Вікікрыніцы bewikisource https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікікрыніцы Размовы пра Вікікрыніцы Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Аўтар Размовы пра аўтара Старонка Размовы пра старонку Індэкс Размовы пра індэкс TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk 104 121108 282056 281827 2026-04-16T12:15:01Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282056 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}А гоні-разлогі парыты акопамі і буграцца брацкімі магіламі. Дзе ні глянеш — руіны і пажарышчы, гэта сьляды грабежнікаў-задзіраў. {{Водступ|2|em}}Вёскі абшарпаныя, абрымзаныя скукярэчыліся, бы п‘яныя жабрачкі. А то часта-густа ня хаты, а проста зямлянкі. {{Водступ|2|em}}А вы, браточкі, вяскоўцы абмазоленыя, лапцюжныя, зямлістыя ў твары, і як поле ваша парыта ў акопы, так цела ў раны праз шпегаў і поліцыю. {{Водступ|2|em}}Вось якое жыцьцё-быцьцё, вось як беларус-гарун за выкуп свайго жыцьця плаціць наезьнікам сваёй кроўю і багацьцем краю. Дык ні граша ў панскую казну! {{Водступ|2|em}}Доўга яшчэ казаў агітатар і аб чым ні пачне, дык усё зьверне на падаткі, каб не плаціць. З першых яго слоў сяляне скемілі, ад якога гэта „павету“ ён гутарыць і дружна, уголас, яму спачувалі, патуралі. {{Водступ|2|em}}Солтыс сам быў комуністым, ну і для віду нібы хацеў запярэчыць, разагнаць сходку. {{Водступ|2|em}}Ды куды там — цеснай сьцяной акружылі прамоўцу старыя і малыя, а як кончыў — прапяялі „Ад веку мы спалі...“ А на тварах прамяністасьць, радасьць у голасе. {{Водступ|2|em}}Добры пасланец зьнік. {{Водступ|2|em}}Гэтай-жа ноччу Вінцук і Агата раскідалі па вёсцы лістоўкі, у якіх заклікалася не плаціць падаткаў. {{Водступ|2|em}}Вінцук і Агата — дзяцюк і дзяўчына тэй-жа вёскі, але памыляецеся, калі чакаеце ад іх нейкіх кахлівых шураў-мураў. {{Водступ|2|em}}Не, гэта былі два партыйныя таварышы, шчырыя радавыя барацьбіты за працоўную справу, за савецкую ўладу.<noinclude></noinclude> 2qyz7w2ywcth1rxvsqrl42vpuu7pqu8 104 121109 282057 281828 2026-04-16T12:17:02Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282057 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Ды сапраўды, калі-б запытаць у аднаго з іх, хто яго таварыш — хлапец ці дзяўчына, дык пэўне падумаў-бы, перш чым адказаць. {{Водступ|2|em}}Вось як. {{Водступ|2|em}}Цяпер па загаду партыі абое ўглыбіліся ў працу, каб утрымаць вёску ад выплаты падаткаў. {{Водступ|2|em}}А войт з поліцыяй ужо лазілі па гміне і сілком рэквізавалі што ні пападзецца за падаткі. {{Водступ|2|em}}Неўзабаве наскочылі і на вёску Разоры. Адразу загадалі солтысу ладзіць падводу, на якую меліся грузіць рэквізаваная рэчы. {{Водступ|2|em}}Пабляднелая і струхлелая вёска ад перадрогі і трывогі высыпала, як ёсьць, уся на вуліцу. {{Водступ|2|em}}Першая з канца вёскі хата была бацькоў Агаты. {{Водступ|2|em}}Поліцыянты так і пачалі па парадку. Давай патрашыць, ператрасаць усю дамову — справа прывычная. {{Водступ|2|em}}Урэшце, учарэпіўшы падушку і камашы Агаты, наважыліся несьці на воз. {{Водступ|2|em}}Пры парозе заступіла ім дарогу адзервянеўшая ад злосьці Агата, грозна размахваючы мешалкай. {{Водступ|2|em}}— Да сьмерці буду біцца, а не аддам! {{Водступ|2|em}}Поліцыянты кінулі награбленае і пашлі з дакладам да старшага. {{Водступ|2|em}}— Сілком адабраць!— загадаў старшы. {{Водступ|2|em}}У гэты час Агата заперла хату на замок і стала ў баявой паставе ў варотах на віду ўсёй сабраўшайся вёскі. Поліцыянты рванулі яе ў бок, але яна крутанулася і — як урэжа канцом мешалкі па баку поліцыянту, аж у яго ёкнула ў сярэдзіне. {{Водступ|2|em}}Тым часам Вінцук таксама не драмаў — падбухторваў старых дзядоў і баб, каб уступіліся за дзяўчыну. Моладзь ён пакуль не дапускаў да выступленьняў, {{перанос-пачатак|п=за|к=хоўваючы}}<noinclude></noinclude> iwaah2hyxh489fcblz6iqjdzhjzvzal 104 121110 282058 281829 2026-04-16T12:18:42Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282058 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=за|к=хоўваючы}} яе, як разэрву, і каб лішне не дражніць поліцэйскіх. {{Водступ|2|em}}Старэнькія дзядочкі і бабкі, якім ужо поўчвэрці да сьмерці, убачыўшы адчайную барацьбу Агаты і яе акрываўленую руку з мешалкай, сталі, як гэта кажуць, асой кідацца на поліцыянтаў. {{Водступ|2|em}}Усё ўзрастаючы протэст грамады і барацьба Агаты змусілі начальства пачаць перагаворы ці, лепш кажучы, угаворы з вёскай. Пагрозамі і ласымі абяцанкамі налётчыкі думалі выманчыць падаткі ад сялян падобраму. {{Водступ|2|em}}Ды дзе там. Справа іхняя стала яшчэ горш. Вінцук і грамадка байчэйшых хлапцоў сваімі ядавітымі пытаньнямі заблыталі і зьбілі на горкае яблыка „начальства“, а калі пасьля Вінцук выступіў з простай і шчырай прамовай, дык павярнуў грамаду так, што тая прыняла выразна грозны від. {{Водступ|2|em}}Поліцыі было ўжо не да падушак і камашаў — яна пачала „ліквідаваць паўстаньне“. Мігам быў арыштаваны Вінцук і яшчэ колькі хлапцоў. Пасадзіўшы на падводы арыштаваных, поліцыя рушыла ў дарогу. {{Водступ|2|em}}— Прапаў-жа я... замучаць...—зашчымела ў сярэдзіне Вінцука. {{Водступ|2|em}}— Ратаваць!—мільганула думка ў Агаты. Зьвярнуўшыся да абураных сялян, стала заклікаць. {{Водступ|2|em}}— Ці вы бачылі, людзьмі ўжо падаткі бяруць, бяруць тых, хто нас бараніў, вырываюць ад нас, каб бяз сьведак іх замучыць, каб нас аслабіць. Не дадзім, не дапусьцім! Хай усіх нас бяруць. Не паддавайцеся, бо і ўсіх нас чакае такая доля, усіх па адным перадушаць. {{Водступ|2|em}}Але вёску агітаваць ня трэба было, толькі камандаваць, даваць работу. Распаленая барацьбой, як адзін, рушыла яна з Агатай за возам арыштаваных.<noinclude></noinclude> ikh9mfcassysqj6d8vbfmqebhzuvkgt 104 121112 282059 281831 2026-04-16T12:19:53Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282059 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Не чакала поліцыя такога павароту спраў. Здала яна і тут свае позыцыі перад наступаючай вёскай. Арыштаваных звольніла, але саставіла пратакол на Агату, Вінцука і інш. Пасьля якісь час пакруцілася, пашушукалася — былі зроблены вобыскі ў некалькіх хатах. Старшы загадаў нашкварыць яечні, а як спытлявалі яе — хутчэй гайда з вёскі з тым, з чым прыехалі. Праўда, прыбыў портфэль напоўнены пратаколамі. {{Водступ|2|em}}— Агата, сойдзем куды на бок, маю табе нешта сказаць, — шапнуў Вінцук, як поліцыя зьнікла з відавоку. {{Водступ|2|em}}— І я таксама хачу аб нечым сказаць, — падмігнула таемна Агата. {{Водступ|2|em}}Пашлі пад паветку; затачыліся ў сьвежа сабраны мурог. Прыслухаліся. Кругом было ціха. Наперабой чырыкалі конікі, патрэсківала сена пад імі. {{Водступ|2|em}}— Ну, нічога. Нам сёньня трохі ўдалося, — адазваўся Вінцук. {{Водступ|2|em}}— Але-ж у сярэдзіне перапякло! Не магу супакоіцца. Дрэнна вось, што пратаколы... будуць цягаць. {{Водступ|2|em}}— Во дзе яны! {{Водступ|2|em}}І Вінцук выцягнуў з-за пазухі цэлую пачку паперы. {{Водступ|2|em}}— Пратаколы! Як-жа гэта? {{Водступ|2|em}}— Не чапай, нашто яны табе. Іх трэба спаліць. Тут, бачыш, мне солтыс памог. {{Водступ|2|em}}— Як-жа гэта вы зрабілі? І яны не пазналі? {{Водступ|2|em}}— У той час не пазналі, бо ў портфэль піхнуў старых комуністычных лістовак, як яны гарэлку яечняй закусвалі. Цяпер можа ўжо і даведаліся, — такой бяды. {{Водступ|2|em}}Агата пакацілася ад сьмеху. Вінцук стаў яе ўсьцішаць, каб хто не пачуў — ён маніўся ёй яшчэ аб нечым расказаць. Ён прытуліў яе да сябе аднэй рукой, а другой — затыкаў рот. Агата аж душылася со сьмеху.<noinclude></noinclude> 34mupudqvdwcc0g4u6xh3zlpbprkktl 104 121113 282060 281832 2026-04-16T12:20:17Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282060 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Раптам супакоілася і зусім сур‘ёзна сказала: {{Водступ|2|em}}— Ведаеш, што я табе хацела сказаць? Ты, дзяцюк, адным словам, маладзец. Перш ты быў Вінцук — ды і ўсё. А цяпер вось я гладжу тваю кучаравую галаву, і мне так добра, радасна. {{Водступ|2|em}}— Цьфу-ты, ну-ты! Толькі я табе тое самае, ды яшчэ больш нават маніўся нагаварыць, а тут маеш табе — перабіла. Ну, але добра, ты пачала, а я кончу: каб гэта нам узяць ды пажаніцца? Га? {{накіравальная рыса|5em}}<noinclude></noinclude> ixoc1yj8mct6wikdhv12efm5049ywta 104 121114 282061 281834 2026-04-16T12:23:05Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282061 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|''АДАМСЬЦІЎ''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Крыкі і песьні п‘яных, блеск ад вокан палацаў далёка разьбягаліся ў цемру васеньняй ночы, драгалі, намацвалі скукярэчаную, падсьлепаватую хаціну парабка {{Водступ|2|em}}У абшарніка банкет. Віноўнік банкету — пшодоўнік. Ён з атрадам {{Абмылка|паліцыі|поліцыі}}, рэвольвэрамі і нагайкай адбіраў сёньня ад сялян панскі сэрвітут. Поліцыя пакрывавіла, пабіла „тутэйшых хамаў і быдла“ ў імя Рэчыпасполітай, на хвалу бога, на карысьць абшарніка. Так патрыотычна-набожна выслаўляліся ахмялеўшыя афіцэр-асаднік і ксёндз. {{Водступ|2|em}}У парабка злыбеда. Жонка стогнам-стогне. Бульбу выбірала на панскім полі і падарвалася. Не пяршыня ёй бульбу выбіраць, толькі што вось цяжарная, дык і здалася. А лягла гаспадыня — у хаце заняпад. А тут зіма надыходзіць, абутку, адзетку няма — хоць жыўцом у зямлю лезь. Хадзіў парабак да пана прасіць дапамогі — пэнсію наперад, прасіць тых мізэрных, жабрачых грошай за катаржную працу іх абодвых. Пан зазлаваўся і пагражаў прагнаць са службы парабка, калі жонка ня стане да работы. {{Водступ|2|em}}Парабку ня сьпіцца. Бы гарачы прысак, стала яму жорсткая пасьцель, скінуў далоў дзяругу. І вось яго раскрытага, горш поліцэйскіх удараў, б‘юць стогн жонкі, водгук банкету, сьвятло ад палацу. Сьціснуўшы кулакі,<noinclude></noinclude> 1qipzr8zdx2dkq63z1oxgfpyugt6ux4 104 121115 282062 281835 2026-04-16T12:26:56Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282062 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>скрыгочучы зубамі, мумрыць пад нос бясслоўную скаргу-жальбу свайго надарванага працай, змучанага бясхлебіцай цела. Няма да каго прыгарнуцца, падзяліцца горам, няма ні адкуль ратунку; заві, пагражай, малі — не пачуюць, не адклікнуцца, ня зьлітуюцца. Вось так панурні ў каламутным логаве панскага найміта, вось так задыхайся ад нэндзы і паняверы. {{Водступ|2|em}}І скарга-жальба парабка плыве ў начную пустэчу. {{Водступ|2|em}}У хату ўвайшоў кухцік. Пан прыслаў праз яго грошы і загадаў парабку, каб ураз-жа схадзіў да Хаіма ў мястэчка па віно. {{Водступ|2|em}}— А не казаў, каб яму маёй крыві прынесьці? — спытаў парабак. Але кухціка ўжо ня было ў хаце. {{Водступ|2|em}}У развогненай галаве парабка за гэтым пытаньнем радзілася шмат іншых пытаньняў, больш вострых і балючых. І тут-жа вырас яркі, пякучы, кароткі адказ: {{Водступ|2|em}}— Адамсьціць! {{Водступ|2|em}}Узяў тапор, шпарка вышаў з хаты, а выходзячы — ступіў разагрэтымі нагамі ў лужу пры дзьверах. Моцна вылаяўся на калючы холад. Бег проставалосы ў кірунку да палацу. Па дарозе наскочыў на адну з служанак, якая несла ў кухню жар, мабыць на самавар. {{Водступ|2|em}}— Паволі. Вугальле рассыплеш. Парабак раптам спыніўся, ён сачыў за іскрамі, якія разьляталіся па цемры ад чырвонага жару і бясьсьледна тухлі. Пасьля ўзрок парабка затрымаўся на высокім коміне бровару, што вырысоўваўся на зорным небе. Вугаль, фабрыка, рабочы, вуглякоп, забастоўка {{Абмылка|ў|у}} Англіі... думка чаплялася за думку, але выбух помсты рваў іх, валтузіў ды зноў скучваў. Вось успамінаецца парабку прамова агітатара: гарнякі, вуглякопы — чорныя падземныя людзі сапраўдныя змагары з яснавяльможным панствам.<noinclude></noinclude> sngu1ys6pjqgmnq6y3pu7sk34ib1hmd 104 121116 282063 281836 2026-04-16T12:28:32Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282063 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>Іх — рабочых — мільёны, яны — пострах, яны — сьмерць усім жывадзёрам, крывасмокам. Абвугленыя рабочыя, дарагія браты, стойкія абаронцы, адважныя барацьбіты... Парабак успамінаў словы прамоўцы і паўтараў іх, як малітву. {{Водступ|2|em}}Парабак вярнуўся ў хату, кінуў тапор на лаву, узяў грошы і рушыў у бок мястэчка. Ішоў нацянькі, праз поле, абы хутчэй. Босыя ногі да крыві зьбіваў аб каменьні, калоў аб іржышча. Прыбліжаючыся да мястэчка, прыбаўляў шагу: вельмі яму рупна было, каб хоць не спазьніцца, каб не ляглі спаць. {{Водступ|2|em}}У мястэчку абмінуў Хаіма і другія шынкі, урэшце рашуча задрагаў у дзьверы аднаго дому. З хаты адазваўся голас, і дзьверы прыадчыніліся. {{Водступ|2|em}}— Ці тут прымаюць грошы на вуглякопаў, на іхнюю забастоўку? {{Водступ|2|em}}Замест адказу адчыніліся дзьверы, і парабак, увайшоўшы ў хату, скорагаворкай зьвярнуўся да ўжо пажылога чалавека: {{Водступ|2|em}}— Вось вам гэтыя грошы, перадайце ім, братом нашым вуглякопам ад мяне, парабка маёнтку Паняверышча. Можа я за гэтыя грошы буду пабіты, можа прагоняць са службы, можа прыдзецца год дарма служыць — нічога, хай яны спажываюць, каб толькі за нашу справу гарой стаялі. Грошы ад парабка, найміта дворнага, — не забудзься. {{накіравальная рыса|5em}}<noinclude></noinclude> d9y4y971dj2a5m78mpuc126bwssgjqw 104 121117 282064 281837 2026-04-16T12:30:26Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282064 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|''ГАЛАДОЎКА''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Вастрог. {{Водступ|2|em}}У цеснай камеры два ложкі, пяць політычных вязьняў. Смурод ад ражкі прасяк вопраткі, пасьцель, усе прадметы, атруціў паветра. Пры дыханьні відаць пара— сьцюжа, асабліва сьцюдзёна тым тром, што ляжаць на зямлі. {{Водступ|2|em}}А ляжаць усе, бо пяты дзень галадоўкі. {{Водступ|2|em}}Быць забітым на барыкадах — гэройства, але больш за гэройства галадоўкай ваяваць — сьвядома адымаць жыцьцё па капельцы, паволі паміраць ад голаду. {{Водступ|2|em}}Асабліва цяжка пераваліць за трэці дзень. Кожны рух выклікае мукі голаду, да роспачы хочацца есьці, грызьці, глытаць, ва ўсім целе боль, галава напоўнена калючым шумам, няпрытомныя бліскучыя вочы. {{Водступ|2|em}}Чацьверты і пяты дзень сардэчныя прыпадкі, у вачох цёмныя плямы, жудасная апатыя, чалавек зусім хворы, цела паступова руйнуецца. {{Водступ|2|em}}Яшчэ ўчора раніцай, калі семнаццацігадовы комсамолец Віктар вельмі саслабеў, прыходзіў начальнік вастрогу і спачуваюча сказаў: {{Водступ|2|em}}— Панове, я прывык да ўсяго, але ваш жудасны выгляд і цярпеньні абудзілі сэрца ў маіх грудзёх. Успомніце сваіх жонак, матак, дзяцей — пакіньце галадаць. {{Водступ|2|em}}Аднак, вечарам таго-ж дня пад яго камандай вастрожная варта, выбіваючы зубы і крывавячы твар, хацела<noinclude></noinclude> fgbnr7ttlg4xou5mp1s11deinfk8xon 104 121118 282065 281838 2026-04-16T12:31:05Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282065 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>сілком накарміць галадуючых, — толькі-ж не ўдалося, усе пяць не паддаліся. {{Водступ|2|em}}Найслабей сябе адчуваў Віктар. Перанёсшы ў свой час катаваньні дэфэнзывы, ён сядзеў ужо трэці год у вастрозе. Кволы, зямлісты ў твары, зьнядужэлы — усё шаптаў: {{Водступ|2|em}}— Каб толькі не да сьмерці, вытрываць каб. {{Водступ|2|em}}А праз якісь час дабаўляў: {{Водступ|2|em}}— Мсьціць-бы мне ім, мсьціць. {{Водступ|2|em}}Усіх пяцёх галадоўка ўжо ня толькі мучыла, але і пагражала жыцьцю. Пяты дзень, а ніякіх уступак іхнім дамаганьням. {{Водступ|2|em}}Чым скончыцца? Ці вытрываюць? Ці перамогуць? Рой розных думак кружыў у галаве, але ўсё перамагаў голад. Есьці! Есьці! {{Водступ|2|em}}Рашылі зрабіць нараду. Тры выказаліся за галадоўку, два —каб кончыць. {{Водступ|2|em}}Віктар і Янка — селянін-паўстанец рашылі прыняць страву; неўмагату было трываць далей мукі голаду, — конвульсыўна чапляліся за жыцьцё, былі ўпэўнены, што начальнік вастрогу ня здасца, ня ўступіць. {{Водступ|2|em}}Дык вось ждуць да заўтрашняга шостага дня да абеду і... {{Водступ|2|em}}Гэтае „і“ стала горш прыкрым за смурод ражкі. Быццам нявідзімы вораг прытаіўся паміж імі. {{Водступ|2|em}}Загаварыў першым паўстанец, каб прабіць дакучлівую маўчанку. {{Водступ|2|em}}— А што гэта, Тамаш, стаў такім панурым, мо‘ хочаш да нас далучыцца? Паганая гэта справа — ня вытрываць, але нічога, брат, не папішаш, цяжка ўжо вельмі. {{Водступ|2|em}}— Ды не, — адказаў спакойна Тамаш, я ўсё думаю аб сваёй вёсцы, аб Бойкавічах.<noinclude></noinclude> ldvur5aoemvqya4fkm0skqctzay0c03 104 121119 282066 281839 2026-04-16T12:32:25Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282066 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Думай уголас, час хутчэй пройдзе, — падахвоціў адзін з пяцёх. {{Водступ|2|em}}— Вёска Бойкавічы таксама ў турме — у панскай Польшчы, але там інакш: тут турма ў турме, тут толькі слухай, як цябе немач разьядае, а там — барацьба. {{Водступ|2|em}}А так Бойкавічы — звычайная сабе вёска, такіх вёсак шмат, — упяклася яна ў пячонкі окупантам, а нас, сялян, называюць бальшавікамі ды бандытамі. Поп і ксёндз закліналі нас колькі разоў у сваіх бажніцах, а нашыя старэнькія бабкі, што ў іх на пабягушках, дык жаліліся, што праз нас духоўнікі гэтыя ня хочуць іх спавядаць, — ім — клопат, а нам — сьмех. {{Водступ|2|em}}Моладзь наша любіць пазьдзеквацца з начальства, калі яно да нас у Бойкавічы заедзе. А начальства ў нас, як у нудзе плюгаўства, — не абярэшся, што ні окупант, дык і начальнік, а ўсе такія напышлівыя, фанабэрыстыя. Вось ім падстрояць штуку. У колах загваздкі павымаюць, гною ў сядзеньне накладуць ці клямку ў дзьверах у дзёгаць вымажуць. Ох, бывала, і пырскаюць, і пеняцца са злосьці. {{Водступ|2|em}}Вось чаго, дык у хурманкі ня любілі нашы байкаўчане езьдзіць, а з гэтым нам асабліва дакучалі, мучылі. Павязеш якога дармаеда з гміны, дык ужо меціш так падстроіць, каб што-небудзь сапсавалася, — ці ў гразь управіш каламажку, а чысьценькі панок тады дзыгае па балоце, ці, праяжджаючы брод, падмочыш вяльможнага, а ў санках вывярнеш ня раз, а то заблудзіш ды паедзеш у іншы бок... Ведама, захацеўшы, заўсёды падстроіць можна, ды яшчэ выбіраеш, каб лепш насаліць. Так і адвучылі ад хурманак. З гэтым панствам інакш нельга. Ну, а што да суседняга пана каля Бойкавіч, дык<noinclude></noinclude> naiprlzcjmy6pcyp15yhpog2mudj8rj 104 121120 282067 281840 2026-04-16T12:35:12Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282067 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>мы з ім як-бы і ладзім, толькі ён да нас зьверам. Праўда, раз сьпяклі гумно са збожжам, але гэта мы яшчэ па дабросьці; бо як-жа — адабраў гэта ў нас сэрвітут, значыць, і скацінка наша зараўла так, як мы раўлі з бяды. На добры парадак гэткага зьвера толькі ў магілу, а зямля нам, — а мы з ім цацкаемся, ён-жа — усё роўна гад-гадам. Памятаю, зрабілі раз у панскім двары забастоўку жней. Стаіць ніва, і капаюць залатыя сьлёзы, плача і пан, але не здаецца. Ажно з суседняй вёскі — там каталікі — бабы згаварыліся і пашлі жаць. Мы барджэй да мужчын, так і так, кажам, гадаўё вы, здраднікі. Што-ж, кажуць, з бабай зробіш, мы іх і лаялі-баілі, а ім хоць-бы што. А вось мы ўсё-ткі далі рады. З лапак ды саломы нарабілі вогнішч, ды так напусьцілі дыму, што бабы прыляцелі з поля, як адна, тушыць пажар, а мы іх, як авечак, павязалі, а то і так трымалі пакуль ім не адпала ахвота жаць. А як пераламалі пана, дык бабы і самі рады былі, — цёмныя шэльмы, а так яны народ працавіты і выносьлівы. {{Водступ|2|em}}Словам, у окупантаў маем вялікую няміласьць. Калі хто з другой вёскі стане ім упоперак дарогі, дык яны яму: ці не да Бойкавічаў запісаўся, ці ня з Бойкавіч ты вырваўся і&nbsp;г.&nbsp;д. А нам з гэтага што, няхай сабе! У нас ужо пастаноўлена, што як рэволюцыя, дык каб іх чыста гладка, з коранем, значыць. Але што пра нас казаць! Нашы сабакі, — здаецца, вось жывёліна, — а вунь і тыя разьбіраюцца. Хай табе праз вёску наш брат ідзе— ну, які спачувае — дык воўкарэзіна ані пісьне, ані цяўкне; а калі ідзе з іхняй хаўрузіі, дык падымуць такі гармідар, як на воўка, хоць вушы затыкай. Яно то зразумела, сабака ўгадвае і бяду тваю, і што на сэрцы ляжыць.<noinclude></noinclude> n93snxt1glfs3ras5e6ipcfurnxmsg7 104 121121 282068 281841 2026-04-16T12:36:21Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282068 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Ну, а колькі арыштаў ды налётаў было на Бойкавічы, дык не налічышся. Перавернуць усе хаты, перакапаюць агароды і нічога ня знойдуць, а ведаюць: ёсьць што шукаць. Іншы раз, дык мы іх і пацешым. Абклеім усю вёску адозвамі, чырвоных сьцягаў панавывешваем, а там праз колькі дзянькоў запрашаем поліцыю: будзьце ласкавы, зьнімеце, нехта нам панаклейваў. Скрыгочуць зубамі са злосьці і зьнімаюць. Такіх турбот мы задаём ім ня мала. Унадзіліся было шпегі поўзаць у Бойкавічы: пераапранецца іншы ў жабрака і цягаецца па хатах, выпытвае, вынюхвае. У жабракоў хлеб адабралі, таму што мы ўсіх жабракоў пачалі вон гнаць і іншыя вёскі папярэдзілі. Адзін наш дзяцюк таксама пераапрануўся ў жабрака, — гэта нашаму брату лёгка даецца, — ну і падбухторыў жабракоў, расказаў, чаму іх праганяюць, а тыя змобілізаваліся, ды разам з ім прыцюцюрылі аднаго ці двух шпэгаў. Так і супакоіліся на нейкі час. {{Водступ|2|em}}А то раз мітынгаваў у Бойкавічах комуністы; былі і з іншых вёсак, так што мы рашылі пасьля мітынгу даць знаць у поліцыю, што вось быў у нас комуністы, шукайце, — каб застрахаваць сябе на іншы раз. Так і зрабілі. Навярнула ў Бойкавічы паўнюсенька чорных груганоў, але-ж папрабуй злавіць вецер у полі. Пшэдоўнік загадаў пад пагрозай турмы, каб кожнага падазронага чалавека ў будучым дастаўлялі ў пастарунак. І ці паверыце, — даставілі. {{Водступ|2|em}}Праз некалькі дзён пасьля мітынгу прыходзіць у вёску пажылы чалавечак і пытае пра сына, што мітынгаваў, бо не вярнуўся ці забілі яго дзе, ці арыштавалі. Дапытваецца і плача, адозвы нашыя паказвае і просіць, каб памаглі шукаць. Мы скемілі, што гэта за птушка,<noinclude></noinclude> kkzl3ns6ifoi1ikk7sv0y0v4l8zdc01 104 121122 282075 281842 2026-04-17T07:54:42Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282075 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>жвава сцапалі, як падазронага, адлатажылі ўволю ды на пастарунак, а там яго і браць ня хочуць, моршчацца ды пырскаюць. {{Водступ|2|em}}Эх! вось так баючы аб {{Абмылка|ўсім|усім}} гэтым, дык здаецца, глупства, лёгка даецца. Аднак, няма такога, хто не атруціў-бы сабе кроў у гміне, на судзе, на кожным кроку; няма такога, хто не сядзеў-бы ў турме, ня быў пабіты. Ну, вось мы і трымаем еднасьць, адзін фронт, дружна трымаем. Ня раз памыкаліся разьбіць нашу рэволюцыйную сям‘ю. Прыехаў такі сабе панаваты чалавечак і польскую школу стаў выхваляць, а беларускую бэсьціць дарэшты. Вось у яго і пытаем: {{Водступ|2|em}}— А пан-жа якую школу скончыў? {{Водступ|2|em}}— Ну, ведама, — кажа, — польскую. {{Водступ|2|em}}— Дык няма чаго тады ўгаварваць, мы хочам, каб нашы дзеці былі разумныя, а не такія, як васпан. {{Водступ|2|em}}Тады пачаў ён сьпяваць аб згодзе, аб братэрстве, а нам усё гэта надакучыла, дык той ці іншы з грамады не, а то і абязьвечыць моцным слоўцам. Пан спачатку ня цяміў, але яго прыбочны шапнуў на вуха яму, ну, пан на поўслове абарваў і барджэй джыгануў з вёскі. {{Водступ|2|em}}Але ня толькі ўгаворамі хацелі нашу рэволюцыйную волю скамячыць. Было і так, што Бойкавічы перажылі як-бы судны дзень — ад маладога да вялікага былі зьбіты нахлынуўшай поліцыяй і шпегамі. У мяне вось і цяпер скабіна тырчыць — зажыў, зросься пералом, а Юрка, сусед мой, быў хворы, дык ня стрываў, здаўся. Цяпер па Бойкавічах штомесяц ходзіць ад хаты да хаты „малаток“, які празвалі „малатком Юркі“, гэта значыць, што ў працягу месяца кожная хата зьбірае на політычных вязьняў. Гэты малаток стукае ў нас на кожнай бяседзе, на кожнай сходцы ці прыгодзе — ён<noinclude></noinclude> gw7ztb3i5oxvdpqedthz90rbjpz4x4c 104 121123 282076 281843 2026-04-17T07:55:19Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282076 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>напамінае, што нам трэба зруйнаваць турмы, зваліць панскую ўладу і наладзіць савецкі лад... • • • • • • • • • • • • • • • • {{Водступ|2|em}}Віктар закашляўся і спыніў расказ, — ён пачаў жаліцца на боль у сэрцы, пашла кроў з носа і раптам абамлеў. Таварышы Віктара паднялі трывогу. Зьбегліся дазорцы, прышоў і начальнік вастрогу са сваімі прапановамі пакончыць галадоўку, абяцаючы палёгкі таму, хто першы кіне галадаць. {{Водступ|2|em}}— Вон адгэтуль!—раптам закрычаў развогнены Віктар на начальніка вастрогу.—Хочаш разьбіць нашу еднасьць, парабіць нас пакорнымі нявольнікамі. Ніколі! Сьмерці нашай дачакаешся, а не пакоры. Мы ўжо на палову мерцьвякі — любуйся сваёю справаю, — але воля наша таксама жывуча і цьвёрда, як і там, за мурам была, за тым мурам, дзе малаток Юркі выстуквае апошнія твае хвіліны, выстуквае наша вызваленьне. Мы вытрымаем, праўда, хлопцы, вытрымаем! То-ж камера наша называецца Бойкавічы. {{Водступ|2|em}}Дазорцы кінуліся на Віктара, але начальнік іх спыніў — яму здалося, што Віктар трызьніць, што ён альбо ў гарачцы, альбо звар‘яцеў. Сказаўшы яшчэ нешта недарэчнае аб галадоўцы, начальнік вышаў з камеры са сваімі пяцьма паслугачамі. {{Водступ|2|em}}А на сёмы дзень галадоўкі задаволіў дамаганьні, але не пяцёх, а чатырох — аднаго з радоў барацьбітоў вырвала галадоўка. {{накіравальная рыса|5em}}<noinclude></noinclude> 5o54u8iebmfya7c5nfjdwx95kigfk05 104 121273 282070 282040 2026-04-16T16:02:20Z RAleh111 4658 282070 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|{{разьбіўка|ПАНАС НА НЕБЕ}}}}</center> <center>{{fine|''(Подлуг народнай казкі)}}</center> {{gap|2em}}Памёр стары Панас.</br> {{gap|2em}}Яго цела пахавалі на могліцах, а душа, як усе людзкія душы, жаўранкам на неба паляцела.</br> {{gap|2em}}Панас, папаўшы ў незнаёмае месца, пачаў азірацца па бакох і скора ўцяміў, як і што: „Эт, язык да Кіева давядзе! Хто пытае, той ня блудзіць“. І давай у стрэчных-папярэчных дапытвацца:</br> {{gap|2em}}— А дзе-ж тут, пане-дабрадзеі, дарога ў рай?</br> {{gap|2em}}Скрыдлатыя анёлы казелілі вочы на простую душачку, а ўсё-ж ткі паказвалі дарогу ў рай, пэўныя, што тут ніякіх хітрыкаў няма; а калі чалавек так упарта смалой у вочы лезе, дык гэта ня хаханкі якія.</br> {{gap|2em}}Бокам-скокам, і — Панас дабраўся да райскай брамы.</br> {{gap|2em}}— Гэй! — крыкнуў Панас знадворку: — пусьці, дзядзька, у рай!</br> {{gap|2em}}— А хто гэта там горла дзярэ? — адазваўся ключар. Пятро з другога боку.</br> {{gap|2em}}— Гэта я!</br> {{gap|2em}}— А хто ты?</br> {{gap|2em}}— Ну, я-ж! Адчыні, дзядзька, браму!</br> {{gap|2em}}— Бач ты, які спрытны! А што ты там на зямлі рабіў? Будзь ласкаў сказаць!</br> {{gap|2em}}Тут Панасу троху моташна зрабілася. Успомніў ён, як аднаго разу перад папом шапкі ня зьняў. Успомніў ён, як маці яго памёрла, дык ён няскора крыж на магіле ставіў, пакуль яму не ўдалося ўкрасьці сасну з панскага лесу. І яшчэ шмат чаго прыпамінаў ён і пачаў чухаць патыліцу.</br> {{gap|2em}}— Як цябе завуць? — запытаўся ключар Пятро і высунуўся трохі з-за брамы, аглядаючы Панаса з галавы да ног.</br> {{gap|2em}}— Панас, — палахліва, як перад вураднікам стоячы, адказвае Панас і апускае вочы.</br><noinclude></noinclude> hpvs4x5vmm0xslr189x99x6x8wn4e6y 104 121283 282069 2026-04-16T13:41:50Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— Не ваша справа, скажу! — адказала яна. {{Водступ|2|em}}— Яны з гэтым ні ў якім выпадку не згодзяцца! — адказаў Егор. — Яны глыбока пераконаны, што гэта іменна іхная справа. І будуць распытваць старанна, доўга. {{Водступ|2|em}}— А я не скажу! {{В...» 282069 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Не ваша справа, скажу! — адказала яна. {{Водступ|2|em}}— Яны з гэтым ні ў якім выпадку не згодзяцца! — адказаў Егор. — Яны глыбока пераконаны, што гэта іменна іхная справа. І будуць распытваць старанна, доўга. {{Водступ|2|em}}— А я не скажу! {{Водступ|2|em}}— А вас у турму! {{Водступ|2|em}}— Ну, што-ж? Дзякаваць богу — хоць на гэта прыгодна! — сказала яна, уздыхаючы. — Каму я патрэбна? Нікому. А катаваць не будуць, кажуць… {{Водступ|2|em}}— Гм! — сказаў Егор, уважліва паглядзеўшы на яе. — Катаваць — не будуць. Але добры чалавек павінен берагчы сябе. {{Водступ|2|em}}— У вас гэтаму не навучышся! — адказала маці, усміхаючыся. {{Водступ|2|em}}Егор, памаўчаўшы, прайшоўся па пакою, потым падышоў да яе і сказаў: {{Водступ|2|em}}— Цяжка, зямлячка! Адчуваю я, што дужа цяжка вам! {{Водступ|2|em}}— Усім цяжка! — махнуўшы рукою, адказала яна. — Можа толькі тым, якія разумеюць, ім — лягчэй., Але я таксама памалу пачынаю разумець, чаго хочуць добрыя людзі. {{Водступ|2|em}}— А калі вы гэта разумееце, матуля, дык усім вы ім патрэбны — усім! — сур‘ёзна сказаў Егор. {{Водступ|2|em}}Яна зірнула на яго і моўчкі ўсміхнулася. {{Водступ|2|em}}У абед яна спакойна і спраўна абклала свае грудзі кніжкамі і зрабіла гэта так спраўна і добра, што Егор з задавальненнем пстрыкнуў языком, сказаўшы: {{Водступ|2|em}}— Зэр гут! — як гаворыць добры немец, калі вып‘е вядро піва. Вас, матуля, не змяніла літаратура: вы<noinclude></noinclude> 6nc0o48njf9mz0mstajl4xtyrlhv1or 104 121284 282071 2026-04-17T06:23:17Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «засталіся добрай, сталай жанчынай, тоўстай і высокага росту. Хай блаславяць бязлікія багі ваш пачатак!.. {{Водступ|2|em}}Праз поўгадзіны, схіленая ад цяжару свае ношкі, спакойная і ўпэўненая, яна стаяла каля фабрычнае брамы. Два вартавых, якіх усё злавалі н...» 282071 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>засталіся добрай, сталай жанчынай, тоўстай і высокага росту. Хай блаславяць бязлікія багі ваш пачатак!.. {{Водступ|2|em}}Праз поўгадзіны, схіленая ад цяжару свае ношкі, спакойная і ўпэўненая, яна стаяла каля фабрычнае брамы. Два вартавых, якіх усё злавалі насмешкі рабочых, груба абмацвалі ўсіх, што ішлі на двор, лаячыся з імі. Побач стаяў паліцэйскі і тонкі чалавек з чырвоным тварам, з быстрымі вачыма. Маці, перасоўваючы каромысел з пляча на плячо, з-пад ілба сачыла за ім, адчуваючы, што гэта шпег. {{Водступ|2|em}}Высокі, кучаравы хлопец у шапцы, ссунутай на патыліцу, крычаў вартавым, якія абшуквалі яго: {{Водступ|2|em}}— Вы, чэрці, у галаве шукайце, а не ў кішэні! {{Водступ|2|em}}Адзін з вартавых адказаў: {{Водступ|2|em}}— У цябе ў галаве, апрача вошай, нічога няма!.. {{Водступ|2|em}}Вось вам і лавіць вошаў, а не яршоў! — адгукнуўся рабочы. {{Водступ|2|em}}Шпег акінуў яго быстрым позіркам і плюнуў. {{Водступ|2|em}}— Мяне хай бы прапусціліі — папрасіла маці. — Бачыце, чалавек з ношкай, плечы ломіць! {{Водступ|2|em}}— Ідзі! Ідзі! — злосна крыкнуў вартавы, — разважае яшчэ. {{Водступ|2|em}}Маці дайшла да свайго месца, паставіла спарышы на зямлю і, абціраючы пот з твара, азірнулася. {{Водступ|2|em}}Да яе зараз-жа падышлі слёсары, браты Гусевы і старэйшы, Васіль, нахмурваючы бровы, голасна запытаў: {{Водступ|2|em}}— Пірагі ёсць? {{Водступ|2|em}}— Заўтра прынясу! — адказала яна. {{Водступ|2|em}}Гэта быў умоўны пароль. Твары братоў прасвятлелі. Іван, не ўтрываўшы, крыкнуў: {{Водступ|2|em}}— Эх, ты, ёлкі-палкі!<noinclude></noinclude> 4fvtp9zf5swnocqovth6c07rwtz65jj 104 121285 282072 2026-04-17T06:29:57Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Васіль прысеў на куртышкі, зазіраючы ў спарышы і ў той-жа час за пазухай у яго апынулася пачка лістовак. {{Водступ|2|em}}— Іван, — голасна гаварыў ён, — не пойдзем дамоў, будзем у яе абедаць! — а сам хутка засоўваў кніжкі ў халявы. — Трэба пад...» 282072 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Васіль прысеў на куртышкі, зазіраючы ў спарышы і ў той-жа час за пазухай у яго апынулася пачка лістовак. {{Водступ|2|em}}— Іван, — голасна гаварыў ён, — не пойдзем дамоў, будзем у яе абедаць! — а сам хутка засоўваў кніжкі ў халявы. — Трэба падтрымаць новую гандлярку… {{Водступ|2|em}}— Трэба! — згадзіўся Іван і зарагатаў. {{Водступ|2|em}}Маці, асцярожна азіраючыся, пакрыквала: {{Водступ|2|em}}— Капуста, макароны гарачыя! {{Водступ|2|em}}І, непрыкметна вынімаючы кніжкі, пачку за пачкай, совала іх у рукі братоў. Кожны раз, калі кнігі знікалі з яе рук, перад ёй успыхваў жоўтай плямай, нібы агонь запалкі ў цёмным пакоі, твар жандарскага афіцэра, і яна ў думках са злоснай радасцю гаварыла яму. {{Водступ|2|em}}— На вось табе, бацюхна… {{Водступ|2|em}}Перадаючы наступную пачку, дадавала задаволена. {{Водступ|2|em}}— На вось… {{Водступ|2|em}}Падыходзілі рабочыя з лісткамі ў руках; калі яны былі блізка, Іван Гусеў пачынаў гучна рагатаць, і Власава спакойна спыняла выдачу, разліваючы капусту і макароны, а Гусевы жартавалі з яе: {{Водступ|2|em}}— Спрытна вырабляе Нілаўна! {{Водступ|2|em}}— Гора прымушае мышэй лавіць! — пахмура заўважыў нейкі качагар. — Карміцеля вось — адарвалі. Свалата! А ну, на тры капейкі макаронаў. Нішто, маці! Перакідаешся. {{Водступ|2|em}}— Дзякуй за добрае слова! — усміхнулася яна яму. {{Водступ|2|em}}Ён, адыходзячы ў бок, мармытаў: {{Водступ|2|em}}— Не дорага мне каштуе тое добрае слова. {{Водступ|2|em}}Власава пакрыквала: {{Водступ|2|em}}— Гарачае — капуста, макароны, зацірка… {{Водступ|2|em}}І думала аб тым, як раскажа сыну пра сваю {{перанос пачатак|п=пер|к=шую}}<noinclude></noinclude> 7h5pztztmu7lrd8vgfdlbcsosrztx8l 104 121286 282073 2026-04-17T06:42:43Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|п=пер|к=шую}} спробу, а перад ёй усё стаяў жоўты афіцэраў твар, збянгэжаны і злосны. На ім замяшана варушы” ліся чорныя вусы, і з-пад верхняй злосна ўзнятай гу ы, блішчэла белая косць шчыльна сцятых зубоў. У грудзях яе птушкай спявала радасц...» 282073 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>{{перанос канец|п=пер|к=шую}} спробу, а перад ёй усё стаяў жоўты афіцэраў твар, збянгэжаны і злосны. На ім замяшана варушы” ліся чорныя вусы, і з-пад верхняй злосна ўзнятай гу ы, блішчэла белая косць шчыльна сцятых зубоў. У грудзях яе птушкай спявала радасць, бровы хітра ўздрыгвалі, і яна, спрытна робячы сваю справу, прыгаварвала сама сабе: {{Водступ|2|em}}— А вось яшчэ!.. {{Цэнтар|XVI}} {{Водступ|2|em}}Увечары, калі яна піла гарбату, за акном пачуўся тупат конскіх капытоў па гразі і прагучэў знаёмы голас. Яна ўскочыла, кінулася ў кухню, да дзвярэй па сенцах нехта шпарка ішоў, у яе пацямнела ў вачах і, прытульваючыся да вушака, яна штурханула дзверы нагой. {{Водступ|2|em}}— Добры вечар, ненька! — прагучэў знаёмы голас, і на плечы ёй ляглі сухія доўгія рукі. {{Водступ|2|em}}У сэрцы яе палыхнула туга расчаравання і — радасць бачыць Андрэя. Палыхнулі, зблыталіся ў адно вялікае пякучае пачуццё. Яно агарнула яе гарачай хваляй, агарнула, узняло, і яна прытулілася тварам да Андрэевых грудзей. Ён моцна сціснуў яе, рукі ў яго дрыжэлі, маці моўчкі ціха плакала, ён гладзіў ёй валасы і гаварыў, нібы спяваў: {{Водступ|2|em}}— А не плачце, ненька, не таміце сэрца! Чэснае слова кажу вам — хутка яго выпусцяць. Нічога ў іх проці яго, усе хлопцы маўчаць, як вараныя рыбы. {{Водступ|2|em}}Абняўшы матчыны плечы, ён павёў яе ў пакой, а яна, прытульваючыся да яго, хуткім вавёрчыным гэстам абцірала з твара слёзы і прагна, усімі грудзьмі глытала яго словы.<noinclude></noinclude> kbj46g2s1oktm3pvbsscmg2q3rilbg8 104 121287 282074 2026-04-17T06:46:42Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— Кланяецца вам Павел, здаровы, вясёлы, як толькі можа быць. Цесна там! Народу больш як сотню нахапалі, і нашых, і гарадскіх, у адной камеры па 3 і па 4 сядзяць. Начальства турэмнае нішто, добрае і стамілася яно — так шмат далі працы яму чортав...» 282074 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Кланяецца вам Павел, здаровы, вясёлы, як толькі можа быць. Цесна там! Народу больш як сотню нахапалі, і нашых, і гарадскіх, у адной камеры па 3 і па 4 сядзяць. Начальства турэмнае нішто, добрае і стамілася яно — так шмат далі працы яму чортавы жандармы. Дык яно, начальства, не дужа строга камандуе, а ўсё кажа: — вы ўжо, панове, цішэй, не падводзьце нас! Ну, і ўсё ідзе добра. Гутараць, кнігі перадаюць адзін аднаму, ежай дзеляцца. Добрая турма! Старая яна, брудная, а мяккая такая, лёгкая. Крымінальнікі таксама добры народ, дапамагаюць нам шмат. Выпусцілі мяне, Букіна і яшчэ чатырох. Хутка і Паўла выпусцяць, гэта ўжо пэўна! Больш, чым усе, Весаўшчыкоў будзе сядзець, злуюцца на яго дужа. Лае ён усіх, не томячыся. Жандары глядзець на яго не могуць. Глядзі, каб не папаў пад суд ці не пабілі яго калі. Павел угаварвае яго — „кінь, Нікалай! Яны-ж лепшымі не будуць, калі ты вылаеш іх!“ А ён раве: — „Скалупну з зямлі іх, як болькі!“ Добра трымаецца Павел, роўна, цвёрда. Хутка яго выпусцяць, кажу вам… {{Водступ|2|em}}— Хутка! — сказала маці, супакоеная і ласкава ўсміхаючыся. — Я ведаю, хутка! {{Водступ|2|em}}— Вось і добра, што ведаеце! Ну, налівайце-ж мне гарбаты, кажыце, як жылі. {{Водступ|2|em}}Ён глядзеў на яе, усміхаючыся ўвесь, такі блізкі, слаўны, і ў круглых вачах свяцілася замілаваная, крыху сумная іскра… {{Водступ|2|em}}— Дужа я люблю вас, Андрэйка! — глыбока ўздыхнуўшы, сказала маці, разглядаючы яго худы твар, які смешна парос цёмнымі кусточкамі валасоў: {{Водступ|2|em}}— З мяне малога досыць. Я ведаю, што вы мяне<noinclude></noinclude> 10quic9y08gn7om9h6ru90vq00s39e4