]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="На зачарованых гонях (1927).pdf" from="166" to="171" /> {{Выроўніваньне-канец}} 054suxc968ludimefr5z56y3jn7dixi 0 121282 282053 2026-04-16T10:57:22Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Панас на небе | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Лявоніха й Сымоніха|Лявоніха й Сымоніха]] | наступны = | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора...» 282053 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Панас на небе | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На зачарованых гонях (1927)/Лявоніха й Сымоніха|Лявоніха й Сымоніха]] | наступны = | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Панас на небе]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="На зачарованых гонях (1927).pdf" from="172" to="178" /> {{Выроўніваньне-канец}} 036n5opywrh8wcc1v1rq2nwfcnae8e3