Вікікрыніцы bewikisource https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікікрыніцы Размовы пра Вікікрыніцы Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Аўтар Размовы пра аўтара Старонка Размовы пра старонку Індэкс Размовы пра індэкс TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk 104 121124 282077 281844 2026-04-17T12:35:48Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282077 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|''ПРОВОКАТАР''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Вярнуўся ў вёску пабіты, напоўжывы, са сьлядамі поліцэйскага катаваньня. Аднасяльчане абступілі маўклівай грамадой, з трывогай дапытвалі вачмі, углядаліся ў самыя таемныя закаморкі душы. {{Водступ|2|em}}Ён патупіў вочы, хмурны. Не затрымаўся. {{Водступ|2|em}}— Адстаньце. Ня выдаў. {{Водступ|2|em}}І пашоў дахаты. А ў хаце: {{Водступ|2|em}}— Жыву! Чую, як з кожным дыхам жыцьцё вяртаецца, набіраю сілы. Ня шмат, хоць-бы трошачкі, яшчэ пажыць. Чорт з вамі. Мусіў ратавацца. Чуць яшчэ-б панянчылі — капут. Здрадзіў, выдаў. Ну што-ж, а на судзе адкажуся — знаць ня знаю і ведаць ня ведаю. {{Водступ|2|em}}Але дрыгва дэфэнзывы топкая і бяздонная — папаў: засасе ўсяго. {{Водступ|2|em}}І пачалося на вёсцы... Катаваньне. Суды. Вастрог. Руіна гаспадаркі. Хворасьць цела. Боль душы. {{Водступ|2|em}}А ён у дастатку, жыве абібокам, сьвет адкрыты, дарога шырокая. Аднак страх пачаў данімаць. Заб‘юць. Адна ў іх магчымасьць, адзін выхад — забіць. Страх халодны, калючы аблапіў у свае абоймы. Сэрца выстуквала неадступныя шагі трывогі. {{Водступ|2|em}}Запіў. Ацьвярозіўся ў прыдарожным рове. Атрута разьядала жылы. {{Водступ|2|em}}Але прыгавар вёскі быў страшней: пагарда і панявера. На кожным шагу, у кожную часіну, бы восьцямі<noinclude></noinclude> bp0fa9wol1z9dlqsqctrgfy7rh7eg99 104 121125 282078 281845 2026-04-17T12:37:25Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282078 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>біла ў яго сэрца: здрадзіў, выдаў. Пачарнеў у твары, асунуўся. А хадзіў туляючыся, бы воўк па загуменьні, і скорчыўшыся, быццам захінаючыся ад удараў. Сьвет бачыў спадылба, чапляўся за парогі, сваімі словамі давіўся, а сабакі суседнія, вясковыя зубы на яго шчэрылілі. {{Водступ|2|em}}Над вёскай апускалася ніжэй і ніжэй неба, ды ня неба, а развогненны кацёл. Чадна, душна, цяжка дыхаць, унутры жар палыхае — грызе, выпякае... {{Водступ|2|em}}Усім нутром, усёй істотай клікаў на помач, на ратунак — ніхто яго ня чуў, ён і сам сябе ня чуў. І рашыў: усё, чым жыў, струхнела, анямела — даць голас не ў яго моцы. {{Водступ|2|em}}Вось кідаецца ў натоўп — жудасна так бяз людзей— пацерціся-б між жывымі, павалтузіцца, прапасьці ў грамадзе, забыцца аб сабе, скамленьне сваёй душы зьліць з шырокім галасістым гоманам грамады. Але дзе ня ступіць — пустое месца, круг агорнуты людзьмі, — яны адступаюць, адварачваюцца, уцякаюць, быццам ён сьмярдзючы, агідлы, у маркіх балотных плямах. {{Водступ|2|em}}Але, але, у плямах, ён толькі цяпер агледзеў, ён скрыта выцірае, завіхаецца, але плямы растуць, шырацца. Што такое плямы— гэта запёкшаяся кроў. Адкуль? Якім чынам?! Яшчэ падумаюць, што ён забойца. Хутчэй да вады, ракі... {{Водступ|2|em}}А праз колькі дзён яго набракшы труп прыбіўся да берагу. Вёска з аблягчэньнем уздыхнула навіной: провокатар утапіўся. {{накіравальная рыса|5em}}<noinclude></noinclude> kbfil5nyq44hlq0a0u2anjkas8t2akx 104 121126 282079 281847 2026-04-17T12:40:14Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282079 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|''ПОП''|памер=120%}} {{ц|''(З пісьма ў Савецкую Беларусь)''}} {{Водступ|2|em}}... Як Тэкля вярнулася з поліцэйскага пастарунку, так і памерла без пары, пухам ёй зямелька. Гэткія ў нас будні. {{Водступ|2|em}}І яшчэ, апрача ўсяго, хачу вас паганіць — нячыста вы там рэволюцыю зрабілі, да душы. Вось, прыкладам, папы. То-ж яны ад вас, як тручаныя мышы, цяпер уцякаюць, а тут для іх даюць „работу“, а ўсё на нашу галаву. Мы ўжо ад бога адвыклі і ніштавата было, як тут — на табе, пасадзілі папа, хоць цэркаў вайной зруйнавана. А поп, гад, зьвераваты, вочы так і лётаюць, каб што ўварваць. Зразу прыстаў з нажом да горла: давай на царкву, я, кажа, вырваўся з-пад бальшавікоў, дык добра знаюся на вашым браце, вы ўсе бальшавікі і прасіць ня буду, а проста прыцісну да сьценкі — наварачваць на людзей вас трэба. Дзякуй богу, тут на вас спосабы ёсьць — з вамі што ўбіў, тое і ўехаў. {{Водступ|2|em}}Ведама, ніхто на гэтую пустэчку грошы ня даў, — хапае ў нас розных дзірак, апрача царкоўнай непатрэбшчыны. Аднак поп свайго даканаў, вось чаму я вас і лаю. Ён выдаў дачку замуж за поліцыянта, пасадзіў яго ў сваёй клебаніі — вось і ўсё. Але вам, відаць, трэба растлумачыць. Хто, значыцца, ня плаціць падаткаў богу, дык поп вінаваціць яго ў бальшавізьме, а поліцыянт<noinclude></noinclude> fh1awtnw6sa46ee2n3bfjwikasn95pk 104 121127 282080 281848 2026-04-17T12:42:31Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282080 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>хоць вораг праваслаўя, але спрыяе свайму цесьцю, ну, арыштуе нашага брата і выбівае ня толькі грошы, але і дух. Як бачыш, бог, поп і поліцыянт наступаюць на нас адным фронтам. Так што вельмі-ж ужо трудна нам. Толькі-ж калі ўжо пачнем, дык ня хвалячыся — вучыцца вам у нас, бо размах маем шырокі. {{накіравальная рыса|5em}}<noinclude></noinclude> 0xfeoqgmqsp6qh0s59qvjxght40ua15 104 121128 282081 281849 2026-04-17T12:44:14Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282081 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|''АБШАРНІК''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Пашла погаласка: паўстанец Муха арудуе па акрузе. Струхнуў абшарнік Наяздоўскі. Зрабіў сакрэтны сход у адным з пакояў свайго палацу. А ноччу заточыцца дзе ў куток, абложыцца рэвольвэрамі і іншай зброяй ды пільнуе абшарніцкія скарбы. {{Водступ|2|em}}Пераваліла за поўнач. Наяздоўскі на варце; увесь — увага, трывога і чаканьне. Адна толькі думка, што аб правадыры паўстанцаў, аб яго страшнай расправе з окупантамі, аб яго надзвычайнай лоўкасьці і ўдачах... Раптам глыбокую задуму пана перабіў выразны шэпт яго вернага слугі Якуба. {{Водступ|2|em}}— Панок, хавайся, — Муха ідзе. {{Водступ|2|em}}Забыўшыся аб сваіх абавязках абаронцы і вартаўніка, пакінуўшы скарб і аружжа, Наяздоўскі на карачках, як можна цішэй, спатыкаючыся на розныя рэчы, перабіраўся да жонкі. {{Водступ|2|em}}Перапалоханая жонка не магла ўцяміць, у чым справа. {{Водступ|2|em}}— Ціха! Муха ідзе... Якуб бачыў яго... крыкнеш— пагінем — якочучы са страху выляпаў пан і патачыўся пад коўдру да пані. {{Водступ|2|em}}У нявыгоднай паставе, акручаныя з галавой пад ватоўкай, баючыся дыхаць, ляжалі перапалоханыя насьмерць, сквапна наслухваючы. Чулі толькі гвалтоўныя<noinclude></noinclude> gzbe69laz61zxucg2xtkx9nie4vbtyg 104 121129 282082 281850 2026-04-17T12:45:15Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282082 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>ўдары сэрца, прыліў крыві ў галаву. Здаецца, цэлая вечнасьць прашла, а нічога падазронага не дачуліся. {{Водступ|2|em}}— А можа гэта быў сам Муха. Ён на ўсялякія... кідаецца... хітрыкі... — сыпаліся словы, як сухое лісьце, праз засьмягшае горла пані. {{Водступ|2|em}}— Ня пужай, бо звар‘яцею!.. {{Водступ|2|em}}Зноў слухаюць, зноў чакаюць жудаснага моманту. Пад коўдраю ўжо нечым дыхаць, папацелі, бы мышы, выцягнутыя з лужы. {{Водступ|2|em}}Раскрыліся. Цемень і цішыня. {{Водступ|2|em}}— Пане Якубе! Якуб!—адважыўся сьціха пазваць пан. {{Водступ|2|em}}Цішыня. Цемень. Разважалі абое. {{Водступ|2|em}}— Што-ж-бы гэта магло быць. Куды дзеўся Якуб. Можа гэты бандыт наскочыў на яго і прыдушыў дзе. Можа Муха быў і яшчэ ня вышаў, можа ходзіць па пакоях і наслухвае. Ох, ратуй нас, матачка найсьвеншая! {{Водступ|2|em}}Падавіліся страхам і замоўклі. {{Водступ|2|em}}— Што гэта? — з трывогай запыталася пані. {{Водступ|2|em}}— Дзе? Што? — заенчыў пан. {{Водступ|2|em}}— Водзека на тваёй камізэльцы мокрае месца. Мне страшна падумаць... Мне здаецца, што ты ранены, тут дзе мокра — гэта рана. {{Водступ|2|em}}— Што ты?! А ўрэшце ўсё можа быць. З перапалоху мог не пачуць удару. {{Водступ|2|em}}— Дуся мой, я запалю сьвечку — ты-ж кроўю сойдзеш. {{Водступ|2|em}}— Ані важся! Выдаць сябе, каб нашоў нас... Як-бы стукат пачуўся... {{Водступ|2|em}}Маўчанка. {{Водступ|2|em}}— Я ўсё думаю, калі-б ён мог мяне раніць? Бо ад чаго-ж гэта мокрае месца! І не баліць, і на целе,<noinclude></noinclude> q8umkjarbdrjpdj8slgrbb5qlmmgpvy 104 121130 282083 281851 2026-04-17T12:48:13Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282083 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>здаецца, няма знаку. Гм... Ведаеш што... Пэўна так і будзе. Гэта я заснуў і сьлюнкі пацяклі на камізэльку. Я яшчэ думаю, ці ня сьніўся мне і голас Якуба. {{Водступ|2|em}}— Так, дуся, і я цяпер упэўнена, што ты заснуў быў. Бо як-жа мог увайсьці Якуб, калі дзьверы завалены канапамі, крэсламі і этажэркай. А калі-б і ўвашоў, дык чаму ня чулі, як вышаў. {{Водступ|2|em}}Наяздоўскаму стала сорамна. Ён захацеў абярнуць усё ў жарт; роблена, штучна пробаваў жартаваць — не ўдавалася. Урэшце крэкнуў: {{Водступ|2|em}}— Ужо днее. {{Водступ|2|em}}Устаў, адхінуў густую, цяжкую штору. У пакоі стала відна. {{Водступ|2|em}}— Дуся, мілы, дай люстэрка, я баюся, што пасівела за гэты пякельна-страшны час. {{Водступ|2|em}}— А я-ткі ведаў, што Муха пабаіцца сюды прыйсьці — ён ведае, што я быўшы афіцэр, маю аружжа. Не палезе-ж на ражон. {{Водступ|2|em}}А як служба дворная паўставала, Наяздоўскі даў загад на ад‘езд. Тымчасам Якубу даваў наказ. {{Водступ|2|em}}— Пане Якубе, штомесяц пасылай мне ў Варшаву спразаздачу. Прадавай лясы і зямлю патрохі, але толькі за даляры і золата. А з мужыкамі — як найкруцей, гні іх у тры пагібелі. За пашу, за дровы, за ягады, грыбы — колькі скур зьдзірай, неміласэрна засуджвай— арудуй ад майго імені, хай іх Муха бокам ім вылазіць. А галоўнае, пільна зважай на маю гончую псарню— галавой, пане Якубе, адкажаш за яе. {{Водступ|2|em}}— Слухаю пана! {{накіравальная рыса|5em}}<noinclude></noinclude> 1mqt47fss5s3whoh9q549iusbs1alsa 104 121131 282084 281852 2026-04-17T12:48:44Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282084 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|''{{Разрадка|АСАДНІК}}''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Васеньняя ноч. Гвалтоўны вецер распарушвае, шатруе апаўшае лісьцё, скомліць, скавыча паміж будынін польскага асадніка. Да пуні асадніка падыходзяць цікуючыся з розных бакоў дзьве цені. Ступаюць асьцярожна, наслухваючы. Мо‘ заблудзіліся, баяцца спатыкнуцца, уваліцца ў роў ці яму, альбо зладзеі. Каля самай пуні нечакана сустрэліся. Сталі, як укопаныя. Момант маўчанкі. Урэшце адзін нясьмела запытаў. {{Водступ|2|em}}— Хто тут? {{Водступ|2|em}}— А каго трэба? Вось іду дахаты... Пашоў нацянькі, цераз поле. {{Водступ|2|em}}— Ага. А я думаў... Я мусіць заблудзіўся... Гэта як-бы сядзіба асадніка. {{Водступ|2|em}}— Ды ўжо-ж сядзіба асадніка. Па голасе дык быццам гавару з Піліпам — бежанцам? {{Водступ|2|em}}— Ён-жа. Не згадаю толькі перад кім стаю? {{Водступ|2|em}}— Па дарозе значыць нам — я Тодар з Барадавіч. {{Водступ|2|em}}Ішлі, абменьваліся бязмэтнымі думкамі аб цемры, аб дарозе. Калі праходзілі каля лазовага куста, перад імі мільганула цень. {{Водступ|2|em}}— Хто-б гэта мог быць, — спыталіся адзін другога... Мо‘ хто за намі сочыць ад іх, ад окупантаў. Трэба дазнацца — стой, хто тут ідзе? {{Водступ|2|em}}— Свой, не палохайся!—пачуўся з цемнаты голас. {{Водступ|2|em}}— Якую трасцу тут гэты „свой“ робіць? {{Водступ|2|em}}— З работы іду. Каля асадніка бліжэй дахаты.<noinclude></noinclude> ollestmnonl2w0mx70m4apyrsvd3cq7 104 121132 282085 281853 2026-04-17T12:51:32Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282085 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Сышліся. Пазналіся. Трэці быў Аўгустын, сусед Піліпа, малады дзяцюк. Ішлі і гутарылі аб нявычэрпанай тэме — аб усялякай злыбедзе, якая раскапусьцілася на Заходняй Беларусі. {{Водступ|2|em}}— Ён-жа, падлюга, асаднік гэты, загроб маю зямельку. Тут-жа мае сьлёзы і пот густа пасеяны, кроўю паліты. Ці я вінават, што праклятая вайна, што царская нагайка і штых адарвалі мяне ад родных загонаў і кінулі, аж вунь куды, у Туркестан. Рваўся я дадому днём і ноччу, чула маё сэрца, што тут бяда ўзрастае, гора куецца... {{Водступ|2|em}}— Дай-жа рады, браце, скулу нам пасадзілі. Ён ня толькі на зямлю нашу асаджаны, але і на карак наш пасаджаны. Стараста зрабіў яго войтам, а ён шпіёніць, грабіць вёскі, буяніць. Прыстаў гэта да маёй дачкі, хацеў згвалціць так, як Паўлюкову Насту. Судзіліся, ну і ведама — ён выйграў, яго хлусьні паверылі. Цяпер рознымі прытычкамі дапякае. Падаткамі большымі абкладае, штрафуе, рознымі гміннымі павіннасьцямі мучыць. А надоечы пагражаў, што ў турме згноіць, у бальшавізьме абвінавачвае, — ужо поліцыя раз пабывала. Проста дыхнуць не дае, загубіць, паганец... {{Водступ|2|em}}— Во, чуеце пад нагамі, гэта-ж аблог, жывы дзірван.—Во да чаго давёў маю зямельку, затое цела маё ў раны паараў, ня сьмей, кажа, заікацца аб сваёй бядзе, ня бунтуй сялян. Дык хіба-ж тут стрываеш?.. {{Водступ|2|em}}— Ён ня толькі грабежнік і скула, але і атрута наша, — запальчыва пачаў Аўгустын — ён пазакрываў беларускія школы, прасьледуе нашы газэты і кнігі, з роднай мовы зьдзекуецца, а нас інакш і не абзывае, як хамы і быдла. Ён насаджвае нам панскую культуру, каб парабіць з нас пакорных, звыраднелых {{перанос-пачатак|п=нявольні|к=каў}}<noinclude></noinclude> k0wk1a8s9ss2ur4ru7e0iyrdnjrl02h 104 121133 282086 281854 2026-04-17T12:52:23Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282086 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=нявольні|к=каў}}. Як грыбы растуць касьцёлы ды растараны. Эх, не забуду я яму ніколі! Было гэта ў мястэчку. Сустрэла мяне на вуліцы іхняя п‘яная кампанія окупантаў. Асаднік гэты самы і прыстаў да мяне з рэвольвэрам у руках „стой, — кажа, — комсамолец, вобыск хачу зрабіць“. Рабі думаю сабе, хай табе па бакох робіць. Знашоў перапісаны „Ад веку мы спалі“. Загадаў мне прачытаць пад рогат п‘яных мордаў. Вырваў пасьля і падцёрся. Во, кажа, на што здаліся беларускія гімны... Але што гэта газай засьмярдзела? {{Водступ|2|em}}— Гэта я спаткнуўся, дык мусіць трохі разьлілася. Нясу ад Мэндаля... {{Водступ|2|em}}Маўчанка, прайшлі некалькі шагоў. {{Водступ|2|em}}— Стойце!—спыніў Аўгустын. Нечага нам прыкідацца і адзін другога ашукваць. Адна дакука, адно жаданьне нас сюды пазганяла. Кожны з нас ведае, чаго да пуні падкрадаліся і на што Піліп з газай носіцца. Дык, коратка кажучы, даручэце мне гэтую справу: чыста зраблю. Падпалю пуню і агонь з ветрам усю сядзібу, як языком, зьліжа. {{Водступ|2|em}}— Ну што-ж, праўда вылезла наверх. Але сьпячы гада маю вялікую ахвоту. {{Водступ|2|em}}— Як сабе хочаце, толькі-ж я так сама ня ўступлю. {{Водступ|2|em}}Перакінуліся яшчэ некалькімі словамі і ўсе ўтрох рупна рушылі ў бок асады. Абярнуліся і толькі наважыліся ісьці — ажно яркае зарава пажару выбухнула перад імі і злосна рвала васеньнюю цемру. Сядзіба асадніка стаяла ў вагні. Вецер валтузіў мора агню і хмары іскраў. Ад чырвонага трапыхаючага блеску ноч стала яшчэ чарней. З страшным гудам пранасіўся міма вецер. Такой ноччу помста ходзіць па Заходняй Беларусі.<noinclude></noinclude> 6u1fz99oordj7jt9jvlojkrmqzyqwbd 104 121134 282087 281855 2026-04-17T12:54:16Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282087 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|''АГІТАТАРКА''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Восень разбоўтала гразь на зацірку ды пялёхнула проста ў твар зямлі. {{Водступ|2|em}}Вось таму зямля захуталася ў густа імглістае паветра, каб ня ўбачыў з сіняй высі яе палюбоўнік, — яснавокі смехатун — сонца. {{Водступ|2|em}}А сялянам хоць-бы што, цялёпкаюцца, гэта, па шляху і то нават цэлай табалой, усёй вёскай. І не па адным шляху, а па ўсіх пуцінах і сабачых дарожках што вядуць, бягуць да гміны. {{Водступ|2|em}}Што ім бездарожжа! {{Водступ|2|em}}Кінулі, рынулі ўсё, а пашлі. {{Водступ|2|em}}На край сьвету пашлі-б. {{Водступ|2|em}}Былі нават такія, што ад хрэсьбін адмовіліся, ад пітва, бяседы адракліся, а папхнуліся гэтым бездарожжам. {{Водступ|2|em}}Ды што! Бой — вайну гатовы падняць. {{Водступ|2|em}}А рэволюцыю хоць ураз, як па нотах-бы разыгралі. {{Водступ|2|em}}Бо задрагала да іх нутра туга па зямельцы-маці — салодкай музыкай пакацілася па надарваных жылах хлебаробаў. {{Водступ|2|em}}Па вёсках разгасьцілася набухшая пагудка, што ўрэшце паны з польскага сойму рашылі даць мужыком зямлю. {{Водступ|2|em}}А гаручка іх ведае, можа і рашылі. {{Водступ|2|em}}Была-ж калісьці зьнята паншчына, нават і зямлёй надзялялі...<noinclude></noinclude> 928b7tee8bch1w10bke6i67jvacp3jj 104 121135 282088 281856 2026-04-17T12:56:52Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282088 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Пэўне рашылі, бо вось у гміну прымчаў якісь пан і сходку склікае, аб зямлі будзе баяць. {{Водступ|2|em}}Трэба хапацца, пакуль паны не адумаліся. {{Водступ|2|em}}Надта-ж ужо душыць безьзямельле. {{Водступ|2|em}}І валам вярнула сярмяжная гушча. {{Водступ|2|em}}Дыбаў за ўсімі і комуністы Самусь. Цяжка было яму валачыць свае думы турботныя. {{Водступ|2|em}}Бо хто лепш яго ведаў, як прагнуць сяляне зямлі. {{Водступ|2|em}}Хто лепш яго ведаў і адчуў панскую паласатую хітрасьць і чаднае ашуканства. {{Водступ|2|em}}Ну. Ён-то сьвядомы барацьбіт: яго трэці год гартуе, школіць партыя. {{Водступ|2|em}}Яго шагі зьвіняць, бо партыя наперадзе, за партыяй ідзе. {{Водступ|2|em}}Але-ж ня мог Самусь заручыцца за сваіх лапцюжных братоў. Куды, нават на аднасялян не пакладаў вялікіх надзей. {{Водступ|2|em}}На бубны-барабаны яго агітацыі ня раз ужо адказвалі цэдзячы-веючы. {{Водступ|2|em}}— Саветы надзеляць — добра! Дарма дадуць — яшчэ лепш. А ёсьць магчымасьць цяпер што зачарэпіць — бяры, бо іншы возьме. Каму ня люба-міла разгарнуцца на шырэйшых гонях. {{Водступ|2|em}}Ой, шкада было Самусю крывавых сялянскіх грошай. {{Водступ|2|em}}Ой, ласыя яны былі для прагавітых паноў. {{Водступ|2|em}}Яшчэ горш завыла заекатала ўнутры Самуся, калі начуў, як на сходцы той пан разьліваўся салаўём. Не адставаў і войт-падбрахач. {{Водступ|2|em}}— Слухайце, мужыкі, — баеў той пан, — шчасьце вам самахоць у рукі прэ. Цяпер набыць вам зямлю як плюнуць. Лепшага выпадку не дачакаецеся, а правароніце гэты момант разьвітайцеся з зямлёю назаўсёды. На<noinclude></noinclude> sz7f80izavfzhxzutnhn0eyit9vp2ex 104 121136 282089 281857 2026-04-17T12:59:00Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282089 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>бальшавікоў няма чаго спадзявацца. Бальшавіком ужо капут. Голад іх душыць. Хваробы жараць. Што ні дзень, — дык горш. Абдзёрліся, адзічэлі. Езьдзяць цяпер па заграніцах гэтыя абарванцы і басякі ды жабруюць, моляць: дайце, паночкі буржуі, якога-колечы адзетку, абутку. Ім хвігу пад нос, дзе ні ткнуцца, — хвігу пад нос {{Водступ|2|em}}Праз год-другі і бальшавікоў ані духу, ані слуху, на ўсе чатыры стараны разьвеюцца. {{Водступ|2|em}}Як ні вастрыў Самусь восьці сваіх слоў, каб прабіць імі панскую лісу, — выкручвалася хлусьнёй і абяцанкамі перад абезьзямеленай сквапнай сходкай. {{Водступ|2|em}}Урэшце, чуючы сваю перамогу, пан, трыумфуючы, бахнуў па Самусю: {{Водступ|2|em}}— Браты сяляне, вось я, ня хвалячыся, заяўляю, што зямлі маем колькі хочаш. Кожны з вас можа набыць сабе любы кавалак на вечную ўласнасьць. Зразумела? А ці зразумела вам, што брэша на вецер вунь той ваш агітатар, які ўсё аддае, бо нічога ня мае? Хай вось ён мне і вам давядзе, дзе праўда — на маім баку, ці на яго. Ну? Га? {{Водступ|2|em}}Сяляне, той з трывогай, той з цікавасьцю, глянулі ў бок Самуся, які стаяў панура насупіўшыся. {{Водступ|2|em}}— Давяду!—грукнуў Самусь і цьвёрдым шагам вышаў у сенцы. {{Водступ|2|em}}Сходка анямела. Пан ператрухнуў — дрыжачай рукой сьціснуў у кішані рэвольвэр. {{Водступ|2|em}}Што-та будзе? Чым дакажа? Ой, без скандалу не абыйдзецца. {{Водступ|2|em}}Дзьверы расчыніліся, і ў хату паважна ўвайшоў Самусь, нясучы галёшу пана. З бразгам палажыў яе на стол падэшвай уверх.<noinclude></noinclude> ee89twjri1gmh0vzqhmhlpgloeiit7h 104 121137 282090 281858 2026-04-17T12:59:56Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282090 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Калі вашы вушы нікуды нягодныя, дык раскрыйце свае лупачы, мо‘ што пабачаць, — зьвярнуўся так да сходкі Самусь.— Гэты самы панскі агітатар носіць савецкія галёшы, бальшавіцкія, значыць. Глядзеце. Вось серп і малаток — ды водзека. А вось СССР, што знача Саюз Савецкіх Соцыялістычных Рэспублік, дзе сяляне маюць зямлю, а рабочыя фабрыкі. Працуюць, знача, фабрыкі. Ну, дык нашто гэта, пан, плявузгаеш лухту, што саветы жабруюць па-заграніцай? Ну, дык на чыім баку праўда? {{Водступ|2|em}}Ажно ахнула ўся сходка. Загула, завалтузілася. То-ж дзіва — пан ды ў савецкіх галёшах. Згрудзіліся гэта над галёшай ды давай кпіць і жартаваць. {{Водступ|2|em}}— Ну і Самусь, пасадзіў-жа ён пана ў галёшу! {{Водступ|2|em}}— Лоўка асьцявужыў. {{Водступ|2|em}}— Размажджэрыў удрэбезгі. {{Водступ|2|em}}— Але вазьмі ты яго, падгледзеў. {{Водступ|2|em}}— Во дзіва, ён ня толькі галёшу, але і душу яго бача. {{Водступ|2|em}}— Калі толькі яна ў яго ёсьць? {{Водступ|2|em}}— А пан скрывіўся, бы баран на новыя вароты. {{Водступ|2|em}}— З носа хвігу скруціў. {{Водступ|2|em}}— Ніяк не хаваюцца воўчыя зубы пад авечую скуру. {{Водступ|2|em}}— Галава яго, значыць, да Варшавы верне, а ногі на Маскву дзыгаюць. {{Водступ|2|em}}Гміна дрыжэла ад рогату і гармідару. Як ні ўсьцішаў, ні пеніўся войт, не памагала — вёска, значыць, рассупонілася, разгойдалася. {{Водступ|2|em}}Гоман грамады — бы гуд фабрыкі. {{Водступ|2|em}}Але Самусь уздумаў адбіць пану ахвоту агітаваць, — толькі махнуў рукой, як уся сходка, бы па камандзе, сьціхла. {{Водступ|2|em}}— Чакайце, браткі, — адазваўся Самусь, — дайце паслухаем, аб чым цяпер нам гэты пан раскажа.<noinclude></noinclude> ff3z63li1v4ijtbupm7b7ld142tw6fo 104 121138 282091 281859 2026-04-17T13:00:30Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282091 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Ачуняўшы мала-веле, пан разявіўся раз, другі, як рыба на сухапуцьці, але, згледзеўшы шырокую ўсьмешку грамады, — а супроць яе ніхто не ўстаіць, — зароў як бык. {{Водступ|2|em}}— Хамы! Быдла! {{Водступ|2|em}}І пад дружны рогат сялян бардзей выскачыў, як абвараны. {{накіравальная рыса|5em}}<noinclude></noinclude> ana33bca6s0u9rymt76u56z35p7ycyu 104 121171 282092 281898 2026-04-17T13:04:06Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282092 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|''ЧЫРВОНЫ СЬЦЯГ''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Ноч. Марозіць. Ад подыху вострага сіверу калышыцца на рыначным пляцу электрычная лямпа. Комсамолец Пятрусь настаражыўся, ідзе на пляц — ён хоча на ліхтары павесіць чырвоны сьцяг з надпісам: „Прэч окупантаў! Няхай жыве Савецкая Беларусь“. {{Водступ|2|em}}Кругом — ні жывой душы, толькі па рынку валэндаецца поліцыянт, — перашкаджае, хварэць яго галаве. Вунь як нахахоліўся і выдаецца такім важным, а папраўдзе дурны, як варона. {{Водступ|2|em}}Ходзе гэта паміж расклееных комуністычных лістовак і адбітых праз трафарэты чырвонай фарбай лёзунгаў — і хоць-бы што. Лоўка гада абдурылі. Комсамолка. Рузя пажалілася яму, што на тым баку рынку ў перавулачку ня пускаюць яе прайсьці дамоў нейкія п‘яныя мужчыны. Поліцыянт, як баран на павадку, пашоў. А тым часам тут раз, два — і работа зроблена. {{Водступ|2|em}}І цяпер таварышы павінны падняць крык на суседняй вуліцы, каб поліцыянта зманіць з рыначнага пляцу, а Пятрусь павесіць сьцяг. {{Водступ|2|em}}Стаяў Пятрусь, утуліўшыся ў варотах. Халодны вецер тармасіў яго паношанае паліто, ледзяніў кроў. Доўга так ня ўстоіш і часу ўжо ня шмат — трэба дзейнічаць, і Пятрусь, выбраўшы момант, перабег да будкі гандляроў, бліжэй да ліхтара.<noinclude></noinclude> 5svgv35jkyr8xainvvz1wtzahf0g654