Вікікрыніцы bewikisource https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікікрыніцы Размовы пра Вікікрыніцы Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Аўтар Размовы пра аўтара Старонка Размовы пра старонку Індэкс Размовы пра індэкс TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk 10 9254 282862 282766 2026-04-25T19:43:21Z Gleb Leo 2440 282862 wikitext text/x-wiki <!-- Пішыце ў стужку пад гэтай палоскай --> ---- <div style="height:500px;overflow:auto;"> * {{Прапанаваны экспарт|Абдзіраловіч і Барыка}} 25.04.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Навіна]]''. «[[Абдзіраловіч і Барыка]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Smyk biełaruski (1908)}} 24.04.2026 ''[[Аўтар:Францішак Багушэвіч|Symon Reŭka s pad Barysowa]]''. «[[Smyk biełaruski (1908)|Smyk biełaruski]]», 1908 * {{Прапанаваны экспарт|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)}} 23.04.2026 ''[[Аўтар:Сяргей Паўловіч|Сяргей Паўловіч]]''. «[[Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|На зачарованых гонях (1927)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Змітрок Бядуля]]''. «[[На зачарованых гонях (1927)|На зачарованых гонях]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Рэволюцыйным шляхам (1928)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Рэволюцыйным шляхам (1928)|Рэволюцыйным шляхам]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Над ракою Арэсай (1933)}} 12.04.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Над ракою Арэсай (1933)|Над ракою Арэсай]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Вогнішча барацьбы (1930)}} 08.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Вогнішча барацьбы (1930)|Вогнішча барацьбы]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка}} 04.04.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка|З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)}} 03.04.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімер Сваяк]]''. «[[Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі]]», 1992 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Бацькаў сын (1932)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Бацькаў сын (1932)|Бацькаў сын]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Бярозка (1923)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]]''. «[[Бярозка (1923)|Бярозка]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Янка Канцавы (1924)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Янка Канцавы (1924)|Янка Канцавы]]», 1924 * {{Прапанаваны экспарт|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Тамаш Грыб|Тамаш Грыб]]''. «[[И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|1905 год (1926)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Уладзімір Ленін|Уладзімір Ленін]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Канстанцін Ламака|Канстанцін Ламака]]''. «[[1905 год (1926)|1905 год]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Hołas dušy (1949)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Ks. K. Stepovič]]''. «[[Hołas dušy (1949)|Hołas dušy]]», 1949 * {{Прапанаваны экспарт|Кат у белай манішцы (1942)}} 13.03.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Кат у белай манішцы (1942)|Кат у белай манішцы]]», 1942 * {{Прапанаваны экспарт|Skarb (1927)}} 12.03.2026 ''[[Аўтар:Ян Васілеўскі (1885—1948)|Jan Wasileŭski]]''. «[[Skarb (1927)|Skarb]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)|Rodnaja mowa ŭ światyniach]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|А што далей? (Шыла)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Мікола Шыла|Мікола Шыла]]''. «[[А што далей? (Шыла)|А што далей?]]», 1948 * {{Прапанаваны экспарт|Ляля Мэнке (Луцкевіч)}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Ляля Мэнке (Луцкевіч)|Ляля Мэнке]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Стагодзьдзе новага беларускага друку}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Гадлеўскі|Вінцэнт Гадлеўскі]]''. «[[Стагодзьдзе новага беларускага друку|Стагодзьдзе новага беларускага друку]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|11 ліпеня (1930)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Ілары Барашка|Ілары Барашка]]''. «[[11 ліпеня (1930)|11 ліпеня]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)|Другое чытанне для дзяцей беларусаў]]», 1909 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Сымон Музыка (1925)}} 28.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Сымон Музыка (1925)|Сымон Музыка]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Лябірынты (1944)}} 26.02.2026 ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. «[[Лябірынты (1944)|Лябірынты]]», 1944 * {{Прапанаваны экспарт|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Фадзей Руткоўскі|Fadziej Rutkoŭski]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Wincuk Marcinkiewicz]]''. «[[Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła]]», 1910 * {{Прапанаваны экспарт|Гудкі (1931)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Гудкі (1931)|Гудкі]]», 1931 * {{Прапанаваны экспарт|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Сяргей_Замбржыцкі|Сяргей Замбржыцкі]]''. «[[«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа)]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Гірт з воўчага логу (1930)}} 19.02.2026 ''[[Аўтар:Яніс Райніс|Яніс Райніс]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Язэп Дыла|Назар Бываеўскі]]''. «[[Гірт з воўчага логу (1930)|Гірт з воўчага логу]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|З літуанізмаў у беларускай мове}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[З літуанізмаў у беларускай мове|З літуанізмаў у беларускай мове]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры]]», 1921 * {{Прапанаваны экспарт|Закаханая (Салагуб)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Алесь Салагуб|Алесь Салагуб]]''. «[[Закаханая (Салагуб)|Закаханая]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі]]», 1919 * {{Прапанаваны экспарт|Напор (1933)}} 15.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Напор (1933)|Напор]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Гапонъ (1909)}} 13.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Гапонъ (1909)|Гапонъ]]», 1909 * {{Прапанаваны экспарт|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)}} 11.02.2026 ''[[Аўтар:Пятро Мятла|Пятро Мятла]]''. «[[Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Ігнат Дварчанін|Ігнат Дварчанін]]''. «[[Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Гаўрыіл Сушкін|Гаўрыіл Сушкін]]'', ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|ананімны пераклад]]''. «[[«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Адвечная песьня (1927)}} 08.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Адвечная песьня (1927)|Адвечная песьня]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|400-лецьце Літоўскага Статуту}} 06.02.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Шкялёнак|Мікалай Шкялёнак]]''. «[[400-лецьце Літоўскага Статуту|400-лецьце Літоўскага Статуту]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Zyla Karalewič (1937)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Сцяпан Васільчанка|Sciapan Wasilčenko]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zyla Karalewič (1937)|Zyla Karalewič]]», 1937 * {{Прапанаваны экспарт|На рубяжы (1925)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[На рубяжы (1925)|На рубяжы]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Alenčyna wiasielle (1923)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Зязюля|Андрэй Зязюля]]''. «[[Alenčyna wiasielle (1923)|Alenčyna wiasielle]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Шляхам жыцьця (1923)|Шляхам жыцьця]]», 1923 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 25.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Устаноўка (1930)|Устаноўка]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)}} 24.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)|Сшытак вершаў (1938—1946)]]», 1946 * {{Прапанаваны экспарт|На загонах (1928)}} 23.1.2026 ''[[Аўтар:Васіль Каваль|Васіль Каваль]]''. «[[На загонах (1928)|На загонах]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Сьцежкі-дарожкі (1928))}} 21.1.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Сьцежкі-дарожкі (1928)|Сьцежкі-дарожкі]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Руска-беларускі слоўнік (1937)}} 20.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Руска-беларускі слоўнік (1937)|Руска-беларускі слоўнік]]», 1937 ---- {{справа|''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2012|2012]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2013|2013]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2014|2014]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2015|2015]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2016|2016]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2017|2017]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2019|2019]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2020|2020]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2021|2021]], ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2022|2022]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2023|2023]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2024|2024]]'' ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2025|2025]]''}} </div><noinclude>[[Катэгорыя:Шаблоны для галоўнай старонкі]]</noinclude> bpvd4bz0ozxit6h9opcx73w4edb32at 10 9260 282887 282459 2026-04-26T07:32:37Z Gleb Leo 2440 282887 wikitext text/x-wiki :<span style="padding:0 0.5em;margin-right:1px; solid #000;background:#FFA0A0" title="{{{1}}}">&nbsp;</span> [[:Катэгорыя:Вікікрыніцы:Індэксы без распазнанага тэксту|Патрэбнае распазнаванне тэксту]] ({{smaller|{{PAGESINCAT:Вікікрыніцы:Індэксы без распазнанага тэксту}}}}) :<span style="padding:0 0.5em;margin-right:1px; solid #000;background:#FFE867" title="{{{1}}}">&nbsp;</span> [[:Катэгорыя:Вікікрыніцы:Нявычытаныя індэксы|Патрэбная вычытка]] ({{smaller|{{PAGESINCAT:Вікікрыніцы:Нявычытаныя індэксы}}}}) :<span style="padding:0 0.5em;margin-right:1px; solid #000;background:#AFAFFF" title="{{{1}}}">&nbsp;</span> [[:Катэгорыя:Вікікрыніцы:Індэксы, гатовыя да кампіляцыі|‎Гатовая да супастаўлення і падзелу]] ({{smaller|{{PAGESINCAT:Вікікрыніцы:Індэксы, гатовыя да кампіляцыі}}}}) :<span style="padding:0 0.5em;margin-right:1px; solid #000;background:#90FF90" title="{{{1}}}">&nbsp;</span> [[:Катэгорыя:Вікікрыніцы:Індэксы ў вычытцы|Вычытаныя, але патрабуюць праверкі]] ({{smaller|{{PAGESINCAT:Вікікрыніцы:Індэксы ў вычытцы}}}}) :<span style="padding:0 0.5em;margin-right:1px; solid #000;background:#00137F" title="{{{1}}}">&nbsp;</span> [[:Катэгорыя:Вікікрыніцы:Правераныя індэксы‎|Правераныя]] ({{smaller|{{PAGESINCAT:Вікікрыніцы:Правераныя індэксы}}}}) <hr/> Калі ласка, перад вычытваннем азнаёмцеся з [[Вікікрыніцы:Дапамога#Афармленьне_індэксаў|парадамі]] да гэтага. <div class="center">'''Вычытваецца цяпер'''</div> На дадзены момант на Вікікрыніцах вычытваюцца наступныя буйныя творы, з якімі Вы б маглі дапамагчы: * Бѣлорусскій сборникъ. {{Скан|[[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3|Выпускъ 3]]|Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf}} [[Аўтар:Еўдакім Раманаў|Еўдакіма Раманава]] (1887) * {{Скан|[[Веснаход (1924)|Веснаход]]|Веснаход (1924).pdf}} [[Аўтар:Міхась_Чарот|Міхась Чарот]] (1924) * {{Скан|[[На зломе (1925)|На зломе]]|На зломе (1925).pdf}} [[Аўтар:Янка_Нёманскі|Янка Нёманскі]] (1925) * {{Скан|[[Вязьмо (1932)|Вязьмо]]|Вязьмо (1932).pdf}} [[Аўтар:Міхась_Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]] (1932) * {{Скан|[[Гоман зарніц (1932)|Гоман зарніц]]|Гоман зарніц (1932).pdf}} [[Аўтар:Цішка_Гартны|Цішка Гартны]] (1932) * {{Скан|[[На чырвоных лядах (1934)|На чырвоных лядах]]|Linkou Na chirvonih liadah.pdf}} [[Аўтар:Міхась_Лынькоў|Міхась Лынькоў]] (1934) * {{Скан|[[Маці (1935)|Маці]]|Маці_1935.pdf}} [[Аўтар:Максім_Горкі|Максім Горкі]] (1935) <div class="center">'''Варта праверыць'''</div> Ніжэйпададзеныя творы варта праверыць. Магчыма, там ёсць памылкі друку, дапушчаныя ў часе вычытвання. * {{Скан|[[Географія Эўропы (1924)/Заходняя Эўропа|Географія Эўропы, Заходняя Эўропа]]|Географія Эўропы Заходняя Эўропа.pdf}} [[Аўтар:Мікалай_Азбукін|Мікалай Азбукін]] (1924) * {{Скан|[[Historyja świataja abo Biblijnaja Staroha Zakonu (1930)|Historyja świataja abo Biblijnaja Staroha Zakonu]]|Historyja świataja abo Biblijnaja Staroha Zakonu (1930).pdf}} [[Аўтар:Вінцэнт_Гадлеўскі|Вінцэнт Гадлеўскі]] (1922) * {{Скан|[[Географія Беларусі (1922)|Географія Беларусі]]|Географія Беларусі.pdf}} [[Аўтар:Аркадзь_Смоліч|Аркадзь Смоліч]] (1922) * {{Скан|[[Апошні з магікан (1940)|Апошні з магікан]]|Апошні з магікан.pdf}} [[Аўтар:Джэймс_Фенімар_Купер|Джэймс Фенімар Купер]] (1966) * {{Скан|[[Вялікі народны паэт (Дабрынін)|Вялікі народны паэт]]|Вялікі народны паэт (1939).pdf}} [[Аўтар:Міхаіл Дабрынін|Міхаіл Дабрынін]] (1939) <noinclude>[[Катэгорыя:Шаблоны для галоўнай старонкі]]</noinclude> nt01kv9qz4volflutibizaxb28qjvsc 0 14780 282861 246944 2026-04-25T19:42:05Z Gleb Leo 2440 Замена старонкі на '{{загаловак | назва = Абдзіраловіч і Барыка | аўтар = Антон Луцкевіч | год = 1939 год | пераклад = | секцыя = Крытыка | папярэдні = | наступны = | крыніца = Калосьсе. — 1939. — Кніжка 1 (18). — С. 20—27 | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Абдзі...' 282861 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Абдзіраловіч і Барыка | аўтар = Антон Луцкевіч | год = 1939 год | пераклад = | секцыя = Крытыка | папярэдні = | наступны = | крыніца = Калосьсе. — 1939. — Кніжка 1 (18). — С. 20—27 | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Абдзіраловіч і Барыка (1939).pdf" from="1" to="8" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Крытыка Антона Луцкевіча]] [[Катэгорыя:Крытыка твораў Максіма Гарэцкага]] [[Катэгорыя:Творы пра Стэфана Жаромскага]] [[Катэгорыя:Творы 1939 года]] [[Катэгорыя:Калосьсе (1935)]] okw0o3qwerwp4j443a7eypar7kewe9h 0 15191 282868 44026 2026-04-25T20:44:38Z EmausBot 725 Выпраўленьне падвойнага перанакіраваньня → [[Dudka białaruskaja (1891)/Hdzie czort nia może, tam babu paszle]] 282868 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Dudka białaruskaja (1891)/Hdzie czort nia może, tam babu paszle]] locg8pvc0b4zutitswj8co5lukj9muz 104 16907 282848 95252 2026-04-25T18:19:16Z Ілля Касакоў 629 /* Вычытаная */ 282848 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" /></noinclude><section begin="Вячэрніе хмаркі"/>{{Block center/s}}<big>ВЯЧЭРНІЕ ХМАРКІ.</big><br /> Сонейко заходзіць,<br /> І кладуцца цені,<br /> І плывуць хмурынкі<br /> Ў ціхім задуменьні.<br /> Белые валокны<br /> Сонейкам заліты.<br /> Вольны ім дарогі,<br /> Сьцежкі ім адкрыты.<br /> Хмаркі залатые!<br /> Вы — прастора дзеці;<br /> Ходзіце вы вечна<br /> Па ўсім белым сьвеці.<br /> Праплывеце-ж, хмаркі,<br /> І над родным краем,<br /> Над мужычым полем,<br /> Над зялёным гаем.<br /> І заплачце хмаркі,<br /> Над мужычай нівай,<br /> Над яго лугамі.<br /> Загрыміце громам,<br /> Стаўшы цёмнай хмарай,<br /> Толькі не пабійце<br /> Збожа градам, бурай…<br /> Хмаркі залатые,<br /> Сонца, неба дзеці!<br /> Вы прывет мой шчыры<br /> Ӯ вёску занясеце! {{Block center/e}}<section end="Вячэрніе хмаркі"/><noinclude></noinclude> h5jiiyd0shwhnhliovdwugjq7zeca1y 4 23917 282830 262491 2026-04-25T15:05:57Z Gleb Leo 2440 282830 wikitext text/x-wiki {{#lst:Вікікрыніцы:Каляндар}} ---- : [[Вікікрыніцы:Паэзія сёння/жнівень]] : [[Вікікрыніцы:Проза сёння/жнівень]] ---- <section begin="1"/>'''1 жніўня''' * 1520 — нарадзіўся [[Аўтар:Жыгімонт II Аўгуст|Жыгімонт III Аўгуст]], вялікі князь літоўскі (1529—1572), кароль польскі (1548—1572) * 1938 — загінуў [[Аўтар:Іван Цвікевіч|Іван Цвікевіч]], беларускі навуковец, кіраўнік медычнай секцыі Інстытута беларускай культуры <section end="1"/> <section begin="2"/>'''2 жніўня''' * 1884 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксандр Коўш|Аляксандар Коўш]], беларускі грамадска-палітычны і царкоўны дзеяч * 1919 — у Вільні створаная [[:Катэгорыя:Беларуская вайсковая камісія|Беларуская вайсковая камісія]] * 1969 — памёр [[Аўтар:Анатоль Васілевіч Багдановіч|Анатоль Багдановіч]], беларускі мовазнавец <section end="2"/> <section begin="3"/>'''3 жніўня''' * 1952 — памёр [[Аўтар:Абрам Дзерман|Абрам Дзерман]], расійскі пісьменнік, крытык, гісторык літаратуры * 1971 — памёр [[Аўтар:Янка Маўр|Янка Маўр]], беларускі пісьменнік <section end="3"/> <section begin="4"/>'''4 жніўня''' * 1875 — памёр [[Аўтар:Ганс Крысціян Андэрсен|Ганс Крыстыян Андэрсэн]], дацкі пісьменнік і паэт * 1954 — памёр [[Аўтар:Іло Масашвілі|Іло Масашвілі]], грузінскі паэт <section end="4"/> <section begin="5"/>'''5 жніўня''' * 1461 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксандр Ягелончык|Аляксандр Ягелончык]], вялікі князь літоўскі і кароль польскі * 1772 — Расія, Прусія і Аўстрыя падпісалі канвенцыю, паводле якой адбыўся Першы падзел Рэчы Паспалітай * 1908 — памёр [[Аўтар:Валерый Урублеўскі|Валерый Ўрублеўскі]], паўстанец 1863 году, рэвалюцыянер <section end="5"/> <section begin="6"/>'''6 жніўня''' * 1840 — нарадзіўся [[Аўтар:Альгерд Абуховіч|Альгерд Абуховіч]], беларускі паэт, байкапісец * 1877 — памёр [[Аўтар:Іван Насовіч|Іван Насовіч]], беларускі мовазнавец-лексікограф, фалькларыст, этнограф * 1900 — нарадзіўся [[Аўтар:Рыгор Штэрн|Рыгор Штэрн]], расейскі савецкі вайсковы дзеяч * 1904 — нарадзіўся [[Аўтар:Цімафей Гарбуноў|Цімафей Гарбуноў]], беларускі савецкі дзяржаўны дзеяч <section end="6"/> <section begin="7"/>'''7 жніўня''' * 1879 — нарадзіўся [[Аўтар:Пётра Крачэўскі|Пётра Крачэўскі]], беларускі палітычны дзеяч, гісторык, пісьменнік * 1900 — памёр [[Аўтар:Вільгельм Лібкнехт|Вільгельм Лібкнехт]], нямецкі палітык * 1921 — памёр [[Аўтар:Аляксандр Блок|Аляксандар Блок]], рускі паэт * 1941 — памёр [[Аўтар:Рабіндранат Тагор|Рабіндранат Тагор]], бенгальскі паэт, пісьменнік, кампазітар, мастак, грамадскі і рэлігійны дзеяч <section end="7"/> <section begin="8"/>'''8 жніўня''' * 1910 — [[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]] закончыў паэму «[[Сон на кургане]]» * 1912 — нарадзіўся [[Аўтар:Аркадзь Чарнышэвіч|Аркадзь Чарнышэвіч]], беларускі пісьменнік <section end="8"/> <section begin="9"/>'''9 жніўня''' * 1850 — нарадзіўся [[Аўтар:Рудольф Абіхт|Рудольф Абіхт]], нямецкі філёляг * 1864 — нарадзіўся [[Аўтар:Раман Дмоўскі|Раман Дмоўскі]], польскі палітычны дзеяч, публіцыст * 1890 — нарадзіўся [[Аўтар:Максім Бурсевіч|Максім Бурсевіч]], беларускі нацыянальны дзеяч, педагог, публіцыст * 1893 — нарадзіўся [[Аўтар:Васіль Мачульскі|Васіль Мачульскі]], беларускі літаратуразнавец * 1915 — памёр [[Аўтар:Ежы Жулаўскі|Ежы Жулаўскі]], польскі пісьменнік-фантаст, паэт і драматург * 1927 — з’езд Беларускай праваслаўнай царквы абвясціў аўтакефалію <section end="9"/> <section begin="10"/>'''10 жніўня''' * 1874 — нарадзіўся [[Аўтар:Антанас Смятона|Антанас Смятона]], літоўскі палітык, прэзідэнт Літвы * 1878 — нарадзіўся [[Аўтар:Еўсцігней Міровіч|Еўсцігней Міровіч]], беларускі драматург * 1898 — нарадзіўся [[Аўтар:Тадэвуш Далэнга-Мастовіч|Тадэвуш Далэнга-Мастовіч]], беларуска-польскі пісьменнік * 1919 — у Менску створаны [[:Катэгорыя:Часовы беларускі нацыянальны камітэт|Часовы беларускі нацыянальны камітэт]], арганізацыйны цэнтр беларускага нацыянальнага руху. * 1949 — памёр [[Аўтар:Уладзімір Башко|Уладзімір Башко]], украінскі правазнавец <section end="10"/> <section begin="11"/>'''11 жніўня''' * 1856 — нарадзіўся [[Аўтар:Уладзімір Дабравольскі|Ўладзімір Дабравольскі]], беларуска-расійскі этнограф, фалькларыст * 1879 — нарадзіўся [[Аўтар:Цодзік Даўгапольскі|Цодзік Даўгапольскі]], беларуска-габрэйскі пісьменьнік * 1932 — памёр [[Аўтар:Сцяпан Васільчанка|Сцяпан Васільчанка]], украінскі пісьменнік * 1972 — памёр [[Аўтар:Ілья Гурскі|Ільля Гурскі]], беларускі пісьменьнік <section end="11"/> <section begin="12"/>'''12 жніўня''' * 1938 — загінуў [[Аўтар:Пётр Мятла|Пётар Мятла]], беларускі грамадска-палітычны дзеяч <section end="12"/> <section begin="13"/>'''13 жніўня''' * 1860 — нарадзіўся [[Аўтар:Мацвей Любаўскі|Мацвей Любаўскі]], беларуска-расійскі гісторык * 1946 — памёр [[Аўтар:Герберт Уэлс|Гэрбэрт Ўэлз]], брытанскі пісьменнік і публіцыст * 1953 — памёр [[Аўтар:Лазар Кацовіч|Лазар Кацовіч]], беларуска-жыдоўскі пісьменнік, кінасцэнарыст * 1956 — памёр [[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]], класік беларускай літаратуры, празаік, паэт <section end="13"/> <section begin="14"/>'''14 жніўня''' * 1385 — паміж Польскім Каралеўствам і Вялікім Княствам Літоўскім была падпісаная Крэўская Унія * 1958 — памёр [[Аўтар:Эдвард Будзька|Эдвард Будзька]], беларускі публіцыст, палітык, грамадскі дзеяч, паэт і выдавец * 1975 — памёр [[Аўтар:Тарас Хадкевіч|Тарас Хадкевіч]], беларускі пісьменнік <section end="14"/> <section begin="16"/>'''16 жніўня''' * 1882 — нарадзіўся [[Аўтар:Леанід Леўшчанка|Леанід Леўшчанка]], беларускі літаратуразнавец, настаўнік * 1920 — памёр [[Аўтар:Аляксей Шахматаў|Аляксей Шахматаў]], расійскі філолаг, мовазнавец, гісторык * 1968 — памёр [[Аўтар:Мікола Садковіч|Мікола Садковіч]], беларускі празаік <section end="16"/> <section begin="17"/>'''17 жніўня''' * 1907 — нарадзіўся [[Аўтар:Васіль Каваль|Васіль Каваль]], беларускі пісьменнік * 1971 — памёр [[Аўтар:Міхаіл Мінковіч|Міхаіл Мінковіч]], беларускі савецкі дзяржаўны дзеяч <section end="17"/> <section begin="18"/>'''18 жніўня''' * 1891 — нарадзіўся [[Аўтар:Макар Краўцоў|Макар Краўцоў]], беларускі паэт, публіцыст, перакладчык * 1907 — нарадзіўся [[Аўтар:Эдуард Самуйлёнак|Эдуард Самуйлёнак]], беларускі празаік і драматург * 1942 — загінуў [[Аўтар:Лявон Більдзюкевіч|Лявон Більдзюкевіч]], беларускі педагог, матэматык, грамадскі дзеяч <section end="18"/> <section begin="19"/>'''19 жніўня''' * 1780 — нарадзіўся [[Аўтар:П’ер-Жан дэ Беранжэ|П’ер-Жан дэ Беранжэ]], французскі паэт * 1506 — памёр [[Аўтар:Аляксандр Ягелончык|Аляксандар Ягелончык]], вялікі князь літоўскі і кароль польскі * 1912 — нарадзіўся [[Аўтар:Барыс Мікуліч|Барыс Мікуліч]], беларускі пісьменнік, крытык * 1943 — загінуў [[Аўтар:Язэп Воўк-Левановіч|Язэп Воўк-Левановіч]], беларускі мовазнавец * 1947 — загінуў [[Аўтар:Самуіл Агурскі|Самуіл Агурскі]], беларускі гісторык <section end="19"/> <section begin="20"/>'''20 жніўня''' * 1881 — нарадзіўся [[Аўтар:Іван Луцкевіч|Іван Луцкевіч]], беларускі палітычны і грамадскі дзеяч, публіцыст, археолаг * 1938 — загінуў [[Аўтар:Уладзімір Пракулевіч|Уладзімір Пракулевіч]], беларускі грамадскі і палітычны дзеяч, публіцыст, журналіст, юрыст <section end="20"/> <section begin="22"/>'''22 жніўня''' * 1621 — [[Аўтар:Ян Казімір Пашкевіч|Ян Казімер Пашкевіч]] напісаў верш «[[Полска квитнет лациною…]]» * 1898 — нарадзіўся [[Аўтар:Альгерд Абуховіч|Альгерд Абуховіч]], беларускі паэт, байкапісец * 1945 — загінуў [[Аўтар:Георгій Кара-Мурза|Георгій Кара-Мурза]], расейскі савецкі гісторык-кітаіст * 1978 — памёр [[Аўтар:Піліп Пестрак|Піліп Пестрак]], беларускі пісьменнік <section end="22"/> <section begin="23"/>'''23 жніўня''' * 1847 — памёр [[Аўтар:Ян Чачот|Ян Чачот]], беларуска-польскі паэт, драматург, фалькларыст, этнограф * 1942 — памёр [[Аўтар:Іосіф Васількоў|Іосіф Васількоў]], беларускі батанік * 1954 — памёр [[Аўтар:Васіль Русак|Васіль Русак]], беларускі нацыянальны дзеяч, выдавец, прадпрымальнік * 1955 — памёр [[Аўтар:Іван Краскоўскі|Іван Краскоўскі]], беларускі і ўкраінскі грамадска-палітычны дзеяч, публіцыст <section end="23"/> <section begin="24"/>'''24 жніўня''' * 1887 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксандр Іназемцаў|Аляксандр Іназемцаў]], беларуска-ўкраінскі царкоўны дзеяч * 1896 — нарадзіўся [[Аўтар:Янка Чарапук|Янка Чарапук]], беларускі грамадска-палітычны дзеяч * 1906 — нарадзіўся [[Аўтар:Юльян Саковіч|Юльян Саковіч]], беларускі грамадскі і палітычны дзеяч * 1954 — памёр [[Аўтар:Леанід Леўшчанка|Леанід Леўшчанка]], беларускі літаратуразнавец, настаўнік <section end="24"/> <section begin="25"/>'''25 жніўня''' * 1680 — памёр [[Аўтар:Сімяон Полацкі|Сімяон Полацкі]], беларускі праваслаўны дзяяч, паэт і драматург * 1900 — памёр [[Аўтар:Павел Шэйн|Павал Шэйн]], беларускі этнограф, фалькларыст, мовазнавец * 1919 — у Менску выйшаў першы нумар газеты «[[Звон (газета)|Звон]]» пад рэдакцыяй Ядвиги Луцэвич * 1937 — памёр [[Аўтар:Аляксандр Купрын|Аляксандар Купрын]], рускі пісьменнік * 1947 — памерла [[Аўтар:Алеся Александровіч|Алеся Александровіч]], беларускі літаратуразнаўца, педагог * 1978 — памёр [[Аўтар:Валянцін Ціхановіч|Валянцін Ціхановіч]], беларускі мастак <section end="25"/> <section begin="26"/>'''26 жніўня''' * 1933 — СНК БССР прыняў [[Пастанова СНК БССР «Аб зменах і спрашчэнні беларускага правапіса»|пастанову «Аб зменах і спрашчэнні беларускага правапіса»]] <section end="26"/> <section begin="27"/>'''27 жніўня''' * 1856 — нарадзіўся [[Аўтар:Іван Франко|Іван Франко]], украінскі пісьменнік, палітык і філосаф * 1884 — нарадзіўся [[Аўтар:Людас Гіра|Людас Гіра]], літоўскі паэт, драматург, літаратурны крытык, публіцыст * 1937 — загінуў [[Аўтар:Аляксандр Ляўданскі|Аляксандр Ляўданскі]], беларускі археоляг * 1961 — памёр [[Аўтар:Усевалад Краўчанка|Усевалад Краўчанка]], беларускі пісьменьнік <section end="27"/> <section begin="28"/>'''28 жніўня''' * 1817 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксей Талстой|Аляксей Талстой]], рускі пісьменнік, паэт * 1832 — памёр [[Аўтар:Ёган Вольфганг фон Гётэ|Ёган Вольфганг фон Гётэ]], нямецкі пісьменьнік, навуковец * 1874 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксандр Уласаў|Аляксандр Уласаў]], беларускі грамадска-палітычны дзеяч, публіцыст, палітык * 1888 — нарадзіўся [[Аўтар:Анатоль Васілевіч Багдановіч|Анатоль Багдановіч]], беларускі мовазнавец * 1890 — нарадзіўся [[Аўтар:Язэп Рэшаць|Язэп Рэшаць]], беларускі рэлігійны дзеяч * 1921 — загінуў [[Аўтар:Грыцько Чупрынка|Грыцько Чупрынка]], украінскі паэт <section end="28"/> <section begin="31"/>'''31 жніўня''' * 1855 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксандр Шыманоўскі|Аляксандр Шыманоўскі]], беларускі фальклярыст * 1922 — [[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]] закончыў трагікамэдыю «[[Тутэйшыя]]», якая ў СССР замоўчвалася * 1931 — памёр [[Аўтар:Арсен Канчэўскі|Арсен Канчэўскі]], беларускі палітычны дзеяч <section end="31"/> e6mbtl7fpl4vn97kx9ju93fuq87xeiz 4 23926 282811 253659 2026-04-25T13:32:27Z Gleb Leo 2440 282811 wikitext text/x-wiki {{#lst:Вікікрыніцы:Каляндар}} ---- : [[Вікікрыніцы:Паэзія сёння/сакавік]] : [[Вікікрыніцы:Проза сёння/сакавік]] ---- <section begin="1"/>'''1 сакавіка''' * 1566 — набыў законную сілу Другі Статут Вялікага Княства Літоўскага * 1581 — створаны трыбунал Вялікага Княства Літоўскага * 1918 — выйшаў у свет першы нумар адноўленай газеты «Дзяньніца» * 1933 ― памёр [[Аўтар:Уладзімір Жылка|Уладзімір Жылка]], беларускі паэт, перакладчык, крытык <section end="1"/> <section begin="2"/>'''2 сакавіка''' * 1820 — нарадзіўся [[Аўтар:Эдуард Доўвес Дэкер|Эдуард Доўвэс Дэкер]], нідэрландскі пісьменнік * 1939 — памёр Оскар Мілаш, францускі паэт беларускага паходжання <section end="2"/> <section begin="3"/>'''3 сакавіка''' * 1823 ― нарадзіўся [[Аўтар:Канстанцін Ушынскі|Канстанцін Ушынскі]], расійскі педагог, пісьменнік * 1849 — памёр [[Аўтар:Юльюш Славацкі|Юльюш Славацкі]], польскі паэт, драматург * 1890 ― нарадзіўся [[Аўтар:Лявон Заяц|Лявон Заяц]], беларускі палітычны і грамадскі дзеяч, публіцыст, мемуарыст * 1899 ― нарадзіўся [[Аўтар:Юрый Алеша|Юрый Алеша]], расійскі пісьменнік беларускага паходжання * 1934 — загінуў [[Аўтар:Сяргей Піліпенка|Сяргей Піліпенка]], украінскі пісьменнік * 1941 ― памёр [[Аўтар:Клім Грыневіч|Клім Грыневіч]], беларускі паэт * 1944 — загінуў [[Аўтар:Францішак Аляхновіч|Францішак Аляхновіч]], беларускі драматург, адзін са стваральнікаў новага нацыянальнага тэатру <section end="3"/> <section begin="4"/>'''4 сакавіка''' * 1812 — памёр [[Аўтар:Яўхім Храптовіч|Яўхім Храптовіч]], дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, паэт * 1852 — памёр [[Аўтар:Мікалай Гогаль|Мікалай Гогаль]], украінска-расійскі празаік, драматург, крытык, публіцыст * 1890 — нарадзіўся [[Аўтар:Вінцук Адважны|Вінцук Адважны]], беларускі пісьменнік, уніяцкі святар * 1908 — нарадзіўся [[Аўтар:Янка Шарахоўскі|Янка Шарахоўскі]], беларускі пісьменнік, крытык, літаратуразнавец * 1919 — нарадзіўся [[Аўтар:Мікола Лупсякоў|Мікола Лупсякоў]], беларускі пісьменнік <section end="4"/> <section begin="5"/>'''5 сакавіка''' * 1940 — памёр [[Аўтар:Аляксандр Сержпутоўскі|Аляксандар Сержпутоўскі]], беларускі фалькларыст, этнограф, публіцыст, мовазнавец * 1953 — памёр [[Аўтар:Іосіф Сталін|Іосіф Сталін]], савецкі дзяржаўны дзеяч <section end="5"/> <section begin="6"/>'''6 сакавіка''' * 1475 — нарадзіўся [[Аўтар:Мікеланджэла Буанароці|Мікелянджэлё Буанароці]], італьянскі скульптар, жывапісец, паэт * 1898 — памёр [[Аўтар:Пётр Бяссонаў|Пётр Бяссонаў]], расейскі літаратуразнавец, фалькларыст * 1915 — нарадзіўся [[Аўтар:Васіль Матэвушаў|Васіль Матэвушаў]], беларускі паэт, журналіст * 1974 — памёр [[Аўтар:Васіль Матэвушаў|Васіль Матэвушаў]], беларускі паэт, журналіст <section end="6"/> <section begin="7"/>'''7 сакавіка''' * 1850 — нарадзіўся [[Аўтар:Томаш Масарык|Томаш Масарык]], чэхаславацкі палітык, прэзідэнт Чэхаславаччыны (1918—1935) * 1931 — памёр [[Аўтар:Павел Дземідовіч|Павел Дземідовіч]], беларускі этнограф, фалькларыст, педагог <section end="7"/> <section begin="8"/>'''8 сакавіка''' * 1892 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксандр Чарвякоў|Аляксандр Чарвякоў]], дзяржаўны дзеяч БССР, публіцыст * 1928 — памёр [[Аўтар:Пётра Крачэўскі|Пётра Крачэўскі]], беларускі палітычны дзеяч, гісторык, пісьменнік <section end="8"/> <section begin="9"/>'''9 сакавіка''' * 1814 — нарадзіўся [[Аўтар:Тарас Шаўчэнка|Тарас Шаўчэнка]], класік украінскае літаратуры, паэт, празаік, мастак * 1879 — нарадзіўся [[Аўтар:Гасан Канапацкі|Гасан Канапацкі]], беларускі вайсковы дзеяч * 1883 — нарадзіўся [[Аўтар:Францішак Аляхновіч|Францішак Аляхновіч]], беларускі драматург, адзін са стваральнікаў новага нацыянальнага тэатру * 1890 — нарадзіўся [[Аўтар:Вячаслаў Молатаў|Вячаслаў Молатаў]], савецкі палітычны дзеяч * 1918 — прынятая [[Другая Ўстаўная грамата]], з’явілася Беларуская Народная Рэспубліка <section end="9"/> <section begin="10"/>'''10 сакавіка''' * 1861 — памёр [[Аўтар:Тарас Шаўчэнка|Тарас Шаўчэнка]], класік украінскае літаратуры, паэт, празаік, мастак <section end="10"/> <section begin="11"/>'''11 сакавіка''' * 1879 — нарадзіўся [[Аўтар:Іосіф Васількоў|Іосіф Васількоў]], беларускі батанік * 1887 — нарадзіўся [[Аўтар:Алесь Гарун|Алесь Гарун]], беларускі паэт, празаік, публіцыст * 1903 — нарадзіўся [[Аўтар:Тодар Кляшторны|Тодар Кляшторны]], беларускі паэт * 1941 — памёр [[Аўтар:Аляксандр Уласаў|Аляксандар Уласаў]], беларускі грамадска-палітычны дзеяч, публіцыст, палітык <section end="11"/> <section begin="12"/>'''12 сакавіка''' * 1851 — памёр [[Аўтар:Ян Баршчэўскі|Ян Баршчэўскі]], беларускі пісьменнік * 1922 — памёр [[Аўтар:Кузьма Цярэшчанка|Кузьма Цярэшчанка]], беларускі грамадска-палітычны дзеяч <section end="12"/> <section begin="13"/>'''13 сакавіка''' * 1922 — памёр [[Аўтар:Казімір Шафнагель|Казімер Шафнагель]], беларускі палітычны дзеяч * 1943 — памерла [[Аўтар:Вольга Сахарава|Вольга Сахарава]], беларуская пісьменніца <section end="13"/> <section begin="14"/>'''14 сакавіка''' * 1801 — памёр [[Аўтар:Ігнацы Красіцкі|Ігнацы Красіцкі]], польскі рэлігійны дзеяч і паэт * 1954 — памёр [[Аўтар:Людамір Рагоўскі|Людамір Рагоўскі]], польска-беларускі кампазітар <section end="14"/> <section begin="15"/>'''15 сакавіка''' * 1850 — нарадзіўся [[Аўтар:Вайніслаў Савіч-Заблоцкі|Вайніслаў Савіч-Заблоцкі]], беларуска-польскі пісьменнік, паэт, публіцыст * 1868 — нарадзіўся [[Аўтар:Яўген Ляцкі|Яўген Ляцкі]], беларускі фальклярыст, этнограф, крытык, гісторык літаратуры * 1937 — загінуў [[Аўтар:Мікалай Бухарын|Мікалай Бухарын]], савецкі эканаміст і дзяржаўны дзеяч <section end="15"/> <section begin="17"/>'''17 сакавіка''' * 1889 — нарадзіўся [[Аўтар:Яфрэм Карнейчык|Яфрэм Карнейчык]], беларускі гісторык * 1951 — памёр [[Аўтар:Альберт Паўловіч|Альбэрт Паўловіч]], беларускі паэт-гумарыст, драматург і мастак * 1969 — памёр [[Аўтар:Васіль Купрэвіч|Васіль Купрэвіч]], беларускі батанік <section end="17"/> <section begin="18"/>'''18 сакавіка''' * 1921 — падпісаная Рыжская мірная дамова, што адзначыла канец [[:Катэгорыя:Польска-савецкая вайна|Польска-савецкае вайны]] і падзел Беларусі <section end="18"/> <section begin="19"/>'''19 сакавіка''' * 1887 — памёр [[Аўтар:Язэп Крашэўскі|Язэп Крашэўскі]], беларуска-польскі пісьменнік, гісторык і фалькларыст * 1887 — памёр [[Аўтар:Міхаіл Разенгейм|Міхаіл Разенгейм]], расійскі паэт, публіцыст * 1889 — нарадзіўся [[Аўтар:Васіль Самцэвіч|Васіль Самцэвіч]], беларускі краязавец і педагог * 1895 — нарадзіўся [[Аўтар:Тамаш Грыб|Тамаш Грыб]], беларускі грамадска-палітычны і культурны дзеяч, публіцыст * 1910 — у газеце «Беларусь» (Менск) пачалася публікацыя паэмы [[Аўтар:Янка Купала|Янкі Купалы]] «[[Яна і я]]» * 1951 — памёр [[Аўтар:Дзмітро Дарашэнка|Дзмітро Дарашэнка]], украінскі палітык, гісторык <section end="19"/> <section begin="20"/>'''20 сакавіка''' * 1828 — нарадзіўся [[Аўтар:Генрык Ібсен|Генрык Ібсэн]], нарвежскі драматург і паэт * 1896 — нарадзіўся [[Аўтар:Майсей Кульбак|Майсей Кульбак]], беларускі габрэйскі пісьменнік * 1897 — памёр [[Аўтар:Апалон Майкаў|Апалон Майкаў]], расійскі паэт * 1922 — памёр [[Аўтар:Аляксандр Бурбіс|Аляксандар Бурбіс]], беларускі грамадска-палітычны дзеяч <section end="20"/> <section begin="21"/>'''21 сакавіка''' * 1840 — нарадзіўся [[Аўтар:Францішак Багушэвіч|Францішак Багушэвіч]], класік беларускае літаратуры, паэт * 1899 — нарадзіўся [[Аўтар:Мікалай Ільінскі|Мікалай Ільінскі]], беларускі драматург * 1948 — нарадзіўся [[Аўтар:Леанід Яўгенавіч Якубовіч|Леанід Якубовіч]], беларускі паэт * 1970 — загінуў [[Аўтар:Анатоль Сербантовіч|Анатоль Сербантовіч]], беларускі паэт <section end="21"/> <section begin="22"/>'''22 сакавіка''' * 1749 — нарадзіўся [[Аўтар:Ёган Вольфганг фон Гётэ|Ёган Вольфганг фон Гётэ]], нямецкі пісьменнік, навуковец * 1864 — загінуў [[Аўтар:Кастусь Каліноўскі|Кастусь Каліноўскі]], беларускі рэвалюцыянер, публіцыст * 1865 — нарадзіўся [[Аўтар:Стары Улас|Стары Ўлас]], беларускі паэт, публіцыст, фалькларыст * 1882 — нарадзіўся [[Аўтар:Эдвард Будзька|Эдвард Будзька]], беларускі публіцыст, палітык, грамадскі дзеяч, паэт і выдавец <section end="22"/> <section begin="23"/>'''23 сакавіка''' * 1895 — нарадзіўся [[Аўтар:Васіль Сташэўскі|Васіль Сташэўскі]], беларускі драматург і празаік * 1942 — загінуў [[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]], беларускі палітычны дзеяч, гісторык, літаратуразнавец, публіцыст * 1942 — загінуў [[Аўтар:Сяргей Ракіта|Сяргей Ракіта]], беларускі паэт <section end="23"/> <section begin="24"/>'''24 сакавіка''' * 1877 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксей Новікаў-Прыбой|Аляксей Новікаў-Прыбой]], расійскі пісьменнік-марыніст * 1889 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксандр Сташэўскі|Аляксандр Сташэўскі]], беларускі савецкі палітычны дзеяч <section end="24"/> <section begin="25"/>'''25 сакавіка''' * 1885 — нарадзіўся [[Аўтар:Уладзімір Башко|Уладзімір Башко]], украінскі правазнавец * 1892 — нарадзіўся [[Аўтар:Нічыпар Аксючыц|Нічыпар Аксючыц]], беларускі савецкі дзяржаўны дзеяч * 1918 — прынятая [[Трэцяя Ўстаўная грамата]], Беларусь абвяшчалася незалежнай дзяржавай * 1937 — памёр [[Аўтар:Зыгмунт Нагродскі|Зыгмунт Нагродскі]], беларускі паэт і культурны дзеяч <section end="25"/> <section begin="27"/>'''27 сакавіка''' * 1851 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксей Сапуноў|Аляксей Сапуноў]], беларускі гісторык * 1886 — нарадзіўся [[Аўтар:Сяргей Кіраў|Сяргей Кіраў]], савецкі палітычны дзеяч * 1896 — нарадзіўся [[Аўтар:Венедыкт Март|Венедыкт Март]], расійскі пісьменнік * 1902 — нарадзіўся [[Аўтар:Сцяпан Маргелаў|Сцяпан Маргелаў]], беларускі эканаміст і географ * 1909 — нарадзіўся [[Аўтар:Валерый Маракоў|Валеры Маракоў]], беларускі паэт <section end="27"/> <section begin="29"/>'''29 сакавіка''' * 1826 — нарадзіўся [[Аўтар:Вільгельм Лібкнехт|Вільгельм Лібкнехт]], нямецкі палітык * 1900 — нарадзіўся [[Аўтар:Іржы Волькер|Іржы Волькер]], чэшскі паэт <section end="29"/> <section begin="30"/>'''30 сакавіка''' * 1843 — нарадзіўся [[Аўтар:Канстанцін Станюковіч|Канстанцін Станюковіч]], расійскі пісьменнік <section end="30"/> <section begin="31"/>'''31 сакавіка''' * 1886 — памёр [[Аўтар:Багдан Залескі|Багдан Залескі]], польскі паэт * 1882 — нарадзіўся [[Аўтар:Карней Чукоўскі|Карней Чукоўскі]], расійскі дзіцячы пісьменнік * 1884 — нарадзіўся [[Аўтар:Васіль Тэпін|Васіль Тэпін]], беларуска-расійскі літаратуразнавец * 1969 — памёр [[Аўтар:Мікалай Шчаглоў-Куліковіч|Мікалай Шчаглоў-Куліковіч]], беларускі кампазітар * 1933 — памёр [[Аўтар:Алесь Ліпнёвы|Алесь Ліпнёвы]], беларускі пісьменнік <section end="31"/> ra1f4ohhec8frninup26sxe81b4z7wj 282828 282811 2026-04-25T15:05:15Z Gleb Leo 2440 282828 wikitext text/x-wiki {{#lst:Вікікрыніцы:Каляндар}} ---- : [[Вікікрыніцы:Паэзія сёння/сакавік]] : [[Вікікрыніцы:Проза сёння/сакавік]] ---- <section begin="1"/>'''1 сакавіка''' * 1566 — набыў законную сілу Другі Статут Вялікага Княства Літоўскага * 1581 — створаны трыбунал Вялікага Княства Літоўскага * 1918 — выйшаў у свет першы нумар адноўленай газеты «Дзяньніца» * 1933 ― памёр [[Аўтар:Уладзімір Жылка|Уладзімір Жылка]], беларускі паэт, перакладчык, крытык <section end="1"/> <section begin="2"/>'''2 сакавіка''' * 1820 — нарадзіўся [[Аўтар:Эдуард Доўвес Дэкер|Эдуард Доўвэс Дэкер]], нідэрландскі пісьменнік * 1939 — памёр Оскар Мілаш, францускі паэт беларускага паходжання <section end="2"/> <section begin="3"/>'''3 сакавіка''' * 1823 ― нарадзіўся [[Аўтар:Канстанцін Ушынскі|Канстанцін Ушынскі]], расійскі педагог, пісьменнік * 1849 — памёр [[Аўтар:Юльюш Славацкі|Юльюш Славацкі]], польскі паэт, драматург * 1890 ― нарадзіўся [[Аўтар:Лявон Заяц|Лявон Заяц]], беларускі палітычны і грамадскі дзеяч, публіцыст, мемуарыст * 1899 ― нарадзіўся [[Аўтар:Юрый Алеша|Юрый Алеша]], расійскі пісьменнік беларускага паходжання * 1934 — загінуў [[Аўтар:Сяргей Піліпенка|Сяргей Піліпенка]], украінскі пісьменнік * 1941 ― памёр [[Аўтар:Клім Грыневіч|Клім Грыневіч]], беларускі паэт * 1944 — загінуў [[Аўтар:Францішак Аляхновіч|Францішак Аляхновіч]], беларускі драматург, адзін са стваральнікаў новага нацыянальнага тэатру <section end="3"/> <section begin="4"/>'''4 сакавіка''' * 1812 — памёр [[Аўтар:Яўхім Храптовіч|Яўхім Храптовіч]], дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, паэт * 1852 — памёр [[Аўтар:Мікалай Гогаль|Мікалай Гогаль]], украінска-расійскі празаік, драматург, крытык, публіцыст * 1890 — нарадзіўся [[Аўтар:Вінцук Адважны|Вінцук Адважны]], беларускі пісьменнік, уніяцкі святар * 1908 — нарадзіўся [[Аўтар:Янка Шарахоўскі|Янка Шарахоўскі]], беларускі пісьменнік, крытык, літаратуразнавец * 1919 — нарадзіўся [[Аўтар:Мікола Лупсякоў|Мікола Лупсякоў]], беларускі пісьменнік <section end="4"/> <section begin="5"/>'''5 сакавіка''' * 1940 — памёр [[Аўтар:Аляксандр Сержпутоўскі|Аляксандар Сержпутоўскі]], беларускі фалькларыст, этнограф, публіцыст, мовазнавец * 1953 — памёр [[Аўтар:Іосіф Сталін|Іосіф Сталін]], савецкі дзяржаўны дзеяч <section end="5"/> <section begin="6"/>'''6 сакавіка''' * 1475 — нарадзіўся [[Аўтар:Мікеланджэла Буанароці|Мікелянджэлё Буанароці]], італьянскі скульптар, жывапісец, паэт * 1898 — памёр [[Аўтар:Пётр Бяссонаў|Пётр Бяссонаў]], расейскі літаратуразнавец, фалькларыст * 1915 — нарадзіўся [[Аўтар:Васіль Матэвушаў|Васіль Матэвушаў]], беларускі паэт, журналіст * 1974 — памёр [[Аўтар:Васіль Матэвушаў|Васіль Матэвушаў]], беларускі паэт, журналіст <section end="6"/> <section begin="7"/>'''7 сакавіка''' * 1850 — нарадзіўся [[Аўтар:Томаш Масарык|Томаш Масарык]], чэхаславацкі палітык, прэзідэнт Чэхаславаччыны (1918—1935) * 1912 — нарадзіўся [[Аўтар:Тарас Хадкевіч|Тарас Хадкевіч]], беларускі пісьменнік * 1931 — памёр [[Аўтар:Павел Дземідовіч|Павел Дземідовіч]], беларускі этнограф, фалькларыст, педагог <section end="7"/> <section begin="8"/>'''8 сакавіка''' * 1892 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксандр Чарвякоў|Аляксандр Чарвякоў]], дзяржаўны дзеяч БССР, публіцыст * 1928 — памёр [[Аўтар:Пётра Крачэўскі|Пётра Крачэўскі]], беларускі палітычны дзеяч, гісторык, пісьменнік <section end="8"/> <section begin="9"/>'''9 сакавіка''' * 1814 — нарадзіўся [[Аўтар:Тарас Шаўчэнка|Тарас Шаўчэнка]], класік украінскае літаратуры, паэт, празаік, мастак * 1879 — нарадзіўся [[Аўтар:Гасан Канапацкі|Гасан Канапацкі]], беларускі вайсковы дзеяч * 1883 — нарадзіўся [[Аўтар:Францішак Аляхновіч|Францішак Аляхновіч]], беларускі драматург, адзін са стваральнікаў новага нацыянальнага тэатру * 1890 — нарадзіўся [[Аўтар:Вячаслаў Молатаў|Вячаслаў Молатаў]], савецкі палітычны дзеяч * 1918 — прынятая [[Другая Ўстаўная грамата]], з’явілася Беларуская Народная Рэспубліка <section end="9"/> <section begin="10"/>'''10 сакавіка''' * 1861 — памёр [[Аўтар:Тарас Шаўчэнка|Тарас Шаўчэнка]], класік украінскае літаратуры, паэт, празаік, мастак <section end="10"/> <section begin="11"/>'''11 сакавіка''' * 1879 — нарадзіўся [[Аўтар:Іосіф Васількоў|Іосіф Васількоў]], беларускі батанік * 1887 — нарадзіўся [[Аўтар:Алесь Гарун|Алесь Гарун]], беларускі паэт, празаік, публіцыст * 1903 — нарадзіўся [[Аўтар:Тодар Кляшторны|Тодар Кляшторны]], беларускі паэт * 1941 — памёр [[Аўтар:Аляксандр Уласаў|Аляксандар Уласаў]], беларускі грамадска-палітычны дзеяч, публіцыст, палітык <section end="11"/> <section begin="12"/>'''12 сакавіка''' * 1851 — памёр [[Аўтар:Ян Баршчэўскі|Ян Баршчэўскі]], беларускі пісьменнік * 1922 — памёр [[Аўтар:Кузьма Цярэшчанка|Кузьма Цярэшчанка]], беларускі грамадска-палітычны дзеяч <section end="12"/> <section begin="13"/>'''13 сакавіка''' * 1922 — памёр [[Аўтар:Казімір Шафнагель|Казімер Шафнагель]], беларускі палітычны дзеяч * 1943 — памерла [[Аўтар:Вольга Сахарава|Вольга Сахарава]], беларуская пісьменніца <section end="13"/> <section begin="14"/>'''14 сакавіка''' * 1801 — памёр [[Аўтар:Ігнацы Красіцкі|Ігнацы Красіцкі]], польскі рэлігійны дзеяч і паэт * 1954 — памёр [[Аўтар:Людамір Рагоўскі|Людамір Рагоўскі]], польска-беларускі кампазітар <section end="14"/> <section begin="15"/>'''15 сакавіка''' * 1850 — нарадзіўся [[Аўтар:Вайніслаў Савіч-Заблоцкі|Вайніслаў Савіч-Заблоцкі]], беларуска-польскі пісьменнік, паэт, публіцыст * 1868 — нарадзіўся [[Аўтар:Яўген Ляцкі|Яўген Ляцкі]], беларускі фальклярыст, этнограф, крытык, гісторык літаратуры * 1937 — загінуў [[Аўтар:Мікалай Бухарын|Мікалай Бухарын]], савецкі эканаміст і дзяржаўны дзеяч <section end="15"/> <section begin="17"/>'''17 сакавіка''' * 1889 — нарадзіўся [[Аўтар:Яфрэм Карнейчык|Яфрэм Карнейчык]], беларускі гісторык * 1951 — памёр [[Аўтар:Альберт Паўловіч|Альбэрт Паўловіч]], беларускі паэт-гумарыст, драматург і мастак * 1969 — памёр [[Аўтар:Васіль Купрэвіч|Васіль Купрэвіч]], беларускі батанік <section end="17"/> <section begin="18"/>'''18 сакавіка''' * 1921 — падпісаная Рыжская мірная дамова, што адзначыла канец [[:Катэгорыя:Польска-савецкая вайна|Польска-савецкае вайны]] і падзел Беларусі <section end="18"/> <section begin="19"/>'''19 сакавіка''' * 1887 — памёр [[Аўтар:Язэп Крашэўскі|Язэп Крашэўскі]], беларуска-польскі пісьменнік, гісторык і фалькларыст * 1887 — памёр [[Аўтар:Міхаіл Разенгейм|Міхаіл Разенгейм]], расійскі паэт, публіцыст * 1889 — нарадзіўся [[Аўтар:Васіль Самцэвіч|Васіль Самцэвіч]], беларускі краязавец і педагог * 1895 — нарадзіўся [[Аўтар:Тамаш Грыб|Тамаш Грыб]], беларускі грамадска-палітычны і культурны дзеяч, публіцыст * 1910 — у газеце «Беларусь» (Менск) пачалася публікацыя паэмы [[Аўтар:Янка Купала|Янкі Купалы]] «[[Яна і я]]» * 1951 — памёр [[Аўтар:Дзмітро Дарашэнка|Дзмітро Дарашэнка]], украінскі палітык, гісторык <section end="19"/> <section begin="20"/>'''20 сакавіка''' * 1828 — нарадзіўся [[Аўтар:Генрык Ібсен|Генрык Ібсэн]], нарвежскі драматург і паэт * 1896 — нарадзіўся [[Аўтар:Майсей Кульбак|Майсей Кульбак]], беларускі габрэйскі пісьменнік * 1897 — памёр [[Аўтар:Апалон Майкаў|Апалон Майкаў]], расійскі паэт * 1922 — памёр [[Аўтар:Аляксандр Бурбіс|Аляксандар Бурбіс]], беларускі грамадска-палітычны дзеяч <section end="20"/> <section begin="21"/>'''21 сакавіка''' * 1840 — нарадзіўся [[Аўтар:Францішак Багушэвіч|Францішак Багушэвіч]], класік беларускае літаратуры, паэт * 1899 — нарадзіўся [[Аўтар:Мікалай Ільінскі|Мікалай Ільінскі]], беларускі драматург * 1948 — нарадзіўся [[Аўтар:Леанід Яўгенавіч Якубовіч|Леанід Якубовіч]], беларускі паэт * 1970 — загінуў [[Аўтар:Анатоль Сербантовіч|Анатоль Сербантовіч]], беларускі паэт <section end="21"/> <section begin="22"/>'''22 сакавіка''' * 1749 — нарадзіўся [[Аўтар:Ёган Вольфганг фон Гётэ|Ёган Вольфганг фон Гётэ]], нямецкі пісьменнік, навуковец * 1864 — загінуў [[Аўтар:Кастусь Каліноўскі|Кастусь Каліноўскі]], беларускі рэвалюцыянер, публіцыст * 1865 — нарадзіўся [[Аўтар:Стары Улас|Стары Ўлас]], беларускі паэт, публіцыст, фалькларыст * 1882 — нарадзіўся [[Аўтар:Эдвард Будзька|Эдвард Будзька]], беларускі публіцыст, палітык, грамадскі дзеяч, паэт і выдавец <section end="22"/> <section begin="23"/>'''23 сакавіка''' * 1895 — нарадзіўся [[Аўтар:Васіль Сташэўскі|Васіль Сташэўскі]], беларускі драматург і празаік * 1942 — загінуў [[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]], беларускі палітычны дзеяч, гісторык, літаратуразнавец, публіцыст * 1942 — загінуў [[Аўтар:Сяргей Ракіта|Сяргей Ракіта]], беларускі паэт <section end="23"/> <section begin="24"/>'''24 сакавіка''' * 1877 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксей Новікаў-Прыбой|Аляксей Новікаў-Прыбой]], расійскі пісьменнік-марыніст * 1889 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксандр Сташэўскі|Аляксандр Сташэўскі]], беларускі савецкі палітычны дзеяч <section end="24"/> <section begin="25"/>'''25 сакавіка''' * 1885 — нарадзіўся [[Аўтар:Уладзімір Башко|Уладзімір Башко]], украінскі правазнавец * 1892 — нарадзіўся [[Аўтар:Нічыпар Аксючыц|Нічыпар Аксючыц]], беларускі савецкі дзяржаўны дзеяч * 1918 — прынятая [[Трэцяя Ўстаўная грамата]], Беларусь абвяшчалася незалежнай дзяржавай * 1937 — памёр [[Аўтар:Зыгмунт Нагродскі|Зыгмунт Нагродскі]], беларускі паэт і культурны дзеяч <section end="25"/> <section begin="27"/>'''27 сакавіка''' * 1851 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксей Сапуноў|Аляксей Сапуноў]], беларускі гісторык * 1886 — нарадзіўся [[Аўтар:Сяргей Кіраў|Сяргей Кіраў]], савецкі палітычны дзеяч * 1896 — нарадзіўся [[Аўтар:Венедыкт Март|Венедыкт Март]], расійскі пісьменнік * 1902 — нарадзіўся [[Аўтар:Сцяпан Маргелаў|Сцяпан Маргелаў]], беларускі эканаміст і географ * 1909 — нарадзіўся [[Аўтар:Валерый Маракоў|Валеры Маракоў]], беларускі паэт <section end="27"/> <section begin="29"/>'''29 сакавіка''' * 1826 — нарадзіўся [[Аўтар:Вільгельм Лібкнехт|Вільгельм Лібкнехт]], нямецкі палітык * 1900 — нарадзіўся [[Аўтар:Іржы Волькер|Іржы Волькер]], чэшскі паэт <section end="29"/> <section begin="30"/>'''30 сакавіка''' * 1843 — нарадзіўся [[Аўтар:Канстанцін Станюковіч|Канстанцін Станюковіч]], расійскі пісьменнік <section end="30"/> <section begin="31"/>'''31 сакавіка''' * 1886 — памёр [[Аўтар:Багдан Залескі|Багдан Залескі]], польскі паэт * 1882 — нарадзіўся [[Аўтар:Карней Чукоўскі|Карней Чукоўскі]], расійскі дзіцячы пісьменнік * 1884 — нарадзіўся [[Аўтар:Васіль Тэпін|Васіль Тэпін]], беларуска-расійскі літаратуразнавец * 1969 — памёр [[Аўтар:Мікалай Шчаглоў-Куліковіч|Мікалай Шчаглоў-Куліковіч]], беларускі кампазітар * 1933 — памёр [[Аўтар:Алесь Ліпнёвы|Алесь Ліпнёвы]], беларускі пісьменнік <section end="31"/> 9xr9buof7861tfu61zj966jj4qre9z2 0 64445 282886 194900 2026-04-26T07:31:04Z Gleb Leo 2440 282886 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Гаспадар | аўтар = Цішка Гартны | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = | наступны = | год = 1928 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Полымя (часопіс)/1928/1/Гаспадар|Гаспадар]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Студзень 1928. — [[Полымя (часопіс)/1928/1|№1]]}} * [[Гаспадар (1930)/Гаспадар|Гаспадар]] // {{Fine|[[Гаспадар (1930)|Гаспадар]]. Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1930}} * [[Гоман зарніц (1932)/Гаспадар|Гаспадар]] // {{Fine|[[Гоман зарніц (1932)|Гоман зарніц]]. Менск: ЛіМ, Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі, 1932}} [[Катэгорыя:Апавяданні Цішкі Гартнага]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] mlsvn7pznjrmh2zhu2kgwg6m8ejpahk 0 67369 282816 167483 2026-04-25T13:48:13Z Gleb Leo 2440 282816 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = На зломе | аўтар = Янка Нёманскі | год = 1925 год | пераклад = | секцыя = Зборнік апавяданьняў | папярэдні = | наступны = | анатацыі = Іншыя выданьні: [[На зломе (Нёманскі)]]. }} <pages index="На зломе (1925).pdf" from="5" to="5" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="На зломе (1925).pdf" from="7" to="7" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="На зломе (1925).pdf" from="8" to="8" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} {{цэнтар|ЗЬМЕСТ<ref>У арыгінальным выданьні няма, дададзена дзеля зручнасьці. (Вікікрыніцы [[File:Wikisource-logo.svg|16px]])</ref>|памер=140%}} {{block center/s|style=width:100%; max-width:25em}} {{Калёнтытул|right=Стар.}} {{Dotted TOC||[[На зломе (1925)/Над Кроманьню|Над Кроманьню]]|3{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зломе (1925)/Ромэо і Джульета на Беларусі|Ромэо і Джульета на Беларусі]]|28{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зломе (1925)/Дэзэртыр|Дэзэртыр]]|57{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зломе (1925)/Маці|Маці]]|84{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зломе (1925)/Зварот|Зварот]]|126{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зломе (1925)/Тодар Базылёнак|Тодар Базылёнак]]|162{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[На зломе (1925)/Абмылка|Абмылка]]|197{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}} {{block center/e}} ----------- {{Крыніцы}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Творы 1925 года]] [[Катэгорыя:Творы, выдадзеныя ў Мінску]] azv8wb0y8hinad5vvx41pmot60p0xha 0 99593 282869 236170 2026-04-25T20:44:48Z EmausBot 725 Выпраўленьне падвойнага перанакіраваньня → [[Smyk białaruski (1894)/Panskaja ihryszcze]] 282869 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Smyk białaruski (1894)/Panskaja ihryszcze]] khw74ju56jaxof0t9oys2v72810hz4z 106 104865 282860 246943 2026-04-25T19:41:28Z Gleb Leo 2440 282860 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[Абдзіраловіч і Барыка]] |Language=be |Volume= |Author=[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Навіна]] |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address=Вільня |Year=1939 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} c1tfaavahm6q1pm8qcwuzr7mudw8vpm 4 106547 282885 279659 2026-04-26T00:58:30Z MediaWiki message delivery 813 /* Request for comment (global AI policy) */ новы падраздзел 282885 wikitext text/x-wiki {{Супольнасьць}} {{Архівы}} __NEWSECTIONLINK__ <div class="toc" style="text-align:center; background-color: transparent; margin-bottom: 1em; margin-top: 1em"><span class="plainlinks">'''[{{fullurl:Вікікрыніцы:Супольнасць|action=edit&section=new}} Пачаць новае абмеркаванне]'''</span></div> == Назвы модуляў == Прашу пераймяноўваць модулі на англійскую мову, бо гэта стварае хаос. Калі ў шаблонах гэта не крытычна і можна зрабіць шмат розных перасылак, то ў выпадку з модулямі гэта проста бессэнсоўна і можа патэнцыйна ствараць шмат клопату, а таксама сітуацый, калі ствараюцца старонкі-дублеты, як мы маем з [[Модуль:ТакНе]] і [[Модуль:Yesno]], якія варта бы аб’яднаць пад адной назвай на англійскай. Прашу вытрымліваць нейкі парадак у тэхнічных старонках, там усё ж важней не выдумленне наскіх назваў, а парадак і нармальнае функцыянаванне скрыптоў. Дзякуй! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:10, 22 сакавіка 2026 (+03) == Прапанова: стварэнне прасторы імёнаў «Архіў» == Паважаныя ўдзельнікі, Прапаную стварыць на be.wikisource асобную прастору імёнаў '''«Архіў»''' для сістэмнага размяшчэння і структурызацыі архіўных матэрыялаў. ---- === Навошта гэта патрэбна === Зараз архіўныя матэрыялы могуць размяшчацца толькі праз звычайныя старонкі і катэгорыі. Гэта не дазваляе: * выразна аддзяліць архіўныя дакументы ад літаратурных твораў; * будаваць іерархічную структуру (''архіў → фонд → вопіс → справа → дакумент''); * стандартызаваць афармленне архіўных апісанняў; * арганізаваць зручную навігацыю па фондах. Асобная прастора імёнаў дазволіць зрабіць гэта сістэмна і маштабавана. ---- === Прыклад з іншага моўнага раздзела === Аналагічная прастора ўжо існуе ва ўкраінскай Wikisource: 👉 [[:uk:Архів:Архіви|https://uk.wikisource.org/wiki/Архів:Архіви]] Там «Архів» — гэта асобная прастора імёнаў, якая выкарыстоўваецца для арганізацыі архіўных матэрыялаў і адпаведнай структуры. ---- === Магчымая структура на be.wikisource === Архіў: * Архіў:НГАБ * Архіў:НГАБ/Фонд_694 * Архіў:НГАБ/Фонд_694/Вопіс_1 * Архіў:НГАБ/Фонд_694/Вопіс_1/Справа_12 Прастора можа выкарыстоўвацца для: * апісання фондаў архіваў * інвентарных апісаў * архіўных спраў * публікацыі гістарычных першакрыніц ---- === Тэхнічная частка === Пасля атрымання кансэнсусу будзе пададзены запыт у Wikimedia Phabricator на: * стварэнне новай прасторы імёнаў «Архіў» * даданне адпаведнай старонкі абмеркавання * уключэнне ў пошук * падтрымку падстаронак ---- === Пытанні для абмеркавання === # Ці падтрымліваеце вы стварэнне прасторы «Архіў»? # Ці ёсць заўвагі да назвы? # Ці патрэбны псеўданім (напрыклад, «Архив»)? # Ці ёсць гатоўнасць напаўняць гэты раздзел матэрыяламі? Прашу выказаць меркаванне. Пасля дасягнення кансэнсусу будзе падрыхтаваны тэхнічны запыт. [[Удзельнік:Okuryan|Okuryan]] ([[Размовы з удзельнікам:Okuryan|размовы]]) 21:02, 2 сакавіка 2026 (+03) :# Як будзе каму займацца, дык чаму б і не. :# Няма. :# У беларускай мове адсутнічае літара „и“, то такі псэўданім не патрэбны. --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 11:35, 13 сакавіка 2026 (+03) Пытаньне да ўдзельніка: адзіны ваш унёсак тут — гэты допіс на форуме. Вы сапраўды зьбіраецеся ўдзельнічаць у беларускіх Вікікрыніцах? Каб іншыя ўдзельнікі маглі пра вас болей даведацца, раю таксама напоўніць [[Адмысловае:MyPage|уласную старонку]]. --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 11:50, 13 сакавіка 2026 (+03) == Гаджэт для аўтаматызацыі аблічбоўкі і вычыткі кніг == Я ўчора паглядзеў на гаджэт [[MediaWiki:Gadget-wikify.js|Вікіфікатар]]. Сама ідэя слушная, але робіць ён трохі не тое, што трэба. Таму я паспрабаваў зрабіць нешта падобнае, але больш адаптаванае да Вікікрыніцаў. Пачатковую версію можна знайсці тут: [[Удзельнік:Ssvb/Gadget-PageCleanUp.js]]. Калі каму цікава паглядзець, як ён працуе, то можна зрабіць яго копію на сваёй старонцы і дадаць спасылку на яго ў свой "common.js" (напрыклад, мой "common.js" тут: [[Удзельнік:Ssvb/common.js]]). З меркаванняў бяспекі, дадаваць спасылку на мой гаджэт на маёй старонцы ў свой "common.js" не раю (бо я магу яго знянацку на сваёй старонцы замяніць на нешта іншае). Як прыклад выкарыстання: # [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0:%D0%90%D0%BC%D0%BE%D0%BA_(1929).pdf/16&oldid=214805 гэта выхлап Tesseract OCR] # [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0%3A%D0%90%D0%BC%D0%BE%D0%BA_%281929%29.pdf%2F16&diff=214865&oldid=214805 гэта тое, што аўтаматычна зрабіў з гэтага выхлапу гаджэт пасля націскання кнопкі на панэлі] # [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0%3A%D0%90%D0%BC%D0%BE%D0%BA_%281929%29.pdf%2F16&diff=214866&oldid=214865 гэта вычытка, якую рабіў я сам] # [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0:%D0%90%D0%BC%D0%BE%D0%BA_(1929).pdf/16&diff=next&oldid=214866 гэта тое, што аўтаматычна зрабіў гаджэт ужо пасля другога націскання кнопкі на панэлі] Гэты гаджэт намагаецца рабіць максімум з таго, што можна зрабіць аўтаматычна. То бок выпраўленне працяжнікаў, пераносы словаў, шаблоны абзацаў, заўвагі пад тэкстам і ў самым канцы выпраўленне разрываў радкоў. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 12:58, 31 ліпеня 2024 (+03) : Цікава, толькі цяпер заўважыў гэты інструмэнт. Можа атрымаецца яго неяк аб’яднаць зь цяперашнім вікіфікатарам у адно? --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 15:46, 21 лютага 2025 (+03) :: Я думаю, што сьпяшацца з аб’яднаннем не варта. Пачаць можна з дзвюх кнопак на панэлі. А потым можна глядзець, чаго яшчэ не хапае. :: Дарэчы, я якраз эксперыментую з мадыфікацыяй https://www.mediawiki.org/wiki/User:Remember_the_dot/Syntax_highlighter.js для аўтаматычнага вылучэння колерам "у пасьля галоснай літары", "маленькай літары пасьля кропкі" і "сумесі кірылічных літар з лацінскімі". --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 20:06, 21 лютага 2025 (+03) ::: @[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]], @[[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]]: Розніца паміж '''Вікіфікатарам''' і '''Вікікрынізатарам''': ::: Вікіфікатар [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка:Дзьве_душы_(1919).pdf/78&diff=prev&oldid=249928 мяняе] <code>Афіцэру не падабалася «пане»</code> на <code>Афіцэру не падабалася „пане“</code>. ::: Вікікрынізатар жа [[Старонка:Сын_вады_(1928).pdf/34|мяняе]] <code>лёгкасьць ,шытых" чаўноў</code> на <code>лёгкасьць „шытых“ чаўноў</code>, і таксама <code>ад мора,--прапанаваў Манг</code> на <code>ад мора, — прапанаваў Манг</code>. ::: Іншымі словамі, Вікіфікатар пераводзіць тэкст, напісаны чалавекам, з аднаго стандарта ў іншы. І гэта мае сэнс для Вікіпедыі, каб мець аднолькавы стыль ва ўсіх артыкулах. Але Вікікрынізатар спрабуе ''здагадацца'' і выправіць найбольш пашыраныя памылкі менавіта OCR, нават калі ёсць нейкая ненулявая рызыка памыліцца (неістотна, бо пасля Вікікрынізатара тэкст вычытвае чалавек). Гэтыя інструменты робяць розныя рэчы, таму патрабаванні да іх розныя. [[Удзельнік:Ssvb/Gadget-PageCleanUp.js|Вікікрынізатар]] у некалькі разоў меншы і прасцейшы, там амаль увесь код - даволі прымітыўны пошук/замена ў тэксце. Таксама адна з вельмі важных функцый, якая значна ўсё спрашчае - гэта пераносы словаў на новы радок: ::: {| class="wikitable" |- ! пасля OCR !! пасля Вікікрынізатара (першая фаза) !! пасля Вікікрынізатара (другая фаза) |- | Тады Манг парашыў ехаць да сваіх і потым ужо мерка-<br/> ваць усім разам. || Тады Манг парашыў ехаць да сваіх і потым ужо меркаваць<br/> усім разам. || Тады Манг парашыў ехаць да сваіх і потым ужо меркаваць усім разам. |} ::: ...нягледзячы на рызыку памылак са словамі накшталт <code>ластамі-рукамі</code>. Ізноў жа, тэкст потым вычытвае чалавек. У пераважнай большасці выпадкаў пераносы апрацоўваюцца як мае быць і нічога выпраўляць не даводзіцца. ::: Ці ёсць магчымасці дадаць копію гаджэта [[Удзельнік:Ssvb/Gadget-PageCleanUp.js]] у спіс [[Адмысловае:Preferences#mw-prefsection-gadgets]] (пад новым імем)? І потым ужо працаваць над дадатковымі функцыямі, калі будзе патрэба штосьці там палепшыць? --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 14:28, 22 лютага 2025 (+03) :::: @[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]]: Я дадаў [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Удзельнік:Ssvb/Gadget-PageCleanUp.js&curid=90383&diff=250446&oldid=250348 неразрыўны прагал з левага боку працяжнікаў], як гэта робіць Вікіфікатар. Ці ёсць яшчэ нешта, чаго не хапае? Дарэчы, акрамя патэнцыйна непажаданай замены <code>«»</code> на <code>„“</code>, Вікіфікатар таксама выдаляе пустыя радкі зверху старонкі. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 13:36, 23 лютага 2025 (+03) ::::: Пустыя радкі не павінны быць на кожнай старонцы. Хіба так робіцца ва ўсіх іншых моўных разьдзелах? [[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 16:33, 23 лютага 2025 (+03) :::::: Беларускія Вікікрыніцы дадаюць два пустыя радкі зверху, калі старонка пачынаецца з новага параграфа: [[Даведка:Пачаткоўцам_пра_тыпаграфію#Шмат_старонак]]. Ангельскія Вікікрыніцы ў такіх жа выпадках дадаюць шаблон "[[s:Template:nop|nop]]" на папярэдняй старонцы. Тут лепш спытацца ў @[[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]], але я не бачу патрэбы нічога мяняць. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 17:12, 23 лютага 2025 (+03) ::::::: Некалі я сам не ведаў, як зрабіць з новай старонкі новы абзац. Ужо, шчыра кажучы, не памятаю, дзе канкрэтна я такі спосаб падгледзеў. У кожным разе, у нас ужо склалася такая практыка. Мне здаецца, ствараць дадатковы шаблон дзеля эфекту, які дасягаецца і без яго, сэнсу няма. --[[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 17:25, 23 лютага 2025 (+03) ::::::: Я дадаў Вікікрынізатар, уключыў у сябе, але новай кнопкі рэдагаваньня ня бачу. У каго такія ж праблемы? --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 21:52, 23 лютага 2025 (+03) :::::::: Я таксама не бачу. Можа трэба выдаліць "Gadget-" з радка <code>PageCleanUp[ResourceLoader]|Gadget-PageCleanUp.js</code> вось [[MediaWiki:Gadgets-definition|тут]]? Бо ў Вікіфікатара такога няма. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 22:12, 23 лютага 2025 (+03) :::::::::Кнопка зьявілася. Вось [https://be.wikisource.org/w/index.php?diff=prev&oldid=250567 вынік работы]. Так павінна быць? [[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 23:00, 23 лютага 2025 (+03) ::::::::::Трэба, каб тэкст пачынаўся з новага радка пасля ##, тады ўсё будзе працаваць карэктна. [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 23:03, 23 лютага 2025 (+03) :::::::::::Таксама вялікі дзякуй, што задбалі, каб уключыць дадзены дапаможнік у налады. [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 23:05, 23 лютага 2025 (+03) :::::::::::Ці ёсць якая дакументацыя, дзе можна пра гэта даведацца? --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 23:18, 23 лютага 2025 (+03) :::::::::::Не зразумеў. Вось я проста [https://be.wikisource.org/w/index.php?diff=prev&oldid=250580 націскаю кнопку вікікрынізатара]. Пасьля гэтага трэба рабіць яшчэ нейкі махінацыі? [[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 23:27, 23 лютага 2025 (+03) ::::::::::::Яно так сябе паводзіць і без аніякай кнопкі. Гэтыя секцыі самі па сабе дзіўным чынам скочуць паміж <code>##</code> і <code>&lt;section begin=...&gt;</code>. Відаць, толькі @[[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] разумее, што там на самой справе робіцца. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 23:34, 23 лютага 2025 (+03) :::::::::::::А, нарэшце зразумеў. Там тэкст :::::::::::::: <code>## Šlacham ##</code> :::::::::::::: <code>može cikawić starana</code> :::::::::::::непажадана аб’ядноўваецца ў адзін радок :::::::::::::: <code>## Šlacham ## može cikawić starana</code> :::::::::::::І там пачынаецца вар’яцтва з нейкімі аўтазаменамі на тэгі section. Гэта можна дадаць як спецыяльнае правіла (не чапаць радкі з ##). :::::::::::::Але Вікікрынізатар прызначаны для выкарыстання непасрэдна пасля Tesseract OCR, калі яшчэ няма ніякіх шаблонаў і вікі фарматавання. Першая фаза - выпраўленне дэфектаў OCR. Другая фаза пасля другога націску кнопкі ужо пасля вычыткі тэксту - <del>пераносы</del> аб’яднанне радкоў. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 23:55, 23 лютага 2025 (+03) ::::::::::Так не павінна быць, але гэта наўрад ці звязана менавіта з гэтым гаджэтам. Секцыі заўсёды дзіўна сябе паводзілі і без яго. Я ніколі не разумеў іх логікі (спроба захаваць старонку без аніякіх змен усё роўна рабіла нейкія нечаканыя змены). --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 23:17, 23 лютага 2025 (+03) === Тэставаньне Вікікрынізатара === Дзіўна працуе з '''тоўстым''' і ''курсіўным'' шрыфтамі, [https://be.wikisource.org/w/index.php?diff=prev&oldid=250588 ператвараючы іх у друкарскія апострафы]. --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 23:49, 23 лютага 2025 (+03) :Дзякую. Я пагляджу, што можна з гэтым зрабіць. Але ізноў жа. Вікікрынізатар прызначаны для апрацоўкі свежых распазнаных старонак яшчэ без вікі-фарматавання. То бок: :* перадусім, у [[Адмысловае:Preferences#mw-prefsection-gadgets]] ставім птушачку насупраць "Вікікрынізатар", ціснем на "Захаваць" :* адкрываем новую старонку ў кнізе, якая яшчэ не аблічбавана :* ціснем на "Аблічбаваць тэкст" (выкарыстоўваем рухавік Tesseract з выбранай беларускай мовай) - [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка:Сьлёзы_Тубі_(1930).pdf/22&oldid=250655 прыклад] :* пасля гэтага адразу ж ціснем на кнопку Вікікрынізатара (першая фаза). Ён выпраўляе хібы OCR і дадае шаблоны <code><nowiki>{{Водступ}}</nowiki></code> перад абзацамі - [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка%3AСьлёзы_Тубі_(1930).pdf%2F22&diff=250656&oldid=250655 прыклад] :* хуценька вычытваем усё і робім неабходныя ручныя праўкі (разбіўка на радкі ў тэксце пакуль што супадае з разбіўкай на радкі ў папяровай кнізе, і гэта якраз зручна) - [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка%3AСьлёзы_Тубі_(1930).pdf%2F22&diff=250657&oldid=250656 прыклад] :* яшчэ раз ціснем на кнопку Вікікрынізатара (другая фаза), каб напрыканцы аб’яднаць радкі, дадаць неразрыўныя прагалы злева ад працяжнікаў і аўтаматычна перанесці зноскі (пра зноскі мае сэнс расказаць асобна) - [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка%3AСьлёзы_Тубі_(1930).pdf%2F22&diff=250658&oldid=250657 прыклад] :* увесь гэты працэс займае ўсяго некалькі хвілін, бо колькасць неабходных аперацый ручнога рэдагавання тэксту значна зменшана :І ўжо толькі пасля ўсяго гэтага дадаем адмысловыя шаблоны, і г. д. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 00:14, 24 лютага 2025 (+03) ::Непаразуменне якраз звязана з тым, што гэта ''не'' замена Вікіфікатара. Усе аптымізацыі ў першую чаргу прызначаны для хуткага і якаснага распазнавання менавіта новых старонак, а не для выпраўлення старых. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 00:25, 24 лютага 2025 (+03) :::І дарэчы, гаджэт прызначаны не для паэзіі, а для прозы. Такім чынам, спецыялізацыя не вельмі шырокая. Але ў сваёй вузкай нішы, ён значна спрашчае і паскарае аблічбоўку новых старонак. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 01:20, 24 лютага 2025 (+03) :::: Добра, тады хіба што я карыстацца ім буду рэдка, бо часьцей рэдагую ўжо аблічбаваныя, але неправераныя ці нявычытаныя старонкі. :::: Пункт са зноскамі зацікавіў — вікікрынізатар перарабляе тэкст кшталту „1)“ у зноскі самастойна? Тады сапраўды, варта ўсё тут апісанае скласьці ў якую-небудзь [[Вікікрыніцы:Вікікрынізатар|дакумэнтацыю]], каб не згубілася (падобна як [[:w:be-tarask:ВП:Вікіфікатар|Вікіфікатар]]). --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 10:43, 24 лютага 2025 (+03) :::::Дзякую за параду. Я пачаў пісаць [[Вікікрыніцы:Вікікрынізатар|гэтую дакументацыю]]. Засталося такое пытанне: можа гаджэт перайменаваць у якісь "падчышчальнік старонкі"? Гэта амаль літаральны пераклад з "PageCleanUp.js". Або знайсці якую іншую трапную назву: "падчышчальнік алічбоўкі", "паляпшальнік скана", ...? Іконку на панэлі таксама можна змяніць на [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Large-paint-brush_-_Delapouite_-_game-icons.svg шчотку], [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Crystal128-eraser.svg гумку] ці якую іншую выяву з commons. Часткова непаразуменне прызначэння гаджэта можа быць звязана з назвай. :::::Можа @[[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]], @[[Удзельнік:Gabix|Gabix]], @[[Удзельнік:By-isti|By-isti]], @[[Удзельнік:RAleh111|RAleh111]] таксама маюць якія свае прапановы/заўвагі? --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 09:52, 25 лютага 2025 (+03) ::::::Я прапаноў ня маю, бо карыстаюся ABBYY FineReader → LibreOffice + OOoFBTools + LanguageTool + некалькі ўласных макросаў. Што да назвы, дык, скажам, хай будзе «выпраўшчык». [[Удзельнік:Gabix|Gabix]] ([[Размовы з удзельнікам:Gabix|размовы]]) 11:44, 25 лютага 2025 (+03) :::::::@[[Удзельнік:Gabix|Gabix]]: Дзякую за вельмі цікавы водгук. Як гэта працуе на практыцы? Вы спампоўваеце PDF файл, апрацоўваеце его з дапамогай ABBYY FineReader, а потым выкарыстоўваеце LibreOffice з LanguageTool у якасці спэлчэкера і з іншымі прыладамі для рэдагавання? Хуткасць уражвае, бо паміж дадаваннем [[Старонка:Прынц_і_жабрак_(1928).pdf/205]] і [[Старонка:Прынц_і_жабрак_(1928).pdf/228]] прайшло 48 хвілін (23 старонкі, прыблізна 2 хвіліны на старонку). Ці гэта быў толькі перанос ужо апрацаваных раней лакальна на вашым кампутары старонак, і таму да гэтых дзвюх хвілін трэба дадаць нешта яшчэ? :::::::Для вельмі прыблізнага параўнання: паміж [[Старонка:Сын_вады_(1928).pdf/95]] і [[Старонка:Сын_вады_(1928).pdf/110]] прайшло 75 хвілін (15 старонак, прыблізна 5 хвілін на старонку). Гэта ўсё я рабіў з нуля цалкам у браўзеры на Вікікрыніцах з дапамогай убудаванага дадатку Tesseract OCR і гаджэту [[Вікікрыніцы:Вікікрынізатар]]. Кожнае слова і кожны радок я параўноўваў з тым, як яно выглядае на старонцы папяровай кнігі, таму і статус старонак выставіў "жоўты" (гэта не гарантуе адсутнасць памылак, але і статус пакуль не "зялёны"). Аб "чырвоным" / "жоўтым" статусе старонак я калісьці пісаў у [[Вікікрыніцы:Супольнасць/Архіў_4#Вычытаныя_"жоўтыя"_старонкі_і_вельмі_няроўная_якасць_неправераных_"чырвоных"_старонак|гэтай тэме на суполцы]]. Вядома ж, памеры старонак у "Прынц і жабрак" і "Сын вады" не аднолькавыя, таму гэтыя лічбы трэба яшчэ дадаткова скарэктаваць (не на маю карысць). :::::::Можа мае сэнс задакументаваць "Лепшыя практыкі для пачаткоўцаў"? Ваш досвед будзе вельмі карысны. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 14:06, 25 лютага 2025 (+03) ::::::Магчыма, варта ў назву дадаць «прозы». Можна таксама зрабіць аналагічны інструмент для вершаў, які б, заместа <code><nowiki>{{Водступ|2|em}}</nowiki></code> у пачатку радкоў рабіў бы <code><nowiki><br /></nowiki></code> у канцы радкоў. Гэты інструмент можна назваць і «афармляльнікам», зважаючы на тое, што ён уласна афармляе тэкст у нейкай ступені. [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 12:16, 25 лютага 2025 (+03) :::::::Але, на маю думку, і «Вікікрынізатар» выглядае добра, хоць гэтая назва не дае адказу, што робіць інструмент. Як, у прынцыпе, і «Вікіфікатар» сваёй назвай мала што тлумачыць. [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 12:19, 25 лютага 2025 (+03) :::::::@[[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]]: Можна зрабіць асобны гаджэт і для вершаў. Я мяркую, што дадаванне <code>&lt;br /&gt;</code> мае сэнс рабіць не для ўсёй старонкі, а толькі для вылучанага фрагмента тэксту? Ізноў жа, самае цяжкае тут - як гэты гаджэт назваць і як павінна выглядаць яго іконка на панэлі. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 14:41, 25 лютага 2025 (+03) ::::::::Калі тэхнічна магчыма, каб такое рабілася толькі з вылучаным тэкстам, дык выдатна. Як я адзначаў вышэй, можна да ўжо існага падставіць «прозы» (то бок «Вікікрынізатар прозы»), а гэта назваць «Вікікрынізатар паэзіі». Якія тут рабіць іконкі, пакуль не ведаю. [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 19:22, 25 лютага 2025 (+03) :@[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]]: Я гэта збольшага [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%96%D0%BA:Ssvb/Gadget-PageCleanUp.js&curid=90383&diff=250912&oldid=250871 выправіў]. І таксама праблему з секцыямі. Але не ведаю, ці можа так стацца, што OCR калісь памылкова распазнае двукоссі як падвоеныя апострафы. Спадзяюся, што не, а там паглядзім. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 09:24, 25 лютага 2025 (+03) === Падсьветка сынтаксісу === @[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]], @[[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]]: Яшчэ адзін дадатковы напрамак - гэта '''гаджэт сінтаксічнай падсветкі''' падазроных фрагментаў тэксту чырвоным колерам (без змены самога тэксту): [[Удзельнік:Ssvb#Адаптацыя_mw:User:Remember_the_dot/Syntax_highlighter]]. На гэтай маёй старонцы можна знайсці мінімальна неабходныя змены да аднаго з папулярных гаджэтаў сінтаксічнай падсветкі. Прыклады таго, што ён можа рабіць: <code>І вось аднаго разу Кракат<font style="background-color:#FBB">ау</font> прачнуўся.</code>, <code>Усе мы аж закрычалі ад радасьці: скончана<font style="background-color:#FBB">! в</font>ыратаваліся!</code>, <code>Па пояс у гразі, у цемры, усёроўна нельга был<font style="background-color:#FBB">о у</font>цячы</code>. Ён таксама падсвечвае мешаніну кірылічных літар з лацінскімі. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 15:00, 22 лютага 2025 (+03) : Удакладню, што сінтаксічная падсветка працуе толькі ў вакне рэдактара тэксту і толькі падчас рэдагавання. Пасля сканчэння рэдагавання, ніякіх каляровых адмецін у тэксце самой старонкі не застаецца. Адзіная мэта - гэта прыцягнуць увагу рэдактара да асобных месцаў у тэксце. А ўжо выпраўляць, ці не - вырашае чалавек. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 16:22, 22 лютага 2025 (+03) :: Дык падсьветка лацінскіх сымбаляў у мяне працуе даўно ва ўсіх разьдзелах; падключаецца як ва [[Удзельнік:Taravyvan Adijene/common.js|Ўдзельнік:Taravyvan Adijene/common.js]]. --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 16:16, 23 лютага 2025 (+03) ::: І хто яшчэ гэтым карыстаецца? Пытанне ж якраз аб тым, як спрасціць і палепшыць умовы працы для найбольш актыўных удзельнікаў Вікікрыніц. Каб яны маглі проста паставіць птушачку ў [[Адмысловае:Preferences#mw-prefsection-gadgets]] і ўсё запрацавала. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 16:45, 23 лютага 2025 (+03) :Вось [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка:Ня_вылечыла…_(1927).pdf/3&curid=106704&diff=250934&oldid=250932 яшчэ адзін прыклад]. У вакне рэдактара з падсветкай выглядае так: <code>І ты сваім сьцюдзёным станаўкім голасам<font style="background-color:#FBB">. с</font>казаў</code> --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 10:24, 25 лютага 2025 (+03) :: Калі можна будзе гэты інструмэнт дадаваць у [[Адмысловае:Preferences#mw-prefsection-gadgets|сьпіс]]? --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 17:03, 25 лютага 2025 (+03) :::@[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]]: Можна дадаваць [[Удзельнік:Ssvb/Gadget-Syntax_highlighter.js|гэты гаджэт]] хоць зараз як першы варыянт. Там невялічкая мадыфікацыя даволі вялікага і складанага папулярнага гаджэту падсветкі [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=User:Remember_the_dot/Syntax_highlighter.js&oldid=6419182 Gadget-DotsSyntaxHighlighter.js]. Правілы падсветкі беларускага тэксту яшчэ можна будзе дадаткова дапрацоўваць. :::Адзіная практычная праблема: стандартны таймаўт (20 мілісекунд) даволі часта прыводзіць да адключэння падсветкі якраз пасля аперацыі "Аблічбаваць тэкст", прычым гэта не звязана з дадатковымі правіламі для беларускага тэксту (хоць гэтыя правілы таксама трохі яго замаруджваюць). Выглядае так, быццам аблічбоўка нейкім чынам дадае даволі значную часовую затрымку менавіта ў той канкрэтны момант, і падсветка адключаецца. Я прапанаваў аўтару [https://www.mediawiki.org/wiki/User_talk:Remember_the_dot/Syntax_highlighter.js#Feature_request:_don't_be_too_eager_to_disable_itself зрабіць адключэнне меней агрэсіўным], але ён пакуль што маўчыць. Было б добра павялічыць гэты таймаўт да 50 мілісекунд, а мо нават і да 100 мілісекунд. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 18:12, 25 лютага 2025 (+03) ::::Дарэчы, [https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%96%D0%BA:Taravyvan_Adijene/common.js вы выкарыстоўваеце] той жа самы гаджэт сінтаксічнай падсветкі ([https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-DotsSyntaxHighlighter.js у мініфікаванай форме]). Але ў агульнай прасторы wiki, а не ў прасторы старонак. Патэнцыйна паміж імі можа быць канфлікт, таму можа быць неабходна штосьці там перайменаваць і разнесці іх асобна. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 18:35, 25 лютага 2025 (+03) :::::Толькі што праверыў гэта. Падобна на тое, што дзве копіі працуюць незалежна адна ад адной, кожная ў сваёй прасторы, так што ўсё добра. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 18:52, 25 лютага 2025 (+03) ::::::@[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]]: Я думаю, што ўжо можна дадаваць [[Удзельнік:Ssvb/Gadget-Syntax_highlighter.js]] у спіс. Вось [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%96%D0%BA%3ASsvb%2FGadget-Syntax_highlighter.js&diff=251086&oldid=251085 тут] можна пабачыць дададзеныя змены. Гаджэт падсвечвае ў тэксце праблемы з літарай <code>ў</code> (у прасторы старонак падчас вычытвання), а таксама іншыя недарэчнасці. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 06:21, 26 лютага 2025 (+03) ::::::: {{Зроблена}}. --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 16:55, 27 лютага 2025 (+03) == Спасылка "Адказаць" нарэшце выпраўлена ў Супольнасці. == Вось [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A8%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BD:%D0%A1%D1%83%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%86%D1%8C&curid=2456&diff=250563&oldid=34033 тое, што перашкаджала]. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 22:57, 23 лютага 2025 (+03) == Як я працую == Пачынаю гэтую тэму, каб не загрувашчваць іншую. 1. Я спачатку спампоўваю файл PDF і распазнаю яго ў ABBYY FineReader, які лепей працуе зь беларускай мовай у параўнаньні з Tesseract (апошні, напрыклад, часьцей разрывае абзацы). Зараз я хачу паэкспэрымэнтаваць са слоўнікавай падтрымкай (яе ў FR няма, але можна дадаць мову карыстальніка і для яе падтрымку праз слоўнік карыстальніка). 2. Захоўваю ў фармат ODT і далей працую ў LibreOffice. 3. Ужываю OOoFBTools для выпраўленьня памылак распазнаваньня (разьбітыя абзацы, двукосьсі, прабелы вакол працяжнікаў і іншае). Далей гэты дадатак дапамагае і ў іншым (віртуальныя клявіятуры для ўстаўкі пэўных сымбаляў, склейка абзацаў уручную). 4. Далей сёе-тое апрацоўваю пошукам-заменай. Напрыклад, ABBYY FineReader досыць добра распазнае «ялінкі», але з „капцюркамі“ бываюць праблемы, якія OOoFBTools можа і прамінуць. 5. Зноў жа пошукам-заменай дадаю абзацныя водступы. 6. Цяпер праверка правапісу. LanguageTool тут ня самы добры памагаты, бо ведае толькі наркомаўку (і мае хібы). Я карыстаюся ўласнымі слоўнікамі, што дае патрэбныя варыянты: наркомаўку, тарашкевіцу, лацінку. Тая ж лацінка ўвогуле амаль у кожнага аўтара свая. Скажам, хтосьці ўжывае v, хтосьці w (гэты разнабой асабліва характэрны для 1920-1930-х гадоў). У адным тэксьце спрэс замест ŭ ужывалася ū (імаверна праз брак адпаведнага шрыфту ў друкарні). Усё гэта досыць лёгка адрэгуляваць, рэдагуючы слоўнікі. 7. Спачатку праганяю макрос, які выдае ўсе знойдзеныя памылкі правапісу. Потым вынікі апрацоўваю праграмкай на Python, якая ўпарадкуе знойдзеныя словы паводле частаты. Гэта дазваляе выявіць словы, якіх бракуе ў слоўніку, а таксама спэцыфічныя для канкрэтнага твора (скажам, прозьвішчы герояў) і вартыя даданьня ў дадатковы слоўнік карыстальніка, які па завяршэньні працы ачышчаю. 8. LanguageTool таксама карысны, прынамсі для выяўленьня памылак з ужываньнем у/ў (і тут я маю ўласнае правіла для u/ŭ у творах на лацінцы, падтрымкі якой LanguageTool штатна ня мае). 9. Ну а далей ужо старонка за старонкай. Пэўныя элемэнты фарматаваньня дадаю праз уласныя макросы. Зразумела, гэта значыць, што для апрацоўкі патрабуецца значна больш часу, чым дзьве хвіліны на старонку :-). [[Удзельнік:Gabix|Gabix]] ([[Размовы з удзельнікам:Gabix|размовы]]) 16:29, 25 лютага 2025 (+03) :Вялікі дзякуй за тлумачэнні. :1. Што тычыцца Tesseract OCR, to я раней сам параўноўваў яго з Google OCR. Google OCR, як камерцыйны прадукт, сапраўды робіць менш памылак. Але ёсць праблема: ён таксама свавольна падганяе словы, меркавана пад наркамаўскі слоўнік. Вось прыклад: Google OCR змяняе слова "рэвольв'''э'''р" на "рэвольв'''е'''р" на старонцы [[Старонка:Амок_(1929).pdf/16]]. І робіць ён гэта ажно ў двух месцах, то бок гэта ніяк не выпадковасць! Такое шкодніцтва якраз цяжка заўважыць чалавеку падчас вычытвання. Tesseract OCR памыляецца часцей, але памыляецца ён "сумленна" і выдае смецце, якое лёгка заўважыць і выправіць. Я не карыстаюся ABBYY FineReader, яле калі ён паводзіць сябе такім жа чынам, як і Google OCR, то я б выбраў замест яго Tesseract OCR. :3. Падобна на тое, што OOoFBTools выконвае тую ж функцыю, што і [[Вікікрыніцы:Вікікрынізатар]]. Было б цікава іх параўнаць. :8. Праблему з у/ў можа вырашыць [[Вікікрыніцы:Супольнасць#Падсьветка_сынтаксісу]] :9. Старонку за старонкай вы праглядаеце разам з параўнаннем іх са сканам папяровай кнігі, або без яго? Ці дазваляе такі метад заўважыць праблему ў слове "рэвольв'''е'''р"? :--[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 20:00, 25 лютага 2025 (+03) ::Асобнае пытанне пра статус старонкі. Калі я шукаў цытаты для Вікіслоўніка, то я часцяком знаходзіў "неправераныя" чырвоныя старонкі, марнаваў 5-10 хвілін свайго часу на тое, каб іх прагледзець цалкам, не знаходзіў ніводнай памылкі і мяняў статус на "вычытаная". Потым пазней хтосьці змарнуе 5-10 хвілін на тое, каб гэтую "вычытаную" старонку прагледзець і памяняць яе статус на "правераная". Калі якасць створанай старонкі высокая, то не трэба рабіць яе "чырвонай". Інакш іншыя людзі будуць дарэмна марнаваць час. Дарэчы, можна было пазначыць [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка:Сын_вады_(1928).pdf/110&curid=106589&diff=250986&oldid=250685 гэтую вашу праўку] як "зялёную" (памылка якімсьці чынам патрапіла туды праз [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка%3AСын_вады_(1928).pdf%2F110&diff=250685&oldid=250640 гэтую праўку] і яе не было ў маім першапачатковым тэксце). З той прычыны, што вы сёння не пазначылі старонку "зялёнай", камусьці потым прыйдзецца змарнаваць свой час, каб прагледзець яе яшчэ раз і памяняць статус... ::Калі ваш працэс з самага пачатку забяспечвае высокую якасць з усімі слоўнікамі і дадатковымі прыладамі, то не патрэбна гэтая "сціпласць" і пазначэнне старонак чырвоным, як "неправераных". --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 20:06, 25 лютага 2025 (+03) :::> што вы сёння не пазначылі старонку "зялёнай" :::Я толькі выправіў памылку, якая проста кінулася ў вочы, астатняе не вычытваў, таму статус не мяняў. [[Удзельнік:Gabix|Gabix]] ([[Размовы з удзельнікам:Gabix|размовы]]) 09:40, 26 лютага 2025 (+03) ::1. ABBYY FineReader нічога не мяняе, толькі можа пры наяўнасьці слоўніка прапаноўваць выпраўленьні, калі запусьціць праверку. А калі слоўніка няма (як для беларускай), то толькі вылучае няпэўна распазнаныя сымбалі. ::8. А з u/ŭ? А з u/ū? ::9. Я параўноўваю са сканам. Але пытаньне «рэвольвэра» і да г. п. вырашаю перш за ўсё выбарам адпаведнага слоўніка і папярэднім аналізам памылак у тэксьце. [[Удзельнік:Gabix|Gabix]] ([[Размовы з удзельнікам:Gabix|размовы]]) 09:27, 26 лютага 2025 (+03) :::1. ABBYY FineReader інтэрактыўна пытаецца ў карыстальніка наконт выбару словаў? Вось [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0:%D0%9F%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%86_%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BA_(1928).pdf/74&curid=105789&diff=251083&oldid=249171 тут] прыклад "в'''а'''зваліліся" супраць "в'''ы'''зваліліся". Мне цікава, гэта ABBYY FineReader сам падставіў "ы" згодна свайму слоўніку? Там, мабыць, патрэбны шаблон <code><nowiki>{{Абмылка}}</nowiki></code>. :::8. Што тычыцца u/ŭ, то там тое ж самае, што і з кірыліцай. Няма ніякай прынцыповай розніцы, толькі трэба акуратна regexp'ы падправіць. :::9. Я якраз маю сумневы наконт практычнай карысці такой апрацоўкі са слоўнікам. Менавіта што яна аб’ектыўна дае? Усё адно ўвесь тэкст патрэбна потым вычытваць ад пачатку да канца. І розніца, скажам, паміж дзвюма або чатырма памылкамі на старонцы зусім неістотная. Чалавек усё адно патраціць тыя ж самыя прыкладна 5 хвілін на вычытку, толькі рэдагаваць прыйдзецца дадатковыя 10-20 секунд. Ёсць і больш важныя рэчы. Для вычыткі істотным фактарам ёсць разбіўка на радкі, якая супадае з разбіўкай на радкі ў папяровай кнізе. Заўчаснае аб’яднанне радкоў робіць вычытку значна цяжэйшай, прынамсі для мяне. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 10:53, 26 лютага 2025 (+03) ::::1. Так, калі ёсьць слоўнік. Але «Прынца і жабрака» я распазнаваў яшчэ без падтрымкі, мог сам выправіць памылку чыста аўтаматычна. ::::9. Папярэдняя апрацоўка можа выдаць масавыя памылкі. У тым жа «Прынцы і жабраку» FR часта хібіў з распазнаваньнем літары А/а. Скажам, асобнае «А» разоў 7 было распазнанае як «Рі». Пошук-замена тут хутчэй за вычытку, нават не ў аўтаматычным рэжыме. [[Удзельнік:Gabix|Gabix]] ([[Размовы з удзельнікам:Gabix|размовы]]) 12:19, 26 лютага 2025 (+03) :::::Але ж "пошук-замена" не адмяняе неабходнасці вычыткі. Гэта дадатковая аперацыя і дадатковы страчаны час. Яшчэ вам спатрэбілася прыблізна 2 хвіліны на старонку, каб перанесці тэкст са свайго кампутара на Вікікрыніцы. Гэта таксама мае кошт. І ёсць рызыка [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка:Прынц_і_жабрак_(1928).pdf/71&diff=prev&oldid=251082 скапіяваць тэкст двойчы]. :::::Дарэчы, [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка%3AСьлёзы_Тубі_(1930).pdf%2F22&diff=250657&oldid=250656 вось прыклад з Tesseract], там у тэксце было нешта сярэдняе паміж <code>т</code> і <code>г</code>. Tesseract вырашыў не рызыкаваць са спробамі здагадацца, а выдаў адразу абедзве літары: <code>у'''гт'''ырканую</code>. І мне гэта падабаецца, бо лепей мець відавочна некарэктнае слова (якое лёгка выправіць чалавек падчас вычыткі), чым памыліцца і падставіць арфаграфічна правільнае слова з іншым сэнсам (у якім чалавек можа не заўважыць праблемы). Такія паводзіны амаль што ідэальныя падчас вычыткі тэкстаў для Вікікрыніц. На маю думку, якасць Tesseract не з’яўляецца "вузкім месцам" у працэсе вычыткі. :::::Калі ласка, паспрабуйце выкарыстаць Tesseract + [[Вікікрыніцы:Вікікрынізатар|Вікікрынізатар]] для аблічбоўкі некалькіх старонак і параўнайце эфектыўнасць са сваім цяперашнім працэсам. Яшчэ можаце дадаць радок <code>importScript('Удзельнік:Ssvb/Gadget-Syntax_highlighter.js');</code> у [https://be.wikisource.org/wiki/Special:MyPage/common.js свой common.js] для сінтаксічнай падсветкі, якая таксама значна дапамагае. Спадзяюся, што ў хуткім часе гэта можна будзе таксама ўключыць праз [[Адмысловае:Preferences#mw-prefsection-gadgets]]. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 05:22, 27 лютага 2025 (+03) ::::::Я не разумею, як той Вікікрынізатар запускаецца, ня бачу ніякай кнопкі. ::::::Што да Gadget-Syntax_highlighter.js, ня бачу, што ён дае ў параўнаньні з LanguageTool. [[Удзельнік:Gabix|Gabix]] ([[Размовы з удзельнікам:Gabix|размовы]]) 12:34, 27 лютага 2025 (+03) :::::::Павінна з’явіцца вось такая іконка на панэлі інструментаў: [[File:Text-x-generic-apply.svg]]. Я таксама дадаў скрыншоты у [[Вікікрыніцы:Вікікрынізатар#Як_гэта_выглядае?]] Можа LanguageTool і робіць тое ж самае з y/ў, але мы маем магчымасць дадаць і іншыя адмысловыя правілы падсветкі. Усё гэта можа працаваць "з каробкі" ў Вікікрыніцах у браўзеры. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 12:52, 27 лютага 2025 (+03) ::::::::[[File:Вікікрынізатар4.png|thumb|right]] ::::::::Дадам, што менавіта для мяне самае галоўнае ва ўсім працэсе - гэта разбіўка на радкі, якая супадае з папяровай старонкай. Вельмі лёгка вычытваецца тэкст са скрыншота. І ў параўнанні з ім, вычытваць цяперашнюю [[Старонка:Амок_(1929).pdf/26]] ужо ''значна'' цяжэй, бо там разрывы радкоў ужо выдалены. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 13:02, 27 лютага 2025 (+03) :::::::::@[[Удзельнік:Gabix|Gabix]]: Пытанне пра [[Старонка:У_палескай_глушы_(1928).pdf/25]] у кантэксце майго папярэдняга каментарыя пра разрывы радкоў. Я бачу, што вы спачатку дадалі тое, што выглядае як вынік аўтаматычнай апрацоўкі ("вд яго", "мёць", прычым такія памылкі робіць якраз Tesseract), а потым яго [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка%3AУ_палескай_глушы_(1928).pdf%2F25&diff=251464&oldid=251463 вычыталі] за прыблізна 6 хвілін. Але ж вычытывалі вы тэкст з ужо выдаленымі разрывамі радкоў. Няўжо вам так болей зручна? Я не навязваю свой погляд, проста хачу зразумець прычыну. І чаму пасля вычыткі старонкі не памецілі яе жоўтым колерам як "вычытаную"? Гэта ж вынік 6 хвілін працы, якія прынамсі на адзін крок палепшылі якасць старонкі. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 11:19, 2 сакавіка 2025 (+03) ::::::::::Мне сапраўды зручней чытаць суцэльныя сказы/абзацы, а не разьбітыя на радкі. Дакладна тая старонка — спроба працаваць паводле Вашай парады (Tesseract → Вікікрынізатар). Вынік для мяне выглядаў ня надта добрым, у першаю чаргу праз асаблівасьці вынікаў праспазнаваньня Tesseract. Таму я і не пазначыў старонку як вычытаную. [[Удзельнік:Gabix|Gabix]] ([[Размовы з удзельнікам:Gabix|размовы]]) 18:23, 2 сакавіка 2025 (+03) :::::::::::Чытаць адзін суцэльны абзац сапраўды зручней нават для мяне. Але калі супастаўляць кожны радок акна злева з кожным радком акна справа, то мне прасцей, калі гэтыя радкі пачынаюцца/заканчваюцца аднолькава. Інакш воку цяжка за штосьці зачапіцца, увесь час пераводзячы погляд з аднаго вакна на другое. Усе людзі розныя і маюць розныя індывідуальныя асаблівасці. Што пасуе аднаму, можа не пасаваць камусьці іншаму. Дзякую за цікавую дыскусію. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 10:49, 3 сакавіка 2025 (+03) ::::::::Дарэчы, што тычыцца іншых правілаў. Можна праз той жа самы гаджэт сінтаксічнай падсветкі нават асобна дадаць правілы падсветкі для не/ня, з/зь, без/безь/бяз/бязь у гэтай секцыі каментарыяў, калі выбрана тарашкевіца ў якасці мовы інтэрфейсу. Але не ўжываць гэтыя дадатковыя правілы для прасторы старонак. Можа гэта зацікавіць @[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]]? --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 13:21, 27 лютага 2025 (+03) ::::::: Ужо ня трэба падключаць гэтыя скрыпты ў свой файл common.js; гэтыя інструмэнты можна проста ўключыць у [[Адмысловае:Preferences#mw-prefsection-gadgets|наладах]]. --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 16:55, 27 лютага 2025 (+03) ::::::::Ага, дзякуй за паведамленьне! [[Удзельнік:Gabix|Gabix]] ([[Размовы з удзельнікам:Gabix|размовы]]) 10:31, 3 сакавіка 2025 (+03) :::::::::Дарэчы, я [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%96%D0%BA:Ssvb/Gadget-Syntax_highlighter.js&diff=prev&oldid=251403 дадаў] падтрымку лацінкі ў сваю копію гаджэта сінтаксічнай падсветкі. :::::::::І зараз працую над варыянтам для дэталёвай праверкі правапісу паводле БКП-2005: [[w:be-tarask:Удзельнік:Ssvb/Gadget-SyntaxHighlighterBKP2005]]. Але гэта ўжо больш пасуе Вікіпедыі, а не Вікікрыніцам. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 10:59, 3 сакавіка 2025 (+03) ::::::::::{{Зроблена}}. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 04:50, 4 сакавіка 2025 (+03) == Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 21:51, 7 сакавіка 2025 (+03) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28307738 --> == Breaking changes in the latest version == Just wanted to give y'all a heads up to that to fix [[phab:T383924|T383924]] (which is causing production errors) we will ship [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/ProofreadPage/+/1128353 potentially breaking fixes] to one of your Lua templates. [[Удзельнік:Sohom Datta|Sohom Datta]] ([[Размовы з удзельнікам:Sohom Datta|размовы]]) 21:12, 17 сакавіка 2025 (+03) :That surprisingly did not break anything (and now) [[Старонка:Вялікія_чаканні_(1940).pdf/90]] can be properly deleted. [[Удзельнік:Sohom Datta|Sohom Datta]] ([[Размовы з удзельнікам:Sohom Datta|размовы]]) 23:45, 17 сакавіка 2025 (+03) == Статус старонак ("Не правераная" / "Вычытаная" / "Правераная") == Было б добра мець агульнае паразуменьне наконт статусу старонак. Мяне засмучае, калі некаторыя людзі старанна ствараюць старонкі вельмі высокай якасьці без аніводнай памылкі, але чамусьці пазначаюць іх першапачатковы статус "чырвоным". У той жа час мяне таксама засмучае, калі няякасную старонку робяць "жоўтай" або "зялёнай" бяз добрай на тое прычыны. Асабіста маё разуменьне статусу старонкі: * "Чырвоная" - гэта OCR зь мінімальным рэдагаваньнем таго, што адразу кідаецца ў вока. Можа мець шматлікія памылкі. Амаль на кожнай старонцы ёсьць нейкія праблемы. * "Жоўтая" - вычытаная ад пачатку да канца прынамсі адзін раз адным чалавекам. У ''большасьці выпадкаў'' там няма аніводнай памылкі, але на некаторых рэдкіх старонках адна-дзьве памылкі ўсё ж такі могуць застацца незаўважанымі. * "Зялёная" - вычытаная ад пачатку да канца прынамсі два разы двума рознымі людзьмі. У ''пераважнай большасьці выпадкаў'' там няма аніводнай памылкі, але ўсё ж дзесьці на адной-дзьвюх старонках ва ўсёй кнізе можа выпадкова застацца якаясь памылка. Таксама акрамя дакладнасьці перадачы самога тэксту, ёсьць яшчэ характарыстыкі тэхнічнага пляну: водступы, шаблёны, выявы і інш. Старонка ня можа быць "зялёнай", пакуль усё гэта ня выпраўлена. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 07:23, 1 красавіка 2025 (+03) :Напрыклад, у [[Індэкс:Сын_вады_(1928).pdf]] я адразу пазначаў сьвежа-адсканаваныя старонкі як "вычытаныя", бо я вычытваў тэкст ад пачатку да канца. З майго пункту гледжаньня, "жоўты" статус азначае, што на сотню старонак кнігі можна чакаць дзесьці 10-20 памылак і гэта цалкам дапушчальна. Бо на выпадкова выбранай старонцы зь вялікай верагоднасьцю памылак няма. :Калі хтосьці іншы зараз дадаткова праверыць тэкст "Сына вады" і пазначыць яго "зялёным", то ва ўсёй кнізе можа застануцца 1-2 памылкі. І гэта таксама дапушчальна, бо немагчыма гарантаваць іх адсутнасьць. Гэтыя астатнія памылкі ўжо зь цягам часу потым знойдуць і выправяць чытачы. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 07:54, 1 красавіка 2025 (+03) ::Адкажу тут, хоць пытаньне тычылася маёй „вычыткі“ старонкі [https://be.wikisource.org/w/index.php?diff=253466 Бѣлорусскіе народные разсказы (1908).pdf/48]. ::Гэта старая гісторыя, якая сягае ў тыя даўнія часы, калі ў праекце былі іншыя адміністратары, і яны навучылі мяне, што „чырвоная“ старонка — гэта такі рэдкі выпадак, які толькі запавольвае прагрэс старонкі, і ім можна карыстацца хіба тады, калі старонка, прыкладам, распазнаная не да канца. З тае пары, сапраўды, шмат вады сплыло, і патрабаваньні да статусаў хіба падвысіліся. Магчыма, цяпер майму разуменьню „чырвонай“ больш адпавядае статус „праблематычная“. ::Вяртаючыся да [[Старонка:Бѣлорусскіе народные разсказы (1908).pdf/48]], дык тыя памылкі я не заўважыў і памяняў статус на „жоўты“. Але ж пасьля гэтага прынамсі яшчэ адзін чалавек можа вычытаць старонку і ў выніку іх выправіць перад падвышэньнем статусу. Надалей буду больш уважліва ставіцца да вычыткі. [[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 10:39, 1 красавіка 2025 (+03) :Праблема статусаў, што гэта залежыць збольшага ад уважлівасці карыстальніка і ягонай пэўнасці ў зробленай працы. Напрыклад, я часта пакідаю памылкі пасля сябе, хаця стараюся ўважліва праглядаць тэкст. Таму я на ўсялякі выпадак заўсёды пакідаю чырвоны статус, пагатоў ён яшчэ і аўтаматычна выстаўляецца. [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 09:00, 4 красавіка 2025 (+03) ::Памылкі ёсьць усюды, нават на "зялёных" старонках. Гарантаваць іх абсалютную адсутнасьць немагчыма нідзе, ніводная самая дасканалая арганізацыя працэсу ня здольна гэта забясьпечыць. Пытаньне толькі тычыцца прыблізна чаканай колькасьці памылак. І вось тут трэба знайсьці паразуменьне. Калі памылкі застаюцца прыкладна на кожнай трэцяй старонцы, але пры гэтым дзьве з трох старонак праблем ня маюць, то, на маю думку, такая якасьць ужо адпавядае "жоўтаму" статусу. Потым перад павышэньнем статусу да "зялёнага", старонку вычытае яшчэ адзін чалавек, і колькасьць памылак значна зьменшыцца. Ізноў жа, "зялёны" статус не гарантуе адсутнасьці памылак, таму баяцца выстаўляць яго таксама ня варта. На "зялёных" старонках з памылкамі, гэтыя астатнія памылкі знойдуць і выправяць уважлівыя чытачы. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 11:32, 4 красавіка 2025 (+03) Вось [[Старонка:Uładzimier Chadyka - Suniсy (1926).pdf/5|такія старонкі]], дзе няма выявы — што зь імі робім? Вычытваем? Альбо нельга іх паляпшаць, пакуль ня будзе выявы? --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 13:47, 4 красавіка 2025 (+03) :Яшчэ прыклад. Праверыў старонку [[Старонка:Апошні з магікан.pdf/7]]. Выяву трэба дадаваць? [[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 17:18, 8 красавіка 2025 (+03) == Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon. Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 05:05, 4 красавіка 2025 (+03) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 --> == Нумарацыя і назвы твораў == У некаторых часопісах і зборніках («[[Полымя (часопіс)|Полымя]]» «[[Запісы Беларускага Навуковага Таварыства (1938)|Запісы Беларускага Навуковага Таварыства]]») творы нумаруюцца. Такім чынам, тэарэтычна можна падаваць у назве «артыкула» не загаловак твора, а парадкавы нумар. Як мне падаецца, гэтую рэч варта ўнармаваць, ці называць старонкі паводле назваў твораў або нумароў, каб не было непатрэбнай варыятыўнасці. Вартасць называння паводле нумароў перадусім у тым, што загаловак не выглядае грувастка, але ў прасторы катэгорыяў твор будзе выглядаць безаблічна і незразумела (параўнайма «Запісы Беларускага Навуковага Таварыства (1938)/1» і «Запісы Беларускага Навуковага Таварыства (1938)/Падзел гісторыі Беларусі на пэрыёды»). У сваю чаргу, калі кіравацца назвамі творамі, можа адбыцца нагрувашчванне. Назвы старонак да таго ж маюць абмежаванне ў сімвалах, то бок, калі загаловак твора вельмі доўгі, яго хоцькі-няхоцькі трэба будзе скарачаць, адкідаючы сэнсава нязначныя элементы (напрыклад, не «Шляхціч Завальня, або Беларусь у фантастычных апавяданнях», а «Шляхціч Завальня»). Я асабіста схільны больш да называння падстаронак згодна з загалоўкамі твораў. А што думае супольнасць? [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 00:24, 10 красавіка 2025 (+03) == Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines ("UCoC EG") and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 03:35, 17 красавіка 2025 (+03) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- <section end="announcement-content" /> </div> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 06:41, 29 красавіка 2025 (+03)</div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == Аб'яўлены конкурс кандыдатаў у Каардынацыйны камітэт па Універсальным кодэксе паводзін (ККУКП) == <section begin="announcement-content" /> Вынікі галасавання па кіраўніцтве па выкананні універсальнага кодэкса паводзін і Статуту Каардынацыйнага камітэта па Універсальным Кодэксе паводзін (ККУКП) [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|даступна на Meta-wiki]]. Цяпер вы можаце [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|падаць заяўку на працу ў ККУКП]] да 29 мая 2025 года ў 12:00 па Грынвічы. Інфармацыя аб [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|прымальнасці, працэсе і тэрмінах знаходзіцца на Мета-вікі]]. Галасаванне па кандыдатурах пачнецца 1 чэрвеня 2025 года і працягнецца два тыдні, завяршыўшыся 15 чэрвеня 2025 года ў 12:00 па Грынвічы. Калі ў вас ёсць якія-небудзь пытанні, вы можаце задаць іх на [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|старонка абмеркавання выбараў]]. -- у супрацоўніцтве з ККУКП, </div><section end="announcement-content" /> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|размовы]])</bdi> 01:07, 16 мая 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)'' Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 18:27, 22 мая 2025 (+03) </div> <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28768453 --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection & Call for Questions</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats. The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4]. Here are the key planned dates: * May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6] * June 17 – July 1, 2025: Call for candidates * July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5] * August 2025: Campaign period * August – September 2025: Two-week community voting period * October – November 2025: Background check of selected candidates * Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]]. '''Call for Questions''' In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]] '''Election Volunteers''' Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]] Thank you! [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter [3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024 [4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles [5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ [6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates Best regards, Victoria Doronina Board Liaison to the Elections Committee Governance Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 06:08, 28 мая 2025 (+03) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == Vote now in the 2025 U4C Election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}} Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 02:01, 14 чэрвеня 2025 (+03) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28848819 --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div> Hello all, The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position. This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3] Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election. Best regards, Abhishek Suryawanshi<br /> Chair of the Elections Committee On behalf of the Elections Committee and Governance Committee [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term. [3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates<section end="announcement-content" /> </div> [[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 20:44, 17 чэрвеня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28866958 --> == <span lang="en" dir="ltr">Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Dear Wikimedia Community, The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]] of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]]. A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity. Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact. Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement. Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate. Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended. === Wikispore === The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects. After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future. As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting. Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed. === Wikinews === We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways. Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf <nowiki>[1]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 <nowiki>[2]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[3]</nowiki>] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years. While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews <nowiki>[4]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[5]</nowiki>, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? <nowiki>[6]</nowiki>]. [[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews. Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs. SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives. '''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to: *Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects, *Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace, *Merge content into compatibly licensed external projects, *Archive Wikinews projects. Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels. === Feedback and next steps === We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language. I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. <section end="message"/> </div> -- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, 23:57, 27 чэрвеня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&oldid=28911188 --> == <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Hello everyone, ''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)'' The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikisource, including this Wikisource, during the '''week of August 25th'''. This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable. The three main features of this extension are: * '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki. * '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''. * '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions. '''Note''': The extension comes with a new user right called '''"Event Organizer"''', which will be managed by administrators on this Wikisource. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment. The extension is already live on several wikis, including '''all Wikipedia, Meta, Wikidata''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]]) If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout. Thank you! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|размовы]]) 18:40, 31 ліпеня 2025 (+03)</bdi> <!-- Message sent by User:Udehb-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/MM_target_Wikisource&oldid=29066664 --> == <span lang="en" dir="ltr">Temporary accounts will be rolled out soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="body"/> Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''. Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. '''Why we are building temporary accounts''' Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users. '''How temporary accounts work''' [[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]] Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: <code dir=ltr>~2025-12345-67</code> (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it. '''What does this mean for different groups of users?''' '''For logged-out editors''' * This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki. * If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice. '''For community members interacting with logged-out editors''' * A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address). * Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community. '''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki''' * '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.) * '''For admins blocking logged-out editors''': ** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option. ** It will still be possible to block an IP address or IP range. * Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this. '''Our requests for you, and next steps''' * If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]]. * If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in. * Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options. * Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses. To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!<section end="body" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]</bdi> 00:36, 27 жніўня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&oldid=29181713 --> == <span lang="en" dir="ltr">Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello all, The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board. To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]]. Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]]. When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]]. '''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.''' Best regards, Abhishek Suryawanshi<br />Chair, Elections Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 07:49, 9 кастрычніка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29360896 --> == <span lang="en" dir="ltr">Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function1"/> {{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere). There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function1"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:43, 20 кастрычніка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29432175 --> == <span lang="en" dir="ltr">Seeking volunteers to join several of the movement’s committees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. Read more about the committees on their Meta-wiki pages: * [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]] * [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]] Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have. For the Committee Support team, <section end="announcement-content" /> </div> -[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 17:13, 30 кастрычніка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:MKaur (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29517125 --> == <span lang="en" dir="ltr">Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function2"/> {{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki</span>. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function2"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 17:22, 20 лістапада 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29583860 --> == Адмысловыя літары "дж" і "дз", якія прапанавалі ў 1928 і ўжывалі ў шэрагу публікацый таго году == Вось гэтыя літары: https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:DrukDubouka.jpg Іх можна знайсьці на старонцы https://be.wikisource.org/wiki/Старонка:Узвышша._1928._№_5.djvu/179 Што зь імі рабіць? Я так разумею, што гэтых літар нават няма ў сучасным стандарце Unicode. Я бачу тры магчымыя падыходы, як можна разьвязаць праблему: # выкарыстоўваць звычайныя дыграфы "дж" і "дз" # выкарыстаць якіясь іншыя кірылічныя літары, напрыклад <code>Џ=дж</code> <code>Ӡ=дз</code> # прапанаваць новыя літары для Unicode і чакаць, пакуль іх дададуць у стандарт, а потым чакаць, пакуль зьявяцца шрыфты --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 20:54, 3 снежня 2025 (+03) :Здаецца, што няма сэнсу дадаваць іх у стандарт Unicode. У тэксте "Узвышша", як выйсце, можна выкарыстоўваць літары спачатку у выглядзе выявы, а потым па тэксту, як "дж" і "дз". [[Удзельнік:By-isti|By-isti]] ([[Размовы з удзельнікам:By-isti|размовы]]) 21:20, 3 снежня 2025 (+03) == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 00:02, 20 студзеня 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 03:58, 26 красавіка 2026 (+03) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> o21ema0c5knc0g7cygtwhecayl8oz8a 104 109139 282878 256143 2026-04-25T21:25:16Z RAleh111 4658 282878 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Plaga med" /></noinclude>{{c|{{разбіўка|ДЭЛЕГАТКА}}|памер=140%}}<noinclude></noinclude> q1hahgnjd3kmd5p56fkx92bdnnymz76 104 109140 282877 256144 2026-04-25T21:24:48Z RAleh111 4658 282877 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Plaga med" /></noinclude>{{c|{{разбіўка|У ГЛУШЫ}}|памер=140%}}<noinclude></noinclude> pj2jam91x9236ac3xaoqxxv01hopth2 0 120892 282888 281374 2026-04-26T07:33:45Z Gleb Leo 2440 282888 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Гаспадар | аўтар = Цішка Гартны | год = 1932 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = | наступны = [[Гоман зарніц (1932)/Напевы сырэн|Напевы сырэн]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Гаспадар (Гартны, апавяданьне)]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Гоман зарніц (1932).pdf" from="7" to="37" /> {{Выроўніваньне-канец}} lxdf6dczxlrybsqouvj1d1839aycoet 104 121291 282841 282395 2026-04-25T17:14:45Z RAleh111 4658 282841 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude><section begin="Smyk"/>I naš jenk, i ston</br> U baryb łunuŭ!</br> Kab biarozku raz</br> Paciahnuŭ smykom,</br> Jana wiečny čas</br> Raŭlab z mužykom!</br> Kab až ziołački</br> Zaihraliby,</br> Jak ščyhołački,</br> Zaśpiewaliby!</br> Jak smyčkom by tym</br> Kamień začapić,</br> Dyk pašoŭby dym…</br> Kamień nie ściarpić!</br> U žarstwu, piasok,</br> Kab razsypaŭsia,</br> Kab daŭ hałasok</br> Až zachlipaŭsia!</br> Kab pačuŭ usiak,</br> Dy kab litość mieŭ:</br> Kab ćwiordy razmiak,</br> Kab miahki až mleŭ!</br> Och! kab mnie toj smyk,</br> Kab na sercach hraŭ, —</br> Z radaściaj by znik,</br> Aby hołas daŭ!..</br> {{block center/e}} {{лінія|5em}} <section end="Smyk"/> <section begin="I"/><center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 160%;">{{разьбіўка|Pieśni:}}</center> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">'''I. {{разьбіўка|Udawa}}.</span></center> {{block center/s}} Šumić z horki ručajočak,</br> Bryzgi razkidaje, —</br> <section end="I"/><noinclude></noinclude> apky5ps3qka55aoiol4by1gzzgq0hm2 104 121296 282844 282402 2026-04-25T17:18:22Z RAleh111 4658 282844 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude><section begin="II"/>Hora horam, jak štodzion.</br> {{gap|2em}}Oj, horaž majo!</br> Ŭziaŭ ja hora dy na wožy,</br> Zawioǔ ǔ les, skruciǔ da pnia; —</br> Zaŭtra hora, jak świt Božy,</br> Ŭlezła ŭ chatu, jak štodnia.</br> {{gap|2em}}Oj, horaž majo!</br> Skłaǔ ja hora dy u doški,</br> Zakapaǔ u wielki roǔ,</br> Adyšoǔ ad jamy troški,</br> Až u chacie hora znoǔ.</br> {{gap|2em}}Oj, horaž majo!</br> Zawiarnuǔšy u sałomu,</br> Hora ǔ łapać pałažyǔ,</br> Abuǔ łapać, zyšoǔ z domu: —</br> Hora horam, — łapać zhniǔ.</br> {{gap|2em}}Oj, horaž majo!</br> Skłaǔ ja hora u tarbinu,</br> Až u ’Meryku adwioz, —</br> Dumaǔ: tut abo ja zhinu,</br> Abo z hora budzie los.</br> {{gap|2em}}Oj, horaž majo!</br> Dyk i tut niama pakoju:</br> Z horam loh i z horam ǔstaŭ;</br> Musić Boh jaho z dušoju</br> Razam woźmie, razam daǔ!</br> {{gap|2em}}Oj, horaž majo!</br> {{block center/e}} <section end="II"/> <section begin="III"/><center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">'''III. Pieśnia.</span></center> {{block center/s}} Až śmiajałasia saroka,</br> Jak zarała baba honi;</br> Zajac spudziǔsia ad woka,</br> Ad harby padochli koni.</br> <section end="III"/><noinclude></noinclude> ht68ff7nnbhvtdo7qmyo1s9v3nvdhsf 0 121570 282808 282755 2026-04-25T13:23:37Z Gleb Leo 2440 282808 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы | аўтар = Сяргей Паўловіч | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = | анатацыі = }} <pages index="Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928).pdf" from="1" to="1" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928).pdf" from="3" to="3" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928).pdf" from="4" to="4" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} {{цэнтар|{{Разьбіўка|ЗЬМЕСТ}}<ref>У арыгінальным выданьні няма, дададзена дзеля зручнасьці. (Вікікрыніцы [[File:Wikisource-logo.svg|16px]])</ref>|памер=140%}} {{block center/s|style=width:100%; max-width:25em}} {{Калёнтытул|right=Стар.}} {{Dotted TOC||[[Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)/Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы]]|3|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)/Тып нашае школы|Тып нашае школы]]|4|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)/Ня можа быць павароту да старае школы|Ня можа быць павароту да старае школы]]|4|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)/Працоўная школа заграніцаю і ў Польшчы|Працоўная школа заграніцаю і ў Польшчы]]|5|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)/Разьвіцьцё пэдагагічнае думкі|Разьвіцьцё пэдагагічнае думкі]]|6|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)/Мэта ўзгадаваньня|Мэта ўзгадаваньня]]|6|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)/Галоўныя азнакі працоўнае школы|Галоўныя азнакі працоўнае школы]]|8|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)/Грамадзкае ўзгадаваньне|Грамадзкае ўзгадаваньне]]|12|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)/Нацыянальны характар узгадаваньня|Нацыянальны характар узгадаваньня]]|15|3|col3-width=2.5em}} {{block center/e}} ----------- {{Крыніцы}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка Сяргея Паўловіча]] [[Катэгорыя:Гісторыя Беларусі XX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Заходняя Беларусь]] [[Катэгорыя:Адукацыя]] [[Катэгорыя:Творы 1928 года]] [[Катэгорыя:Творы, выдадзеныя ў Вільні]] 0roxu3wn5t3aaiy5v6rk7tlv8nc31q4 14 121618 282809 2026-04-25T13:25:23Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Публіцыстыка паводле аўтараў|Паўловіч, Сяргей]] [[Катэгорыя:Сяргей Паўловіч]]» 282809 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Публіцыстыка паводле аўтараў|Паўловіч, Сяргей]] [[Катэгорыя:Сяргей Паўловіч]] g5w1svrkasu4qowdmwgqdzv1v0pf0fk 14 121619 282810 2026-04-25T13:26:55Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{Вікіпэдыя|Васіль Матэвушаў|Васіль Матэвушаў}} {{DEFAULTSORT:Матэвушаў, Васіль}} [[Катэгорыя:Катэгорыі аўтараў]]» 282810 wikitext text/x-wiki {{Вікіпэдыя|Васіль Матэвушаў|Васіль Матэвушаў}} {{DEFAULTSORT:Матэвушаў, Васіль}} [[Катэгорыя:Катэгорыі аўтараў]] fay0n977ycb3hlwvx03309mtrf8foem 104 121620 282812 2026-04-25T13:39:38Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «зубох пясок у хлебе, але міска апаражнялася надта хутка. Пасьля цуры на стале паказаліся картоплі. {{Водступ|2|em}}— Добра было-б хоць солі да картопель, — сказаў адзін хлопец {{Водступ|2|em}}— Мала чаго — добра, адказаў Цімох: соль каштуе дваццатку гарнец, т...» 282812 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>зубох пясок у хлебе, але міска апаражнялася надта хутка. Пасьля цуры на стале паказаліся картоплі. {{Водступ|2|em}}— Добра было-б хоць солі да картопель, — сказаў адзін хлопец {{Водступ|2|em}}— Мала чаго — добра, адказаў Цімох: соль каштуе дваццатку гарнец, так дзе-ж нам ёю кідацца, {{Водступ|2|em}}Грудка картопель станавілася ўсё меншаю, а перад кожным з вячэраўшых вырастала кучка лупін. Было ціха, гаварыць ніхто ня меў часу. {{Водступ|2|em}}Раптам знадворку пачуўся гоман тупат, а потым хтось то пачаў лапаць дзьверы. Праз хвіліну на парозе паказаўся рослы чалавек, увесь у гразі і мокры. Зьняўшы аблезлую шапку і пераводзячы дух, ён прамовіў: {{Водступ|2|em}}— Добры вечар, людцы… Калі ласка прымеце нашага плытніка, хоць на адну ноч. {{Водступ|2|em}}— Чаму? — запытаўся дзед з-за стала. {{Водступ|2|em}}— Ведаеце, ён захварэў і надта моцна; там, на беразе ён пры такой халадзіне ня вытрывае й ночы — памрэ. {{Водступ|2|em}}— Вось якая справа, — сказаў Цімох: а як ён тут памрэ, што-ж мы будзем рабіць? Пойдуць усякія сьледзтвы, дапыты — клопату не абярэшся. {{Водступ|2|em}}— Зжальцеся, браты, — прасіў плытнік. — Гэта яшчэ зусім малады хлопец, другі раз толькі пайшоў на плыты. Учора ўвечары мы сталі тарнавацца; яго паслаў стырнік браць плыты на барбару. Усё йшло добра, але ў адным месцы, дзе зямля яшчэ была мёрзлая пад лісьцем, гартоль склізнуў поверху, і наш хлопец паляцеў у воду. Яго ледва злавілі й выцягнулі. Перш ён быў бяз памяці, потым адыйшоў трохі, але самі ведаеце, якая пара цяпер — лёд толькі зыйшоў. Хлопца б‘е і трасе, на дварэ яго нельга пакінуць. Прымеце, будзьце ласкавы. {{Водступ|2|em}}Паміж смалакуршчыкаў падняліся спрэчкі. Маладыя хлопцы стаялі, каб прыняць хворага, старыя агрызаліся й баяліся быццам чагось, хоць і маўчалі аб гэтым. Але дзед Язэп скончыў гэтыя спрэчкі. {{Водступ|2|em}}— Трэба памагчы людзям, што вы, сябры! Увядзеце хворага, — сказаў ён. {{Водступ|2|em}}Праз некалькі хвілін два другія плытнікі ўнясьлі ў хату маладога хлопца. Твар яго быў {{Абмылка|залёны|зялёны}}, каля вачэй чырвана, увесь ён дрыжаў, як ліст. Яго распранулі. Усё цела было чорнае, як чыгун. {{Водступ|2|em}}— Нядоўга ён пражыве, — сказаў хтось з смалакуршчыкаў. {{Водступ|2|em}}Хворы заенчыў і хрыпатым голасам папрасіў вады. Усе, хто быў у хаце, забыўшыся аб нядаўных спрэчках, прагліся памагчы хлопцу. {{Водступ|2|em}}— Што тут за гоман?! — раздаўся зыкаваты голас. Усе азірнуліся: на парозе стаяў дзесятнік Сымон Гуз. {{Водступ|2|em}}— Хворага плытніка прынесьлі сюды, — адказаў Цімох, гледзячы ў зямлю.<noinclude></noinclude> 4y2f8a624ggs3x6m7zr8mdw69dbmyhh 0 121621 282813 2026-04-25T13:45:42Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Над кроманьню | аўтар = Янка Нёманскі | год = 1925 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = | наступны = [[На зломе (1925)/Ромэо і Джульета на Беларусі|Ромэо і Джульета на Беларусі]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага т...» 282813 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Над кроманьню | аўтар = Янка Нёманскі | год = 1925 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = | наступны = [[На зломе (1925)/Ромэо і Джульета на Беларусі|Ромэо і Джульета на Беларусі]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Над Кроманьню]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="На зломе (1925).pdf" from="9" to="33" /> {{Выроўніваньне-канец}} sxsrfipnan254gmhpw6uzpapcjmx8d3 282814 282813 2026-04-25T13:48:00Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[На зломе (1925)/Над кроманьню]] у [[На зломе (1925)/Над Кроманьню]] 282813 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Над кроманьню | аўтар = Янка Нёманскі | год = 1925 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = | наступны = [[На зломе (1925)/Ромэо і Джульета на Беларусі|Ромэо і Джульета на Беларусі]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Над Кроманьню]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="На зломе (1925).pdf" from="9" to="33" /> {{Выроўніваньне-канец}} sxsrfipnan254gmhpw6uzpapcjmx8d3 282817 282814 2026-04-25T13:48:27Z Gleb Leo 2440 282817 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Над Кроманьню | аўтар = Янка Нёманскі | год = 1925 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = | наступны = [[На зломе (1925)/Ромэо і Джульета на Беларусі|Ромэо і Джульета на Беларусі]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Над Кроманьню]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="На зломе (1925).pdf" from="9" to="33" /> {{Выроўніваньне-канец}} scpcj8wsiw78nrpnswnuz5evz3gu9po 0 121622 282815 2026-04-25T13:48:00Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[На зломе (1925)/Над кроманьню]] у [[На зломе (1925)/Над Кроманьню]] 282815 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[На зломе (1925)/Над Кроманьню]] l5m1o5lhs1twtpj0hmtd7fbvjmx9yo6 0 121623 282818 2026-04-25T13:50:21Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{Загаловак | назва = Над Кроманьню | аўтар = Кузьма Чорны | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = | наступны = | год = 1922 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * Полымя (часопіс)/1922/1/Н...» 282818 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Над Кроманьню | аўтар = Кузьма Чорны | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = | наступны = | год = 1922 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Полымя (часопіс)/1922/1/Над Кроманьню|Над Кроманьню]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Сьнежань 1922. — [[Полымя (часопіс)/1922/1|№1]]}} * [[На зломе (1925)/Над Кроманьню|Над Кроманьню]] // {{Fine|[[На зломе (1925)|На зломе]]. Менск: Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі, 1925}} * [[На зломе (1928)/Над Кроманьню|Над Кроманьню]] // {{Fine|[[На зломе (1928)|На зломе]]. Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1928}} [[Катэгорыя:На зломе (Нёманскі)]] [[Катэгорыя:Гістарычная проза]] [[Катэгорыя:Рэвалюцыя 1905—1907 гадоў у Расіі]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] l4pj67rt0y2asiilc4t2ouzm0771qb1 282819 282818 2026-04-25T13:50:37Z Gleb Leo 2440 282819 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Над Кроманьню | аўтар = Янка Нёманскі | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = | наступны = | год = 1922 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Полымя (часопіс)/1922/1/Над Кроманьню|Над Кроманьню]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Сьнежань 1922. — [[Полымя (часопіс)/1922/1|№1]]}} * [[На зломе (1925)/Над Кроманьню|Над Кроманьню]] // {{Fine|[[На зломе (1925)|На зломе]]. Менск: Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі, 1925}} * [[На зломе (1928)/Над Кроманьню|Над Кроманьню]] // {{Fine|[[На зломе (1928)|На зломе]]. Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1928}} [[Катэгорыя:На зломе (Нёманскі)]] [[Катэгорыя:Гістарычная проза]] [[Катэгорыя:Рэвалюцыя 1905—1907 гадоў у Расіі]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] gvsr1ggjfhi7ovwbmd5r6spp9ll0ply 282820 282819 2026-04-25T13:50:53Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Над Кроманьню]] у [[Над Кроманню]] 282819 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Над Кроманьню | аўтар = Янка Нёманскі | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = | наступны = | год = 1922 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Полымя (часопіс)/1922/1/Над Кроманьню|Над Кроманьню]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Сьнежань 1922. — [[Полымя (часопіс)/1922/1|№1]]}} * [[На зломе (1925)/Над Кроманьню|Над Кроманьню]] // {{Fine|[[На зломе (1925)|На зломе]]. Менск: Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі, 1925}} * [[На зломе (1928)/Над Кроманьню|Над Кроманьню]] // {{Fine|[[На зломе (1928)|На зломе]]. Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1928}} [[Катэгорыя:На зломе (Нёманскі)]] [[Катэгорыя:Гістарычная проза]] [[Катэгорыя:Рэвалюцыя 1905—1907 гадоў у Расіі]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] gvsr1ggjfhi7ovwbmd5r6spp9ll0ply 0 121624 282821 2026-04-25T13:50:53Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Над Кроманьню]] у [[Над Кроманню]] 282821 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Над Кроманню]] g4w8843p8fevpblzetujwh921pmp3ex 104 121625 282822 2026-04-25T14:08:16Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— Хто прынёс? Хто дазволіў прыняць? — пачырванеўшы ад злосьці, закрычаў дзесятнік. {{Водступ|2|em}}— Прынесьлі вось яны, а прымалі мы ўсе, — ціха сказаў дзед Язэп. {{Водступ|2|em}}— Усе прымаеце? Прэч яго адгэтуль! Не дазволю я! — крычаў Гуз, і ў я...» 282822 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Хто прынёс? Хто дазволіў прыняць? — пачырванеўшы ад злосьці, закрычаў дзесятнік. {{Водступ|2|em}}— Прынесьлі вось яны, а прымалі мы ўсе, — ціха сказаў дзед Язэп. {{Водступ|2|em}}— Усе прымаеце? Прэч яго адгэтуль! Не дазволю я! — крычаў Гуз, і ў яго з рта ўжо ляцелі кавалкі сьліны. {{Водступ|2|em}}— Як хочаш, ты тут старшы, мы павінны табе пакарацца, — прамовіў дзед Язэп. {{Водступ|2|em}}Плытнікі, прынёсшыя хворага хлопца, моўчкі пераглядаліся між сабою і апускалі ў землю вочы, ня ведаючы, што рабіць. У хаце зрабілася зусім ціха, толькі хворы хлопец стагнаў нясустрымна, як яго апаноўваў прыпадак трасцы. {{Водступ|2|em}}— Доўга я буду чакаць? — рыкнуў ізноў Гуз. {{Водступ|2|em}}Плытнікі пачалі апратваць хлопца і ў двух ужо паднялі нясьці яго назад. Антон, моўчкі стаяўшы дагэтуль каля стала, падыйшоў, быццам сарваўшыся з месца, да хворага й сказаў: {{Водступ|2|em}}— Палажэце яго ізноў, браты. Куды вам несьці? Дзядзька Гуз, я прашу цябе ня лаяцца на людзей і пакінуць тут гэтага хлопца. {{Водступ|2|em}}— Я ужо сказаў, што не пакіну, а ты хадаком ня лезь, — агрызнуўся Гуз. {{Водступ|2|em}}— Так няўжо ж ты можаш выкінуць свайго брата, хоць бы ён уміраў? {{Водступ|2|em}}— Які ён мне брат, шмат было-б занадта братоў, — ня сымаўся дзесятнік. {{Водступ|2|em}}— Але і ўзапраўды, што ні ён, ні мы табе не браты. Я абмыліўся, сказаўшы гэта. Сымон Гуз мае валоку зямлі, мае добрую гаспадарку, знаёмы паном і ўсім гандляром. І сюды зайшоў ён ня спросту для працы на хлеб, але каб сесьці на чужым карку і класьці сабе ў кішэню грошы, заробленыя чужым потам. Вядома, гэты хлопец, якога пагнаў голад на плыты, ня брат Гузу. Але ён наш брат, і мы не дазволім, каб ты выкідаў яго на двор перад яго сьмерцю. Чуеш гэта, дзядзька Гуз? {{Водступ|2|em}}— Як, ты будзеш мною камандаваць? Астрожнік ты! Я й цябе выкіну, ня толькі што гэтую галоту! — зароў Гуз. {{Водступ|2|em}}— Ня надта разыходзься: рукі кароткія, — супакойна адказаў Антон. {{Водступ|2|em}}— Кароткія, кароткія ў мяне рукі… пачакай, пачакай, шэльма — задыхаючыся ад злосьці, барматаў Гуз. — Мяне ўжо ня слухаць!.. {{Водступ|2|em}}Каля запечку стаяў цяжкі жалезны лом, якім падварочваюць карэньне пры карчаваньні. Гуз схапіў гэты лом і замахнуўся на Антона. Усе замерлі, ня дыхалі. Але лом так і павіс у руцэ Гуза. Антон трымаў яго за абедзьве рукі і, гледзячы проста яму ў вочы, казаў: {{Водступ|2|em}}— Ты брудны чалавек, дзядзька Гуз. Аба ўсім ты забыўся: забыўся, што ты такі самы мужык, як і ўсе мы; забыўся, што ў горы трэба дапамагчы чалавеку. Успамянеш ты аб гэтым часе некалі, але будзе позна. Твая доля — панская доля цяпер і<noinclude></noinclude> 5du1ilyhkvsckbi5umk2dvbs22xpai1 104 121626 282823 2026-04-25T14:16:01Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «некалі. Адцураўся ты ад нас, пагнаўся за нажываю на чужым горы — пашкадуеш аб гэтым, будзе такі час. Ідзі, я цябе ня трымаю, а то можаш ізноў замахнуцца і прыкончыць мяне. {{Водступ|2|em}}Антон пусьціў рукі Сымона, які пачаў азірацца на ўсіх, ня ведаючы, што р...» 282823 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>некалі. Адцураўся ты ад нас, пагнаўся за нажываю на чужым горы — пашкадуеш аб гэтым, будзе такі час. Ідзі, я цябе ня трымаю, а то можаш ізноў замахнуцца і прыкончыць мяне. {{Водступ|2|em}}Антон пусьціў рукі Сымона, які пачаў азірацца на ўсіх, ня ведаючы, што рабіць далей. {{Водступ|2|em}}— Ну, пачакай, я цябе ўпяку, — апомніўшыся, сказаў ён Антону, павярнуўся ў сваю хату й бразнуў за сабою дзьвярмі. {{Водступ|2|em}}Як толькі зачыніліся за дзесятнікам дзьверы, усе старыя смалакуршчыкі, нават і кволы Піліп, наваліліся на Антона. Толькі дзед Язэп маўчаў і, сеўшы каля стала, ківаў галавою, быццам гаварыў сам з сабою. Але як ні горача ўпікалі Антона, усё ж плытніком не дазволілі вынесьці назад свайго, хворага сябра. Пакрысе гамонка пачала сьціхаць, і ўсе сталі ўкладацца спаць — хто на печы, хто на палу. Хворага хлапца палажылі на печы, і накрылі кажухом; прынёсшыя яго плытнікі пайшлі да сваіх на Нёман. {{Водступ|2|em}}— Антон, і табе тут нельга больш заставацца, — шапнуў лажучыся дзед. — Гуз не такі чалавек, каб падараваць табе, і ён пажаліцца на цябе цівуну, а там, хто ведае, што будзе. {{Водступ|2|em}}— Дзякуй табе, дзеду, за ласку, — адказаў Антон, лажучыся ў самы куток. {{Водступ|2|em}}Хутка ўся хата заснула. Ня спалі толькі хворы хлопец на печы, які стагнаў і барматаў нейкія няясныя словы, да Антон, якога займалі цяжкія думкі. Ня маючы свае хаты, ніякае радні, з «воўчым» білетам — куды ён мог выйці з гэтых лясоў. Але й тут нельга было больш заставацца. Праўду кажа дзед Язэп: Гуз не падаруе яму, Антону, сваявольства, данясе пану — і вастрог ізноў зачыніць яго надоўга. Такое долі Антон сабе не хацеў, асабліва ў такі час, калі ўсюды, па чуткам, пачынае падымацца рух за вольнасьць. Не, у гэты час трэба быць сярод народу, а не ў астрозе праз нейкага Гуза. {{Водступ|2|em}}Антон ціха ўстаў, абуўся ў макраватыя яшчэ анучы й лапці, узяў свой пінжак і выйшаў з хаты. На тым баку за Нёмнам шырокія поймы прынялі яго ў сваё лона, а за імі пачыналіся вялікія і частыя вёскі, у якіх у скорым часе Антон знайшоў сабе працу шмат большую, чымся ў кроманьскіх смалакурнях. {{Цэнтар|{{Разьбіўка|II}}.}} {{Водступ|2|em}}На Кромані хутка ляцелі дзень за днём. Аб Антону сталі забывацца, бо, як кажуць, за працаю ня бачылі сьвету. Чуць займалася зара, усе ўставалі і на двух разыходзіліся ў розныя бакі па лесе. Толькі дзеду Язэпу ня было пары, і ён далучыўся да хваравекага Піліпа й яго сябра. З кожным днём работы ўсё прыбывалася, бо як насталі цёплыя сухія дні, Гуз загадаў пачаць гонку смалы. Карчы, што былі загатованы раней, звалакалі да кучы й пусьцілі кацёл. Разам з гэтым трэба было гатаваць новы яшчэ запас карчоў, каб не {{перанос-пачатак|п=прыпы|к=няць}}<noinclude></noinclude> 7of4jtiou8e6j44aoy3nm604fl5q82d 104 121627 282824 2026-04-25T14:23:41Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=прыпы|к=няць}} курава. Бывалі такія прыпадкі, што з-за недастачы карчоў дзень ці другі выганкі ня было, і тады дзесятнік скідаў частку заработку з кожнага. Вядома, што некаторыя смалакуршчыкі лезьлі з скуры, прагучыся зарабіць, як найболь...» 282824 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=прыпы|к=няць}} курава. Бывалі такія прыпадкі, што з-за недастачы карчоў дзень ці другі выганкі ня было, і тады дзесятнік скідаў частку заработку з кожнага. Вядома, што некаторыя смалакуршчыкі лезьлі з скуры, прагучыся зарабіць, як найбольш. Тады-ж, ак скідалі за прастой катла, асабліва {{Абмылка|заўятыя|заўзятыя}} глядзелі косым вокам на тых, хто мог менш вырабіць. З-за гэтага надта цяжка было дзеду, бо яго гурток з трох чалавек ня мог зраўняцца ў працы нават з іншымі двума чалавекамі. Астатнія смалакуршчыкі заўсёды, як затрымоўваў Гуз частку грошы за прастой, упікалі гэтым дзеда, Піліпа і маладога хлопца, што быў з імі. Сам Гуз часта пакрыкваў на іх, ахвяруючыся прагнаць: ён так сама атрымоўваў свой заработак з катла выгнанае смалы, і яму было моташна, як які-небудзь рубель праходзіў паміма яго кішэні. {{Водступ|2|em}}У нядзелю звычайна ўсе малодшыя хадзілі хто ў вёскі на той бок Нёману, хто ў мястэчка, каб закупіць дзеля ўсяго дзесятку харчоў на тыдзень. Заставаліся пры смалакурні толькі дзед Язэп, Цімох да Піліп. Цімох цёрся каля хаты, папраўляў {{Абмылка|што-небудь|што-небудзь}} з адзежы. Піліп і летам у такія дні ўсё ляжаў на печы, праклінаючы сваё жыцьцё. Дзед жа Язэп браў сваю сукаватую ялаўцовую палку і выходзіў у лес. Ціха хадзіў ён між гушчыні, прыслухоўваючыся к таемнаму лясному шуму. Заўсёды канцом яго дарогі была Кромань. Як толькі ён даходзіў да берагу, выбіраў сабе пень, садзіўся на яго й сваімі старэчымі вачыма ўтупляўся {{Абмылка|у|ў}} туманную аграмаду вады… Над возерам віліся чайкі ды вадзяныя ластаўкі, якія падымалі піск, як паказваўся коршун ці арол. Навокал простыя, як сьвечкі, стаялі высокія хваіны, зялёныя шапкі якіх лёгка хісталіся на тонкай вяршынцы. Дзе-то, як з-пад зямлі, чуцён быў гук вадзянога бугая. {{Абмылка|Хваяя|Хваля}} палётвала на бераг, аблівала з чмокам пясок і запынялася. Чалавечага голасу — нідзе… Перад вачыма дзеда праходзілі ўсе сказы аб возеры, праходзіла і ўсё яго жыцьцё ў гэтым лесе: доўгая цяжкая праца, стараньне зарабіць сабе на хлеб і содзевак, {{Абмылка|злада|звада}} з панскімі дзесятнікамі; трыццаць гадоў такое працы. Цяпер жа, як ён стаў нядужым, як нагнаў за свой век смалы столькі, што ёю можна было-б заліць усё пекла, яго ўжо ганьбуюць, Сымон хоча прагнаць. Жабраваць ісьці засталося, больш нічога. А можа і ў возеры жыць можна: жыве-ж там цэлая вёска і, можа, гора ня ведае. Не, бог павінен дапамагчы. Але чаму-ж ён не дапамог таму хвораму хлопцу-плытніку, а, наадварот, скараціў яго жыцьце?.. Глядзеў дзед у возера і не знаходзіў адказу на гэтае пытаньне. Да цямна праседжваў ён, слухаючы глухі шум возера, чуліся яму нейкія галасы, зразумець якія ён ня мог… {{Водступ|2|em}}Раз — гэта было ў апошнюю нядзелю перад Пятром — вярнуўшыся ўвечары да хаты, дзед застаў нешта нязвычайнае. Пасярэдзіне агульнае палавіны хаты стаяў, узяўшыся ў бокі, Гуз і зьдзіўлена пытаўся:<noinclude></noinclude> 1sickrfngnpunjn4swmtyrr3ukckgnc 104 121628 282825 2026-04-25T14:31:01Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— Як гэта паўтара рубля ў дзень? Ці-ж вы ачумелі, ці што! Паўтара рубля ў дзень! Да ці ўмееце вы лічыць да паўтара рубля? {{Водступ|2|em}}— Ну, гэта не твая справа, умеем мы ці не, — адказаў адзін з маладых хлопцаў, быўшых у дзесятку. {{Водступ|2|em}}...» 282825 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Як гэта паўтара рубля ў дзень? Ці-ж вы ачумелі, ці што! Паўтара рубля ў дзень! Да ці ўмееце вы лічыць да паўтара рубля? {{Водступ|2|em}}— Ну, гэта не твая справа, умеем мы ці не, — адказаў адзін з маладых хлопцаў, быўшых у дзесятку. {{Водступ|2|em}}— Ды адкуль-жа я вазьму іх вам? — ізноў пытаўся Гуз. {{Водступ|2|em}}— Вось гэта твая справа: дзе хочаш, там і бяры; толькі калі не дасі, то мы больш працаваць табе ня будзем, сказаў хлопец. {{Водступ|2|em}}— Ня будзеш ты, другія знойдуцца. {{Водступ|2|em}}— Пашукай… Дзядзькі, і ты, дзеду, слухайце: сягоньня мы з Пётраю былі ў мястэчку й пабачылі, што робіцца на сьвеце: па ўсіх валасьцёх сяляне ўмовіліся ня йсьці да паноў ні жаць, ні касіць, ні на другую працу, калі ня будзе платы паўтара рубля ў дзень. {{Водступ|2|em}}— Паўтара рубля, да ты ў сваёй галаве, хлопча, ці не? — зьдзівіўся дзед. {{Водступ|2|em}}— Але, паўтара! — казаў хлапец: і вось цяпер у маёнтках ужо ўсе кінулі працаваць, апрача лёкаяў да некаторых парабкоў. Чаму-ж мы павінны ламаць сваі сьпіны за якую-небудзь саракоўку? Калі й нам не дадуць, як хочуць усе людзі, то мы павінны кінуць работу. {{Водступ|2|em}}— Як кінуць? А на што жа мы будзема жыць? — сказаў Цімох. {{Водступ|2|em}}— Ня слухайце вы гэтых смаркачоў, — сказаў Гуз: ці-ж гэта можна, каб просты чорны чалавек зарабляў такія грошы? Гэта проста марочаць народ. {{Водступ|2|em}}— Трэба было-б дабавіць нам трохі, сказаў дзед. {{Водступ|2|em}}— Дабавіць, табе дабавіць, карысьці мне ад твае працы, як з казла малака! {{Водступ|2|em}}{{Абмылка|Ну|— Ну}}, але добра, накідаю вам па залатоўцы на дзень. {{Водступ|2|em}}— От-то дзякуй табе, кінуўся к Гузу Піліп. {{Водступ|2|em}}— Ня дзякуй яго, дядзька Піліп, ён купляе цябе за залатоўку; ты можа трохі больш варт, — сказаў хлопец. — Так ты, дзядзька Сымон, будзеш чакаць, да глядзець на паноў, а плаціць ня згодзен паўтара рубля? {{Водступ|2|em}}— Чакай, можа два атрымаеш, прабурчаў Гуз. {{Водступ|2|em}}— Ну, пойдзем! Хто яшчэ з намі? {{Водступ|2|em}}Тры хлопцы й два малодшых мужчыны сабралі сваі мяшкі, торбы, ложкі й разьвіталіся з тым, хто заставаўся. Дзед засмучана паглядзеў ім усьлед, апусьціў голаву й прамовіў: {{Водступ|2|em}}— Што яны зробяць з панамі? У паноў шмат грошай і дапамогі, абыдуцца й бяз нашых сялян, а сяляне толькі пашкодзяць сабе. {{Водступ|2|em}}— Добра ім хвардыбачыцца, — сказаў Піліп: узялі вось сваі мяшкі і пайшлі куды? к сабе дадому. А я да чаго пайду? Да пустое хаты? Не, дзякуй. {{Водступ|2|em}}— Сымон прыбавіў нам па залатоўцы — і то добра. Чаго лепш цяпер хацець?<noinclude></noinclude> r4wnf0xhe79gav4f07z87bzqqvr226a 102 121629 282826 2026-04-25T15:03:49Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{Пра аўтара |Імёны = Тарас |Прозвішча = Хадкевіч |Варыянты імёнаў = Псэўданімы: В. Нёман, Васіль Нёман. |Выява = |ДН = 7 сакавіка 1912 |Месца нараджэння = Шайтарава, Дрысенскі павет, Віцебская губэрня, Расейская імпэрыя |ДС = 14 жніў...» 282826 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара |Імёны = Тарас |Прозвішча = Хадкевіч |Варыянты імёнаў = Псэўданімы: В. Нёман, Васіль Нёман. |Выява = |ДН = 7 сакавіка 1912 |Месца нараджэння = Шайтарава, Дрысенскі павет, Віцебская губэрня, Расейская імпэрыя |ДС = 14 жніўня 1975 (63 гады) |Месца смерці = Менск, БССР, СССР |Апісанне = беларускі пісьменнік, паэт, перакладчык, публіцыст |Іншае = |Вікіпедыя = Тарас Канстанцінавіч Хадкевіч |Вікіпедыя2 = Тарас Хадкевіч |Вікіцытатнік = |Вікісховішча = Category:Taras Chadkievič |Вікіліўр = |ЭСБЕ = |Google = |Катэгорыя = Тарас Хадкевіч |Першая літара прозвішча = Х }} == Творы == {{All works‎}} * [[Дні (Хадкевіч)|Дні]] // {{Fine|[[Наддзьвіньне (1926)|Наддзьвіньне]]. Полацак: Выданьне Полацкай філіі „Маладняка“, 1926}} * [[Сугучнасьці (Хадкевіч)|Сугучнасьці]] // {{Fine|[[Наддзьвіньне (1926)|Наддзьвіньне]]. Полацак: Выданьне Полацкай філіі „Маладняка“, 1926}} * [[Зьвінелі косы…|Зьвінелі косы…]] // {{Fine|[[Наддзьвіньне (1926)|Наддзьвіньне]]. Полацак: Выданьне Полацкай філіі „Маладняка“, 1926}} {{PD-Беларусь}} [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Беларускія паэты]] [[Катэгорыя:Савецкія вайскоўцы]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі]] [[Катэгорыя:Публіцысты]] [[Катэгорыя:Сябры Саюза пісьменнікаў СССР]] [[Катэгорыя:Сябры КПСС]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] lfh8pawojbysvon0z69m5avqviwkqn1 282827 282826 2026-04-25T15:04:04Z Gleb Leo 2440 282827 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара |Імёны = Тарас |Прозвішча = Хадкевіч |Варыянты імёнаў = |Выява = |ДН = 7 сакавіка 1912 |Месца нараджэння = Шайтарава, Дрысенскі павет, Віцебская губэрня, Расейская імпэрыя |ДС = 14 жніўня 1975 (63 гады) |Месца смерці = Менск, БССР, СССР |Апісанне = беларускі пісьменнік, паэт, перакладчык, публіцыст |Іншае = |Вікіпедыя = Тарас Канстанцінавіч Хадкевіч |Вікіпедыя2 = Тарас Хадкевіч |Вікіцытатнік = |Вікісховішча = Category:Taras Chadkievič |Вікіліўр = |ЭСБЕ = |Google = |Катэгорыя = Тарас Хадкевіч |Першая літара прозвішча = Х }} == Творы == {{All works‎}} * [[Дні (Хадкевіч)|Дні]] // {{Fine|[[Наддзьвіньне (1926)|Наддзьвіньне]]. Полацак: Выданьне Полацкай філіі „Маладняка“, 1926}} * [[Сугучнасьці (Хадкевіч)|Сугучнасьці]] // {{Fine|[[Наддзьвіньне (1926)|Наддзьвіньне]]. Полацак: Выданьне Полацкай філіі „Маладняка“, 1926}} * [[Зьвінелі косы…|Зьвінелі косы…]] // {{Fine|[[Наддзьвіньне (1926)|Наддзьвіньне]]. Полацак: Выданьне Полацкай філіі „Маладняка“, 1926}} {{PD-Беларусь}} [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Беларускія паэты]] [[Катэгорыя:Савецкія вайскоўцы]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі]] [[Катэгорыя:Публіцысты]] [[Катэгорыя:Сябры Саюза пісьменнікаў СССР]] [[Катэгорыя:Сябры КПСС]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] 26dxav97h50wuovhvdkr1sylcacyuvx 282829 282827 2026-04-25T15:05:25Z Gleb Leo 2440 282829 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара |Імёны = Тарас |Прозвішча = Хадкевіч |Варыянты імёнаў = |Выява = |ДН = 7 сакавіка 1912 |Месца нараджэння = Шайтарава, Дрысенскі павет, Віцебская губэрня, Расейская імпэрыя |ДС = 14 жніўня 1975 (63 гады) |Месца смерці = Менск, БССР, СССР |Апісанне = беларускі пісьменьнік, паэт, перакладчык, публіцыст |Іншае = |Вікіпедыя = Тарас Канстанцінавіч Хадкевіч |Вікіпедыя2 = Тарас Хадкевіч |Вікіцытатнік = |Вікісховішча = Category:Taras Chadkievič |Вікіліўр = |ЭСБЕ = |Google = |Катэгорыя = Тарас Хадкевіч |Першая літара прозвішча = Х }} == Творы == {{All works‎}} * [[Дні (Хадкевіч)|Дні]] // {{Fine|[[Наддзьвіньне (1926)|Наддзьвіньне]]. Полацак: Выданьне Полацкай філіі „Маладняка“, 1926}} * [[Сугучнасьці (Хадкевіч)|Сугучнасьці]] // {{Fine|[[Наддзьвіньне (1926)|Наддзьвіньне]]. Полацак: Выданьне Полацкай філіі „Маладняка“, 1926}} * [[Зьвінелі косы…|Зьвінелі косы…]] // {{Fine|[[Наддзьвіньне (1926)|Наддзьвіньне]]. Полацак: Выданьне Полацкай філіі „Маладняка“, 1926}} {{PD-Беларусь}} [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Беларускія паэты]] [[Катэгорыя:Савецкія вайскоўцы]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі]] [[Катэгорыя:Публіцысты]] [[Катэгорыя:Сябры Саюза пісьменнікаў СССР]] [[Катэгорыя:Сябры КПСС]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] 6q244dzdtoxlijxzaptv97mslnk14to 14 121630 282831 2026-04-25T15:06:42Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{Вікіпэдыя}} {{DEFAULTSORT:Хадкевіч, Тарас}} [[Катэгорыя:Катэгорыі аўтараў]]» 282831 wikitext text/x-wiki {{Вікіпэдыя}} {{DEFAULTSORT:Хадкевіч, Тарас}} [[Катэгорыя:Катэгорыі аўтараў]] q9494xyn5uok62luflj66o6prv92p9e 104 121631 282832 2026-04-25T15:35:35Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Гуз усё-ж-такі засмуціўся адходам смалакуршчыкаў і сярдзіты пайшоў у сваю хату. {{Водступ|2|em}}З кожным днём работа на смалакурні ўсё больш {{Абмылка|горшылася|горшылася.}} Кацёл пачаў пуставаць па некалькі дзён падрад. Гуз траціў свае барышы...» 282832 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Гуз усё-ж-такі засмуціўся адходам смалакуршчыкаў і сярдзіты пайшоў у сваю хату. {{Водступ|2|em}}З кожным днём работа на смалакурні ўсё больш {{Абмылка|горшылася|горшылася.}} Кацёл пачаў пуставаць па некалькі дзён падрад. Гуз траціў свае барышы, і яго ахвяра павысіць плату так і засталася толькі ахвяраю, бо ён не хацеў траціць свае грошы, а прасіць у пана дабаўкі баяўся, каб яго не залічылі да „сацыялаў“. Гэтага слова Гуз баяўся горш як агню. З усіх жа смалакуршчыкаў асабліва кепска было дзеду. Некалькі разоў ён успамянуў аб Антону. Гуз, пачуўшы гэтае імя, узьненавідзеў дзеда так, як і самога Антона. {{Водступ|2|em}}— Што-ж, ідзі й ты за Антонам у сацыялы, падсьмехваўся ён: будзеш паўтара рубля зарабляць у дзень; хоць боты сабе на сьмерць заробіш {{Водступ|2|em}}{{Абмылка|— Дзед|Дзед}} усё часьцей пакідаў хату й сядзеў каля Кромані, думаючы нейкую цяжкую думку. {{Водступ|2|em}}Прайшло яшчэ тыдні два ці тры. Была самая сярэдзіна лета. Пагода стаяла ясная й душная, і нават у самай гушчырні лесу было горача. Стомленыя сонцам і пылам смалакурні, нашы працоўнікі падселі пад яліну перадыхнуць. З боку хаты пачулася гутарка: адзін голас быў нячый іншы, як Гуза, а другі незнаёмы. Хутка на лажок, дзе была смалакурня, выйшаў Гуз і з ім панскі цівун. {{Водступ|2|em}}— Да не, паночку, не давайце больш, і так пойдуць, — пачулася рэч Сымона. {{Водступ|2|em}}— Добра, добра! Паглядзімо, — гаварыў цівун, падыходзячы да смалакуршчыкаў. {{Водступ|2|em}}Усе ўсталі, пазьнімалі шапкі й чакалі, што скажа цівун. {{Водступ|2|em}}— Дзень добры, браточкі! Ну, як ідзе ў вас работа? Я бачу, што вы не такія гультаі, як другія. Такіх {{Абмылка|гульт ёў|гультаёў}} у вапошнія часы разьвялося надта шмат: яны самі не працуюць і другім перашкаджаюць. Узбунтавалі увесь народ, і панскія сена і хлеб застаюцца не сабраным. Ці-ж можна так? {{Водступ|2|em}}— Дзе-ж, паночку, дзе-ж гэта можна! — гнусавіў Цімох. {{Водступ|2|em}}— Дык вось што: кіньце вы валандацца сваёю смадою, а йдзеце касіць туды за Нёман; будзеце атрымліваць па пяць злотых у дзень. {{Водступ|2|em}}— Паночку, дарагі! Па пяць злотых! Вось ласка, а — як яго — але, Антон казаў, што паны нас не пашкадуюць. Брахаў, гунсват — не гаварыў, а больш барматаў Піліп. {{Водступ|2|em}}— Ня радуйся, Піліп, — сказаў дзед Язэп: не пражывеш век за пяць злотых. {{Водступ|2|em}}— Ну, ты маўчы, стары чорт! — агрызнуўся на дзеда Гуз. — Бачыце, паночку, што яны за такія грошы куды хочаш пойдуць. У другіх смалакурнях вы наберацё таксама шмат людзей і перад Антонаваю ватагаю кланяцца ня трэба будзе. {{Водступ|2|em}}Гэта казаў Гуз цівуну, як яны ўжо адыйшлі ад смалакуршчыкаў.<noinclude></noinclude> fj5eh606op5ttx0gvdl8sgszar6dfqc 104 121632 282833 2026-04-25T16:15:20Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «Адгэтуль цівун паехаў на другія смалакурні наймаць на касьбу тых, хто заставаўся на рабоце ў лесе. І Цімох і Піліп зразу сталі вясёлымі, гаварылі бясконца аб панскай ласцы й цешыліся аб тым, што цяпер заробяць шмат грошай. Дзед Язэп маўчаў і ня мог глядзе...» 282833 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>Адгэтуль цівун паехаў на другія смалакурні наймаць на касьбу тых, хто заставаўся на рабоце ў лесе. І Цімох і Піліп зразу сталі вясёлымі, гаварылі бясконца аб панскай ласцы й цешыліся аб тым, што цяпер заробяць шмат грошай. Дзед Язэп маўчаў і ня мог глядзець проста ў вочы сваім сябром. Ён адвярнуўся ўбок, і цяжкая думка была на яго твары. Потым, як быццам скончыўшы думкі, ён павярнуўся да Цімоха і прапанаваў ісьці скончыць дзённую працу, каб не пакінуць смалакурню ў непарадку. Вяла праходзіла работа й зацягнулася да позьняе ночы. {{Водступ|2|em}}На другі дзень пасьля гэтага, зранку апусьцела хатка нашых смалакуршчыкаў. Гуз, якому зусім было не па руцэ займацца падзёншчынаю на панскіх лагох, усё жа такі ўсхапіўся першым і пачаў будзіць сваіх падлеглых. Праз некалькі хвілін ён, як нейкі начальнік, вёў сваіх смалакуршчыкаў да Нёмна. Як толькі яны перабавіліся на той бераг, адчынілася шырыня, што не ахапіць нават вокам, роўных зялёных лагоў. Трава ўжо пасьпела і нават перасьпела, і праз гэта рабілася ўражаньне, быццам на зялёны мошаст наляцела лёгкая празорная пялёнка, сатканая з чырвонага шоўку. Сонца толькі што выйшла з-за лесу і адбівалася яскрава ў кожнай капельцы расы. То там, то сям поўзалі каля зямлі кавалачкі белае ваты — туману, зыблючыся над лагчынамі. І далёкая шыр, і яснае сонца, і яскравасьць лагоў асьляпілі дзеда, які прывык да лясное цемры і тонкіх колераў. Ён прыжмурыў свае слабыя вочы, вытраўленыя дымам, і дзіваваўся на сьвет, быццам толькі ўчора радзіўся. {{Водступ|2|em}}Хоць па-сялянску ўжо было й позна, але на лагох нідзе ня было відаць людзей. Здавалася, што гэта пустка, у якой ніколі ня была чалавечая нага. Толькі далёка ўлева ківалася некалькі касцоў да стрыкаталі, як конікі ў летні вечар, дзьве ці тры машыны. Туды й павёў Гуз свой гурток. Падыйшоўшы туды, даведаліся, што касцы былі нятутэйшыя, але прывезеныя з Магілёўшчыны; за машынамі ж былі ці прыганятыя з маёнтку, ці панскія лёкаі, адзетыя чыста і ў ботах. Смалакуршчыкі далучыліся да касцоў і пачалі новую, трохі нязвычайную для іх працу. {{Водступ|2|em}}Праз дні два ці тры дзед Язэп быў надта зьдзіўлены, як пераехаўшы праз Нёман, убачыў па ўсім лагу шмат людзей, пачынаўшых касіць. Падышоўшы бліжэй, ён спазнаў па адзежы тых самых магілёўшчан, з невялічкім гуртком якіх ён пазнаёміўся ў першы дзень. К поўдню паказаліся й бабы з граблямі, а к захаду сонца ўвесь лог пярэсьціўся капамі сена. Як пашабашылі работу, Гуз падыйшоў к смалакуршчыкам і сказаў: {{Водступ|2|em}}— Заўтра будуць плаціць па чатыры залатоўкі. Хочаце йдзеце на {{Абмылка|роботу|работу}} сюды, хочаце — не. {{Водступ|2|em}}Цімох вытрашчыў вочы й не зразумеў.<noinclude></noinclude> fhrgkl4j613fr6su8x4h2xx7asv0mst 104 121633 282834 2026-04-25T16:20:16Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— Я табе казаў, Цімох, што за пяць залатовак не пражывеш век, — сказаў дзед. {{Водступ|2|em}}Работа на лагох пайшла поўным пэнтам. Трава была ўжо скошана, усюды былі копы й копы, а ў некаторых мясцох пачалі ўжо ўздымацца стагі. {{Водступ|2|em}}У вад...» 282834 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Я табе казаў, Цімох, што за пяць залатовак не пражывеш век, — сказаў дзед. {{Водступ|2|em}}Работа на лагох пайшла поўным пэнтам. Трава была ўжо скошана, усюды былі копы й копы, а ў некаторых мясцох пачалі ўжо ўздымацца стагі. {{Водступ|2|em}}У вадзін дзень каля поўдня з вёскі, што была між полем і логам, выйшаў гурток сялян, чалавек з пятнаццаць. Гэты гурток ішоў па дарозе ў панскія лагі, а потым павярнуўся туды, дзе больш было за работаю народу, да стагоў. Якраз тут працавалі смалакуршчыкі. {{Водступ|2|em}}— Дзень добры, браты! Калі ласка падыдзеце ўсе сюды! — моцна сказаў адзін з прышоўшых. {{Водступ|2|em}}Працаваўшыя кінулі работу, і хто з цікавасьці, хто проста, каб пастаяць, зышліся к месцу, дзе прыпыніліся прышоўшыя сяляне. Дзед Язэп са сваімі сябрамі таксама падыйшлі сюды. {{Водступ|2|em}}— Глядзеце, вось наш Антон тут, сказаў Піліп. {{Водступ|2|em}}— Дзе, дзе? — запытаўся дзед. {{Водступ|2|em}}Антон у гэты час узлез на капу сена, абвёў вачыма навакол і сказаў: {{Водступ|2|em}}— Браты! Мы прыйшлі сюды ад сялян усіх бліжэйшых валасьцёў прасіць вас не перашкаджаць нам у барацьбе з панамі і далучыцца да нас! Вы ведаеце, як цяжка нам усім жыць, якую працу й пакуту нясём мы для таго, каб жыць, хоць у голадзе і ў холадзе, але жыць. Паглядзеце на гэтыя лагі, а там далей — на полі: чые яны? Панскія, але палітыя нашым потам. За гэты пот, за сваю працу мы нічога ня маем. Далей так не павінна быць. Уся зямля павінна быць у таго, хто на ёй працуе. Здабыць жа сабе зямлю можама мы толькі самі, ніхто яе нам ня дасьць. Вось мы й парашылі перш за ўсё прыціснуць паноў аплатаю нашае працы і не згаджаемся абрабляць іх зямлю так танна, як гэта было даўней. Вас панскія слугі сабралі з усіх мясцоў, падманулі добрымі заработкамі, ашукалі усякімі абяцанкамі. Перш вам палажылі па пяць злотых у дзень, але як убачылі, што вы пагналіся за гэтымі пакутнымі грашмі, ужо скінулі; праз дзень ці другі вам будуць даваць яшчэ менш, а потым зыйдзе на тое, што вы зарабілі і ўперад кожны на сваім месцы. Так ці-ж варт за лішні рубель, які вы заробіце за тыдзень, паганіць справу усяго працоўнага народу па вёсках і гарадох? Тым, што вы ня ўтрымаліся й пайшлі рабіць, вы губіце нас і ня зробіце ніякае палёгкі сабе. Кіньце-ж гэтую працу: калі паны ня схочуць згадзіцца з намі па ласцы, дык мы прымусім іх к таму сілком. {{Водступ|2|em}}— Праўду ён кажа, — пачулася між народу. {{Водступ|2|em}}— Гэй, сябры! Кідайце работу! Няхай вам плацяць, як умовіліся — чутно было ўжо падалей. {{Водступ|2|em}}— Браточкі! Падумайце, што вы хочаце рабіць! — лісьліва загаварыў цівун.<noinclude></noinclude> 0u6es9ylq3mhc7e3dssq6e5wepobmua 104 121634 282835 2026-04-25T16:27:40Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— Большая частка з вас прыехалі сюды здалёку. Калі вы кінеце работу, то на што ж вы будзеце тут жыць? Нябось, карміць вас ніхто з іх не захоча. Адумайцеся. {{Водступ|2|em}}— Вядома, хто вас будзе карміць! — падхапіў Гуз. — Той, хто прапануе вам к...» 282835 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Большая частка з вас прыехалі сюды здалёку. Калі вы кінеце работу, то на што ж вы будзеце тут жыць? Нябось, карміць вас ніхто з іх не захоча. Адумайцеся. {{Водступ|2|em}}— Вядома, хто вас будзе карміць! — падхапіў Гуз. — Той, хто прапануе вам кінуць працаваць, вам хлеба ня дасьць, бо сам ня мае, a калі вы будзеце слухаць пана, так ня толькі заробіце на хлеб, але й да дому грошы {{Абмылка|панясецё|панесяцё}}. У кожнага з вас ёсьць гаспадарка, треба яе падтрымаць; а ў гэтага бунтаўшчыка нічога няма, так ён і раіць вам быць такімі гультаямі, як і ён сам. {{Водступ|2|em}}— Гэта ты, дзядзька Сымон? Няўжо-ж і ты ў падзёншчыкі пайшоў, маючы валоку свае зямлі? — запытаўся Антон, каб яго чулі ўсе. {{Водступ|2|em}}— Глядзеце, глядзеце, што гэта за дым над вёскаю! — пачуўся чый-то голас. {{Водступ|2|em}}Усе павярнулі головы на вёску. {{Водступ|2|em}}— Не, гэта ня дым, а слуп пылу… Ён становіцца ўсё бліжэй сюды. {{Водступ|2|em}}Слуп рабіўся ўсё большым і наносіўся бліжэй і бліжэй. Хутка пачуўся тупат і праз пыл сталі паказвацца людзі вярхамі на конях. Хто-то ціха сказаў — жандары! {{Водступ|2|em}}Хоць боязна і прыдушана раздалося гэтае слова, але ўсе яго пачулі. Крайнія сталі разыходзіцца, бралі хто граблі, хто вілкі й пачалі варушыць сена. Антон і яго сябры, быўшыя ў сярэдзіне, ня сьпелі аглядзецца, як жандары наляцелі і тыльём сваіх шабаль пачалі біць народ. Дзед Язэп стаяў убаку й бачыў, як на Антона наляцеў тоўсты вусаты жандар і два разы агрэў яго сваёю шабляю. Антон зваліўся з ног, і яго стала ня відаць, бо паднялася такая таўкатня, што ўсё зьмяшалася ў кучу. Разагнаўшы народ, жандары павярнулі коней убок і паехалі скрозь па лагу. Антон ледва ўстаў: з роту і з носу ў яго цякла кроў; у другіх таксама твар быў ці ў сінякох, ці ў крыві. {{Водступ|2|em}}— Ну, што, прыдзеш сюды больш падбухторваць людзей? — падскочыў к Антону Гуз. — Уцякай адсюль, астрожнік! {{Водступ|2|em}}Пабітыя, пакрыўджаныя, быццам аплёваныя пайшлі дапутаты назад у вёску. {{Водступ|2|em}}Дзед Язэп доўга пазіраў усьлед Антону, потым павярнуўся, знайшоў сваю торбачку й ціха, ні на кога ня гледзячы, пайшоў да лесу. Дабраўшыся да хаты, ён увесь канец дня праляжаў на палу. „Ніхто не дапаможа бедным людзям, бо яны самі ня ведаюць, што робяць: адзін б‘е і катуе другога, а трэці стаіць да насьмяхоўваецца. Цяжка Антону, бо ён адзін; каб усе такімі былі, то інш было-б у нас“, думаў дзед. Увечары, прышоўшы з работы, Цімох запытаўся: {{Водступ|2|em}}— Што-ж ты, Язэп, уцёк? Ці ня хочаш ты забастоўшчыкам быць, як і Антон? А можа ты хворы? {{Водступ|2|em}}— Але, брат, хворы, і больш да сена не пайду, — адказаў {{Абмылка|ён. і|ён.}} {{Водступ|2|em}}У вапошнія дні Гуз звычайна начаваў у вартаўніка на лагох ў<noinclude></noinclude> ok86broxsoj5ngs99cfx0hz5nszpzn5 104 121635 282836 2026-04-25T16:46:39Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «лес не заходзіў. У гэты ж дзень ён прыйшоў па нейкім сваім патрэбам. Зайшоўшы ў хату смалакуршчыкаў і ўбачыўшы дзеда, ён сказаў, каб гэты ўжо больш не хадзіў на работу, бо цівун вялеў ня прымаць старых, каб не плаціць грошы за іх нявартную працу. Дзед адказ...» 282836 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>лес не заходзіў. У гэты ж дзень ён прыйшоў па нейкім сваім патрэбам. Зайшоўшы ў хату смалакуршчыкаў і ўбачыўшы дзеда, ён сказаў, каб гэты ўжо больш не хадзіў на работу, бо цівун вялеў ня прымаць старых, каб не плаціць грошы за іх нявартную працу. Дзед адказаў, што ён і сам ужо ня пойдзе. {{Водступ|2|em}}— Ну, а калі ты ня будзеш рабіць там, да німа працы й тут на смалакурні, так нечага й блукацца табе ў чужой хаце: ты павінен пакінуць яе. {{Водступ|2|em}}— Сымон, шмат я бачыў ад цябе крыўды, але гэтага не чакаў. Няхай сабе гэтая хата не мая ўласная, але я будаваў яе, жыў у ёй, як ты яшчэ толькі на сьвет радзіўся. Так пасаромейся ты сябе! Ці-ж табе таксама чужое і для цябе хаты шкода? Ды куды-ж я на старасьці пайду, ня маючы нікога й нічога? {{Водступ|2|em}}— Куды хочаш — гэта твая справа, — адказаў Гуз, але каб цябе праз два дні тут ня было. {{Водступ|2|em}}Гуз быў такі чалавек, што заеўшыся не адходзіў. Знарачыста прыходзіў ён нанач у лес начаваць у хату смалакуршчыкаў, каб мець погляд, калі пакіне хату дзед. Апошняму да таго цяжка й млосна было на душы, што ён ня мог найці сабе супакою і цэлы дзень сядзеў каля Кромані, быццам баючыся затрымоўвацца ў хаце. Толькі вольны цёмны лес да возера, з якімі ён знаўся з маладых гадоў, варочалі яму калішні супакой і ціхі настрой душы. Нават і людзей яму не хацелася бачыць, толькі Антон заўсёды стаяў прад яго вачыма то моцны й супакойны, то зьнішчаны з крывавым тварам. {{Цэнтар|III.}} {{Водступ|2|em}}Усё неба чырванела й жахацела. Вечар ужо даўно настаў, але нават і ў лесе было зусім відна. Скрозь веткі чырвоны бляск праходзіў да зямлі й ахварбоўваў усё ў жудасны крывавы колер. Дзед Язэп сядзеў адзін на прысьбе, глядзеў на неба скрозь шчылінкі між вяршынамі. На душы была трывога, якую чуем мы заўсёды, як бачым агонь — стыхію. Чырвоны бляск то як бы патухаў, то йзноў пашыраўся, то праходзіў у другое месца. Дзед Язэп бачыў, што гэта пажар, але дзе — ён ня ведаў. Зараз прыйшлі Піліп і Цімох з работы. {{Водступ|2|em}}— Дзе гэта пажар? — запытаўся дзед. {{Водступ|2|em}}— Гэта панскія стагі гараць, — сказаў Цімох. Мы ледва выбраліся да хаты: прыганятыя ня пускаюць, прымушалі тушыць сена. Але-ж як ты будзеш тушыць стог? Пакуль увесь не згарыць, да яго не падступішся. Толькі наш Гуз там гасае ад стога к стогу, бытцам можа ўсе іх захаваць ад агню… {{Водступ|2|em}}На другі дзень яшчэ зранку Гуз вярнуўся ў лес. Ён быў стомлены за ноч і нават забыўся пакрычаць на дзеда. Цімоху й Піліпу ён сказаў ня йсьці ў лог, бо там больш працы ня будзе. Гэтыя {{перанос-пачатак|п=апош|к=нія}}<noinclude></noinclude> ivvj2wiew1o6b31mmd2q0z4nyo5xjbg 104 121636 282837 2026-04-25T16:51:48Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-пачатак|п=апош|к=нія}} былі нездаволены такім становішчам, але рабіць больш было нечага. Гуз жа цэлы дзень спаў у сваёй каморцы. {{Водступ|2|em}}Увечар, як толькі пачаў падаць змрок, ізноў чырвоны бляск адбіўся на небе. Гэта дагаралі стагі. Трохі паз...» 282837 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-пачатак|п=апош|к=нія}} былі нездаволены такім становішчам, але рабіць больш было нечага. Гуз жа цэлы дзень спаў у сваёй каморцы. {{Водступ|2|em}}Увечар, як толькі пачаў падаць змрок, ізноў чырвоны бляск адбіўся на небе. Гэта дагаралі стагі. Трохі пазьней пажар усхапіўся далей за логам — каля маёнтку і вёсак. Не пасьпяваў агонь сьціхнуць у вадным месцы, як ён уздымаўся ў другім і гэтак цэлую ноч. Дзед усё {{Абмылка|садзеў|сядзеў}} на прысьбе, глядзеў на бляск і ківаў галавою, быццам хваліў кагось… Ужо перад раніцаю між дрэвам хінуўся цень, потым выйшла кабета, {{Водступ|2|em}}— Ці ня ведаеце вы, дзе тут Сымон Гуз? — запыталася яна ў дзеда. {{Водступ|2|em}}Дзед увёў яе ў хату. {{Водступ|2|em}}— Сымон! Мы пагарэлі, — зараўла яна. {{Водступ|2|em}}— Што? што ты кажаш? Мы пагарэлі?! Як-жа гэта, а больш ніхто з суседзяў. {{Водступ|2|em}}— Не, толькі на нас адных такая напасьць… Усё згарэла! {{Водступ|2|em}}— Усё згарэла: і гавяда і дабро… Адны пагарэлі. Ну, я ведаю, чыя гэта работа. Ня скончыў тады я гэтага астрожніка — кепска зрабіў, сабе на зло. Ну, пойдзем на вёску, сказаў Гуз жонцы. {{Водступ|2|em}}Больш Гуз ня мог тут заставацца — яго чакала дома свая праца. {{Водступ|2|em}}Пажары ня сьціхалі й далей. За стагамі дайшла чарга да маёнткавых будынкаў. Былі спалены папоўскія гумны; чыёю то рукою падкладаўся агонь і пад сялянскія хаты, пры гэтым тут быў нейкі выбар: гарэлі ўсе такія, як Гуз. Але пажары ў вёсках нарабілі шмат смутку. Нават Піліп, лічыўшы сваю хату пустою і ніколі ня цікавіўшыся ёю, пайшоў на сваю вёску вартаваць, як ён казаў, сваю хату. {{Водступ|2|em}}Дзед застаўся адзін каля смалакурні. Цімох, лічачы, што смалакуршчыкам ужо ў гэтае лета нічога не заробіш, кінуў лес і пайшоў шукаць сабе працы {{Абмылка|дзе небудзь|дзе-небудзь}} у маёнтку. Малады хлопец, што заставаўся пры Піліпе, уцёк разам з ім. Хата зрабілася надта вялікаю, і дзед часта не знайходзіў у ёй сабе месца, ня ведаючы, што рабіць. Уперад ён хацеў пашукаць у лесе, ці не засталіся людзі на іншых смалакурнях. Потым яму не захацелася зыходзіцца са сьвежымі людзьмі. Аднаго ён чакаў — угледзецца з Антонам і пайці з ім сказаць людзям праўду. {{Водступ|2|em}}На адвячорку аднаго з бліжэйшых днёў к хаце дзеда падыйшоў хлопец у гарадзкой адзежы. Ён азірнуўся навакол і пастукаў у вакно. Дзед выйшаў на двор. Акінуўшы вокам прышоўшага, ён прыжмурыўся, быццам што-то ўспамінаючы. {{Водступ|2|em}}— Здрайстуйце, дзеду! Гэта вы будзеце Язэп Гарэлы? — запытаўся хлопец. {{Водступ|2|em}}— Я… Пачакайце, вы, здаецца, увосень былі тут, хацелі Кромань мераць? {{Водступ|2|em}}— Быў, быў.<noinclude></noinclude> a126w4hk7qqzse9pu4i9fo25a2u5tf2 104 121637 282838 2026-04-25T16:59:22Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Дзед задумаўся: мусіць праўду казаў Антон, што нельга верыць старым сказам аб возеры; вось гэты хлопец, якога ён лічыў згібшым у возеры, жывы й стаіць перад ім. {{Водступ|2|em}}— У вас тут больш нікога няма? {{Водступ|2|em}}— Не, я застаўся адзін, —...» 282838 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Дзед задумаўся: мусіць праўду казаў Антон, што нельга верыць старым сказам аб возеры; вось гэты хлопец, якога ён лічыў згібшым у возеры, жывы й стаіць перад ім. {{Водступ|2|em}}— У вас тут больш нікога няма? {{Водступ|2|em}}— Не, я застаўся адзін, — адказаў дзед. {{Водступ|2|em}}Хлопец неспадзявана для дзеда павярнуўся й прапаў у лесе. Праз некалькі хвілін ён вярнуўся, але не адзін, а з трыма сябрамі, сярод якіх быў і Антон. {{Водступ|2|em}}— Вось, дзеду, ізноў прыдзецца жыць разам, — сказаў вітаючыся Антон. — Цяпер ізноў стаў сьвет вузкі, і толькі гэты лес прыгортвае, хавае і шануе нас. {{Водступ|2|em}}— Нічога, сьвет шырокі й будзе нашым, не гаруй, Антон, — сказаў адзін з хлопцаў. {{Водступ|2|em}}Увайшлі ў хату. Хлопцы пазьнімалі з сябе вопраткі й мяшкі, Антон дастаў з шкуранае торбы кніжкі і палажыў іх на стале. «Каморнік», як думаў аб прышоўшым першым хлопцы дзед, зьняў сарочку й стаў аглядаць вышэй локця сваю руку, дзе былі яшчэ сьвежыя крывавыя падцёкі. {{Водступ|2|em}}— Завяжы мне чым-небудзь руку, — папрасіў ён Антона. {{Водступ|2|em}}— Колькі разоў казаў я табе ня лезьці на ражон: мала ад гэтага карысьці, — казаў яму Антон, абмотваючы яму кавалкам хустачкі пабітае месца. {{Водступ|2|em}}— Ня лезь, ня лезь! Што з імі рабіць, з гэтымі бязглуздымі людзьмі? — узгарэўся «каморнік». {{Водступ|2|em}}— Не, я нязгодзен з табою, — гаварыў Антон, кончыўшы перавязку. — Што ты зробіш гэтымі пажарамі ды нападкамі на сялян? Пажары зрабілі тое, што нават і разумнейшыя з бедных сялян сталі баяцца нас і ня верыць нам. Трэба навучаць іх, аб‘яднаць, каб яны зразумелі, што працоўны чалавек усюды той самы бедны, на якім сядзяць паны на вёсцы, гандляры й фабрыканты ў горадзе. І так ва ўсіх землях. І калі селянін зразумее гэта, то ня пойдзе сюды магілёўскі на заработкі, ведаючы, што тутэйшы паўстаў супроць прыгону. Вось у чым павінна быць наша праца. {{Водступ|2|em}}— Некалі цяпер навучаць, траба расшматаваць, навясьці усьціш на паноў і на тых, хто ім служыць, — адказаў «каморнік». {{Водступ|2|em}}— Трэба супачыць крыху, а то зараз пачне цямнець, — сказаў адзін з хлапцоў. {{Водступ|2|em}}Як толькі пачаў падаць змрок, «каморнік» пабудзіў сваіх сяброў, і яны ўсе тры выйшлі ў лес. Антон застаўся адзін з дзедам. Доўга за поўнач сядзелі яны: Антон чытаў кніжкі, запісваў што-то і, як пачынаў зморвацца, гаварыў дзеду, як працоўны народ можа сябе вызваліць ад цяжкае долі. У цёмнае вакно было відаць чырвонае неба… Сябры Антона вярнуліся да хаты толькі на зары. {{Водступ|2|em}}Каля поўдня на другі дзень усе хлопцы сядзелі на прызьбе й {{перанос-пачатак|п=вя|к=лі}}<noinclude></noinclude> 3vkmbsvs4w4917js8c0wju47woxcjxp 104 121638 282839 2026-04-25T17:08:09Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=вя|к=лі}} гутарку, як ім наладзіць зносіны з горадам і іншымі сваімі гурткамі. Дзед Язэп, пашоўшы за дравамі ў лес, раптам выскачыў адтуль і чутным шопатам са страхам сказаў: {{Водступ|2|em}}— Хлопчыкі, там едзе шмат людзей на конях і са стрэл...» 282839 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=вя|к=лі}} гутарку, як ім наладзіць зносіны з горадам і іншымі сваімі гурткамі. Дзед Язэп, пашоўшы за дравамі ў лес, раптам выскачыў адтуль і чутным шопатам са страхам сказаў: {{Водступ|2|em}}— Хлопчыкі, там едзе шмат людзей на конях і са стрэльбамі! {{Водступ|2|em}}Усе кінуліся ў хату, схапілі свае мяшкі й адзежу й праз хвіліну прапалі за лесам. Дзед не пасьпеў яшчэ зачыніць дзьвярэй, як у хату ўляцеў Антон: ён забыўся сваіх кніжак. Пакуль ён зьбіраў іх, між лесам перад хатаю паказаліся жандары, якіх вёў Сымон Гуз. {{Водступ|2|em}}Антон ледва выскачыў з хаты. Гуз, ішоўшы крокаў на дзесяць наперадзе жандараў, кінуўся на Антона, але праз момант паляцеў на землю. {{Водступ|2|em}}— Лавеце, лавеце яго, гэта ён! — закрычаў ён жандарам, ізноў устаючы на ногі. {{Водступ|2|em}}Жандары пагналіся на конях за Антонам, які ўжо ўцякаў у лес. Пачалася шалёная пагоня. Антон, прыгнуўшыся, бег уперад, а за ім ззаду крокаў на пятнаццаць ляцелі жандары. Гушчарняк не дазваляў ім разагнаць коняў, веткі чуць ня зьбівалі іх, у некаторых мясцох ногі коняў грузьлі ў балоце. Дзед, сам ня ведаючы для чаго, бег за жандарамі. {{Водступ|2|em}}— Антон, Антон! Бяжы на Кромань! — крычаў ён. {{Водступ|2|em}}Антон ужо некалькі разоў, зачапіўшыся за корч ці карэньне, падаў, але хутка ўставаў і ўцякаў далей. Жандары, бачачы, што ім на конях не дагнаць Антона, зьлезшы і аддаўшы сваіх коняў двум, пусьціліся за ім бежкам. Месца пайшло вышэй, праз прагальле паказалася Кромань. {{Водступ|2|em}}— Божа, зратуй яго! дапамажы яму! — маліўся дзед, ледва пасьпяваючы за жандарамі. {{Водступ|2|em}}Вось ужо й бераг. {{Водступ|2|em}}— Антон! улева бяры! Кромань цябе схавае! {{Водступ|2|em}}Але сіла пакідала Антона. Жандары, толькі некалькі хвілін бегшыя, ня былі змораны, праз гэта ўсё бліжэй і бліжэй былі к Антону… {{Водступ|2|em}}— Чаго мы за ім ляцімо? — сказаў адзін з жандараў. Варт з-за такое брыды сабе ногі ламаць! {{Водступ|2|em}}— І то праўда, давай стрэльбу! — адказаў другі. {{Водступ|2|em}}— Не страляйце, браточкі! не страляйце: ён ні ў чым не вінаваты, — кінуўся да іх дзед. {{Водступ|2|em}}— Прэч ты, старая шэльма! — піхнуў яго жандар. {{Водступ|2|em}}Раздаўся адзін стрэл, зразу за ім другі. Дзед бачыў, як Антон хістануўся, узмахнуў рукамі й віхлява апусьціўся на зямлю. У нагах у дзеда зрабілася раптам страшэнная млявасьць, у вачох пайшлі то жоўтыя, то зялёныя кругі, і ён сеў на зямлю… Ачнуўшыся, дзед ледва устаў. Кругом яго ўжо нікога ня было, і ў лесе было ціха, як заўсёды, толькі хваіны што-то боязна шапталі ўверсе. Дзед падыйшоў {{Абмылка|''да''|да}} берагу. Антон ляжаў у трох кроках ад яго, раскідаўшы рукі, і<noinclude></noinclude> 8rkc83djxyinlb4h0kt0szuvnillo2a 104 121639 282840 2026-04-25T17:14:24Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{Абмылка|шкляныма|шклянымі}} вачыма глядзеў у неба. З левага боку цякла кроў і чырвонаю стужкаю паўзла па пяску. Дзед стаў на калені і з жальбою глядзеў у белы, як крэйда, твар Антона. Раптам адна рука забітага рванулася, ён маргнуў вачыма й крануў голаву....» 282840 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{Абмылка|шкляныма|шклянымі}} вачыма глядзеў у неба. З левага боку цякла кроў і чырвонаю стужкаю паўзла па пяску. Дзед стаў на калені і з жальбою глядзеў у белы, як крэйда, твар Антона. Раптам адна рука забітага рванулася, ён маргнуў вачыма й крануў голаву. {{Водступ|2|em}}— Хто гэта? Ты, дзеду? {{Водступ|2|em}}— Я, я сынок! — устрапыхнуўшыся ад радасьці, сказаў дзед. {{Водступ|2|em}}— Помніш, ты тут мне казаў казку аб Кромані… Помніш? Вось табе новая казка… Ох, дзеду!.. {{Водступ|2|em}}Левая рука Антона ўчапілася за бок і заскрабла пясок. {{Водступ|2|em}}— Шмат казак на сьвеце… {{Водступ|2|em}}Усё цела Антона затраслося, выцягнулася. Ён глыбока ўздыхнуў і заплюшчыў вочы — назаўсёды. {{Водступ|2|em}}У дзеда хлынулі сьлёзы, {{Водступ|2|em}}— Ашукаў ты мяне, Божа! Не памагаеш ты беднаму! Паможам мы толькі самі сабе, казаў ты, Антоне! І памёр за другіх. {{Водступ|2|em}}Ашукала дзеда й возера, не захавала Антона ад ворагаў. Цьмянай плямай глядзела яно й ня было ўжо ў ім {{Абмылка|нічого|нічога}} таемнага. На свеце залажыліся новыя, іншыя казкі, казкі аб Антону. {{Водступ|2|em}}Будзе дзед гэтую жывую казку складаць для маладога пакаленьня. {{Калёнтытул|right='''Рэдакцыя.'''}} {{Калёнтытул|left=<center>24/XI-22.<br />Менск.</center>}}<noinclude></noinclude> h71l0wr86raq11mrmdjal1gqlr2j8h9 282843 282840 2026-04-25T17:16:39Z Gleb Leo 2440 282843 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{Абмылка|шкляныма|шклянымі}} вачыма глядзеў у неба. З левага боку цякла кроў і чырвонаю стужкаю паўзла па пяску. Дзед стаў на калені і з жальбою глядзеў у белы, як крэйда, твар Антона. Раптам адна рука забітага рванулася, ён маргнуў вачыма й крануў голаву. {{Водступ|2|em}}— Хто гэта? Ты, дзеду? {{Водступ|2|em}}— Я, я сынок! — устрапыхнуўшыся ад радасьці, сказаў дзед. {{Водступ|2|em}}— Помніш, ты тут мне казаў казку аб Кромані… Помніш? Вось табе новая казка… Ох, дзеду!.. {{Водступ|2|em}}Левая рука Антона ўчапілася за бок і заскрабла пясок. {{Водступ|2|em}}— Шмат казак на сьвеце… {{Водступ|2|em}}Усё цела Антона затраслося, выцягнулася. Ён глыбока ўздыхнуў і заплюшчыў вочы — назаўсёды. {{Водступ|2|em}}У дзеда хлынулі сьлёзы, {{Водступ|2|em}}— Ашукаў ты мяне, Божа! Не памагаеш ты беднаму! Паможам мы толькі самі сабе, казаў ты, Антоне! І памёр за другіх. {{Водступ|2|em}}Ашукала дзеда й возера, не захавала Антона ад ворагаў. Цьмянай плямай глядзела яно й ня было ўжо ў ім {{Абмылка|нічого|нічога}} таемнага. На свеце залажыліся новыя, іншыя казкі, казкі аб Антону. {{Водступ|2|em}}Будзе дзед гэтую жывую казку складаць для маладога пакаленьня. {{Калёнтытул|right='''Неманскі.'''}} {{Калёнтытул|left=<center>24/XI-22.<br />Менск.</center>}}<noinclude></noinclude> 3px79ik6kj4aqk9u36wtifjn8fifs6f 0 121640 282842 2026-04-25T17:16:11Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Над Кроманьню | аўтар = Янка Нёманскі | год = Сьнежань 1922 году | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Полымя (часопіс)/1922/1/Адплата пану|Адплата пану]] | наступны = Полымя (часопіс)/1922/1/Заняпад усясьветнай гаспадарк...» 282842 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Над Кроманьню | аўтар = Янка Нёманскі | год = Сьнежань 1922 году | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Полымя (часопіс)/1922/1/Адплата пану|Адплата пану]] | наступны = [[Полымя (часопіс)/1922/1/Заняпад усясьветнай гаспадаркі і ўсясьветны фашызм|Заняпад усясьветнай гаспадаркі і ўсясьветны фашызм]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Над Кроманьню]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Полымя. 1922. № 1.pdf" from="19" to="37" /> {{Выроўніваньне-канец}} rp6jl9kbyhsigqh11rrrqd1qs6d184w 104 121641 282845 2026-04-25T17:58:14Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « ''<u>A. H.</u> <center>{{x-larger|'''Абдзіраловіч і Барыка'''}}</br>''{{fine|(Літаратурная паралель)}}</center> {{gap|2em}}У той час, калі ў Расеі валіўся стары лад і пачыналася будаваньне новага жыцьця, для людзей, што ўзрасьлі ў атмасфэры старога ладу і псыхікай сваей былі з ім крэпка...» 282845 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude> ''<u>A. H.</u> <center>{{x-larger|'''Абдзіраловіч і Барыка'''}}</br>''{{fine|(Літаратурная паралель)}}</center> {{gap|2em}}У той час, калі ў Расеі валіўся стары лад і пачыналася будаваньне новага жыцьця, для людзей, што ўзрасьлі ў атмасфэры старога ладу і псыхікай сваей былі з ім крэпка зьвязаны, ня лёгка было «самавызначыцца» і знайсьці належны шлях паступаньня. {{gap|2em}}Шмат было розных прычын дзеля гэтага, перашкаджаўшых «самавызначыцца» нават тым, хто быў у сваей сьвядомасьці ворагам старога ладу. Рэвалюцыя — гэта быў «скок у няведамае, і гэтага няведамага баяліся нават шчырыя і гарачыя барацьбіты за волю, папросту ня верыўшыя ў здольнасьць зрэвалюцыянаваных масаў да працы канструктыўнай. Хто ведае, ці не адыгралі тутака ролі і тыя думкі-разважаньні, якія гэтак ярка выказаў у маленечкім, чатырохрадковым вершыку сваім Адам Міцкевіч, ды якія на пачатку сацыяльнае рэвалюцыі ў Расеі апраўдаліся гэтак трагічна прыкладам у адносінах да Шінгарева і Кокошкіна, прамотараў лютавае рэвалюцыі: {|style="font-size:83%; margin:auto" |Rece, za lud walczące, sam lud poobcina;</br>Imion, milych ludowi, lud — pozapomina…</br>Wszystko przejdzie! Po huku, po szumie, po trudzie</br>Wezmą dziedzictwo cisi, ciemni, mali ludzie. |} {{gap|2em}}Бязумоўна, у гэтым хістаньні, у гэтай баязьні «скокнуць у няведамае былі і іншыя прычыны. «A la guerre comme à la guerre!» — падчас змаганьня сілай патрэбны людзі, гатовыя на ўсё, пазбаўленыя ўсякіх «скрупулаў», далёкія ад гуманітарызму, каторы ў рашаючы мамэнт можа паўстрымаць руку ад жорсткага, але неабходнага ўдару. Ня кожны пачуваўся здольным да гэтага. Апрача гэтага падчас расейскае рэвалюцыі сярод староньнікаў перавароту бачым падзел: адны з учасьнікаў рэвалюцыі, ськінуўшы царскую ўладу, каб не дапусьціць да далейшага праліцьця крыві, хацелі захаваць у нязьменным стане ўвесь стары сацыяльны лад, хацелі адбудовываць паруханае вайной жыцьцё вялізарнае краіны так, каб і капіталіст, і абшарнік аднавілі свае «варштаты працы» на падставе даўнейшага вызыску працоўных масаў, на падставе паняволеньня сьвету працы — капіталам. Гэты стары сацыяльны лад быў такі прывычны, шляхі да змаганьня за палепшаньне быту работніка і селяніна ў рамках гэтага ладу былі гэтак добра распрацаваны, што тварцы лютавае рэвалюцыі гатовы былі ўсімі спосабамі бараніць гэты лад ад атэнтатаў на яго, робленых у імя «няведамага заўтра»… У магчымасьць будаваньня новага сацыянага ладу яны ня верылі!<noinclude></noinclude> qti92nvoims22p5b13zxrlb1aztvicv 282846 282845 2026-04-25T18:00:56Z RAleh111 4658 282846 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> ''<u>A. H.</u> <center>{{x-larger|'''Абдзіраловіч і Барыка'''}}</br>''{{fine|(Літаратурная паралель)}}</center> {{gap|2em}}У той час, калі ў Расеі валіўся стары лад і пачыналася будаваньне новага жыцьця, для людзей, што ўзрасьлі ў атмасфэры старога ладу і псыхікай сваей былі з ім крэпка зьвязаны, ня лёгка было «самавызначыцца» і знайсьці належны шлях паступаньня. {{gap|2em}}Шмат было розных прычын дзеля гэтага, перашкаджаўшых «самавызначыцца» нават тым, хто быў у сваей сьвядомасьці ворагам старога ладу. Рэвалюцыя — гэта быў «скок у няведамае, і гэтага няведамага баяліся нават шчырыя і гарачыя барацьбіты за волю, папросту ня верыўшыя ў здольнасьць зрэвалюцыянаваных масаў да працы канструктыўнай. Хто ведае, ці не адыгралі тутака ролі і тыя думкі-разважаньні, якія гэтак ярка выказаў у маленечкім, чатырохрадковым вершыку сваім Адам Міцкевіч, ды якія на пачатку сацыяльнае рэвалюцыі ў Расеі апраўдаліся гэтак трагічна прыкладам у адносінах да Шінгарева і Кокошкіна, прамотараў лютавае рэвалюцыі: {|style="font-size:83%; margin:auto" |Rece, za lud walczące, sam lud poobcina;</br>Imion, milych ludowi, lud — pozapomina…</br>Wszystko przejdzie! Po huku, po szumie, po trudzie</br>Wezmą dziedzictwo cisi, ciemni, mali ludzie. |} {{gap|2em}}Бязумоўна, у гэтым хістаньні, у гэтай баязьні «скокнуць у няведамае былі і іншыя прычыны. «A la guerre comme à la guerre!» — падчас змаганьня сілай патрэбны людзі, гатовыя на ўсё, пазбаўленыя ўсякіх «скрупулаў», далёкія ад гуманітарызму, каторы ў рашаючы мамэнт можа паўстрымаць руку ад жорсткага, але неабходнага ўдару. Ня кожны пачуваўся здольным да гэтага. Апрача гэтага падчас расейскае рэвалюцыі сярод староньнікаў перавароту бачым падзел: адны з учасьнікаў рэвалюцыі, ськінуўшы царскую ўладу, каб не дапусьціць да далейшага праліцьця крыві, хацелі захаваць у нязьменным стане ўвесь стары сацыяльны лад, хацелі адбудовываць паруханае вайной жыцьцё вялізарнае краіны так, каб і капіталіст, і абшарнік аднавілі свае «варштаты працы» на падставе даўнейшага вызыску працоўных масаў, на падставе паняволеньня сьвету працы — капіталам. Гэты стары сацыяльны лад быў такі прывычны, шляхі да змаганьня за палепшаньне быту работніка і селяніна ў рамках гэтага ладу былі гэтак добра распрацаваны, што тварцы лютавае рэвалюцыі гатовы былі ўсімі спосабамі бараніць гэты лад ад атэнтатаў на яго, робленых у імя «няведамага заўтра»… У магчымасьць будаваньня новага сацыянага ладу яны ня верылі!<noinclude></noinclude> 0g99hahq0ihnjzvs1hji681e4imz9qq 104 121642 282847 2026-04-25T18:14:45Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Паверыла ў гэту магчымасьць толькі малая жменя фанатыкаў ідэі сацыяльнае рэвалюцыі. Але, ня гледзячы на сваю малую лічэбнасьць і беднасьць інтэлектуальнымі сіламі, здольнымі да будаваньня новага дзяржаўнага і сацыяльнага ладу, іменна гэтая мал...» 282847 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Паверыла ў гэту магчымасьць толькі малая жменя фанатыкаў ідэі сацыяльнае рэвалюцыі. Але, ня гледзячы на сваю малую лічэбнасьць і беднасьць інтэлектуальнымі сіламі, здольнымі да будаваньня новага дзяржаўнага і сацыяльнага ладу, іменна гэтая малая жменя людзей з Ленінам і Троцкім на чале перамагла гэткую магутную, на пагляд, расейскую дэмакрацыю, якая не адважылася ўзыйсьці на шлях сацыяльнае рэвалюцыі. Перамагла, бо за ёй пайшлі народныя масы, ня меўшыя ніякіх «гуманітарных скрупулаў» інтэлігенцыі, не баяўшыяся «скоку ў няведамае». Сталася тое, чаго ніхто не спадзяваўся. І калі нават сягоньня — праз дваццаць адзін год пасьля таго, як у Расеі пачалося будаваньне новага сацыяльнага ладу, — калі нават і цяпер дэмакратычная інтэлігенцыя расейская верыць у магчымасьць хуткага павароту старога рэжыму, — дык можна сабе лёгка прадставіць, як тая-ж інтэлігенцыя мусіла глядзець на ход выпадкаў беспасярэдня пасьля кастрычнікавага перавароту, як ей трудна было пагадзіцца з фактам такое глыбокае, такое ўсебаковае перабудовы старога грамадзкага жыцьця.</br> {{gap|2em}}Тое-ж, што перажывала расейская дэмакратычная інтэлігенцыя ў Расеі пасьля перамогі камуністаў, перажывалі — mutatis mutandis — прадстаўнікі сацыяльнага радыкалізму ў Польшчы, калі — дзякуючы баечнай для Палякоў міжнародай кон’юнктуры, пры якой Польшч атрымала дзяржаўную незалежнасьць, — перад грамадзянствам узьнялося пытаньне: якую-ж Польшчу трэба будаваць? І ў Польшчы толькі малая жменя людзей лятуцела аб новай Польшчы — Польшчы сялян і работнікаў, як аб краіне сацыяльнае справядлівасьці, краіне, у якой ня будзе паняволеньня працы капіталам. Але тут на шлях адбудовы Польшчы капіталістычнае пайшлі нават у большасьці сваей нацыяналістычна і клерыкальна настроеныя сялянскія ды ў значнай меры й работніцкія масы. Чароўны зык словаў: «незалежная Польшча» засланіў сабой пытаньне аб унутраным зьмесьце адбудаванае дзяржавы, аб сацыяльным ладзе ў ёй. Нацыянальная ідэя засланіла сабой сацыяльную. А гэта вырашыла пытаньне аб будучыні Польшчы на доўгія гады… Польскі народ збудаваў для сябе свой нацыянальны дом, поўнасьцю захаваўшы капіталістычны лад і рашуча супрацівіўшыся рэвалюцыі сацыяльнай. І нават польскія сацыялісты, меўшыя ў першы мамэнт уладу ў сваіх руках (урад Морачэвскага!), не адважыліся пачаць адбудовы сваей бацькаўшчыны на новых сацыяльных падставах.</br> {{gap|2em}}Зусім натуральна, што сярод радыкальна настроеных элемэнтаў у Польшчы мусіла адбыцца пэўная ідэолёгічная ломка, што ня кожнага аднолькава можа зачараваць адна толькі дзяржаўная незалежнасьць… Як у пасьля-кастрычнікавай Расеі большасьць дэмакратычнае інтэлігенцыі не магла пайсьці нага ў нагу з тварцамі новага — сацыялістычнага {{перанос пачатак|ла|ду}}<noinclude></noinclude> 5q0r2vaoro57z56rbtljkt4g7f1f41t 282857 282847 2026-04-25T19:00:15Z RAleh111 4658 282857 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Паверыла ў гэту магчымасьць толькі малая жменя фанатыкаў ідэі сацыяльнае рэвалюцыі. Але, ня гледзячы на сваю малую лічэбнасьць і беднасьць інтэлектуальнымі сіламі, здольнымі да будаваньня новага дзяржаўнага і сацыяльнага ладу, іменна гэтая малая жменя людзей з Ленінам і Троцкім на чале перамагла гэткую магутную, на пагляд, расейскую дэмакрацыю, якая не адважылася ўзыйсьці на шлях сацыяльнае рэвалюцыі. Перамагла, бо за ёй пайшлі народныя масы, ня меўшыя ніякіх «гуманітарных скрупулаў» інтэлігенцыі, не баяўшыяся «скоку ў няведамае». Сталася тое, чаго ніхто не спадзяваўся. І калі нават сягоньня — праз дваццаць адзін год пасьля таго, як у Расеі пачалося будаваньне новага сацыяльнага ладу, — калі нават і цяпер дэмакратычная інтэлігенцыя расейская верыць у магчымасьць хуткага павароту старога рэжыму, — дык можна сабе лёгка прадставіць, як тая-ж інтэлігенцыя мусіла глядзець на ход выпадкаў беспасярэдня пасьля кастрычнікавага перавароту, як ей трудна было пагадзіцца з фактам такое глыбокае, такое ўсебаковае перабудовы старога грамадзкага жыцьця.</br> {{gap|2em}}Тое-ж, што перажывала расейская дэмакратычная інтэлігенцыя ў Расеі пасьля перамогі камуністаў, перажывалі — mutatis mutandis — прадстаўнікі сацыяльнага радыкалізму ў Польшчы, калі — дзякуючы баечнай для Палякоў міжнародай кон’юнктуры, пры якой Польшч атрымала дзяржаўную незалежнасьць, — перад грамадзянствам узьнялося пытаньне: якую-ж Польшчу трэба будаваць? І ў Польшчы толькі малая жменя людзей лятуцела аб новай Польшчы — Польшчы сялян і работнікаў, як аб краіне сацыяльнае справядлівасьці, краіне, у якой ня будзе паняволеньня працы капіталам. Але тут на шлях адбудовы Польшчы капіталістычнае пайшлі нават у большасьці сваей нацыяналістычна і клерыкальна настроеныя сялянскія ды ў значнай меры й работніцкія масы. Чароўны зык словаў: «незалежная Польшча» засланіў сабой пытаньне аб унутраным зьмесьце адбудаванае дзяржавы, аб сацыяльным ладзе ў ёй. Нацыянальная ідэя засланіла сабой сацыяльную. А гэта вырашыла пытаньне аб будучыні Польшчы на доўгія гады… Польскі народ збудаваў для сябе свой нацыянальны дом, поўнасьцю захаваўшы капіталістычны лад і рашуча супрацівіўшыся рэвалюцыі сацыяльнай. І нават польскія сацыялісты, меўшыя ў першы мамэнт уладу ў сваіх руках (урад Морачэвскага!), не адважыліся пачаць адбудовы сваей бацькаўшчыны на новых сацыяльных падставах.</br> {{gap|2em}}Зусім натуральна, што сярод радыкальна настроеных элемэнтаў у Польшчы мусіла адбыцца пэўная ідэолёгічная ломка, што ня кожнага аднолькава можа зачараваць адна толькі дзяржаўная незалежнасьць… Як у пасьля-кастрычнікавай Расеі большасьць дэмакратычнае інтэлігенцыі не магла пайсьці нага ў нагу з тварцамі новага — сацыялістычнага {{перанос пачатак|ла|ду}}<noinclude></noinclude> 0ctsblcackulvj8d9svjtxrt6s3dlih 104 121643 282849 2026-04-25T18:24:47Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|ла|ду}}, так у Польшчы, адроджанае дзяржаўна, радыкальная меншасьць не магла знайсьці для сябе месца для актыўнае творчае працы ў рамках дзяржаўнага будаўніцтва на старых сацыяльных падставах. І шмат хто пэўне-ж вельмі балюча перажываў н...» 282849 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|ла|ду}}, так у Польшчы, адроджанае дзяржаўна, радыкальная меншасьць не магла знайсьці для сябе месца для актыўнае творчае працы ў рамках дзяржаўнага будаўніцтва на старых сацыяльных падставах. І шмат хто пэўне-ж вельмі балюча перажываў немагчымасьць датарнавацца да створаных тамака варункаў жыцьця, шмат хто ня мог «самавызначыцца», знайсьці адпавядаючы ягонай ідэолёгіі жыцьцёвы шлях.</br> {{gap|2em}}Гэтую сытуацыю, якую — разам з расейскай і польскай радыкальнай дэмакрацыяй — перажывала й перажывае так- жа дэмакрацыя беларуская, адтварылі ў мастацкіх абразох у форме повесьці — два пісьменьнікі: беларускі Гарэцкі ў повесьці ''„Дзьве душы“'' і полькі Жэромскі ў повесьці ''„Przedwiośnіе“''. Гарэцкі пісаў сваю повесьць у Вільні ў 1919-20 г.г.; Жэромскі — недзе ў Польшчы ў 1924 годзе. Беспасярэдняга ўзаемнага ўплыву тут быць не магло. Але тэма папросту «вісела ў паветры» і, відаць, лішне балюча ўражала душы абодвых пісьменьнікаў, каб яны маглі не зарэагаваць на яе. І яны далі творы, якія шмат у чым вельмі падобны да сябе, якія разьвязваюць тую-ж праблему, хоць і ў розным асяродзьдзі, аналёгічна.</br> {{gap|2em}}Пачнём разгляд абодвых твораў з повесьці Гарэцкага «Дзьве душы». «Двудушнасьць» галоўнага героя Гарэцкага, прапаршчыка Абдзіраловіча, гэта ёсьць той духовы разлад, які паўстаў у яго ў сувязі з сацыяльнай рэвалюцыяй у Расеі. Абдзіраловіч быў да выбуху сусьветнае вайны студэнтам і працаваў у сацыялістычных арганізацыях. Дык рэч зусім зразумелая, што «Кераншчына» не магла яго здаволіць: яна-ж якраз ахоўвала стары сацыяльны лад, яна — так трагічна для сябе — імкнулася да непапулярнае далейшае вайны — «да пабеднага канца», колькі-6 крыві народнае гэтая вайна ні вымагала. Незадоўга да бальшавіцкага перавароту Абдзіраловіч едзе лячыцца ад сваей раны на Каўказ і тутака пападае ў асяродзьдзе бежанцаў-Беларусаў. Абмаскоўлены беларускі магнат, гвардзейскі афіцэр, князь Гальшанскі, — відаць прадчуваючы магчымасьць сацыяльнага перавароту, — распачынае сярод гэтых бежанцаў акцыю, маючы на мэце прынамся ў Беларусі, дзе ляжаць ягоныя маёнткі, не дапусьціць да завастрэньня клясавае барацьбы. Гальшанскі склікае мітынг бежанцаў-Беларусаў і ў бліскучай прамове, спрытна жонглюючы нацыянальнымі лёзунгамі, стараецца пераканаць сваіх слухачоў, што ў Беларусаў няма сацыяльнае барацьбы, што ўсіх — і абшарнікаў, якія раптам сталіся «тоже бѣлоруссами», і сялян і работнікаў — мусіць аб’яднаць пачуцьцё прыналежнасьці да аднае беларускае нацыі. Нацыянальны салідарызм (хоць у даным выпадку ён быў ілжывы, бо Гальшанскі па духу — маскаль!) павінен перамагчы ідэю сацыяльнае барацьбы і сацыяльнае рэвалюцыі.</br> {{gap|2em}}Ілжывасьць гэтае канцэпцыі гэткая відочная, што {{перанос пачатак|Абдзі|раловіч}}<noinclude></noinclude> 6rzvcm6ieycs379961kwwxuixjhv7jd 282856 282849 2026-04-25T18:59:08Z RAleh111 4658 282856 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|ла|ду}}, так у Польшчы, адроджанае дзяржаўна, радыкальная меншасьць не магла знайсьці для сябе месца для актыўнае творчае працы ў рамках дзяржаўнага будаўніцтва на старых сацыяльных падставах. І шмат хто пэўне-ж вельмі балюча перажываў немагчымасьць датарнавацца да створаных тамака варункаў жыцьця, шмат хто ня мог «самавызначыцца», знайсьці адпавядаючы ягонай ідэолёгіі жыцьцёвы шлях.</br> {{gap|2em}}Гэтую сытуацыю, якую — разам з расейскай і польскай радыкальнай дэмакрацыяй — перажывала й перажывае так- жа дэмакрацыя беларуская, адтварылі ў мастацкіх абразох у форме повесьці — два пісьменьнікі: беларускі Гарэцкі ў повесьці ''„Дзьве душы“'' і полькі Жэромскі ў повесьці ''„Przedwiośnіе“''. Гарэцкі пісаў сваю повесьць у Вільні ў 1919-20 г.г.; Жэромскі — недзе ў Польшчы ў 1924 годзе. Беспасярэдняга ўзаемнага ўплыву тут быць не магло. Але тэма папросту «вісела ў паветры» і, відаць, лішне балюча ўражала душы абодвых пісьменьнікаў, каб яны маглі не зарэагаваць на яе. І яны далі творы, якія шмат у чым вельмі падобны да сябе, якія разьвязваюць тую-ж праблему, хоць і ў розным асяродзьдзі, аналёгічна.</br> {{gap|2em}}Пачнём разгляд абодвых твораў з повесьці Гарэцкага «Дзьве душы». «Двудушнасьць» галоўнага героя Гарэцкага, прапаршчыка Абдзіраловіча, гэта ёсьць той духовы разлад, які паўстаў у яго ў сувязі з сацыяльнай рэвалюцыяй у Расеі. Абдзіраловіч быў да выбуху сусьветнае вайны студэнтам і працаваў у сацыялістычных арганізацыях. Дык рэч зусім зразумелая, што «Кераншчына» не магла яго здаволіць: яна-ж якраз ахоўвала стары сацыяльны лад, яна — так трагічна для сябе — імкнулася да непапулярнае далейшае вайны — «да пабеднага канца», колькі-6 крыві народнае гэтая вайна ні вымагала. Незадоўга да бальшавіцкага перавароту Абдзіраловіч едзе лячыцца ад сваей раны на Каўказ і тутака пападае ў асяродзьдзе бежанцаў-Беларусаў. Абмаскоўлены беларускі магнат, гвардзейскі афіцэр, князь Гальшанскі, — відаць прадчуваючы магчымасьць сацыяльнага перавароту, — распачынае сярод гэтых бежанцаў акцыю, маючы на мэце прынамся ў Беларусі, дзе ляжаць ягоныя маёнткі, не дапусьціць да завастрэньня клясавае барацьбы. Гальшанскі склікае мітынг бежанцаў-Беларусаў і ў бліскучай прамове, спрытна жонглюючы нацыянальнымі лёзунгамі, стараецца пераканаць сваіх слухачоў, што ў Беларусаў няма сацыяльнае барацьбы, што ўсіх — і абшарнікаў, якія раптам сталіся «тоже бѣлоруссами», і сялян і работнікаў — мусіць аб’яднаць пачуцьцё прыналежнасьці да аднае беларускае нацыі. Нацыянальны салідарызм (хоць у даным выпадку ён быў ілжывы, бо Гальшанскі па духу — маскаль!) павінен перамагчы ідэю сацыяльнае барацьбы і сацыяльнае рэвалюцыі.</br> {{gap|2em}}Ілжывасьць гэтае канцэпцыі гэткая відочная, што {{перанос пачатак|Абдзі|раловіч}}<noinclude></noinclude> q62r8eqy6mbdb0vy9v3vc590tbzh3bx 104 121644 282850 2026-04-25T18:33:13Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|Абдзі|раловіч}} дае вострую рэпліку князю і зусім шчыра выказываецца на карысьць сацыяльнае рэвалюцыі.</br> {{gap|2em}}Аднак, калі камуністы пасьля гэтае прамовы зварачаюцца да Абдзіраловіча, як да свайго аднадумца, і прапануюць супрацоўніцтв...» 282850 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|Абдзі|раловіч}} дае вострую рэпліку князю і зусім шчыра выказываецца на карысьць сацыяльнае рэвалюцыі.</br> {{gap|2em}}Аднак, калі камуністы пасьля гэтае прамовы зварачаюцца да Абдзіраловіча, як да свайго аднадумца, і прапануюць супрацоўніцтва з імі, Абдзіраловіч б’ець адбой: ён кажа, што, як афіцэр, верны сваім абавязкам, ён будзе бараніць існуючы цяпер законны лад…</br> {{gap|2em}}Калі Абдзіраловіч, пасьля сваей сэрцовай драмы, пакідае Каўказ і пападае ў Маскву, там якраз ідуць баі паміж «белымі» і «чырвонымі». Сымпатыі яго ізноў як быццам на старане чырвоных, але ён ніяк ня можа «самавызначыцца» на іх карысьць. Ён усьцяж хістаецца. Шмат што злучае яго і з «белымі». Але і да іх ён ня йдзе. Жорсткасьці адных і другіх падчас аружнага змаганьня адпіхаюць Абдзіраловіча і ад адных і ад другіх.</br> {{gap|2em}}Абдзіраловіч едзе на правінцыю. Адведывае свайго старога прыяцеля — народнага настаўніка, беларускага адраджэнца. Спатыкаецца з сваей старой сымпатыяй, вучыцелькай Ірай Саковічанкай, гэтак сама чыннай працаўніцай на беларускай ніве. Бачыць і іншых сьведамых Беларусаў, знаёміцца з іх ідэаламі, імкненьнямі, работай. На адзін мамэнт здаецца, што вось-вось ён урэшце «самавызначыцца», як беларускі нацыяналіст. Але і да гэтага не даходзіць. Абдзіраловіч да нікога ня можа прыстаць, хоць у крытычныя мамэнты робіць услугі і «белым», і «чырвоным», і беларускім адраджэнцам. Выбіты ходам выпадкаў з прывычнае каляіны, герой Гарэцкага ня можа вярнуць сабе ўтрачанае духовае раўнавагі і пайсьці рашуча й кансэквэнтна па тым ці іншым шляху. На гэта ён — лішне слабы.</br> {{gap|2em}}Такіх хістаючыхся, расхлябаных духова інтэлігентаў было шмат падчас перастройкі сацыяльнага ладу і ў Расеі і ў Беларусі. І зьявішча гэтае — настолькі натуральнае, настолькі аб’ектыўна зразумелае, што няма патрэбы шукаць прычыны яго ў нейкіх асаблівых, чыста індывідуальных тайнікох душы Абдзіраловіча. Гарэцкі зрабіў бясспрэчна абмылку, шукаючы вытлумачэньня факту хістлявасьці свайго героя ў тым, што яшчэ ў люльцы ён, сын сялянкі-мамкі, быў заменены на панскае дзіця. Гарэцкі сугеруе думку, што «двудушнасьць» Абдзіраловіча, а мо’ лепш — «трохдушнасьць» яго! — гэта вынік узгадаваньня сялянскага дзіцяці ў чужой для яго сацыяльна панскай атмасфэры. Але гэтага ён нічым не даказывае. Бо-ж і тая акалічнасьць, што Абдзіраловіч, быўшы студэнтам, разыйшоўся з сваім псэўдо-бацькам на грунце разьбежнасьці сацыяльных паглядаў (стары Абдзіраловіч — абшарнік, цалком прасякнены сьветапаглядам сваей сфэры), нічога пе даказывае: у гісторыі рэвалюцыйнага руху ў Расеі выпадкі ўчасьця ў рэвалюцыйнай працы сыноў арыстакратычных сямей не такія ўжо рэдкія. Дык лепш {{перанос пачатак|бы|ло-б}}<noinclude></noinclude> 1dj4xnvnghyx89j3fcjfs4182yng3f9 282855 282850 2026-04-25T18:58:30Z RAleh111 4658 282855 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|Абдзі|раловіч}} дае вострую рэпліку князю і зусім шчыра выказываецца на карысьць сацыяльнае рэвалюцыі.</br> {{gap|2em}}Аднак, калі камуністы пасьля гэтае прамовы зварачаюцца да Абдзіраловіча, як да свайго аднадумца, і прапануюць супрацоўніцтва з імі, Абдзіраловіч б’ець адбой: ён кажа, што, як афіцэр, верны сваім абавязкам, ён будзе бараніць існуючы цяпер законны лад…</br> {{gap|2em}}Калі Абдзіраловіч, пасьля сваей сэрцовай драмы, пакідае Каўказ і пападае ў Маскву, там якраз ідуць баі паміж «белымі» і «чырвонымі». Сымпатыі яго ізноў як быццам на старане чырвоных, але ён ніяк ня можа «самавызначыцца» на іх карысьць. Ён усьцяж хістаецца. Шмат што злучае яго і з «белымі». Але і да іх ён ня йдзе. Жорсткасьці адных і другіх падчас аружнага змаганьня адпіхаюць Абдзіраловіча і ад адных і ад другіх.</br> {{gap|2em}}Абдзіраловіч едзе на правінцыю. Адведывае свайго старога прыяцеля — народнага настаўніка, беларускага адраджэнца. Спатыкаецца з сваей старой сымпатыяй, вучыцелькай Ірай Саковічанкай, гэтак сама чыннай працаўніцай на беларускай ніве. Бачыць і іншых сьведамых Беларусаў, знаёміцца з іх ідэаламі, імкненьнямі, работай. На адзін мамэнт здаецца, што вось-вось ён урэшце «самавызначыцца», як беларускі нацыяналіст. Але і да гэтага не даходзіць. Абдзіраловіч да нікога ня можа прыстаць, хоць у крытычныя мамэнты робіць услугі і «белым», і «чырвоным», і беларускім адраджэнцам. Выбіты ходам выпадкаў з прывычнае каляіны, герой Гарэцкага ня можа вярнуць сабе ўтрачанае духовае раўнавагі і пайсьці рашуча й кансэквэнтна па тым ці іншым шляху. На гэта ён — лішне слабы.</br> {{gap|2em}}Такіх хістаючыхся, расхлябаных духова інтэлігентаў было шмат падчас перастройкі сацыяльнага ладу і ў Расеі і ў Беларусі. І зьявішча гэтае — настолькі натуральнае, настолькі аб’ектыўна зразумелае, што няма патрэбы шукаць прычыны яго ў нейкіх асаблівых, чыста індывідуальных тайнікох душы Абдзіраловіча. Гарэцкі зрабіў бясспрэчна абмылку, шукаючы вытлумачэньня факту хістлявасьці свайго героя ў тым, што яшчэ ў люльцы ён, сын сялянкі-мамкі, быў заменены на панскае дзіця. Гарэцкі сугеруе думку, што «двудушнасьць» Абдзіраловіча, а мо’ лепш — «трохдушнасьць» яго! — гэта вынік узгадаваньня сялянскага дзіцяці ў чужой для яго сацыяльна панскай атмасфэры. Але гэтага ён нічым не даказывае. Бо-ж і тая акалічнасьць, што Абдзіраловіч, быўшы студэнтам, разыйшоўся з сваім псэўдо-бацькам на грунце разьбежнасьці сацыяльных паглядаў (стары Абдзіраловіч — абшарнік, цалком прасякнены сьветапаглядам сваей сфэры), нічога пе даказывае: у гісторыі рэвалюцыйнага руху ў Расеі выпадкі ўчасьця ў рэвалюцыйнай працы сыноў арыстакратычных сямей не такія ўжо рэдкія. Дык лепш {{перанос пачатак|бы|ло-б}}<noinclude></noinclude> 55gvvjy72gqws33a8tx6vdh1e1jlbvh 104 121645 282851 2026-04-25T18:43:15Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|бы|ло-б}}, калі-б Гарэцкі ня сіліўся даказаць, што «двудушнасьць» Абдзіраловіча ёсьць вынік «прышчэпкі» мужыцкага дзічка да панскага дрэва: бачаныя Абдзіраловічам падзеі былі такога роду, што іх хапала, каб разьбіць слабую ад прыроды дух...» 282851 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|бы|ло-б}}, калі-б Гарэцкі ня сіліўся даказаць, што «двудушнасьць» Абдзіраловіча ёсьць вынік «прышчэпкі» мужыцкага дзічка да панскага дрэва: бачаныя Абдзіраловічам падзеі былі такога роду, што іх хапала, каб разьбіць слабую ад прыроды духовую арганізацыю Абдзіраловіча.</br> {{gap|2em}}Жэромскі пайшоў больш натуральным шляхам і пабудаваў свой твор іменна на тым, што Гарэцкаму здавалася недастатачным: на ўплыве на маладога Барыку перажыванага мамэнту, тых страшэнных часта падзеяў, сьведкай якіх давялося яму быць.</br> {{gap|2em}}Маладога Барыку сацыяльная рэвалюцыя захапіла на Каўказе — тым самым Каўказе, на якім бачылі мы першую спробу актывізацыі Абдзіраловіча. Рэвалюцыя робіць на маладога {{абмылку|Бабыку|Барыку}} вялізарнае ўражаньне. Ён гэтак захоплены ёю, гэтак горача імкнецца прылажыць і сваю руку да будаваньня новага сацыяльнага ладу, што аддае рэвалюцыйнай уладзе захаваны ў склепе Барыкай-бацькам скарб: 200 тысяч рублёў золатам. Ён прыносіць у ахвяру рэвалюцыі ці правільней: свайму наіўнаму пагляду на рэвалюцыю сваю родную матку, якую шчыра кахае, але ня можа зразумець. Але яго балюча б’юць па нэрвах бачаныя страшэнствы рэвалюцыйнае барацьбы. А йшчэ больш — страшная армянска-татарская разьня, у якой пагіблі на ягоных вачох тысячы ні ў чым невінаватых Армянаў. Гэта выклікае ў яго варожыя адносіны да нацыяналізму, падгатаўляючы такія-ж адносіны і да нацыяналізму польскага, з каторым малады Барыка спаткаецца пазьней у незалежнай ужо Польшчы.</br> {{gap|2em}}Калі Барыка, пабуджаны да гэтага паміраючым бацькам і расказанай яму апошнім фантазіяй аб «шкляных дамох», едзе ў Польшчу, у яго ў душы шмат засьцярог у адносінах да адбудаванае на старых капіталістычных падставах бацькаўшчыны. «Шкляных дамоў» для работнікаў і сялян ён не знайшоў у Польшчы. Але польскія працоўныя масы гэтак заварожаны фактам дзяржаўнае незалежнасьці Польшчы, што, калі на Варшаву наступаюць бальшавікі, каб завясьці ў Польшчы новы сацыяльны лад, гэтыя масы хапаюцца за аружжа і з энтузьязмам ідуць выганяць чужынцаў-наезднікаў. Нацыянальная ідэя, ідэя нацыянальнага салідарызму аказваецца ў той мамэнт дужэйшай за ідэю сацыяльнае рэвалюцыі. Агульнаму настрою паддаецца і Барыка, які таксама йдзе ў армію і памагае перамагчы бальшавікоў. Але беспасярэдня пасьля ваеннае перамогі Барыка пападае ў багаты панскі двор, дзе ў працягу некалькіх месяцаў жыве жыцьцём абшарніцтва — у дастатках і раскошы, знаёміцца з няведамым яму дагэтуль буржуазным сьветам, пазнае яго мараль, ілжывасьць, крывадушнасьць… Назоў гэтага двара — «Навлоць» — стаецца для яго імем агульным, азначаючым нешта агіднае. І здавалася, што вось-вось Барыка пойдзе на шлях камуністычнае {{перанос пачатак|пра|цы}}<noinclude></noinclude> t8wrqaycxbns8vrf5su3w3oqz25t0t3 282852 282851 2026-04-25T18:43:33Z RAleh111 4658 282852 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|бы|ло-б}}, калі-б Гарэцкі ня сіліўся даказаць, што «двудушнасьць» Абдзіраловіча ёсьць вынік «прышчэпкі» мужыцкага дзічка да панскага дрэва: бачаныя Абдзіраловічам падзеі былі такога роду, што іх хапала, каб разьбіць слабую ад прыроды духовую арганізацыю Абдзіраловіча.</br> {{gap|2em}}Жэромскі пайшоў больш натуральным шляхам і пабудаваў свой твор іменна на тым, што Гарэцкаму здавалася недастатачным: на ўплыве на маладога Барыку перажыванага мамэнту, тых страшэнных часта падзеяў, сьведкай якіх давялося яму быць.</br> {{gap|2em}}Маладога Барыку сацыяльная рэвалюцыя захапіла на Каўказе — тым самым Каўказе, на якім бачылі мы першую спробу актывізацыі Абдзіраловіча. Рэвалюцыя робіць на маладога {{абмылка|Бабыку|Барыку}} вялізарнае ўражаньне. Ён гэтак захоплены ёю, гэтак горача імкнецца прылажыць і сваю руку да будаваньня новага сацыяльнага ладу, што аддае рэвалюцыйнай уладзе захаваны ў склепе Барыкай-бацькам скарб: 200 тысяч рублёў золатам. Ён прыносіць у ахвяру рэвалюцыі ці правільней: свайму наіўнаму пагляду на рэвалюцыю сваю родную матку, якую шчыра кахае, але ня можа зразумець. Але яго балюча б’юць па нэрвах бачаныя страшэнствы рэвалюцыйнае барацьбы. А йшчэ больш — страшная армянска-татарская разьня, у якой пагіблі на ягоных вачох тысячы ні ў чым невінаватых Армянаў. Гэта выклікае ў яго варожыя адносіны да нацыяналізму, падгатаўляючы такія-ж адносіны і да нацыяналізму польскага, з каторым малады Барыка спаткаецца пазьней у незалежнай ужо Польшчы.</br> {{gap|2em}}Калі Барыка, пабуджаны да гэтага паміраючым бацькам і расказанай яму апошнім фантазіяй аб «шкляных дамох», едзе ў Польшчу, у яго ў душы шмат засьцярог у адносінах да адбудаванае на старых капіталістычных падставах бацькаўшчыны. «Шкляных дамоў» для работнікаў і сялян ён не знайшоў у Польшчы. Але польскія працоўныя масы гэтак заварожаны фактам дзяржаўнае незалежнасьці Польшчы, што, калі на Варшаву наступаюць бальшавікі, каб завясьці ў Польшчы новы сацыяльны лад, гэтыя масы хапаюцца за аружжа і з энтузьязмам ідуць выганяць чужынцаў-наезднікаў. Нацыянальная ідэя, ідэя нацыянальнага салідарызму аказваецца ў той мамэнт дужэйшай за ідэю сацыяльнае рэвалюцыі. Агульнаму настрою паддаецца і Барыка, які таксама йдзе ў армію і памагае перамагчы бальшавікоў. Але беспасярэдня пасьля ваеннае перамогі Барыка пападае ў багаты панскі двор, дзе ў працягу некалькіх месяцаў жыве жыцьцём абшарніцтва — у дастатках і раскошы, знаёміцца з няведамым яму дагэтуль буржуазным сьветам, пазнае яго мараль, ілжывасьць, крывадушнасьць… Назоў гэтага двара — «Навлоць» — стаецца для яго імем агульным, азначаючым нешта агіднае. І здавалася, што вось-вось Барыка пойдзе на шлях камуністычнае {{перанос пачатак|пра|цы}}<noinclude></noinclude> 6vcyiigkhcz8yel8rvppzvj16c2mlex 282854 282852 2026-04-25T18:57:54Z RAleh111 4658 282854 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|бы|ло-б}}, калі-б Гарэцкі ня сіліўся даказаць, што «двудушнасьць» Абдзіраловіча ёсьць вынік «прышчэпкі» мужыцкага дзічка да панскага дрэва: бачаныя Абдзіраловічам падзеі былі такога роду, што іх хапала, каб разьбіць слабую ад прыроды духовую арганізацыю Абдзіраловіча.</br> {{gap|2em}}Жэромскі пайшоў больш натуральным шляхам і пабудаваў свой твор іменна на тым, што Гарэцкаму здавалася недастатачным: на ўплыве на маладога Барыку перажыванага мамэнту, тых страшэнных часта падзеяў, сьведкай якіх давялося яму быць.</br> {{gap|2em}}Маладога Барыку сацыяльная рэвалюцыя захапіла на Каўказе — тым самым Каўказе, на якім бачылі мы першую спробу актывізацыі Абдзіраловіча. Рэвалюцыя робіць на маладога {{абмылка|Бабыку|Барыку}} вялізарнае ўражаньне. Ён гэтак захоплены ёю, гэтак горача імкнецца прылажыць і сваю руку да будаваньня новага сацыяльнага ладу, што аддае рэвалюцыйнай уладзе захаваны ў склепе Барыкай-бацькам скарб: 200 тысяч рублёў золатам. Ён прыносіць у ахвяру рэвалюцыі ці правільней: свайму наіўнаму пагляду на рэвалюцыю сваю родную матку, якую шчыра кахае, але ня можа зразумець. Але яго балюча б’юць па нэрвах бачаныя страшэнствы рэвалюцыйнае барацьбы. А йшчэ больш — страшная армянска-татарская разьня, у якой пагіблі на ягоных вачох тысячы ні ў чым невінаватых Армянаў. Гэта выклікае ў яго варожыя адносіны да нацыяналізму, падгатаўляючы такія-ж адносіны і да нацыяналізму польскага, з каторым малады Барыка спаткаецца пазьней у незалежнай ужо Польшчы.</br> {{gap|2em}}Калі Барыка, пабуджаны да гэтага паміраючым бацькам і расказанай яму апошнім фантазіяй аб «шкляных дамох», едзе ў Польшчу, у яго ў душы шмат засьцярог у адносінах да адбудаванае на старых капіталістычных падставах бацькаўшчыны. «Шкляных дамоў» для работнікаў і сялян ён не знайшоў у Польшчы. Але польскія працоўныя масы гэтак заварожаны фактам дзяржаўнае незалежнасьці Польшчы, што, калі на Варшаву наступаюць бальшавікі, каб завясьці ў Польшчы новы сацыяльны лад, гэтыя масы хапаюцца за аружжа і з энтузьязмам ідуць выганяць чужынцаў-наезднікаў. Нацыянальная ідэя, ідэя нацыянальнага салідарызму аказваецца ў той мамэнт дужэйшай за ідэю сацыяльнае рэвалюцыі. Агульнаму настрою паддаецца і Барыка, які таксама йдзе ў армію і памагае перамагчы бальшавікоў. Але беспасярэдня пасьля ваеннае перамогі Барыка пападае ў багаты панскі двор, дзе ў працягу некалькіх месяцаў жыве жыцьцём абшарніцтва — у дастатках і раскошы, знаёміцца з няведамым яму дагэтуль буржуазным сьветам, пазнае яго мараль, ілжывасьць, крывадушнасьць… Назоў гэтага двара — «Навлоць» — стаецца для яго імем агульным, азначаючым нешта агіднае. І здавалася, што вось-вось Барыка пойдзе на шлях камуністычнае {{перанос пачатак|пра|цы}}<noinclude></noinclude> 32usv8y5bo8p8vvjigjtrqgv3hoo8yc 104 121646 282853 2026-04-25T18:57:13Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|пра|цы}}, на які яго заклікае ягоны таварыш Люлек — фанатык ідэі камунізму. Люлек вельмі добра ацэнівае Барыку, як чалавека хістлявага, псыхіку якога абцяжаюць „naleciałości buržuazyjne“. Дык стараецца сыстэматычна на ўсе спосабы хаяць Польшчу і...» 282853 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|пра|цы}}, на які яго заклікае ягоны таварыш Люлек — фанатык ідэі камунізму. Люлек вельмі добра ацэнівае Барыку, як чалавека хістлявага, псыхіку якога абцяжаюць „naleciałości buržuazyjne“. Дык стараецца сыстэматычна на ўсе спосабы хаяць Польшчу і пануючы ў ёй буржуазны лад, часта нават перацягваючы струну і выклікаючы неспадзявана рэзкія рэплікі ў Барыкі. Калі-ж урэшце Люлек, пэўны ў сваей перамозе над Барыкай, вядзе яго на патайны камуністычны сход, на якім партыйныя прамоўцы пачалі востра бэсьціць адроджаную Польшчу, — падсьведамае нацыянальнае пачуцьцё гэтак збунтавалася ў Барыкі, што ён, даўшы вострую, хоць слаба абаснаваную рэпліку камуністычным прамоўцам, пакідае іх сход.</br> {{gap|2em}}„Zaprzeczał jednym, zaprzeczał drugim, a swojej własnej drogi nie miał pod stopami“, — кажа аб ім Жэромскі. — „Odzywa się we mnie — паўтарае за Плятонам Барыка — głos jakiś wewnętrzny, który, ilekroć się odzywa, odwodzi mię zawsze od tego, cokolwiek w danej chwili zamierzam czynić, sam jednak nie pobudza mię do niczego“. {{gap|2em}}Аднак, аргумэнты, якія дае рэальнае жыцьцё Польшчы, выклікалі глыбокі фэрмэнт у душы «двудушнага» Барыкі. І вось — пасьля доўгіх хістаньняў, якіх Жэромскі ня мог ці мо’ не хацеў раскрыць перад чытачамі, Барыка ўрэшце «самавызначаецца»: на апошняй бачыне повесьці Жэромскага мы бачым яго ў першым радзе з’арганізаванае камуністамі дэманстрацыі, якая йдзе пад Бэльвэдэр — насупраць наведзеных на яе салдацкіх вінтовак…</br> {{gap|2em}}Барыка, пасьля доўгага хістаньня, — такога-ж, якое перажываў і Абдзіраловіч, — урэшце выбраў свой шлях, на якім мо’ й загінуў: хаця Жэромскі накінуў заслону на тое, што мусіла стацца пад Бэльвэдэрам пры сустрэчы дэманстрантаў з войскам, лёгіка прымушае думаць, што першыя кулі польскіх жаўнераў ня мінулі Барыкі… Герой Гарэцкага да дакога канца не дайшоў: на гэта патрэбна была тая чыста стыхійная сіла, якую меў Барыка ды якое не хапала Абдзіраловічу.</br> {{gap|2em}}Усё-ж такі між Б-ай і Аб-ам існуе глыбокая аналёгія. Яна вынікае з супольнае асноўнае ідэі повесьці Гарэцкага і повесьці Жэромскага. Але цікаўна, што і ў фактуры «Дзьвюх душ» і «Przedwiośnia» кідаецца ў вочы цэлы рад аналёгічных мамэнтаў, тым больш дзіўных, што, як сказана на пачатку, беспасярэдняга ўзаемнага ўплыву у аўтараў гэтых повесьцяў быць не магло. Затрымаемся на гэтых мамэнтах.</br> {{gap|2em}}Перад усім, як ужо было ўспомнена, першыя крокі абодва героі ў разгляданы пэрыёд свайго жыцьця робяць на Каўказе. Чаму? Што было прычынай такое зьбежнасьці, такое коінцыдэнцыі? Здаецца, што не памылімся, калі скажам, што і Гарэцкі і Жэромскі перанесьлі акцыю на Каўказ з тэй {{перанос пачатак|мэ|тай}}<noinclude></noinclude> oyaz9h42ror1vouthvq2k4y3bwi6xxq 104 121647 282858 2026-04-25T19:09:53Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|мэ|тай}}, каб апраўдаць варожасьць абодвух герояў да нацыянальнае ідэі. {{gap|2em}}Запраўды-ж: Абдзіраловіч першы раз сустракаецца з беларускай нацыянальнай праблемай на сходзе бежанцаў-Беларусаў, на якім абмаскоўлены беларускі абшарнік сп...» 282858 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|мэ|тай}}, каб апраўдаць варожасьць абодвух герояў да нацыянальнае ідэі. {{gap|2em}}Запраўды-ж: Абдзіраловіч першы раз сустракаецца з беларускай нацыянальнай праблемай на сходзе бежанцаў-Беларусаў, на якім абмаскоўлены беларускі абшарнік спэкулюе на нацыянальным пачуцьці бежанцаў дзеля выкарыстаньня яго для барацьбы з насьпяваўшым выбухам сацыяльнае рэвалюцыі. Абдзіраловіч гэта зразумеў і прыпомніў тыя балючыя для кожнага сына беларускае вёскі адносіны, якія да вайны існавалі паміж вёскай і панскім дваром. Абдзіраловіч папсаваў Гальшанскаму спэкуляцыю на нацыянальнай ідэі. Але, пазнаёміўшыся з беларускай нацыянальнай ідэяй у інтэрпрэтацыі беларускага рэнэгата і сьведамага спэкулянта на ёй, Абдзіаловіч, ясна-ж, ня мог ёю захапіцца, ня мог ані пагадзіць яе з барацьбой за сацыяльнае вызваленьне беларускіх сялянскіх масаў, ані — тым балей — ня мог паставіць гэту ідэю вышэй за ідэю сацыяльнае рэвалюцыі. {{gap|2em}}Барыка, далёкі ад жыцьця Польшчы і яе доўгалетняе барацьбы за нацыянальнасьць і дзяржаўнасьць, на тым-жа Каўказе знаёміцца з нацыянальным пытаньнем у яго найбольш жахлівай і агіднай пастаці: у пастаці дзікога шовінізму, страшнае ненавісьці людзей аднае нацыі да людзей другое, якая даводзіць да забойстваў бязьвінных ахвяраў нацыяналістычнага шалу, да ўзаемнага зьніштажэньня. Барыка перажыў армянскую разьню ў Тыфлісе, учыненую Татарамі. І Жэромскі хіба-ж сьведама малюе гэтак памастацку бачаныя Барыкай страшэнствы, каб вытлумачыць і апраўдаць варожыя адносіны свайго героя да кожнага нацыяналізму, у тым ліку і да нацыяналізму польскага. {{gap|2em}}Другая нязвычайна яркая аналёгія ў фактуры повесьцяў Гарэцкага і Жэромскага — гэта тыпы галоўных дзеючых асобаў. Побач з парай: Абдзіраловіч — Барыка, маем тут яшчэ тры пары аналёгічных тыпаў: кн. Гальшанскі — і Барвіцкі, Аля — і Ляўра, Іра Саковічанка — і Караліна Шарлатовічанка. Прыгледзімся да іх бліжэй. {{gap|2em}}І Гальшанскі і Барвіцкі — гэта тыпы «сытых буржуяў». Іх вонкавы выгляд, іх спосаб паступаньня, іх самапэўнасьць і пачуцьцё вышэйшасьці над усімі, якое дае матар’яльнае багацьце нават вельмі бедным духова адзінкам, — усё гэта падана абыдвума аўтарамі зусім аднолькава. І аднолькава — толькі дзякуючы свайму багацьцю — Гальшанскі адбівае Алю ў Абдзіраловіча, а Барвіцкі вырывае Ляўру ў Барыкі, хоць і адна і другая шчыра любіць «таго другога». Хвароба Алі пасьля разрыву з Абдзіраловічам, апошняе спатканьне Ляўры з Барыкай у Варшаве поўнасьцю гэта пацьвярджаюць. {{gap|2em}}Між Аляй і Ляўрай ёсьць розьніца ў адным: у веку і ў дасьпеласьці. Аля — гэта красачка, якая толькі расцьвітае. Ляўра — краска расцьвіўшая, якая сваей красой {{перанос пачатак|заварожы|вае}}<noinclude></noinclude> 4hl4j4ut69aq8lckerjyjf13b71ju08 104 121648 282859 2026-04-25T19:21:05Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|заварожы|вае}} Барыку таксама, як Аля заваражыла Абдзіраловіча. І адна і другая — тое найхарашэйшае, найбольш вартаснае, што вырастае ў буржуазным жыцьці: ідэя жаноцкага хараства. Але і адна і другая маюць на сваіх душах кляймо, якое фальш...» 282859 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|заварожы|вае}} Барыку таксама, як Аля заваражыла Абдзіраловіча. І адна і другая — тое найхарашэйшае, найбольш вартаснае, што вырастае ў буржуазным жыцьці: ідэя жаноцкага хараства. Але і адна і другая маюць на сваіх душах кляймо, якое фальшывая маральнасьць на іх налажыла. Гэтае кляймо і ёсьць прычынай разрыву Алі з Абдзіраловічам, Ляўры з Барыкай: і тут і там шчырая, глыбокая любоў прыносіцца ў ахвяру імкненьню да матар’яльнага дабрабыту, сытасьці, панскага жыцьця. {{gap|2em}}Трэйцяя пара аналёгічных тыпаў, мо’ крыху менш да сябе падобных з увагі на жыцьцёвыя абставіны, гэта Іра і Караліна. Абедзьве — вельмі нармальныя, жыцьцярадасныя, веручыя ў магчымасьць шчасьця для іх маладыя дзяўчаты, адзначаючыяся высокім маральным роўнем і асаблівай чуткасьцяй у адносінах да свайго любага. Але варункі жыцьця вясковае настаўніцы і дачкі абшарніцкае сям’і — розныя. І ідэалы жыцьцёвыя — розныя: Іра мае ідэалы грамадзкія — нацыянальныя, дзеля якіх не захістаецца ахвяраваць і асабістае шчасьце, і сваё жыцьцё, Караліна ніякіх пазытыўных грамадзкіх ідэалаў ня мае, а яе ненавісьць да зруйнаваўшых дабрабыт яе бальшавікоў — гэта-ж ёсьць толькі нэгацыя. {{gap|2em}}Сярод жаноцкіх пэрсонажаў з маладога пакаленьня бачым у Жэромскага йшчэ трэйці, адпаведнага якому ў Гарэцкага няма. Гэта ёсьць Ванда Опочыньска, яшчэ як быццам падростак, але з пераростам перадчаснага эротызму, каторы дзіўна ўжываецца з артызмам яе, як высока ўталентаванае піяністкі. Такіх тыпаў, такога пэрвэрсыйнага вытвару сучаснае цывілізацыі Гарэцкі ў сваім грамадзянстве, пэўне-ж, ня мог бачыць. Эротызм у беларускай літаратуры наагул выяўляецца даволі слаба дый, калі выяўляецца, дык у зусім нармальных праявах — далёкі ад усякай пэрвэрсіі. {{gap|2em}}Параўнаньне гэтых твораў Гарэцкага і Жэромскага выклікае такое ўражаньне, што некаторыя літаратурныя тэмы ў пэўныя гістарычныя мамэнты запраўды-ж як быццам «вісяць у паветры». Дый яно так і мусіць быць: бо тэмы, распрацаваныя ў повесьцях «Дзьве душы» і «Przedwiośnie», гэта ёсьць найбольш істотны зьмест грамадзкага жыцьця і СССР, і БССР, і Польшчы ў часе пісаньня гэтых повесьцяў. Дык коінцыдэнцыя ў літаратурнай апрацоўцы тае самае асноўнае тэмы Гарэцкім і Жэромскім не прадстаўляе нічога дзіўнага. Яна толькі паказывае, што абодва аўтары — беларускі і польскі, — хоць талент пачынаўшага толькі тады пісаць Гарэцкага і дасьпелага ўжо зусім у 1924 г. Жэромскага трэба мерыць рознай мерай, выявілі аднолькавую чуткасьць у адносінах да перажываньняў грамадзянства і аднолькава правільна намалявалі нам абраз духовага разладу ў гэтым грамадзянстве, катораму гэтак трудна было «самавызначыцца» ў пераломны мамэнт жыцьця роднага краю.<noinclude></noinclude> mcdnlnpryyeq5fhj0u03jqgiz5yrxqy 104 121649 282863 2026-04-25T19:53:06Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Пара вачэй пільна ўглядалася ў печ. Гаспадыня зухавалася.</br> {{gap|2em}}Вочы Аўгіні (так звалі гаспадыню) былі завяўшыя, з павуцінай зморшчынак вакол. Пломень з печы адбіваўся ў іх мутнаватым блескам, нібы ў затуманеным люстэрку.</br> {{gap|2em}}Муць у вачох і...» 282863 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Пара вачэй пільна ўглядалася ў печ. Гаспадыня зухавалася.</br> {{gap|2em}}Вочы Аўгіні (так звалі гаспадыню) былі завяўшыя, з павуцінай зморшчынак вакол. Пломень з печы адбіваўся ў іх мутнаватым блескам, нібы ў затуманеным люстэрку.</br> {{gap|2em}}Муць у вачох і павуціна вакол іх гаварылі, што Аўгіня ўжо доўгія-доўгія гады пазірае вось у гэту печ, стаіць так абаранкам скручаная і глядзіць-глядзіць на агонь, нібы бачыць у ім таямніцу жыцьця свайго. Малінавыя кудзерцы агню расчэсваюцца залацістымі пальцамі, сьмяюцца пылаючыя вочы, з печы на Аўгіню гледзячы і нібы кажуць бяз слоў:</br> {{gap|2em}}— Навекі ты, Аўгіня, прыкута да нас, навекі.</br> {{gap|2em}}Пуўх-пуўх-пуўх! — трышчыць загнёт на гарачым гліняным подзе і сьмяецца-рагоча, абдаючы гаспадыню дымным жарам.</br> {{gap|2em}}Варушыць Аўгіня вілачнікам гаршчкі, чапялой патэльню совае да вугольляў і клапоціцца. Яна сур‘ёзная, як той камандзір, які войска перакідвае з месца на месца, з фронту на фронт.</br> {{gap|2em}}Твар гаспадыні асьвечваецца агнём, зморшчыны на шчоках глыбеюць, і ўсё яе аблічча выглядае глінянай патрэсканай пасудзінай.</br> {{gap|2em}}Кожны рух старой гаспадыні — руплівасьць. Кожны паварот — заклапочанасьць. Кожны ўзмах рукі — кемнасьць, захапленьне.</br><noinclude></noinclude> 56fnk55jevhqpi373wu9zr482imfvbf 104 121650 282864 2026-04-25T20:00:55Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Пакаштуе Аўгіня страву з гаршчка, памайстэрску губы зморшчыць, і ўсе рухі яе на хвіліну застываюць — яна робіцца як-бы з каменя.</br> {{gap|2em}}Гэта яна ўважліва і крытычна прыслухоўваецца да смаку. Крутне галавой — значыць, яшчэ ня ўсё ў парадку. Як той...» 282864 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Пакаштуе Аўгіня страву з гаршчка, памайстэрску губы зморшчыць, і ўсе рухі яе на хвіліну застываюць — яна робіцца як-бы з каменя.</br> {{gap|2em}}Гэта яна ўважліва і крытычна прыслухоўваецца да смаку. Крутне галавой — значыць, яшчэ ня ўсё ў парадку. Як той аптэкар, асьцярожненька пусьціць пару абцугоў — закарэлых пальцаў — у круглую бярэсьціну, шчыпне некалькі драбінак солі і трусіць у страву. Так акуратненька сыпіць, што ні пыліначка солі на бок не страсянецца.</br> {{gap|2em}}Гэта яшчэ ня ўсё. Гаспадыня выцягвае губы трубкай, бровы накасурыць на гаршчок і кемным вухам прыслухоўваецца да бульканьня вады ў гаршчку. Нібы ў гаршчку знаходзіцца ўсё яе жыцьцё, якое варыцца і кіпяціцца. Як нейкую музыку, гаспадыня любіць бульканьне вады, прыслухоўваецца да малейшых перабояў і перазвонаў у гаршчку і, паводлуг гутаркі стравы, угадае ў якую хвіліну яда будзе гатова.</br> {{gap|2em}}Гаршчкі — работа паміж іншым. У параўнаньніі з галоўнай работай гэта нават не работа, а так сабе — глупства.</br> {{gap|2em}}Галоўнае — бліны.</br> {{gap|2em}}Тут Аўгіня чуецца, як тая рыба ў вадзе.</br> {{gap|2em}}Пякчы бліны Аўгіні надта прыемна, бо гэта рэч нялёгкая. А чым цяжэй, тым прыямней. Тут ад пачатку да канца патрабуецца вялікі спрыт, кемнасьць і надзвычайная ўважлівасьць, што выпрацоўваецца практыкай многіх гадоў. Гэту работу трэба ўмець. Аўгіня ўмее.</br> {{gap|2em}}На шырокім жаўтаватым, патрэсканым тапчане ў начоўцы, нібы мёд ліпавы, залаціцца рошчына, ахопленая сеткай бурбалак-пузыркоў.</br> {{gap|2em}}Аўгіня кідае на патэльню шматок сала, белага як сьнег, з празрыста-ружовым адценкам колеру неба на заходзе сонца. Так падсмажыць, што і сала многа ня выходзіць і блін не прыстае да патэльні. Сала распусьціцца з лёгкім сквіргатаньнем па дне патэльні; пакрые яе {{перанос пачатак|глян|цам}}<noinclude></noinclude> e732db7d68ttyiz5z42isdg78o6n9j3 104 121651 282865 2026-04-25T20:06:35Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|глян|цам}}, нібы наваксаваны бот у франта. Пасьля чабухне з вялікай дрыўлянай лыжкі рошчыны ў патэлню, пакруціць, паверне рукою патэльню ва ўсе бакі і — ж-ж-жух: расплываецца рошчына жоўтай паводкай, роўным круглым слоем.</br> {{gap|2em}}Ад патэль...» 282865 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|глян|цам}}, нібы наваксаваны бот у франта. Пасьля чабухне з вялікай дрыўлянай лыжкі рошчыны ў патэлню, пакруціць, паверне рукою патэльню ва ўсе бакі і — ж-ж-жух: расплываецца рошчына жоўтай паводкай, роўным круглым слоем.</br> {{gap|2em}}Ад патэльні разыходзіцца густымі хвалямі смачны пах, які апетытна казытае ў нос, прыемна гладзіць горла i раскудзельваецца нявідочным туманам па ўсіх кутох шчэлінах убогай хаткі.</br> {{gap|2em}}Паставіць Аўгіня патэльню на под гарачы, воддаль ад агню, каб ня прыпёкся блін, пакруціць да агню ўсімі краямі, потым спрытна пераверне блін на другі бок: блін робіцца пульхным, прымае ружовы колер, нібы круглы твар маладой дзяўчынкі.</br> {{gap|2em}}У Аўгіні нават першы блін комам ня выходзіць.</br> {{gap|2em}}Расьце стопка бліноў на белым абрусе, засланым на зэдліку, падымаецца ўгору, як той стог на балоце. Соваецца ўверх бліновая байка, сытная казка смачнай яды.</br> {{gap|2em}}Па блінох Аўгіня як-бы чытае кнігу аднастайнага жыцьця свайго, чытае моўчкі, нічога нікому ня кажучы.</br> {{gap|2em}}Усе дні тыдню Аўгіня з нецярплівасьцю чакае нядзелі, каб займацца сваёй улюблёнай работай — пякчы бліны.</br> {{gap|2em}}Дзяцей у Аўгіні няма — і першы пачастунак ад бліноў маюць кот і певень. Яны галоўныя ацэншчыкі яе таленту. Бярэ яна блін, рве папалам і дзьве палавінкі выходзяць роўненькія, нібы дно ад дайніцы, папалам разламанае. Кідае гаспадыня гэтыя палавінкі сваім гадунцам — кату і пеўню.</br> {{gap|2em}}Кот есьць спакойна, аблізваючыся, а певень хутка дзяўбе блін і робіць яго на рэшата. Аўгіня расчульваецца і… падлівае ім распушчанага сала.</br> {{gap|2em}}Глядзіць Аўгіня, як яны смакуюць бліны, і на яе твары ледзьве прыметна ўспыхвае ўсьмешка. Не такая ўсьмешка, як у большасьці людзей, пырскаючая аганёчкамі і вабячая вясёлымі іскрамі — не.</br><noinclude></noinclude> pnh88s6zusqgcz7e2ovklisjfxw9hph 104 121652 282866 2026-04-25T20:33:21Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Дзіўная ўсьмешка ў Аўгіні — падобная да плачу. Твар нібы памылкова задумаў усьцешыцца, але зараз-жа папраўляецца, і ўсьмешка пераходзіць у грымасу плачу, нават вочы туманяцца сьлязьмі, толькі гукаў плачу ня чуваць.</br> {{gap|2em}}Твар Аўгіні мае на гэт...» 282866 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Дзіўная ўсьмешка ў Аўгіні — падобная да плачу. Твар нібы памылкова задумаў усьцешыцца, але зараз-жа папраўляецца, і ўсьмешка пераходзіць у грымасу плачу, нават вочы туманяцца сьлязьмі, толькі гукаў плачу ня чуваць.</br> {{gap|2em}}Твар Аўгіні мае на гэта пэўную прычыну: ён прывык штодня моршчыцца ад плачу, і іншы выгляд ён ужо прыняць ня можа.</br> {{gap|2em}}Прыдзе Яўхім (муж Аўгіні) п’яны і зараз-жа бярэцца біць жонку.</br> {{gap|2em}}За што? Чаму?</br> {{gap|2em}}Вось нешта скрабе сэрца, чэшуцца рукі біцца самі лезуць. А як на чужых наступіш, дык яны, — дзіўная рэч, як тая качарга, зараз-жа назад на лоб Яўхіма наскочаць. Ён, хоць п’яны ў дрызг, а гэтага ня любіць.</br> {{gap|2em}}A жонку бі колькі ўлезе — ні словам не супярэчыць, бо такі закон сам поп ёй на ілбе напісаў, каб слухалася мужа.</br> {{gap|2em}}Аўгіня — маўклівая, пакорлівая істота — ні словам не супярэчыць. Яго рукі за жонку, каб пабіць, а яе рукі за хвартух, каб выціраць ціханька сьлёзы…</br> {{gap|2em}}Гэтак адбываецца бадай штодня. Абодва да гэтага прывыклі. Гэта як-бы запаўняе ўсё іх жыцьцё. Бяз гэтага — нудна.</br> {{gap|2em}}У Яўхіма проста думкі прапахлі самагонам. У Аўгіні ў касьцях гарачыня ад кулакоў п’янага мужа.</br> {{gap|2em}}Рэволюцыя нібы абмінула іхнюю хатку. Вакол нешта шумела-мітусілася, а яны — як жылі, так і жывуць. Ня надта што ўцяміш у тым, што робіцца вакол, калі Яўхіму трэба гойсаць па хутарох і засьценках — самагонкі шукаць. Яго жонка ведае толькі хату, поле сваё і той блакітны блін неба, які вісіць над яе галавой. На парадкі ў хаце, на ўвесь нудны аднастайны быт жыцьця свайго Аўгіня мае адзін адказ:</br> {{gap|2em}}— Так трэба!</br><noinclude></noinclude> nr6cmd1t0s6wbqjvkg6kxz2r5vfgbc6 104 121653 282867 2026-04-25T20:39:34Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Жыцьцё Аўгіні было роўнымі шалямі, якія заўсёды стаялі на адным месцы і ня зыбаліся ў бакі.</br> {{gap|2em}}А вакол жыцьцё новае біла сьвежай крыніцай. Постаці людзей выпрасталіся. Вочы новым блескам гарэлі. У голасе адчувалася цьвёрдасьць, пэўнасьць. У...» 282867 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Жыцьцё Аўгіні было роўнымі шалямі, якія заўсёды стаялі на адным месцы і ня зыбаліся ў бакі.</br> {{gap|2em}}А вакол жыцьцё новае біла сьвежай крыніцай. Постаці людзей выпрасталіся. Вочы новым блескам гарэлі. У голасе адчувалася цьвёрдасьць, пэўнасьць. У кожным руху відаць было, што ранейшы лапатнік адчувае сябе гаспадаром над сабою і над усім акружаючым. Кожны разумее вартасьць, сэнс і радасьць жыцьця ў нейкім надзвычайным імпэце працы — працы не паасобку, дзе адзін на аднаго глядзяць, як на ваўка, а працы агульнай, дзе кожная зьяўляецца адным з вялікай кроўнай сям’і-грамады.</br> {{gap|2em}}Нават акружаючае: хаты, поле і лес у сваім старым выглядзе набылі новы зьмест, тварылі новыя настроі. Вялікі бунтар — грамада сарвала з прыроды луску папоўскай і вядзьмарскай забабоннасьці і страху. Усё апранулася ў сонечны блеск новых песень, новых разважаньняў і новых учынкаў. Прастор вабіў зусім іншымі казкамі — гэроічнымі казкамі барацьбы за лепшы лёс для людзей.</br> {{gap|2em}}Паіншаму шарэлі імшалыя скрыні вясковых будынкаў, паіншаму зьвінела птушкамі даль палёў, паіншаму ківаў цёмназялёным шаломам лес, бо людзі іншымі вачыма на ўсё пазіралі, палаючымі сэрцамі атулялі-спаівалі ўсё навакол.</br> {{gap|2em}}Сяляне зьбіраліся на сходы, абгаварвалі розныя свае справы: гарачыліся, злаваліся, разважалі, сумавалі, радаваліся.</br> {{gap|2em}}Новыя словы нейкімі невядомымі птушкамі мітусіліся вакол: організацыя, копэрацыя, выбары, узаемадапамога, трохполка, комсамол, хаты-чытальні, ліквідацыя няпісьменнасьці і г. д., і г. д.</br> {{gap|2em}}Аўгіня чула гэтыя словы не на сходзе, дзе іх ясна тлумачылі, а з трэціх або чацьвертых вуснаў, дзе кожны пасвойму перарабляў гэтыя словы, калечыў іх, перакручваў — і словы ў вушох Аўгіні аддаваліся дзівоснымі {{перанос пачатак|незра|зумелымі}}<noinclude></noinclude> rqhlhnethd0won1361nsi81ith4suqb 104 121654 282870 2026-04-25T20:45:04Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|незра|зумелымі}} водгаласкамі. Яны зьвінелі, як нявідочны, але буйны град. Яны, словы гэтыя, блуталіся, як маток нітак. Кожнае з гэтых слоў Аўгіня прадстаўляла нейкай жывой істотай, надзвычайнай, нявідочнай да гэтага часу. Аўгіня адчувала н...» 282870 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|незра|зумелымі}} водгаласкамі. Яны зьвінелі, як нявідочны, але буйны град. Яны, словы гэтыя, блуталіся, як маток нітак. Кожнае з гэтых слоў Аўгіня прадстаўляла нейкай жывой істотай, надзвычайнай, нявідочнай да гэтага часу. Аўгіня адчувала нават як-бы асаблівы пах гэтых слоў: пах кажуха з махоркай, зьмешанае з потам. Гэтыя словы складваліся часам і ў рыфму, як „гарнізацыя“ (організацыя), „капірацыя“; „лікадацыя“ (ліквідацыя) і г. д. Гэтым яны яшчэ больш цікавы былі, набывалі таемную сілу, вабілі да сябе, як каляровыя пацеркі.</br> {{gap|2em}}Вось як прабівалася рэволюцыя ў сэрца Аўгіні праз той нявідочны паркан, якім яна агарадзілася ад новага жыцьця.</br> {{gap|2em}}Але аднаго разу здарылася нешта такое, што ўзварухнула роўнавагу жыцьця Аўгіні. Гэта было ў нядзелю, у дзень Аўгініных бліноў.</br> {{gap|2em}}Яўхім быў учора на сялянскім сходзе моʻ ў першы раз за ўсе годы. Надзвычайны быў гэты сход: сяляне пастанавілі выдаць савецкай уладзе ўсіх самагоншчыкаў свайго сельсавету. Яўхіма гэта, што называецца, за жывое калупнула. Сягоньня раніцай ён абегаў усю аколіцу і ніводнай пляшкі сівухі не дастаў — баяліся даць.</br> {{gap|2em}}Па скрыпе дзьвярэй, па адрывістым шлёпаньні лапцей, па строга-адчайнаму выразу вачэй Яўхіма Аўгіня зразумела, што сягоньня з яе мужыком нешта надзвычайнае чыніцца.</br> {{gap|2em}}Жудасна ёй зрабілася ад таго, што Яўхім сягоньня ўвашоў у хату без п’яненькіх частушак-песень, бяз шорханьня-хістаньня і гусінага перавальваньня з боку на бок.</br> {{gap|2em}}Неяк нязвычна…</br> {{gap|2em}}Спачатку Яўхім сеў на лаву і дзікім зрокам уткнуўся ў падлогу. Потым ён падняўся, пабляднеў і давай, як воўк, блыскаць вачыма, намацваць імі ўсе куткі, нібы адчуваючы там нейкага страшнага ворага, схаванага пад старымі бэбахамі.</br><noinclude></noinclude> c2mzbavrfcdgc2fkgug9hdo5akjlu0z 104 121655 282871 2026-04-25T20:50:18Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Потым Яўхім утаропіў вочы ў жонку, якая задрыжала ад страху, як асінавы ліст.</br> {{gap|2em}}У вачох і рухах селяніна было нешта такое пэўнае, рашучае i халодна-рэзкае, нібы раптам знашоў таго, чаго ўсё жыцьцё сваё шукаў, нібы знашоў свайго заядлага вораг...» 282871 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Потым Яўхім утаропіў вочы ў жонку, якая задрыжала ад страху, як асінавы ліст.</br> {{gap|2em}}У вачох і рухах селяніна было нешта такое пэўнае, рашучае i халодна-рэзкае, нібы раптам знашоў таго, чаго ўсё жыцьцё сваё шукаў, нібы знашоў свайго заядлага ворага, якога во зараз зьнішчыць…</br> {{gap|2em}}Твар Яўхіма крывёй наліўся, на ілбе, шыі выступілі жылы, нібы пляцёнкі кошыка: Яўхім пачаў біць вокны, пасуду, гаршчкі, перавярнуў начоўкі з рошчынай і рабіў страшны садом у хаце.</br> {{gap|2em}}Аўгіня ня рухалася з месца, разявіла рот, як-бы паветра ёй не хапае, і вытарашчыла вочы…</br> {{gap|2em}}Як на тлустага селядца, пасьля ёмкай выпіўкі, Яўхім накінуўся на сваю жонку…</br> {{gap|2em}}Пачаў яе біць…</br> {{gap|2em}}Біў яе як ніколі да гэтага часу. Валачыў па падлозе, ірваў за валасы, комкаў яе цела кулакамі з нейкім надзвычайным смакам, ажно пена выступіла на яго губах. Гэты смак чуўся ў яго „г-г-ээ!!!“, якое вырывалася хрыпла з яго грудзей пры кожным удары, нібы ў дравасека, які рупна сякерай працуе.</br> {{gap|2em}}Першы мо‘ раз у сваім жыцьці Аўгіня ня вытрымала — падняла громкае галошаньне-выцьцё.</br> {{gap|2em}}Яўхім зьдзівіўся — ён ня прывык да такога адказу на свае пастаянныя бойкі, і спыніўся раптам. Разьмяк і асеў.</br> {{gap|2em}}У страшным выглядзе жонка вырвалася, выскачыла з хаты.</br> {{gap|2em}}За ёю, як звыкла, пабеглі кот і певень, якія ніколі не разлучаліся з ёю.</br> {{gap|2em}}З прычытаньнямі і плачам ішла яна па вуліцы, ішла, перавальваючыся з нагі на нагу, пакалечаная, вымазаная, у брудзе, у парваных вопратках.</br> {{gap|2em}}Не заўважала, як на яе суседзі зьдзіўлена паглядалі, ківалі галовамі; ня чула людзкіх запытаньняў: што? як? куды?</br><noinclude></noinclude> hrh1ebgo3kojghiow1yz9npwf475v23 104 121656 282872 2026-04-25T20:56:04Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Сэрца Аўгіні кіпела, нібы вар у гаршчку. Думкі разгортваліся, моʻ першы раз у жыцьці, так моцна, так шырака, нібы тоўстая трубка кужалю, якая доўгімі гадамі ляжала на самым дне кубла, ляжала ня выбеленая, вось толькі цяпер яе раскручваюць-раскладва...» 282872 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Сэрца Аўгіні кіпела, нібы вар у гаршчку. Думкі разгортваліся, моʻ першы раз у жыцьці, так моцна, так шырака, нібы тоўстая трубка кужалю, якая доўгімі гадамі ляжала на самым дне кубла, ляжала ня выбеленая, вось толькі цяпер яе раскручваюць-раскладваюць на гумне пад сонцам.</br> {{gap|2em}}Так Аўгіня ў думках сваіх разгортвала цяпер усё сваё жыцьцё. І першы раз ёй так крыўдна зрабілася на мужа, на сваю вечную пакорлівасьць, на сваю цемнату…</br> {{gap|2em}}Першы раз у жыцьці яе вечнае „так трэба“ зьмянілася на „так ня трэба“.</br> {{gap|2em}}Аўгіня йшла ўсё шпарчэй і шпарчэй. У хаце за ўсе свае гады яна адвыкла думаць, была як нейкая няжывая рэч, прыстасаваная да печы, як вілачнік ці качарга, а тут, пры хадзьбе ў надзвычайным настроі, адчуваючы боль ва ўсім целе, думкі яе рваліся, нібы новы рой пчол старога вульля, які шукае сабе новага месца.</br> {{gap|2em}}Тут Аўгіня прыпомніла тыя незразумелыя словы, якія чула за апошнія гады рэволюцыі.</br> {{gap|2em}}Гэтыя словы мігнулі ёй цяпер, як раптоўныя праменьні ў вочы. Словы гэтыя, таемныя, і вабныя, нібы цапамі малацілі па яе сэрцы. Яна аж вочы зажмурыла і давай махінальна шаптаць гэтыя словы і пільна прыслухоўвацца да іх.</br> {{gap|2em}}Аўгіня пакіравалася раптам у тое страшнае месца, скуль расьсейваліся гэтыя словы, „дзе чорту душу прадаюць“, як гаварыў часта поп, — у хату-чытальню…</br> {{gap|2em}}У гэтай вёсцы хата-чытальня была тым месцам, дзе зьбіраліся людзі на сходы, дзе чыталіся газэты, дзе „валаводзіў" комсамол, куды прыяжджалі „ратары“ (оратары) з гораду, якія (як Аўгіні казалі суседкі) гаварылі баечна пекна аб розных простых сялянскіх справах. Словам, хата-чытальня была тым месцам, дзе можна гаварыць аб усім, нават аб сваіх крыўдах…</br><noinclude></noinclude> pdxaz2494f6ncmco9vy3dvnloezb19q 104 121657 282873 2026-04-25T21:01:48Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|2em}}Крыўд у сэрцы Аўгіні было шмат, перапоўнілі яе грудзі, як той званец, які збожжа глушыць на полі: першым чынам, крыўда на „бога“, які даў ёй такі горкі лёс (так тады думала Аўгіня); потым крыўда на мужа, што вечна зьдзекваўся над ёю; пасьля, на самаё с...» 282873 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|2em}}Крыўд у сэрцы Аўгіні было шмат, перапоўнілі яе грудзі, як той званец, які збожжа глушыць на полі: першым чынам, крыўда на „бога“, які даў ёй такі горкі лёс (так тады думала Аўгіня); потым крыўда на мужа, што вечна зьдзекваўся над ёю; пасьля, на самаё сябе, што дагэтуль маўчала; у канцы — на „увесь сьвет“ (вёска і аколіцы) за тое, што не бараніў яе, што адносіўся да яе нібы-та няўважліва.</br> {{gap|2em}}Вострым крэменем гэта крыўда драпала яе горла, гарачай жыжай па жылах расьцякаляся, замыкала вусны жалезным замком, выціскала мутную расу з вачэй…</br> {{gap|2em}}Вочы Аўгіні нібы дымам закурыліся. Яна была ў нейкім сьне на яве. Кожнае сваё пачуцьцё, думку Аўгіня павінна была бачыць, ашчупваць іначай гэта ёй было няясна. Такім чынам бачыла яна гэту крыўду…</br> {{gap|2em}}Аб крыўдзе Аўгіня шмат цікавых старасьвецкіх песень ведала, у якіх крыўда адмалёвана як жывая, з галавы да ног…</br> {{gap|2em}}Во, цяпер яна, крыўда, скаліць зубы вострыя з-пад гнілога, абросшага сьлізкімі губкамі, плоту. Во, сіняй, кагцістай рукою кліча Аўгіню. Во, урэпілася за яе лапці і не дае ісьці. Во, хрыпла гавора да Аўгіні:</br> {{gap|2em}}— А чаму-ж ты да гэтага часу са мною не ваявала? Я-ж заўсёды была з табою — пры блінох у хаце, пры жніве на полі. Чаму не ваявала?</br> {{gap|2em}}— Бо была сьляпая і дурная! — адказвае Аўгіня на свае ўласныя думкі.</br> {{gap|2em}}Аўгіня пры гэтым першы раз у жыцьці сьцісквае рукі ў кулакі і з пагрозай махае імі перад сабою.</br> {{gap|2em}}— А цяпер чуеш мяне?</br> {{gap|2em}}— Чую, чую ў болі сваім, — адказвае Аўгіня зноў на свае думкі. Чую, што тут (яна ўжо падышла да хаты- чытальні) зьнімуць луску цемнаты з маіх вачэй.</br> {{gap|2em}}Аўгіня адчыніла дзьверы і бокам усунулася у хату-чытальню.</br><noinclude></noinclude> p44m1d1a9wxi039di7ra97asud94yls 104 121658 282874 2026-04-25T21:11:37Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}— Людцы добрыя, ратуйце! — крыкнула Аўгіня.</br> {{gap|2em}}Шмат моладзі было ў пакоі. Перад Аўгіняй замітусіліся маладыя твары, гарачыя вочы.</br> {{gap|2em}}Усе з зьдзіўленьнем кінуліся да яе.</br> {{gap|2em}}— Якое няшчасьце? Што здарылася?..</br> {{gap|2em}}Розныя думкі, я...» 282874 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}— Людцы добрыя, ратуйце! — крыкнула Аўгіня.</br> {{gap|2em}}Шмат моладзі было ў пакоі. Перад Аўгіняй замітусіліся маладыя твары, гарачыя вочы.</br> {{gap|2em}}Усе з зьдзіўленьнем кінуліся да яе.</br> {{gap|2em}}— Якое няшчасьце? Што здарылася?..</br> {{gap|2em}}Розныя думкі, якія нядаўна жывымі ластаўкамі кружыліся ў галаве няшчаснай кабеты, цяпер заблуталіся, і яна не магла зьвязна апавядаць пра сваё гора.</br> {{gap|2em}}Але людзі добра зразумелі, уцямілі ў чым рэч.</br> {{gap|2em}}Галоўным чынам супакоілі цётку Аўгіню комсамолкі. Так лагодна з ёй гаварылі, так шчыра-ласкава на яе глядзелі, пранікаліся яе горам, ажно яе абдало нейкім надзвычайна-прыемным цяплом, і ўвесь боль яе сьціх, прытаіўся… <center>{{***3||50%|5|перад=1em|пасля=1em}}</center> {{gap|2em}}Нібы ў казцы цудоўнай, перад Аўгіняй разгарнулася новае, цікавае жыцьцё.</br> {{gap|2em}}Папершае, яе муж Яўхім пачаў менш піць і зусім {{абмылка|парастаў|перастаў}} біць яе, узяўся за наладжаньне сваёй гаспадаркі. Падругое, Аўгіня, як ні дзіўна, пачала вучыцца пісаць і чытаць.</br> {{gap|2em}}Пальцы яе былі пакрыўлены, як сукі, у мазалёх, пасмаленыя ў печы, патрэсканыя ад працы. Аўгінінае жыцьцё можна было чытаць па яе руках — найлепшы жыцьцёпіс працоўных людзей. У руках відаць была ўся душа вясковай гаротнай кабеціны.</br> {{gap|2em}}Гэтыя рукі болей усяго вызначаліся, калі ў школе граматы для дарослых яны месца сабе не знаходзілі на белай, як сьнег, паперы. Дрыжэлі рукі ад шастаньня паперы маленькімі дрыгаткамі і як-бы сароміліся, лезьлі часта пад стол, каб іх папера ня бачыла.</br> {{gap|2em}}Гэтыя рукі, якія так спрытна ўвіваліся пры самай цяжкай сялянскай працы, тут страцілі сваю пэўнасьць і<noinclude></noinclude> otzl5srrlic8yc2irm09x3121hek8z6 104 121659 282875 2026-04-25T21:18:43Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «сілу. Пальцы ня складваліся добра, каб ручку трымаць; ручка здавалася Аўгініным пальцам стопудовай булавою.</br> {{gap|2em}}Здавалася Аўгіні, што нічога на сьвеце няма мудрэйшага, як выводзіць атрамантам просьценькія палачкі на паперы — вось такія рысачкі, я...» 282875 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>сілу. Пальцы ня складваліся добра, каб ручку трымаць; ручка здавалася Аўгініным пальцам стопудовай булавою.</br> {{gap|2em}}Здавалася Аўгіні, што нічога на сьвеце няма мудрэйшага, як выводзіць атрамантам просьценькія палачкі на паперы — вось такія рысачкі, як на аўсяным коласе… (Гэта здавалася тэй кабеціне, якая, апрача майстраваньня бліноў, яшчэ ўмела ткаць найпякнейшыя паяскі, з самымі хітра-мудрымі ўзорамі: з грабелькамі, падкоўкамі, васількамі. Яна славілася гэтым на ўсю аколіцу). Ёй здавалася, што малюнкі вывадзіць куды лягчэй і жывей, чым простыя палачкі ставіць. Вось яна малюнкамі цэлую кнігу напісала-б…</br> {{gap|2em}}Аўгіня пацела над літарамі. Аркуш паперы здаваўся ёй вялізарным жытнім полем, якога яна ня здолее зжаць. Але гэта было толькі першымі днямі. Пасьля яна звыклася і навучылася так-сяк пісаць і чытаць.</br> {{gap|2em}}У хату-чытальню Аўгіня прыходзіла штодня. Наслухалася шмат цікавых рэчаў. Выступала на сходах з гутаркамі-прамовамі, і зусім іншым чалавекам зрабілася.</br> {{gap|2em}}Думкі яе выходзілі наўзьверх яскравымі, ядранымі словамі, як тая рунь, што відавочна ў цяплыні вылазіць на сьвет з чорных грудзей тлустай глебы. Ранейшая маўклівасьць павялічвала запас яе думак і слоў. Яе талент да бліноў і паяскоў і наогул да сялянскай працы пераліўся цяпер у яе новую грамадзянскую працу. А разам з гэтым яна ня менш, чым раней, працавала і ў хаце.</br> {{gap|2em}}Аўгіня набыла да сябе павагі ня толькі ў роднай вёсцы, але ва ўсім сельсавеце. Калі хто з бяднячак была чым пакрыўджана — ішла за парадай да Аўгіні. Дзе ладзяцца чырвоныя хрэсьбіны ці вясельле — там Аўгіня рэй вядзе. Трэба сказаць, што набожнай яна ніколі ня была. Ніводнай папоўскай малітвы ня ведала. Аўгіня выкрывала самагоншчыкаў — іх лічыла сваімі заядлымі ворагамі, знахароў лаяла і будзіла цёмных, як яна раней, сялянак да лепшага жыцьця.</br><noinclude></noinclude> es0z05mwjxsz4qgkgarcarxaexi5ibd 104 121660 282876 2026-04-25T21:21:18Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Аўгіня як-бы нанова на сьвет нарадзілася, яе заўсёды выбіралі дэлегаткай на зьезды кабет-працаўніц. На зьездах яна вельмі трапна ўмела гаварыць аб гаротным жыцьці сялянак на вёсцы.</br> {{gap|2em}}Соткі вясковых хустак мітусіліся перад яе вачыма, лавіл...» 282876 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Аўгіня як-бы нанова на сьвет нарадзілася, яе заўсёды выбіралі дэлегаткай на зьезды кабет-працаўніц. На зьездах яна вельмі трапна ўмела гаварыць аб гаротным жыцьці сялянак на вёсцы.</br> {{gap|2em}}Соткі вясковых хустак мітусіліся перад яе вачыма, лавілі кожнае яе слова, і сэрцы ўсіх дэлегатак біліся ў тахт з яе сэрцам. Паводлуг яе прамоў, заўсёды вынасіліся практычныя рэзолюцыі аб організацыі і працы кабет на вёсцы.</br> {{gap|2em}}Шмат такіх Аўгінь бывала на зьездах, і Аўгіня там бачыла сваю праўдзівую сям‘ю.</br> {{gap|2em}}У ваколіцы ўсе звалі Аўгіню „дэлегаткай“ і шмат аб ёй гаварылі, калі ў часопісі пабачылі яе портрэт.</br> {{gap|2em}}Яе новае жыцьцё, цікавая праца зьнялі з яе твару вечны выраз плачу: вочы былі спакойныя, задумлёныя і сьмелыя, зморшчыны згладзіліся. Відаць было, што Аўгіня добра разумее, што яна адна з тых тысяч і мільёнаў, якія будуюць новае сьветлае жыцьцё для ўсіх працоўных.<noinclude></noinclude> qwahkuhgdpxgmqtspy4vv3wgz81vjo2 104 121661 282879 2026-04-25T21:32:18Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}— Р-р-рып-хрып. Р-р-рып-хрып.</br> {{gap|2em}}Гэта выводзяць лірніцкі сьпеў нямазаныя сялянскія калёсы.</br> {{gap|2em}}Комсамолец Грышка, седзячы на возе, муштруе свае вушы, каб не кародзіліся ад дзікага рыпаньня калёс.</br> {{gap|2em}}Фурман, селянін гадоў пад шэсьцьд...» 282879 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}— Р-р-рып-хрып. Р-р-рып-хрып.</br> {{gap|2em}}Гэта выводзяць лірніцкі сьпеў нямазаныя сялянскія калёсы.</br> {{gap|2em}}Комсамолец Грышка, седзячы на возе, муштруе свае вушы, каб не кародзіліся ад дзікага рыпаньня калёс.</br> {{gap|2em}}Фурман, селянін гадоў пад шэсьцьдзесят, у парванай салдацкай шынэлі, падпярэзанай саматканым поясам, трымае ў руках лейцы і шчыра цмокае каню. Цмокае смачна, нібы смокча кавалак цукру.</br> {{gap|2em}}Селянін увесь пранікнуты ўвагай да свайго коніка. Ні на хвіліну ня спускае з калматай закарузлай жывёліны свае выцьвіўшыя вочы.</br> {{gap|2em}}То сукаватым пугаўём збрую падыме ўверх; то на конскія капыты кіне гаспадарчы ўзрок; то выскачыць спрытна з калёс, каб аброць паправіць і пры гэтым яшчэ ўсуне каравую руку пад хамут — памацаць ці скацінка не спацела.</br> {{gap|2em}}Ні на хвіліну селянін не перастае гутарыць з сваёй „воўкарэзінай“.</br> {{gap|2em}}Нуканьні і тпруканьні, — пераблытаныя з сьмешнымі лаянкамі, — сыпяцца, як буйны гарох, з вуснаў гаспадара.</br> {{gap|2em}}Моцна любіць селянін свайго неразлучнага друга-коніка…</br> {{gap|2em}}Спачатку стары ніякай увагі не зварочвае на Грышку. Але, ад‘хаўшы некалькі вёрст, пачынае гутарку, у якой зноў-жа адна толькі гаспадарчая руплівасьць аб сваім „самалёце“ — кані і калёсах:</br><noinclude></noinclude> rwbdr67pzogld9ua1jzdlmadwsol7oy 104 121662 282880 2026-04-25T21:39:26Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}— Жартачкі, фунт мазі каштуе пятнаццаць мільёнаў. Не набярэшся грошай. Як толькі грыбы паказваюцца ў нас, я імі калёсы шмарую. Казьлякі і масьлянкі ня горш вашай мазі гарадзкой.</br> {{gap|2em}}Пры гэтым селянін надзвычайна выразна натуе апошнія словы. Г...» 282880 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}— Жартачкі, фунт мазі каштуе пятнаццаць мільёнаў. Не набярэшся грошай. Як толькі грыбы паказваюцца ў нас, я імі калёсы шмарую. Казьлякі і масьлянкі ня горш вашай мазі гарадзкой.</br> {{gap|2em}}Пры гэтым селянін надзвычайна выразна натуе апошнія словы. Гэтым ён хоча збавіць фанабэрыі ў Грышкі. Ён глядзіць на Грышку, як на фабрыканта мазі, якога ён, вясковы гаспадар, зьбівае з ног сваімі грыбамі.</br> {{gap|2em}}Селянін адным вокам касурыцца на Грышку.</br> {{gap|2em}}— Дык ты едзеш, хлопча, у нашу вёску — у Сьвяты Камень, значыцца?</br> {{gap|2em}}— Але, дзядзька, еду ў вашу вёску. Там у мяне сябар ёсьць — Антось Ліпчонак.</br> {{gap|2em}}— Гэта той Ліпчонак, што бадзяўся па Расіі некалькі гадоў і на тым тыдні да хаты вярнуўся?</br> {{gap|2em}}— Той самы, — пацьвярдзіў Грышка.</br> {{gap|2em}}— Ага. Вось яно што! — сьпявучым галаском зацягнуў селянін. Дык і ты з тэй хэўры, што і Ліпчонак. І ты лаеш бацюшку і хочаш, каб нейкія хаты-чытальні паадчыняць па вёсках. Да антыхрыста Антона едзеш. А-г-г-га! Вось нечысьць…</br> {{gap|2em}}„Нячыстай сілы“ селянін пабайваецца. Аб ёй усё жыцьцё бубняць яму ў вушы папы. Шмат грошай, збожжа, сала і палатна каштуе яму вера ў забабоны. А раз дорага плаціш, дык хочаш-ня-хочаш, а вер!</br> {{gap|2em}}Лепшага аргуманту стары селянін ня мае ў сваёй веры, як толькі тое, што яна яму дорага каштуе.</br> {{gap|2em}}Селянін паглядае на комсамольца так падазрона, нібы бачыць у яго рогі на ілбе і закручаны хвост з-заду.</br> {{gap|2em}}„Мёйца, сына і сьвятога духа, аман!“ — бармоча ён набожна.</br> {{gap|2em}}Пасьля такіх абараніцельных слоў ён супакойваецца і лагадней пазірае на комсамольца.</br> {{gap|2em}}Грышка маўчыць. Глядзіць у даль дарогі.</br><noinclude></noinclude> jbklbnplvq4p78bfnnl0kak150x0vix 104 121663 282881 2026-04-25T21:47:07Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Едуць ужо некалькі гадзін.</br> {{gap|2em}}Абапал камяністай дарогі пераліваюцца ў розныя колеры палосы сялянскіх шнуроў. Хаткі выглядаюць вялізарнымі гнёздамі, а дрэвы і гайкі на далёкіх узгорках вабяць да сябе ў цянёк…</br> {{gap|2em}}Сонца пячэ ў твар, у пл...» 282881 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Едуць ужо некалькі гадзін.</br> {{gap|2em}}Абапал камяністай дарогі пераліваюцца ў розныя колеры палосы сялянскіх шнуроў. Хаткі выглядаюць вялізарнымі гнёздамі, а дрэвы і гайкі на далёкіх узгорках вабяць да сябе ў цянёк…</br> {{gap|2em}}Сонца пячэ ў твар, у плечы.</br> {{gap|2em}}І неяк усё гарадзкое, шумлівае: сходы, лекцыі і рознага гатунку праца адплывае ад Грышкі ўдаль, як даўно мінулае, як лёгкі ўспамін.</br> {{gap|2em}}Комсамольская бадзёрасьць і задор забаюкваюцца ў калысцы глухой беларускай дарогі паміж старадаўнымі дуплаватымі дубамі…</br> {{gap|2em}}Ад маруднай язды на Грышку нападае дрымота. Не памагаюць і комсамольскія вясёлыя частушкі, якімі ён сябе падбадрывае час-ад-часу.</br> {{gap|2em}}З кожнай вярстой, з кожнай міляю цяжар адзіноты і нудзьгі расьце. А калі позна вечарам ён прыехаў у вёску Сьвяты Камень, — яму здавалася, што прыехаў у нейкае зачарованае месца сталетняга мінулага…</br> {{gap|2em}}Вёска Сьвяты Камень сваімі разваленымі старымі хаткамі, абросшай мохам капліцай, старасьвецкай сялянскай вопраткай, старадаўняй заўныўнай песьняй малявала застыўшы кут крывічоў тых часоў, калі яшчэ маліліся пню, або каменю. {{***3||50%|5|перад=1em|пасля=1em}} {{gap|2em}}Антон Ліпчонак вельмі абрадваўся прыезду таварыша з гораду. Ён з ім моцна сябраваўся ў Менску ў працягу трох год.</br> {{gap|2em}}Успамінаюць разам Комсамольскую вуліцу, сходы, газэты, карнавалы, муштры і ўсё тое цікавае і вясёлае, што ўжо ўвашло ў бытавыя рысы комсамольца.</br> {{gap|2em}}Усё іхняе ляпейшае тут, у глушы, здаецца ім {{перанос пачатак|зна|ходзіцца}}<noinclude></noinclude> 6rfg3hohnmje50emaqzn9piv44r6432 104 121664 282882 2026-04-25T21:52:31Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|зна|ходзіцца}} недзе на Марсе, а не за якія семдзесят вёрст адгэтуль.</br> {{gap|2em}}— Няма тут з кім працаваць, — скардзіцца Ліпчонак, — няма ніводнага граматнага чалавека. Вёска агорнута цьмою, і я за два тыдні нічога не пасьпеў зрабіць, апрача...» 282882 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|зна|ходзіцца}} недзе на Марсе, а не за якія семдзесят вёрст адгэтуль.</br> {{gap|2em}}— Няма тут з кім працаваць, — скардзіцца Ліпчонак, — няма ніводнага граматнага чалавека. Вёска агорнута цьмою, і я за два тыдні нічога не пасьпеў зрабіць, апрача толькі таго, што мяне называюць „антыхрыстам“.</br> {{gap|2em}}— Да селяніна трэба падступіцца з антырэлігійнай пропагандай вельмі асьцярожна і далікатна. Ты, Антось, сваёй гарачнасьцю тут, мабыць, шмат напсаваў, — прабіраў Грышка свайго сябра.</br> {{gap|2em}}У вечары комсамольцы з цэлай грамадой вясковых выбіраюцца на начлег.</br> {{gap|2em}}Пахучым сокам апырскана летняя ноч. Аксамітным вэльмам у залатых незабудках выглядае зорачнае неба.</br> {{gap|2em}}Вогнішча начлежнікаў красуецца на пяшчыстым узгорку над абрывістым берагам рэчкі, адбіваючы ў вадзе свае чырвоныя драконаўскія языкі.</br> {{gap|2em}}Над застыўшай люстрай вады ціха лунаюць дзікія качкі; кідаюцца, як аграмадныя клёцкі ў шопатны аір. Над галовамі начлежнікаў торхаюцца кажаны. Калі-ні-калі крадзецца з лесу стогн-сьмех савы…</br> {{gap|2em}}Воддаль, на другім беразе рэчкі, вызначаюцца цені вясковых будынкаў. Яны напамінаюць вялікую грамаду чорных фігур папоў і шаптуноў. Тыя забабоны і казкі, якімі кожны беларускі куток аплецены ў працягу вякоў, абросшы нібы курган мохам, цяпер вылазяць наверх. У ночы яны накіроўваюць людзей на тое, каб у іх верылі.</br> {{gap|2em}}Забабон носіцца на скрыдлах таемна-ціхіх кажаноў. Яго чуеш у гуках савы, у шэптах начных палёў…</br> {{gap|2em}}Па кучаравым лесе лунаюць казкі аб страшных багатырох-асілках, аб дыванох-самалётах, аб жар-птухах, аб чараўнікох, якія за ноч заворвалі і засявалі поле ў дзесяткі вёрст. Ці бачуць вяскоўцы, што казкі, у якіх выказваліся затоеныя імкненьні сялян, цяпер пранікаюць у<noinclude></noinclude> 0h80egph023nhryw4n68ssewl7t10is 104 121665 282883 2026-04-25T22:00:20Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «жыцьцё. Адважны багатыр-асілак — увесь працоўны люд, які вызваліўся з-пад ярма паноў. Самалёт, электрыка, трактap — вось усе мары сялян, выказаныя ў казках, якія цяпер патрохі спраўджваюцца ў звычайным жыцьці.</br> {{gap|2em}}Начлежнікі сьпяць пад цёплымі кажух...» 282883 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>жыцьцё. Адважны багатыр-асілак — увесь працоўны люд, які вызваліўся з-пад ярма паноў. Самалёт, электрыка, трактap — вось усе мары сялян, выказаныя ў казках, якія цяпер патрохі спраўджваюцца ў звычайным жыцьці.</br> {{gap|2em}}Начлежнікі сьпяць пад цёплымі кажухамі. Заснуў і Антон Ліпчонак. Ня сьпіць толькі Грышка, які з няпрывычкі ня можа заснуць. Таксама ня сьпіць адзін высокі селянін, гадоў пад сорак.</br> {{gap|2em}}Селянін кідае сухія галіны на вогнішча і памалу, уважліва пераварачвае абсмаленым кіем бульбу, якая пячэцца ў гарачым прыску.</br> {{gap|2em}}Водблеск агню разьлівае розныя колеры на васкова-бледны твар селяніна. Апушчаныя ўніз, пакітайску, вусы вызначаюцца на яго твары, як пара чорных стужак. Упаўшыя карыя вочы праз меру блішчаць вялікімі зрэнкамі. У іх захованы шматгадовы таемны зьдзіў старой пушчы і іронічная ўсьмешка над усім новым. Селянін увесь у мінулым, вырваны з сівізны старых вякоў.</br> {{gap|2em}}Як страдаўны жрэц пры набажэнстве перад богам-агнём, выглядае селянін.</br> {{gap|2em}}Недалёка шушукаецца на розныя лады лес, вабіць і пагражае…</br> {{gap|2em}}Працягла і сумна завылі ваўкі з далёкай пасекі хутка змоўклі, толькі далі аб сабе знаць.</br> {{gap|2em}}Селянін пачаў пільна прыслухоўвацца.</br> {{gap|2em}}— Зноў ваўкалакі, — бурчыць ён з-пад чорных вусоў, — зноў…</br> {{gap|2em}}— Якія ваўкалакі, што ты? — запытаецца Грышка.</br> {{gap|2em}}— Каб я здох, калі гэта няпраўда, — прысягнуўся селянін. — Іх шмат у нашай аколіцы.</br> {{gap|2em}}Яго голас грубы, надтрэснуты і хрыплы, як стары звон. Яго орыгінальная кляцьба вельмі пасуе да дэкорацыі беларускай летняй ночы.</br> {{gap|2em}}— Няпраўда! — засьмяяўся Грышка.</br><noinclude></noinclude> 4wnjli6g24a42ejuv05ll283gphsr4f 104 121666 282884 2026-04-25T22:13:07Z RAleh111 4658 /* Праблематычная */ 282884 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}— Ты ня верыш?! Эх, малакасос!</br> {{gap|2em}}Селянін мерыць Грышку з ног да галавы кплівымі вачыма. Іронічная ўсьмешка ня зыходзіць з яго твару. Усё цела яго застыўшае, нярухомае.</br> {{gap|2em}}— Ды ня толькі ваўкалакі, але й дамавікі водзяцца ў нас.</br> {{gap|2em}}У селяніна ў вачох-страх.</br> {{gap|2em}}— Вунь, што-ноч у маладой удавы Аўгіні дамавік хату суздром пераварачвае, а ў нашай капліцы старыя абразы золатам зноў заблішчэлі. Каб я здох, калі гэта няпраўда! Народ валіць да ўдавы Аўгіньні з усёй ако- ліцы і дзівіцца на цуд. А сьвяты камень бачыў?</br> {{gap|2em}}Селянін строга паказвае рукой у бок капліцы.</br> {{gap|2em}}— Каб я здох, калі гэта няпраўда! Даўным-даўно, як людзі яшчэ ня былі такімі грэшнымі як цяпер, сьвя- тая Марыя вандравала па нашых палёх. Усюды засталіся яе сьляды. У нашай вёсцы яна таксама была. На вялікім камені каля крыніцы, — вунь там (селянін паказвае ў бок капліцы) засталіся сьляды яе босых ног. Там яна калісьці стаяла. Каб я здох, калі гэта няпраўда!</br> {{gap|2em}}Селянін гаворыць з такой пэўнасьцю, што Грышка павінен маўчаць. Ніякія довады не памогуць. Селянін на мінутку змаўкае, пераварачвае бульбу кіём, каб лепей пяклася.</br> {{gap|2em}}У вёсцы пераклікаюцца голасна пеўні. Коні на лузе храпяць, бразгаючы жалезнымі путамі. Прыдушаным го- ласам брэша на блізкім гумне сабака. У рэчцы вадзянікі люлькі кураць, пускаюць дым у гару. Гэта туман.</br> {{gap|2em}}— Дык ты ня верыш? Эх!</br> {{gap|2em}}Селянін махнуў рукой.</br> {{gap|2em}}— Сьвяты камень ведаюць усе аколічныя вёскі. Дзеля яго і вёска наша завецца, Сьвяты Камень". Пры камені пастаянна б'е крыніца сьвятой вады. Вада пама- гае ад розных хвароб: сьляпы вочы вымые - відушчым<noinclude></noinclude> 3vwdpc7uxr9qkrrytyz076e5lwimhke 0 121667 282889 2026-04-26T07:37:01Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Дэлегатка | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1926 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = | наступны = [[Апавяданьні (Бядуля, 1926)/У глушы|У глушы]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: Дэлегатка (Бядуля, апавядан...» 282889 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Дэлегатка | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1926 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = | наступны = [[Апавяданьні (Бядуля, 1926)/У глушы|У глушы]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Дэлегатка (Бядуля, апавяданьне)]]. }} <pages index="Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf" from="7" to="7" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf" from="9" to="20" /> {{Выроўніваньне-канец}} hwnjb8itgachshuu74h5jsmi2zr0x6p 104 121668 282890 2026-04-26T07:46:09Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{Цэнтар|'''Заняпад усясьветнай гаспадаркі і усясьветны фашызм.'''|памер=140%}} {{Водступ|2|em}}«Калі коратка, хай нават па завучанаму, выясьніць тое, што заўважваецца ў розных краінах Эўропы, то зусім правідлова ўжыць слова «pэакцыя» — гэтак паміж іншым выбрах...» 282890 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{Цэнтар|'''Заняпад усясьветнай гаспадаркі і усясьветны фашызм.'''|памер=140%}} {{Водступ|2|em}}«Калі коратка, хай нават па завучанаму, выясьніць тое, што заўважваецца ў розных краінах Эўропы, то зусім правідлова ўжыць слова «pэакцыя» — гэтак паміж іншым выбрахнула на сваіх старонках газэта правых кадэтаў «Руль». {{Водступ|2|em}}Праўда, далей «Руль» хоча дадаць гэтаму слову сваё кадэцкае тлумачаньне. Ён як мага хоча давесьці, што гэта рэакцыя ёсьць вынікі дзейнасьці ня ўрадаў, а народу (якога народу — гэта зразумела). Нас ня цікавяць тлумачэньні кадотаў. Нас куды больш цікавіць той перапалох, які ахоплівае некаторую частку буржуазеі, калі яна аглядае вялікія посьпехі ўсясьветнай рэакцыі. «Руль» жыве, зразумела, толькі адбіткамі настрояў, ён толькі ловіць якіясь-ці гукі ў паветры нямецкай біржы, ён прыслухоўваецца да голасу роспачы быўшага італьлянскага прэм‘ера Ніцьці і ўсіх яго прыхільнікаў. {{Водступ|2|em}}Але й выступленьне «Рулю» і цэлага шэрагу іншых газэт і часопісяў вельмі паказны. {{Водступ|2|em}}Так праўда, Эўропа перажывае цяпер гостры наступ рэакцыі. З усёй моцы завіхаецца буржуазея, каб вярнуць сабе ўсе тыя ўступкі, якія яна зрабіла рабочым у часе дэмабілізацыі прамысловасьці. {{Водступ|2|em}}Адбываецца ўтрапёнае скасаваньне выдатных адзнакаў буржуйнай дэмакратыі, скідваецца заслона, якая прыкрывала капіталістычную сутнасьць дзяржавы. Дзяржава й кляса ня толькі фактычна, але й фармальна пачынае выступаць зьяднана. {{Водступ|2|em}}Але гэтая шпаркасьць, з якой узмацняецца ўсясьветная рэакцыя, гэты размах разьвіцьця верхаводзтва буржуазеі, пачынае палохаць найбольш хітрэйшыя колы ўсясьветнай буржуазеі. {{Водступ|2|em}}Яны пачынаюць сабе ставіць пытаньне — ці ня вельмі рана? Яны няпэўны — ці прышоў ужо момант адкрытай бойкі з рабочай клясай. Ім здаецца, што яшчэ доўгі час можна пратрымаць сваю ўладу, апіраючыся на фармальную дэмакратыю. Яны ўсяляк хочуць давесьці, што шырокія народныя гушчы яшчэ ня страцілі веру ў дэмакратычныя дрындушкі, што яшчэ можна іх абмануць і прымусіць служыць буржуазеі і без фашысцкага тэррору, звычайнымі спосабамі барацьбы. {{Водступ|2|em}}І тое, што «Руль» прымушаны гаварыць аб усясьветнай рэакцыі з некаторай апаскай, і тое, што Ніцьці прымушан ужываць тэрмін «вар‘яцтва», калі ён гаворыць аб палітыцы Антанты, досыць яскрава гавораць аб тым заняпадзе, які перажывае ўсясьветны капіталізм.<noinclude></noinclude> cgl9q4mo9o8cnabb42v2tuw4s1z27ew