Вікікрыніцы bewikisource https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікікрыніцы Размовы пра Вікікрыніцы Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Аўтар Размовы пра аўтара Старонка Размовы пра старонку Індэкс Размовы пра індэкс TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk 10 9260 282459 278637 2026-04-24T11:16:45Z Gleb Leo 2440 282459 wikitext text/x-wiki :<span style="padding:0 0.5em;margin-right:1px; solid #000;background:#FFA0A0" title="{{{1}}}">&nbsp;</span> [[:Катэгорыя:Вікікрыніцы:Індэксы без распазнанага тэксту|Патрэбнае распазнаванне тэксту]] ({{smaller|{{PAGESINCAT:Вікікрыніцы:Індэксы без распазнанага тэксту}}}}) :<span style="padding:0 0.5em;margin-right:1px; solid #000;background:#FFE867" title="{{{1}}}">&nbsp;</span> [[:Катэгорыя:Вікікрыніцы:Нявычытаныя індэксы|Патрэбная вычытка]] ({{smaller|{{PAGESINCAT:Вікікрыніцы:Нявычытаныя індэксы}}}}) :<span style="padding:0 0.5em;margin-right:1px; solid #000;background:#AFAFFF" title="{{{1}}}">&nbsp;</span> [[:Катэгорыя:Вікікрыніцы:Індэксы, гатовыя да кампіляцыі|‎Гатовая да супастаўлення і падзелу]] ({{smaller|{{PAGESINCAT:Вікікрыніцы:Індэксы, гатовыя да кампіляцыі}}}}) :<span style="padding:0 0.5em;margin-right:1px; solid #000;background:#90FF90" title="{{{1}}}">&nbsp;</span> [[:Катэгорыя:Вікікрыніцы:Індэксы ў вычытцы|Вычытаныя, але патрабуюць праверкі]] ({{smaller|{{PAGESINCAT:Вікікрыніцы:Індэксы ў вычытцы}}}}) :<span style="padding:0 0.5em;margin-right:1px; solid #000;background:#00137F" title="{{{1}}}">&nbsp;</span> [[:Катэгорыя:Вікікрыніцы:Правераныя індэксы‎|Правераныя]] ({{smaller|{{PAGESINCAT:Вікікрыніцы:Правераныя індэксы}}}}) <hr/> Калі ласка, перад вычытваннем азнаёмцеся з [[Вікікрыніцы:Дапамога#Афармленьне_індэксаў|парадамі]] да гэтага. <div class="center">'''Вычытваецца цяпер'''</div> На дадзены момант на Вікікрыніцах вычытваюцца наступныя буйныя творы, з якімі Вы б маглі дапамагчы: * Бѣлорусскій сборникъ. {{Скан|[[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3|Выпускъ 3]]|Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf}} [[Аўтар:Еўдакім Раманаў|Еўдакіма Раманава]] (1887) * {{Скан|[[Веснаход (1924)|Веснаход]]|Веснаход (1924).pdf}} [[Аўтар:Міхась_Чарот|Міхась Чарот]] (1924) * {{Скан|[[Вясновы_прамень_(1929)|Вясновы прамень]]|Вясновы_прамень_(1929).pdf}} [[Аўтар:Мікола_Нікановіч|Мікола Нікановіч]] (1929) * {{Скан|[[На зломе (1925)|На зломе]]|На зломе (1925).pdf}} [[Аўтар:Янка_Нёманскі|Янка Нёманскі]] (1929) * {{Скан|[[Вязьмо (1932)|Вязьмо]]|Вязьмо (1932).pdf}} [[Аўтар:Міхась_Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]] (1932) * {{Скан|[[Гоман зарніц (1932)|Гоман зарніц]]|Гоман зарніц (1932).pdf}} [[Аўтар:Цішка_Гартны|Цішка Гартны]] (1932) * {{Скан|[[На чырвоных лядах (1934)|На чырвоных лядах]]|Linkou Na chirvonih liadah.pdf}} [[Аўтар:Міхась_Лынькоў|Міхась Лынькоў]] (1934) * {{Скан|[[Маці (1935)|Маці]]|Маці_1935.pdf}} [[Аўтар:Максім_Горкі|Максім Горкі]] (1935) <div class="center">'''Варта праверыць'''</div> Ніжэйпададзеныя творы варта праверыць. Магчыма, там ёсць памылкі друку, дапушчаныя ў часе вычытвання. * {{Скан|[[Географія Эўропы (1924)/Заходняя Эўропа|Географія Эўропы, Заходняя Эўропа]]|Географія Эўропы Заходняя Эўропа.pdf}} [[Аўтар:Мікалай_Азбукін|Мікалай Азбукін]] (1924) * {{Скан|[[Historyja świataja abo Biblijnaja Staroha Zakonu (1930)|Historyja świataja abo Biblijnaja Staroha Zakonu]]|Historyja świataja abo Biblijnaja Staroha Zakonu (1930).pdf}} [[Аўтар:Вінцэнт_Гадлеўскі|Вінцэнт Гадлеўскі]] (1922) * {{Скан|[[Географія Беларусі (1922)|Географія Беларусі]]|Географія Беларусі.pdf}} [[Аўтар:Аркадзь_Смоліч|Аркадзь Смоліч]] (1922) * {{Скан|[[Апошні з магікан (1940)|Апошні з магікан]]|Апошні з магікан.pdf}} [[Аўтар:Джэймс_Фенімар_Купер|Джэймс Фенімар Купер]] (1966) * {{Скан|[[Вялікі народны паэт (Дабрынін)|Вялікі народны паэт]]|Вялікі народны паэт (1939).pdf}} [[Аўтар:Міхаіл Дабрынін|Міхаіл Дабрынін]] (1939) <noinclude>[[Катэгорыя:Шаблоны для галоўнай старонкі]]</noinclude> 00r20imgnv4q0uekrxiffeofg4oxn9a 0 13861 282450 261630 2026-04-24T07:14:42Z Gleb Leo 2440 282450 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Прадмова да «Смыка беларускага» | аўтар = Францішак Багушэвіч | секцыя = Прадмова | папярэдні = | наступны = | год = 1894 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Смык беларускі (1894)/Pradmowa|Pradmowa]] // {{Fine|[[Смык беларускі (1894)|Smyk białaruski Szymona Reuki z pad Barysowa]]. Poznań: R. Nikulski, 1894}} * [[Smyk biełaruski (1908)/Pradmowa|Pradmowa]] // {{Fine|[[Smyk biełaruski (1908)|Smyk biełaruski]]. Pieciarburh: „Zahlanie sonce i ŭ naše wakonce“, 1908}} * [[Smyk biełaruski (1918)/Pradmowa|Pradmowa]] // {{Fine|[[Smyk biełaruski (1918)|Smyk biełaruski]]. Wilnia: Wydawiectwo [[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|W. Łastoŭskaho]], 1918}} * [[Смык беларускі (1920)/Прадмова|Прадмова]] // {{Fine|[[Смык беларускі (1920)|Cмык беларускі]]. Вільня: Выдавецтва [[Аўтар:Уладзіслаў Знамяроўскі|У. Знамяроўскага]], 1920}} * [[Dudka Biełaruskaja i Smyk Biełaruski (1930)/Smyk Biełaruski/Pradmowa|Pradmowa]] // {{Fine|[[Dudka Biełaruskaja i Smyk Biełaruski (1930)|Dudka Biełaruskaja i Smyk Biełaruski]]. Wilnia: Biełaruski Instytut Haspadarki i Kultury, 1930}} [[Катэгорыя:Смык беларускі]] [[Катэгорыя:Публіцыстыка Францішка Багушэвіча]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] 7x3vgn13qh2oygd5ki9z0ua0d52wt9g 282452 282450 2026-04-24T07:20:46Z Gleb Leo 2440 282452 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Прадмова да «Смыка беларускага» | аўтар = Францішак Багушэвіч | секцыя = Прадмова | папярэдні = | наступны = | год = 1894 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Смык беларускі (1894)/Pradmowa|Pradmowa]] // {{Fine|[[Смык беларускі (1894)|Smyk białaruski Szymona Reuki z pad Barysowa]]. Poznań: R. Nikulski, 1894}} * [[Smyk biełaruski (1908)/Pradmowa|Pradmowa]] // {{Fine|[[Smyk biełaruski (1908)|Smyk biełaruski]]. Pieciarburh: „Zahlanie sonce i ŭ nasze wakonce“, 1908}} * [[Smyk biełaruski (1918)/Pradmowa|Pradmowa]] // {{Fine|[[Smyk biełaruski (1918)|Smyk biełaruski]]. Wilnia: Wydawiectwo [[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|W. Łastoŭskaho]], 1918}} * [[Смык беларускі (1920)/Прадмова|Прадмова]] // {{Fine|[[Смык беларускі (1920)|Cмык беларускі]]. Вільня: Выдавецтва [[Аўтар:Уладзіслаў Знамяроўскі|У. Знамяроўскага]], 1920}} * [[Dudka Biełaruskaja i Smyk Biełaruski (1930)/Smyk Biełaruski/Pradmowa|Pradmowa]] // {{Fine|[[Dudka Biełaruskaja i Smyk Biełaruski (1930)|Dudka Biełaruskaja i Smyk Biełaruski]]. Wilnia: Biełaruski Instytut Haspadarki i Kultury, 1930}} [[Катэгорыя:Смык беларускі]] [[Катэгорыя:Публіцыстыка Францішка Багушэвіча]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] eom12ioproruyuua7zo6u9qkylnww1h 104 74678 282458 180808 2026-04-24T11:12:39Z Gleb Leo 2440 282458 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{цэнтар|ОГЛАВЛЕНІЕ.|памер=140%}} {{block center/s|style=width:100%; max-width:25em}} {{Dotted TOC||[[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Прадмова|Предисловіе]]|стр. V|3|col3-width=3em}} {{Цэнтар|'''Животный эпосъ.'''}} {{Калёнтытул|left=№№|right=стр.}} {{Dotted TOC||{{gap|0.6em}}1 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/1|Курка рабушка]]|1|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||{{gap|0.6em}}2 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/2|б, варіантъ]]|2|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||{{gap|0.6em}}3 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/3|Жоронцы]]|3|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||{{gap|0.6em}}4 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/4|Пятухъ и курочка]]|6|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||{{gap|0.6em}}5 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/5|Козелъ]]|7|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||{{gap|0.6em}}6 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/6|Коза лупленая]]|8|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||{{gap|0.6em}}7 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/7|Зайкина хатка]]|11|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||{{gap|0.6em}}8 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/8|Коза въ орѣхахъ]]|12|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||{{gap|0.6em}}9 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/9|Мыши и сочивка]]|14|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||10 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/10|Вовкъ и собака]]|15|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||11 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/11|Дѣд да баба и вовкъ]]|17|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||12 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/12|Вовкъ дурень]]|18|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||13 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/13|Свинья и вовкъ]]|20|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||14 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/14|Собаки, кошка и мыши]]|—|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||15 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/15|Быкъ, парсюкъ, козелъ]]|21|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||16 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/16|Гусакъ, медвѣдь, вовкъ]]|23|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||17 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/17|Лиса и дроздъ]]|24|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||18 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/18|Мужикъ, медвѣдь и лиса]]|25|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||19 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/19|б, варіантъ]]|26|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||20 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/20|Лисичка католичка]]|28|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||21 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/21|Лисичка сестричка]]|—|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||22 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/22|б, варіантъ]]|32|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||23 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/23|в, варіантъ]]|—|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||24 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/24|Котъ и лисица]]|34|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||25 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/25|Вовкъ, лисица и овца]]|35|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||26 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/26|Вовкъ, старая собака и котъ]]|36|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||27 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/27|Козелъ и баранъ]]|—|3|col3-width=2em}} {{Цэнтар|'''Сказки миѳическія.'''}} {{Dotted TOC||{{gap|0.6em}}1 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/1|Звѣриное молоко (нещастное дитя)]]|38|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||{{gap|0.6em}}2 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/2|Пуща драмуща]]|40|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||{{gap|0.6em}}3 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/3|Хортки]]|45|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||{{gap|0.6em}}4 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/4|Мѣдзяный вовкъ]]|49|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||{{gap|0.6em}}5 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/5|Юда — беззаконный чертъ]]|55|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||{{gap|0.6em}}6 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/6|б, варіантъ]]|60|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||{{gap|0.6em}}7 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/7|Ив. Ивановичъ русскій царевичъ]]|63|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||{{gap|0.6em}}8 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/8|Иван Златовусъ]]|67|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||{{gap|0.6em}}9 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/9|Чаволай]]|73|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||10 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/10|Подземное царство]]|78|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||11 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/11|б, варіантъ]]|85|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||12 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/12|Иванъ дуракъ]]|88|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||13 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/13|Вячорка, Повношникъ, Заранка]]|92|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||14 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/14|Царь Василь]]|99|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||15 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/15|Иван — Сучкинъ сынъ]]|110|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||16 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/16|Удовинъ сын]]|120|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||17 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/17|Ив. Ивановичъ Кобылинъ сынъ]]|133|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||18 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/18|Иванъ и кусюлька]]|142|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||19 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/19|б, варіантъ]]|148|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||20 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/20|Удовины сыны]]|154|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||21 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/21|Сынъ продадзеный]]|164|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||22 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/22|б, варіантъ]]|172|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||23 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/23|Роги]]|181|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||24 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/24|Казакъ Громакъ]]|186|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||25 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/25|Иванъ рыбакъ]]|192|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||26 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/26|Иванъ дуракъ]]|196|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||27 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/27|Василь удовинъ сынъ]]|198|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||28 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/28|Дикій Бурьма]]|205|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||29 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/29|Коваль бѣды искавъ]]|211|3|col3-width=2em}} {{Dotted TOC||30 [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/30|Проварна Ярыжка]]|212|3|col3-width=2em}}<noinclude></noinclude> dafewsykkp6iq6djfb4j16k9q3ploej 106 92591 282451 221901 2026-04-24T07:20:05Z Gleb Leo 2440 282451 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[Smyk biełaruski (1908)|Smyk biełaruski]] |Language=be |Volume= |Author=[[Аўтар:Францішак Багушэвіч|Symon Reŭka s pad Barysowa]] |Translator= |Editor= |Illustrator= |School=Biełaruskije pieśniary |Publisher=„Zahlanie sonce i ŭ nasze wakonce“ |Address=Pieciarburh |Year=1908 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=5 |Progress=OCR |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} ixykaefv2xh90ejfvcw1m47ny7wcdye 104 92638 282421 221985 2026-04-23T19:50:25Z Gleb Leo 2440 282421 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{Цэнтар|'''{{Разьбіўка|Spis}}.'''|памер=140%}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|4em|height=1px}} {{block center/s|style=width:100%; max-width:25em}} {{Калёнтытул|right=Str.{{gap|0.5em}}}} {{Dotted TOC||[[Smyk biełaruski (1908)/Pradmowa|Pradmowa]]|III|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Smyk biełaruski (1908)/Smyk|Smyk]]|1|3|col3-width=2.5em}} {{Калёнтытул|left={{Абмылка|Piesni|Pieśni}}:}} {{Dotted TOC|I.|[[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/I|Udawa]]|2|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC|II.|[[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/II|Hora]]|3|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC|III.|[[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/III|Pieśnia]]|4|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC|IV.|[[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/IV|Swatany]]|5|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC|V.|[[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/V|Swatanaja]]|6|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC|VI.|[[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/VI|Pieśnia]]|9|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC|VII.|[[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/VII|Pieśnia]]|—|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC|VIII.|[[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/VIII|Kałysanka]]|10|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC|IX.|[[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/IX|Pieśnia]]|12|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC|X.|[[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/X|Chmarki]]|13|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Smyk biełaruski (1908)/Panskaja łaska|Panskaja łaska]]|—|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Smyk biełaruski (1908)/Achwiara|Achwiara]]|14|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Smyk biełaruski (1908)/Skacinnaja apieka|Skacinnaja apieka]]|15|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Smyk biełaruski (1908)/Ballada|Ballada]]|17|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Smyk biełaruski (1908)/Žydok|Žydok]]|20|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Smyk biełaruski (1908)/Nia ŭsim adna smierć|Nia ŭsim adna smierć]]|22|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Smyk biełaruski (1908)/Nia čurajsia|Nia čurajsia]]|24|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Smyk biełaruski (1908)/Panskaje ihryšče|{{Абмылка|Panskaja|Panskaje}} ihryšče]] (Jurki)|26|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Smyk biełaruski (1908)/Atkaz Jurce na «Panskaje ihryšče»|Atkaz Jurce na «Panskaje ihryšče»]]|29|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Smyk biełaruski (1908)/Swaja ziamla|Swaja ziamla]]|30|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Smyk biełaruski (1908)/Swinia i žałudy|Swinia i žałudy]]|33|3|col3-width=2.5em}} {{block center/e}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{цэнтар|[[File:Smyk biełaruski (1908). Узор 2.png|80px]]}}<noinclude></noinclude> 3xrh1s5xf2he4ve9876x42253huosx5 282449 282421 2026-04-23T20:13:17Z Gleb Leo 2440 282449 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{Цэнтар|'''{{Разьбіўка|Spis}}.'''|памер=140%}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|4em|height=1px}} {{block center/s|style=width:100%; max-width:25em}} {{Калёнтытул|right=Str.{{gap|0.5em}}}} {{Dotted TOC||[[Smyk biełaruski (1908)/Pradmowa|Pradmowa]]|III|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Smyk biełaruski (1908)/Smyk|Smyk]]|1|3|col3-width=2.5em}} {{Калёнтытул|left={{Абмылка|Piesni|Pieśni}}:}} {{Dotted TOC|I.|[[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/I|Udawa]]|2|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC|II.|[[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/II|Hora]]|3|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC|III.|[[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/III|Pieśnia]]|4|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC|IV.|[[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/IV|Swatany]]|5|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC|V.|[[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/V|Swatanaja]]|6|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC|VI.|[[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/VI|Pieśnia]]|9|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC|VII.|[[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/VII|Pieśnia]]|—|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC|VIII.|[[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/VIII|Kałysanka]]|10|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC|IX.|[[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/IX|Pieśnia]]|12|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC|X.|[[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/X|Chmarki]]|13|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Smyk biełaruski (1908)/Panskaja łaska|Panskaja łaska]]|—|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Smyk biełaruski (1908)/Achwiara|Achwiara]]|14|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Smyk biełaruski (1908)/Skacinnaja apieka|Skacinnaja apieka]]|15|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Smyk biełaruski (1908)/Ballada|Ballada]]|17|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Smyk biełaruski (1908)/Žydok|Žydok]]|20|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Smyk biełaruski (1908)/Nia ŭsim adna smierć|Nia ŭsim adna smierć]]|22|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Smyk biełaruski (1908)/Nie čurajsia|{{Абмылка|Nia|Nie}} čurajsia]]|24|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Smyk biełaruski (1908)/Panskaje ihryšče|{{Абмылка|Panskaja|Panskaje}} ihryšče]] (Jurki)|26|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Smyk biełaruski (1908)/Atkaz Jurce na «Panskaje ihryšče»|Atkaz Jurce na «Panskaje ihryšče»]]|29|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Smyk biełaruski (1908)/Swaja ziamla|Swaja ziamla]]|30|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Smyk biełaruski (1908)/Swinia i žałudy|Swinia i žałudy]]|33|3|col3-width=2.5em}} {{block center/e}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{цэнтар|[[File:Smyk biełaruski (1908). Узор 2.png|80px]]}}<noinclude></noinclude> ckwlnpwctdub8h99ner0hibp030rbyn 106 92962 282364 222415 2026-04-23T13:24:05Z Gabix 3485 282364 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы]] |Language=be |Volume= |Author=[[Аўтар:Сяргей Паўловіч|Сяргей Паўловіч]] |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=Беларускае Выдавецкае Таварыства |Address=Вільня |Year=1928 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} 6kvemy3ncqj42hltfo7s4v72rijz1n5 282381 282364 2026-04-23T13:49:58Z Gabix 3485 282381 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы]] |Language=be |Volume= |Author=[[Аўтар:Сяргей Паўловіч|Сяргей Паўловіч]] |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=Беларускае Выдавецкае Таварыства |Address=Вільня |Year=1928 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=V |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} 79gebq4bh2yyp0ucnppq0kaje48hu9q 104 109746 282455 257734 2026-04-24T08:05:42Z Gabix 3485 282455 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taravyvan Adijene" /></noinclude> {{ц|'''Над кроманьню'''|памер=120%}} {{ц|''(З часоў 1905 г.)''}} {{ц|I}} {{Водступ|2|em}}Дзед Язэп патыкаў заскарузлым пальцам у люльцы, папыкаў ёю і, паправіўшыся на карчы, дзе ён сядзеў, сказаў: {{Водступ|2|em}}— Цудоўнае гэтае возера. Ты яшчэ нядаўна тут жывеш і ня бачыў яго як сьлед. Я-ж пражыў тут змалку, сярод гэтых сумных лясоў ды балот; тут навокал траха не на 20 вёрст няма ні аднае вёскі: усё лес ды лес, балоціна з правалінамі, дзе вада чорная, як сажа, і дзе ніхто ня мераў дна. Гэта — „чортавы вочы“, як завуць іх старыя лясьнікі ды смалакуршчыкі. Разгоніцца лось ці воўк, сігае па лесе, наскочыць на „чортава вока“ — і загіб. Шмат гэтых „вачэй“, і жудасьць ад іх бярэ. Тут-жа, бліжэй к Кромані, месца вышэй, замест балота — сьветлы, жоўты пясок, лес — чысты хваёвы, заўсёды сумны. Само возера, як бачыш, быццам бяз краю; вада ў ім чыстая, як шкло, але заўсёды яно захована туманом. Што робіцца на сярэдзіне возера — ніхто ня ведае… Раз прыехаў аднекуль здалёку нейкі андуфэльт з блішчастымі гузікамі: захацеў, ведаеш, памераць глыбіню. Нашы смалакуршчыкі казалі яму: „Не рабі гэтага, бо ніхто яшчэ ня сьмеў мераць Кромань“. Не, дзе-ж там! Кажа: „Вы — старыя дурні, больш нічога“. Ну, добра, узяў гэта ён чайку, нейкі ланцуг з вагаю на канчары і папрасіў, каб хто-небудзь ад’ехаў з ім у возера. Вядома, ніхто з ім не паехаў. Тады ён сам адагнаў чайку ад берагу і прапаў за туманом… Так мы яго больш і ня бачылі — згіб. {{Водступ|2|em}}— А даўно гэта было? - запытаўся Антон. {{Водступ|2|em}}— Ды не, вось у гэтую мінулую восень… Але, так дзіўнае гэтае возера. Кожную нядзелю туман з яго каля поўдня зыходзіць і чутно, як пад вадою звоняць, быццам у царкве.<noinclude>{{Калёнтытул|1*||3}}</noinclude> eqt0lohx5vta0relyh20684hp01m6sk 282456 282455 2026-04-24T08:07:38Z Gabix 3485 282456 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taravyvan Adijene" /></noinclude> {{ц|'''Над {{Абмылка|кроманьню|Кроманьню}}'''|памер=120%}} {{ц|''(З часоў 1905 г.)''}} {{ц|I}} {{Водступ|2|em}}Дзед Язэп патыкаў заскарузлым пальцам у люльцы, папыкаў ёю і, паправіўшыся на карчы, дзе ён сядзеў, сказаў: {{Водступ|2|em}}— Цудоўнае гэтае возера. Ты яшчэ нядаўна тут жывеш і ня бачыў яго як сьлед. Я-ж пражыў тут змалку, сярод гэтых сумных лясоў ды балот; тут навокал траха не на 20 вёрст няма ні аднае вёскі: усё лес ды лес, балоціна з правалінамі, дзе вада чорная, як сажа, і дзе ніхто ня мераў дна. Гэта — „чортавы вочы“, як завуць іх старыя лясьнікі ды смалакуршчыкі. Разгоніцца лось ці воўк, сігае па лесе, наскочыць на „чортава вока“ — і загіб. Шмат гэтых „вачэй“, і жудасьць ад іх бярэ. Тут-жа, бліжэй к Кромані, месца вышэй, замест балота — сьветлы, жоўты пясок, лес — чысты хваёвы, заўсёды сумны. Само возера, як бачыш, быццам бяз краю; вада ў ім чыстая, як шкло, але заўсёды яно захована туманом. Што робіцца на сярэдзіне возера — ніхто ня ведае… Раз прыехаў аднекуль здалёку нейкі андуфэльт з блішчастымі гузікамі: захацеў, ведаеш, памераць глыбіню. Нашы смалакуршчыкі казалі яму: „Не рабі гэтага, бо ніхто яшчэ ня сьмеў мераць Кромань“. Не, дзе-ж там! Кажа: „Вы — старыя дурні, больш нічога“. Ну, добра, узяў гэта ён чайку, нейкі ланцуг з вагаю на канчары і папрасіў, каб хто-небудзь ад’ехаў з ім у возера. Вядома, ніхто з ім не паехаў. Тады ён сам адагнаў чайку ад берагу і прапаў за туманом… Так мы яго больш і ня бачылі — згіб. {{Водступ|2|em}}— А даўно гэта было? - запытаўся Антон. {{Водступ|2|em}}— Ды не, вось у гэтую мінулую восень… Але, так дзіўнае гэтае возера. Кожную нядзелю туман з яго каля поўдня зыходзіць і чутно, як пад вадою звоняць, быццам у царкве.<noinclude>{{Калёнтытул|1*||3}}</noinclude> 66nflap3pdtnmsdco6sw5mt0o3quyns 0 120177 282392 279965 2026-04-23T17:42:10Z Gleb Leo 2440 282392 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Psalmy Pakutnyja | аўтар = Казімір Сваяк | год = 1949 год | пераклад = | секцыя = Псальмы | папярэдні = [[Hołas dušy (1949)/III/Żal za hrachi|Żal za hrachi]] | наступны = [[Hołas dušy (1949)/III/Malitvy prad Kamunijej śv.|Malitvy prad Kamunijej śv.]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Stepovic K.Holas dusy.Padrucnik zycciapraktyki relihijnaj dla bielarusau.djvu" from="153" to="164" /> {{Выроўніваньне-канец}} 3t5oa0pw4wbeinctcdrcx91sq1o7vmz 282393 282392 2026-04-23T17:43:08Z Gleb Leo 2440 282393 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Psalmy Pakutnyja | аўтар = Казімір Сваяк | год = 1949 год | пераклад = | секцыя = Псальмы | папярэдні = [[Hołas dušy (1949)/III/Żal za hrachi|Żal za hrachi]] | наступны = [[Hołas dušy (1949)/III/Malitvy prad Kamunijej śv.|Malitvy prad Kamunijej śv.]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Stepovic K.Holas dusy.Padrucnik zycciapraktyki relihijnaj dla bielarusau.djvu" from="154" to="164" /> {{Выроўніваньне-канец}} ssf5w9swnzqcy39ai4hyjlsdnkwwrnf 0 120209 282391 280040 2026-04-23T17:36:42Z Gleb Leo 2440 282391 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Litanija da Najśviaciejšaha Imieńnia Jezus | аўтар = Казімір Сваяк | год = 1949 год | пераклад = | секцыя = Малітвы | папярэдні = [[Hołas dušy (1949)/III/Maleńni za kanajučaha|Maleńni za kanajučaha]] | наступны = [[Hołas dušy (1949)/III/Litanija da Najśv. Serca Jez.|Litanija da Najśv. Serca Jez.]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Stepovic K.Holas dusy.Padrucnik zycciapraktyki relihijnaj dla bielarusau.djvu" from="184" fromsection="Litanija da Najśviaciejšaha Imieńnia Jezus" to="187" /> {{Выроўніваньне-канец}} 89ryseoomieo5v84kpgghpfn25183gq 0 120210 282394 280125 2026-04-23T17:43:33Z Gleb Leo 2440 282394 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Litanija da Najśviaciejšaha Imieńnia Jezus | аўтар = Казімір Сваяк | год = 1949 год | пераклад = | секцыя = Літанія | папярэдні = [[Hołas dušy (1949)/III/Maleńni za kanajučaha|Maleńni za kanajučaha]] | наступны = [[Hołas dušy (1949)/IV/Litanija da Najśv. Serca Jez.|Litanija da Najśv. Serca Jez.]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Stepovic K.Holas dusy.Padrucnik zycciapraktyki relihijnaj dla bielarusau.djvu" from="184" to="187" /> {{Выроўніваньне-канец}} 5f0eacarf3o1n72ojd3wsf82auno1o8 0 120418 282389 280632 2026-04-23T17:34:08Z Gleb Leo 2440 282389 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Прадмова | аўтар = Ст. Крыўцоў | год = 1926 год | арыгінал = | секцыя = Прадмова | папярэдні = | наступны = [[1905 год (1926)/Пачатак рэволюцыі ў Расіі|Пачатак рэволюцыі ў Расіі]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="1905 год (1926).pdf" from="7" to="10" /> {{Выроўніваньне-канец}} pfkbce8hviwoohkltb7770tqr4g8taj 282390 282389 2026-04-23T17:36:11Z Gleb Leo 2440 282390 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Прадмова | аўтар = Ст. Крыўцоў | год = 1926 год | арыгінал = | секцыя = Прадмова | папярэдні = | наступны = [[1905 год (1926)/Пачатак рэволюцыі ў Расіі|Пачатак рэволюцыі ў Расіі]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="1905 год (1926).pdf" from="7" to="10" /> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} q4el26vmj8nekpcymz96wsuzi2pe2n1 104 121291 282388 282123 2026-04-23T17:34:07Z Gleb Leo 2440 282388 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude>## Smyk ## I naš jenk, i ston</br> U baryb łunuŭ!</br> Kab biarozku raz</br> Paciahnuŭ smykom,</br> Jana wiečny čas</br> Raŭlab z mužykom!</br> Kab až ziołački</br> Zaihraliby,</br> Jak ščyhołački,</br> Zaśpiewaliby!</br> Jak smyčkom by tym</br> Kamień začapić,</br> Dyk pašoŭby dym…</br> Kamień nie ściarpić!</br> U žarstwu, piasok,</br> Kab razsypaŭsia,</br> Kab daŭ hałasok</br> Až zachlipaŭsia!</br> Kab pačuŭ usiak,</br> Dy kab litość mieŭ:</br> Kab ćwiordy razmiak,</br> Kab miahki až mleŭ!</br> Och! kab mnie toj smyk,</br> Kab na sercach hraŭ, —</br> Z radaściaj by znik,</br> Aby hołas daŭ!..</br> {{block center/e}} {{лінія|5em}} ## I ## {{ц|{{x-larger|{{разьбіўка|Pieśni:}}}}}} <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">'''I. {{разьбіўка|Udawa}}.</span></center> {{block center/s}} Šumić z horki ručajočak,</br> Bryzgi razkidaje, —</br><noinclude></noinclude> 6gbf9ldwxmhr6jpw3a5a730eyr1ktoj 282395 282388 2026-04-23T17:44:01Z Gleb Leo 2440 282395 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude><section begin="Smyk"/>I naš jenk, i ston</br> U baryb łunuŭ!</br> Kab biarozku raz</br> Paciahnuŭ smykom,</br> Jana wiečny čas</br> Raŭlab z mužykom!</br> Kab až ziołački</br> Zaihraliby,</br> Jak ščyhołački,</br> Zaśpiewaliby!</br> Jak smyčkom by tym</br> Kamień začapić,</br> Dyk pašoŭby dym…</br> Kamień nie ściarpić!</br> U žarstwu, piasok,</br> Kab razsypaŭsia,</br> Kab daŭ hałasok</br> Až zachlipaŭsia!</br> Kab pačuŭ usiak,</br> Dy kab litość mieŭ:</br> Kab ćwiordy razmiak,</br> Kab miahki až mleŭ!</br> Och! kab mnie toj smyk,</br> Kab na sercach hraŭ, —</br> Z radaściaj by znik,</br> Aby hołas daŭ!..</br> {{block center/e}} {{лінія|5em}} <section end="Smyk"/> <section begin="I"/>{{ц|{{x-larger|{{разьбіўка|Pieśni:}}}}}} <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">'''I. {{разьбіўка|Udawa}}.</span></center> {{block center/s}} Šumić z horki ručajočak,</br> Bryzgi razkidaje, —</br> <section end="I"/><noinclude></noinclude> gxkbip2nrknhjfjjb520to3ciyngxmz 104 121295 282396 282122 2026-04-23T17:47:12Z Gleb Leo 2440 282396 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude><section begin="II"/>Płače ǔdawa sierad nočak,</br> Wočki wyciraje.</br> {{gap|2em}}Oj markotnaja, lichaja</br> {{gap|2em}}Dola sirot-dzietak!</br> {{gap|2em}}Ale horšaja ǔdawaja,</br> {{gap|2em}}Jak tych małaletak.</br> Oj zaznajuć hora, licha,</br> Prytyki i ździekaǔ;</br> Buduć płakać hetak cicha,</br> Płakać pawiek-wiekaǔ.</br> {{gap|2em}}Pawiek-wiekaǔ ručajočak</br> {{gap|2em}}Bryzgi razkidaje,</br> {{gap|2em}}Pawiek ǔdoǔka sierad nočak</br> {{gap|2em}}Wočki wyciraje!</br> {{block center/e}} <section end="II"/> <section begin="II"/><center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">'''II. {{разьбіўка|Hora}}.</span></center> {{block center/s}} Kab mnie hołas dobry mieć,</br> Kab mnie hora kudy dzieć,</br> Kab že hora Boh nia daǔ, —</br> Jab wiasoła zaśpiewaŭ:</br> {{gap|2em}}Oj, horaž majo!</br> Skłaǔ ja hora u akłunak,</br> Skłaŭ biadu swaju, frasunak,</br> Kinuŭ ǔ rečku až da dna, —</br> Pryšło hora jak što dnia.</br> {{gap|2em}}Oj, horaž majo!</br> Ŭziaǔ ja hora dy ŭ anuču,</br> Kinuŭ ǔ polymia-ahoń,</br> Nijak hora nie zamuču:</br> <section end="II"/><noinclude></noinclude> cp2xb43hkb9361iym0m2miwbnxn4yrr 282404 282396 2026-04-23T18:22:54Z Gleb Leo 2440 282404 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude><section begin="I"/>Płače ǔdawa sierad nočak,</br> Wočki wyciraje.</br> {{gap|2em}}Oj markotnaja, lichaja</br> {{gap|2em}}Dola sirot-dzietak!</br> {{gap|2em}}Ale horšaja ǔdawaja,</br> {{gap|2em}}Jak tych małaletak.</br> Oj zaznajuć hora, licha,</br> Prytyki i ździekaǔ;</br> Buduć płakać hetak cicha,</br> Płakać pawiek-wiekaǔ.</br> {{gap|2em}}Pawiek-wiekaǔ ručajočak</br> {{gap|2em}}Bryzgi razkidaje,</br> {{gap|2em}}Pawiek ǔdoǔka sierad nočak</br> {{gap|2em}}Wočki wyciraje!</br> {{block center/e}} <section end="I"/> <section begin="II"/><center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">'''II. {{разьбіўка|Hora}}.</span></center> {{block center/s}} Kab mnie hołas dobry mieć,</br> Kab mnie hora kudy dzieć,</br> Kab že hora Boh nia daǔ, —</br> Jab wiasoła zaśpiewaŭ:</br> {{gap|2em}}Oj, horaž majo!</br> Skłaǔ ja hora u akłunak,</br> Skłaŭ biadu swaju, frasunak,</br> Kinuŭ ǔ rečku až da dna, —</br> Pryšło hora jak što dnia.</br> {{gap|2em}}Oj, horaž majo!</br> Ŭziaǔ ja hora dy ŭ anuču,</br> Kinuŭ ǔ polymia-ahoń,</br> Nijak hora nie zamuču:</br> <section end="II"/><noinclude></noinclude> 1ex667cpm4n22ouaua64uzh1ori5uge 104 121296 282402 282121 2026-04-23T18:10:44Z Gleb Leo 2440 282402 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude><section begin="II"/>Hora horam, jak štodzion.</br> {{gap|2em}}Oj, horaž majo!</br> Ŭziaŭ ja hora dy na wožy,</br> Zawioǔ ǔ les, skruciǔ da pnia; —</br> Zaŭtra hora, jak świt Božy,</br> Ŭlezła ŭ chatu, jak štodnia.</br> {{gap|2em}}Oj, horaž majo!</br> Skłaǔ ja hora dy u doški,</br> Zakapaǔ u wielki roǔ,</br> Adyšoǔ ad jamy troški,</br> Až u chacie hora znoǔ.</br> {{gap|2em}}Oj, horaž majo!</br> Zawiarnuǔšy u sałomu,</br> Hora ǔ łapać pałažyǔ,</br> Abuǔ łapać, zyšoǔ z domu: —</br> Hora horam, — łapać zhniǔ.</br> {{gap|2em}}Oj, horaž majo!</br> Skłaǔ ja hora u tarbinu,</br> Až u ’Meryku adwioz, —</br> Dumaǔ: tut abo ja zhinu,</br> Abo z hora budzie los.</br> {{gap|2em}}Oj, horaž majo!</br> Dyk i tut niama pakoju:</br> Z horam loh i z horam ǔstaŭ;</br> Musić Boh jaho z dušoju</br> Razam woźmie, razam daǔ!</br> {{gap|2em}}Oj, horaž majo!</br> {{block center/e}} <section end="II"/> <section begin="III"/><center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">'''III. Pieśnia.</span></center> {{block center/s}} Až śmiajałasia saroka,</br> Jak zarała baba honi;</br> Zajac spudziǔsia ad woka,</br> Ad harby padochli koni.</br> <section end="III"/><noinclude></noinclude> qu9cdlqwd0lpoww9hc17mtnwy4vfilt 104 121297 282412 282120 2026-04-23T19:19:04Z Gleb Leo 2440 282412 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude><section begin="III"/>{{gap|2em}}Až lisicy zabrachali,</br> {{gap|2em}}Jak mužyk hračychu rwaŭ, —</br> {{gap|2em}}Waŭki połudzień zabrali,</br> {{gap|2em}}Jak jon pieršy snop wiazaǔ.</br> Baba lulku kure ǔ chacie,</br> A mužyk piare kašuli,</br> Koń pasiecca na łapacie,</br> A na wierbie rastuć duli.</br> {{gap|2em}}Oj na prypiečku ŭ bałocie</br> {{gap|2em}}Ławiǔ rybku haspadar,</br> {{gap|2em}}A pry wyhanie na płocie</br> {{gap|2em}}Chawaǔ chrošy alindar.</br> Oj niawiestka ciešču lubie,</br> A syn baćku šanawaǔ,</br> Na sabaki zajac trubie,</br> Winny doǔh sam atdawaǔ!</br> {{block center/e}} <section end="III"/> <section begin="IV"/><center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">'''IV. {{разьбіўка|Swatany.}}</span></center> {{block center/s}} Oj, kalučy jaławiec!</br> Jahadki sałodki.</br> Oj, charošyž maładziec!</br> Dyk niama małodki.</br> {{gap|2em}}Adhuknisia ty na les,</br> {{gap|2em}}Ci chto nia pakliče;</br> {{gap|2em}}U swaje partki nia ǔlez,</br> {{gap|2em}}Može chto pazyče.</br> Budziem swatać, što taki,</br> Što niama u świecie:</br> Da raboty biaz ruki,</br> A had spać u lecie.</br> {{gap|2em}}Što ni woźmie, zrobie tak,</br> {{gap|2em}}Što świet nadziwicca:</br> {{gap|2em}}Kijam kosie, hareć tak,</br> {{gap|2em}}Što ŭ łatach praspicca.</br> <section end="IV"/><noinclude></noinclude> d0ikpur6k1gabcbitcr9mhsvlffdxqz 104 121307 282365 282183 2026-04-23T13:25:29Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282365 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> <center><u>БЕЛАРУСКАЕ ВЫДАВЕЦКАЕ ТАВАРЫСТВА.</u> <span style="font-size: 200%;" >'''Аб арганізацыі<br/>беларускае працоўнае<br/>школы.'''</span> С. ПАЎЛОВІЧА. ───═══─── Адбітак з Беларускага Календара на 1929 г. {{Разрадка|Вільня}}, :─: :─: :─: :─: :─: {{Разрадка|1928 г.}}</center><noinclude></noinclude> k0z3s8uof26adoe9rxonh62v1ddx9v1 104 121308 282366 282184 2026-04-23T13:25:58Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282366 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> <center><u>БЕЛАРУСКАЕ ВЫДАВЕЦКАЕ ТАВАРЫСТВА.</u> <span style="font-size: 200%;" >'''АБ АРГАНІЗАЦЫІ<br/>БЕЛАРУСКАЕ ПРАЦОЎНАЕ<br/>{{Разрадка|ШКОЛЫ}}'''</span> '''С. Паўловіча.''' Адбітак з Беларускага Календара на 1929 г. {{Разрадка|Вільня}}, :─: :─: :─: :─: :─: {{Разрадка|1928 г.}}</center><noinclude></noinclude> e96pqaehge0cj1cagor9q2tx6vo0apc 104 121309 282368 282189 2026-04-23T13:28:17Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282368 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> [[Файл:Аб_арганізацыі_беларускае_працоўнае_школы_3.png|frameless|center]] {{ц|'''Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы.'''|памер=160%}} {{Водступ|2|em}}Шляхам доўгага змаганьня беларусы пад Польшчай дабіліся — праўда, пакуль што болей па назову — да дваццацёх пачаткавых школаў. У далейшым змаганьні, якое — верым — не спыніцца, сетка гэтых школаў будзе павялічвацца, і трэба, каб усе яны ўжо не па назову толькі, а па ўсяму свайму і вонкаваму і ўнутраннаму выгляду зьявіліся запраўднымі беларускімі школамі, пад кіраўніцтвам запраўдных, г.&nbsp;ё. мясцовых вучыцялёў-беларусаў, выйшоўшых з гушчы беларускага народу. Так ці іначай, а па нашай думцы, ужо і цяпер зусім сваячасным зьяўляецца пытаньне аб арганізацыі беларускае пачаткавае школы, якую — разумеецца — беларусы хочуць і мусяць будаваць сваімі рукамі. Гэтае пытаньне ў нашай прэсе яшчэ зусім не парушалася. Не маем мы і свае адпаведнае пэдагагічнае літэратуры. Усё гэта і прымушае нас забраць пасільны голас, каб скрануць, напасьледак, з мёртвага пункту пытаньне аб арганізацыі беларускае школы — пытаньне, якому падобнага па важнасьці і значэньню ня можа і быць, бо толькі школа, добра арганізаваная, забясьпечвае народу нацыянальнае і культурнае адраджэньне. Такое важнае значэньне для нас нашае школы павінна зьвярнуць увагу на пастаўленае пытаньне ня толькі прафэсыянальнага вучыцельства, але і наагул усяго сьвядомага беларускага грамадзянства, каб супольнымі сіламі накіраваць нашу нараджаючуюся школу на той адзіны праўдзівы шлях, які вымагаецца жыцьцём, гісторыяй і нацыянальнымі імкненьнямі беларускага народу.<noinclude></noinclude> t7gr74t30zy4d6ribredarzy6w50cqg 104 121310 282369 282186 2026-04-23T13:30:07Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282369 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Цяжкі, цярністы лёс спаткаў беларускую школу ад самага яе нараджэньня. Шмат было і пэўне-ж яшчэ болей будзе перашкодаў на шляху яе самастойнага разьвіцьця. Аднак, чым ляпей будзем ведаць, за што змагаемся, чым болей усьведамім сабе пэдагагічныя ці навуковыя вымаганьні адносна да сучаснае школы, тым болей будзе гарантыяў пасьпеху {{Абмылка|у|ў}} змаганьні з гэтымі перашкодамі. {{ц|'''Тып нашае школы.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Галоўнае пытаньне, якое ў першую чаргу мы павінны вырашыць, датычыцца таго, ці наша школа хоча наагул адарвацца ад сучаснае школы, не лічучыся з педагагічнымі здабыткамі веку і творачы якуюсь сваю новую, яшчэ няведамую школу, ці яна гатова ў сваім будаўніцтве паслугоўвацца ўжо істнуючымі тыпамі школ, толькі перарабляючы ў нешта сваё, роднае, беларускае, і надаючы ёй праз тое свой нацыянальны характар? Калі прыняць пад увагу, што ў сваёй мінуўшчыне мы ня маем нічога — ні адпаведнае пэдагагічнае практыкі, ні адпаведнае пэдагагічнае літэратуры, — ''бо ня мелі самае школы'', — дык стане зразумелым, чаму ў васнову сваей школы павінны палажыць адзін якісьці з істнуючых ужо (у іншых народаў) тыпаў сучаснае школы. Але гэтае перайманьне мы ня тлумачым, як сьляпое капіраваньне чужых узораў. Трэба, каб у беларускай школе, пабудаванай на запазычаны ўзор, панаваў дух беларускі, каб яна адпавядала ўсяму жыцьцю народнаму, псыхыцы і нацыянальным імкненьням беларускага народу, каб з яе выходзілі людзі высокае культуры і моцныя барацьбіты за беларускую справу. Такі пагляд не павінен выклікаць ні ў каго зьдзіўленьня: кожны народ пераносіць на грунт сваей школы практыку і ідэі іншых народаў, перапрацоўвае іх паводле сваей ідэалёгіі і сваіх нацыянальных асаблівасьцяў і творыць — у далейшым разьвіцьці — новыя педагагічныя і культурныя вартасьці, якія таксама йдуць у карыстаньне іншых народаў. Так ось і йдзе абмен усяго культурнага багацьця, здабытага чалавецтвам. {{ц|'''Ня можа быць павароту да старае школы.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Гэтак, перад намі заданьне будаваць сваю школу (мы тут будзем гаварыць пераважна аб пачаткавай школе з 7 гадамі навучаньня). У якім-жа кірунку, на якіх ідэалёгічных падставах павінна пачацца гэтае будаўніцтва? Тут можа быць высунута шмат рознага роду сыстэмаў ці тыпаў школы, але аб адным толькі ня можа быць мовы, гэта — аб павароце да старае, ці т.&nbsp;зв. традыцыйнае школы. Праўда, яна яшчэ жыве, але жыве толькі па інэрцыі, па сіле агульнага закону жыцьця, у якім усялякая новая думка<noinclude></noinclude> hrnptob44zqm15t9y0z32wuinvt40b8 104 121311 282380 282188 2026-04-23T13:49:42Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282380 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>мець адны да адных патрэбнага даверра і пашаны, а дзе ўсяго гэтага няма, там няма і школы, няма і ўзгадаваньня ў праўдзівым значэньні гэтага слова. — Па-другое, нацыянальны характар школы забясьпечваецца, калі вучыцель-беларус вучыць у роднай мове, па роднай кніжцы, калі карыстаецца пераважна прадстаўленьнямі, параўнаньнямі, успамінамі, літэратурнымі, гістарычнымі і бытавымі прыкладамі з беларускае працы і жыцьця, беларускае гісторыі і літэратуры. Толькі пры такім выкладаньні для вучня ўсё будзе зразумелым, ён будзе аддаваць вучыцялю ўсю патрэбную ў клясе ўвагу, зможа прывязацца да навукі, да школы, толькі пры гэтай умове можа нармальна пайсьці ўзгадаваньне дзіцяці. У школе (на вышэйшых ступенях) павінна адбывацца вывучэньне беларускае літэратуры і гісторыі, такжа гаспадаркі, эканамічнага, сацыяльнага і праўнага стану беларускага народу, іначай школа ня дасьць сваім гадунцам патрэбнае сьвядомасьці і ня выпаўніць свайго назначэньня. Гэтае вымаганьне ня ёсьць нешта асаблівае, вузка — нацыянальнае, мо’ хто сказаў бы — прадыктаванае „беларускім шовінізмам“. Гэта — натуральнае, сьвятое права і абавязак кожнага сьвядомага грамадзяніна — ведаць свой народ, яго вераваньні, традыцыі, ўсё жыцьцё — эканамічнае, культурнае, грамадзкое. І ня ведама-б было, чаму мы, беларусы, у гэтым выпадку павінны зьявіцца якімсьці нясчасным выняткам сярод усіх другіх народаў?! {{накіравальная рыса|5em}} {{Водступ|2|em}}Гэтую стацьцю мы пісалі з глыбокаю вераю, што паўстане — бо ня можа не паўстаць для колькі-мільённага народу, да таго яшчэ {{Абмылка|у|ў}} наш дэмакратычны век — свая родная беларуская школа, у якой беларускі народ зможа без усялякіх перашкодаў узгадоўваць сваіх дзяцей. Тым хутчэй паўстане, чым галасьней народ будзе заяўляць сваё права на родную школу, як і наагул на культуру і нацыянальнае істнаваньне. Дабіўшыся школы, народ павінен будзе і заапекавацца ёю і даць ёй усялякае падтрыманьне. Мы не прадстаўляем сабе будучае беларускае школы інакшаю, як толькі ''грамадзкаю'', у самым шырокім значэньні гэтага слова. Толькі пры гэтай умове будзе магчыма надаць нашай школе ''тып працоўнае'' школы. Краіна працоўнага люду і школу павінна мець працоўную, грамадзкую. У росквіце яе ляжыць залог культурнага і нацыянальнага росквіту і самага народу. {{справа|''С. Паўловіч.''}} {{накіравальная рыса|5em}}{{накіравальная рыса|3em}}{{накіравальная рыса|5em}}<noinclude></noinclude> 1mtg4kvjxsoancfta3bexo423saiz3i 104 121317 282415 282211 2026-04-23T19:29:36Z Gleb Leo 2440 282415 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude><section begin="IV"/>Oj, to chłopiec! u karčmie</br> Pieršy jon na ławie;</br> Pieršy zwadu s tym pačnie</br> Chto jamu nia stawie.</br> {{gap|2em}}U kaściele na rok raz,</br> {{gap|2em}}I to sierad nočy:</br> {{gap|2em}}Nia prywykšy, jak u was,</br> {{gap|2em}}Leźci Bohu ŭ wočy.</br> A charošy, dyk jaki!..</br> Tolki što biaz nosu:</br> Atkusili nos waŭki,</br> Dyk nia maje losu.</br> {{gap|2em}}A bahaty, dyk na što:</br> {{gap|2em}}Pazyčyŭ karončyk,</br> {{gap|2em}}Jak pazyče jašče što,</br> {{gap|2em}}To budzie čyrwončyk.</br> A razumnyž, dyk jak toj,</br> Što lažyć u łomie,</br> Smokče łapu da Światoj</br> Na piačy, u domie.</br> {{gap|2em}}Nucie, dzieŭki, — da jaho!</br> {{gap|2em}}Jak muchi da miodu:</br> {{gap|2em}}Budzie muž choć dla kaho,</br> {{gap|2em}}Z dobraha zawodu.</br> Łasa jeści, smagła pić,</br> Nia budzie atkazu,</br> A pa šlubie žonku bić</br> Dyk začnie adrazu.</br> {{block center/e}} <section end="IV"/> <section begin="V"/><center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">'''V. Swatanaja.</span></center> {{block center/s}} Oto dzieŭka, oto chwat!</br> Što na ŭsie tut wioski:</br> Choć pawieś na dobry ład,</br> Dyk škoda biarozki.</br> <section end="V"/><noinclude></noinclude> dtc19clyf38le9fkb17xeb53eon3oj4 104 121319 282417 282214 2026-04-23T19:34:07Z Gleb Leo 2440 282417 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude><section begin="V"/>{{gap|2em}}Buncik lonu tak zwiadzie,</br> {{gap|2em}}Što nia wyjdzie motak.</br> Adna talka u chamut</br> Ledwie pieraskoče,</br> A abryŭkaŭ ceły žmut</br> Za pieč zawołoče.</br> {{gap|2em}}Jak pastawie krosny tkać,</br> {{gap|2em}}Dyk až na Jakuba,</br> {{gap|2em}}A tut para užo žać, —</br> {{gap|2em}}Wot natkała — luba!</br> A tancuje dobra tak,</br> Jak cialo z gilosa:</br> Parwieć čysta andarak</br> I łapci da bosa.</br> {{gap|2em}}A piajeć tak, jak sawa</br> {{gap|2em}}Zajca wyklikaje:</br> {{gap|2em}}Až trasiecca haława, —</br> {{gap|2em}}Tak jana hukaje!</br> Chodzie, jak čort u smale,</br> Choć ty adwiarnisia:</br> U wapratce, na pale</br> Čerwi zawialisia.</br> {{gap|2em}}A bahactwa poŭny miech,</br> {{gap|2em}}Zawiazany žyžkaj;</br> {{gap|2em}}Nia śmiejciesia, to nia śmiech,</br> {{gap|2em}}Tam dzicia s kałyskaj!</br> Nucie, chłopcy! — ja wam swat:</br> Jana maładaja, —</br> Tolki ciapier pośle świat</br> Akrajki skidaje.</br> {{gap|2em}}A chto woźmie budzie rad</br> {{gap|2em}}I nia paraŭnuje;</br> {{gap|2em}}Budzie dzieła rabić šmat,</br> {{gap|2em}}Usio dapilnuje.</br> {{block center/e}} <section end="V"/><noinclude></noinclude> hjsws6p4lasqznrq0ivnnm1jmyjtzyq 104 121320 282419 282215 2026-04-23T19:48:14Z Gleb Leo 2440 282419 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="VI"/><center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">'''VI. {{разьбіўка|Pieśnia}}.</span></center> {{block center/s}} Čaho biažyš, mužyčok?</br> — Pahaniaje maroz</br> Čamu lažyš, mužyčok?</br> — Bo uratnika wioz.</br> Čaho ty pješ, mužyčok?</br> — Bo i chleba nia jeŭ.</br> Za što ty bješ, mužyčok?</br> — Bo i sam toja mieŭ.</br> Na što ty kraŭ, mužyčok?</br> — Bo swajho nie paznaŭ.</br> Čamu ty łhaŭ, mužyčok?</br> — Bo chtoś praŭdu ukraŭ.</br> Čamu čorny, mužyčok?</br> — Bo u chacie kuryć.</br> Nie praworny, mužyčok?</br> — Bo usiaki žuryć.</br> Čamu ciomny, mužyčok?</br> — Bo pad ciomnym siadžu.</br> Čym bazdomny, mužyčok?</br> — Bo čužoha hladžu.</br> Čamu chicior, mužyčok?</br> — Bo durny, jak warona.</br> Čaho umior mužyčok?</br> — Uciekaŭ od „zakona“!</br> {{block center/e}} <section end="VI"/> <section begin="VII"/><center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">'''VII. {{разьбіўка|Pieśnia}}.</span></center> {{block center/s}} Harcuj, tancuj, panie! —</br> Tabie chleba stanie.</br> Skačy, kruci žwawa,</br> Na lewa, na prawa!</br> Pradaj, pradaj niŭku,</br> Budzie na wypiŭku;</br> <section end="VII"/><noinclude></noinclude> q2vkmgte7wafj2121evb66iedh6pkxl 104 121321 282422 282216 2026-04-23T19:51:34Z Gleb Leo 2440 282422 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude><section begin="VII"/>Pradaj, pradaj złydni,</br> Budzie na dwa tydni;</br> Pradaj žonku, dzieci,</br> Wystarče na treci;</br> Pradaj les da dreŭka,</br> Budzie swieža džieŭka.</br> Pradaj usio čysta,</br> Budzie srebrnych trysta.</br> Pradaj swaju sławu,</br> Pradaj i Waršawu,</br> Pradaj i čeść dočki</br> Za wina poŭ bočki.</br> Bo {{разьбіўка|pan budzie panam}}</br> Na wieki i aman!</br> Tancuj, harcuj, panie!</br> Poki ducha stanie.</br> {{block center/e}} <section end="VII"/> <section begin="VIII"/><center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">'''VIII. {{разьбіўка|Kałysanka}}.</span></center> {{block center/s}} Luli, synok, luli, luli!</br> Usie kurački pasnuli;</br> Oj, pasnuli i kurčatki</br> Pad skrydełkam swajej matki;</br> A ty čaho nia spiš, synku,</br> Jakby čuŭ lichu hadzinku?</br> Može budzieš kali panam,</br> Ci wialikim kapitanam,</br> A jak matka pryjdzie ŭ hości,</br> Oj, to budzie jej radości!..</br> Siadzie matka ŭ kut na ławie,</br> Syn chleb-sol prad jej pastawie,</br> Ručki, nožki pacałuje,</br> Pamiłuje, pažałuje;</br> Pačastuje miadkom sytnym,</br> <section end="VIII"/><noinclude></noinclude> o5lqkcgqmgsvi36lnuvw1h97il1xp6x 104 121323 282424 282218 2026-04-23T19:53:00Z Gleb Leo 2440 282424 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude><section begin="VIII"/>Usie kurački pasnuli,</br> Oj, pasnuli i kurčatki</br> Pad skrydełkam swajej matki…</br> {{block center/e}} <section end="VIII"/> <section begin="IX"/><center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">'''IX. {{разьбіўка|Pieśnia}}.</span></center> {{block center/s}} Wiesialisia, rwi z kapyta,</br> Bo šancuje, bałazie;</br> Jak nia stanie ŭ swirnie žyta,</br> Mielnik muki padwiazie!</br> {{gap|2em}}Pan zapłacie za rabotu,</br> {{gap|2em}}A nakormie łasa žyd:</br> {{gap|2em}}Tancuj sabie choć da potu,</br> {{gap|2em}}Pij harełku na kradyt!…</br> Kasa skosie sianažatku,</br> Šniur sama sacha zhare;</br> Tancuj sabie da upadku,</br> Tancuj, poki smyk dziare!</br> {{gap|2em}}Barana ŭsio zawałoče,</br> {{gap|2em}}A pasieje wiecier sam;</br> {{gap|2em}}Niechaj pieklicca, chto choče,</br> {{gap|2em}}A ty śpiewaj: „tratatam“!…</br> Jość siakierka, — buduć drowy,</br> Namałocie i sam cep…</br> Wypij, wypij, budź zdarowy!…</br> „{{разьбіўка|Aby huba, — budzie chleb}}“.</br> {{gap|2em}}Koń adbudzie i padwodu,</br> {{gap|2em}}Napasiecca dasyta,</br> {{gap|2em}}Tyž światkuj swaju swabodu,</br> {{gap|2em}}Śpiewaj sabie „tratata“!</br> Kiń žuricca, haspadaryć!</br> Ziamla rodzie i biaz nas;</br> Lepiej walcu dawaj žaryć:</br> Na rabotu budzie čas!</br> <section end="IX"/><noinclude></noinclude> g412x0z4w6oixsmyfgj7cziduguonet 104 121324 282426 282219 2026-04-23T19:55:28Z Gleb Leo 2440 282426 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude><section begin="IX"/>Pan zapłacie za rabotu,</br> A nakormie łasa {{абмылка|zyd|žyd}};</br> Tancuj sabie choć da potu,</br> Pij harełku na kradyt!</br> {{block center/e}} <section end="IX"/> <section begin="X"/><center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">'''X. {{разьбіўка|Chmarki}}.</span></center> {{block center/s}} Chmarki ciomnyje, maje bratańki!</br> Wiecier honie was biaz darožeńki,</br> I nihdziež dla was nima chatańki…</br> Atpačynicie až u Božeńki!</br> {{gap|2em}}Hdzie radzilisia, hdziež wy chmarački?</br> {{gap|2em}}Hdzie {{разьбіўка|„tutejšymi“}} nazywalisia?</br> {{gap|2em}}Lacicio usio, tak jak jarački…</br> {{gap|2em}}Choćby troški hdzie zatrymalisia!</br> Ziamli rodnińkaj, znać, nima u was,</br> Ni uhołčyka, ni prytułačku:</br> A tut wiecier dmie horšy raz-u-raz,</br> Lacicio že wy biaz ratunačku!..</br> {{gap|2em}}Latučy, slazoj ziamlu rosicie,</br> {{gap|2em}}Až šumiać listki, zielanieje les;</br> {{gap|2em}}Umirajučy, žyćcio nosicie,</br> {{gap|2em}}Usiamu žyćcio, sabie tolki kres!</br> {{лінія|5em}} {{block center/e}} <section end="X"/> <section begin="Panskaja"/><center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 160%;">Panskaja łaska.</span></center> {{block center/s}} Hustoj puščaj, u marozie</br> Jechaŭ bahaty pan,</br> Až razbojnik pry darozie</br> Zatrymaŭ rydwan;</br> Ǔsio zabraŭ z hrašmi ŭ kalecie,</br> Zabraŭ ŭsiu pryładu,</br> Ŭ panskaj sieŭ sabie karecie,</br> A pan biažyć zzadu!</br> <section end="Panskaja"/><noinclude></noinclude> bxxvnpzrr0b0agm0pv5nqb4li24e6b3 104 121325 282433 282220 2026-04-23T20:00:17Z Gleb Leo 2440 282433 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude><section begin="Panskaja"/>Maroz pale panu nohi,</br> Cieła prabiraje,</br> A tut šmat jašče darohi,</br> A tut duch zajmaje.</br> Pan razbojnika błahaje</br> Ratawać at śmierci:</br> {{разьбіўка|Litaściwym}} abzywaje,</br> Aby nia umierci.</br> I razbojnik zlitawaŭsia:</br> Kažušok daŭ panu,</br> Pastały, što abuwaŭsia,</br> Wykinuŭ z rydwanu.</br> Sa slazami pan bandycie</br> Caławaŭ u brucha,</br> Što acaliŭ jamu žycie</br> Kawałkam kažucha.</br> Abiacaŭsia i malicca</br> Za jaho i dzietak,</br> Sławić dobraść i dziwicca,</br> Što jon zrabiŭ hetak!</br> Oj, nia pieršy to bandyta,</br> I pan nia astatni,</br> Što dabro usio zdabyta</br> Tolki kryŭdaj bratniaj.</br> A tahdy užo, dla sławy</br> Kinie choć abjedki,</br> Wot i stanie pan łaskawy,</br> Litaściwy, redki!</br> {{лінія|5em}} {{block center/e}} <section end="Panskaja"/> <section begin="Achwiara"/><center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 160%;">Achwiara.</span></center> {{block center/s}} Malisiaž, babulka, da Boha,</br> Kab ja panam nikoli nia byŭ:</br> <section end="Achwiara"/><noinclude></noinclude> ekaakvwxv1o7p2a05pqide34nckbqtd 104 121326 282435 282221 2026-04-23T20:01:29Z Gleb Leo 2440 282435 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude><section begin="Achwiara"/>Nia žadaŭby nikoli čužoha;</br> Swajo dzieła jak treba rabiŭ.</br> Kab prad mieńšym ja nosu nia draŭ,</br> A prad bolšym nia korčyŭ spiny,</br> Kab hrech swoj prad saboj ja paznaŭ</br> U druhich kab nia widzieŭ winy;</br> Čužych žon kab nia wioŭ da hrachu,</br> A swaju kab, jak treba, lubiŭ,</br> Kab mnie dzieci byli u słuchu,</br> Kab ja baćkam dla jich wiek dažyŭ.</br> Kab ludziej pryznawaŭ za bratoŭ,</br> A bahactwa swajo mieŭ za jich,</br> Kab za kraj byŭ umiorci hatoŭ,</br> Kab nia pragnuŭ ajčyzny čužych.</br> Kab ja Boha swajho nia akpiŭ,</br> Kab nia zdradziŭ za hrošy swoj lud,</br> Kab swajho ja dabra nia prapiŭ,</br> I nizašto nia mieŭ čužy trud.</br> Kab pa dwojčy mnie hrošy nia brać,</br> Za pradany kusoček rali,</br> Kab swaju mnie ziamielku arać</br> I umiorci na jej choć kali.</br> Dyk prasiž ty u Boha, mali,</br> Kab ja panam nikoli nia byŭ!</br> {{block center/e}} {{лінія|5em}} <section end="Achwiara"/> <section begin="Skacinnaja"/><center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 160%;">Skacinnaja apieka.</span></center> {{block center/s}} I nia spadziawaŭsia, i u snie nia sniŭ,</br> Što maja kabyła dy maje apieku!</br> I bywała tak, što jaje dobra biŭ,</br> Jak taho zasłuže, nia to što dla zdzieku.</br> {{gap|2em}}Wot byli marozy, zdaraželi drowy;</br> Ja nakłaŭ na hniedku zotry abiaremki</br> <section end="Skacinnaja"/><noinclude></noinclude> lb9tu1srpsjn2rcn7d7w7b64xk7kt4i 104 121327 282382 282222 2026-04-23T16:28:32Z RAleh111 4658 /* Не вычытаная */ 282382 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude>I papchaŭsia ŭ Hrodnu pad samy Rok Nowy.</br> Žonka dała jajek, kab kupiŭ cižemki,</br> Zajac byŭ zabity i skurka šaškowa…</br> I jedu u Hrodnu ja z hetym tawaram.</br> Daroha ciažkaja i syryje drowy,</br> Kabyła chudaja; — ale s swaim daram</br> Dyk pchaŭsia pamału ŭsio dalej, dy dalej;</br> Pryjechaŭ na rynak; tut zdziorli dziesiatku,</br> Bramnaha, ci {{абмылка|ja|jak}} tam, za štości kazali.</br> Pakazali miejsca; staŭ ja za rahatku,</br> Pani ščup za zajca i kupiła zaraz;</br> Žyd zaraz za skurku adličyŭ try złoty.</br> Wot tolki z drywami, z jajkami ambaras.</br> Try baby da jajek nabrali achwoty…</br> Zastalisia drowy. Dziakuj tabie, Bože!</br> Až i žyd prychodzie i tarhuje drowy:</br> Wosiem złotych sule i hrošy pałože,</br> Atskoče, padskoče, hanie, što jałowy;</br> Dajećiz dziesiatkaj. — „Dawaj, kažu płatu!“</br> — „Wiazi, wiazi zaraz!“ Dryžyć, jak asina,</br> Sam lacić, a honie, musić, tapić chatu.</br> Mianie ŭziała litaść sabačaha syna.</br> Haniu ja kabyłu bičam pa kaleniach,</br> A slizka, a ciažka, ciesnyje darohi;</br> Sniehu tolki zwania, usio pa kamieniach.</br> Kabyła rwanuła i pała na nohi:</br> „Kab ty nie daždała!“ A žydy smiajucca!…</br> Dawaj ja bičyskam padymać skacinu.</br> Wot-wotže ustanie, kab troški napnucca.</br> Nu užož ustanie, a droŭ nia pakinu!</br> Až pan chap! za ruki, treś! mianie po twary.</br> „Ja tut, kaže, členam, apiekun skaciny,</br> „A wy bjicio koni, sabačyja wiary!</br> „Wot zaraz i wašaj zaprabujuć spiny!…“</br><noinclude></noinclude> mqu6hgbhv2z4dpusgrfzyjadc2x4ons 104 121390 282352 282348 2026-04-23T12:16:52Z Gabix 3485 282352 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>ці новы лад грамадзкі прымушаны доўга змагацца і прабіваць сабе дарогу, пакуль заступяць мейсца старага, пакуль знойдуць для сябе агульнае прызнаньне. Таму ня можа быць уваскрошана намі старая школа, што яна не надаецца для выпаўненьня тых заданьняў, якія ставіць школе сучаснае жыцьцё. Наш напружавы, кіпучы век, век перабудовы ўсяго жыцьця, вымагае ад школы, каб падгатаўляла людзей фізычна і моральна здаровых, людзей усебакова ўсьведамленых і падгатаваных да жыцьця, людзей моцнае волі і здольных рук, людзей поўных ініцыятывы і грамадзкае ахвярнасьці, стойкіх барацьбітоў за агульнае шчасьце і дабро, асабліва-ж за шчасьце і дабро свайго народу. А ці ж такіх людзей выпускала і можа выпускаць старая школа з яе кніжкаю, „папяроваю“ мудрасьцяй, з яе тэорычнасьцяй і адарваннасьцяй ад жыцьця, падаўленьнем у ёй усялякае жывое думкі, з яе прымусам і муштрой? Ці такая — пытаемся — школа, глухая на жыцьцё і далёкая ад жыцьця, можа падгатаўляць людзей, аб якіх мы толькі што гаварылі? Тут нават не аб рэформе школы мова: тут трэба рашуча парваць з усёю школьнай спадчынай, трэба радыкальна зьмяніць увесь лад школьнага жыцьця. І адказ на пытаньне, якую-ж, з поваду поўнага банкруцтва старае школы, насьледаваць нам сыстэму школьнага навучаньня і ўзгадаваньня, можа быць толькі адзін: беларуская пачаткавая (ды і сярэдняя) школа павінна будавацца толькі на ўзор ''новае т.&nbsp;зв. працоўнае ці творчае школы''. {{ц|'''Працоўная школа заграніцаю і ў Польшчы.'''|памер=120%}} <small>{{Водступ|2|em}}Працоўная школа новаю зьяўляецца можа толькі па назову свайму. У васнове яе ляжаць прынцыпы ведамыя ў пэдагогіцы даўно, — але яны не атрымалі ў сваім часе шырокае апрацоўкі. У нашыя дні працоўная школа ўсё болей і болей знаходзіць для сябе прызнаньня ў педагогіцы і даверра з боку грамадзянства. Пачаўшы з 80-х гадоў мінулага {{Абмылка|стагодзьзя|стагодзьдзя}}, ідэі працоўнае школы, правераныя практыкай у новапаўстаўшых школах гэтага тыпу (у Фінляндыі, Швайцарыі, Нямеччыне, пазьней у Амэрыцы), хутка пашырыліся па ўсяму Старому і Новаму Сьвету і цяпер, можна сказаць, няма ніводнае краіны, дзе-б ня істнавала большага ці меншага ліку працоўных школаў і {{Абмылка|апаведных|адпаведных}} дасьледчых установаў. У Бельгіі ў нашы дні праводзіцца агульная рэформа элемэнтарнае школы ў духу іменна працоўнае школы. У Саюзе Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік прызнаным дзяржаўна тыпам школы ўсіх ступеняў зьяўляецца тып працоўнае школы. У Польшчы працоўная школа мае таксама шмат прыхільнікаў; есьць ужо і спэцыяльная літэратура аб творчай школе, напр.: 1) Henryk Rowid. Szkoła twórcza, Kraków, 1926 r., 2) Журнал: Ruch Pedagogiczny; ёсьць кружкі „miłośników szkoły twórczej“ (Вільня); ёсьць целы рад дасьледчых школ, напр.: „школа працы“ ў Лодзі, школа ім. Шленкера ў Варшаве, школа ім. Г. Іордана ў Кракове, пры вучыцельскай сэмінарыі ў Холме і інш. Але мо’ найболей аўтарытэтным прызнаньнем педагагічнае вартасьці ідэяў працоўнае школы зьяўляюцца пастановы агульных зьездаў саюзаў Нямецкага (у Бэрліне ў 1912&nbsp;г.) і Расейскага (у Пецярбурзе 23.XII.1913&nbsp;г. — 3.I.1914) Вучыцельcтва, у якіх вынесена агульнае і безагаворачнае асуджэньне старой, традыцыйнай школе</small><noinclude></noinclude> ikae0ar7savytmdnx45mddaoz1971y1 282370 282352 2026-04-23T13:31:42Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282370 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>ці новы лад грамадзкі прымушаны доўга змагацца і прабіваць сабе дарогу, пакуль заступяць мейсца старага, пакуль знойдуць для сябе агульнае прызнаньне. Таму ня можа быць уваскрошана намі старая школа, што яна не надаецца для выпаўненьня тых заданьняў, якія ставіць школе сучаснае жыцьцё. Наш напружавы, кіпучы век, век перабудовы ўсяго жыцьця, вымагае ад школы, каб падгатаўляла людзей фізычна і моральна здаровых, людзей усебакова ўсьведамленых і падгатаваных да жыцьця, людзей моцнае волі і здольных рук, людзей поўных ініцыятывы і грамадзкае ахвярнасьці, стойкіх барацьбітоў за агульнае шчасьце і дабро, асабліва-ж за шчасьце і дабро свайго народу. А ці ж такіх людзей выпускала і можа выпускаць старая школа з яе кніжкаю, „папяроваю“ мудрасьцяй, з яе тэорычнасьцяй і адарваннасьцяй ад жыцьця, падаўленьнем у ёй усялякае жывое думкі, з яе прымусам і муштрой? Ці такая — пытаемся — школа, глухая на жыцьцё і далёкая ад жыцьця, можа падгатаўляць людзей, аб якіх мы толькі што гаварылі? Тут нават не аб рэформе школы мова: тут трэба рашуча парваць з усёю школьнай спадчынай, трэба радыкальна зьмяніць увесь лад школьнага жыцьця. І адказ на пытаньне, якую-ж, з поваду поўнага банкруцтва старае школы, насьледаваць нам сыстэму школьнага навучаньня і ўзгадаваньня, можа быць толькі адзін: беларуская пачаткавая (ды і сярэдняя) школа павінна будавацца толькі на ўзор ''новае т.&nbsp;зв. працоўнае ці творчае школы''. {{ц|'''Працоўная школа заграніцаю і ў Польшчы.'''|памер=120%}} <small>{{Водступ|2|em}}Працоўная школа новаю зьяўляецца можа толькі па назову свайму. У васнове яе ляжаць прынцыпы ведамыя ў пэдагогіцы даўно, — але яны не атрымалі ў сваім часе шырокае апрацоўкі. У нашыя дні працоўная школа ўсё болей і болей знаходзіць для сябе прызнаньня ў педагогіцы і даверра з боку грамадзянства. Пачаўшы з 80-х гадоў мінулага {{Абмылка|стагодзьзя|стагодзьдзя}}, ідэі працоўнае школы, правераныя практыкай у новапаўстаўшых школах гэтага тыпу (у Фінляндыі, Швайцарыі, Нямеччыне, пазьней у Амэрыцы), хутка пашырыліся па ўсяму Старому і Новаму Сьвету і цяпер, можна сказаць, няма ніводнае краіны, дзе-б ня істнавала большага ці меншага ліку працоўных школаў і {{Абмылка|апаведных|адпаведных}} дасьледчых установаў. У Бельгіі ў нашы дні праводзіцца агульная рэформа элемэнтарнае школы ў духу іменна працоўнае школы. У Саюзе Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік прызнаным дзяржаўна тыпам школы ўсіх ступеняў зьяўляецца тып працоўнае школы. У Польшчы працоўная школа мае таксама шмат прыхільнікаў; есьць ужо і спэцыяльная літэратура аб творчай школе, напр.: 1) Henryk Rowid. Szkoła twórcza, Kraków, 1926&nbsp;r., 2) Журнал: Ruch Pedagogiczny; ёсьць кружкі „miłośników szkoły twórczej“ (Вільня); ёсьць целы рад дасьледчых школ, напр.: „школа працы“ ў Лодзі, школа ім. Шленкера ў Варшаве, школа ім. Г.&nbsp;Іордана ў Кракове, пры вучыцельскай сэмінарыі ў Холме і інш. Але мо’ найболей аўтарытэтным прызнаньнем педагагічнае вартасьці ідэяў працоўнае школы зьяўляюцца пастановы агульных зьездаў саюзаў Нямецкага (у Бэрліне ў 1912&nbsp;г.) і Расейскага (у Пецярбурзе 23.XII.1913&nbsp;г. — 3.I.1914) Вучыцельcтва, у якіх вынесена агульнае і безагаворачнае асуджэньне старой, традыцыйнай школе</small><noinclude></noinclude> 8abvw6igiro0d79q77nt8c6ji4vgtmz 104 121391 282367 282350 2026-04-23T13:26:13Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282367 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> <center> <table border="0" cellspacing="0" cellpadding="10"> <tr> <td style="text-align:right ">────<br/>──────<br/>────</td> <td style="text-align: center; border: 2px solid">Беларуская Друкар-<br/>ня ім. Фр. Скарыны Люд-<br/>вісарская вуліца №&nbsp;1.</td> <td style="text-align:left ">────<br/>──────<br/>────</td> </tr> </table> </center><noinclude></noinclude> hc3sv6nbopmtu2fbp9c7a8svxnj7fm7 104 121392 282351 2026-04-23T12:16:13Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «<small>і абвешчаны адзінымі прыгоднымі для ўзгадаваньня моладзі прынцыпы працоўнае школы. Трэба ведаць, што на гэтых зьездах было прадстаўлена амаль ня ўсе вучыцельства Нямеччыны і Расеі! Наканец, ня можна абыйсьці моўчкі і прац заснаванае ў 1921 годзе „Мі...» 282351 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude><small>і абвешчаны адзінымі прыгоднымі для ўзгадаваньня моладзі прынцыпы працоўнае школы. Трэба ведаць, што на гэтых зьездах было прадстаўлена амаль ня ўсе вучыцельства Нямеччыны і Расеі! Наканец, ня можна абыйсьці моўчкі і прац заснаванае ў 1921 годзе „Міжнароднае Лігі Новага Выхаваньня“, якая іменна ідэі працоўнае ці творчае школы кладзе ў васнову сучаснага школьнага навучаньня і ўзгадаваньня.</small> {{ц|'''Разьвіцьцё пэдагагічнае думкі.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}У чым сутнасьць працоўнае школы? {{Водступ|2|em}}Якія прычыны выклікалі яе да жыцьця? Бяз сумліву, тут адгулялі в. важную ролю сацыяльныя, эканамічныя, нацыянальная і інш. прычыны, але разгледжаньне іх не ўваходзіць у нашу задачу, і мы скажам толькі, што ідэі прац. школы зьявіліся таксама ў выніку эволюцыі або разьвіцьця педагагічнае думкі. <small>{{Водступ|2|em}}{{Абмылка|Есьць|Ёсьць}} два галоўныя кірункі ў разьвіцьці педаг. думкі адносна да прынцыпаў школьнага ўзгадаваньня: індывідуальны (асабісты) і сацыяльны (грамадзкі). Прадстаўнікі кожнага з іх розна падходзілі да пастаўленага пытаньня, таму ў іх руках і школа набывала розны выгляд ці характар. {{Водступ|2|em}}'''Індывідуальная''' школа ідэал {{Абмылка|ўзгадаваньня|узгадаваньня}} шукае ў самым дзіцяці і таму лічыцца толькі з яго інтарэсамі, настроямі, здольнасьцямі. У цэнтры ўсяго духоўнага жыцьця дзіцяці — кажуць — знаходзіцца розум, таму школа павінна зьвярнуць асаблівую ўвагу на ўзгадаваньне іменна розуму. З гэтага пункту гледжаньня ў школе індывідуальнага кірунку набывае вялікага значэньня сыстэматычнасьць, разьмернасьць і лёгічнасьць выкладаньня і фармуляваньня ўсякае веды, — гэта так называнае фармальнае разьвіцьцё. Трэба, кажуць, даць вучню пэўны круг мысьлі, пэўны ідэолёгічны сьветапагляд, і тады сам сабою сфарміруецца і яго характар. Сьвядомы, разумны, {{Абмылка|выхваны|выхаваны}}, узбагачаны моральнымі ідэямі, вучань, на {{Абмылка|выхаадзе|выхадзе}} з школы, будзе добра разьбірацца ў жыцьці і зробіцца карысным сябраю грамадзянства. {{Водступ|2|em}}'''Сацыяльная школа''' высоўвае на першы плян узгадаваньне не асобы, а грамадзянства. Мала — кажуць — разьвіць сьвядомасьць вучня: трэба памагчы сфарміраваць яго характар, разьвіць у ім імкненьне да пэўнае грамадзкае ідэі, трэба ўжо са школьнае лаўкі падгатаўляць яго да жыцьця і працы ў грамадзянстве. Школа ня ёсьць нейкая там лабараторыя ці кузьня, дзе апрацоўваецца чалавек. Школа — гэта самае жыцьцё, таму ўсім сваім ладам школа павінна набліжацца да звычайнага грамадзкага жыцьця. У школе не павінна быць ніякіх абавязкавых праграмаў ці правіл: вучыцель сам з вучнямі рэгулюе жыцьцё і заняткі школьнага колектыва (абшчыны), паводле ўзросту вучняў і пераважаючых іх інтарэсаў. Кожны вучань мусіць выявіць як найболей дзейнасьці і працы на карысьць усяго калектыва, але цераз гэта адначасна будзе {{Абмылка|забесьпечвацца|забясьпечвацца}} і яго ўласнае інтэлектуальнае і волевое разьвіцьцё.</small> {{ц|'''Мэта ўзгадаваньня.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Які-ж з абодвух паказаных кірункаў заслугоўвуе пераважнае нашае ўвагі? 3 пункту гледжаньня сучаснага разьвіцьця пэдагагічнае думкі, абодва яны крайнія, аднабокія, і таму выключна адзін ці другі ўва ўсёй сваёй {{Абмылка|прыцыповай|прынцыповай}} чыстаце прыняты быць ня можа. Праўда, як заўсёды<noinclude></noinclude> fkzbt32lmriljlm5tl7i4dzfqyarcoz 282371 282351 2026-04-23T13:33:04Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282371 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude><small>і абвешчаны адзінымі прыгоднымі для ўзгадаваньня моладзі прынцыпы працоўнае школы. Трэба ведаць, што на гэтых зьездах было прадстаўлена амаль ня ўсе вучыцельства Нямеччыны і Расеі! Наканец, ня можна абыйсьці моўчкі і прац заснаванае ў 1921 годзе „Міжнароднае Лігі Новага Выхаваньня“, якая іменна ідэі працоўнае ці творчае школы кладзе ў васнову сучаснага школьнага навучаньня і ўзгадаваньня.</small> {{ц|'''Разьвіцьцё пэдагагічнае думкі.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}У чым сутнасьць працоўнае школы? {{Водступ|2|em}}Якія прычыны выклікалі яе да жыцьця? Бяз сумліву, тут адгулялі в. важную ролю сацыяльныя, эканамічныя, нацыянальная і інш. прычыны, але разгледжаньне іх не ўваходзіць у нашу задачу, і мы скажам толькі, што ідэі прац. школы зьявіліся таксама ў выніку эволюцыі або разьвіцьця педагагічнае думкі. <small>{{Водступ|2|em}}{{Абмылка|Есьць|Ёсьць}} два галоўныя кірункі ў разьвіцьці педаг. думкі адносна да прынцыпаў школьнага ўзгадаваньня: індывідуальны (асабісты) і сацыяльны (грамадзкі). Прадстаўнікі кожнага з іх розна падходзілі да пастаўленага пытаньня, таму ў іх руках і школа набывала розны выгляд ці характар. {{Водступ|2|em}}'''Індывідуальная''' школа ідэал {{Абмылка|ўзгадаваньня|узгадаваньня}} шукае ў самым дзіцяці і таму лічыцца толькі з яго інтарэсамі, настроямі, здольнасьцямі. У цэнтры ўсяго духоўнага жыцьця дзіцяці — кажуць — знаходзіцца розум, таму школа павінна зьвярнуць асаблівую ўвагу на ўзгадаваньне іменна розуму. З гэтага пункту гледжаньня ў школе індывідуальнага кірунку набывае вялікага значэньня сыстэматычнасьць, разьмернасьць і лёгічнасьць выкладаньня і фармуляваньня ўсякае веды, — гэта так называнае фармальнае разьвіцьцё. Трэба, кажуць, даць вучню пэўны круг мысьлі, пэўны ідэолёгічны сьветапагляд, і тады сам сабою сфарміруецца і яго характар. Сьвядомы, разумны, {{Абмылка|выхваны|выхаваны}}, узбагачаны моральнымі ідэямі, вучань, на {{Абмылка|выхаадзе|выхадзе}} з школы, будзе добра разьбірацца ў жыцьці і зробіцца карысным сябраю грамадзянства. {{Водступ|2|em}}'''Сацыяльная школа''' высоўвае на першы плян узгадаваньне не асобы, а грамадзянства. Мала — кажуць — разьвіць сьвядомасьць вучня: трэба памагчы сфарміраваць яго характар, разьвіць у ім імкненьне да пэўнае грамадзкае ідэі, трэба ўжо са школьнае лаўкі падгатаўляць яго да жыцьця і працы ў грамадзянстве. Школа ня ёсьць нейкая там лабараторыя ці кузьня, дзе апрацоўваецца чалавек. Школа — гэта самае жыцьцё, таму ўсім сваім ладам школа павінна набліжацца да звычайнага грамадзкага жыцьця. У школе не павінна быць ніякіх абавязкавых праграмаў ці правіл: вучыцель сам з вучнямі рэгулюе жыцьцё і заняткі школьнага колектыва (абшчыны), паводле ўзросту вучняў і пераважаючых іх інтарэсаў. Кожны вучань мусіць выявіць як найболей дзейнасьці і працы на карысьць усяго калектыва, але цераз гэта адначасна будзе {{Абмылка|забесьпечвацца|забясьпечвацца}} і яго ўласнае інтэлектуальнае і волевое разьвіцьцё.</small> {{ц|'''Мэта ўзгадаваньня.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Які-ж з абодвух паказаных кірункаў {{Абмылка|заслугоўвуе|заслугоўвае}} пераважнае нашае ўвагі? 3 пункту гледжаньня сучаснага разьвіцьця пэдагагічнае думкі, абодва яны крайнія, аднабокія, і таму выключна адзін ці другі ўва ўсёй сваёй {{Абмылка|прыцыповай|прынцыповай}} чыстаце прыняты быць ня можа. Праўда, як заўсёды<noinclude></noinclude> klpd8x51wppmr0gvzutbb9g56e5pmqr 104 121393 282353 2026-04-23T12:21:19Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{ц|'''Нацыянальны характар узглдаваньня.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Усім намі дагэтуль сказаным мелася на мэце ў найболей характэрных рысах высьветліць сутнасьць працоўнае школы, якая адна толькі з усіх істнуючых сыстэмаў школьнага ўзгадаваньня можа з...» 282353 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|'''Нацыянальны характар узглдаваньня.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Усім намі дагэтуль сказаным мелася на мэце ў найболей характэрных рысах высьветліць сутнасьць працоўнае школы, якая адна толькі з усіх істнуючых сыстэмаў школьнага ўзгадаваньня можа заслугоўваць, на нашу думку, на прызнаньне з боку беларускага вучыцельства і грамадзянства. Каб закончыць стацьцю, нам хацелася-б яшчэ раз з асаблівым націскам падчыркнуць, што працоўную школу прадстаўляем сабе ня йначай, як толькі з ярка выражаным нацыянальным абліччам. Уся праца ў школе, як і сама школа, усім сваім унутранным укладам і вонкавым выглядам, павінна мець чыста ''беларускі'' характар. Перашкаджаць нашай школе йсьці гэтым іменна шляхам — гэта было бы перадусім праступленьнем проці дзіцяці, проці яго сьвятога права вучыцца ў роднай школе, у роднай мове. {{Водступ|2|em}}Дзіця прыходзе ў школу з пэўным ужо запасам вобразаў, прадстаўленьняў, ідэй, якія падлягаюць далейшаму разьвіцьцю, пашырэньню, узбагачэньню. Крыніцаю іх зьяўляецца родная сям’я, родная хата, родная вёска, родная прырода, таварышы дзіцячых гульняў і&nbsp;т.&nbsp;д. Усё сваё — роднае, блізкае, дарагое. Так натуральна будзе на гэтым іменна фундамэньце пачаць будову далейшую духоўнага аблічча дзіцяці. І ці-ж запраўды не праступленьнем было-б пасьля гэтага, каб хто пачаў усю гэтую спадчыну ламаць, сьціраць, зьнішчаць, падмяняючы чужым, іншым, незнаёмым? Ці-ж такая „сыстэма“ была-б „узгадаваньнем“ дзіцяці? Не, гэта былабы калечаньнем дзіцячае душы, школьнаю „інквізіцыяй“, зьдзекам над узгадаваньнем... Гэта так нязьменна, — кажа адзін пісьменьнік, — як тое, што вада цячэ ўніз, а масла ў ёй выплывае наверх, спаўняючы законы свае прыроды. Дзіця падлягае сваей прыродзе, і ўсякая спроба зьмяняць яе ў якім хоч сэньсе, балюча будзе адзывацца на яго духовым і фізычным разьвіцьці. І раны, якія робяцца ягонай прыродзе, не забываюцца і не згладжываюцца за ўсё жыцьцё чалавека! {{Водступ|2|em}}Якімі-ж сродкамі забясьпечваецца нацыянальны характар школы? {{Водступ|2|em}}Першаю ўмоваю, разумеецца, будзе тое, каб беларускіх дзяцей {{Абмылка|ў|у}} беларускай школе вучыў вучыцель-беларус, а не які чужынец, хаця бы і добра ведаючы беларускую мову. І мала таго, што беларус: ён павінен паходзіць з тэй сфэры, да якой належаць вучні. Патрэбна, каб душа вучыцеля, яго псыхіка, увесь жыцьцёвы сьветапагляд, такжа пагляды на гісторыю, на ўсе балючыя пытаньні сучаснасьці — былі беларускія. Калі ў школе будзе чужынец, дзеці і вучыцель ня будуць разумець адзін аднаго, ня будуць<noinclude></noinclude> s5oiqc5xmflwrnt7r1gcrcx5it5fa57 282354 282353 2026-04-23T12:27:20Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282354 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|'''Нацыянальны характар узгадаваньня.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Усім намі дагэтуль сказаным мелася на мэце ў найболей характэрных рысах высьветліць сутнасьць працоўнае школы, якая адна толькі з усіх істнуючых сыстэмаў школьнага ўзгадаваньня можа заслугоўваць, на нашу думку, на прызнаньне з боку беларускага вучыцельства і грамадзянства. Каб закончыць стацьцю, нам хацелася-б яшчэ раз з асаблівым націскам падчыркнуць, што працоўную школу прадстаўляем сабе ня йначай, як толькі з ярка выражаным нацыянальным абліччам. Уся праца ў школе, як і сама школа, усім сваім унутранным укладам і вонкавым выглядам, павінна мець чыста ''беларускі'' характар. Перашкаджаць нашай школе йсьці гэтым іменна шляхам — гэта было бы перадусім праступленьнем проці дзіцяці, проці яго сьвятога права вучыцца ў роднай школе, у роднай мове. {{Водступ|2|em}}Дзіця прыходзе ў школу з пэўным ужо запасам вобразаў, прадстаўленьняў, ідэй, якія падлягаюць далейшаму разьвіцьцю, пашырэньню, узбагачэньню. Крыніцаю іх зьяўляецца родная сям’я, родная хата, родная вёска, родная прырода, таварышы дзіцячых гульняў і&nbsp;т.&nbsp;д. Усё сваё — роднае, блізкае, дарагое. Так натуральна будзе на гэтым іменна фундамэньце пачаць будову далейшую духоўнага аблічча дзіцяці. І ці-ж запраўды не праступленьнем было-б пасьля гэтага, каб хто пачаў усю гэтую спадчыну ламаць, сьціраць, зьнішчаць, падмяняючы чужым, іншым, незнаёмым? Ці-ж такая „сыстэма“ была-б „узгадаваньнем“ дзіцяці? Не, гэта былабы калечаньнем дзіцячае душы, школьнаю „інквізіцыяй“, зьдзекам над узгадаваньнем... Гэта так нязьменна, — кажа адзін пісьменьнік, — як тое, што вада цячэ ўніз, а масла ў ёй выплывае наверх, спаўняючы законы свае прыроды. Дзіця падлягае сваей прыродзе, і ўсякая спроба зьмяняць яе ў якім хоч сэньсе, балюча будзе адзывацца на яго духовым і фізычным разьвіцьці. І раны, якія робяцца ягонай прыродзе, не забываюцца і не згладжываюцца за ўсё жыцьцё чалавека! {{Водступ|2|em}}Якімі-ж сродкамі забясьпечваецца нацыянальны характар школы? {{Водступ|2|em}}Першаю ўмоваю, разумеецца, будзе тое, каб беларускіх дзяцей {{Абмылка|ў|у}} беларускай школе вучыў вучыцель-беларус, а не які чужынец, хаця бы і добра ведаючы беларускую мову. І мала таго, што беларус: ён павінен паходзіць з тэй сфэры, да якой належаць вучні. Патрэбна, каб душа вучыцеля, яго псыхіка, увесь жыцьцёвы сьветапагляд, такжа пагляды на гісторыю, на ўсе балючыя пытаньні сучаснасьці — былі беларускія. Калі ў школе будзе чужынец, дзеці і вучыцель ня будуць разумець адзін аднаго, ня будуць<noinclude></noinclude> omkdjvzrwrrpxviqlgyyi2zl94z2j84 104 121394 282355 2026-04-23T12:33:17Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «жыцьця і іншых школьных заняткаў. У працоўнай школе бачым зусім інакшы падыход да чытаньня. Заданьнем яго зьяўляецца тварыць, перажываць, узбагачаць душу чытанымі вобразамі і пачуцьцямі, каб пэўныя ідэі рабіліся ўласнасьцю вучня, пашыралі і паглыблял...» 282355 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>жыцьця і іншых школьных заняткаў. У працоўнай школе бачым зусім інакшы падыход да чытаньня. Заданьнем яго зьяўляецца тварыць, перажываць, узбагачаць душу чытанымі вобразамі і пачуцьцямі, каб пэўныя ідэі рабіліся ўласнасьцю вучня, пашыралі і паглыблялі яго сьветапагляд і не заставаліся без уплыву на яго паступаньне ў жыцьці. Згодна з гэтым, пр. школа, замест т.&nbsp;зв. клясовага чытаньня, падчас якога вучні былі засуджаны на маўклівую і нярухомую седню і слуханьне, вымагае самастойнага, вольнага (паадзіночцы ці групамі) чытаньня з належным абменам уражаньняў ад чытанага, параўнаньнем з раней прачытанымі творамі, збліжэньнем да акружаючае прыроды і жыцьця, злучэньнем з усёю суцэльнасьцю школьнае працы; — замест „кніжак для чытаньня“ ці клясовых хрэстаматыяў вымагае асобных выданьняў лепшых твораў прыгожае літэратуры — роднае і сусьветнае літэратуры. Такімі выданьнямі школа наагул вырашыла бы незвычайна важнае пытаньне аб арганізацыі для вучняў больш-менш абавязкавага хатняга, самастойнага чытаньня, разумеецца, у пэўнай сыстэме і паступовасьці, пад бліжэйшым кіраўніцтвам вучыцеля. {{Водступ|2|em}}'''Пісаньне.''' Навучаньне пісьма мае на мэце выпрацаваць навык свабодна і самастойна выражаць гэтым спосабам свае думкі і пачуцьці; вось чаму, галоўным чынам, трэба зьвярнуць увагу на пастаноўку ў школе самастойных практыкаваньняў, замест сьпісываньня, дыктовак і&nbsp;т.&nbsp;д.; каб не марнаваць гэтулькі часу на навучаньне правапісу, колькі марнавалася яго ў старой школе, трэба, каб пісьмо вялося т. зв. прафіляктычным мэтадам, г.&nbsp;ё. мэтадам папярэджаньня памылак і даваньня заўсёды, як узор, артаграфічна правільнага пісьма. Ня можна такжа дапускаць, каб пры навучаньні першапачаткавага пісьма (пры сьпісываньні) вучні карысталіся друкаваным тэкстам; пісаньне павінна вясьціся заўсёды паводле пісаных узораў. {{Водступ|2|em}}'''Рахаваньне.''' У старой школе вельмі было занядбана вуснае рахаваньне, па другое — усё навучаньне насіла болей тэорэтычны ці адарваны характар, чым конкрэтны. Новая школа вымагае навучаньня пераважна вуснага рахунку, з памяці, як болей патрэбнага ў жыцьці (асабліва ў нашым сялянскім), з другога боку — пры навучаньні рахункаў павінен знайсьці самое шырокае застасаваньне прынцып нагляднасьці. 3 дзяцьмі малодшага веку рэкамандуецца вясьці навуку рахункаў іншы раз падчас гульняў, напр., у „краму“. І наагуль трэба выкарыстаць кожную нагоду, найлепей падчас экскурсіяў або фізычнае працы, каб вырашыць з вучнямі тое ці іншае канкрэтнае арытмэтычнае або геомэтрычнае заданьне.<noinclude></noinclude> dtfx9mbaap7tybdxhxnmesf16kf3mri 282379 282355 2026-04-23T13:47:28Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282379 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>жыцьця і іншых школьных заняткаў. У працоўнай школе бачым зусім інакшы падыход да чытаньня. Заданьнем яго зьяўляецца тварыць, перажываць, узбагачаць душу чытанымі вобразамі і пачуцьцямі, каб пэўныя ідэі рабіліся ўласнасьцю вучня, пашыралі і паглыблялі яго сьветапагляд і не заставаліся без уплыву на яго паступаньне ў жыцьці. Згодна з гэтым, пр. школа, замест т.&nbsp;зв. клясовага чытаньня, падчас якога вучні былі засуджаны на маўклівую і нярухомую седню і слуханьне, вымагае самастойнага, вольнага (паадзіночцы ці групамі) чытаньня з належным абменам уражаньняў ад чытанага, параўнаньнем з раней прачытанымі творамі, збліжэньнем да акружаючае прыроды і жыцьця, злучэньнем з усёю суцэльнасьцю школьнае працы; — замест „кніжак для чытаньня“ ці клясовых хрэстаматыяў вымагае асобных выданьняў лепшых твораў прыгожае літэратуры — роднае і сусьветнае літэратуры. Такімі выданьнямі школа наагул вырашыла бы незвычайна важнае пытаньне аб арганізацыі для вучняў больш-менш абавязкавага хатняга, самастойнага чытаньня, разумеецца, у пэўнай сыстэме і паступовасьці, пад бліжэйшым кіраўніцтвам вучыцеля. {{Водступ|2|em}}'''Пісаньне.''' Навучаньне пісьма мае на мэце выпрацаваць навык свабодна і самастойна выражаць гэтым спосабам свае думкі і пачуцьці; вось чаму, галоўным чынам, трэба зьвярнуць увагу на пастаноўку ў школе самастойных практыкаваньняў, замест сьпісываньня, дыктовак і&nbsp;т.&nbsp;д.; каб не марнаваць гэтулькі часу на навучаньне правапісу, колькі марнавалася яго ў старой школе, трэба, каб пісьмо вялося т.&nbsp;зв. прафіляктычным мэтадам, г.&nbsp;ё. мэтадам папярэджаньня памылак і даваньня заўсёды, як узор, артаграфічна правільнага пісьма. Ня можна такжа дапускаць, каб пры навучаньні першапачаткавага пісьма (пры сьпісываньні) вучні карысталіся друкаваным тэкстам; пісаньне павінна вясьціся заўсёды паводле пісаных узораў. {{Водступ|2|em}}'''Рахаваньне.''' У старой школе вельмі было занядбана вуснае рахаваньне, па другое — усё навучаньне насіла болей тэорэтычны ці адарваны характар, чым конкрэтны. Новая школа вымагае навучаньня пераважна вуснага рахунку, з памяці, як болей патрэбнага ў жыцьці (асабліва ў нашым сялянскім), з другога боку — пры навучаньні рахункаў павінен знайсьці самое шырокае застасаваньне прынцып нагляднасьці. З дзяцьмі малодшага веку рэкамандуецца вясьці навуку рахункаў іншы раз падчас гульняў, напр., у „краму“. І наагуль трэба выкарыстаць кожную нагоду, найлепей падчас экскурсіяў або фізычнае працы, каб вырашыць з вучнямі тое ці іншае канкрэтнае арытмэтычнае або геомэтрычнае заданьне.<noinclude></noinclude> pvuc4wvj5qeqih5ucxm7rl0kbcwwehu 104 121395 282356 2026-04-23T12:41:35Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=зьяў|к=ляецца}} вучань, а не вучыцель, дзе вучыцель не „выкладае“ лекцыяў у звычайным {{Абмылка|сеньсе|сэньсе}} слова, а „творыць“ з вучнямі, дзе няма „навучаньня“, а ёсьць „саманавучаньне“ з дапамогай вучыцеля, — не павінна быць ніяк...» 282356 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=зьяў|к=ляецца}} вучань, а не вучыцель, дзе вучыцель не „выкладае“ лекцыяў у звычайным {{Абмылка|сеньсе|сэньсе}} слова, а „творыць“ з вучнямі, дзе няма „навучаньня“, а ёсьць „саманавучаньне“ з дапамогай вучыцеля, — не павінна быць ніякага абавязкавага пляну, праграмаў, падручнікаў. Аднак, ува ўсёй паўнаце гэтае вымаганьне можа быць тасавана толькі да добра ўжо арганізаваных школаў, з высокім наагул культурным роўнем і пры высокай кваліфікацыі вучыцялёў. Што да беларускае працоўнае школы, дык у нашых варунках гэты прынцып з усёй дакладнасьцяй тасаваны быць ня мог бы. Магчымы толькі схэматычны (па-польску „ramowy“) плян, які дае шырокі прастор вучыцелю ўва ўсёй школьнай працы і толькі абавязвае яго давесьці вучняў да канчальнае мэты, вызначанае ў законе аб школьніцтве. У гэтым пляне знойдуць для сябе належнае месца ўсе прадметы школьнага навучаньня, якія ў працоўнай школе павінны быць аб’яднаны ў нейкую ''суцэльнасьць'', на падставе ўнутранае сувязі між прадметамі. У нямецкіх школах, напр., такім аб’яднаўчым цэнтрам у I—II годзе зьяўляецца навука аб рэчах, у III—IV годзе — аб бацькаўшчыне. Што да карыстаньня вучняў падручнікамі, дык тут трэба было-бы лічыцца з шмат якімі ўмовамі: узрост вучняў, іх разьвіцьцё, самы прадмет, мэтадычная і пэдагагічная вартасьць падручнікаў і&nbsp;т.&nbsp;д. Усё гэта гаворыць за тое, што кожная школа ў унутранным сваім распарадку зьявілася-б у пэўнай меры асобнаю, індывідуальнаю. {{Водступ|2|em}}'''Грамата.''' У чытача гэтае стацьці можа зьявіцца ўражаньне, што за фізычнаю і ручною працаю ды за экскурсіямі не застанецца месца на заняткі граматаю. Але гэты закід няслушны, бо працоўная школа вымагае зьмены амаль не ўсіх мэтадаў навучаньня, праз што будзе вялікая эканомія часу, якую вучыцель і зможа выкарыстаць на экскурсіі, ручную працу і&nbsp;т.&nbsp;д. Трэба толькі прыпомніць, колькі дарма прападала ў старой школе часу з прычыны непэдагогічнасьці спосабаў навучаньня! Калі ўвясьці новыя, лепшыя мэтады, калі старанна праводзіць прынцыпы эканоміі часу, дык звольніцца ня меней, як палова таго часу, які раней затрачываўся на ўсё вучэньне ў школе. Калі, кажу, мы хочам узгадаваць у сваіх школах другое, новае пакаленьне, дык павінны грунтоўна ператварыць увесь школьны лад, перабудаваць школу ад верху да нізу, на новых асновах. {{Водступ|2|em}}'''Чытаньне.''' Старая школа пры клясавым чытаньні зварочвала ўвагу пераважна на мэханізм (бегласьць) чытаньня і — для дасягненьня сьвядомасьці — вымагала шмат аб’ясьненьняў; гэтымі аб’ясьненьнямі звычайна зусім засланялася чытанае, і ад яго амаль нічога не заставалася ў душы вучня; апрача таго, чытаньне было зусім адарваным ад<noinclude></noinclude> aqtwj3zdhtv0bplj52anwqvurvrvq1b 282378 282356 2026-04-23T13:45:19Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282378 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=зьяў|к=ляецца}} вучань, а не вучыцель, дзе вучыцель не „выкладае“ лекцыяў у звычайным {{Абмылка|сеньсе|сэньсе}} слова, а „творыць“ з вучнямі, дзе няма „навучаньня“, а ёсьць „саманавучаньне“ з дапамогай вучыцеля, — не павінна быць ніякага абавязкавага пляну, праграмаў, падручнікаў. Аднак, ува ўсёй паўнаце гэтае вымаганьне можа быць тасавана толькі да добра ўжо арганізаваных школаў, з высокім наагул культурным роўнем і пры высокай кваліфікацыі вучыцялёў. Што да беларускае працоўнае школы, дык у нашых варунках гэты прынцып з усёй дакладнасьцяй тасаваны быць ня мог бы. Магчымы толькі схэматычны (па-польску „ramowy“) плян, які дае шырокі прастор вучыцелю ўва ўсёй школьнай працы і толькі абавязвае яго давесьці вучняў да канчальнае мэты, вызначанае ў законе аб школьніцтве. У гэтым пляне знойдуць для сябе належнае месца ўсе прадметы школьнага навучаньня, якія ў працоўнай школе павінны быць аб’яднаны ў нейкую ''суцэльнасьць'', на падставе ўнутранае сувязі між прадметамі. У нямецкіх школах, напр., такім аб’яднаўчым цэнтрам у I—II годзе зьяўляецца навука аб рэчах, у III—IV годзе — аб бацькаўшчыне. Што да карыстаньня вучняў падручнікамі, дык тут трэба было-бы лічыцца з шмат якімі ўмовамі: узрост вучняў, іх разьвіцьцё, самы прадмет, мэтадычная і пэдагагічная вартасьць падручнікаў і&nbsp;т.&nbsp;д. Усё гэта гаворыць за тое, што кожная школа ў унутранным сваім распарадку зьявілася-б у пэўнай меры асобнаю, індывідуальнаю. {{Водступ|2|em}}'''Грамата.''' У чытача гэтае стацьці можа зьявіцца ўражаньне, што за фізычнаю і ручною працаю ды за экскурсіямі не застанецца месца на заняткі граматаю. Але гэты закід няслушны, бо працоўная школа вымагае зьмены амаль не ўсіх мэтадаў навучаньня, праз што будзе вялікая эканомія часу, якую вучыцель і зможа выкарыстаць на экскурсіі, ручную працу і&nbsp;т.&nbsp;д. Трэба толькі прыпомніць, колькі дарма прападала ў старой школе часу з прычыны непэдагогічнасьці спосабаў навучаньня! Калі ўвясьці новыя, лепшыя мэтады, калі старанна праводзіць прынцыпы эканоміі часу, дык звольніцца ня меней, як палова таго часу, які раней затрачываўся на ўсё вучэньне ў школе. Калі, кажу, мы хочам узгадаваць у сваіх школах другое, новае пакаленьне, дык павінны грунтоўна ператварыць увесь школьны лад, перабудаваць школу ад верху да нізу, на новых асновах. {{Водступ|2|em}}'''Чытаньне.''' Старая школа пры клясавым чытаньні зварочвала ўвагу пераважна на мэханізм (бегласьць) чытаньня і — для дасягненьня сьвядомасьці — вымагала шмат аб’ясьненьняў; гэтымі аб’ясьненьнямі звычайна зусім засланялася чытанае, і ад яго амаль нічога не заставалася ў душы вучня; апрача таго, чытаньне было зусім адарваным ад<noinclude></noinclude> 5swljnvau9oj3ltlbf27pl86ytxzlvl 104 121396 282357 2026-04-23T12:46:55Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «бывае ў жыцьці, ляжыць па сярэдзіне. ''Школа павінна адначасна ўзгадоўваць і чалавека і грамадзяніна'' — ось гэткі, як бы мы яго назвалі, сярэдні кірунак будзе самым правільным вырашэньнем нашага пытаньня. І толькі таму мы ўжо наперад выказалі сябе старо...» 282357 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>бывае ў жыцьці, ляжыць па сярэдзіне. ''Школа павінна адначасна ўзгадоўваць і чалавека і грамадзяніна'' — ось гэткі, як бы мы яго назвалі, сярэдні кірунак будзе самым правільным вырашэньнем нашага пытаньня. І толькі таму мы ўжо наперад выказалі сябе староньнікамі працоўнае школы, што ўва ўсёй сваёй паўнаце ўказаны прынцып — узгадоўваць і чалавека і грамадзяніна! — знайшоў сабе выражэньне іменна ў працоўна-творчай школе. Паводле гэтага прынцыпу, мэтаю школьнага ўзгадаваньня павінна быць гарманійнае разьвіцьцё дзіцяці, усіх яго і духоўных і фізычных сілаў і здольнасьцяў і прыгатаваньне з яго чалавека здольнага да творчае і прадуктыўнае працы ў грамадзянстве на полі культуры духоўнай і матэрыяльнай. Трэба, каб школа прышчапіла дзіцяці ўсе вартасьці, якія створаны чалавечаю культураю (навука, мораль, мастацтва), каб праца для грамадзянства і ў грамадзянстве падгатаўлялася ў працэсе свабоднага разьвіцьця ўсяго ўнутраннага зьместу ці багацьця індывіда (асобы). Павінна быць сувязь між школьнаю працаю, актыўнымі праяўленьнямі дзіцяці — з аднаго боку, і рэальным грамадзкім жыцьцём — з другога. Толькі пры гэткіх варунках ня будзе супярэчнасьці між вымаганьнямі індывіда і грамадзяніна, і будзе створана адна суцэльная асоба. {{Водступ|2|em}}Такія заданьні ставіць сабе ўсялякая сучасная працоўная школа, не інакшыя павінна ставіць і беларуская працоўная школа: ня толькі з тае прычыны, што гэтага вымагае сучасная навука, павінны мы перасадзіць на наш грунт працоўную школу: ўсё жыцьцё беларускае вымагае для нас іменна працоўнае, а не інакшае якое школы. Бо толькі працоўная школа, добра з’арганізаваная, можа вывясьці беларускі народ з яго векавечнае цемры і нядолі, бо толькі працоўная школа можа прыгатаваць сьвядомых, здольных, багатых і ініцыятывай і грамадзкім пачуцьцём сыноў нашага народу і змагароў за нацыянальнае адраджэньне і вызваленьне Беларусі, бо толькі працоўная школа можа падняць на адпаведную вышыню беларускую культуру і гаспадарку і {{Абмылка|увясьці|ўвясьці}} нас у сусьветную скарбніцу навукі, тэхнікі і мастацтва, з якой скарбніцы нам не давялося дагэтуль карыстацца.<noinclude></noinclude> quucwsly3cvacr8amlyqsrf79js0f0k 282358 282357 2026-04-23T12:52:16Z Gabix 3485 282358 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>бывае ў жыцьці, ляжыць па сярэдзіне. ''Школа павінна адначасна ўзгадоўваць і чалавека і грамадзяніна'' — ось гэткі, як бы мы яго назвалі, сярэдні кірунак будзе самым правільным вырашэньнем нашага пытаньня. І толькі таму мы ўжо наперад выказалі сябе староньнікамі працоўнае школы, што ўва ўсёй сваёй паўнаце ўказаны прынцып — узгадоўваць і чалавека і грамадзяніна! — знайшоў сабе выражэньне іменна ў працоўна-творчай школе. Паводле гэтага прынцыпу, мэтаю школьнага ўзгадаваньня павінна быць гарманійнае разьвіцьцё дзіцяці, усіх яго і духоўных і фізычных сілаў і здольнасьцяў і прыгатаваньне з яго чалавека здольнага да творчае і прадуктыўнае працы ў грамадзянстве на полі культуры духоўнай і матэрыяльнай. Трэба, каб школа прышчапіла дзіцяці ўсе вартасьці, якія створаны чалавечаю культураю (навука, мораль, мастацтва), каб праца для грамадзянства і ў грамадзянстве падгатаўлялася ў працэсе свабоднага разьвіцьця ўсяго ўнутраннага зьместу ці багацьця індывіда (асобы). Павінна быць сувязь між школьнаю працаю, актыўнымі праяўленьнямі дзіцяці — з аднаго боку, і рэальным грамадзкім жыцьцём — з другога. Толькі пры гэткіх варунках ня будзе супярэчнасьці між вымаганьнямі індывіда і грамадзяніна, і будзе створана адна суцэльная асоба. {{Водступ|2|em}}Такія заданьні ставіць сабе ўсялякая сучасная працоўная школа, не інакшыя павінна ставіць і беларуская працоўная школа: ня толькі з тае прычыны, што гэтага вымагае сучасная навука, павінны мы перасадзіць на наш грунт працоўную школу: ўсё жыцьцё беларускае вымагае для нас іменна працоўнае, а не інакшае якое школы. Бо толькі працоўная школа, добра з’арганізаваная, можа вывясьці беларускі народ з яго векавечнае цемры і нядолі, бо толькі працоўная школа можа прыгатаваць сьвядомых, здольных, багатых і ініцыятывай і грамадзкім пачуцьцём сыноў нашага народу і змагароў за нацыянальнае адраджэньне і вызваленьне Беларусі, бо толькі працоўная школа можа падняць на адпаведную вышыню беларускую культуру і гаспадарку і {{Абмылка|увясьці|ўвясьці}} нас у сусьветную скарбніцу навукі, тэхнікі і мастацтва, з якой скарбніцы нам не давялося дагэтуль карыстацца. {{Водступ|2|em}}Пяройдзем цяпер да болей дакладнага разгледжаньня сутнасьці працоўнае школы, яе мэтадоў і сродкаў узгадаваньня. Адзначым толькі найболей характэрныя і важныя мамэнты, якімі новая прац. школа асабліва розьніцца ад старае школы. Разумеецца, перад вачыма чытача мы пастараемся намаляваць працоўную школу ў яе, так сказаць, нацыянальным беларускім выглядзе, як яна прадстаўляецца нам {{Абмылка|ў|у}} ідэале.<noinclude></noinclude> i3nrwvv3wvud39po2ww4o0u159uluuh 282372 282358 2026-04-23T13:35:05Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282372 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>бывае ў жыцьці, ляжыць па сярэдзіне. ''Школа павінна адначасна ўзгадоўваць і чалавека і грамадзяніна'' — ось гэткі, як бы мы яго назвалі, сярэдні кірунак будзе самым правільным вырашэньнем нашага пытаньня. І толькі таму мы ўжо наперад выказалі сябе староньнікамі працоўнае школы, што ўва ўсёй сваёй паўнаце ўказаны прынцып — узгадоўваць і чалавека і грамадзяніна! — знайшоў сабе выражэньне іменна ў працоўна-творчай школе. Паводле гэтага прынцыпу, мэтаю школьнага ўзгадаваньня павінна быць гарманійнае разьвіцьцё дзіцяці, усіх яго і духоўных і фізычных сілаў і здольнасьцяў і прыгатаваньне з яго чалавека здольнага да творчае і прадуктыўнае працы ў грамадзянстве на полі культуры духоўнай і матэрыяльнай. Трэба, каб школа прышчапіла дзіцяці ўсе вартасьці, якія створаны чалавечаю культураю (навука, мораль, мастацтва), каб праца для грамадзянства і ў грамадзянстве падгатаўлялася ў працэсе свабоднага разьвіцьця ўсяго ўнутраннага зьместу ці багацьця індывіда (асобы). Павінна быць сувязь між школьнаю працаю, актыўнымі праяўленьнямі дзіцяці — з аднаго боку, і рэальным грамадзкім жыцьцём — з другога. Толькі пры гэткіх варунках ня будзе супярэчнасьці між вымаганьнямі індывіда і грамадзяніна, і будзе створана адна суцэльная асоба. {{Водступ|2|em}}Такія заданьні ставіць сабе ўсялякая сучасная працоўная школа, не інакшыя павінна ставіць і беларуская працоўная школа: ня толькі з тае прычыны, што гэтага вымагае сучасная навука, павінны мы перасадзіць на наш грунт працоўную школу: ўсё жыцьцё беларускае вымагае для нас іменна працоўнае, а не інакшае якое школы. Бо толькі працоўная школа, добра з’арганізаваная, можа вывясьці беларускі народ з яго векавечнае цемры і нядолі, бо толькі працоўная школа можа прыгатаваць сьвядомых, здольных, багатых і ініцыятывай і грамадзкім пачуцьцём сыноў нашага народу і змагароў за нацыянальнае адраджэньне і вызваленьне Беларусі, бо толькі працоўная школа можа падняць на адпаведную вышыню беларускую культуру і гаспадарку і {{Абмылка|увясьці|ўвясьці}} нас у сусьветную скарбніцу навукі, тэхнікі і мастацтва, з якой скарбніцы нам не давялося дагэтуль карыстацца. {{Водступ|2|em}}Пяройдзем цяпер да болей дакладнага разгледжаньня сутнасьці працоўнае школы, яе мэтадоў і сродкаў узгадаваньня. Адзначым толькі найболей характэрныя і важныя мамэнты, якімі новая прац. школа асабліва розьніцца ад старае школы. Разумеецца, перад вачыма чытача мы пастараемся намаляваць працоўную школу ў яе, так сказаць, нацыянальным беларускім выглядзе, як яна прадстаўляецца нам {{Абмылка|ў|у}} ідэале.<noinclude></noinclude> hitxn3ol1kcysn9uc62s7m7qn9od7o4 104 121397 282359 2026-04-23T12:59:59Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{ц|'''Галоўныя азнакі працоўнае школы.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}У працілежнасьць старой школе, у якой дзеці толькі ''слухалі'', прыкутыя да сваіх лавак і адсунутыя ад жыцьця, тэорэтыкі і практыкі працоўнае школы вымагаюць ад вучняў як найболей ''актыўнась...» 282359 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|'''Галоўныя азнакі працоўнае школы.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}У працілежнасьць старой школе, у якой дзеці толькі ''слухалі'', прыкутыя да сваіх лавак і адсунутыя ад жыцьця, тэорэтыкі і практыкі працоўнае школы вымагаюць ад вучняў як найболей ''актыўнасьці, самадзейнасьці, працы, жывога і дзейнага нагляданьня прыроды і жыцьця людскога''. Трэба заўсёды ставіць вучня ў палажэньне дасьледчыка, каб кожны элэмэнт свае веды набыў сам, сваімі ўласнымі сіламі, набыў іменна ў працэсе працы і цераз працу, як духоўную, так і фізычную. У той час, як у старой школе зусім ня было мейсца для фізычнае працы, творчая школа адводзіць ёй пачэсную, мо’ нават пераважаючую ролю, справядліва лічучы фіз. працу, мэтадычна арганізаваную, найлепшым узбудзіцелем усіх як фізычных, так і псыхічных сілаў дзіцяці. Недарма дзеці так любяць рух, дзейнасьць. Дзіця бывае найшчасьлівейшым, найболей выяўляе цікавасьці, учасьця да абкружаючага жыцьця, найболей дае здаровага, жыцьцярадаснага {{Абмылка|пучуцьця|пачуцьця}} іменна, калі што робіць, творыць, працуе. Таму — меней слоў, болей дзейнасьці і працы! Аднак мы павінны з асаблівым націскам падчыркнуць, што фізычная праца ў творчай школе зьяўляецца не самамэтаю, не спосабам прыгатовіць вучняў — будучых грамадзян да пэўнае прафэсыі ці грамадзкае ролі, а толькі мэтадычным ці ўзгадаваўчым сродкам, іначай гэта была-бы якаясь прафэсыянальная, а не агульна-ўзгадаваўчая школа. {{Водступ|2|em}}'''Фізычная праца.''' Мы разумеем тут самаабслугоўваньне, ручную і ўласьціва фізычную працу. {{Водступ|2|em}}Самаабслугоўваньне ўведзена шмат дзе ў школах Старога і Новага Сьвету. Сіламі вучняў выпаўняюцца ўсялякія работы для падтрыманьня ў належным парадку і чыстаце як самае школы, так і іншых школьных будынкаў і двара. Нельга не прыдаваць вялікага ўзгадаваўчага значэньня ўсім гэтым работам, і калі вучыцель на працягу некалькіх гадоў будзе сачыць за выпаўненьнем гэтых абавязкаў, дабіваючыся кожны раз хуткае і акуратнае работы і вымагаючы беражлівасьці адносна да свайго часу, як і да ўсіх рэчаў і матар’ялаў, дык ці ўсё гэта ня створыць патрэбнага для мэтаў узгадаваўчых навыка? Ці ў гэтым адношаньні нашая вёска, якая топіцца ў гразі і балоце, ці нашая звычайная сялянская хата, зьедзеная паразітамі, не вымагае помачы школы? Якімі-ж іншымі спосабамі і паднімаць культуру, быт нашага народу? {{Водступ|2|em}}'''Ручная праца''' звычайна складаецца ў школах з наступных работ: лепка з гліны, выпіліваньне з дзерава, вырэзываньне з картону, пляценьне кошыкаў, выраб розных рэчаў з бляхі, дзерава, такжа праца ў школьнай пераплётнай, сталярнай, швальні і інш. Пры выпаўненьні гэтых<noinclude></noinclude> bq40vnv2q066ghhxfk4tjk78t8eei1p 282373 282359 2026-04-23T13:38:12Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282373 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|'''Галоўныя азнакі працоўнае школы.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}У працілежнасьць старой школе, у якой дзеці толькі ''слухалі'', прыкутыя да сваіх лавак і адсунутыя ад жыцьця, тэорэтыкі і практыкі працоўнае школы вымагаюць ад вучняў як найболей ''актыўнасьці, самадзейнасьці, працы, жывога і дзейнага нагляданьня прыроды і жыцьця людскога''. Трэба заўсёды ставіць вучня ў палажэньне дасьледчыка, каб кожны элэмэнт свае веды набыў сам, сваімі ўласнымі сіламі, набыў іменна ў працэсе працы і цераз працу, як духоўную, так і фізычную. У той час, як у старой школе зусім ня было мейсца для фізычнае працы, творчая школа адводзіць ёй пачэсную, мо’ нават пераважаючую ролю, справядліва лічучы фіз. працу, мэтадычна арганізаваную, найлепшым узбудзіцелем усіх як фізычных, так і псыхічных сілаў дзіцяці. Недарма дзеці так любяць рух, дзейнасьць. Дзіця бывае найшчасьлівейшым, найболей выяўляе цікавасьці, учасьця да абкружаючага жыцьця, найболей дае здаровага, жыцьцярадаснага {{Абмылка|пучуцьця|пачуцьця}} іменна, калі што робіць, творыць, працуе. Таму — меней слоў, болей дзейнасьці і працы! Аднак мы павінны з асаблівым націскам падчыркнуць, што фізычная праца ў творчай школе зьяўляецца не самамэтаю, не спосабам прыгатовіць вучняў — будучых грамадзян да пэўнае прафэсыі ці грамадзкае ролі, а толькі мэтадычным ці ўзгадаваўчым сродкам, іначай гэта была-бы якаясь прафэсыянальная, а не агульна-ўзгадаваўчая школа. {{Водступ|2|em}}'''Фізычная праца.''' Мы разумеем тут самаабслугоўваньне, ручную і ўласьціва фізычную працу. {{Водступ|2|em}}Самаабслугоўваньне ўведзена шмат дзе ў школах Старога і Новага Сьвету. Сіламі вучняў выпаўняюцца ўсялякія работы для падтрыманьня ў належным парадку і чыстаце як самае школы, так і іншых школьных будынкаў і двара. Нельга не прыдаваць вялікага ўзгадаваўчага значэньня ўсім гэтым работам, і калі вучыцель на працягу некалькіх гадоў будзе сачыць за выпаўненьнем гэтых абавязкаў, дабіваючыся кожны раз хуткае і акуратнае работы і вымагаючы беражлівасьці адносна да свайго часу, як і да ўсіх рэчаў і матар’ялаў, дык ці ўсё гэта ня створыць патрэбнага для мэтаў узгадаваўчых навыка? Ці ў гэтым адношаньні нашая вёска, якая топіцца ў гразі і балоце, ці нашая звычайная сялянская хата, зьедзеная паразітамі, не вымагае помачы школы? Якімі-ж іншымі спосабамі і паднімаць культуру, быт нашага народу? {{Водступ|2|em}}'''Ручная праца''' звычайна складаецца ў школах з наступных работ: лепка з гліны, выпіліваньне з дзерава, вырэзываньне з картону, пляценьне кошыкаў, выраб розных рэчаў з бляхі, дзерава, такжа праца ў школьнай пераплётнай, сталярнай, швальні і інш. Пры выпаўненьні гэтых<noinclude></noinclude> edke0eb4m72browk2n5o2xk5lu006u0 104 121398 282360 2026-04-23T13:06:42Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «работ вучням дадзены шырокі прастор у сэньсе выбару адпаведных сродкаў ці матар’ялаў, камбініраваньня розных элемэнтаў, дасягненьня пэўнае тэхнічнае і эстэтычнае вартасьці. Зрабіць, напр., якую-колечы просьценькую скрыначку: колькі тут можна прылажы...» 282360 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>работ вучням дадзены шырокі прастор у сэньсе выбару адпаведных сродкаў ці матар’ялаў, камбініраваньня розных элемэнтаў, дасягненьня пэўнае тэхнічнае і эстэтычнае вартасьці. Зрабіць, напр., якую-колечы просьценькую скрыначку: колькі тут можна прылажыць дзіцяці разважаньня, густу, уласнае ініцыятывы і творчасьці, і якая тут, з другога боку, можа быць добрая школа для ўзгадаваньня характара настойлівага, выпрацаванага і загартаванага! 3 такімі навыкамі школьнік выйдзе і ў жыцьцё. А тое, што ён увесь час працуе ў калектыве, што сваю працу прымушаны падпарадкаваць вымаганьням грамады і цераз гэта прывучаецца абмяжовываць свае эгоістычныя інтарэсы — стварае адпаведны шлях для ўзгадаваньня ў дзяцей грамадзкага пачуцьця. {{Водступ|2|em}}Якое наагул вялікае значэньне сучасная школа прыдае ручной працы, можна бачыць з наступных рэзалюцыяў па гэтаму пытаньню, прынятых на памянёным вышэй зьезьдзе Нямецкага вучыцельства ў 1912 годзе: <small>{{Водступ|2|em}}1) „ручная праца мае мейсце ў працоўнай школе — пасколькі застаецца ў сувязі з іншымі прадметамі навучаньня; {{Водступ|2|em}}2) заняткі ручною працаю будуць падтрымліваць узгадаваньня розуму, прывядуць да раўнавагі ў разьвіцьці сілаў духоўных і фізычных, прычыняцца да абуджэньня і развіцьця ў дзяцей самастойнасьці, творчага пачуцьця і індывідуальнасьці; {{Водступ|2|em}}3) праца ручная зьяўляецца агульным прынцыпам {{Абмылка|ў|у}} працэсе ўзгадаваньня моладзі, такжа мэтадычным сродкам, прыстасаваным у навучаньні некаторых прадметаў“. (Rowid, str.&nbsp;94).</small> {{Водступ|2|em}}Пад уласьціва фізычнаю працаю ў працоўнай школе звычайна разумеюцца болей-меней шырока пастаўленыя работы ў школьным садзе, гародзе, на полі, пасецы, у лесе, кветні, на гумне і&nbsp;г.&nbsp;д. Тым хутчэй трэба адвесьці мейсца ўсім гэтым відам школьнае працы ў нас, бо Беларусь ёсьць краіна пераважна сельска-гаспадарчая і школа магла бы вельмі прычыніцца да падняцьця ў нас вясковае гаспадаркі. Якія-ж умовы трэба наставіць фізычнай школьнай працы, каб яна адпавядала свайму назначэньню? Трэба, каб праца стаяла на роўні сучасных вымаганьняў наўкі і культуры, адпавядала фізычным сілам вучняў, была пляноваю і рэгулярнаю, не перасьледавала карысных мэтаў, вялася цэлым школьным калектывам, — магла зацікавіць вучня сваёю арганізованасьцяй і мэтазгоднасьцяй, каб вучань бачыў, што з усяго гэтага ў канцы канцоў будзе вялікая карысьць як для яго самаго, так і для роднае вёскі, а далей і ўсяго народу беларускага. Як і ручная, фізычная праца павінна быць цесна зьвязана з прадметамі навучаньня (прырода, фізыка, геомэтрыя, географія і інш ). У кожнай клясовай хрыстамаціі ёсьць, напр., стацьці аб глебе, угнаеньні зямлі, будове і ўзрастаньні насеньня, аб жыцьці расьлінаў, барацьбе іх з сухменямі і вільгацьцю, уплыве {{перанос-пачатак|п=ат|к=масфэрных}}<noinclude></noinclude> bn2pyl2pqsvs4gukkti4iyu5w55fz2s 282374 282360 2026-04-23T13:39:47Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282374 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>работ вучням дадзены шырокі прастор у сэньсе выбару адпаведных сродкаў ці матар’ялаў, камбініраваньня розных элемэнтаў, дасягненьня пэўнае тэхнічнае і эстэтычнае вартасьці. Зрабіць, напр., якую-колечы просьценькую скрыначку: колькі тут можна прылажыць дзіцяці разважаньня, густу, уласнае ініцыятывы і творчасьці, і якая тут, з другога боку, можа быць добрая школа для ўзгадаваньня характара настойлівага, выпрацаванага і загартаванага! 3 такімі навыкамі школьнік выйдзе і ў жыцьцё. А тое, што ён увесь час працуе ў калектыве, што сваю працу прымушаны падпарадкаваць вымаганьням грамады і цераз гэта прывучаецца абмяжовываць свае эгоістычныя інтарэсы — стварае адпаведны шлях для ўзгадаваньня ў дзяцей грамадзкага пачуцьця. {{Водступ|2|em}}Якое наагул вялікае значэньне сучасная школа прыдае ручной працы, можна бачыць з наступных рэзалюцыяў па гэтаму пытаньню, прынятых на памянёным вышэй зьезьдзе Нямецкага вучыцельства ў 1912 годзе: <small>{{Водступ|2|em}}1) „ручная праца мае мейсце ў працоўнай школе — пасколькі застаецца ў сувязі з іншымі прадметамі навучаньня; {{Водступ|2|em}}2) заняткі ручною працаю будуць падтрымліваць узгадаваньня розуму, прывядуць да раўнавагі ў разьвіцьці сілаў духоўных і фізычных, прычыняцца да абуджэньня і {{Абмылка|развіцьця|разьвіцьця}} ў дзяцей самастойнасьці, творчага пачуцьця і індывідуальнасьці; {{Водступ|2|em}}3) праца ручная зьяўляецца агульным прынцыпам {{Абмылка|ў|у}} працэсе ўзгадаваньня моладзі, такжа мэтадычным сродкам, прыстасаваным у навучаньні некаторых прадметаў“. (Rowid, str.&nbsp;94).</small> {{Водступ|2|em}}Пад уласьціва фізычнаю працаю ў працоўнай школе звычайна разумеюцца болей-меней шырока пастаўленыя работы ў школьным садзе, гародзе, на полі, пасецы, у лесе, кветні, на гумне і&nbsp;г.&nbsp;д. Тым хутчэй трэба адвесьці мейсца ўсім гэтым відам школьнае працы ў нас, бо Беларусь ёсьць краіна пераважна сельска-гаспадарчая і школа магла бы вельмі прычыніцца да падняцьця ў нас вясковае гаспадаркі. Якія-ж умовы трэба наставіць фізычнай школьнай працы, каб яна адпавядала свайму назначэньню? Трэба, каб праца стаяла на роўні сучасных вымаганьняў наўкі і культуры, адпавядала фізычным сілам вучняў, была пляноваю і рэгулярнаю, не перасьледавала карысных мэтаў, вялася цэлым школьным калектывам, — магла зацікавіць вучня сваёю арганізованасьцяй і мэтазгоднасьцяй, каб вучань бачыў, што з усяго гэтага ў канцы канцоў будзе вялікая карысьць як для яго самаго, так і для роднае вёскі, а далей і ўсяго народу беларускага. Як і ручная, фізычная праца павінна быць цесна зьвязана з прадметамі навучаньня (прырода, фізыка, геомэтрыя, географія і інш ). У кожнай клясовай хрыстамаціі ёсьць, напр., стацьці аб глебе, угнаеньні зямлі, будове і ўзрастаньні насеньня, аб жыцьці расьлінаў, барацьбе іх з сухменямі і вільгацьцю, уплыве {{перанос-пачатак|п=ат|к=масфэрных}}<noinclude></noinclude> kwhe245vr0cvn7pjcg0tglnji48r3a5 104 121399 282361 2026-04-23T13:10:08Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=ат|к=масфэрных}} зьменаў і&nbsp;г.&nbsp;д. Працуючы хаця бы ў школьным гародзе, вучні практычна падойдуць да ўсіх гэтых пытаньняў; кніжка, тэорыя цесна праз гэта злучацца з жыцьцём; вучань дастане запраўдную веду, так патрэбную пры фармаваньн...» 282361 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=ат|к=масфэрных}} зьменаў і&nbsp;г.&nbsp;д. Працуючы хаця бы ў школьным гародзе, вучні практычна падойдуць да ўсіх гэтых пытаньняў; кніжка, тэорыя цесна праз гэта злучацца з жыцьцём; вучань дастане запраўдную веду, так патрэбную пры фармаваньні яго сьветапагляду. {{Водступ|2|em}}'''Перашкоды.''' Мы ясна сабе прадстаўляем, колькі паўстане перашкодаў, асабліва ў нашых умовах, пры арганізацыі ў школе для заняткаў ручною і фізычнаю прапаю майстроўняў, школьнага саду, агароду, кветні, пры набываньні розных прыладаў для вядзеньня школьнае гаспадаркі і&nbsp;т.&nbsp;д. Але-ж ці можам мы, з прычыны гэтых перашкодаў, адмовіцца ад самага прынцыпу? Ці ж паступова, з гадамі, пры спачуваньні грамадзянства, пры неаслабнай энэргіі вучыцельства, усе гэтыя труднасьці не ўдасца перамагчы? І па сутнасьці — што-ж тут ёсьць немагчымага? Немагчыма мець кавалак зямлі пры школе? Немагчыма мець будыніну пры школе для майстроўні? Немагчыма набываць час ад часу за невялікія грошы ці самым рабіць тыя ці іншыя прылады? Мы ні на хвіліну не забываем, што школа будзе грамадзкая, свая,родная, і ці-ж грамада не падтрымае свае школы? Ці-ж ня бачым мы і цяпер, як з грамадзкае ініцыятывы, на ахвяры, на даход з спэктакляў і інш. паўстаюць бібліятэкі, народныя дамы і&nbsp;г.&nbsp;д.?! Мы перакананы, што сьвядомасьць, любоў да Бацькаўшчыны, энэргія і праца як вучыцельства, так і грамадзянства перамогуць усе перашкоды, і перад працоўнай беларускай школай адкрыецца слаўная будучыня! {{Водступ|2|em}}'''Экскурсіі''' павінны знайсьці ў працоўнай школе самае шырокае прыстасаваньне. Пад імі мы ня разумеем якіх-колечы даўгіх падарожаў ({{Абмылка|зредку|зрэдку}} мусяць і такія адбывацца). Найчасьцей, экскурсіі гэта — невялічкія пагулянкі ў лес, на сенажаць, на рэчку, да возера, на цагельню, ганчарню, кузьню, сьлясарню і&nbsp;г.&nbsp;д., наагул усюды, дзе ёсьць жыцьцё, дзе мае прытарнаваньне праца людзкая. У часе экскурсіяў увага вучняў не павінна раскідывацца і іх трэба вучыць бачыць тое і так, чаго і як вымагае заданьне экскурсіі, бо кожная павінна мець асобую, выразную навуковую мэту. Вучыцель мусіць паставіць кожнага вучня перад назіранаю зьяваю, і хай гэта будзе не мімалётнае глядзеньне, а па магчымасьці ўсебаковае, уважнае разгляданьне, аналізаваньне, дасьледжваньне, перанесенае потым у клясу, зьвязанае з усімі іншымі заняткамі і досьледамі. Прадметы, сабраныя ў часе экскурсіяў, дасьледжаныя і адпаведным спосабам усыстэматызаваныя, увойдуць у лік школьных калекцыяў і займуць сваё месца ў школьным музэю. — Але ўзбагачаючы жыцьцёвы дасьлед, даючы вялікае ўзбуджэньне розуму, прывучаючы за кожнаю зьяваю прыроды шукаць яе прычыны, і, такім чынам, фармуючы здольнасьць<noinclude></noinclude> ocx3fpxrqec4df1d1snu0xrwdkhrprt 282375 282361 2026-04-23T13:41:15Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282375 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=ат|к=масфэрных}} зьменаў і&nbsp;г.&nbsp;д. Працуючы хаця бы ў школьным гародзе, вучні практычна падойдуць да ўсіх гэтых пытаньняў; кніжка, тэорыя цесна праз гэта злучацца з жыцьцём; вучань дастане запраўдную веду, так патрэбную пры фармаваньні яго сьветапагляду. {{Водступ|2|em}}'''Перашкоды.''' Мы ясна сабе прадстаўляем, колькі паўстане перашкодаў, асабліва ў нашых умовах, пры арганізацыі ў школе для заняткаў ручною і фізычнаю прапаю майстроўняў, школьнага саду, агароду, кветні, пры набываньні розных прыладаў для вядзеньня школьнае гаспадаркі і&nbsp;т.&nbsp;д. Але-ж ці можам мы, з прычыны гэтых перашкодаў, адмовіцца ад самага прынцыпу? Ці ж паступова, з гадамі, пры спачуваньні грамадзянства, пры неаслабнай энэргіі вучыцельства, усе гэтыя труднасьці не ўдасца перамагчы? І па сутнасьці — што-ж тут ёсьць немагчымага? Немагчыма мець кавалак зямлі пры школе? Немагчыма мець будыніну пры школе для майстроўні? Немагчыма набываць час ад часу за невялікія грошы ці самым рабіць тыя ці іншыя прылады? Мы ні на хвіліну не забываем, што школа будзе грамадзкая, свая, родная, і ці-ж грамада не падтрымае свае школы? Ці-ж ня бачым мы і цяпер, як з грамадзкае ініцыятывы, на ахвяры, на даход з спэктакляў і інш. паўстаюць бібліятэкі, народныя дамы і&nbsp;г.&nbsp;д.?! Мы перакананы, што сьвядомасьць, любоў да Бацькаўшчыны, энэргія і праца як вучыцельства, так і грамадзянства перамогуць усе перашкоды, і перад працоўнай беларускай школай адкрыецца слаўная будучыня! {{Водступ|2|em}}'''Экскурсіі''' павінны знайсьці ў працоўнай школе самае шырокае прыстасаваньне. Пад імі мы ня разумеем якіх-колечы даўгіх {{Абмылка|падарожаў|падарожжаў}} ({{Абмылка|зредку|зрэдку}} мусяць і такія адбывацца). Найчасьцей, экскурсіі гэта — невялічкія пагулянкі ў лес, на сенажаць, на рэчку, да возера, на цагельню, ганчарню, кузьню, сьлясарню і&nbsp;г.&nbsp;д., наагул усюды, дзе ёсьць жыцьцё, дзе мае прытарнаваньне праца людзкая. У часе экскурсіяў увага вучняў не павінна раскідывацца і іх трэба вучыць бачыць тое і так, чаго і як вымагае заданьне экскурсіі, бо кожная павінна мець асобую, выразную навуковую мэту. Вучыцель мусіць паставіць кожнага вучня перад назіранаю зьяваю, і хай гэта будзе не мімалётнае глядзеньне, а па магчымасьці ўсебаковае, уважнае разгляданьне, аналізаваньне, дасьледжваньне, перанесенае потым у клясу, зьвязанае з усімі іншымі заняткамі і досьледамі. Прадметы, сабраныя ў часе экскурсіяў, дасьледжаныя і адпаведным спосабам усыстэматызаваныя, увойдуць у лік школьных калекцыяў і займуць сваё месца ў школьным музэю. — Але ўзбагачаючы жыцьцёвы дасьлед, даючы вялікае ўзбуджэньне розуму, прывучаючы за кожнаю зьяваю прыроды шукаць яе прычыны, і, такім чынам, фармуючы здольнасьць<noinclude></noinclude> tr5v5xrjl4pn1kbxy1ds60wrshb7nqc 104 121400 282362 2026-04-23T13:20:51Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «вучня да лёгічнага мысьленьня, экскурсіі даюць узбуджэньне і развой і ўсім іншым псыхічным сілам і здольнасьцям дзяцей. Тут ідзе ўзгадаваньне волі ці характару, бо ўвага ўвесь час скіравана на адзін прадмет, на адну мэту, якая абавязкава павінна быць д...» 282362 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>вучня да лёгічнага мысьленьня, экскурсіі даюць узбуджэньне і развой і ўсім іншым псыхічным сілам і здольнасьцям дзяцей. Тут ідзе ўзгадаваньне волі ці характару, бо ўвага ўвесь час скіравана на адзін прадмет, на адну мэту, якая абавязкава павінна быць дасягнута; тут ня меней узбуджаецца і выабражэньне, бо мусіш разлучаць і лучыць розныя абразы і элемэнты веды, камбінаваць іх у новых злучэньнях. Далей, тут узбуджаецца пачуцьцё эстэтычнае, моральнае, бо ня можна ані самым вучням, ані іх кіраўнікам яе зьвярнуць, ляпей — ня можна кожны раз не зварочваць увагі на хараство прыроды, {{Абмылка|мэтазгоднасць|мэтазгоднасьць}} яе парадку ці ладу, якую палажыла якаясь Вышэйшая Сіла, на закон моральны, які кіруе жыцьцём чалавека ў процілежнасьць да мэханічнае, сьляпое неабходнасьці, з якою разьвіваецца жыцьцё прыроды. Асаблівае значэньне дастае тут і тое, што экскурсіі робяцца грамадою, калектывам і такім чынам йдзе ўзгадаваньне пачуцьця грамадзкага. Напасьледак, экскурсіі даюць шмат і дзеля ўзбагачэньня і пашырэньня мовы, якая дастае тут асаблівую красачнасьць, вобразнасьць і эмоцыянальнасьць. Ці ня маем мы права пасьля ўсяго гэтага сказаць, што праз экскурсіі, фізычную працу і&nbsp;г.&nbsp;д. ідзе ўзгадаваньне ўсяго чалавека<ref>Гляд. маю стацьцю ў „Родных Гонях“ за 1927 г., кн. II пад загалоўкам: „Аб аснаўных прынцыпах навучаньня і ўзгадаваньня ў пачаткавай беларускай школе“.</ref>? {{Водступ|2|em}}'''Гульні''' ў старой школе прабіваліся як бы кантрабандай, іх не дазвалялі, на іх глядзелі, як на перашкоду заняткам, забываючы, што гульняў і зьвязаных з імі рухаў, дзейнасьці вымагае сама прырода дзіцячая, як сказаў яшчэ Руссо: „прырода хоча, каб дзеці дзяцьмі былі, пакуль зробяцца дарослымі“. Новая працоўная школа ўводзіць гульні ў сыстэму ўзгадаваньня, выходзячы з пагляду, што яны спрыяюць як фізычнаму, так і духоўнаму разьвіцьцю дзяцей. Колькі падчас гульняў і забаў прастору для дзіцячае творчасьці, фантазіі, спрытнасьці! Пазбавіць дзяцей магчымасьці гуляць — ужо не кажу, што гэта значыла-бы пазбавіць іх дзяцінства з яго радасьцямі і шчасьцем, але гэта значыла-бы пазбавіцца найлепшага сродка грамадзкага ўзгадаваньня: тут гэтулькі самых рознародных палажэньняў і ўзаемаадносінаў, тут гэтулькі сустракаецца характараў, тут так часта прыходзіцца паступацца сваімі эгоістычнымі інтарэсамі ў імя агульных і&nbsp;т.&nbsp;д. {{Водступ|2|em}}'''Песьні народныя, музыка дэклямацыя, спэктаклі школьныя''' — усё гэта таксама павінна абавязкава знайсьці сабе месца ў школе, асабліва падчас вучнёўскіх вечарын, якім нельга непрыдаваць вялізарнага ўзгадоўваючага {{перанос-пачатак|п=зна|к=чэньня}}<noinclude></noinclude> ma3kixygbu564amrizix1m61827st9w 282376 282362 2026-04-23T13:42:43Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282376 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>вучня да лёгічнага мысьленьня, экскурсіі даюць узбуджэньне і развой і ўсім іншым псыхічным сілам і здольнасьцям дзяцей. Тут ідзе ўзгадаваньне волі ці характару, бо ўвага ўвесь час скіравана на адзін прадмет, на адну мэту, якая абавязкава павінна быць дасягнута; тут ня меней узбуджаецца і выабражэньне, бо мусіш разлучаць і лучыць розныя абразы і элемэнты веды, камбінаваць іх у новых злучэньнях. Далей, тут узбуджаецца пачуцьцё эстэтычнае, моральнае, бо ня можна ані самым вучням, ані іх кіраўнікам яе зьвярнуць, ляпей — ня можна кожны раз не зварочваць увагі на хараство прыроды, {{Абмылка|мэтазгоднасць|мэтазгоднасьць}} яе парадку ці ладу, якую палажыла якаясь Вышэйшая Сіла, на закон моральны, які кіруе жыцьцём чалавека ў процілежнасьць да мэханічнае, сьляпое неабходнасьці, з якою разьвіваецца жыцьцё прыроды. Асаблівае значэньне дастае тут і тое, што экскурсіі робяцца грамадою, калектывам і такім чынам йдзе ўзгадаваньне пачуцьця грамадзкага. Напасьледак, экскурсіі даюць шмат і дзеля ўзбагачэньня і пашырэньня мовы, якая дастае тут асаблівую красачнасьць, вобразнасьць і эмоцыянальнасьць. Ці ня маем мы права пасьля ўсяго гэтага сказаць, што праз экскурсіі, фізычную працу і&nbsp;г.&nbsp;д. ідзе ўзгадаваньне ўсяго чалавека<ref>Гляд. маю стацьцю ў „Родных Гонях“ за 1927 г., кн. II пад загалоўкам: „Аб аснаўных прынцыпах навучаньня і ўзгадаваньня ў пачаткавай беларускай школе“.</ref>? {{Водступ|2|em}}'''Гульні''' ў старой школе прабіваліся як бы кантрабандай, іх не дазвалялі, на іх глядзелі, як на перашкоду заняткам, забываючы, што гульняў і зьвязаных з імі рухаў, дзейнасьці вымагае сама прырода дзіцячая, як сказаў яшчэ Руссо: „прырода хоча, каб дзеці дзяцьмі былі, пакуль зробяцца дарослымі“. Новая працоўная школа ўводзіць гульні ў сыстэму ўзгадаваньня, выходзячы з пагляду, што яны спрыяюць як фізычнаму, так і духоўнаму разьвіцьцю дзяцей. Колькі падчас гульняў і забаў прастору для дзіцячае творчасьці, фантазіі, спрытнасьці! Пазбавіць дзяцей магчымасьці гуляць — ужо не кажу, што гэта значыла-бы пазбавіць іх дзяцінства з яго радасьцямі і шчасьцем, але гэта значыла-бы пазбавіцца найлепшага сродка грамадзкага ўзгадаваньня: тут гэтулькі самых рознародных палажэньняў і ўзаемаадносінаў, тут гэтулькі сустракаецца характараў, тут так часта прыходзіцца паступацца сваімі эгоістычнымі інтарэсамі ў імя агульных і&nbsp;т.&nbsp;д. {{Водступ|2|em}}'''Песьні народныя, музыка дэклямацыя, спэктаклі школьныя''' — усё гэта таксама павінна абавязкава знайсьці сабе месца ў школе, асабліва падчас вучнёўскіх вечарын, якім нельга непрыдаваць вялізарнага ўзгадоўваючага {{перанос-пачатак|п=зна|к=чэньня}}<noinclude></noinclude> qwedk6nt8q45f24qpn9fgnwbotos25s 104 121401 282363 2026-04-23T13:23:21Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=зна|к=чэньня}}. Тут дзеці вучацца запраўднага грамадзкага жыцьця, тут — школа грамадзкіх навыкаў і абыходжаньня, тут гэтулькі мамэнтаў эстэтычнага разьвіцьця і&nbsp;г.&nbsp;д. {{ц|'''Грамадзкае ўзгадаваньне.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Уся сыстэ...» 282363 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=зна|к=чэньня}}. Тут дзеці вучацца запраўднага грамадзкага жыцьця, тут — школа грамадзкіх навыкаў і абыходжаньня, тут гэтулькі мамэнтаў эстэтычнага разьвіцьця і&nbsp;г.&nbsp;д. {{ц|'''Грамадзкае ўзгадаваньне.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Уся сыстэма школьнага навучаньня і ўзгадаваньня павінна быць прасякнута грамадзкім духам, што трохі намі ўжо адзначана. Характэрыстыка розных асобаў — ці то з кніжкі, ці з жыцьця — з боку іх грамадзкага разьвіцьця, падкрэсьліваньне заўсёды грамадзкіх ідэяў і ідэалаў, падыход да кожнае жыцьцёвае зьявы ці здарэньня ў школе з грамадзкага пункту гледжаньня, напаследак, самая будова школы на прынцыпах свабоды і ўзаемнае пашаны — усё гэта дасьць пажаданыя рэзультаты ў сэньсе грамадзкага ўзгадаваньня. {{Водступ|2|em}}Школа павінна прадстаўляць сабою цесна спаяную грамаду, дзе кожны сябра сьвядома і дабравольна падпарадкуецца агульнаму ўкладу жыцьця і вымаганьням школы. Нармальным будзе такое палажэньне, калі жыцьцё школы будзе разьвівацца на прынцыпах ''самаўраду, самаўзгадаваньня''. Хай дзеці самі глядзяць за парадкам у школе і выпаўненьнем усімі сваіх абавязкаў, хай самі сьвядома бароняць права і гонар кожнага. Павінна быць поўная згода і супрацоўніцтва вучняў паміж сабою і ў узаемаадносінах з вучыцелем. У школе не павінна быць ніякіх караў і казарменнае муштры, але, з другога боку, вучыцель павінен зорка наглядаць, каб жыцьцё школьнага колектыву не адхілялася на неадпаведны шлях. {{Водступ|2|em}}'''Школьныя гурткі''' ў старой школе не істнавалі зусім, і гэта нядобра, бо праца ў гуртках мае ўзгадоўваючае значэньне, не гаворачы ўжо аб тым, што яна вельмі пашырае кругазор вучня, выводзячы яго часта па-за рамкі школьнага жыцьця. Самыя рознародныя інтарэсы могуць злучаць у школе дзяцей у гурткі. Могуць быць гурткі дзеля абароны птушак, дзеля вывучэньня мясцовае флёры(расьліны) і фауны (жывёлы), клімату, мясцовае гаспадаркі, промыслаў, — гурткі музыкальныя, мастацкія, для фатаграфаваньня і&nbsp;г.&nbsp;д., на вышэйшай ступені — гурткі для зьбіраньня народнае творчасьці і вывучэньня народнае мовы і інш. Як і ўсё ў школе, праца ў гуртках павінна вясьціся плянова, акуратна, пад пэўным кантролем і пры супрацоўніцтве вучыцеля, з адпаведнымі справаздачамі ўсёй школе, якая жыва ўваходзіць у гэтую работу, дапаўняе, крытыкуе, памагае, заахвочвае новых сяброў і&nbsp;г.&nbsp;д. {{Водступ|2|em}}'''Плян школьны, праграмы, падручнікі.''' Прынцыпова, у працоўнай школе, дзе ўзбудзіцелем усяе работы {{перанос-пачатак|п=зьяў|к=ляецца}}<noinclude></noinclude> ksc6uzr1s017zoacisjqkgo7bvl119c 282377 282363 2026-04-23T13:44:37Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 282377 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=зна|к=чэньня}}. Тут дзеці вучацца запраўднага грамадзкага жыцьця, тут — школа грамадзкіх навыкаў і абыходжаньня, тут гэтулькі мамэнтаў эстэтычнага разьвіцьця і&nbsp;г.&nbsp;д. {{ц|'''Грамадзкае ўзгадаваньне.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Уся сыстэма школьнага навучаньня і ўзгадаваньня павінна быць прасякнута грамадзкім духам, што трохі намі ўжо адзначана. Характэрыстыка розных асобаў — ці то з кніжкі, ці з жыцьця — з боку іх грамадзкага разьвіцьця, падкрэсьліваньне заўсёды грамадзкіх ідэяў і ідэалаў, падыход да кожнае жыцьцёвае зьявы ці здарэньня ў школе з грамадзкага пункту гледжаньня, напаследак, самая будова школы на прынцыпах свабоды і ўзаемнае пашаны — усё гэта дасьць пажаданыя рэзультаты ў сэньсе грамадзкага ўзгадаваньня. {{Водступ|2|em}}Школа павінна прадстаўляць сабою цесна спаяную грамаду, дзе кожны сябра сьвядома і дабравольна падпарадкуецца агульнаму ўкладу жыцьця і вымаганьням школы. Нармальным будзе такое палажэньне, калі жыцьцё школы будзе разьвівацца на прынцыпах ''самаўраду, самаўзгадаваньня''. Хай дзеці самі глядзяць за парадкам у школе і выпаўненьнем усімі сваіх абавязкаў, хай самі сьвядома бароняць права і гонар кожнага. Павінна быць поўная згода і супрацоўніцтва вучняў паміж сабою і ў узаемаадносінах з вучыцелем. У школе не павінна быць ніякіх караў і казарменнае муштры, але, з другога боку, вучыцель павінен зорка наглядаць, каб жыцьцё школьнага колектыву не адхілялася на неадпаведны шлях. {{Водступ|2|em}}'''Школьныя гурткі''' ў старой школе не істнавалі зусім, і гэта нядобра, бо праца ў гуртках мае ўзгадоўваючае значэньне, не гаворачы ўжо аб тым, што яна вельмі пашырае кругазор вучня, выводзячы яго часта па-за рамкі школьнага жыцьця. Самыя рознародныя інтарэсы могуць злучаць у школе дзяцей у гурткі. Могуць быць гурткі дзеля абароны птушак, дзеля вывучэньня мясцовае флёры (расьліны) і фауны (жывёлы), клімату, мясцовае гаспадаркі, промыслаў, — гурткі музыкальныя, мастацкія, для фатаграфаваньня і&nbsp;г.&nbsp;д., на вышэйшай ступені — гурткі для зьбіраньня народнае творчасьці і вывучэньня народнае мовы і інш. Як і ўсё ў школе, праца ў гуртках павінна вясьціся плянова, акуратна, пад пэўным кантролем і пры супрацоўніцтве вучыцеля, з адпаведнымі справаздачамі ўсёй школе, якая жыва ўваходзіць у гэтую работу, дапаўняе, крытыкуе, памагае, заахвочвае новых сяброў і&nbsp;г.&nbsp;д. {{Водступ|2|em}}'''Плян школьны, праграмы, падручнікі.''' Прынцыпова, у працоўнай школе, дзе ўзбудзіцелем усяе работы {{перанос-пачатак|п=зьяў|к=ляецца}}<noinclude></noinclude> p01uxrmi4uvfsc2pzgwjmzz9gh1imas 104 121402 282383 2026-04-23T16:41:09Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «Kryknuŭ štoś tak kštałtam:</br> {{разьбіўка|„Hore dawi!“}} — Jak tyc! stali dwa wajaki!</br> Žydy zaraz drowy razchapali gwałtam,</br> A maskali ciahnuć mianie, jak sabaki.</br> Bili, bili ŭ plečy, paciahnuli hdzieści,</br> Až u dom wialiki, što na jim zwanica.</br> Adabrali hrošy, a nia dali jeści;</br> Choć užo kabyłyb mnie swajej dabicca!..</br> Pradzieržali try dni. „Stupaj da dziareŭni!“</br> — „Hdziež, kažu,...» 282383 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude>Kryknuŭ štoś tak kštałtam:</br> {{разьбіўка|„Hore dawi!“}} — Jak tyc! stali dwa wajaki!</br> Žydy zaraz drowy razchapali gwałtam,</br> A maskali ciahnuć mianie, jak sabaki.</br> Bili, bili ŭ plečy, paciahnuli hdzieści,</br> Až u dom wialiki, što na jim zwanica.</br> Adabrali hrošy, a nia dali jeści;</br> Choć užo kabyłyb mnie swajej dabicca!..</br> Pradzieržali try dni. „Stupaj da dziareŭni!“</br> — „Hdziež, kažu, kabyła, i hrošy i sani?“</br> — „Kabyła izdochła, ad paboju peŭnie,</br> „A tabie za heta budzie nakazanie!“</br> Wot dyki dažyŭsia! I znalib ich złydni,</br> Što i nad kabyłaj takaja apieka,</br> Što z hoładu zdochła, prastajaŭšy try dni,</br> Ale bić nia možna! Mianiež, čaławieka,</br> Zbili, jak chacieli, i dabro mnie hinie,</br> I nima apieki nada mnoj nijakaj.</br> Z hetakaj apiekaj i nas zjaduć {{разьбіўка|swinie}},</br> Ci musim zrabicca kusliwaj sabakaj.</br> {{лінія|5em}} {{block center/e}} <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 160%;">{{разьбіўка|Ballada}}.</span></center> {{block center/s}} U našaj wiosce niaboščyk Anufry</br> Kaliści razumny byŭ i zamožny;</br> Jaho dwa kubły, žončyny kufry</br> Poŭnyje byli, — tam skarb byŭ rožny:</br> Staryje spancerki, župan granatowy,</br> Pałotny, sukny, šapki, spadnicy…</br> Dźwie pary koni, a swiran nowy</br> Łamaŭsia at žyta, harohu, pšanicy.</br> Byŭ pracawity Anufry Skirdziel,</br> Žonka była i dzietak kučka:</br><noinclude></noinclude> tq61dk6v8a9ocxoykkz43wypx9r8ykf 282437 282383 2026-04-23T20:03:46Z Gleb Leo 2440 282437 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude><section begin="Skacinnaja"/>Kryknuŭ štoś tak kštałtam:</br> {{разьбіўка|„Hore dawi!“}} — Jak tyc! stali dwa wajaki!</br> Žydy zaraz drowy razchapali gwałtam,</br> A maskali ciahnuć mianie, jak sabaki.</br> Bili, bili ŭ plečy, paciahnuli hdzieści,</br> Až u dom wialiki, što na jim zwanica.</br> Adabrali hrošy, a nia dali jeści;</br> Choć užo kabyłyb mnie swajej dabicca!..</br> Pradzieržali try dni. „Stupaj da dziareŭni!“</br> — „Hdziež, kažu, kabyła, i hrošy i sani?“</br> — „Kabyła izdochła, ad paboju peŭnie,</br> „A tabie za heta budzie nakazanie!“</br> Wot dyki dažyŭsia! I znalib ich złydni,</br> Što i nad kabyłaj takaja apieka,</br> Što z hoładu zdochła, prastajaŭšy try dni,</br> Ale bić nia možna! Mianiež, čaławieka,</br> Zbili, jak chacieli, i dabro mnie hinie,</br> I nima apieki nada mnoj nijakaj.</br> Z hetakaj apiekaj i nas zjaduć {{разьбіўка|swinie}},</br> Ci musim zrabicca kusliwaj sabakaj.</br> {{лінія|5em}} {{block center/e}} <section end="Skacinnaja"/> <section begin="Ballada"/><center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 160%;">{{разьбіўка|Ballada}}.</span></center> {{block center/s}} U našaj wiosce niaboščyk Anufry</br> Kaliści razumny byŭ i zamožny;</br> Jaho dwa kubły, žončyny kufry</br> Poŭnyje byli, — tam skarb byŭ rožny:</br> Staryje spancerki, župan granatowy,</br> Pałotny, sukny, šapki, spadnicy…</br> Dźwie pary koni, a swiran nowy</br> Łamaŭsia at žyta, harohu, pšanicy.</br> Byŭ pracawity Anufry Skirdziel,</br> Žonka była i dzietak kučka:</br> <section end="Ballada"/><noinclude></noinclude> h96e1qnk0uscyc9tmk72n6f9tnnilsw 104 121403 282384 2026-04-23T17:18:35Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «Usie prymiorli u wosiem niadziel,</br> Tolki zastaŭsia Anufry, jak pučka.</br> Siadzić i płačyć zapioršysia ŭ chacie.</br> Noč na mahiłkach rodnych prawodzie;</br> U haspadarcež — strata pa stracie:</br> Zaraza na bydła, pažar i złodziej…</br> Skacina pała, humno zhareła,</br> Koni pakrali u čas rabočy,</br> A tut i płata na wykup pryspieła,</br> Zborščyk, jak dym toj, lezie u wočy.</br> Pradaŭ Anufry usiu chudobu,</br> Wypłaciŭ...» 282384 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude>Usie prymiorli u wosiem niadziel,</br> Tolki zastaŭsia Anufry, jak pučka.</br> Siadzić i płačyć zapioršysia ŭ chacie.</br> Noč na mahiłkach rodnych prawodzie;</br> U haspadarcež — strata pa stracie:</br> Zaraza na bydła, pažar i złodziej…</br> Skacina pała, humno zhareła,</br> Koni pakrali u čas rabočy,</br> A tut i płata na wykup pryspieła,</br> Zborščyk, jak dym toj, lezie u wočy.</br> Pradaŭ Anufry usiu chudobu,</br> Wypłaciŭ wykup, padatki i zbor.</br> Zware, bywała, harščeček bobu</br> I žywicca tak, aby nia umior.</br> Leta daždaŭšy, daŭ Boh niadarod:</br> Zhnili na poli zboža i sieny,</br> Bulba zwiałasia; zhinuŭ narod, —</br> A na apłatu nima pieramieny!</br> Zborščyk Skirdziela zwieć na raspłatu,</br> Hrozie ŭ rabotu naniać na čuhunku,</br> Pradać i złydni, pradać i chatu…</br> Biedny Anufry! Nima ratunku!</br> Pazwali ŭ wołaść, a tut staršyna</br> Pjanicaj łaje, až dziwacca ludzie.</br> „Ziamlu trymaje, kaže, skacina,</br> „A płatu nieści, dumaŭ, nia budzie!“</br> Anufry z žalu raschlistaŭ hrudzi,</br> Zniaŭ kryžyk, skinuŭ škaplery,</br> „Hladzicie, kaže, dobryje ludzi,</br> „Wot skarb moj — znak majej wiery</br> „Chibie što djabłu pradam swaju dušu,</br> „Kab hrošy jon na padatki mnie daŭ,</br> „Jak tut užo zhinuŭ i tam zhinuć mušu</br> „Bo užo čortu i dušu pradaŭ!…“</br><noinclude></noinclude> td5uueefhet9u2s5e5zya4zl454any1 0 121404 282385 2026-04-23T17:29:55Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Pradmowa | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Smyk|Smyk]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Прадмова да «Смыка беларускага»]]. }} {{Выроўнів...» 282385 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Pradmowa | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Smyk|Smyk]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Прадмова да «Смыка беларускага»]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Smyk biełaruski (1908).pdf" from="9" to="10" /> {{Выроўніваньне-канец}} err3qz4dd7i5jaz6fgtkdhxnyqpg15d 0 121405 282386 2026-04-23T17:30:56Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Smyk | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1918 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Pradmowa|Pradmowa]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/I|I. Udawa]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Смык]]. }} <pages index="Smyk biełaruski (1908...» 282386 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Smyk | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1918 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Pradmowa|Pradmowa]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/I|I. Udawa]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Смык]]. }} <pages index="Smyk biełaruski (1908).pdf" from="11" to="12" tosection="Smyk" /> ttsfrqdjns5qnmk58k69hvbkvkpvwfs 282397 282386 2026-04-23T17:47:34Z Gleb Leo 2440 282397 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Smyk | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Pradmowa|Pradmowa]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/I|I. Udawa]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Смык]]. }} <pages index="Smyk biełaruski (1908).pdf" from="11" to="12" tosection="Smyk" /> dx3dgptn50v2a61513kiknmjy08rm03 104 121407 282387 2026-04-23T17:31:19Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «Usie až struchnuli. Blisnuli wočy,</br> I slozy staromu sypnulisia curkam.</br> Pašoŭ na mahiłki, hdzie chodzie što nocy,</br> Tam načawaŭ, jak što raz, pad pryhórkam,</br> Na zaŭtra, uziaŭšy košyk stareńki,</br> Pašoŭ na rojsta u pušču</br> Zbirać syraježki, lisicy, apieńki.</br> Zabraŭsia ŭ załomy, u hušču, —</br> Až čort s pad asiny wyłazie</br> I niasie kapialuch z hrašyma.</br> Zaraz Anufry prypomniŭ na razie,</br> Što...» 282387 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude>Usie až struchnuli. Blisnuli wočy,</br> I slozy staromu sypnulisia curkam.</br> Pašoŭ na mahiłki, hdzie chodzie što nocy,</br> Tam načawaŭ, jak što raz, pad pryhórkam,</br> Na zaŭtra, uziaŭšy košyk stareńki,</br> Pašoŭ na rojsta u pušču</br> Zbirać syraježki, lisicy, apieńki.</br> Zabraŭsia ŭ załomy, u hušču, —</br> Až čort s pad asiny wyłazie</br> I niasie kapialuch z hrašyma.</br> Zaraz Anufry prypomniŭ na razie,</br> Što treba płacić, a hrošy nima!</br> Čort pakłaniŭsia, apieńki zabraŭ,</br> Anuframu sypie ŭ košyk dukaty;</br> Wysypaŭ, swisnuŭ, poły zadraŭ…</br> Anufry z hrašyma wiarnuŭsia da chaty,</br> Zaraz u wołaść usie niedajimki,</br> Usie padatki jak raz adličyŭ,</br> Kupiŭ wały i dwa pierazimki,</br> Najeŭsia smagła, loh, adpačyŭ.</br> Jak staŭ haspadaryć, dyk rodzie,</br> Što dziwić usiak, pahladaje…</br> A na mahiłki kožny dzień chodzie,</br> I na mšu dajeć, biadzie spahadaje:</br> Pažyče, daruje, hdzie treba, pamože,</br> Chto z stydu nia prosie — asoče,</br> U nočy sam hrošy pałože,</br> I nadta nia lubie, jak brać chto nia choče,</br> Čort až kipić, až škryhoče,</br> Što hetak Anufry žywieć:</br> Niatolki čortu służyć nia choče,</br> Swianconaj wadoj kožen raz abaljeć!</br> Čakaje čort śmierci; u zapiečku sieŭ.</br> Anufry čytaje žywoty swiatych…</br><noinclude></noinclude> k37p62ochwz0biq1lqurzzg5w7j40ze 104 121408 282398 2026-04-23T17:48:32Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «Postnaj zacirki na pałudzień zjeŭ,</br> Pierežagnaŭsia, zadychaŭ i scich!</br> I čort nia paspieŭ ahlanucca,</br> Jak duch toj praz dźwiery šmygnuŭ,</br> Sieŭ na kaściele i hraje na dudce!</br> A čort na kaścioł nia siahnuŭ!</br> Z taho času i da hetaj pary,</br> Jak palahuć ludcy adpačyć, —</br> Usiu noč až da rańniaj zary</br> Čort na čatach zdaloku styrčyć</br> I čakaje, ci duch toj nia skoče.</br> A ŭ poŭnoč, u buru, ta...» 282398 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude>Postnaj zacirki na pałudzień zjeŭ,</br> Pierežagnaŭsia, zadychaŭ i scich!</br> I čort nia paspieŭ ahlanucca,</br> Jak duch toj praz dźwiery šmygnuŭ,</br> Sieŭ na kaściele i hraje na dudce!</br> A čort na kaścioł nia siahnuŭ!</br> Z taho času i da hetaj pary,</br> Jak palahuć ludcy adpačyć, —</br> Usiu noč až da rańniaj zary</br> Čort na čatach zdaloku styrčyć</br> I čakaje, ci duch toj nia skoče.</br> A ŭ poŭnoč, u buru, tak dmieć,</br> Až swiščeć, až wyje, hahoče,</br> Až kawałkami gonty parwieć…</br> Tahdy duch razkałyše zwany,</br> I jak tolki katory džyliknie,</br> (A pazwonu bajaccaž {{разьбіўка|jany}})</br> Tak i wiecier, i čort razam zniknie!</br> {{лінія|5em}} {{block center/e}} <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 160%;">{{разьбіўка|Žydok}}.</span></center> {{block center/s}} Sieŭ žydok u nas u wiosce,</br> Pry haścińcy, pry darožce.</br> Mieŭ jarmułku, trepki, cycel,</br> Ŭ bałachonie nowy hicel,</br> Šeść dziaciej ad žonki Rochli,</br> Poŭ aśminy mieŭ kartochli,</br> Dziesiancinru, stolik, šafku.</br> Sa dźwie čarki, i karafku,</br> Samawarčyk, i trynožki,</br> Adnu šklanku, cukru troški;</br> Z dwuma dnami mieŭ poŭkwarty…</br> To majontak byŭ, ci žarty?!</br><noinclude></noinclude> e87ooj2n5cm8g2fkat8n8f11nqdur19 282439 282398 2026-04-23T20:05:11Z Gleb Leo 2440 282439 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude><section begin="Ballada"/>Postnaj zacirki na pałudzień zjeŭ,</br> Pierežagnaŭsia, zadychaŭ i scich!</br> I čort nia paspieŭ ahlanucca,</br> Jak duch toj praz dźwiery šmygnuŭ,</br> Sieŭ na kaściele i hraje na dudce!</br> A čort na kaścioł nia siahnuŭ!</br> Z taho času i da hetaj pary,</br> Jak palahuć ludcy adpačyć, —</br> Usiu noč až da rańniaj zary</br> Čort na čatach zdaloku styrčyć</br> I čakaje, ci duch toj nia skoče.</br> A ŭ poŭnoč, u buru, tak dmieć,</br> Až swiščeć, až wyje, hahoče,</br> Až kawałkami gonty parwieć…</br> Tahdy duch razkałyše zwany,</br> I jak tolki katory džyliknie,</br> (A pazwonu bajaccaž {{разьбіўка|jany}})</br> Tak i wiecier, i čort razam zniknie!</br> {{лінія|5em}} {{block center/e}} <section end="Ballada"/> <section begin="Žydok"/><center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 160%;">{{разьбіўка|Žydok}}.</span></center> {{block center/s}} Sieŭ žydok u nas u wiosce,</br> Pry haścińcy, pry darožce.</br> Mieŭ jarmułku, trepki, cycel,</br> Ŭ bałachonie nowy hicel,</br> Šeść dziaciej ad žonki Rochli,</br> Poŭ aśminy mieŭ kartochli,</br> Dziesiancinru, stolik, šafku.</br> Sa dźwie čarki, i karafku,</br> Samawarčyk, i trynožki,</br> Adnu šklanku, cukru troški;</br> Z dwuma dnami mieŭ poŭkwarty…</br> To majontak byŭ, ci žarty?!</br> <section end="Žydok"/><noinclude></noinclude> dcxosdhuykk4vk6fq7x1zwvwubbo8rw 104 121409 282399 2026-04-23T17:58:49Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «Hadkoŭ sa try pašynkaryŭ,</br> Boh jašče dziaciej prydaryŭ;</br> Žyd prydbaŭ karoŭ z dziesiatak,</br> Panastrojiŭ chlaŭkoŭ, chatak,</br> Kupiŭ konika, pawozku,</br> I staŭ panam na ŭsiu wiosku;</br> U watłasach, pry zagarku,</br> Naniaŭ sabie i kucharku.</br> A jana ŭ jadwabnaj chustce</br> Siadzić tolki na padušce!</br> Piarwiej žyda zwali Beraj,</br> I paršyŭcam, i chaleraj;</br> Potym zwali jagamościam:</br> Žyd staŭ pieršym ŭ...» 282399 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude>Hadkoŭ sa try pašynkaryŭ,</br> Boh jašče dziaciej prydaryŭ;</br> Žyd prydbaŭ karoŭ z dziesiatak,</br> Panastrojiŭ chlaŭkoŭ, chatak,</br> Kupiŭ konika, pawozku,</br> I staŭ panam na ŭsiu wiosku;</br> U watłasach, pry zagarku,</br> Naniaŭ sabie i kucharku.</br> A jana ŭ jadwabnaj chustce</br> Siadzić tolki na padušce!</br> Piarwiej žyda zwali Beraj,</br> I paršyŭcam, i chaleraj;</br> Potym zwali jagamościam:</br> Žyd staŭ pieršym ŭ chacie hościam.</br> Piarwiej jon dawaŭ pakłony,</br> Potym kłaniaŭsia chryščony.</br> A ciapier, idučy mima,</br> Ŭsiaki šapku jamu zdymie,</br> I całuje až u ruki;</br> Ot jakije wyšli štuki!</br> Jon znajomy z adwakatam,</br> Jon zapłacić tam dukatam,</br> Hdzie nam sotnia kaštawała,</br> A na našym že nia stała;</br> Jon z sudździoju, jon z maršałkam,</br> Jon z paśrednikam… jak wałkam</br> Krucie jimi, usio zrobie,</br> Tabie dobra, j sam zarobie;</br> U biadzie jon i pazyče,</br> A adrobiš, jon zaliče.</br> Dobry žyd! Choć hrošy lubie,</br> A zhubić susim — nia zhubie.</br> {{gap|2em}}Kab taki nam pan zyskaŭsia,</br> {{gap|2em}}Tob światym jon nazywaŭsia.</br><noinclude></noinclude> h35ynvgptzva3dhd40m908tssptmld3 282400 282399 2026-04-23T18:03:02Z RAleh111 4658 282400 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude>Hadkoŭ sa try pašynkaryŭ,</br> Boh jašče dziaciej prydaryŭ;</br> Žyd prydbaŭ karoŭ z dziesiatak,</br> Panastrojiŭ chlaŭkoŭ, chatak,</br> Kupiŭ konika, pawozku,</br> I staŭ panam na ŭsiu wiosku;</br> U watłasach, pry zagarku,</br> Naniaŭ sabie i kucharku.</br> A jana ŭ jadwabnaj chustce</br> Siadzić tolki na padušce!</br> Piarwiej žyda zwali Beraj,</br> I paršyŭcam, i chaleraj;</br> Potym zwali jagamościam:</br> Žyd staŭ pieršym ŭ chacie hościam.</br> Piarwiej jon dawaŭ pakłony,</br> Potym kłaniaŭsia chryščony.</br> A ciapier, idučy mima,</br> Ŭsiaki šapku jamu zdymie,</br> I całuje až u ruki;</br> Ot jakije wyšli štuki!</br> Jon znajomy z adwakatam,</br> Jon zapłacić tam dukatam,</br> Hdzie nam sotnia kaštawała,</br> A na našym že nia stała;</br> Jon z sudździoju, jon z maršałkam,</br> Jon z paśrednikam… jak wałkam</br> Krucie jimi, usio zrobie,</br> Tabie dobra, j sam zarobie;</br> U biadzie jon i pazyče,</br> A adrobiš, jon zaliče.</br> Dobry žyd! Choć hrošy lubie,</br> A zhubić susim — nia zhubie.</br> {{gap|2em}}Kab taki nam pan zyskaŭsia,</br> {{gap|2em}}Tob światym jon nazywaŭsia.</br> {{block center/e}}<noinclude></noinclude> lk4smkx1revbw43b9m6xi6c305o9umf 282441 282400 2026-04-23T20:06:34Z Gleb Leo 2440 282441 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude><section begin="Žydok"/>Hadkoŭ sa try pašynkaryŭ,</br> Boh jašče dziaciej prydaryŭ;</br> Žyd prydbaŭ karoŭ z dziesiatak,</br> Panastrojiŭ chlaŭkoŭ, chatak,</br> Kupiŭ konika, pawozku,</br> I staŭ panam na ŭsiu wiosku;</br> U watłasach, pry zagarku,</br> Naniaŭ sabie i kucharku.</br> A jana ŭ jadwabnaj chustce</br> Siadzić tolki na padušce!</br> Piarwiej žyda zwali Beraj,</br> I paršyŭcam, i chaleraj;</br> Potym zwali jagamościam:</br> Žyd staŭ pieršym ŭ chacie hościam.</br> Piarwiej jon dawaŭ pakłony,</br> Potym kłaniaŭsia chryščony.</br> A ciapier, idučy mima,</br> Ŭsiaki šapku jamu zdymie,</br> I całuje až u ruki;</br> Ot jakije wyšli štuki!</br> Jon znajomy z adwakatam,</br> Jon zapłacić tam dukatam,</br> Hdzie nam sotnia kaštawała,</br> A na našym že nia stała;</br> Jon z sudździoju, jon z maršałkam,</br> Jon z paśrednikam… jak wałkam</br> Krucie jimi, usio zrobie,</br> Tabie dobra, j sam zarobie;</br> U biadzie jon i pazyče,</br> A adrobiš, jon zaliče.</br> Dobry žyd! Choć hrošy lubie,</br> A zhubić susim — nia zhubie.</br> {{gap|2em}}Kab taki nam pan zyskaŭsia,</br> {{gap|2em}}Tob światym jon nazywaŭsia.</br> {{block center/e}} <section end="Žydok"/><noinclude></noinclude> pyoi83b8uzx40mmva6rlqyd2yfjm7re 0 121410 282401 2026-04-23T18:07:28Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = I. Udawa | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Smyk|Smyk]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/II|II. Hore]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Удава (Багушэвіч)]]. }} <pages index="Sm...» 282401 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = I. Udawa | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Smyk|Smyk]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/II|II. Hore]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Удава (Багушэвіч)]]. }} <pages index="Smyk biełaruski (1908).pdf" from="12" to="13" fromsection="I" tosection="I" /> fjnuf30jqm378rc99gs3i8h2355gdl7 282413 282401 2026-04-23T19:19:39Z Gleb Leo 2440 282413 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = I. Udawa | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Smyk|Smyk]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/II|II. Hora]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Удава (Багушэвіч)]]. }} <pages index="Smyk biełaruski (1908).pdf" from="12" to="13" fromsection="I" tosection="I" /> rg6gijg8mctpfstie5hzfxmax5lisn9 0 121411 282403 2026-04-23T18:14:21Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = II. Hore | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/I|I. Udawa]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/III|III. Pieśnia]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Гора (Багушэвіч)]]. }} <pa...» 282403 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = II. Hore | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/I|I. Udawa]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/III|III. Pieśnia]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Гора (Багушэвіч)]]. }} <pages index="Smyk biełaruski (1908).pdf" from="13" to="14" fromsection="II" tosection="II" /> lxynpj7dfayri7bgr60ofr4e6wp1agj 282409 282403 2026-04-23T19:05:45Z Gleb Leo 2440 282409 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = II. Hora | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/I|I. Udawa]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/III|III. Pieśnia]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Гора (Багушэвіч)]]. }} <pages index="Smyk biełaruski (1908).pdf" from="13" to="14" fromsection="II" tosection="II" /> a7jgl40ukplilxfuw8oxmpolipgmjjl 104 121412 282405 2026-04-23T18:30:06Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 160%;">Nia ŭsim adna smierć.</span></center> {{block center/s}} Žyŭ pan u pałacy, — bahaty:</br> Nia moh paličyć swajich hrošy,</br> U sklepie, jak bulba, dukaty…</br> A pan z jaho byŭ niacharošy.</br> A žyŭ u raskošy wialikaj:</br> Zachoče, bywała, kab hrali,</br> Dyk ciešuć jaho i muzykaj;</br> Zachoče, kab ludzie skakali,</br> Dyk skačuć, bywała, i pjuć, i jaduć..,</b...» 282405 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 160%;">Nia ŭsim adna smierć.</span></center> {{block center/s}} Žyŭ pan u pałacy, — bahaty:</br> Nia moh paličyć swajich hrošy,</br> U sklepie, jak bulba, dukaty…</br> A pan z jaho byŭ niacharošy.</br> A žyŭ u raskošy wialikaj:</br> Zachoče, bywała, kab hrali,</br> Dyk ciešuć jaho i muzykaj;</br> Zachoče, kab ludzie skakali,</br> Dyk skačuć, bywała, i pjuć, i jaduć..,</br> A płakać dyk płakali mnoha,</br> A časam i płakać nia tak-to daduć.</br> I pana bajaliś, jak Boha.</br> A piŭ jon, a jeŭ! dyk o Bože!</br> Kalib heta pracaj chleb toj zarabiŭ,</br> Dyk za raz hadoŭ try jakich može</br> Swajej pracy u misku ubiŭ.</br> Jeŭ, jon, piŭ, ciongle kryŭdziŭ narod,</br> Dy hrošy zdziraŭ hdzie prymoh.</br> Musić dumaŭ, {{разьбіўка|tut wiečny žywot}},</br> Až inačej padumaŭ sam Boh.</br> {{gap|1em}}A u chaciež krywoj žyŭ mužyk,</br> {{gap|1em}}I kaleki byŭ jon, i chwareŭ;</br> {{gap|1em}}Chata ŭ dziurach, jak łapać dy z łyk,</br> {{gap|1em}}Sam pa dwa dni ničoha nia jeŭ.</br> {{gap|1em}}Kaliści byŭ, kažuć, jon nadta lichi</br> {{gap|1em}}I pieršy padliza u pana;</br> {{gap|1em}}Byli na dušy jaho ŭsiaki hrachi,</br> {{gap|1em}}I piekła daŭno abiecana.</br> {{gap|1em}}A žyć było ciažka: biadota,</br> {{gap|1em}}Ludcy praklinajuć za štości…</br> {{gap|1em}}Kamuž hetak žyć jość achwota, —</br> {{gap|1em}}Nikoli nijakaj radości?</br><noinclude></noinclude> n3dz8y9tot1x7hwq9nt2nkwdablmmpa 282442 282405 2026-04-23T20:07:34Z Gleb Leo 2440 282442 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Nia"/><center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 160%;">Nia ŭsim adna smierć.</span></center> {{block center/s}} Žyŭ pan u pałacy, — bahaty:</br> Nia moh paličyć swajich hrošy,</br> U sklepie, jak bulba, dukaty…</br> A pan z jaho byŭ niacharošy.</br> A žyŭ u raskošy wialikaj:</br> Zachoče, bywała, kab hrali,</br> Dyk ciešuć jaho i muzykaj;</br> Zachoče, kab ludzie skakali,</br> Dyk skačuć, bywała, i pjuć, i jaduć..,</br> A płakać dyk płakali mnoha,</br> A časam i płakać nia tak-to daduć.</br> I pana bajaliś, jak Boha.</br> A piŭ jon, a jeŭ! dyk o Bože!</br> Kalib heta pracaj chleb toj zarabiŭ,</br> Dyk za raz hadoŭ try jakich može</br> Swajej pracy u misku ubiŭ.</br> Jeŭ, jon, piŭ, ciongle kryŭdziŭ narod,</br> Dy hrošy zdziraŭ hdzie prymoh.</br> Musić dumaŭ, {{разьбіўка|tut wiečny žywot}},</br> Až inačej padumaŭ sam Boh.</br> {{gap|1em}}A u chaciež krywoj žyŭ mužyk,</br> {{gap|1em}}I kaleki byŭ jon, i chwareŭ;</br> {{gap|1em}}Chata ŭ dziurach, jak łapać dy z łyk,</br> {{gap|1em}}Sam pa dwa dni ničoha nia jeŭ.</br> {{gap|1em}}Kaliści byŭ, kažuć, jon nadta lichi</br> {{gap|1em}}I pieršy padliza u pana;</br> {{gap|1em}}Byli na dušy jaho ŭsiaki hrachi,</br> {{gap|1em}}I piekła daŭno abiecana.</br> {{gap|1em}}A žyć było ciažka: biadota,</br> {{gap|1em}}Ludcy praklinajuć za štości…</br> {{gap|1em}}Kamuž hetak žyć jość achwota, —</br> {{gap|1em}}Nikoli nijakaj radości?</br> <section end="Nia"/><noinclude></noinclude> e1awxt8c1bal9eafy2r39s9gdslbvma 104 121413 282406 2026-04-23T18:40:43Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «Tymčasam u piekle dyk čerci</br> I chamu, i panu praznačyli kut.</br> Pytajecca čort u ciotańki — śmierci,</br> Kali jim abydwum budzie kaput?</br> U čećwier u čysty była kalejka</br> Skončycca panu i chamu,</br> Kab biez pazwonu duša zładziejka</br> Stała ŭ piakielnuju bramu.</br> Pasłali čorta trochi chramoha,</br> Kab dušy abiedźwie jon razam</br> Prosta da čorta staršoha</br> Prywioŭ s čartoŭskim ukazam.</br> Tut čort palacieŭ...» 282406 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</br></noinclude>Tymčasam u piekle dyk čerci</br> I chamu, i panu praznačyli kut.</br> Pytajecca čort u ciotańki — śmierci,</br> Kali jim abydwum budzie kaput?</br> U čećwier u čysty była kalejka</br> Skončycca panu i chamu,</br> Kab biez pazwonu duša zładziejka</br> Stała ŭ piakielnuju bramu.</br> Pasłali čorta trochi chramoha,</br> Kab dušy abiedźwie jon razam</br> Prosta da čorta staršoha</br> Prywioŭ s čartoŭskim ukazam.</br> Tut čort palacieŭ pierš u chatu;</br> Hladzić, až mužyk za stałom</br> Na dziuru ŭ kažusie kładzie łatu,</br> Potym chatu miacie pamiałom…</br> Chramy čort padumaŭ: „nia prendka umre;</br> Pabiahu ja da pana, pahlanu.</br> Prylacieŭ, až śmierć pana biare;</br> Daktarý sciarahuć, lečuć ranu,</br> Što pa horle kasoj śmierć čyknie,</br> Dyk jany, daktarý, kaplaŭ {{разьбіўка|tyc}}, —</br> I nia znać, ci kasiła, ci nie,</br> Zaraz ranu zahojać jak-nic!</br> Umaryłasia śmierć; pan rawie,</br> Umirać ani mysle sabie;</br> Až kašulu parwaŭ, ažny koŭdru jon rwie,</br> I ŭsio hrošy pad brucha hrabie.</br> Kali dzyń-dzyliń, šuść! ksiondz pryšoŭ!</br> Smierć kasoj jak machnuła z plača, —</br> Pan, jak rezany woł, tak zaroŭ,</br> Čort dušu zachapiŭ zharača</br> I kiwaje na smierč, kab iści</br> Zabirać mužyka, bo ŭžo zmierkła,</br><noinclude></noinclude> jqt6imf1d4dy29c4e6nz6vyjvbfvi38 104 121414 282407 2026-04-23T18:56:33Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «A jamuž treba dušy niaści,</br> Prad paŭnočaj kab stać až u piekła.</br> „A ty chibie jaho nie zapior?</br> „Jaž piarwiej mužyka aprastała“, —</br> Kaže śmierć: — „jon dyk lohka umior,</br> „Klikaŭ śmierć, bo ŭžo chleba niestała.</br> „Jon prad tym i u spowiadzi byŭ;</br> „Umiraŭ, jak zasnuŭ, ani piknuŭ!“</br> Čort sa złości sabakaj zawyŭ,</br> A tut staršyj jaho zaraz kliknuŭ.</br> Schapiŭšy duch pański...» 282407 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude>A jamuž treba dušy niaści,</br> Prad paŭnočaj kab stać až u piekła.</br> „A ty chibie jaho nie zapior?</br> „Jaž piarwiej mužyka aprastała“, —</br> Kaže śmierć: — „jon dyk lohka umior,</br> „Klikaŭ śmierć, bo ŭžo chleba niestała.</br> „Jon prad tym i u spowiadzi byŭ;</br> „Umiraŭ, jak zasnuŭ, ani piknuŭ!“</br> Čort sa złości sabakaj zawyŭ,</br> A tut staršyj jaho zaraz kliknuŭ.</br> Schapiŭšy duch pański čorcik miham znik,</br> Mužyckiž pa świecie wałočycca duch:</br> Nie maje prytułku nihdzie toj mužyk,</br> A pan dyk u piekle idzie ŭ ščot za dwuch.</br> Chramy čort za úpusk dušy-biadoty.</br> Za to što za śmierćiaj nia šoŭ jon sladom,</br> Sasłany ŭ ryštanskija roty</br> Pad piakielnym čartoŭskim sudom.</br> Smierć za toja, što, ŭ chatu idúčy</br> Dušu brać nia kliknuła čorta,</br> Praz try dni smaktała anučy</br> I ŭ chałodnaj siadzieła zapiorta. {{лінія|5em}} {{block center/e}} <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 160%;">Nie čurajsia.</span></center> {{block center/s}} Nie čurajsia mianie, paničok,</br> Što dałoń pakrywajuć mazoli:</br> Mazol — pracawitych značok,</br> Nie zarazie ciabie jon nikoli.</br> To madal za trudy i za muku,</br> Nie chwaroba jakaja s zarazy.</br> Nia stydajsia padać ty mnie ruku,</br> Bo na hetaj ruce nima skazy!</br><noinclude></noinclude> 4x54728i70kdnr8i5o9wnm2bv7jqykc 282444 282407 2026-04-23T20:08:51Z Gleb Leo 2440 282444 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude><section begin="Nia"/>A jamuž treba dušy niaści,</br> Prad paŭnočaj kab stać až u piekła.</br> „A ty chibie jaho nie zapior?</br> „Jaž piarwiej mužyka aprastała“, —</br> Kaže śmierć: — „jon dyk lohka umior,</br> „Klikaŭ śmierć, bo ŭžo chleba niestała.</br> „Jon prad tym i u spowiadzi byŭ;</br> „Umiraŭ, jak zasnuŭ, ani piknuŭ!“</br> Čort sa złości sabakaj zawyŭ,</br> A tut staršyj jaho zaraz kliknuŭ.</br> Schapiŭšy duch pański čorcik miham znik,</br> Mužyckiž pa świecie wałočycca duch:</br> Nie maje prytułku nihdzie toj mužyk,</br> A pan dyk u piekle idzie ŭ ščot za dwuch.</br> Chramy čort za úpusk dušy-biadoty.</br> Za to što za śmierćiaj nia šoŭ jon sladom,</br> Sasłany ŭ ryštanskija roty</br> Pad piakielnym čartoŭskim sudom.</br> Smierć za toja, što, ŭ chatu idúčy</br> Dušu brać nia kliknuła čorta,</br> Praz try dni smaktała anučy</br> I ŭ chałodnaj siadzieła zapiorta. {{лінія|5em}} {{block center/e}} <section end="Nia"/> <section begin="Nie"/><center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 160%;">Nie čurajsia.</span></center> {{block center/s}} Nie čurajsia mianie, paničok,</br> Što dałoń pakrywajuć mazoli:</br> Mazol — pracawitych značok,</br> Nie zarazie ciabie jon nikoli.</br> To madal za trudy i za muku,</br> Nie chwaroba jakaja s zarazy.</br> Nia stydajsia padać ty mnie ruku,</br> Bo na hetaj ruce nima skazy!</br> <section end="Nie"/><noinclude></noinclude> 0ax68f8p05a6304nkbod0yrxtq7dfps 104 121415 282408 2026-04-23T19:04:32Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «Ej! śmialej atkrywaj haławu</br> Na pakłon moj tabie da ziamli;</br> Ja twajej haławy nie sarwu</br> I majej wyb, pany, nia ŭziali.</br> Nie ŭciakaj ad majej ty siarmiahi! —</br> Mnie nia stydna u jej ani čuć,</br> Wot twoj chrak ja nia mieŭby adwahi,</br> Čortoŭ chrak, na siabie apranuć.</br> Na kašulu hladziš krywym wokam,</br> Što u chacie mnie baby pašyli,</br> Prapacieła jana majim sokam,</br> Ceły tydzień jaje nia pamyli…</br> A...» 282408 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude>Ej! śmialej atkrywaj haławu</br> Na pakłon moj tabie da ziamli;</br> Ja twajej haławy nie sarwu</br> I majej wyb, pany, nia ŭziali.</br> Nie ŭciakaj ad majej ty siarmiahi! —</br> Mnie nia stydna u jej ani čuć,</br> Wot twoj chrak ja nia mieŭby adwahi,</br> Čortoŭ chrak, na siabie apranuć.</br> Na kašulu hladziš krywym wokam,</br> Što u chacie mnie baby pašyli,</br> Prapacieła jana majim sokam,</br> Ceły tydzień jaje nia pamyli…</br> A twajaž? jak toj snieh, jak papier,</br> I pacieŭ chto, i tkaŭ, i bialiŭ,</br> I chto šyŭ, i chto praŭ… a ciapier</br> Ty toj pot na siabie uzwaliŭ.</br> I kašuli toj mnie byłob stydna,</br> Što nia sam na jaje harawaŭ,</br> Choć bialejša jana — nie zawidna —</br> Nie waźmu, kab ty mniej darawaŭ!</br> {{gap|1em}}A kiń wokam na chatu maju:</br> I ciače, i hnije, i krywaja,</br> U siaredzinie hnoj, i stajić na hnaju,</br> I dziŭlusia ja sam, jak trywaje?</br> Nie dziwisia, panok, jak žywu; —</br> Mnie nichto nie pamoh budawać.</br> Choć laniwym u świecie sływu,</br> A mahu swiet karmić, hadawać.</br> Tyž paznaŭ, što u ksionžkach stajić;</br> A tam rozumu šmat ad wiakoŭ,</br> I ŭsio možeš pa ksionžkach rabić;</br> A hdziež ksionžka dla nas, mužykoŭ?</br> Hdziež nam rozumu tolki nabrać? —</br> Znajim tolki zahon dy sachu,</br><noinclude></noinclude> 31cdch9pcanjbqo2rzlr38zb1sh9vin 104 121416 282410 2026-04-23T19:15:49Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «I žywiom, kab kasić, dy arać,</br> Dy žywiom my u Božym strachu.</br> Kab umieŭ kierawać ja piarom, —</br> Jaby ksionžku zčyrkaŭ jak papar,</br> Jab ab tym, jak my siejim, arom,</br> I jak kosim, i žniom Božy dar.</br> Možeb ty pračytaŭ toj gryzmoł</br> I da pracy nabraŭby achwoty,</br> Šanawaŭby mužycki mazoł,</br> Nie čuraŭsiab mužyckaj biadoty,</br> I padaŭby ruku mnie slapomu,</br> I dawioŭby mianie da darohi;</br> Nia błudzi...» 282410 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</br></noinclude>I žywiom, kab kasić, dy arać,</br> Dy žywiom my u Božym strachu.</br> Kab umieŭ kierawać ja piarom, —</br> Jaby ksionžku zčyrkaŭ jak papar,</br> Jab ab tym, jak my siejim, arom,</br> I jak kosim, i žniom Božy dar.</br> Možeb ty pračytaŭ toj gryzmoł</br> I da pracy nabraŭby achwoty,</br> Šanawaŭby mužycki mazoł,</br> Nie čuraŭsiab mužyckaj biadoty,</br> I padaŭby ruku mnie slapomu,</br> I dawioŭby mianie da darohi;</br> Nia błudziŭby i ja sierad łomu</br> I kalučak, što raniać mnie nohi!</br> Oj raniać i nohi, i serce,</br> U sercy nienawiść, złość rodziać,</br> Dziaržać u twajej paniawierce,</br> Da zdrady wiaduć, at praŭdy adwodziać!..</br> Darujže slapomu, što chodzie jon krywa,</br> Daruj, što nia widzie, choć płače.</br> Abmackam chodziać slapyje — nia dziwa,</br> Widziŭčyž u jamu jak skače?!</br> {{лінія|5em}} {{block center/e}} <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 160%;">Panskaje ihryšče.</span></center> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">({{разьбіўка|Jurki}}.)</span></center> {{block center/s}} Kab ty wiedaŭ, brat kumišče,</br> Što učora widzieŭ ja?</br> U panoŭ było ihryšče,</br> Dy jakoja, aj, aj, a!</br> {{gap|2em}}Wot ihryšče, dyk ihryšče,</br> {{gap|2em}}Nia takoje, jak u nas:</br> {{gap|2em}}U cymbały bjeć žydzišče,</br> {{gap|2em}}Jak kałom, dyk wot jak raz.</br><noinclude></noinclude> 723n4gnjpzra7z7a8mby4ebtthjmekx 282446 282410 2026-04-23T20:11:15Z Gleb Leo 2440 282446 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</br></noinclude><section begin="Nie"/>I žywiom, kab kasić, dy arać,</br> Dy žywiom my u Božym strachu.</br> Kab umieŭ kierawać ja piarom, —</br> Jaby ksionžku zčyrkaŭ jak papar,</br> Jab ab tym, jak my siejim, arom,</br> I jak kosim, i žniom Božy dar.</br> Možeb ty pračytaŭ toj gryzmoł</br> I da pracy nabraŭby achwoty,</br> Šanawaŭby mužycki mazoł,</br> Nie čuraŭsiab mužyckaj biadoty,</br> I padaŭby ruku mnie slapomu,</br> I dawioŭby mianie da darohi;</br> Nia błudziŭby i ja sierad łomu</br> I kalučak, što raniać mnie nohi!</br> Oj raniać i nohi, i serce,</br> U sercy nienawiść, złość rodziać,</br> Dziaržać u twajej paniawierce,</br> Da zdrady wiaduć, at praŭdy adwodziać!..</br> Darujže slapomu, što chodzie jon krywa,</br> Daruj, što nia widzie, choć płače.</br> Abmackam chodziać slapyje — nia dziwa,</br> Widziŭčyž u jamu jak skače?!</br> {{лінія|5em}} {{block center/e}} <section end="Nie"/> <section begin="Panskaje"/><center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 160%;">Panskaje ihryšče.</span></center> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">({{разьбіўка|Jurki}}.)</span></center> {{block center/s}} Kab ty wiedaŭ, brat kumišče,</br> Što učora widzieŭ ja?</br> U panoŭ było ihryšče,</br> Dy jakoja, aj, aj, a!</br> {{gap|2em}}Wot ihryšče, dyk ihryšče,</br> {{gap|2em}}Nia takoje, jak u nas:</br> {{gap|2em}}U cymbały bjeć žydzišče,</br> {{gap|2em}}Jak kałom, dyk wot jak raz.</br> <section end="Panskaje"/><noinclude></noinclude> l8gqwa4o5qkmo1pzzajfym0vh7yvm3f 104 121417 282411 2026-04-23T19:17:13Z RAleh111 4658 /* Праблематычная */ 282411 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="RAleh111" />{{block center/s}}</br></noinclude>Dwa žydki u skrypki walać,, Treci parch u dudku dmieć,.bA A u miejscy jak zasmalać, Až ciabie tut zatrasieć! {{gap|2em}}Była jašče i skrypišče, - U abchwat budzie jak raz, U jej bas, dyk wot basišče! Jak aboryna u nas. Muzykanty jak pryůdarać Usie razam kazaka, in Dyk u wočach ciomna stanić, Až zabudziš jazyka! in M Bjecca serca, jak capami, Dryžać nohi pad taboj, ID I u taniec iduć sami-Y Prosta sami miež saboj. A panoň? dyk jak na schodzie, Kali člen pryjedzie sam. Ŭsie prybraŭšysia pa modzie, Alež jak? i kudyž nam! joj Paničy usie prybrany," Usie ň kurtkach, jak adzin: Rukawički malawany, Boty wostryje, jak klin. T Akularyž kožny nosie, og #Q Wisiać tut pad baradoj. Eaq I Jinšy uščamiň na nosie, Tancujučy z maładoj. A kašuli laksawany, Alež bielyje, jak snieh! Zarukaŭki pazwiwany I I z guzami, jak haréch! A panienkiž?.. twar jak treba,A Alež wopratki, chwigury?...<noinclude></noinclude> 3ug3clm3v8t7tkjfyp2tuhju89kcyc6 0 121418 282414 2026-04-23T19:26:44Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = III. Pieśnia | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/II|II. Hora]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/IV|IV. Swatany]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: Песьня (Аж сьмяялася...» 282414 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = III. Pieśnia | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/II|II. Hora]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/IV|IV. Swatany]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Песьня (Аж сьмяялася сарока…)]]. }} <pages index="Smyk biełaruski (1908).pdf" from="14" to="15" fromsection="III" tosection="III" /> ddi1ju3d2xo4sgpscg2lgk46e7ntbq2 0 121419 282416 2026-04-23T19:30:04Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = IV. Swatany | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/III|III. Pieśnia]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/V|V. Swatanaja]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: Сватаны (Багушэві...» 282416 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = IV. Swatany | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/III|III. Pieśnia]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/V|V. Swatanaja]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Сватаны (Багушэвіч)]]. }} <pages index="Smyk biełaruski (1908).pdf" from="15" to="16" fromsection="IV" tosection="IV" /> mswtlzodtrel4gaqyd8vejp1manals2 0 121420 282418 2026-04-23T19:35:40Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = V. Swatanaja | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/IV|IV. Swatany]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/VI|VI. Pieśnia]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: Сватаная (Багушэві...» 282418 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = V. Swatanaja | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/IV|IV. Swatany]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/VI|VI. Pieśnia]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Сватаная (Багушэвіч)]]. }} <pages index="Smyk biełaruski (1908).pdf" from="16" to="18" fromsection="V" tosection="V" /> 4xj6zoueaw5s5gpni4m71p6wuvu6a5k 0 121421 282420 2026-04-23T19:48:52Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = VI. Pieśnia | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/V|V. Swatanaja]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/VII|VII. Pieśnia]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: Песьня (Чаго бяжы...» 282420 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = VI. Pieśnia | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/V|V. Swatanaja]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/VII|VII. Pieśnia]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Песьня (Чаго бяжыш, мужычок?..)]]. }} <pages index="Smyk biełaruski (1908).pdf" from="19" to="19" fromsection="VI" tosection="VI" /> bwrv0nro3in9tb7dfvyab10t0cuf794 0 121422 282423 2026-04-23T19:52:19Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = VII. Pieśnia | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/VI|VI. Pieśnia]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/VIII|VIII. Kałychanka]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: Песьня (Гарцу...» 282423 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = VII. Pieśnia | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/VI|VI. Pieśnia]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/VIII|VIII. Kałychanka]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Песьня (Гарцуй, танцуй, пане…)]]. }} <pages index="Smyk biełaruski (1908).pdf" from="19" to="20" fromsection="VII" tosection="VII" /> i79g0l1yo98j40q927sfg6bnkh4y1bh 282428 282423 2026-04-23T19:55:50Z Gleb Leo 2440 282428 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = VII. Pieśnia | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/VI|VI. Pieśnia]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/VIII|VIII. Kałysanka]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Песьня (Гарцуй, танцуй, пане…)]]. }} <pages index="Smyk biełaruski (1908).pdf" from="19" to="20" fromsection="VII" tosection="VII" /> bf15g28oqny6va9iwaipjnax02ozr8u 0 121423 282425 2026-04-23T19:53:27Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = VIII. Kałychanka | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/VII|VII. Pieśnia]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/IX|IX. Pieśnia]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: Калыханка (Баг...» 282425 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = VIII. Kałychanka | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/VII|VII. Pieśnia]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/IX|IX. Pieśnia]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Калыханка (Багушэвіч)]]. }} <pages index="Smyk biełaruski (1908).pdf" from="20" to="22" fromsection="VIII" tosection="VIII" /> 7ubt6nkdojv57uikmp7scxyjhnai7zs 282427 282425 2026-04-23T19:55:37Z Gleb Leo 2440 282427 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = VIII. Kałysanka | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/VII|VII. Pieśnia]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/IX|IX. Pieśnia]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Калыханка (Багушэвіч)]]. }} <pages index="Smyk biełaruski (1908).pdf" from="20" to="22" fromsection="VIII" tosection="VIII" /> d5e9qkfmxcn9ejhoesfp7kyhdfzw0ym 0 121424 282429 2026-04-23T19:56:33Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = IX. Pieśnia | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/VIII|VIII. Kałysanka]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/X|X. Chmarki]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: Песьня (Весяліся...» 282429 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = IX. Pieśnia | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/VIII|VIII. Kałysanka]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/X|X. Chmarki]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Песьня (Весяліся, рві з капыта…)]]. }} <pages index="Smyk biełaruski (1918).pdf" from="22" to="23" fromsection="IX" tosection="IX" /> a88n9u37o67cx3cn0kq5btbvrrog8xy 282430 282429 2026-04-23T19:56:42Z Gleb Leo 2440 282430 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = IX. Pieśnia | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/VIII|VIII. Kałysanka]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/X|X. Chmarki]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Песьня (Весяліся, рві з капыта…)]]. }} <pages index="Smyk biełaruski (1908).pdf" from="22" to="23" fromsection="IX" tosection="IX" /> 64goerbmkaummzjnmeeug7l7jeqgec3 0 121425 282431 2026-04-23T19:57:14Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = X. Chmarki | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/IX|IX. Pieśnia]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Panskaja łaska|Panskaja łaska]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: Хмаркі (Багушэ...» 282431 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = X. Chmarki | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/IX|IX. Pieśnia]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Panskaja łaska|Panskaja łaska]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Хмаркі (Багушэвіч)]]. }} <pages index="Smyk biełaruski (1908).pdf" from="22" to="22" fromsection="X" tosection="X" /> i79esq7w438kxbxtsf2o44ebc1eeswv 282432 282431 2026-04-23T19:57:33Z Gleb Leo 2440 282432 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = X. Chmarki | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/IX|IX. Pieśnia]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Panskaja łaska|Panskaja łaska]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Хмаркі (Багушэвіч)]]. }} <pages index="Smyk biełaruski (1908).pdf" from="23" to="23" fromsection="X" tosection="X" /> svl85p3ur1aa8stmi6syno41v0cwec8 0 121426 282434 2026-04-23T20:00:52Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Panskaja łaska | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/X|X. Chmarki]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Achwiara|Achwiara]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: Панская ласка (Багушэ...» 282434 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Panskaja łaska | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Pieśni/X|X. Chmarki]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Achwiara|Achwiara]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Панская ласка (Багушэвіч)]]. }} <pages index="Smyk biełaruski (1908).pdf" from="23" to="24" fromsection="Panskaja" tosection="Panskaja" /> lotkh2rarjwq03rb0v4vkaz08jufyvl 0 121427 282436 2026-04-23T20:01:58Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Achwiara | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Panskaja łaska|Panskaja łaska]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Skacinnaja apieka|Skacinnaja apieka]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Афяра]]. }}...» 282436 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Achwiara | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Panskaja łaska|Panskaja łaska]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Skacinnaja apieka|Skacinnaja apieka]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Афяра]]. }} <pages index="Smyk biełaruski (1908).pdf" from="24" to="25" fromsection="Achwiara" tosection="Achwiara" /> sajyvsqx23fpslu89u171e3l6i2pflm 0 121428 282438 2026-04-23T20:03:51Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Skacinnaja apieka | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Achwiara|Achwiara]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Ballada|Ballada]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Скацінная апека]]. }} <page...» 282438 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Skacinnaja apieka | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Achwiara|Achwiara]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Ballada|Ballada]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Скацінная апека]]. }} <pages index="Smyk biełaruski (1908).pdf" from="25" to="27" fromsection="Skacinnaja" tosection="Skacinnaja" /> s8wp564ut6rrs89vme07z478mtuzd4i 0 121429 282440 2026-04-23T20:05:58Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Ballada | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Skacinnaja apieka|Skacinnaja apieka]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Žydok|Žydok]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Баляда (Багушэвіч)]]....» 282440 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Ballada | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Skacinnaja apieka|Skacinnaja apieka]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Žydok|Žydok]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Баляда (Багушэвіч)]]. }} <pages index="Smyk biełaruski (1908).pdf" from="27" to="30" fromsection="Ballada" tosection="Ballada" /> 4zuo5iqznkr1ebhm993lpar91a1npgr 0 121430 282443 2026-04-23T20:07:52Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Žydok | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Ballada|Ballada]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Nia ŭsim adna smierć|Nia ŭsim adna smierć]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: Жыдок (Багушэ...» 282443 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Žydok | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Ballada|Ballada]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Nia ŭsim adna smierć|Nia ŭsim adna smierć]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Жыдок (Багушэвіч)]]. }} <pages index="Smyk biełaruski (1908).pdf" from="30" to="31" fromsection="Žydok" tosection="Žydok" /> s2x758h5rfdiyk4lo0x0kem2qca0t5x 0 121431 282445 2026-04-23T20:10:20Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Nia ŭsim adna smierć | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Žydok|Žydok]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Nie čurajsia|Nie čurajsia]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: Ня ўсім адна сьм...» 282445 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Nia ŭsim adna smierć | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Žydok|Žydok]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Nie čurajsia|Nie čurajsia]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Ня ўсім адна сьмерць]]. }} <pages index="Smyk biełaruski (1908).pdf" from="32" to="34" fromsection="Nia" tosection="Nia" /> b71xxw0ngsvhel9d2fgn2cd2m1nakne 0 121432 282447 2026-04-23T20:12:14Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Nie čurajsia | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Nia ŭsim adna śmierć|Nia ŭsim adna śmierć]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Panskaje ihryšče|Panskaje ihryšče]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твор...» 282447 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Nie čurajsia | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Nia ŭsim adna śmierć|Nia ŭsim adna śmierć]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Panskaje ihryšče|Panskaje ihryšče]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Не цурайся]]. }} <pages index="Smyk biełaruski (1908).pdf" from="34" to="36" fromsection="Nie" tosection="Nie" /> clp8npdmn8re39rk8mgfnfbaacl1lb9 282448 282447 2026-04-23T20:12:44Z Gleb Leo 2440 282448 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Nie čurajsia | аўтар = Францішак Багушэвіч | год = 1908 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Smyk biełaruski (1908)/Nia ŭsim adna smierć|Nia ŭsim adna smierć]] | наступны = [[Smyk biełaruski (1908)/Panskaje ihryšče|Panskaje ihryšče]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Не цурайся]]. }} <pages index="Smyk biełaruski (1908).pdf" from="34" to="36" fromsection="Nie" tosection="Nie" /> f9lzgnfh5f98pwlb8ql481b3u1itgga 104 121433 282453 2026-04-24T07:59:17Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Ён хлопнуў рукамі і ўзнята працягваў: {{Водступ|2|em}}— Да нашага свята — арол не даляціць, а ўсё-ж вось мы Першага мая невялічкае наладзім! Весела будзе! {{Водступ|2|em}}Яго ажыўленасць адштурхвала трывогу, якую пасеяў Рыбін. Хахол хадзіў па па...» 282453 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Ён хлопнуў рукамі і ўзнята працягваў: {{Водступ|2|em}}— Да нашага свята — арол не даляціць, а ўсё-ж вось мы Першага мая невялічкае наладзім! Весела будзе! {{Водступ|2|em}}Яго ажыўленасць адштурхвала трывогу, якую пасеяў Рыбін. Хахол хадзіў па пакою, паціраючы рукою галаву і, гледзячы ў падлогу, гаварыў: {{Водступ|2|em}}— Ведаеце, часам гэткае жыве ў сэрцы, — дзіўнае! Здаецца ўсюды, куды ты не прыдзеш — таварышы, усе гараць адным агнём, усе вясёлыя, добрыя, слаўныя. Без слоў адзін аднаго разумее… Жывуць усе разам, а кожнае сэрца спявае сваю песню. Усе песні, як ручаі, бягуць — зліваюцца ў адну рэчку, і цячэ рэчка шырока і вольна ў мора светлых радасцей новага жыцця. {{Водступ|2|em}}Маці старалася не варушыцца, каб не перашкодзіць яму, не перапыніць яго гаворкі. Яна слухала яго заўсёды з большай увагай, чым іншых, — ён гаварыў прасцей, чым усе, яго словы мацней краналі сэрца. Павел ніколі не гаварыў пра тое, што бачыць наперадзе. А гэты, здавалася ёй, заўсёды быў там часткаю свайго сэрца, у яго прамовах гучэла казка пра будучае свята для ўсіх на зямлі. Гэта казка асвятляла для маці сэнс жыцця і працы яе сына і ўсіх таварышоў яго. {{Водступ|2|em}}— А прачнешся, — гаварыў хахол, устрахнуўшы галавою, — зірнеш навокал — холадна і брудна. Усе стаміліся, злоснымі парабіліся… {{Водступ|2|em}}З глыбокім сумам ён працягваў: {{Водступ|2|em}}— Крыўдна гэта, — а трэба не верыць чалавеку, трэба баяцца яго і нават — ненавідзець! Двоіцца чалавек. Ты-б толькі любіць хацеў, а як гэта можна? Як дараваць чалавеку, калі ён дзікім зверам на цябе ідзе,<noinclude></noinclude> 5un3rsftk7db10rygxipudcplb78xxb 104 121434 282454 2026-04-24T08:02:16Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «не вызнае ў цябе жывой душы і дае выспятка ў чалавечы твар твой? Нельга дараваць! Не за сябе нельга, — я за сябе ўсе крыўды змаўчу, — але патураць гвалтаўнікам не хачу, каб на маёй спіне другіх біць вучыліся… {{Водступ|2|em}}Цяпер вочы ў яго загарэліся хало...» 282454 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>не вызнае ў цябе жывой душы і дае выспятка ў чалавечы твар твой? Нельга дараваць! Не за сябе нельга, — я за сябе ўсе крыўды змаўчу, — але патураць гвалтаўнікам не хачу, каб на маёй спіне другіх біць вучыліся… {{Водступ|2|em}}Цяпер вочы ў яго загарэліся халодным агнём, ён упарта нахіліў галаву і гаварыў цвярдзей: {{Водступ|2|em}}— Я не павінен дараваць нічога шкоднага, хоць-бы мне і не шкодзіла яно. Я — не адзін на зямлі! Сёння я дазваляю сябе пакрыўдзіць і, можа, толькі пасмяюся над крыўдай, не кране яна мяне, — а заўтра, паспрабаваўшы на мне сваю сілу, крыўднік пойдзе з другога скуру здзіраць. І даводзіцца на людзей глядзець па-роўнаму, даводзіцца трымаць сэрца строга, разбірацца ў людзях: гэта — свае, гэта — чужыя. Справядліва — а не спацяшае! {{Водступ|2|em}}Маці згадала чамусьці афіцэра і Алеську. Уздыхаючы, яна сказала: {{Водступ|2|em}}— Які ўжо хлеб з непрасеенай мукі… {{Водступ|2|em}}— Тут і гора! — ускрыкнуў хахол. {{Водступ|2|em}}— Та-ак! — сказала маці. У памяці яе цяпер паўстала мужава постаць, пахмурая, цяжкая, нібы вялікі камень, укрыты мохам. Яна ўявіла сабе, што хахол жанаты на Наташы, а сын — на Алесьцы. {{Водступ|2|em}}— А чаму? — запытаў хахол, загараючыся. — Гэта так добра відаць, што нават смешна. Таму толькі, што няроўна людзі стаяць. Дык давайце-ж зробім роўнымі ўсіх! Падзелім роўна ўсё, што зроблена розумам, усё што зроблена рукамі! Не будзем трымаць адзін аднаго ў няволі страху і зайздрасці, у палоне прагнасці і дураты!.. {{Водступ|2|em}}Яны часта сталі гаварыць так.<noinclude></noinclude> rltl5t2siz2d5o6sg23efaunw9chz4i 104 121435 282457 2026-04-24T08:26:50Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Находку зноў прынялі на фабрыку, ён аддаваў маці ўвесь свой заробак, і яна брала гэтыя грошы, таксама спакойна, як прымала іх з Паўлавых рук. {{Водступ|2|em}}Часам Андрэй прапаноўваў маці з усмешкаю ў вачах: {{Водступ|2|em}}— Пачытаем, ненька, га?...» 282457 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Находку зноў прынялі на фабрыку, ён аддаваў маці ўвесь свой заробак, і яна брала гэтыя грошы, таксама спакойна, як прымала іх з Паўлавых рук. {{Водступ|2|em}}Часам Андрэй прапаноўваў маці з усмешкаю ў вачах: {{Водступ|2|em}}— Пачытаем, ненька, га? {{Водступ|2|em}}Яна жартам, але настойліва адмаўлялася, яе сароміла гэтая ўсмешка і, крыху крыўдзячыся, яна думала: {{Водступ|2|em}}— Калі ты смяешся, — дык навошта-ж? {{Водступ|2|em}}І ўсё часцей запытвала ў яго, што азначае тое, ці іншае кніжнае слова, чужое для яе. Запытваючы, яна глядзела ў бок, голас яе гучэў абыякава. Ён здагадаўся, што яна ўпотайку вучыцца сама, зразумеў яе сарамлівасць і пакінуў прапановы чытаць разам з ім. Неўзабаве яна сказала яму: {{Водступ|2|em}}— Вочы ў мяне слабеюць, Андрэйка, Акуляры трэба было-б. {{Водступ|2|em}}— Добра! — адгукнуўся ён. — Вось у нядзелю пайду з вамі ў горад, пакажу вас доктару, і будуць акуляры… {{Цэнтар|ХІХ}} {{Водступ|2|em}}Яна ўжо тройчы хадзіла прасіць спаткання з Паўлам, і кожны раз жандарскі генерал, сівы старэнькі з барвовымі шчокамі і вялікім носам, ласкава адмаўляў ёй. {{Водступ|2|em}}— Праз тыдзень, матухна, не раней! Праз тыдзень — мы паглядзімо, а зараз немагчыма… {{Водступ|2|em}}Ён быў круглы, адкормлены і нагадваў ёй спелую сліву, крыху папсаваную і ўкрытую пушыстай цвіллю. Ён заўсёды калупаў у дробных белых зубах вострай<noinclude></noinclude> g6pmg9rhou7h64l5697s5fppfric81c