1 студзеня — рэвалюцыйна-гістарычнае сьвята Савецкай Беларусі

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="be">
  <siteinfo>
    <sitename>Вікікрыніцы</sitename>
    <dbname>bewikisource</dbname>
    <base>https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Мультымедыя</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Адмысловае</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Размовы</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Удзельнік</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Размовы з удзельнікам</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Вікікрыніцы</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Размовы пра Вікікрыніцы</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Размовы пра файл</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Размовы пра MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Размовы пра шаблон</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Даведка</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Размовы пра даведку</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Катэгорыя</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Размовы пра катэгорыю</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Аўтар</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Размовы пра аўтара</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Старонка</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Размовы пра старонку</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">Індэкс</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">Размовы пра індэкс</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Размовы пра модуль</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>1 студзеня — рэвалюцыйна-гістарычнае сьвята Савецкай Беларусі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16216</id>
    <redirect title="Полымя (часопіс)/1922/1/1 студзеня — рэвалюцыйна-гістарычнае сьвята Савецкай Беларусі" />
    <revision>
      <id>282951</id>
      <parentid>86716</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T19:39:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Перасылае да [[Полымя (часопіс)/1922/1/1 студзеня — рэвалюцыйна-гістарычнае сьвята Савецкай Беларусі]]</comment>
      <origin>282951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="166" sha1="h2wf0mvw2ma7e7u42k2i9gcvz5dzvvu" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Полымя (часопіс)/1922/1/1 студзеня — рэвалюцыйна-гістарычнае сьвята Савецкай Беларусі]]</text>
      <sha1>h2wf0mvw2ma7e7u42k2i9gcvz5dzvvu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вікікрыніцы:Каляндар/ліпень</title>
    <ns>4</ns>
    <id>23916</id>
    <revision>
      <id>282997</id>
      <parentid>252497</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T09:17:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>282997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20624" sha1="fsodko6p95et9qsh6erf7p0cecd6y4y" xml:space="preserve">{{#lst:Вікікрыніцы:Каляндар}}
----
: [[Вікікрыніцы:Паэзія сёння/ліпень]]
: [[Вікікрыніцы:Проза сёння/ліпень]]
----
&lt;section begin=&quot;1&quot;/&gt;'''1 ліпеня'''
* 1921 — зацверджаны статут Таварыства беларускай школы
* 1946 — памёр [[Аўтар:Людас Гіра|Людаслаў Гіра]], літоўскі паэт, драматург, літаратурны крытык, публіцыст
* 1965 — памёр [[Аўтар:Канстанцін Пуроўскі|Канстанцін Пуроўскі]], беларускі фалькларыст, спявак (тэнар) і лібрэтыст
&lt;section end=&quot;1&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;2&quot;/&gt;'''2 ліпеня'''
* 1875 — заснаваная Нясвіжская настаўніцкая семінарыя
* 1913 — [[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]] закончыў паэму «[[Магіла льва]]»
* 1935 — памёр [[Аўтар:Іван Карчынскі|Іван Карчынскі]], беларускі грамадска-палітычны дзеяч, гісторык
* 1961 — памёр [[Аўтар:Эрнест Хемінгуэй|Эрнест Хемінгуэй]], амерыканскі пісьменнік
&lt;section end=&quot;2&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;3&quot;/&gt;'''3 ліпеня'''
* 1885 — нарадзілася [[Аўтар:Сара Каган|Сара Каган]], беларуская габрэйская пісьменьніца
* 1907 — нарадзіўся [[Аўтар:Алесь Стаховіч|Алесь Стаховіч]], беларускі пісьменьнік
* 1969 — памёр [[Аўтар:Янка Непачаловіч|Янка Непачаловіч]], беларускі паэт
&lt;section end=&quot;3&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;4&quot;/&gt;'''4 ліпеня'''
* 1826 — памёр [[Аўтар:Томас Джэферсан|Томас Джэферсан]], амерыканскі палітык
* 1904 — нарадзіўся [[Аўтар:Анатоль Альшэўскі|Анатоль Альшэўскі]], беларускі публіцыст, камуністычны дзеяч
&lt;section end=&quot;4&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;5&quot;/&gt;'''5 ліпеня'''
* 1913 — У «Нашай Ніве» быў упершыню апублікаваны артыкул [[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлава Ластоўскага]] «[[Сплачывайця доўг]]», які выклікаў першую дыскусію на тэму развіцця беларускай літаратуры
* 1937 — загінуў [[Аўтар:Юрка Лістапад|Юрка Лістапад]], беларускі публіцыст, настаўнік, дзеяч антыбальшавіцкага руху
&lt;section end=&quot;5&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;6&quot;/&gt;'''6 ліпеня'''
* 1851 — нарадзіўся [[Аўтар:Янка Лучына|Янка Лучына]], беларускі паэт
* 1907 — У «Нашай Ніве» было ўпершыню апублікаванае апавяданне [[Аўтар:Максім Багдановіч|Максіма Багдановіча]] «[[Музыка (Багдановіч)|Музыка]]», дэбют творцы
* 1905 — нарадзіўся [[Аўтар:Пятро Глебка|Пятро Глебка]], беларускі паэт, драматург, перакладчык
* 1946 — нарадзіўся [[Аўтар:Джордж Уокер Буш|Джордж Уокер Буш]], амерыканскі палітык
&lt;section end=&quot;6&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;7&quot;/&gt;'''7 ліпеня'''
* 1572 — памёр [[Аўтар:Жыгімонт II Аўгуст|Жыгімонт III Аўгуст]], вялікі князь літоўскі (1529—1572), кароль польскі (1548—1572)
* 1633 — памёр [[Аўтар:Леў Сапега|Леў Сапега]], дзяржаўны і вайсковы дзеяч Вялікага Княства Літоўскага
* 1882 — нарадзіўся [[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]], класік беларускай літаратуры, паэт, драматург, публіцыст
* 1894 — нарадзіўся [[Аўтар:Антон Борык|Антон Борык]], беларускі палітычны і вайсковы дзеяч
* 1930 — памёр [[Аўтар:Артур Конан Дойл|Артур Конан Дойл]], брытанскі пісьменнік
* 1942 — памёр [[Аўтар:Яўген Ляцкі|Яўген Ляцкі]], беларускі фалькларыст, этнограф, крытык, гісторык літаратуры
&lt;section end=&quot;7&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;8&quot;/&gt;'''8 ліпеня'''
* 1861 — нарадзілася [[Аўтар:Марыя Магдалена Радзівіл|Марыя Магдалена Радзівіл]], беларуская мецэнатка, дзякуючы ёй выйшаў «[[Вянок]]» [[Аўтар:Максім Багдановіч|Максіма Багдановіча]] і іншыя выданні
* 1891 — нарадзіўся [[Аўтар:Ёзаф Гора|Ёзаф Гора]], чэшскі паэт і празаік
* 1955 — памёр [[Аўтар:Міхаіл Дабрынін|Міхаіл Дабрынін]], беларускі літаратуразнавец
* 1980 — памёр [[Аўтар:Францішак Пяткевіч|Францішак Пяткевіч]], беларускі нацыянальны дзеяч і лекар
&lt;section end=&quot;8&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;9&quot;/&gt;'''9 ліпеня'''
* 1912 — нарадзіўся [[Аўтар:Сяргей Астрэйка|Сяргей Астрэйка]], беларускі паэт
* 1947 — памёр [[Аўтар:Люцыян Жалігоўскі|Люцыян Жалігоўскі]], беларуска-польскі вайсковы і палітычны дзеяч
&lt;section end=&quot;9&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;10&quot;/&gt;'''10 ліпеня'''
* 1871 — нарадзіўся [[Аўтар:Павел Дземідовіч|Павел Дземідовіч]], беларускі этнограф, фальклярыст, пэдагог
* 1889 — нарадзіўся [[Аўтар:Мікалай Асееў|Мікалай Асееў]], расійскі паэт, сцэнарыст
* 1891 — нарадзіўся [[Аўтар:Павел Валошын|Павел Валошын]], беларускі грамадска-палітычны дзеяч, публіцыст
* 1900 — нарадзіўся [[Аўтар:Пётра Сергіевіч|Пётра Сергіевіч]], беларускі мастак
* 1917 — у Мінску адбылася прэм’ера п’есы [[Аўтар:Янка Купала|Янкі Купалы]] «[[Раскіданае гняздо]]»
* 1919 — польскія ўлады забаранілі газету «Родны край» (Гародня), а рэдактара [[Аўтар:Тамаш Грыб|Тамаша Грыба]] арыштавалі
* 1963 — памёр [[Аўтар:Аляксей Рубцоў|Аляксей Рубцоў]], беларускі літаратуразнавец
&lt;section end=&quot;10&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;11&quot;/&gt;'''11 ліпеня'''
* 1911 — нарадзіўся [[Аўтар:Янка Чабор|Янка Чабор]], беларускі паэт, публіцыст, грамадзкі дзеяч
* 1920 — польскія ўлады забаранілі газету «Незалежная думка»
&lt;section end=&quot;11&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;12&quot;/&gt;'''12 ліпеня'''
* 1891 — памёр [[Аўтар:Сяргей Падалінскі|Сяргей Падалінскі]], украінскі палітык і публіцыст
* 1904 — нарадзілася [[Аўтар:Алеся Александровіч|Алеся Александровіч]], беларускі літаратуразнаўца, педагог
* 1905 — нарадзіўся [[Аўтар:Пётр Сяўрук|Пётр Сяўрук]], беларускі паэт
* 1944 — загінуў [[Аўтар:Эля Каган|Эля Каган]], беларускі габрэйскі пісьменьнік
&lt;section end=&quot;12&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;13&quot;/&gt;'''13 ліпеня'''
* 1866 — нарадзіўся [[Аўтар:Напалеон Чарноцкі|Напалеон Чарноцкі]], беларускі публіцыст, перакладчык
* 1915 — загінуў [[Аўтар:Лявон Гмырак|Лявон Гмырак]], беларускі крытык, публіцыст, празаік
* 1937 — загінуў [[Аўтар:Барыс Каваленка|Барыс Каваленка]], украінскі паэт, крытык і літаратуразнавец
&lt;section end=&quot;13&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;14&quot;/&gt;'''14 ліпеня'''
* 1816 — нарадзіўся [[Аўтар:Геранім Марцінкевіч|Геранім Марцінкевіч]], беларускі паэт, празаік, драматург
* 1874 — нарадзіўся [[Аўтар:Ежы Жулаўскі|Ежы Жулаўскі]], польскі пісьменнік-фантаст, паэт і драматург
* 1904 — нарадзіўся [[Аўтар:Міхась Адзярыха|Міхась Адзярыха]], беларускі краязнавец і пэдагог
* 1913 — у Вільні заснаванае Беларускае выдавецкае таварыства, галоўнае беларускае кніжнае выдавецтва свайго часу
* 1920 — нарадзіўся [[Аўтар:Алесь Астапенка|Алесь Астапенка]], беларускі паэт і літаратуразнавец
* 1938 — памёр [[Аўтар:Тодар Вернікоўскі|Тодар Вернікоўскі]], беларускі палітычны і грамадска-культурны дзеяч
&lt;section end=&quot;14&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;15&quot;/&gt;'''15 ліпеня'''
* 1410 — Саюзнае войска Вялікага Княства Літоўскага і Польшчы разбіла крыжакоў у [[Бітва пад Грунвальдам у апісанні хронікі Быхаўца, Длугаша, Бельскага і інш.|Грунвальдскай бітве]]
* 1876 — нарадзілася [[Аўтар:Алаіза Пашкевіч (Цётка)|Цётка]], беларуская паэтка, грамадзкі дзеяч, публіцыст
* 1904 — [[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]] напісаў верш «[[Мая доля (Мая доля, дык вось доля…)|Доля]]», першы свой верш па-беларуску
* 1910 — нарадзіўся [[Аўтар:Уладзімір Стэльмах|Уладзімір Стэльмах]], беларускі драматург
* 1924 — на II сесіі ЦВК БССР была прынятая пастанова, якая дала пачатак беларусізацыі
&lt;section end=&quot;15&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;16&quot;/&gt;'''16 ліпеня'''
* 1857 — памёр [[Аўтар:П’ер-Жан дэ Беранжэ|П’ер-Жан дэ Беранжэ]], французскі паэт
* 1897 — памёр [[Аўтар:Янка Лучына|Янка Лучына]], беларускі паэт
* 1959 — памёр [[Аўтар:Цодзік Даўгапольскі|Цодзік Даўгапольскі]], беларуска-габрэйскі пісьменнік
* 1963 — памёр [[Аўтар:Мікалай Асееў|Мікалай Асееў]], расійскі паэт, сцэнарыст
* 1976 — памёр [[Аўтар:Янка Станкевіч|Янка Станкевіч]], беларускі мовазнавец, гісторык, палітычны дзеяч
&lt;section end=&quot;16&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;17&quot;/&gt;'''17 ліпеня'''
* 1570 — заснаваны Віленскі езуіцкі калегіум
* 1796 — нарадзіўся [[Аўтар:Ян Чачот|Ян Чачот]], беларуска-польскі паэт, драматург, фалькларыст, этнограф
* 1846 — нарадзіўся [[Аўтар:Мікалай Міклуха-Маклай|Мікалай Міклуха-Маклай]], расійскі падарожнік
* 1893 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксандр Вянгерка|Аляксандр Вянгерка]], польскі актор
* 1918 — загінуў [[Аўтар:Мікалай II Раманаў|Мікалай II Раманаў]], расійскі імператар
* 1938 — загінуў [[Аўтар:Павел Мядзведзеў|Павел Мядзведзеў]], расійскі літаратуразнавец
&lt;section end=&quot;17&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;18&quot;/&gt;'''18 ліпеня'''
* 1902 — нарадзіўся [[Аўтар:Меер Аксельрод|Меер Аксельрод]], беларускі мастак
&lt;section end=&quot;18&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;19&quot;/&gt;'''19 ліпеня'''
* 1869 — нарадзіўся [[Аўтар:Лявон Вітан-Дубейкаўскі|Лявон Вітан-Дубейкаўскі]], беларускі архітэктар, педагог і грамадзкі дзеяч
* 1893 — нарадзіўся [[Аўтар:Уладзімір Маякоўскі|Ўладзімер Маякоўскі]], рускі савецкі паэт
* 1913 — У «Нашай Ніве» была ўпершыню апублікаваная паэма [[Аўтар:Янка Купала|Янкі Купалы]] «[[Бандароўна]]»
* 1943 — загінуў [[Аўтар:Сяргей Дарожны|Сяргей Дарожны]], беларускі паэт
* 1957 — памёр [[Аўтар:Мікола Засім|Мікола Засім]], беларускі паэт
&lt;section end=&quot;19&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;20&quot;/&gt;'''20 ліпеня'''
* 1856 — нарадзіўся [[Аўтар:Чэслаў Пяткевіч|Чэслаў Пяткевіч]], беларускі этнограф
* 1880 — нарадзіўся [[Аўтар:Гальяш Леўчык|Гальяш Леўчык]], беларусазнаўца, паэт, публіцыст
* 1926 — памёр [[Аўтар:Фелікс Дзяржынскі|Фэлікс Дзяржынскі]], савецкі дзяржаўны дзеяч
* 1970 — памёр [[Аўтар:Алесь Астапенка|Алесь Астапенка]], беларускі паэт і літаратуразнавец
&lt;section end=&quot;20&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;21&quot;/&gt;'''21 ліпеня'''
* 1863 — нарадзіўся [[Аўтар:Уладзімір Краснянскі|Ўладзімір Краснянскі]], беларускі гісторык і краязнавец
* 1891 — нарадзіўся [[Аўтар:Сымон Кандыбовіч|Сымон Кандыбовіч]], беларускі дзяржаўны дзеяч, гісторык
* 1899 — нарадзіўся [[Аўтар:Эрнест Хемінгуэй|Эрнест Хемінгуэй]], амерыканскі пісьменнік
&lt;section end=&quot;21&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;22&quot;/&gt;'''22 ліпеня'''
* 1864 — памёр [[Аўтар:Фёдар Дастаеўскі|Фёдар Дастаеўскі]], рускі пісьменнік беларускага паходжання
* 1891 — нарадзіўся [[Аўтар:Сяргей Піліпенка|Сяргей Піліпенка]], украінскі пісьменнік
* 1927 — памёр [[Аўтар:Фадзей Руткоўскі|Фадзей Руткоўскі]], украінскі актор і драматург
&lt;section end=&quot;22&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;23&quot;/&gt;'''23 ліпеня'''

&lt;section end=&quot;23&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;24&quot;/&gt;'''24 ліпеня'''
* 1761 — нарадзіўся [[Аўтар:Якуб Ясінскі|Якуб Ясінскі]], беларуска-польскі паэт, вайсковы і палітычны дзеяч
* 1913 — [[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]] закончыў паэму «[[Яна і я]]»
* 1921 — памёр [[Аўтар:Сцяпан Булат|Сьцяпан Булат]], беларускі палітычны дзеяч, журналіст
&lt;section end=&quot;24&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;25&quot;/&gt;'''25 ліпеня'''
* 1841 — загінуў [[Аўтар:Міхаіл Лермантаў|Міхал Лермантаў]], рускі паэт
* 1945 — загінуў [[Аўтар:Станіслаў Грынкевіч|Станіслаў Грынкевіч]], беларускі лекар, пісьменьнік, грамадзка-палітычны дзяяч
&lt;section end=&quot;25&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;26&quot;/&gt;'''26 ліпеня'''
* 1931 — памёр [[Аўтар:Міхал Пятроўскі|Міхал Пятроўскі]], беларускі каталіцкі святар, дзеяч БХД
* 1961 — памёр [[Аўтар:Айзік Платнер|Айзік Платнер]], беларуска-жыдоўскі пісьменнік
&lt;section end=&quot;26&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;27&quot;/&gt;'''27 ліпеня'''
* 1877 — памёр [[Аўтар:Фёдар Цютчаў|Фёдар Цютчаў]], рускі паэт, дыпламат, цэнзар
* 1877 — нарадзіўся [[Аўтар:Уладзімір Перцаў|Ўладзімір Перцаў]], беларускі гісторык
* 1969 — памёр [[Аўтар:Яўхім Кіпель|Яўхім Кіпель]], беларускі грамадзкі дзеяч, біёляг
* 1990 — Вярхоўны Савет БССР прыняў [[Дэклярацыя аб дзяржаўным сувэрэнітэце Рэспублікі Беларусь|Дэкларацыю]] аб дзяржаўным суверэнітэце Беларусі
&lt;section end=&quot;27&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;28&quot;/&gt;'''28 ліпеня'''
* 1676 — нарадзіўся [[Аўтар:Дамінік Рудніцкі|Дамінік Рудніцкі]], беларуска-польскі пісьменнік
* 1812 — нарадзіўся [[Аўтар:Язэп Крашэўскі|Язэп Крашэўскі]], беларуска-польскі пісьменнік, гісторык і фалькларыст
* 1905 — нарадзіўся [[Аўтар:Мікола Дубовік|Мікола Дубовік]], беларускі паэт
* 1920 — памёр [[Аўтар:Алесь Гарун|Алесь Гарун]], беларускі паэт, празаік, публіцыст
* 1938 — загінуў [[Аўтар:Міхась Ланда|Міхась Ланда]], беларускі пісьменьнік
* 1972 — памёр [[Аўтар:Язэп Гладкі|Язэп Гладкі]], беларускі мовазнавец, фальклярыст
&lt;section end=&quot;28&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;29&quot;/&gt;'''29 ліпеня'''
* 1865 — нарадзіўся [[Аўтар:Андрэй Шаптыцкі|Андрэй Шаптыцкі]], украінскі рэлігійны дзеяч
* 1882 — памёр [[Аўтар:Уладзімір Вольскі|Уладзімір Вольскі]], польскі паэт
* 1908 — нарадзіўся [[Аўтар:Юрка Лявонны|Юрка Лявонны]], беларускі паэт, празаік
* 1938 — загінуў [[Аўтар:Вільгельм Кнорын|Вільгельм Кнорын]], беларускі савецкі дзяржаўны дзеяч, публіцыст
* 1964 — памерла [[Аўтар:Ванда Васілеўская|Ванда Васілеўская]], польская пісьменніца
&lt;section end=&quot;29&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;30&quot;/&gt;'''30 ліпеня'''
* 1796 — нарадзіўся [[Аўтар:Ігнат Легатовіч|Ігнат Легатовіч]], беларуска-польскі паэт, педагог
&lt;section end=&quot;30&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;31&quot;/&gt;'''31 ліпеня'''
* 1820 — нарадзіўся [[Аўтар:Міхаіл Разенгейм|Міхаіл Разенгейм]], расійскі паэт, публіцыст
* 1850 — нарадзіўся [[Аўтар:Сяргей Падалінскі|Сяргей Падалінскі]], украінскі палітык і публіцыст
* 1920 — прынятая [[Дэкларацыя аб абвяшчэнні незалежнасці ССРБ|дэкларацыя]] аб аднаўленні [[:Катэгорыя:БССР|БССР]]
&lt;section end=&quot;31&quot;/&gt;</text>
      <sha1>fsodko6p95et9qsh6erf7p0cecd6y4y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вікікрыніцы:Каляндар/верасень</title>
    <ns>4</ns>
    <id>23918</id>
    <revision>
      <id>282960</id>
      <parentid>238782</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T06:07:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>282960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18888" sha1="pw8v8ikx7sm7a1h8uo2nk4yjyr0w8gz" xml:space="preserve">{{#lst:Вікікрыніцы:Каляндар}}
----
: [[Вікікрыніцы:Паэзія сёння/верасень]]
: [[Вікікрыніцы:Проза сёння/верасень]]
----
&lt;section begin=&quot;1&quot;/&gt;'''1 верасня'''
* 1853 — нарадзіўся [[Аўтар:Міхал Федароўскі|Міхал Федароўскі]], беларускі фалькларыст, этнограф, археолаг
&lt;section end=&quot;1&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;2&quot;/&gt;'''2 верасня'''
* 1934 — памёр [[Аўтар:Мікола Ільяшэвіч|Мікола Ільяшэвіч]], беларускі грамадзкі дзеяч, гісторык, настаўнік
&lt;section end=&quot;2&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;3&quot;/&gt;'''3 верасня'''
* 1883 — памёр [[Аўтар:Іван Тургенеў|Іван Тургенеў]], рускі пісьменнік
* 1935 — памёр [[Аўтар:Іван Аксёнаў|Іван Аксёнаў]], расійскі паэт і літаратуразнавец
* 1935 — памёр [[Аўтар:Іеранім Луцык|Іеранім Луцык]], расійскі пісьменнік і царкоўны дзеяч
* 1937 — загінуў [[Аўтар:Ілья Ізгур|Ільля Ізгур]], беларуска-габрэйскі паэт
* 1960 — памёр [[Аўтар:Міхась Васілёк|Міхась Васілёк]], беларускі паэт
&lt;section end=&quot;3&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;4&quot;/&gt;'''4 верасня'''
* 1809 — нарадзіўся [[Аўтар:Юльюш Славацкі|Юльюш Славацкі]], польскі паэт, драматург
* 1884 — нарадзіўся [[Аўтар:Хведар Імшэнік|Хведар Імшэнік]], беларускі літаратуразнавец
* 1911 — нарадзіўся [[Аўтар:Пятро Дудо|Пятро Дудо]], беларускі празаік
* 1913 — [[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]] закончыў драму «[[Раскіданае гняздо]]»
&lt;section end=&quot;4&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;5&quot;/&gt;'''5 верасня'''
* 1893 — нарадзіўся [[Аўтар:Язэп Фарботка|Язэп Фарботка]], беларускі паэт, літаратуразнавец
* 1901 — нарадзіўся [[Аўтар:Арсен Канчэўскі|Арсен Канчэўскі]], беларускі палітычны дзеяч
* 1915 — памёр [[Аўтар:Станіслаў Віткевіч|Станіслаў Віткевіч]], польскі жывапісец, пісьменьнік
* 1937 — загінуў [[Аўтар:Анатоль Дзяркач|Анатоль Дзяркач]], беларускі паэт, сатырык
* 1947 — памёр [[Аўтар:Макс Пфайфер|Макс Пфайфэр]], расійска-нямецкі актор, кінапрадусар
&lt;section end=&quot;5&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;6&quot;/&gt;'''6 верасня'''
* 1792 — нарадзіўся [[Аўтар:Іван Грыгаровіч|Іван Грыгаровіч]], беларускі гісторык, археограф, святар
* 1905 — нарадзіўся [[Аўтар:Віктар Казлоўскі|Віктар Казлоўскі]], беларускі паэт
* 1914 — нарадзіўся [[Аўтар:Міхаіл Мінковіч|Міхаіл Мінковіч]], беларускі савецкі дзяржаўны дзеяч
* 1921 — памёр [[Аўтар:Кандрат Лейка|Кандрат Лейка]], беларускі дзіцячы пісьменнік
&lt;section end=&quot;6&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;7&quot;/&gt;'''7 верасня'''
* 1870 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксандр Купрын|Аляксандар Купрын]], рускі пісьменнік
&lt;section end=&quot;7&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;8&quot;/&gt;'''8 верасня'''
* 1514 — [[:Катэгорыя:Войска Вялікага Княства Літоўскага|Войска ВКЛ]] на чале з [[Аўтар:Канстанцін Астрожскі|Канстантынам Астроскім]] [[:Катэгорыя:Бітва пад Оршай (1514)|разбіла]] маскоўцаў пад Воршаю
&lt;section end=&quot;8&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;9&quot;/&gt;'''9 верасня'''
* 1828 — нарадзіўся [[Аўтар:Леў Талстой|Леў Талстой]], рускі пісьменнік і публіцыст
* 1879 — нарадзіўся [[Аўтар:Канстанцін Дуброўскі|Канстанцін Дуброўскі]], рускі пісьменнік
* 1894 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксандр Крыніцкі|Аляксандар Крыніцкі]], беларускі савецкі партыйны дзеяч
* 1973 — памёр [[Аўтар:Іван Лушчыцкі|Іван Лушчыцкі]], беларускі філёзаф
&lt;section end=&quot;9&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;10&quot;/&gt;'''10 верасня'''
* 1893 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксандр Ляўданскі|Аляксандр Ляўданскі]], беларускі археоляг
* 1916 — памёр [[Аўтар:Аляксандр Ельскі|Аляксандр Ельскі]], беларускі літаратар, гісторык
&lt;section end=&quot;10&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;11&quot;/&gt;'''11 верасня'''
* 1855 — нарадзіўся [[Аўтар:Еўдакім Раманаў|Еўдакім Раманаў]], беларускі археолаг, гісторык, этнограф, фалькларыст
* 1865 — нарадзіўся [[Аўтар:Яніс Райніс|Яніс Райніс]], латышскі паэт, драматург, палітык
* 1868 — памёр [[Аўтар:Рамуальд Зянкевіч|Рамуальд Зянкевіч]], беларускі фальклярыст
* 1909 — нарадзіўся [[Аўтар:Валянцін Ціхановіч|Валянцін Ціхановіч]], беларускі мастак
* 1938 — загінуў [[Аўтар:Іван Гродзіс|Іван Гродзіс]], беларускі савецкі вайсковы дзеяч
&lt;section end=&quot;11&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;12&quot;/&gt;'''12 верасня'''
* 1843 — нарадзіўся [[Аўтар:Дзмітрый Булгакоўскі|Дзмітрый Булгакоўскі]], беларускі фальклярыст
* 1929 — памёр [[Аўтар:Яніс Райніс|Яніс Райніс]], латышскі паэт, драматург, палітык
* 1947 ― памёр [[Аўтар:Канстанцін Воблій|Канстанцін Воблій]], украінскі эканаміст
&lt;section end=&quot;12&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;13&quot;/&gt;'''13 верасня'''
* 1859 — памёр [[Аўтар:Фадзей Булгарын|Тадэвуш Булгарын]], беларуска-расійскі пісьменнік, журналіст, крытык, выдавец
* 1893 — нарадзіўся [[Аўтар:Андрэй Мрый|Андрэй Мрый]], беларускі празаік, журналіст
* 1971 — памёр [[Аўтар:Антон Алешка|Антон Алешка]], беларускі пісьменьнік
&lt;section end=&quot;13&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;14&quot;/&gt;'''14 верасня'''
* 407 — памёр [[Аўтар:Іаан Залатавуст|Ян Залатавуст]], хрысціянскі дзеяч, багаслоў
* 1906 — у Вільні выйшла першая легальная беларуская газета «Наша доля»
* 1906 — У «Нашай Долі» быў упершыню апублікаваны верш [[Аўтар:Якуб Колас|Якуба Коласа]] «[[Наш родны край]]», дэбют творцы
* 1920 — у Менску адкрыўся Беларускі дзяржаўны тэатр
* 1921 — у Вільні выйшаў першы нумар газеты «Беларускія ведамасьці»
* 1937 — загінуў [[Аўтар:Сяргей Астрэйка|Сяргей Астрэйка]], беларускі паэт
* 1937 — памёр [[Аўтар:Томаш Масарык|Томаш Масарык]], чэхаславацкі палітык, прэзідэнт Чэхаславакіі (1918—1935)
&lt;section end=&quot;14&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;15&quot;/&gt;'''15 верасня'''
* 1789 — нарадзіўся [[Аўтар:Джэймс Фенімар Купер|Джэймз Фэнімар Купер]], амерыканскі пісьменнік
* 1862 — памёр [[Аўтар:Уладзіслаў Сыракомля|Уладзіслаў Сыракомля]], беларуска-польскі паэт
* 1894 — нарадзіўся [[Аўтар:Міхайла Быкавец|Міхайла Быкавец]], украінскі пісьменнік і крытык
* 1911 — нарадзіўся [[Аўтар:Юлі Таўбін|Юлі Таўбін]], беларускі паэт
* 1922 — заснаваная Нацыянальная бібліятэка Беларусі, найбуйнейшая беларуская кніжня
* 1937 — загінуў [[Аўтар:Аляксандр Адамовіч|Аляксандр Адамовіч]], беларускі савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч
* 1954 — памёр [[Аўтар:Язэп Драздовіч|Язэп Драздовіч]], беларускі мастак, археолаг, пісьменнік, этнограф
* 1997 — памёр [[Аўтар:Алексантэры Ахола-Вало|Аляксандр Ахола-Вало]], беларуска-фінскі мастак
&lt;section end=&quot;15&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;16&quot;/&gt;'''16 верасня'''
* 1859 — нарадзіўся [[Аўтар:Браніслаў Эпімах-Шыпіла|Браніслаў Эпімах-Шыпіла]], беларускі мовазнаўца, літаратуразнаўца, фалькларыст і выдавец
* 1870 — нарадзіўся [[Аўтар:Язэп Васілевіч|Язэп Васілевіч]], беларускі грамадзкі дзеяч і гісторык
* 1891 — нарадзіўся [[Аўтар:Антон Баліцкі|Антон Баліцкі]], беларускі дзяржаўны дзеяч, публіцыст
* 1938 — загінуў [[Аўтар:Язэп Мацюкевіч|Язэп Мацюкевіч]], беларускі мовазнавец
* 1940 — памёр [[Аўтар:Сяргей Паўловіч|Сяргей Паўловіч]], беларускі багаслоў, педагог, публіцыст
* 1944 — загінуў [[Аўтар:Мар’ян Рапацкі|Мар’ян Рапацкі]], польскі эканаміст
* 1967 — памёр  [[Аўтар:Павел Тычына|Павел Тычына]], украінскі паэт
&lt;section end=&quot;16&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;17&quot;/&gt;'''17 верасня'''
* 1846 — нарадзіўся [[Аўтар:Генрых Татур|Генрых Татур]], беларускі гісторык, археолаг, краязнавец
* 1880 — нарадзіўся [[Аўтар:Кандрат Лейка|Кандрат Лейка]], беларускі дзіцячы пісьменнік
* 1898 — нарадзіўся [[Аўтар:Павел Крынчык|Павал Крынчык]], беларускі нацыянальны дзеяч, публіцыст
* 1972 — памёр [[Аўтар:Сымон Кандыбовіч|Сымон Кандыбовіч]], беларускі дзяржаўны дзеяч, гісторык
&lt;section end=&quot;17&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;18&quot;/&gt;'''18 верасня'''
* 1973 — памёр [[Аўтар:Уладзімір Ляўданскі|Уладзімір Ляўданскі]], беларускі дзіцячы пісьменнік
&lt;section end=&quot;18&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;19&quot;/&gt;'''19 верасня'''
* 1938 — памёр [[Аўтар:Браніслаў Туронак|Браніслаў Туронак]], беларускі грамадзкі дзеяч, лекар, публіцыст
&lt;section end=&quot;19&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;20&quot;/&gt;'''20 верасня'''
* 1906 — У «Нашай Долі» было ўпершыню апублікаванае апавяданне [[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігіна Ш.]] «[[Суд (Ядвігін)|Суд]]», дэбют творцы
* 1939 — загінуў [[Аўтар:Тадэвуш Далэнга-Мастовіч|Тадэвуш Далэнга-Мастовіч]], беларуска-польскі пісьменнік
&lt;section end=&quot;20&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;21&quot;/&gt;'''21 верасня'''
* 1866 — нарадзіўся [[Аўтар:Герберт Уэлс|Гэрбэрт Ўэлз]], брытанскі пісьменнік і публіцыст
* 1902 — нарадзіўся [[Аўтар:Іван Кірыленка|Іван Кірыленка]], украінскі пісьменьнік
* 1945 — памёр [[Аўтар:Файвель Сіта|Файвэль Сіта]], украінскі габрэйскі пісьменьнік
&lt;section end=&quot;21&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;22&quot;/&gt;'''22 верасня'''
* 1809 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксандр Рыпінскі|Аляксандр Рыпінскі]], беларуска-польскі паэт, фалькларыст, кнігавыдавец
* 1938 — загінуў [[Аўтар:Генадзь Змудзінскі|Генадзь Змудзінскі]], беларускі мастак
* 1975 — памёр [[Аўтар:Павел Крынчык|Павал Крынчык]], беларускі нацыянальны дзеяч, публіцыст
&lt;section end=&quot;22&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;23&quot;/&gt;'''23 верасня'''
* 1910 — у «Нашай Ніве» было ўпершыню апублікаванае апавяданне [[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрака Бядулі]] «[[Пяюць начлежнікі]]», беларускамоўны дэбют творцы
* 1935 ― загінуў [[Аўтар:Лявон Заяц|Лявон Заяц]], беларускі палітычны і грамадзкі дзеяч, публіцыст, мэмуарыст
* 1973 — памёр [[Аўтар:Яўген Васілёнак|Яўген Васілёнак]], беларускі пісьменнік
&lt;section end=&quot;23&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;24&quot;/&gt;'''24 верасня'''
* 1903 ― нарадзіўся [[Аўтар:Зміцер Снежка|Зьміцер Снежка]], беларускі крытык і журналіст
&lt;section end=&quot;24&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;25&quot;/&gt;'''25 верасня'''
* 1875 — нарадзіўся [[Аўтар:Сяргей Паўловіч|Сяргей Паўловіч]], беларускі багаслоў, педагог, публіцыст
&lt;section end=&quot;25&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;26&quot;/&gt;'''26 верасня'''
* 1886 — нарадзіўся [[Аўтар:Сяргей Дурылін|Сяргей Дурылін]], расійскі літаратуразнавец
* 1890 — нарадзіўся [[Аўтар:Язэп Мацюкевіч|Язэп Мацюкевіч]], беларускі мовазнавец
* 1904 — нарадзіўся [[Аўтар:Андрэй Зюзькоў|Андрэй Зюзькоў]], беларускі гісторык-марксіст
* 1910 — нарадзіўся [[Аўтар:Уладзімір Агіевіч|Уладзімер Агіевіч]], беларускі пісьменнік, крытык, перакладчык
&lt;section end=&quot;26&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;27&quot;/&gt;'''27 верасня'''
* 1882 — нарадзіўся [[Аўтар:Міхаіл Кахановіч|Міхал Кахановіч]], беларускі  палітычны дзеяч, педагог, публіцыст
* 1892 — нарадзіўся [[Аўтар:Сяргей Баран|Сяргей Баран]], беларускі грамадзкі і культурны дзеяч, педагог
* 1909 — нарадзіўся [[Аўтар:Лукаш Калюга|Лукаш Калюга]], беларускі празаік
* 1940 — памёр [[Аўтар:Ян Урбан (1874—1940)|Ян Урбан]], беларуска-польскі рэлігійны дзеяч
&lt;section end=&quot;27&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;28&quot;/&gt;'''28 верасня'''
* 1867 — памёр [[Аўтар:Ігнат Легатовіч|Ігнат Легатовіч]], беларуска-польскі паэт, педагог
* 1875 — памёр [[Аўтар:Аляксей Талстой|Аляксей Талстой]], рускі пісьменнік, паэт
* 1937 — загінуў [[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладзіслаў Галубок]],  беларускі драматург, акцёр, тэатральны дзеяч
* 1942 — памёр [[Аўтар:Юрый Будзяк|Юрый Будзяк]],  украінскі пісьменнік
&lt;section end=&quot;28&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;29&quot;/&gt;'''29 верасня'''
* 1529 — зацверджаны [[Статут ВКЛ (1529)|Статут Вялікага Княства Літоўскага]], першы збор законаў феадальнага права
* 1823 — нарадзіўся [[Аўтар:Уладзіслаў Сыракомля|Уладзіслаў Сыракомля]], беларуска-польскі паэт
* 1891 — нарадзіўся [[Аўтар:Аркадзь Смоліч|Аркадзь Смоліч]], беларускі навукоўца, палітычны і грамадскі дзеяч
&lt;section end=&quot;29&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;30&quot;/&gt;'''30 верасня'''
* 1773 — Сойм Рэчы Паспалітай ратыфікаваў канвенцыю Расіі, Прусіі і Аўстрыі, паводле якой адбыўся Першы падзел Рэчы Паспалітай
* 1861 — нарадзіўся [[Аўтар:Францішак Карэвіч|Францішак Карэвіч]], літоўскі рэлігійны дзеяч
* 1892 — нарадзілася [[Аўтар:Зоська Верас|Зоська Верас]],  беларуская пісьменніца і грамадская дзеячка
* 1895 — нарадзіўся [[Аўтар:Канстанцін Кашэўскі|Канстанцін Кашэўскі]], украінскі актор, рэжысёр і драматург
* 1934 — памёр [[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]], беларускі гісторык, этнограф, фалькларыст і літаратуразнавец
* 1939 — памёр [[Аўтар:Стары Улас|Стары Ўлас]], беларускі паэт, публіцыст, фалькларыст
&lt;section end=&quot;30&quot;/&gt;</text>
      <sha1>pw8v8ikx7sm7a1h8uo2nk4yjyr0w8gz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вікікрыніцы:Каляндар/кастрычнік</title>
    <ns>4</ns>
    <id>23919</id>
    <revision>
      <id>282998</id>
      <parentid>253567</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T09:18:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>282998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21670" sha1="7yxrv88ep4j8gtc5mtvhr915omuotwg" xml:space="preserve">{{#lst:Вікікрыніцы:Каляндар}}
----
: [[Вікікрыніцы:Паэзія сёння/кастрычнік]]
: [[Вікікрыніцы:Проза сёння/кастрычнік]]
----
&lt;section begin=&quot;1&quot;/&gt;'''1 кастрычніка'''
* 1871 — нарадзіўся [[Аўтар:Яніс Порукс|Яніс Порукс]], латышскі пісьменнік
* 1817 — заснаванае Таварыства філаматаў, патаемнае патрыятычнае і асветніцкае аб’яднаньне студэнтаў Віленскага ўніверсітэта
* 1888 — нарадзіўся [[Аўтар:Лукаш Дзекуць-Малей|Лукаш Дзекуць-Малей]], беларускі рэлігійны і грамадскі дзеяч, перакладчык
* 1965 — памёр [[Аўтар:Генрык Бэта|Генрык Бэта]], беларускі грамадскі і рэлігійны дзеяч
&lt;section end=&quot;1&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;2&quot;/&gt;'''2 кастрычніка'''
* 1924 — памёр [[Аўтар:Аляксей Сапуноў|Аляксей Сапуноў]], беларускі гісторык
* 1930 — у Гародні быў надрукаваны першы нумар часопіса «Беларуская думка»
* 1952 — памёр [[Аўтар:Уладзімір Агіевіч|Уладзімер Агіевіч]], беларускі пісьменнік, крытык, перакладчык
&lt;section end=&quot;2&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;3&quot;/&gt;'''3 кастрычніка'''
* 1848 — памёр [[Аўтар:Міхал Баброўскі|Міхал Баброўскі]], беларускі славіст
* 1881 — нарадзіўся [[Аўтар:Людамір Рагоўскі|Людамір Міхал Рагоўскі]], польска-беларускі кампазітар, аўтар музыкі на верш «[[А хто там ідзе?]]»
* 1889 — нарадзіўся [[Аўтар:Міхал Пятроўскі|Міхал Пятроўскі]], беларускі каталіцкі святар, дзеяч БХД
* 1948 — загінуў [[Аўтар:Ян Васілеўскі (1885—1948)|Ян Васілеўскі]], беларускі каталіцкі святар, паэт
&lt;section end=&quot;3&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;4&quot;/&gt;'''4 кастрычніка'''
* 1864 — нарадзіўся [[Аўтар:Антон Ясінскі|Антон Ясінскі]], расійка-беларускі гісторык
* 1881 — нарадзіўся [[Аўтар:Ота Куўсінен|Ота Куўсінен]], фінскі палітычны дзеяч
* 1890 — нарадзіўся [[Аўтар:Язэп Гладкі|Язэп Гладкі]], беларускі мовазнавец, фальклярыст
* 1929 — памёр [[Аўтар:Пётр Сяўрук|Пётр Сяўрук]], беларускі паэт
&lt;section end=&quot;4&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;5&quot;/&gt;'''5 кастрычніка'''
* 1872 — нарадзіўся [[Аўтар:Юрый Канабіх|Юрый Канабіх]], расійскі псіхіятр, паэт
* 1892 — нарадзіўся [[Аўтар:Андрэй Якубецкі|Андрэй Якубецкі]], беларускі вайсковы і культурны дзеяч
* 1903 — нарадзіўся [[Аўтар:Лазар Кацовіч|Лазар Кацовіч]], беларуска-жыдоўскі пісьменнік, кінасцэнарыст
* 1937 — загінуў [[Аўтар:Лукаш Калюга|Лукаш Калюга]], беларускі празаік
* 1938 — памёр [[Аўтар:Мар’ян Зьдзяхоўскі|Мар’ян Зьдзяхоўскі]], беларуска-польскі філосаф, літаратуразнавец
&lt;section end=&quot;5&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;6&quot;/&gt;'''6 кастрычніка'''
* 1908 — нарадзіўся [[Аўтар:Алесь Мілюць|Алесь Мілюць]], беларускі паэт
* 1929 — памёр [[Аўтар:Чэслаў Янкоўскі|Часлаў Янкоўскі]], беларуска-польскі паэт, крытык, публіцыст, гісторык-краязнавец
&lt;section end=&quot;6&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;7&quot;/&gt;'''7 кастрычніка'''
* 1765 — нарадзіўся [[Аўтар:Міхал Клеафас Агінскі|Міхал Клеафас Агінскі]], кампазітар, дзяржаўны і вайсковы дзеяч [[:Катэгорыя:Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]]
* 1788 — нарадзіўся [[Аўтар:Іван Насовіч|Іван Насовіч]], беларускі мовазнавец-лексікограф, фалькларыст, этнограф
* 1939 — загінуў [[Аўтар:Раман Скірмунт|Раман Скірмунт]], беларускі палітычны дзеяч
* 1939 — загінуў [[Аўтар:Антон Шапель|Антон Шапель]], беларускі палітычны дзеяч
&lt;section end=&quot;7&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;8&quot;/&gt;'''8 кастрычніка'''
* 1896 — нарадзіўся [[Аўтар:Уры Фінкель|Уры Фінкель]], беларускі габрэйскі крытык і літаратуразнавец
* 1902 — нарадзіўся [[Аўтар:Канстанцін Кернажыцкі|Канстанцін Кернажыцкі]], беларускі гісторык
* 1910 — памерла [[Аўтар:Марыя Канапніцкая|Марыя Канапніцкая]], польская пісьменніца, паэтка
* 1943 — загінуў [[Аўтар:Андрэй Мрый|Андрэй Мрый]], беларускі празаік, журналіст
* 1969 — памёр  [[Аўтар:Цімафей Гарбуноў|Цімафей Гарбуноў]], беларускі савецкі дзяржаўны дзеяч
* 1991 — памерла [[Аўтар:Зоська Верас|Зоська Верас]],  беларуская пісьменніца і грамадская дзеячка
&lt;section end=&quot;8&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;9&quot;/&gt;'''9 кастрычніка'''
* 1824 — нарадзіўся [[Аўтар:Уладзімір Вольскі|Уладзімер Вольскі]], польскі паэт
* 1888 — нарадзіўся [[Аўтар:Мікалай Бухарын|Мікалай Бухарын]], савецкі эканаміст і дзяржаўны дзеяч
* 1910 — памерла [[Аўтар:Марыя Канапніцкая|Марыя Канапніцкая]], польская пісьменніца, паэтка
* 1929 — памёр [[Аўтар:Адам Лісоўскі|Адам Лісоўскі]], беларускі каталіцкі дзеяч
* 1943 — загінуў [[Аўтар:Андрэй Мрый|Андрэй Мрый]], беларускі празаік, журналіст
&lt;section end=&quot;9&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;10&quot;/&gt;'''10 кастрычніка'''
* 1739 — нарадзіўся [[Аўтар:Дамінік Рудніцкі|Дамінік Рудніцкі]], беларуска-польскі пісьменнік
* 1936 — памёр [[Аўтар:Чэслаў Пяткевіч|Чэслаў Пяткевіч]], беларускі этнограф
* 1938 — загінуў [[Аўтар:Адам Бабарэка|Адам Бабарэка]], беларускі пісьменнік і літаратуразнаўца
* 1954 — памёр [[Аўтар:Аляксандр Данілевіч|Аляксандар Данілевіч]], беларускі педагог, публіцыст, матэматык
* 1956 — памёр [[Аўтар:Міхал Запольскі|Міхал Запольскі]], беларускі пісьменнік, публіцыст
&lt;section end=&quot;10&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;11&quot;/&gt;'''11 кастрычніка'''
* 1918 — прынятая [[Часовая канстытуцыя БНР]]
* 1919 — адноўлены Віленскі ўніверсітэт
* 1958 — памёр [[Аўтар:Ёханес Роберт Бехер|Ёханес Роберт Бехер]], нямецкі пісьменнік
* 1973 — памёр [[Аўтар:Васіль Самцэвіч|Васіль Самцэвіч]], беларускі краязавец і педагог
&lt;section end=&quot;11&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;12&quot;/&gt;'''12 кастрычніка'''
* 1796 — нарадзіўся [[Аўтар:Міхаіл Мураўёў|Міхаіл Мураўёў]], расійскі дзяржаўны і вайсковы дзеяч
* 1920 — падпісаная прэлімінацыйная Рыжская дамова, якая спыніла баявыя дзеянні паміж Польшчай і Расіяй
&lt;section end=&quot;12&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;13&quot;/&gt;'''13 кастрычніка'''
* 1884 — нарадзіўся [[Аўтар:Баляслаў Пачопка|Баляслаў Пачопка]], беларускі [[:Катэгорыя:Уніяцтва|вуніяцкі]] дзеяч, публіцыст
* 1888 — нарадзіўся [[Аўтар:Язэп Драздовіч|Язэп Драздовіч]], беларускі мастак, археолаг, пісьменнік, этнограф
* 1896 — нарадзіўся [[Аўтар:Мікалай Шчакаціхін|Мікола Шчакаціхін]], беларускі мастацтвазнавец, гісторык і тэарэтык мастацтва
&lt;section end=&quot;13&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;14&quot;/&gt;'''14 кастрычніка'''
* 1773 — у [[:Катэгорыя:Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] створаная Адукацыйная камісія, першае ў свеце міністэрства адукацыі
* 1864 — нарадзіўся [[Аўтар:Стэфан Жаромскі|Стэфан Жаромскі]], польскі пісьменнік і публіцыст
* 1899 — нарадзіўся [[Аўтар:Адам Бабарэка|Адам Бабарэка]], беларускі пісьменнік і літаратуразнаўца
* 1903 — нарадзіўся [[Аўтар:Лявон Рыдлеўскі|Лявон Рыдлеўскі]], беларускі палітычны і грамадскі дзеяч
* 1915 — нарадзіўся [[Аўтар:Усевалад Краўчанка|Усевалад Краўчанка]], беларускі пісьменьнік
* 1937 — загінуў [[Аўтар:Генрык Жарскі|Генрык Жарскі]], беларускі пісьменнік
* 1940 — загінуў [[Аўтар:Сымон Куніцкі|Сымон Куніцкі]], беларускі крытык
&lt;section end=&quot;14&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;15&quot;/&gt;'''15 кастрычніка'''
* 1809 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксей Кальцоў|Аляксей Кальцоў]], рускі паэт
* 1814 — нарадзіўся [[Аўтар:Міхаіл Лермантаў|Міхал Лермантаў]], рускі паэт
* 1817 — памёр [[Аўтар:Тадэвуш Касцюшка|Тадэвуш Касьцюшка]], палітычны і вайсковы дзеяч Рэчы Паспалітай
* 1833 — памёр [[Аўтар:Міхал Клеафас Агінскі|Міхал Клеафас Агінскі]], кампазітар, дзяржаўны і вайсковы дзеяч [[:Катэгорыя:Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]]
* 1909 — нарадзіўся [[Аўтар:Сяргей Ракіта|Сяргей Ракіта]], беларускі паэт
&lt;section end=&quot;15&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;16&quot;/&gt;'''16 кастрычніка'''
* 1854 — нарадзіўся [[Аўтар:Оскар Уайльд|Оскар Ўайлд]], ірландскі паэт, літаратар, эсэіст
* 1854 — нарадзіўся [[Аўтар:Карл Каўцкі|Карл Каўцкі]], нямецкі эканаміст, гісторык, палітык
* 1937 — загінуў [[Аўтар:Венедыкт Март|Венедыкт Март]], расійскі пісьменнік
&lt;section end=&quot;16&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;17&quot;/&gt;'''17 кастрычніка'''
* 1865 — нарадзіўся [[Аўтар:Люцыян Жалігоўскі|Люцыян Жалігоўскі]], беларуска-польскі вайсковы і палітычны дзеяч
* 1938 — памёр [[Аўтар:Карл Каўцкі|Карл Каўцкі]], нямецкі эканаміст, гісторык, палітык
&lt;section end=&quot;17&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;18&quot;/&gt;'''18 кастрычніка'''
* 1869 — памёр [[Аўтар:Сімон Енка|Сімон Енка]], славенскі паэт
* 1891 — нарадзіўся [[Аўтар:Лукаш Голад|Лукаш Голад]], беларускі праваслаўны дзеяч
* 1906 — нарадзіўся [[Аўтар:Алесь Салагуб|Алесь Салагуб]], беларускі паэт, публіцыст
&lt;section end=&quot;18&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;18&quot;/&gt;'''19 кастрычніка'''
* 1890 - нарадзіўся [[Аўтар:Сяргей Палуян|Сяргей Палуян]], беларускі публіцыст, празаік, літаратуразнавец.
&lt;section end=&quot;19&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;20&quot;/&gt;'''20 кастрычніка'''
* 1885 — нарадзіўся [[Аўтар:Алесь Бурбіс|Аляксандар Бурбіс]], беларускі грамадска-палітычны дзеяч
* 1896 — нарадзіўся [[Аўтар:Яфім Мінін|Яфім Мінін]], беларускі мастак
* 1902 — нарадзіўся [[Аўтар:Іван Кірыленка|Іван Кірыленка]], украінскі пісьменьнік
&lt;section end=&quot;20&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;21&quot;/&gt;'''21 кастрычніка'''
* 1877 — нарадзіўся [[Аўтар:Якаў Афанасьеў|Якаў Афанасьеў]], беларускі глебазнавец
* 1878 — нарадзіўся [[Аўтар:Уладзімір Пічэта|Ўладзімер Пічэта]], савецкі беларускі і расійскі гісторык, выкладнік, першы рэктар БДУ
* 1910 — памёр [[Аўтар:Марк Твэн|Марк Твэн]], амерыканскі пісьменнік, журналіст, грамадскі дзеяч
* 1923 — у Вільні быў надрукаваны першы нумар газеты «Воля народу»
&lt;section end=&quot;21&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;22&quot;/&gt;'''22 кастрычніка'''
* 1883 — памёр [[Аўтар:Томас Майн Рыд|Томас Майн Рыд]], амерыканскі пісьменнік
* 1928 — памёр [[Аўтар:Людвік Чаркоўскі|Людвік Чаркоўскі]], беларуска-польскі грамадскі дзеяч, лексікограф
&lt;section end=&quot;22&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;23&quot;/&gt;'''23 кастрычніка'''
* 1816 — нарадзіўся [[Аўтар:Арцём Вярыга-Дарэўскі|Арцём Вярыга-Дарэўскі]], беларускі паэт, драматург, публіцыст, фалькларыст
* 1823 — нарадзіўся [[Аўтар:Адам Плуг|Адам Плуг]], беларуска-польскі празаік, паэт, журналіст
* 1941 — памёр [[Аўтар:Васіль Шашалевіч|Васіль Шашалевіч]], беларускі драматург і паэт
* 1960 — памёр [[Аўтар:Шамас Макманус|Шамас Макманус]], ірландскі драматург і паэт
&lt;section end=&quot;23&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;24&quot;/&gt;'''24 кастрычніка'''
* 1937 — загінуў [[Аўтар:Міхайла Быкавец|Міхайла Быкавец]], украінскі пісьменнік і крытык
* 1953 — памёр [[Аўтар:Лявон Рыдлеўскі|Лявон Рыдлеўскі]], беларускі палітычны і грамадскі дзеяч
&lt;section end=&quot;24&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;26&quot;/&gt;'''26 кастрычніка'''
* 1905 — нарадзіўся [[Аўтар:Канстанцін Цітоў|Канстанцін Цітоў]], беларускі пісьменьнік
* 1944 — загінуў [[Аўтар:Алесь Мілюць|Алесь Мілюць]], беларускі паэт
&lt;section end=&quot;26&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;27&quot;/&gt;'''27 кастрычніка'''
* 1835 — нарадзіўся [[Аўтар:Сімон Енка|Сімон Енка]], славенскі паэт
* 1892 — нарадзіўся [[Аўтар:Саламон Юдовін|Саламон Юдовін]], беларуска-жыдоўскі мастак
* 1939 — летувіскія войскі занялі Вільню, канчаткова далучыўшы яе да Літвы
&lt;section end=&quot;27&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;28&quot;/&gt;'''28 кастрычніка'''
* 1941 — загінуў [[Аўтар:Рыгор Штэрн|Рыгор Штэрн]], расейскі савецкі вайсковы дзеяч
* 1962 — памёр [[Аўтар:Апанас Атава|Апанас Атава]], беларускі паэт
* 1969 — памёр [[Аўтар:Карней Чукоўскі|Карней Чукоўскі]], расейскі дзіцячы пісьменьнік
&lt;section end=&quot;28&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;29&quot;/&gt;'''29 кастрычніка'''
* 1861 — памёр [[Аўтар:Павел Шпілеўскі|Павел Шпілеўскі]], беларускі этнограф, пісьменьнік, публіцыст і тэатральны крытык
* 1929 — памёр [[Аўтар:Рыгор Казячы|Рыгор Казячы]], беларускі грамадзкі і вайсковы дзеяч
* 1937 — адбыўся масавы растрэл, у якім загінула больш за 100 беларускіх дзеячаў культуры і навукі, сярод якіх:
** [[Аўтар:Анатоль Вольны|Анатоль Вольны]], паэт, празаік, журналіст, кінадраматург
** [[Аўтар:Платон Галавач|Платон Галавач]], пісьменнік
** [[Аўтар:Алесь Дудар|Алесь Дудар]], паэт, крытык
** [[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]], празаік, драматург, крытык
** [[Аўтар:Васіль Каваль|Васіль Каваль]], празаік
** [[Аўтар:Язэп Каранеўскі|Язэп Каранеўскі]], дзяржаўны дзяяч, педагог, публіцыст
** [[Аўтар:Тодар Кляшторны|Тодар Кляшторны]], паэт
** [[Аўтар:Аляксей Кучынскі|Аляксей Кучынскі]], грамадскі дзеяч, педагог
** [[Аўтар:Юрка Лявонны|Юрка Лявонны]], паэт, празаік
** [[Аўтар:Валерый Маракоў|Валеры Маракоў]], паэт
** [[Аўтар:Сяргей Мурзо|Сяргей Мурзо]], паэт
** [[Аўтар:Янка Нёманскі|Янка Нёманскі]], празаік, публіцыст, эканаміст, грамадскі дзеяч
** [[Аўтар:Зяма Півавараў|Зяма Півавараў]], паэт
** [[Аўтар:Васіль Сташэўскі|Васіль Сташэўскі]], драматург і празаік
** [[Аўтар:Юлі Таўбін|Юлі Таўбін]], паэт
** [[Аўтар:Пятро Хатулёў|Пятро Хатулёў]], крытык
** [[Аўтар:Міхась Чарот|Міхась Чарот]], пісьменнік
** [[Аўтар:Павал Шастакоў|Павал Шастакоў]], паэт і журналіст
** [[Аўтар:Максім Ляўкоў|Максім Ляўкоў]], дзяржаўны дзеяч
* 1965 — памёр [[Аўтар:Мікалай Гудзій|Мікалай Гудзій]], расейскі гісторык літаратуры
* 1973 — памёр [[Аўтар:Васіль Мачульскі|Васіль Мачульскі]], беларускі літаратуразнавец
&lt;section end=&quot;29&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;30&quot;/&gt;'''30 кастрычніка'''
* 1919 — у газеце «Беларусь» (Менск) упершыню быў апублікаваны верш [[Аўтар:Макар Краўцоў|Макара Краўцова]] «[[Мы выйдзем шчыльнымі радамі (Краўцоў)|Ваяцкі гымн]]»
* 1930 — загінуў [[Аўтар:Аляксандр Крыніцкі|Аляксандар Крыніцкі]], беларускі савецкі партыйны дзеяч
&lt;section end=&quot;30&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;31&quot;/&gt;'''31 кастрычніка'''
* 1868 — нарадзіўся [[Аўтар:Фадзей Руткоўскі|Фадзей Руткоўскі]], украінскі актор і драматург
* 1932 — памёр [[Аўтар:Кіпрыян Кандратовіч|Кіпрыян Кандратовіч]], беларускі вайсковы дзеяч
* 1937 — загінуў [[Аўтар:Антон Баліцкі|Антон Баліцкі]], беларускі дзяржаўны дзеяч, публіцыст
* 1979 — памёр [[Аўтар:Зіновій Гарбавец|Зіновій Гарбавец]], беларуска-расейскі мастак
&lt;section end=&quot;31&quot;/&gt;</text>
      <sha1>7yxrv88ep4j8gtc5mtvhr915omuotwg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вікікрыніцы:Каляндар/люты</title>
    <ns>4</ns>
    <id>23927</id>
    <revision>
      <id>282961</id>
      <parentid>252488</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T06:08:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>282961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18467" sha1="ic0ta63bipaw7rcykfl64kbxmte97d4" xml:space="preserve">{{#lst:Вікікрыніцы:Каляндар}}
----
: [[Вікікрыніцы:Паэзія сёння/люты]]
: [[Вікікрыніцы:Проза сёння/люты]]
----
&lt;section begin=&quot;1&quot;/&gt;'''1 лютага'''
* 1811 — нарадзіўся [[Аўтар:Рамуальд Зянкевіч|Рамуальд Зянкевіч]], беларускі фальклярыст
* 1867 — нарадзіўся [[Аўтар:Юрый Шэйдэман|Юры Шэйдэман]], расейскі вайсковец
* 1906 — [[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]] закончыў паэму «[[Зімою (Купала)|Зімою]]»
* 1913 — нарадзіўся [[Аўтар:Антон Алешка|Антон Алешка]], беларускі пісьменнік
* 1913 — нарадзіўся [[Аўтар:Сяргей Прытыцкі|Сяргей Прытыцкі]], беларускі і савецкі палітычны дзеяч
* 1919 — пачаліся заняткі ў Віленскай беларускай гімназіі
* 1920 — выйшаў першы нумар газеты «[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]»
&lt;section end=&quot;1&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;2&quot;/&gt;'''2 лютага'''
* 1536 — нарадзіўся [[Аўтар:Пётр Скарга|Пётар Скарга]], езуіт, прапаведнік, агіограф, палемік
* 1812 — нарадзіўся [[Аўтар:Яўген Грабінка|Яўген Грабінка]], украінска-расійскі пісьменнік
* 1838 — нарадзіўся [[Аўтар:Кастусь Каліноўскі|Кастусь Каліноўскі]], беларускі рэвалюцыянер, публіцыст
* 1902 — нарадзіўся [[Аўтар:Станіслаў Грынкевіч|Станіслаў Грынкевіч]], беларускі лекар, пісьменнік, грамадска-палітычны дзеяч
* 1919 — пачаўся 1-ы Усебеларускі з’езд Саветаў
* 1940 — загінуў [[Аўтар:Міхаіл Кальцоў|Міхаіл Кальцоў]], расійскі пісьменнік
&lt;section end=&quot;2&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;3&quot;/&gt;'''3 лютага'''
* 1735 — нарадзіўся [[Аўтар:Ігнацы Красіцкі|Ігнацы Красіцкі]], польскі рэлігійны дзеяч і паэт
* 1939 — памёр [[Аўтар:Юрый Канабіх|Юрый Канабіх]], расійскі псіхіятр, паэт
&lt;section end=&quot;3&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;4&quot;/&gt;'''4 лютага'''
* 1746 — нарадзіўся [[Аўтар:Тадэвуш Касцюшка|Тадэвуш Касьцюшка]], палітычны і вайсковы дзеяч Рэчы Паспалітай
* 1808 — нарадзіўся [[Аўтар:Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Вінцук Дунін-Марцінкевіч]], класік беларускае літаратуры, паэт, драматург
* 1884 — нарадзіўся [[Аўтар:Павел Харламповіч|Павел Харламповіч]], беларускі нумізмат
* 1892 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксей Кучынскі|Аляксей Кучынскі]], беларускі грамадскі дзеяч, педагог
* 1894 — памёр [[Аўтар:Адам Гурыновіч|Адам Гурыновіч]], беларускі паэт, фалькларыст, рэвалюцыянер
* 1931 — скончыў жыццё самагубствам [[Аўтар:Усевалад Ігнатоўскі|Усевалад Ігнатоўскі]], беларускі гісторык, грамадскі і палітычны дзеяч
* 1938 — памёр [[Аўтар:Алесь Гурло|Алесь Гурло]], беларускі паэт
* 1948 — памёр [[Аўтар:Юрый Рудзько|Юрый Рудзько]], беларускі празаік і драматург
* 1961 — памёр [[Аўтар:Павел Гаўрыленка|Павел Гаўрыленка]], беларускі мастак
&lt;section end=&quot;4&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;5&quot;/&gt;'''5 лютага'''
* 1804 — нарадзіўся [[Аўтар:Юхан Людвіг Рунеберг|Юхан Людвіг Рунэбэрг]], фінскі швэдзкамоўны паэт
* 1862 — нарадзіўся [[Аўтар:Брачыслаў Фоўстка|Брачыслаў Фоўстка]], чэшскі сацыёлаг і філосаф
* 1916 — памерла [[Аўтар:Алаіза Пашкевіч (Цётка)|Алаіза Пашкевіч (Цётка)]], беларуская паэтка, грамадскі дзеяч
&lt;section end=&quot;5&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;6&quot;/&gt;'''6 лютага'''
* 1899 — нарадзіўся [[Аўтар:Францішак Пяткевіч|Францішак Пяткевіч]], беларускі нацыянальны дзеяч і лекар
* 1943 — памёр [[Аўтар:Канстанцін Дуброўскі|Канстанцін Дуброўскі]], расійскі пісьменнік
&lt;section end=&quot;6&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;7&quot;/&gt;'''7 лютага'''
* 1812 — памёр [[Аўтар:Чарльз Дыкенс|Чарлз Дыкенс]], брытанскі пісьменнік, журналіст
* 1881 — нарадзіўся [[Аўтар:Рамуальд Зямкевіч|Рамуальд Зямкевіч]], беларускі бібліёграф, публіцыст, гісторык беларускай літаратуры
* 1884 — нарадзіўся [[Аўтар:Мар’ян Рапацкі|Мар’ян Рапацкі]], польскі эканаміст
* 1891 — памёр [[Аўтар:Вінцэсь Каратынскі|Вінцэсь Каратынскі]], беларуска-польскі паэт і журналіст
* 1905 — нарадзіўся [[Аўтар:Поль Нізан|Поль Нізан]], французскі філосаф і пісьменнік
* 1911 — нарадзіўся [[Аўтар:Уладзімір Ляўданскі|Уладзімір Ляўданскі]], беларускі дзіцячы пісьменнік
* 1956 — памёр [[Аўтар:Алесь Стаховіч|Алесь Стаховіч]], беларускі пісьменнік
&lt;section end=&quot;7&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;8&quot;/&gt;'''8 лютага'''
* 1886 — нарадзіўся [[Аўтар:Васіль Дружчыц|Васіль Дружчыц]], беларускі гісторык
* 1914 — нарадзіўся [[Аўтар:Валянцін Таўлай|Валянцін Таўлай]], беларускі паэт, літаратуразнавец
&lt;section end=&quot;8&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;9&quot;/&gt;'''9 лютага'''
* 1881 — памёр [[Аўтар:Фёдар Дастаеўскі|Фёдар Дастаеўскі]], рускі пісьменнік
* 1948 — загінуў [[Аўтар:Аляксандр Іназемцаў|Аляксандр Іназемцаў]], беларуска-ўкраінскі царкоўны дзеяч
&lt;section end=&quot;9&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;10&quot;/&gt;'''10 лютага'''
* 1868 — нарадзіўся [[Аўтар:Карусь Каганец|Карусь Каганец]], беларускі пісьменнік, мастак, мовазнавец
* 1882 — нарадзіўся [[Аўтар:Францішак Умястоўскі|Францішак Умястоўскі]], беларускі пісьменнік
* 1909 — нарадзіўся [[Аўтар:Эля Каган|Эля Каган]], беларускі габрэйскі пісьменнік
* 1938 — загінуў [[Аўтар:Максім Гарэцкі|Максім Гарэцкі]], беларускі пісьменнік і літаратуразнавец
&lt;section end=&quot;10&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;11&quot;/&gt;'''11 лютага'''
* 1877 — нарадзіўся [[Аўтар:Антон Неканда-Трэпка|Антон Неканда-Трэпка]], беларускі грамадскі дзеяч, фізік
&lt;section end=&quot;11&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;12&quot;/&gt;'''12 лютага'''
* 1809 — нарадзіўся [[Аўтар:Аўраам Лінкальн|Аўраам Лінкальн]], амерыканскі палітык
* 1865 — нарадзіўся [[Аўтар:Казімеж Пшэрва-Тэтмаер|Казімер Пшэрва-Тэтмаер]], польскі пісьменнік
* 1904 — нарадзіўся [[Аўтар:Рыгор Нядоля|Рыгор Нядоля]], беларускі пісьменнік і мастак
* 1921 — памёр [[Аўтар:Рудольф Абіхт|Рудольф Абіхт]], нямецкі філолаг
* 1939 — памёр [[Аўтар:Эдуард Самуйлёнак|Эдуард Самуйлёнак]], беларускі празаік і драматург
* 1941 — памёр [[Аўтар:Іван Гарбуноў-Пасадаў|Іван Гарбуноў-Пасадаў]], расійскі пісьменнік, асветнік
* 1942 — загінуў [[Аўтар:Антон Неканда-Трэпка|Антон Неканда-Трэпка]], беларускі грамадскі дзеяч, фізік
* 1972 — памёр [[Аўтар:Мікола Лупсякоў|Мікола Лупсякоў]], беларускі пісьменнік
&lt;section end=&quot;12&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;13&quot;/&gt;'''13 лютага'''
* 1769 — нарадзіўся [[Аўтар:Іван Крылоў|Іван Крылоў]], рускі пісьменнік, байкапісец
* 1894 — нарадзіўся [[Аўтар:Марцін Карклін|Марцін Карклін]], беларускі савецкі дзяржаўны дзеяч
* 1938 — загінуў [[Аўтар:Барыс Стасевіч|Барыс Стасевіч]], беларускі савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч
* 1979 — памёр [[Аўтар:Сцяпан Ліхадзіеўскі|Сцяпан Ліхадзіеўскі]], беларускі паэт і літаратуразнавец
&lt;section end=&quot;13&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;14&quot;/&gt;'''14 лютага'''
* 1802 — нарадзіўся [[Аўтар:Багдан Залескі|Багдан Залескі]], польскі паэт
* 1808 — памёр [[Аўтар:Джон Дыкенсан|Джон Дыкенсан]], амерыканскі палітык
* 1841 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксей Іваноў|Аляксей Іваноў]], рускі паэт-гумарыст
* 1937 — памёр [[Аўтар:Напалеон Чарноцкі|Напалеон Чарноцкі]], беларускі публіцыст, перакладчык
&lt;section end=&quot;14&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;15&quot;/&gt;'''15 лютага'''
* 1938 — загінуў [[Аўтар:Барыс Спарыхін|Барыс Спарыхін]], беларускі эканаміст
* 1958 — памёр [[Аўтар:Язэп Рэшаць|Язэп Рэшаць]], беларускі рэлігійны дзеяч
&lt;section end=&quot;15&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;17&quot;/&gt;'''17 лютага'''
* 1856 — памёр [[Аўтар:Генрых Гейнэ|Гайнрых Гайнэ]], нямецкі паэт, публіцыст і крытык
* 1910 — нарадзіўся [[Аўтар:Хведар Ільяшэвіч|Хведар Ільяшэвіч]], беларускі паэт, празаік, крытык, гісторык
* 1938 — загінуў [[Аўтар:Міхась Багун|Міхась Багун]], беларускі паэт, празаік, перакладчык
* 1957 ― памёр [[Аўтар:Зміцер Снежка|Зьміцер Снежка]], беларускі крытык і журналіст
&lt;section end=&quot;17&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;18&quot;/&gt;'''18 лютага'''
* 1546 — памёр [[Аўтар:Марцін Лютэр|Мартын Лютэр]], нямецкі рэлігійны дзеяч
* 1564 — памёр [[Аўтар:Мікеланджэла Буанароці|Мікелянджэлё Буанароці]], італьянскі скульптар, жывапісец, паэт
* 1882 — нарадзіўся [[Аўтар:Якаў Вокунеў|Якаў Вокунеў]], расейскі пісьменьнік-фантаст
* 1893 — нарадзіўся [[Аўтар:Максім Гарэцкі|Максім Гарэцкі]], беларускі пісьменнік і літаратуразнавец
* 1895 — нарадзіўся [[Аўтар:Захар Магілеўчык|Захар Магілеўчык]], беларускі навуковец у галіне медыцыны
* 1912 ― нарадзіўся [[Аўтар:Клім Грыневіч|Клім Грыневіч]], беларускі паэт
* 1916 — памерла [[Аўтар:Алаіза Пашкевіч (Цётка)|Цётка]], беларуская паэтка, грамадскі дзеяч, публіцыст
&lt;section end=&quot;18&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;19&quot;/&gt;'''19 лютага'''
* 1812 — нарадзіўся [[Аўтар:Зыгмунт Красінскі|Зыгмунт Красінскі]], польскі пісьменнік, класік польскае літаратуры
* 1887 — памёр [[Аўтар:Эдуард Доўвес Дэкер|Эдуард Доўвэс Дэкер]], нідэрландскі пісьменнік
* 1887 (або 1895) — нарадзіўся [[Аўтар:Ян Пазняк|Ян Пазняк]], беларускі грамадска-культурны дзеяч
* 1920 — у газеце «Беларусь» (Менск) пачалася публікацыя паэмы [[Аўтар:Янка Купала|Янкі Купалы]] «[[Магіла льва]]»
&lt;section end=&quot;19&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;21&quot;/&gt;'''21 лютага'''
* 1918 — прынятая [[Першая Ўстаўная грамата]], створаны Народны сакратарыят БНР, першы беларускі ўрад
* 1974 — памёр [[Аўтар:Лявон Савёнак|Лявон Савёнак]], беларускі пісьменнік
&lt;section end=&quot;21&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;22&quot;/&gt;'''22 лютага'''
* 1883 — нарадзіўся [[Аўтар:Станіслаў Булак-Балаховіч|Станіслаў Балаховіч]], беларускі вайсковы дзеяч
* 1889 — нарадзіўся [[Аўтар:Мікола Байкоў|Мікола Байкоў]], беларускі філолаг
* 1920 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксей Коршак|Аляксей Коршак]], беларускі паэт
* 1947 — памёр [[Аўтар:Брачыслаў Фоўстка|Брачыслаў Фоўстка]], чэшскі сацыёлаг і філосаф
&lt;section end=&quot;22&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;23&quot;/&gt;'''23 лютага'''
* 1859 — памёр [[Аўтар:Зыгмунт Красінскі|Зыгмунт Красінскі]], польскі пісьменнік, класік польскае літаратуры
* 1891 — нарадзіўся [[Аўтар:Міхаіл Піятуховіч|Міхал Пятуховіч]], беларускі літаратуразнавец і крытык
* 1907 — нарадзіўся [[Аўтар:Станіслаў Станкевіч (1907—1980)|Станіслаў Станкевіч]], беларускі грамадскі дзеяч, літаратуразнавец, крытык, публіцыст
* 1943 — загінуў [[Аўтар:Уладзімір Кандраценя|Уладзімір Кандраценя]], беларускі пісьменьнік
* 1945 — памёр [[Аўтар:Аляксей Мікалаевіч Талстой|Аляксей Талстой]], расейскі пісьменьнік
* 1954 — памёр [[Аўтар:Мікалай Антонавіч Міцкевіч|Мікалай Міцкевіч]], беларускі рэжысэр і актор
* 1958 — памёр [[Аўтар:Пятро Дудо|Пятро Дудо]], беларускі празаік
&lt;section end=&quot;23&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;24&quot;/&gt;'''24 лютага'''
* 1922 — памёр [[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]], беларускі пісьменнік, публіцыст
* 1975 — памёр [[Аўтар:Віктар Казлоўскі|Віктар Казлоўскі]], беларускі паэт
&lt;section end=&quot;24&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;25&quot;/&gt;'''25 лютага'''
* 1909 — нарадзіўся [[Аўтар:Сяргей Дарожны|Сяргей Дарожны]], беларускі паэт
* 1926 — загінуў [[Аўтар:Рыгор Жлобіч|Рыгор Жлобіч]], беларускі журналіст
* 1952 — памёр [[Аўтар:Еўсцігней Міровіч|Еўсцігней Міровіч]], беларускі драматург
&lt;section end=&quot;25&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;26&quot;/&gt;'''26 лютага'''
* 1802 — нарадзіўся [[Аўтар:Віктор Гюго|Віктор Юго]], французскі пісьменнік, драматург
* 1905 — нарадзіўся [[Аўтар:Янка Доўгі|Янка Доўгі]], беларускі публіцыст, паэт
&lt;section end=&quot;26&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;27&quot;/&gt;'''27 лютага'''
* 1903 — нарадзіўся [[Аўтар:Міхась Явар|Міхась Явар]], беларускі паэт
* 1945 — загінуў [[Аўтар:Аляксей Коршак|Аляксей Коршак]], беларускі паэт
&lt;section end=&quot;27&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;28&quot;/&gt;'''28 лютага'''
* 1846 — нарадзіўся [[Аўтар:Джамбул Джабаеў|Джамбул Джабаеў]], казахскі паэт
* 1902 — нарадзіўся [[Аўтар:Сымон Куніцкі|Сымон Куніцкі]], беларускі крытык
* 1902 — нарадзіўся [[Аўтар:Павел Гаўрыленка|Павел Гаўрыленка]], беларускі мастак
* 1942 — загінуў [[Аўтар:Канстанцін Кернажыцкі|Канстанцін Кернажыцкі]], беларускі гісторык
* 1951 — памёр [[Аўтар:Усевалад Вішнеўскі|Усевалад Вішнеўскі]], рускі савецкі пісьменнік
&lt;section end=&quot;28&quot;/&gt;</text>
      <sha1>ic0ta63bipaw7rcykfl64kbxmte97d4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/31</title>
    <ns>104</ns>
    <id>109141</id>
    <revision>
      <id>282903</id>
      <parentid>256145</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T15:04:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>282903</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="7yu485b3ms9gwzi6fkyap02g0f6j3eq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Plaga med&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{c|{{разбіўка|ГАЛІФЭ}}|памер=140%}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7yu485b3ms9gwzi6fkyap02g0f6j3eq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/39</title>
    <ns>104</ns>
    <id>109142</id>
    <revision>
      <id>282909</id>
      <parentid>256146</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T16:05:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>282909</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64" sha1="9pvz8ebnlv00aecdkti2jg29au71kkx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Plaga med&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{c|{{разбіўка|ТРЫ КРЫЖЫКІ}}|памер=140%}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9pvz8ebnlv00aecdkti2jg29au71kkx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>282910</id>
      <parentid>282909</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T16:06:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>282910</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="acobiulsgxuziz8ny5lzi0bkks3ddql" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Plaga med&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{c|ТРЫ КРЫЖЫКІ|памер=140%}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>acobiulsgxuziz8ny5lzi0bkks3ddql</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/47</title>
    <ns>104</ns>
    <id>109143</id>
    <revision>
      <id>282918</id>
      <parentid>256147</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T16:43:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>282918</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58" sha1="rshif928jt8960gtb6haw6gkrdckiji" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Plaga med&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{c|{{разбіўка|НА ВАРЦЕ}}|памер=140%}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rshif928jt8960gtb6haw6gkrdckiji</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/57</title>
    <ns>104</ns>
    <id>109144</id>
    <revision>
      <id>282926</id>
      <parentid>256148</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T17:56:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>282926</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="03d0aaouevatszq6hm30ipdhrbhkljz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Plaga med&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{c|ЛЕТАПІСЕЦ|памер=140%}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>03d0aaouevatszq6hm30ipdhrbhkljz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/67</title>
    <ns>104</ns>
    <id>109145</id>
    <revision>
      <id>282941</id>
      <parentid>256149</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T18:56:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>282941</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="t5hx0oe7trhkaxc20x543kbdg4l0cz8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Plaga med&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{c|ПУД ЖЫТА|памер=140%}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t5hx0oe7trhkaxc20x543kbdg4l0cz8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/28</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121666</id>
    <revision>
      <id>282900</id>
      <parentid>282884</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T14:38:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не вычытаная */</comment>
      <origin>282900</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2934" sha1="trylqi5v6ijll6u2operrvrvo3clm0t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}— Ты ня верыш?! Эх, малакасос!&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Селянін мерыць Грышку з ног да галавы кплівымі вачыма. Іронічная ўсьмешка ня зыходзіць з яго твару. Усё цела яго застыўшае, нярухомае.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Ды ня толькі ваўкалакі, але й дамавікі водзяцца ў нас.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}У селяніна ў вачох — страх.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Вунь, што-ноч у маладой удавы Аўгіні дамавік хату суздром пераварачвае, а ў нашай капліцы старыя абразы золатам зноў заблішчэлі. Каб я здох, калі гэта
няпраўда! Народ валіць да ўдавы Аўгіньні з усёй аколіцы і дзівіцца на цуд. А сьвяты камень бачыў?&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Селянін строга паказвае рукой у бок капліцы.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Каб я здох, калі гэта няпраўда! Даўным-даўно, як людзі яшчэ ня былі такімі грэшнымі як цяпер, сьвятая Марыя вандравала па нашых палёх. Усюды засталіся яе сьляды. У нашай вёсцы яна таксама была. На вялікім камені каля крыніцы, — вунь там (селянін паказвае ў бок капліцы) засталіся сьляды яе босых ног. Там яна калісьці стаяла. Каб я здох, калі гэта няпраўда!&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Селянін гаворыць з такой пэўнасьцю, што Грышка павінен маўчаць. Ніякія довады не памогуць. Селянін на
мінутку змаўкае, пераварачвае бульбу кіём, каб лепей пяклася.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}У вёсцы пераклікаюцца голасна пеўні. Коні на лузе храпяць, бразгаючы жалезнымі путамі. Прыдушаным голасам брэша на блізкім гумне сабака. У рэчцы вадзянікі
люлькі кураць, пускаюць дым у гару. Гэта туман.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Дык ты ня верыш? Эх!&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Селянін махнуў рукой.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Сьвяты камень ведаюць усе аколічныя вёскі. Дзеля яго і вёска наша завецца „Сьвяты Камень“. Пры камені пастаянна б‘е крыніца сьвятой вады. Вада памагае ад розных хвароб: сьляпы вочы вымые — відушчым&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>trylqi5v6ijll6u2operrvrvo3clm0t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Полымя. 1922. № 1.pdf/39</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121669</id>
    <revision>
      <id>282891</id>
      <timestamp>2026-04-26T12:49:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Водступ|2|em}}Для нас, рэвалюцыйных марксістаў, камуністаў, зразумела: і Ніцьці і ўсе яго аднадумцы маюць зусім невялікі ўплыў, але калі яны пачынаюць гаварыць аб распадзе Эўропы, — дык гэта ўжо пачатак хваробы.  {{Водступ|2|em}}Ніцьці — не абы-які газэтны п...»</comment>
      <origin>282891</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6380" sha1="qaz6wqmncdqup1ngf6b2pradgsd1ily" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}Для нас, рэвалюцыйных марксістаў, камуністаў, зразумела: і Ніцьці і ўсе яго аднадумцы маюць зусім невялікі ўплыў, але калі яны пачынаюць гаварыць аб распадзе Эўропы, — дык гэта ўжо пачатак хваробы.

{{Водступ|2|em}}Ніцьці — не абы-які газэтны пісака: ён адзін з быўшых кіраўнікоў Эўропы. Гэта яго рукамі быў створаны Вэрсальскі мір. У значнай долі пад яго кіраўніцтвам Італія прымала ўдзел ва ўсясьветнай вайне.

{{Водступ|2|em}}І вось цяпер ён б‘е адбой. Ён лепш другіх бачыць надыходзячы занянад і кліча к чамусь-ці, у роспачы ломіць рукі, ня бачачы выйсьця з становішча.

{{Водступ|2|em}}Вось яго словы: «Аўстрыя — гэта тыпічнае пацьвярджэньне вяр‘яцтва Антанты».

{{Водступ|2|em}}Нямеччына трымаецца дзякуючы толькі сваёй нізкай каштоўнасьці грошай. Францыя вымагае, каб Нямеччына абавязкова ўмацавала кошт свае маркі. А ўзмацненьне маркі нямінуча павінна весьці не да аслабленьня, а к узмацненьню заняпаду ў Нямеччыне.

{{Водступ|2|em}}Вось, напр., Чэхаславаччына — яна мае добрую каштоўнасьць грошай у параўнаньні з іншымі сярэдня-эўрапейскімі дзяржавамі, але «ўсякае палепшаньне курсу чэскай кроны становішча гандлю й прамысловасьці толькі пагоршыць».

{{Водступ|2|em}}З аднаго боку мы маем становішчы, калі Англія й Францыя, дзякуючы высокай каштоўнасьці сваіх грошай, ня ў моцы йці на перабой з Нямеччынай. Яны вымагаюць ад Нямеччыны цэлага шэрагу спосабаў, якія павінны прывесьці к ўзмацненьню нямецкай маркі і гэтым аслабіць канкурэнцыю.

{{Водступ|2|em}}А з другога боку ўзмацненьне каштоўнасьці грошай у дзяржавах сярэдняй Эўропы азначае не палепшаньне, а фактычнае пагоршаньне іх гаспадарчага становішча, бо магчымасьць перабою значна зьмяншаецца.

{{Водступ|2|em}}Ніцьці, гэты ідэолёг інтарэсаў капіталістычнай клясы, наогул знаходзіць толькі адно тлумачэньне: ваенныя сплаты, Вэрсальскі мір, дзяленьне капіталістычнай Эўропы на пераможцаў і пераможаных.

{{Водступ|2|em}}Глыбей ён ня хоча й ня можа ўглядацца. Яго думкі аб гэтым таксама нікчэмны — далей адмены Вэрсальскага дагавору ён ня йдзе, ды й ня можа йсьці.

{{Водступ|2|em}}Дзе-ж сапраўды прычыны ўсясьветнага заняпаду?

{{Водступ|2|em}}Адно бясспрэчна — яны выкліканы глаўным чынам усясьветнай вайной і значным разьмеркаваньнем вырабачных цэнтраў ва ўсясьветнай гаспадарцы.

{{Водступ|2|em}}За час вайны Эўропа перастала граць ролю дастаўчага цэнтру для калёніяў. Калёніі самі стварылі сваю прамысловасьць, узмацнілі яе й цяпер амаль што ня зусім выйшлі з эканамічнай падлегласьці Эўропе.

{{Водступ|2|em}}Вось некалькі прыкладаў: Бразілія, якая да вайны вывозіла ўвесь свой хлопак заграніцу, у сучасны момант вырабляе ¾ патрэбных ей тканінаў.

{{Водступ|2|em}}У Кітаі фактычна зусім выціснуты чужаземныя тэкстыльныя вырабы.

{{Водступ|2|em}}Англія, за час з 1918 на 1922 год зьменшыла ўвоз хлопку-сырцу на 33%, рэшта эўрапейскіх дзяржаваў — на 32%, а Японія павялічыла на 50%. Рэшта неэўрапейскіх дзяржаваў, апрача Амэрыкі, на 94,6%.

{{Водступ|2|em}}Дзеля Эўропы ўсё больш зачыняюцца замежныя рынкі, а з другога боку — становішча самой Эўропы ўсё больш павялічвае ўсясьветны заняпад. Рабочыя {{Абмылка|Эўрпы|Эўропы}} ня маюць магчымасьці купляць усіх патрэбных ім рэчаў. Зьменшылася гэтая магчымасьць у гарадзкога мяшчанства і вялікай часткі сялянства.

{{Водступ|2|em}}Ніцьці лічыць, што з 470 міліёнаў насельнасьці Эўропы — 300 міліёнаў ня могуць купляць усяго патрэбнага. Гэта адбіваецца ня толькі на становішчы прамысловасьці дзяржаў пераможаных, але й пераможцаў.

{{Водступ|2|em}}Ні Нямеччына, ні Аўстрыя, ні Баўгарыя, ні Расея ня могуць увазіць патрэбныя ім тавары.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qaz6wqmncdqup1ngf6b2pradgsd1ily</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Полымя. 1922. № 1.pdf/40</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121670</id>
    <revision>
      <id>282892</id>
      <timestamp>2026-04-26T12:58:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Водступ|2|em}}Вываз ангельскіх тавараў у Нямеччыну зьменшыўся з 1918 да 1922 г. З 8 проц. да 1,6—2,5 проц.  {{Водступ|2|em}}Амэрыка — з аднаго боку націскае на Эўропу, вымагаючы выплаты ваенных даўгоў, а з другога — фактычна адымае ад іх магчымасьць рабіць гэту вып...»</comment>
      <origin>282892</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6118" sha1="2wboedd0y96lf5howy4ttalajod3azz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}Вываз ангельскіх тавараў у Нямеччыну зьменшыўся з 1918 да 1922 г. З 8 проц. да 1,6—2,5 проц.

{{Водступ|2|em}}Амэрыка — з аднаго боку націскае на Эўропу, вымагаючы выплаты ваенных даўгоў, а з другога — фактычна адымае ад іх магчымасьць рабіць гэту выплату, зачыняючы граніцы для чужаземных тавараў назначэньнем новага мытнага тарыфу.

{{Водступ|2|em}}Гаспадарчая злучнасьць, якая існавала да вайны, усё больш разрываецца. Становішча ўсясьветнай гаспадаркі ўсё больш горшыцца; гэтае пагоршаньне ня йдзе, зразумела, адным размахам.

{{Водступ|2|em}}Разьвіцьцё ўсясьветнай гаспадаркі йдзе выхіляста. Бываюць тэрміны, калі надыходзіць палепшаньне дзеля таго, каб у чарговы тэрмін спусьціцца яшчэ ніжэй.

{{Водступ|2|em}}Зараз гаспадарка Эўропы перажывае, як бытцам, некаторае ажыўленьне: беспрацоўе, як бытцам, зьмяншаецца, але найбольш хітрыя з шэрагаў буржуазеі бачаць, што гэтае ажыўленьне часовае, што гэта толькі прыпынак у заняпадзе, а не зьністажаньне апошняга.

{{Водступ|2|em}}Голасам роспачы Ніцьці не перастае падкрэсьліваць усясьветнай буржуазеі: «Апаска ўсеагульнага распаду надбліжаецца з такой шпаркасьцю, што нават тыя, хто яшчэ ўчора цьвёрда верыў (у нармальнасьць становішча), зараз ахоплены сполахам.

{{Водступ|2|em}}«Аўстрыя, Нямеччына, Італія і Францыя ня ёсьць розныя па шляхах свайго разьвіцця. Яны толькі розныя квадры аднаго й таго-ж шляху разьвіцьця. Усе яны ў розныя тэрміны адзін і той жа шлях пройдуць» (Berliner Tageblat) — гэткі прыгавор, які робіць адзін з лепшных розумаў усясьветнай буржуазеі.

{{Водступ|2|em}}Дзесь-ці ў таемніках яго душы яшчэ не згасае надзея — што можа йшчэ палепшыцца. Дзеля гэтага ён не перастае крычаць — адмяніце ваенных сплаты.

{{Водступ|2|em}}Каб ён меў магчымасьць глыбей удумацца, ён мусіў бы сказаць — і ваенныя сплаты не памогуць: яны могуць толькі часова спыніць заняпад, аслабіць яго, але ня зьністожыць.

{{Водступ|2|em}}Вось у гэтых умовах усё растучага распаду ўсясьветнай гаспадаркі з страшэннай сілай павялічваецца наступ капіталу. Усясьветная буржуазея прабуе выйсьці з заняпаду зьмяншэньнем заработкаў, адменай 8 гадзіннага працоўнага дню, зьністажэньнем усіх правоў, дадзеных рабочай клясе.

{{Водступ|2|em}}Гэта ня зусім удаецца ў варунках хоць бы няўзрочнага існаваньня дэмакратычных забавак. Парлямант з усёй яго хітрай мэханікай не заўсёды дае магчымасьць правесьці патрэбныя рэформы, не заўсёды ў ім можна выступіць адкрыта, не заўсёды ўдаецца, дзякуючы канкурэнцыі розных капіталістычных колаў, сабраць патрэбную большасьць.

{{Водступ|2|em}}Да таго-ж буржуазная дэмократыя, паколькі яна яшчэ ёсьць, усё-ж прымушана даваць і азначаныя правы рабочай клясе і яе арганізацыям.

{{Водступ|2|em}}Наступ капіталу, які ўсё пашыраецца і ўзмацняе свае пазыцыі, ня можа мірыцца з дваякасьцю ўлады, хоць бы й фармальнаю — я капіталіст, я ўладар, я гаспадар усяму. Мая, і толькі мая воля павінна выпаўняцца усім бяз розьніцы, якое-б становішча яны не займалі сярод грамадзянства — такое становішча патрэбна цяпер усясьветнаму капіталу.

{{Водступ|2|em}}Пакуль буржуазныя законы, якія абараняюцца паліцыяй, судамі і вастрогамі, маглі-б трымаць у аброці рабочых і сялян, буржуазея была б першай абаронцай «легальнасьці». Але вайна адучыла «народ» баяцца. З другога боку яна прывучыла той жа народ да зброі, гэта значыць, к разуменьню сваёй сілы. Закон перастаў быць страшнай літарай. Грамада {{перанос-пачатак|п=навучыла|к=ся}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2wboedd0y96lf5howy4ttalajod3azz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Полымя. 1922. № 1.pdf/41</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121671</id>
    <revision>
      <id>282893</id>
      <timestamp>2026-04-26T13:14:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=навучыла|к=ся}} разьбіваць вастрогі й абстрэльваць паліцыю. «Легальнасьць» стала путамі самой буржуазеі. (К. I. № 23).  {{Водступ|2|em}}Буржуазеі становіцца цесна ў рамках легальнае дзяржавы. Яна ад гэтае дзяржавы пакуль і не адмаўляецца. Яна...»</comment>
      <origin>282893</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6196" sha1="14jsk96p19dn9zouqtwb001tboitilq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос-канец|п=навучыла|к=ся}} разьбіваць вастрогі й абстрэльваць паліцыю. «Легальнасьць» стала путамі самой буржуазеі. (К. I. № 23).

{{Водступ|2|em}}Буржуазеі становіцца цесна ў рамках легальнае дзяржавы. Яна ад гэтае дзяржавы пакуль і не адмаўляецца. Яна яе {{Абмылка|прым е|прымае}} поўнасьцю. Буржуазны друк усё яшчэ не перастае крычаць аб непарушнасьці законаў.

{{Водступ|2|em}}Але поруч з гэтым яна пачынае ствараць сваю, чыста клясавую армію. Армія ўрадавая яе не здавальняе: яна — народная па свайму складу, і ў хвіліны апаскі можа перайсьці зноў на бок народу.

{{Водступ|2|em}}Трэба мець сваю чыста клясавую армію, армію, якая-б была злучана аднэй думкай, якая сьвядома йшла-б абараняць інтарэсы ўсясьветнай буржуазеі, якая ні на хвіліну не задумывалася-б, калі патрэбна будзе раскідаць і рабочыя арганізацыі, і расстраляць рэвалюцыйных рабочых.

{{Водступ|2|em}}Гэтая армія й ствараецца. У розных краінах па рознаму. У Італіі — фашысты, у Нямеччыне — «оргеш» і г. д.

{{Водступ|2|em}}Але гэтая армія, як клясавая, ня можа быць вельмі моцнай. Усясьветная буржуазея ня можа высунуць з сваіх шэрагаў дастатковы лік абаронцаў, яна сваіх салдатаў павінна набіраць з шэрагаў зьбяднеўшай дробнай буржуазеі і з шэрагаў люмпен-пролетарыяту, з шэрагаў гарадзкога мяшчанства і зьбяднеўшага сялянства.

{{Водступ|2|em}}Гэтая разнаколернасьць арміі й накладвае сваю пячатку на саму арганізацыю, на яе мэты. У азначаныя моманты гэты склад аб‘ектыўна павінен прывесьці гэтую армію і супроць той ці іншай групы буржуазеі.

{{Водступ|2|em}}Ні ў аднэй краіне арганізацыя чыста клясавых сілаў буржуазеі не зайшла гэтак далёка, як у Італіі. Там фашысты зараз на чале ўлады.

{{Водступ|2|em}}Што выяўляюць з сябе зараз фашысты? Фашызм супроць дэмакратыі, ён за дыктатуру, але чыю?

{{Водступ|2|em}}[[Аўтар:Беніта Мусаліні|Муссаліні]] гаворыць аб дыктатуры моцных людзей, якія маюць моцную волю праводзіць азначаную праграму, а ня толькі займацца апрацоўкай праграм.

{{Водступ|2|em}}Праграма ёсьць — гэта праграма буйнага капіталу. Яго й трэба абараняць. Муссаліні й прабуе гэта рабіць.

{{Водступ|2|em}}Ці ўдасца яму гэта? — вось пытаньне, якое стаіць ня толькі перад намі, камуністамі, але й перад буржуазеяй. Муссаліні навёў жах на {{Абмылка|парлямант|парлямант:}} прымусіў «прадстаўнікаў» народу аддаць яму ўсю ўладу, прызнаць яго адзіным верховодам, ня гледзячы на кпінкі, якімі ён надзяляў буржуйных сяброў парляманту.

{{Водступ|2|em}}{{Абмылка|Н ,|Ну,}} а далей? Фашысцкі-ж рух адбываўся ня дзеля абароны буржуазеі, Муссаліні сабраў пад свае сьцягі соткі тысячаў сялян і паўпралетарыяў не затым, што ён хацеў абараняць міланскіх мэталапрамыслоўцаў ад наступу рабочых?

{{Водступ|2|em}}За Муссаліні йшлі затым, што ён прыдушыўшы сацыялістаў, абяцаў вясьці іх справу. Ён абяцаў сялянам зямлю, беспрацоўным працу, а зьбяднеўшай інтэлігенцыі заробак.

{{Водступ|2|em}}А цяпер? Цяпер ён ня можа ажыцьцёвіць ніводнай абяцанкі. Становішча мяшчанскай інтэлігенцыі ня толькі не палепшылася, а павінна яшчэ больш пагоршыцца. Ужо цяпер адбываецца звужэньне дзяржаўнай машыны: цэлы шэраг прадпрыемстваў, якія не даюць прыбытку, з рук дзяржавы пераходзяць у рукі прыватных прадпрыемцаў.

{{Водступ|2|em}}А становішча сярэдняцкага й батрацкага сялянства? На працягу фашысцкага наступу можна было дазволіць сабе й парабаваць буйнага памешчыка й прымусіць кулакоў пайсьці на ўступкі рабочым, — усё гэта можна было рабіць да таго часу, пакуль фашысты ня сталі на чале ўлады.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>14jsk96p19dn9zouqtwb001tboitilq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Полымя. 1922. № 1.pdf/42</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121672</id>
    <revision>
      <id>282894</id>
      <timestamp>2026-04-26T13:23:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Водступ|2|em}}Цяпер гэтага рабіць ужо нельга. Цяпер патрэбен парадак. Фашыста дазволена вярнуцца дамоў. Цяпер у руках Муссаліні дзяржаўная машына. Яму ўжо не патрэбна вялікае наёмнае войска. Лік беспрацоўных не зьмяншаецца, а павялічваецца.  {{Водступ|2|e...»</comment>
      <origin>282894</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6105" sha1="g7xuhzqivybt75kenf60ypzwsdluxlg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}Цяпер гэтага рабіць ужо нельга. Цяпер патрэбен парадак. Фашыста дазволена вярнуцца дамоў. Цяпер у руках Муссаліні дзяржаўная машына. Яму ўжо не патрэбна вялікае наёмнае войска. Лік беспрацоўных не зьмяншаецца, а павялічваецца.

{{Водступ|2|em}}Абяцаны рай ня прыходзіць, ды і прыйсьці ня можа.

{{Водступ|2|em}}Фашызм мог скасаваць буржуйную дэмакратыю. Ён вельмі лёгка мог узяць уладу з рук няўпэненай і няздольнай, з погляду буржуазіі, урадавай хэўры, але тут зьяўляецца вялікае пытаньне — ці зможа гэта хэўра саўладаць сама з сабою.

{{Водступ|2|em}}Усясьветны буржуйны друк спаткаў перамогу фашызму, як вястуна новага жыцьця. Буржуйныя пісакі чуць не ашалелі ад радасьці — вось прыклад для усіх нас, вось па якому шляху трэба йсьці: толькі адзін ён можа выратаваць усясьветную буржуазею.

{{Водступ|2|em}}Не пасьпела яшчэ высахнуць чарніла, як пачынаюць ужо чуцца новыя ноткі.

{{Водступ|2|em}}Фашызм — гэта той жа бальшавізм, толькі з другога канца. Муссаліні вельмі горда пацьвярджае, што рэвалюцыя мае свае правы. Фашызм ідзе да сваёй мэты, ні на хвіліну не задумываючыся — ці дэмакратычна гэта, ці не, справядліва, ці не.

{{Водступ|2|em}}Тое, чым дзесяткі гадоў абманвалі рабочых, цяпер самой буржуазеяй зьніштажаецца. Прыкладам фашыстаў буржуазея гаворыць усім уціснутым — толькі моц можа разьвязаць усе пытаньні, перамагае толькі той, хто дужэйшы, хто можа лепш арганізавацца, хто ўмее ўзброіцца.

{{Водступ|2|em}}Фашысты вучаць ня толькі буйную буржуазею, яны вучаць і дробную, яны лепш усіх праграм вучаць і несьвядомых рабочых: ніякія пытаньні не разьвязваюцца галасаваньнямі, ніякіх пастаноў ня выносіцца ў парлямантах — усё разьвязваецца ўзброеным кулаком.

{{Водступ|2|em}}Але гэта яшчэ ня усё. Сама, фашысцкая армія, самыя гушчы яе, ідучы ў бойку, меркавалі зусім іншае — яны шукалі якойсьці звышклясавай справядлівасьці, яны думалі, што Муссаліні, стаўшы на чале ўлады, выпаўніць тое, аб чым увесь час сацыялісты толькі гаварылі.

{{Водступ|2|em}}На іх долю выпадзе вялікая няпрыемнасьць. І гэта няпрыемнасьць павінна будзе раней ці пазьней прывесьці да выступленьня супроць Муссаліні яго-ж уласных абаронцаў.

{{Водступ|2|em}}Шырокія гушчы перастаюць верыць у сьвятасьць прыватнай уласнасьці, яны перастаюць верыць у непарушнасьць законаў. Бо «калі фашысты абвяшчаюць за межамі закону сацыялістаў і камуністаў, разбурваючы іх установы, спальваючы дамы й маемасьць, забіваючы альбо праганяючы іх з родных мейсц — гэтым яны даюць людзкім гушчам прыкладную навуку дзяржаўнага права, пацьвярджаючы словы марксізму, што права, закон, справядлівасьць і інш. ня больш, як павярхоўная заслона моцы» (К. I. № 23).

{{Водступ|2|em}}Гэта разумеюць некаторыя і з шэрагаў буржуазеі. Пасьля некалькіх тыдняў запою пачынаюць рабіцца цьвярозымі. Пачынаюць ставіць пытаньне, ці заслугоўвае фашызм спачуваньня? — і прыходзяць к вырашэньню, што не, не заслугоўвае («Руль»).

{{Водступ|2|em}}І гэта пасьля таго, як тая-ж газэта, усяго тыдзень таму назад, захлёбвалася ад радасьці, казала аб сапраўды народнай рэвалюцыі, аб непарушнасьці фашысцкіх сьцягаў і інш.

{{Водступ|2|em}}Чаму-ж «Руль» гэтак хутка перамяніў фронт. Вось паслухайце: «арыгінальнасьць фашызму — у яго спосабах непасрэднага ўплыву, простай барацьбы, абыходзячы органы ўлады. Што гэта, як не анархізм? Ці-ж бальшавізм не з таго самага кораню? Нельга спачуваць шкодным спосабам, калі яны служаць прыемнай думцы.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g7xuhzqivybt75kenf60ypzwsdluxlg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Полымя. 1922. № 1.pdf/43</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121673</id>
    <revision>
      <id>282895</id>
      <timestamp>2026-04-26T14:02:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  &lt;section begin=&quot;Нодэль&quot;/&gt;{{Водступ|2|em}}Але чаму? Вось адказ: «Якая дарука, што ён не пераскочыць праз мэту й ня стане потым ладам гвалту бяз прыкрас».  {{Водступ|2|em}}«Хай Муссаліні крыштальна чэсны сумленны патрыёта, але-ж пасьля яго прыдзе менш крыштальны чалавек...»</comment>
      <origin>282895</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5369" sha1="lujsx91rhw23e6k2u428k5g4c0839e2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

&lt;section begin=&quot;Нодэль&quot;/&gt;{{Водступ|2|em}}Але чаму? Вось адказ: «Якая дарука, што ён не пераскочыць праз мэту й ня стане потым ладам гвалту бяз прыкрас».

{{Водступ|2|em}}«Хай Муссаліні крыштальна чэсны сумленны патрыёта, але-ж пасьля яго прыдзе менш крыштальны чалавек, а можа, нават бальшавік, таксама з 500.000 верных таварышаў».

{{Водступ|2|em}}«Грунт магутнасьці сучасных нацыяў — эканоміка. Як разумеюць яе фашысты? Ці не яны ў мінулым годзе нападалі на гарадзкія крамы й вымагалі, каб гандляры адразу зьмяншалі кошты ў два разы, што выклікала зачыненьне крам», — вось у чым сутнасьць апаскі кадэтаў і ўсіх, хто з імі.

{{Водступ|2|em}}Калі можна захапіць уладу, дзеля таго, каб скінуць нямоцную й няздольную кіраваць краінай хэўру, дык чаму-ж не папрабаваць яшчэ раз па-старому разьвязаць пытаньні сацыяльнага быту?

{{Водступ|2|em}}Ну, дык тагды ўжо правідловы камуністы, якімі ўвесь час палохаюць.

{{Водступ|2|em}}Вось, якія супярэччы тояцца ў сярэдзіне Італьянскага фашызму. Гэткія ж нямінуючыя парэчаньні гэтага руху ва ўсім сьвеце.

{{Водступ|2|em}}Але было-б найвялікшай абмылкай думаць, што фашызм няшкодны для рэвалюцыйнага руху. Усё пытаньне ў тым, хто хутчэй і раней пасьпее з’арганізавацца — рабочы ці буржуй, хто хутчэй пасьпее узброіцца.

{{Водступ|2|em}}Але на адным ня прыходзіцца шмат задумвацца: чым шпарчэй з’арганізуюцца фашысты, тым хутчэй шырокія працоўныя гушчы разьвітаюцца з усясьветнай сацыял-дэмакратыяй, з надзеямі на мірнае разьвязаньне сацыяльных непаразуменьняў.

{{Водступ|2|em}}Гісторыя ўсё бліжэй і бліжэй падводзіць нас да апошняй бойкі паміж працай і капіталам. У гэтай бойцы абудвы бакі імкнуцца лепш з’арганізавацца, да зубоў узброіцца

{{Водступ|2|em}}Але у становішчы абедзьвюх арміяў розьніца вельмі вялікая. Рабочая класа стварае сваю чыста-рабочую армію, буржуазея-ж прымушана ствараць армію з чужых ім станаў, якія ў кожны момант могуць зрадзіць, могуць перайсьці да ворагаў.

{{Водступ|2|em}}Мы, зразумела, не пераацэньваем гэтага моманту. Але тое, што ён гістарычна магчым, нават нямінуч — ня можа быць ніякае гутаркі.

{{Водступ|2|em}}Усясьветны фашызм ствараецца дзеля таго, каб абараніць усясьветны капітал, каб забясьпечыць яго ад нападку рабочае клясы. Але фактам свайго стварэньня ўсясьветны фашызм фактычна ўжо капае глыбокую яму ўсясьветаму капіталу.

{{Калёнтытул|right='''В. Нодэль.'''}}
&lt;section end=&quot;Нодэль&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Жылуновіч&quot;/&gt;{{Цэнтар|'''1 студзеня — рэвалюцыйна-гістарычнае сьвята Савецкай Беларусі.'''|памер=140%}}

{{Эпіграф||{{Водступ|2|em}}«Теперь роль государства чрезвычайно важна как с точки зрения пролетариата, так и с точки зрения буржуазии».|0|{{Водступ|2|em}}(З прамовы т. [[Аўтар:Мікалай Бухарын|Бухарина]] на IV конгрэсе Комінтэрна).}}

{{Водступ|2|em}}У гістарычным жыцьці кожнае краіны найважнейшую вагу мае стан працоўнікаў. У ва ўсе вякі разьвіцьця дзяржаўнага жыцьця любое нацыі працоўныя гушчы выносілі на сабе ўвесь цяжар аднаўленьня гаспадарчых здабыткаў яе і яе эканамічнага дабрабыту. Яны былі асяродкам поступу ва&lt;section end=&quot;Жылуновіч&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lujsx91rhw23e6k2u428k5g4c0839e2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>282968</id>
      <parentid>282895</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T06:33:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>282968</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5368" sha1="b5axmhqldz0za86z57i2nbkkxbm2zkw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

&lt;section begin=&quot;Нодэль&quot;/&gt;{{Водступ|2|em}}Але чаму? Вось адказ: «Якая дарука, што ён не пераскочыць праз мэту й ня стане потым ладам гвалту бяз прыкрас».

{{Водступ|2|em}}«Хай Муссаліні крыштальна чэсны сумленны патрыёта, але-ж пасьля яго прыдзе менш крыштальны чалавек, а можа, нават бальшавік, таксама з 500.000 верных таварышаў».

{{Водступ|2|em}}«Грунт магутнасьці сучасных нацыяў — эканоміка. Як разумеюць яе фашысты? Ці не яны ў мінулым годзе нападалі на гарадзкія крамы й вымагалі, каб гандляры адразу зьмяншалі кошты ў два разы, што выклікала зачыненьне крам», — вось у чым сутнасьць апаскі кадэтаў і ўсіх, хто з імі.

{{Водступ|2|em}}Калі можна захапіць уладу, дзеля таго, каб скінуць нямоцную й няздольную кіраваць краінай хэўру, дык чаму-ж не папрабаваць яшчэ раз пастарому разьвязаць пытаньні сацыяльнага быту?

{{Водступ|2|em}}Ну, дык тагды ўжо правідловы камуністы, якімі ўвесь час палохаюць.

{{Водступ|2|em}}Вось, якія супярэччы тояцца ў сярэдзіне Італьянскага фашызму. Гэткія ж нямінуючыя парэчаньні гэтага руху ва ўсім сьвеце.

{{Водступ|2|em}}Але было-б найвялікшай абмылкай думаць, што фашызм няшкодны для рэвалюцыйнага руху. Усё пытаньне ў тым, хто хутчэй і раней пасьпее з’арганізавацца — рабочы ці буржуй, хто хутчэй пасьпее узброіцца.

{{Водступ|2|em}}Але на адным ня прыходзіцца шмат задумвацца: чым шпарчэй з’арганізуюцца фашысты, тым хутчэй шырокія працоўныя гушчы разьвітаюцца з усясьветнай сацыял-дэмакратыяй, з надзеямі на мірнае разьвязаньне сацыяльных непаразуменьняў.

{{Водступ|2|em}}Гісторыя ўсё бліжэй і бліжэй падводзіць нас да апошняй бойкі паміж працай і капіталам. У гэтай бойцы абудвы бакі імкнуцца лепш з’арганізавацца, да зубоў узброіцца

{{Водступ|2|em}}Але у становішчы абедзьвюх арміяў розьніца вельмі вялікая. Рабочая класа стварае сваю чыста-рабочую армію, буржуазея-ж прымушана ствараць армію з чужых ім станаў, якія ў кожны момант могуць зрадзіць, могуць перайсьці да ворагаў.

{{Водступ|2|em}}Мы, зразумела, не пераацэньваем гэтага моманту. Але тое, што ён гістарычна магчым, нават нямінуч — ня можа быць ніякае гутаркі.

{{Водступ|2|em}}Усясьветны фашызм ствараецца дзеля таго, каб абараніць усясьветны капітал, каб забясьпечыць яго ад нападку рабочае клясы. Але фактам свайго стварэньня ўсясьветны фашызм фактычна ўжо капае глыбокую яму ўсясьветаму капіталу.

{{Калёнтытул|right='''В. Нодэль.'''}}
&lt;section end=&quot;Нодэль&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Жылуновіч&quot;/&gt;{{Цэнтар|'''1 студзеня — рэвалюцыйна-гістарычнае сьвята Савецкай Беларусі.'''|памер=140%}}

{{Эпіграф||{{Водступ|2|em}}«Теперь роль государства чрезвычайно важна как с точки зрения пролетариата, так и с точки зрения буржуазии».|0|{{Водступ|2|em}}(З прамовы т. [[Аўтар:Мікалай Бухарын|Бухарина]] на IV конгрэсе Комінтэрна).}}

{{Водступ|2|em}}У гістарычным жыцьці кожнае краіны найважнейшую вагу мае стан працоўнікаў. У ва ўсе вякі разьвіцьця дзяржаўнага жыцьця любое нацыі працоўныя гушчы выносілі на сабе ўвесь цяжар аднаўленьня гаспадарчых здабыткаў яе і яе эканамічнага дабрабыту. Яны былі асяродкам поступу ва&lt;section end=&quot;Жылуновіч&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b5axmhqldz0za86z57i2nbkkxbm2zkw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Полымя (часопіс)/1922/1/Заняпад усясьветнай гаспадаркі і ўсясьветны фашызм</title>
    <ns>0</ns>
    <id>121674</id>
    <revision>
      <id>282896</id>
      <timestamp>2026-04-26T14:04:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = Заняпад усясьветнай гаспадаркі і ўсясьветны фашызм  | аўтар     = Вульф Нодэль  | год       = Сьнежань 1922 году  | пераклад  =   | секцыя    = Публіцыстыка  | папярэдні = [[Полымя (часопіс)/1922/1/Над Кроманьню|Над Кроманьню]]  | наступны  = Полымя (час...»</comment>
      <origin>282896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1081" sha1="e2us3b70pwptexeg4hiwj2478nv6sh4" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Заняпад усясьветнай гаспадаркі і ўсясьветны фашызм
 | аўтар     = Вульф Нодэль
 | год       = Сьнежань 1922 году
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Публіцыстыка
 | папярэдні = [[Полымя (часопіс)/1922/1/Над Кроманьню|Над Кроманьню]]
 | наступны  = [[Полымя (часопіс)/1922/1/1 студзеня — рэвалюцыйна-гістарычнае сьвята Савецкай Беларусі|1 студзеня — рэвалюцыйна-гістарычнае сьвята Савецкай Беларусі]]
 | анатацыі  = 
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Полымя. 1922. № 1.pdf&quot; from=&quot;38&quot; to=&quot;43&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}
{{DEFAULTSORT:Заняпад усясьветнай гаспадаркі і ўсясьветны фашызм}}

[[Катэгорыя:Публіцыстыка Вульфа Нодэля]]</text>
      <sha1>e2us3b70pwptexeg4hiwj2478nv6sh4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>282897</id>
      <parentid>282896</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T14:04:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>282897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1106" sha1="43t9k0przht2iv6vm6py9wlpc6xra5h" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Заняпад усясьветнай гаспадаркі і ўсясьветны фашызм
 | аўтар     = Вульф Нодэль
 | год       = Сьнежань 1922 году
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Публіцыстыка
 | папярэдні = [[Полымя (часопіс)/1922/1/Над Кроманьню|Над Кроманьню]]
 | наступны  = [[Полымя (часопіс)/1922/1/1 студзеня — рэвалюцыйна-гістарычнае сьвята Савецкай Беларусі|1 студзеня — рэвалюцыйна-гістарычнае сьвята Савецкай Беларусі]]
 | анатацыі  = 
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Полымя. 1922. № 1.pdf&quot; from=&quot;38&quot; to=&quot;43&quot; tosection=&quot;Нодэль&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}
{{DEFAULTSORT:Заняпад усясьветнай гаспадаркі і ўсясьветны фашызм}}

[[Катэгорыя:Публіцыстыка Вульфа Нодэля]]</text>
      <sha1>43t9k0przht2iv6vm6py9wlpc6xra5h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Катэгорыя:Публіцыстыка Вульфа Нодэля</title>
    <ns>14</ns>
    <id>121675</id>
    <revision>
      <id>282898</id>
      <timestamp>2026-04-26T14:06:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «[[Катэгорыя:Публіцыстыка паводле аўтараў|Нодэль, Вульф]] [[Катэгорыя:Вульф Нодэль]]»</comment>
      <origin>282898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="149" sha1="mkwm03m6enfwm9q1xa0hm7w92i1cvub" xml:space="preserve">[[Катэгорыя:Публіцыстыка паводле аўтараў|Нодэль, Вульф]]
[[Катэгорыя:Вульф Нодэль]]</text>
      <sha1>mkwm03m6enfwm9q1xa0hm7w92i1cvub</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Заняпад усясьветнай гаспадаркі і ўсясьветны фашызм</title>
    <ns>0</ns>
    <id>121676</id>
    <redirect title="Полымя (часопіс)/1922/1/Заняпад усясьветнай гаспадаркі і ўсясьветны фашызм" />
    <revision>
      <id>282899</id>
      <timestamp>2026-04-26T14:06:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Перасылае да [[Полымя (часопіс)/1922/1/Заняпад усясьветнай гаспадаркі і ўсясьветны фашызм]]</comment>
      <origin>282899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146" sha1="7cf22obu98krvjb2ci5i8c44vi6g1sj" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Полымя (часопіс)/1922/1/Заняпад усясьветнай гаспадаркі і ўсясьветны фашызм]]</text>
      <sha1>7cf22obu98krvjb2ci5i8c44vi6g1sj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/29</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121677</id>
    <revision>
      <id>282901</id>
      <timestamp>2026-04-26T14:53:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «зробіцца; кульгавы нагу вытра крынічнай вадой — нага выздаравее; хворы нап‘ецца гэтай вады — здаровым робіцца. Гэта, хлопец, усім вядома!&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Вынырнуў з-пад сівой хмары чырвоны месяц. Ён аблівае фосфарным сьветам усё навакол. Капліца выдзяляецца в...»</comment>
      <origin>282901</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2806" sha1="pigibrrvxzwdjon5gf96gnv9jhvhvct" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;зробіцца; кульгавы нагу вытра крынічнай вадой — нага выздаравее; хворы нап‘ецца гэтай вады — здаровым робіцца. Гэта, хлопец, усім вядома!&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Вынырнуў з-пад сівой хмары чырвоны месяц. Ён аблівае фосфарным сьветам усё навакол. Капліца выдзяляецца вельмі ярка, як постаць чорнага забабону.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Вунь, бачыш, — там сьвяты камень, якраз заўтра кірмаш пры ім. Людзі прыяжджаюць з усёй аколіцы лячыцца. Прыносяць шмат ахвяр палатном, салам, збожжам і грашмі. Цэлы дзень ідзе тут гандаль.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— І самагонку п‘юць? — запытаўся Грышка.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Чаму-ж ня выпіць? У нас і бацюшка п‘е. Ну дык што. З радасьці чаму ня выпіць? Бацюшка жыве гэтымі ахвярамі цэлы год.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Грышка захіхікаў.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Ты ня смейся, малакасос, каб я здох, калі гэта няпраўда!&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Гэта праўда, што папу ад вашай дурнаты добрае жыцьцё.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Селянін злосна бліснуў вачыма на Грышку. Вусы яго закраталіся.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Заўсёды перад кірмашом штогод у чэсьць маці Марыі бывае яшчэ адзін цуд: за год сьвятыя сьляды абрастаюць мохам. А ў ноч перад кірмашом зьяўляецца ў белых вопратках матка боска, стаіць з поўгадзіны на камені, і сьляды робяцца чысьцюсенькія, сьвятусенькія. Усе нашыя бачылі. Толькі баяцца нечага блізка падыходзіць. Каб я здох, калі гэта няпраўда!&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Вогнішча пачало тлець. Ноч зрабілася вельмі сьветлай пасьля поўначы. Надзвычайнай пахучасьцю аддавала
празрыстае паветра, затуленае месячнай павуцінай. Кружылася галава, як ад хмелю.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Зрабілася надзвычайна ціха.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Грышка так-сяк сагрэўся пад сялянскім кажухом і&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pigibrrvxzwdjon5gf96gnv9jhvhvct</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/30</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121678</id>
    <revision>
      <id>282902</id>
      <timestamp>2026-04-26T15:04:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «пачаў драмаць.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Селянін змоўк. Перакідвае з рукі ў руку гарачую бульбу.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Раптам бульба выпадае з яго рук. Яны ў яго павісьлі, як чужыя, і ён пачынае пільна ўглядацца ў бок каплічкі — у бок „сьвятога каменя“.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}3 боку цёмнай грамадзін...»</comment>
      <origin>282902</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2745" sha1="gsho8nnb5umtwxt5ggw0tkyrpxlh4mh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;пачаў драмаць.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Селянін змоўк. Перакідвае з рукі ў руку гарачую бульбу.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Раптам бульба выпадае з яго рук. Яны ў яго павісьлі, як чужыя, і ён пачынае пільна ўглядацца ў бок каплічкі — у бок „сьвятога каменя“.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}3 боку цёмнай грамадзіны-капліцы падсоўваецца белая здань. Ціха йдзе гэта таемнае фігура, як-бы плыве пры месцы, дзе знаходзіцца „сьвяты камень“, здань прыпынілася.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— О, маці божа!.. вось яна! — стогне селянін і кідаецца на калені.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Грышка ўскочыў на ногі і давай азірацца. Угледзеўшы белую здань, ён падбег да кладкі, ціха прабраўся на другі бераг рэчкі і, асьцярожна туляючыся каля платоў, ідзе к белай здані…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Чым бліжэй ён падыходзіць да капліцы, тым ясьней вызначаецца кабечая фігура ў белым.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Сэрца Грышкі калоціцца моцна.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Хто тут ладзіць такія фокусы?&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ён падыходзіць зусім блізка. Кабета сядзіць на „сьвятым камені“, нажом скрыбае „сьляды божай маці“.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Кабета так занята работай, што і не агледзелася, як Грышка яе цапнуў за руку.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Нож вываліўся з яе рук, і яна са сполаху крыкнула.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Хутка напоўнілася шумам уся вёска. Людзі з усіх хат беглі, як на пажар.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Грышка вёў сярод вуліцы за руку плачучую ўдаву Аўгіню, якая прысягалася, што яна не вінавата.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Гэта поп яе навучаў рабіць цуды ў сваёй хаце ды ачышчаць перад кірмашом „сьвятыя сьляды“ на камені.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Назаўтра сяляне склікалі сход. Забралі капліцу пад хату-чытальню, а ўдаву з папом арыштавалі і адправілі ў воліспалком.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gsho8nnb5umtwxt5ggw0tkyrpxlh4mh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/33</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121679</id>
    <revision>
      <id>282904</id>
      <timestamp>2026-04-26T15:12:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Яны былі шырачэзныя, агромністыя. Яны расходзіліся з абедзьвюх ног направа і налева ў бязбрэжжа, у бяскрай, як два вялікія акіяны.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}У такім галіфэ чалавек выглядаў ужо не чалавекам, а нейкім драбнюткім дадаткам да сваіх дзіўных ярка-сініх...»</comment>
      <origin>282904</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2372" sha1="1l5v90fvioa8q65u839gvu7szcbpabd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Яны былі шырачэзныя, агромністыя. Яны расходзіліся з абедзьвюх ног направа і налева ў бязбрэжжа, у бяскрай, як два вялікія акіяны.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}У такім галіфэ чалавек выглядаў ужо не чалавекам, а нейкім драбнюткім дадаткам да сваіх дзіўных ярка-сініх штаноў.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Галіфэ ён лічыў сваёй найвялікшай гордасьцю, сваёй перамогай на фронце новага быту.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ён іх песьціў, няньчыў. Пылінкі на іх ня было, бо ён цёнгля іх чысьціў. Плюне на руку — і давай шараваць, гладзіць сваё галіфэ, каб гэтыя вялізныя торбы былі пульхлыя, бліскучыя, каб яны тапоршчыліся грозна ў бакі на страх ворагам.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ён іх даглядаў, як добры машыністы глядзіць за сваёй машынай, як шчыры кіраўнік дзяржавай клапоціцца аб
дабрабыце свайго краю.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Сам чалавек — нішто, ніякай значнасьці ня мае. Ён увесь — у сваіх галіфэ. Усе заўважваюць не яго, а галіфэ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Гэта яму вельмі падабаецца.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}А калі людзі зварачваюць увагу на яго штаны, калі дзівуюцца, прыцягваюцца да іх, як да нейкага магніту, або адшарахваюцца, як ад страшных насарогаў, тады чалавек, уладар гэтых галіфэ, даходзіць да найвышэйшага пункту сваёй асалоды, гордасьці і шчасьця.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ён дабрадушна ўсьміхаецца, глядзіць зьверху ўніз на таго чалавека, як на нейкую нікчэмнасьць. Ды сапраўды, што значаць усе перад ім — перад яго галіфэ.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1l5v90fvioa8q65u839gvu7szcbpabd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/34</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121680</id>
    <revision>
      <id>282905</id>
      <timestamp>2026-04-26T15:19:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}У сельсавеце, дзе ён сакратаром, ён не сядзіць на месцы, бо ад гэтага галіфе псуюцца. Ён болей усяго стаіць над сталом і скрыпіць пяром на паперках.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Сяляне, праўда, шэпчуцца нібы яго галіфэ — тое самае, што папоўскія рукавы — надта шмат убі...»</comment>
      <origin>282905</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2965" sha1="4uup4atn4euweojl42m1od8qt2rwj2d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}У сельсавеце, дзе ён сакратаром, ён не сядзіць на месцы, бо ад гэтага галіфе псуюцца. Ён болей усяго стаіць над сталом і скрыпіць пяром на паперках.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Сяляне, праўда, шэпчуцца нібы яго галіфэ — тое самае, што папоўскія рукавы — надта шмат убіраюць у сябе чужой працы… Але што зробіш? Да яго ня прыступішся, да яго ня прырвешся, ён сыпіць на ўсіх такімі закавырыстымі слаўцамі, што аж страх бярэ. Ён так абставіў сябе портрэтамі вялікіх дзеячоў рэволюцыі, што ўжо нічога з ім ня зробіш — абарона!&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Селянін зірне на галіфэ, на яго самога, на ўсё, што вакол абстаўлена, пачуе яго грымотны голас, якім страляе нібы кулямётам — і супакоіцца.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}А калі бывае хто з сялян, які ня хоча й ня можа супакойвацца, бо крыўда ўжо праз меру вялікая, — тады ў чалавека ў галіфе ёсьць вельмі добры спосаб супакоеньня. Ён скажа адно толькі слова — і чалавек зараз-жа робіцца ніжэй травы, цішэй вады.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Слова гэта моцнае:&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Контр-р-рэволюцыя!&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Чалавек у галіфэ так налаўчыўся казаць гэта слова, як лепей ня трэба. Відаць у хаце сваёй добра напрактыкаваўся, нарэпэтыраваўся.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Так, мабыць, вялікі мастак Шаляпін не практыкуецца перад сваімі выступленьнямі на сцэне.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ды і што мастацва найвялікшых артыстых перад мастацтвам чалавека ў галіфэ!&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Як прыдзе да яго селянін з нейкай крыўдай: блытаніна ў дзесяцінах на выплату падатку, неразьбярыха ў дзяльбе сенакосу, валакіта з дакумантам або што-кольвечы іншае, калі селянін праз меру прыстане да яго сваёй справай, пробуе трымацца з ім за панібрата, ня зьверне належнай увагі на яго галіфэ, тады пачуеш ад сакратара адно толькі слова:&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4uup4atn4euweojl42m1od8qt2rwj2d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/35</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121681</id>
    <revision>
      <id>282906</id>
      <timestamp>2026-04-26T15:57:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}— Контр-р-рэволюцыя!&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Твар у яго пры гэтым выглядае бязбожна-рэволюцыйным. Галіфэ тапоршчацца-хвалююцца і ў тоне яго выкрыку адчуваецца нешта гордае і прыкрае, як-бы во-во накрыў селяніна на злым учынку.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Вельмі памайстэрску перал...»</comment>
      <origin>282906</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3001" sha1="jlau5m3t9j6lzfaa24l02uxyspyd57k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}— Контр-р-рэволюцыя!&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Твар у яго пры гэтым выглядае бязбожна-рэволюцыйным. Галіфэ тапоршчацца-хвалююцца і ў тоне яго выкрыку адчуваецца нешта гордае і прыкрае, як-бы во-во накрыў селяніна на злым учынку.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Вельмі памайстэрску пераліваецца яго голас пры літары „р“ у гэтым страшным слове. Гэта ядраная літара,
як-бы дробіцца на кавалкі, а кожны кавалак расьце ў цэлую гару. „Р“ пераліваецца ў рэзкія трэлі, як-бы пілой рэжа чалавека. Выходзіць „р-р-р-р“. Цэлая тысяча „р“.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Гэтае слова прыбівае любога селяніна, як град прыбівае збожжа на полі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Селянін у гэту-ж хвіліну пачынае думаць аб сабе, што ён сапраўды нейкі контр-рэволюцыянэр, нейкі праступнік перад савецкай уладай.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Селянін пачынае ў думках сваіх спавядацца:&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}А што я такое ўчыніў кепскае?&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Селянін пачынае ў памяці перагортваць, пералістваць кнігу свайго быцьця… А можа там ёсьць нейкія чорныя
пляміны, а можа там ёсьць… Ды хто яго, нарэшце, ведае, што там можа быць пры яго няпісьменнасьці. Можа сапраўды нейкая контр-рэволюцыя… Пісьменны ў галіфэ пэўна лепш ведае…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Селянін пачынае баяцца самога сябе, нібы ў ім дзесьці захована нейкая страшная пошасьць, ад якой ніяк не адкараскаешся. А пошасьць гэтая і ёсьць тая „контр-рэволюцыя“, якую так краснамоўна і кемна выцягнуў цяпер наверх
чалавек пісьменны, у галіфе, выцягнуў, як падшывальца з чужога саду.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Селянін апускае галаву, як асуджаны на сьмерць — во ён стаіць перад карай. Зараз канец усяму. Ён палахліва таропіць вочы ў падлогу, углыбляецца ў сябе, як-бы ўспамінае нешта падобнае да сёньнешняга выпадку, але што здарылася шмат гадоў таму назад.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jlau5m3t9j6lzfaa24l02uxyspyd57k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/36</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121682</id>
    <revision>
      <id>282907</id>
      <timestamp>2026-04-26T16:04:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Гэта было ў часы рэволюцыі 1905 году. Прыходзілі з гораду „забастоўшчыкі“ ў іхную вёску, гаварылі вельмі горача й проста пра слабоду. Панскія маёнткі гарэлі вакол. А ён з цэлай кампаніяй сялян таксама наладзіў „бунт“ — пашлі грамадой у панскі лес...»</comment>
      <origin>282907</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3039" sha1="9tf4ltwh5g8m48i0m1s0z5m1acts2hx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Гэта было ў часы рэволюцыі 1905 году. Прыходзілі з гораду „забастоўшчыкі“ ў іхную вёску, гаварылі вельмі горача й проста пра слабоду. Панскія маёнткі гарэлі вакол. А ён з цэлай кампаніяй сялян таксама наладзіў „бунт“ — пашлі грамадой у панскі лес лыкі дзёрці… Назапасілі лык на цэлы год. Праўда, казакі царскія пасьля іхнія скуры дзёрлі на лыкі. Яго самога тады называлі „бунтоўшчыкам“, „сыцылістым“. Чалавек у бліскучых гузіках гіркаў на яго, крычаў і круціў вусамі, круціў зграбна.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Вось крык таго царскага гарадавога напамінаў яму голас гэтага чалавека ў галіфэ… Той самы тон, тая самая
заліхвацкасьць.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Праўда, у чалавека ў галіфэ няма вусоў, няма тых характэрных „бравых“, пашмальцаваных вусоў царскага тоўстамордага гарадавіка.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Але… Селянін скосу пазірае на сакратара ў галіфэ. Здаецца яму, што той круціць выабражаемыя вусы, забыўся і круціць выгаленае месца над губамі. А там, дзе павінны былі быць вусы, тырчыць густая шчаціна, нібы іржанё на асеньнім полі…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Селянін, як яму ні цяжка на душы, хоць ён вельмі зьбянтэжаны, — але пачынае ўсьміхацца.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Чалавек у галіфэ, які ўвесь час пільна пазірае за сваёй ахвярай, гэта заўваўжвае.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Выхадзі адгэтуль, конт-р-р-рэволюцыянэр! — крычыць ён грымотным голасам, — а то ў халодную пасаджу!!!&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Селянін соваецца задам да дзьвярэй і шэпча завяўшымі вуснамі:&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Па-па-паночак…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Чалавек у галіфе глядзіць на яго з пагардай. Вочы злосныя, крывёй налітыя. На ілбе выступілі жылы, раздуліся ў сінія пугі. Гнеўны пачынае хадзіць па пакоі. Галіфэ шастаюць, як кавальскія мяхі. У вачох мятусіцца. Сакратару здаецца, што на яго плячох яшчэ блішчаць&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9tf4ltwh5g8m48i0m1s0z5m1acts2hx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/37</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121683</id>
    <revision>
      <id>282908</id>
      <timestamp>2026-04-26T16:05:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «тыя залатыя пагоны, якія аздаблялі яго колькі гадоў таму назад. А ў вушох зьвініць водгалас яго ўласнага слова:&lt;/br&gt; {{gap|2em}}— „Контр-р-рэволюцыя“!»</comment>
      <origin>282908</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="262" sha1="rpg4i1yf12gnx6cjsst35gq9xe608bj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;тыя залатыя пагоны, якія аздаблялі яго колькі гадоў таму назад. А ў вушох зьвініць водгалас яго ўласнага слова:&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— „Контр-р-рэволюцыя“!&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rpg4i1yf12gnx6cjsst35gq9xe608bj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/41</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121684</id>
    <revision>
      <id>282911</id>
      <timestamp>2026-04-26T16:10:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Гэта былі ня звычайныя „сьвятыя“ крыжы, якія мы бачым на могілках або ў царкве, ці на абразох.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Гэта былі тры маленькія, нязграбныя крыжыкі, пісаныя на паперы мазалістай, каравай рукой Янкі Гарбача.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Тры палачкі ўдоўж і тры ўпапяро...»</comment>
      <origin>282911</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2113" sha1="iw82nwa7p0fl2qtrooxcgh7htonxvz0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Гэта былі ня звычайныя „сьвятыя“ крыжы, якія мы бачым на могілках або ў царкве, ці на абразох.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Гэта былі тры маленькія, нязграбныя крыжыкі, пісаныя на паперы мазалістай, каравай рукой Янкі Гарбача.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Тры палачкі ўдоўж і тры ўпапярок.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Янка Гарбач так заўсёды падпісваецца.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Тры крыжыкі складаюць усю яго пісьменнасьць і навуку.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Такія яго крыжыкі добра ведала даўнейшая воласьць.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Такія крыжыкі ставіць ён на паперках і ў цяперашнім сельсавеце.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}І, здаецца, крыжыкі гэткія самыя, як і ў іншых няпісьменных сялян, але Янка іх заўсёды пазнае хоць паміж
соткі такіх-жа, напісаных не яго рукой.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ён іх пазнае так, як пазнае сваю касу, пугу ці свой воз паміж іншымі такімі-ж прыладамі гаспадаркі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ён іх пазнае так, як чалавек пазнае сваю авечку ў вялікім стадзе чужых авечак альбо бабу сваю на кірмашы сярод вялікай грамады баб у такіх жа, як у яго жонкі, хустках.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}А на першы погляд здаецца, што ніякай розьніцы няма паміж крыжыкамі Янкі Гарбача і такімі-ж грамзоламі іншых няпісьменных сялян.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Але гэта толькі здаецца.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Янка Гарбач ведае свае крыжыкі, як сваё імя. Шмат&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iw82nwa7p0fl2qtrooxcgh7htonxvz0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/42</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121685</id>
    <revision>
      <id>282912</id>
      <timestamp>2026-04-26T16:14:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «поту яны яму каштуюць кожны раз, як прыходзіцца яму падпісвацца.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Янка сапе сабе ў бараду, вочы пільна наставіць у паперу, цэліцца доўга-доўга і пачынае выводзіць крыжыкі, нібы будыніну будуе.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Як сахою па ральлі, водзіць ён пяром на папер...»</comment>
      <origin>282912</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2866" sha1="ohrlq8n8r3fq3a4b7pazfzlkeoiirxc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;поту яны яму каштуюць кожны раз, як прыходзіцца яму падпісвацца.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Янка сапе сабе ў бараду, вочы пільна наставіць у паперу, цэліцца доўга-доўга і пачынае выводзіць крыжыкі, нібы будыніну будуе.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Як сахою па ральлі, водзіць ён пяром на паперы. Доўга майструе, пакуль стануць крыжыкі ў радочку — адзін за адным, як жывюханькія. Нібы тры камарыкі, адзін меншы за другога.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Янка ўкладае ў гэту пісаніну ўсю сваю кемнасьць, усю істоту, усе думкі і настроі, якімі ён перапоўнены у той час.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Праўда, кожны раз крыжыкі выходзяць у яго паінакшаму, у залежнасьці ад яго настрою, але ён іх ведае. Таўшчыня і даўжыня палачак гэтых крыжыкаў заўсёды
напамінаюць яму аб тым, пры якіх варунках ён іх пісаў калі пісаў, што тады думаў, ці ён быў тады вясёлы, ці смутны.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Гэта ўсё Янка пазнае па крыжыках, паводлуг іх ліній, паводлуг таёмных прыкмет, вядомых толькі яму.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Пісьменныя людзі ставяць пры гэтых крыжыках яго імя і прозьвішча. Так даецца тлумачэньне да іх, каб у канцэлярыі ведалі, што гэтыя крыжыкі азначаюць „Янка
Гарбач“.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Янка вельмі гардзіцца тлумачэньнем пісьменных: жартачкі — ён так мудра піша, што тлумачэньне патрабуецца. У Янкі тады зьяўляецца на твары выраз надзвычайна вучонага чалавека…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Янка Гарбач бывае на ўсіх сходах, усюды выступае з прамовамі і на ўсіх рэзолюцыях — аб коопэратыве, аб
школе, аб пераходзе на шматпольле — мітусяцца яго тры крыжыкі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ставіць свой подпіс крыжыкамі для яго хоць цяжкая праца, але ён гэта вельмі любіць. Вугалем на сьцяне іх крэмзае, зімой па сьнезе кійком малюе. А калі&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ohrlq8n8r3fq3a4b7pazfzlkeoiirxc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/43</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121686</id>
    <revision>
      <id>282913</id>
      <timestamp>2026-04-26T16:26:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «часам задумаецца, дык пальцам перад сабой у паветры іх пачынае выводзіць, нібы па ўспацеўшай шыбіне. {{***3||50%|5|перад=1em|пасля=1em}} {{gap|2em}}— Кінь, нарэшце, свой магільнік! — казаў аднаго разу настаўнік іхняй вёскі Янку Гарбачу.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}— Які магільнік?! — зьд...»</comment>
      <origin>282913</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2680" sha1="7apxt7hewxlxjvm6pu4hzdz3qxfh29r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;часам задумаецца, дык пальцам перад сабой у паветры іх пачынае выводзіць, нібы па ўспацеўшай шыбіне.
{{***3||50%|5|перад=1em|пасля=1em}}
{{gap|2em}}— Кінь, нарэшце, свой магільнік! — казаў аднаго разу настаўнік іхняй вёскі Янку Гарбачу.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Які магільнік?! — зьдзівіўся Янка і выставіў на настаўніка пару вострых, як цьвікі, вачэй.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Свае тры крыжыкі, — лёгка ўсьміхнуўшыся, мяккім голасам, вытлумачыў настаўнік.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Як тры крыжыкі?! Мой подпіс?!&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Янка так аслупянеў, нібы настаўнік казаў яму, каб ён нажом адрэзаў свой нос і кінуў у сьметнік.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Пры гэтым ён у паветры напісаў пальцам тры крыжыкі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Цяпер усе павінны ўмець пісаць і чытаць, — вёў далей сваю гутарку настаўнік выразна і цьвёрда, не адступаючы. Ты вось кожны раз прыходзіш ка мне, каб я табе чытаў розныя павесткі, розныя паведамленьні, газэту, законы аб зямлі і іншыя патрэбныя справы.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Настаўнік доўга гаварыў яму аб патрэбе ўмець пісаць і чытаць.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Янка Гарбач маўчаў.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ён апусьціў голаў, апусьціў цяжка, нібы бязьмен, узьвешаны ўніз галоўкай. Кучма рыжаватых, паджарыстых
валасоў, настаўленых супроць твару настаўніка, былі нямым адказам Янкі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Здавалася, што ён хоча бадаць настаўніка ў грудзі сваёй успацеўшай лабацінай з нявідочнымі рагамі за такое
прыставаньне.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Выразу твару Янкі ня відаць было, але па ўсім целе яго як-бы прабегла знутры думка, тарганула яго ўсяго, скалатнула, нібы вецер яблыню і зноў захавалася глыбока ўнутры…&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7apxt7hewxlxjvm6pu4hzdz3qxfh29r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/44</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121687</id>
    <revision>
      <id>282914</id>
      <timestamp>2026-04-26T16:33:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Шкада зрабілася Янку сваіх крыжыкаў… Ён так да іх прывык за ўсё жыцьцё…&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Так прывыкае чалавек да сьцен турмы, у якой прыходзіцца яму сядзець часам доўгі час. Пры вызваленьні з няволі ён пачынае сумаваць па сваёй каморцы з жалезнымі крата...»</comment>
      <origin>282914</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3188" sha1="c5u7an4jv5vituv0onedmq1ao8hm2gz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Шкада зрабілася Янку сваіх крыжыкаў… Ён так да іх прывык за ўсё жыцьцё…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Так прывыкае чалавек да сьцен турмы, у якой прыходзіцца яму сядзець часам доўгі час. Пры вызваленьні з няволі ён пачынае сумаваць па сваёй каморцы з жалезнымі кратамі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Настаўнік назіраў за Янкам. Усім станам сваім ён быў напружаны і чакаў, што далей будзе.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Настаўнік быў адзет у вопратку „зашчытнага“ колеру ў вытрыманым стылі. Жаўтавата-брудныя бацінкі „амэрыканкі“ на нагах, скруткі да кален, парваныя нагавіцы. Усё гэта напамінала нядаўны час вайсковага комунізму. Выгляд настаўніка, вырваны з эпохі грамадзянскай вайны, нібы клінам урэзаўся ў наш час мірнага будаўніцтва.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Для настаўніка яшчэ ня мінуў гарачы, захапляючы пэрыод упартай барацьбы. Тры гады ён жыве вось у гэтай
глушы. Увесь свой час змагаецца з вясковай цемрай. Ад пастаянага змаганьня з яго маршчыністага твару ня зыходзіць выраз неспакою, напружнасьці і натхнёнай жывасьці. Вочы ў яго вострыя, пранікаючыя, бародка клінам, увесь ён тонкі і худы. Нібы верацяном вострым гатоў ён у любую хвіліну пранізваць думкі вясковых людзей, каб асьвятляць іх, каб расьсейваць павуціну забабонаў, якімі запоўнены вёскі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}З добрай усьмешкай паглядае настаўнік на Янку Гарбача і чакае.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}А ў Янкі думкі скачуць з месца на месца, лётаюць, як перапалоханыя авадні. Мітусяцца ў яго галаве крыжыкі,
якія ў штодзенным жыцьці, у практычнай працы, у вадносінах з людзьмі зьвязвалі яго, злучалі з тэй культурай, навукай
чалавечай, якая мае за сабою многа тысячагодзьдзяў, якая знаходзіла калісь свой пачатак вось ад такіх-жа крыжыкаў.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Да гэтага часу Янка бачыў толькі карысьць ад сваіх крыжыкаў. Толькі вось у гэту хвіліну ён павярнуў {{перанос пачактак|аглоб|лі}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c5u7an4jv5vituv0onedmq1ao8hm2gz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>282915</id>
      <parentid>282914</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T16:33:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>282915</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3186" sha1="j366spousfbswyjfoene475kt2viosx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Шкада зрабілася Янку сваіх крыжыкаў… Ён так да іх прывык за ўсё жыцьцё…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Так прывыкае чалавек да сьцен турмы, у якой прыходзіцца яму сядзець часам доўгі час. Пры вызваленьні з няволі ён пачынае сумаваць па сваёй каморцы з жалезнымі кратамі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Настаўнік назіраў за Янкам. Усім станам сваім ён быў напружаны і чакаў, што далей будзе.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Настаўнік быў адзет у вопратку „зашчытнага“ колеру ў вытрыманым стылі. Жаўтавата-брудныя бацінкі „амэрыканкі“ на нагах, скруткі да кален, парваныя нагавіцы. Усё гэта напамінала нядаўны час вайсковага комунізму. Выгляд настаўніка, вырваны з эпохі грамадзянскай вайны, нібы клінам урэзаўся ў наш час мірнага будаўніцтва.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Для настаўніка яшчэ ня мінуў гарачы, захапляючы пэрыод упартай барацьбы. Тры гады ён жыве вось у гэтай
глушы. Увесь свой час змагаецца з вясковай цемрай. Ад пастаянага змаганьня з яго маршчыністага твару ня зыходзіць выраз неспакою, напружнасьці і натхнёнай жывасьці. Вочы ў яго вострыя, пранікаючыя, бародка клінам, увесь ён тонкі і худы. Нібы верацяном вострым гатоў ён у любую хвіліну пранізваць думкі вясковых людзей, каб асьвятляць іх, каб расьсейваць павуціну забабонаў, якімі запоўнены вёскі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}З добрай усьмешкай паглядае настаўнік на Янку Гарбача і чакае.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}А ў Янкі думкі скачуць з месца на месца, лётаюць, як перапалоханыя авадні. Мітусяцца ў яго галаве крыжыкі,
якія ў штодзенным жыцьці, у практычнай працы, у вадносінах з людзьмі зьвязвалі яго, злучалі з тэй культурай, навукай
чалавечай, якая мае за сабою многа тысячагодзьдзяў, якая знаходзіла калісь свой пачатак вось ад такіх-жа крыжыкаў.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Да гэтага часу Янка бачыў толькі карысьць ад сваіх крыжыкаў. Толькі вось у гэту хвіліну ён павярнуў {{перанос пачатак|аглоб|лі}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j366spousfbswyjfoene475kt2viosx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/45</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121688</id>
    <revision>
      <id>282916</id>
      <timestamp>2026-04-26T16:39:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|аглоб|лі}} ў другі бок — і давай у думках шукаць усе нявыгады крыжыкаў, усю нясуразнасьць сваёй цемнаты.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}— Сапраўды магільнік нейкі! — падумаў Янка. Колькі яго дурачылі з такімі подпісамі дзеля яго няпісьменнасьці. Колькі ён папе...»</comment>
      <origin>282916</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3007" sha1="8x6yevsrs7zm6qk7mtxiu6rzkrc6x5c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|аглоб|лі}} ў другі бок — і давай у думках шукаць усе нявыгады крыжыкаў, усю нясуразнасьць сваёй цемнаты.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Сапраўды магільнік нейкі! — падумаў Янка. Колькі яго дурачылі з такімі подпісамі дзеля яго няпісьменнасьці.
Колькі ён папер падпісваў такімі крыжыкамі, ня ведаючы, што напісана ў гэтых паперах, а потым прыходзілася церабіць патыліцу, ваяваць, судзіцца і новыя глупоты чыніць. А ўсё дзеля таго, што ён чалавек няпісьменны.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Жыць далей з крыжыкамі нельга! — цьвёрда падумаў Янка.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Трэба над крыжыкамі паставіць крыж! — прагаварыў ён голасна.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Во, во! — падхапіў гэтыя словы, як самае каштоўнае і дарагое, настаўнік.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Вочы настаўніка засьвяціліся радасьцю: новая перамога!&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Значыць, будзеш у мяне вучыцца?&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Буду! — цьвёрда адказаў Янка і падняў галаву. Ён ажно ў твары зьмяніўся ад сваёй рашучасьці і ў знак згоды з настаўнікам, каб замацаваць гэту справу раз назаўсёды, Янка схваціў левай рукой правую руку настаўніка і са смакам хлопнуў па далоні настаўніка другой рукой сваёй. Ажна водгаласкі расплёскаліся вакол на розныя лады.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Так Янка заўсёды рабіў пры самых важных момантах свайго жыцьця, калі гандляру цялё прадасьць або калі каня памяняе.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Янка аддаў цяпер свае тры крыжыкі за пісьменнасьць.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Разьвітаўшыся з настаўнікам, Янка пашоў да хаты аднаўлёным, новым чалавекам.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ён адчуваў сябе як-бы пад вакном цікавых палацаў, дзе чорныя літары на белай паперы аблягчаюць чалавечае жыцьцё, зьнімаюць нейкую луску з яго вачэй.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ідучы да хаты, Янка не заўважваў, што робіцца вакол. Яго нешта падымала ў гару, нясло, як пярынку.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8x6yevsrs7zm6qk7mtxiu6rzkrc6x5c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/46</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121689</id>
    <revision>
      <id>282917</id>
      <timestamp>2026-04-26T16:42:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «Праз колькі часу ён сам будзе газэты чытаць, кніжкі, будзе падпісвацца словамі „Янка Гарбач“.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Тут ён прыпомніў свае крыжыкі і давай пальцамі ў паветры зноў вывадзіць іх па старай прывычцы. Але зараз-жа ўсхапіўся:&lt;/br&gt; {{gap|2em}}— К ліху крыжыкі! — пр...»</comment>
      <origin>282917</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1120" sha1="6gm749pn22dhjjw8uy34wvpe1siup32" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Праз колькі часу ён сам будзе газэты чытаць, кніжкі, будзе падпісвацца словамі „Янка Гарбач“.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Тут ён прыпомніў свае крыжыкі і давай пальцамі ў паветры зноў вывадзіць іх па старай прывычцы. Але зараз-жа ўсхапіўся:&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— К ліху крыжыкі! — прагаварыў ён гнеўна.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}А каб зноў іх не рабіць, ён пачаў лічыць свае пальцы на руках. Лічыць і хвалюецца-непакоіцца. То ў яго выходзіць дзевяць пальцаў, то адзінаццаць…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Вось пракляцьце… — бармоча Янка і сьмяецца сам з сябе, што зьбіўся з панталыку.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Янка не пашоў да хаты, а павярнуўся ў коопэратыў, каб зараз-жа купіць пісьменныя прылады.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6gm749pn22dhjjw8uy34wvpe1siup32</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/49</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121690</id>
    <revision>
      <id>282919</id>
      <timestamp>2026-04-26T16:47:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Неба сьпявае соткамі жаўранкаў, якія кідаюць уніз, на рунь, срыбныя кроплі.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Хутар Грыбок мігаціць на горцы недалёка ад беларуска-польскай граніцы. Пад залацістай паводкай вясновага сонца будынкі невялічкага хутару выглядаюць кучай вялі...»</comment>
      <origin>282919</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2064" sha1="nd419tpddg07a24pcmwk0vdbvbl8l7u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Неба сьпявае соткамі жаўранкаў, якія кідаюць уніз, на рунь, срыбныя кроплі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Хутар Грыбок мігаціць на горцы недалёка ад беларуска-польскай граніцы. Пад залацістай паводкай вясновага сонца будынкі невялічкага хутару выглядаюць кучай вялізных мухамораў.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Сонечны пыл рассыпан у паветры над палямі, хмызьнякамі і балотам. Даль на польскай старане пераліваецца яскрава-каляровым абрусом, які склейвае здалёку неба з зямлёй сіняватым кволым дымком…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Недалёка ад хутару стаіць чырвонаармеец са стрэльбай на плячох.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Тут трэба вартаваць і днём, бо хутар лічыцца як-бы этапным пунктам кантрабанды.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Адгэтуль розныя тавары з польскага боку перадаюцца далей у глыб вёсак, скуль ідуць на Барысаў і на Менск.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Дзікая барацьба за багацьце вядзецца тут, на граніцы, усе апошнія гады. Нічога не памагае — і страх сьмерці. Людзі агойталіся, ідуць за кантрабандай пад кулі, часам гінуць, а часам удаецца.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Цяга да багацьця іх перайначыла, загартавала, перакруціла думкі і пачуцьці, ахмяліла…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Чырвонаармеец пільна прыглядаецца-прыслухоўваецца да ўсяго, што робіцца вакол.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nd419tpddg07a24pcmwk0vdbvbl8l7u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/50</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121691</id>
    <revision>
      <id>282920</id>
      <timestamp>2026-04-26T16:56:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Заўсёды трохі перашкаджае яго назору кузьня, якая зьвініць цэлымі днямі. Цёнгле тут круціцца народ. Гэта глушыць яго ўважлівасьць, перашкаджае. Шмат разоў начальства гаварыла, што трэба забраць адгэтуль кузьню, але чамусьці адкладваюць.&lt;/br&gt; {{gap|2em}...»</comment>
      <origin>282920</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2691" sha1="eoztemagyzl9mjkn4713x24obm2sql7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Заўсёды трохі перашкаджае яго назору кузьня, якая зьвініць цэлымі днямі. Цёнгле тут круціцца народ. Гэта глушыць яго ўважлівасьць, перашкаджае. Шмат разоў начальства гаварыла, што трэба забраць адгэтуль кузьню, але чамусьці адкладваюць.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Сёньня каля кузьні ціха.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Чырвонаармеец дзівіцца.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ня гучыць кавадла прывычным мерным жалезным голасам. Ня чуваць сьмеху людзей, хаця завіхаюцца вунь каля хаты людзкія постаці, моўчкі аглядаючыся ва ўсе бакі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Чырвонаармеец прыслухоўваецца.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}З працяглай задумённай цішы як-бы пачалі раптам вырывацца заглушаныя войканьні. Ні то выцьцё зьвера ні то чалавека…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Як-бы нехта выціскае з хаты на чыстае поле балючыя стогны.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Нешта тарганула за сэрца чырвонаармейца, нешта знаёмае, роднае…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ён успомніў, што так яго родная маці плакала тры гады таму назад, калі даведалася, што яе сын, яго родны старшы брат, загінуў ва Ўкраіне ў часы грамадзянскай вайны…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ён выцягнуўся, настаражыўся.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Войканьне перайшло ў плач — у звычайны чалавечы плач — з галошаньнем, з прычытваньнем…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Чулася некалькі галасоў. Цэлы хор плачу.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}З гэтага хору паасобку вырываецца яркі кабечы голас — цененькі, працяглы, пісклівы, жаласьлівы…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Пошчакам разьлягаецца плач ва ўсе бакі, адбіваецца аб цёмную сьцяну лесу, коціцца-паўзе ў далі лугоў і
дробіцца-рассыпаецца на кавалачкі, атуляючы ўвесь абшар сваім нязвычным сумам-тугай, нібы звонкай павуцінай…&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eoztemagyzl9mjkn4713x24obm2sql7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/51</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121692</id>
    <revision>
      <id>282921</id>
      <timestamp>2026-04-26T17:10:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Чырвонаармеец паддаецца гэтаму настрою. Прыкрым яму здаецца і радасьць сонца ў такі час, і сьпевы жаўранкаў, і ўся зялёна-веснавая радасьць, якая хмеліць зямлю.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Атрутай льлецца поўнымі каўшамі журба людзкога галошаньня і клубіцца па абш...»</comment>
      <origin>282921</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2895" sha1="6xxbmaxlj0c0mug0225r3ny1fgji5pm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Чырвонаармеец паддаецца гэтаму настрою. Прыкрым яму здаецца і радасьць сонца ў такі час, і сьпевы жаўранкаў, і ўся зялёна-веснавая радасьць, якая хмеліць зямлю.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Атрутай льлецца поўнымі каўшамі журба людзкога галошаньня і клубіцца па абшары.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Да яго вушэй крадзецца галошаньне сьпеў кабеты:&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}„А ты-ж, радзіцелька,&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}А ты-ж, матухна родная,&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Устань! пагутары з намі!..&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Пакінула-ж ты мяне сіроткаю…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Разгарні свае ручанькі белыя…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Расчыні свае вочанькі ясныя…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ні адзінага слованька ня кажаш“.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Гэта каваліха пявучым голасам гаворыць, расплюшчвае кожнае слова і заходзіцца ў горкім плачы.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Далёка чуваць галошаньне кабеты. Кожнае слова, нібы жалезнае верацяно, лезе ў глыб сэрца, рыдлем у
грудзёх варушыцца…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Надзвычайна блізкай робіцца яму маладая каваліха, у якой памёрла старая маці. Шкода прыгожай маладухі, якая вочкі псуе.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}У гэты час мяняецца варта.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Чырвонаармеец вызваляецца і йдзе на хутар. Яго цягне туды — да людзкога гора… На фронце быў ён акамянелым, ня здолен быў да сьлёз, а тут расчуліўся, успомнілася родная Магілеўшчына, вёска, старая маці…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}На хутары людзі заняты векавечным чалавечым горам-бядою. Труна белая, сасновая сьвежая ляжыць ужо на
простым сялянскім возе. Конік стаіць панура і мяккія губы яго як-бы іронічна моршчацца, чакаючы, што далей будзе.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Угледзеўшы чырвонаармейца, кабета яшчэ болей пачала галасіць каля труны. Сьлёзы бяз конца ліліся. Яна
ламала рукі і цэлы паток галошаньняў, з рознымі {{перанос пачатак|пры|моўкамі}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6xxbmaxlj0c0mug0225r3ny1fgji5pm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/52</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121693</id>
    <revision>
      <id>282922</id>
      <timestamp>2026-04-26T17:19:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|пры|моўкамі}}, з жаласьлівымі слоўцамі, ліўся—плыў з яе запекшыхся вуснаў.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Мужчыны, чалавек пяць, ціха выціралі сьлёзы і неспакойна шапталіся між сабою.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Чырвонаармейцу здавалася, што ўвесь гэты невялічкі гурток людзей к...»</comment>
      <origin>282922</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3002" sha1="5oc3e9k9q2ei82kmpwyddpi2hi5an1e" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|пры|моўкамі}}, з жаласьлівымі слоўцамі, ліўся—плыў з яе запекшыхся вуснаў.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Мужчыны, чалавек пяць, ціха выціралі сьлёзы і неспакойна шапталіся між сабою.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Чырвонаармейцу здавалася, што ўвесь гэты невялічкі гурток людзей кідае на яго спадлобу няпрыязныя ўзрокі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Конік таргануўся. Наперадзе йшоў чалавек з невялікім белым крыжам у руках.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Чалавек з крыжам, селянін гадоў пад пяцьдзесят, часта аглядаўся назад, спыняўся і перашкаджаў каню ісьці роўным і спорным крокам. Конь дзеля гэтага спыняў свой ход і ледзьве не наступаў чалавеку з крыжам на ногі. Але другі селянін, які вёў каня за аброць, часта штурхаў у плечы крыжаносца і гэткім чынам ажыўляў чалавека, якога агарнула роспач.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}З прыходам чырвонаармейца каваліха таксама зьбілася з тону. Яе галошаньне страціла ранейшую плаўнасьць,
роўнасьць і стройнасьць.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Уся жалобная процэсія як-бы выбілася з роўнавагі, зьбілася ў цесную кучку і аб чымсьці ціха перашоптвалася, разважала.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Чырвонаармеец адчуваў, што ён, бязбожнік, тут мабыць лішні чалавек.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ён трохі збавіў кроку і застаўся ззаду. Сама далікатнасьць вымагала, каб ён так зрабіў.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Няпрыемна яму стала спачатку, бо нібы пачуў лёгкае хіхіканьне мужчын. Ці хіба яму гэта здавалася? Пэўна, здавалася, бо мужчыны пачалі, ў гэту-ж хвіліну кулакамі выціраць вочы, а каваліха зноў зацягнула ад усяго сэрца плач-выцьцё ў перамежку з хаўтурнай песьняй.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Расстроеная жалобная музыка зноў настроілася.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Чырвонаармеец ішоў назад да хутара і толькі час-ад-часу адварочваўся ў бок дарогі, якая вяла да тракту, куды валачыўся конік з труной на возе.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5oc3e9k9q2ei82kmpwyddpi2hi5an1e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/53</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121694</id>
    <revision>
      <id>282923</id>
      <timestamp>2026-04-26T17:44:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Воз пакідаў за сабою лёгкі белаваты пыл, які хутка разыходзіўся па бакох мутным туманам.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Пыл напомніў яму, што па гэтай самай дарозе месяц таму назад пракаціўся вясельны карнавал. Маладыя былі багата ўбраны. Радасьць зьзяла на іх тварах....»</comment>
      <origin>282923</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2857" sha1="bnsfh02jxqx8x4vz0lbcg3svdr52q63" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Воз пакідаў за сабою лёгкі белаваты пыл, які хутка разыходзіўся па бакох мутным туманам.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Пыл напомніў яму, што па гэтай самай дарозе месяц таму назад пракаціўся вясельны карнавал. Маладыя былі багата ўбраны. Радасьць зьзяла на іх тварах. Гармонік граў вясёлыя частушкі і вясельныя песьні сыпаліся вакол, як шрот.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Такі-ж самы пыл і тады віўся. Таксама і тады з вазоў на яго скоса пазіралі…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}І ён такі-ж самы чалавек: са шчырасьцю цягнецца да людзкога шчасьця, са шчырасьцю спачувае чалавечаму гору…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Так думаў чырвонаармееці з яго добрых вачэй сьвяцілася крыўда.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Тымчасам галошаньне сьціхала, замірала ў далі і хутка пакідала ў сэрцы чырвонаармейца лёгкі водгалас успаміну. Ён толькі трохі зьдзівіўся, што грукат калёс
яшчэ добра чуваць, а галошаньне сьціхла.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Што за аказія?&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}І як-бы калёсы хутчэй затрымчалі па няроўнай дарозе…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Учора старая бабуля, матка каваліхі, была яшчэ зусім здаровая, а сягоньня ўжо хаваюць яе.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ён добра знаў гэту высокую сухалявую бабулю з маршчыністым тварам, з вечна гнеўнымі падазронымі вачыма. Заўсёды заклапочаная па гаспадарцы яна часта
сустракала яго з няпрыязным тварам, нешта мармочачы сабе пад абросшы валасамі абвісшы нос-глюгу.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Нейкая затаёная хітрасьць сьвяцілася з яе мутнаватых вачэй.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Па ўсёй аколіцы яна славілася як шаптуха замаўляла ад ўсякіх хвароб. Людзі насілі ёй гасьцінцы. Яна іх „лячыла“ сваімі зёлкамі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}На яго бабуля злавалася, бо ён сьмяяўся з яе шэптаў і адбіваў людзей. Як ні старалася яна задабрываць&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bnsfh02jxqx8x4vz0lbcg3svdr52q63</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/54</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121695</id>
    <revision>
      <id>282924</id>
      <timestamp>2026-04-26T17:52:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «яго рознымі пачастункамі, гарачымі блінамі, малаком ён не паддаваўся.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Тады яна „пракляла“ яго сваім загаворам: {|style=&quot;margin:auto;&quot; |Трасца табе ў бок!&lt;/br&gt;Трасца табе ў бок!!&lt;/br&gt;Трасца табе ў бок!!! |} {{gap|2em}}Так прамовіла яна тры разы хрыплым голасам з дзікі...»</comment>
      <origin>282924</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2710" sha1="reifd1t3pm758l7bq23hrtwiz6p6zse" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;яго рознымі пачастункамі, гарачымі блінамі, малаком ён не паддаваўся.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Тады яна „пракляла“ яго сваім загаворам:
{|style=&quot;margin:auto;&quot;
|Трасца табе ў бок!&lt;/br&gt;Трасца табе ў бок!!&lt;/br&gt;Трасца табе ў бок!!!
|}
{{gap|2em}}Так прамовіла яна тры разы хрыплым голасам з дзікім злосным захапленьнем.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Пасьля гэтага болей з ім не гаварыла.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Памерла, значыць, раптоўна гэта ведзьма, — падумаў чырвонаармеец. — Чаго добрага, людзі ўб‘юць ў яе магілу
асінавы кол, бо будуць баяцца, каб пасьля сьмерці яна ім не паказвалася. Яны-ж вераць у гэты забабон!&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Чырвонаармеец ціха засьмяяўся. Ён не агледзеўся, як апынуўся каля кузьні.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Куры капаліся ў пяску. Яны раптам пачалі крычаць ад перапалоху і адскочылі ўбок, бо навязаны конь кінуўся
ў пясок і давай качацца.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Чырвонаармеец пачаў азірацца ва ўсе бакі. Глянуў здалёку на шыбы новай кавалёвай хаты.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Нешта ў вакне замітусілася. Ён пабляднеў. У сэрцы млосна стала.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ці гэта сон? Ці ён звар‘яцеў? —&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Старая бабуля глядзела на яго праз акно…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Ня можа быць…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Чырвонаармеец у вадну хвіліну пакрыўся халодным потам. Пасьля пачырванеў, зазлаваўся на самога сябе,
хутка адвязаў каня, ускочыў на яго і пусьціўся даганяць фурманку з труною…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ён ехаў нацянькі, дратаваў рунь, пакуль угледзеў здалёку жалобную процэсію. Выстраліў раз ў паветра. Воз прыастанавіўся. Людзі разьбегліся ў блізкі лес.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Чырвонаармеец падскочыў да труны, расчыніў яе. Яна была набіта шоўкам і сукном…&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>reifd1t3pm758l7bq23hrtwiz6p6zse</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/55</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121696</id>
    <revision>
      <id>282925</id>
      <timestamp>2026-04-26T17:53:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}— Гэта-ж я нядаўна прапусьціў тут-жа вясельле такое самае, як цяперашнія хаўтуры. Тыя-ж самыя людзі…&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Чырвонаармеец голасна вылаяўся на цёмны бор і давай аглядацца па бакох, нібы нешта згубіў.»</comment>
      <origin>282925</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="377" sha1="dr0qdrtvvksy09c51jg8uum417i5d7o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}— Гэта-ж я нядаўна прапусьціў тут-жа вясельле такое самае, як цяперашнія хаўтуры. Тыя-ж самыя людзі…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Чырвонаармеец голасна вылаяўся на цёмны бор і давай аглядацца па бакох, нібы нешта згубіў.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dr0qdrtvvksy09c51jg8uum417i5d7o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Апавяданьні (Бядуля, 1926)/У глушы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>121697</id>
    <revision>
      <id>282927</id>
      <timestamp>2026-04-26T17:56:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = У глушы  | аўтар     = Змітрок Бядуля  | год       = 1926 год  | пераклад  =   | секцыя    = Апавяданьне  | папярэдні = [[Апавяданьні (Бядуля, 1926)/Дэлегатка|Дэлегатка]]  | наступны  = [[Апавяданьні (Бядуля, 1926)/Галіфэ|Галіфэ]]  | анатацыі  = Іншыя публікацыі...»</comment>
      <origin>282927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="829" sha1="691hz6vk1brq6op8bujpg7scjnmmgra" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = У глушы
 | аўтар     = Змітрок Бядуля
 | год       = 1926 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Апавяданьне
 | папярэдні = [[Апавяданьні (Бядуля, 1926)/Дэлегатка|Дэлегатка]]
 | наступны  = [[Апавяданьні (Бядуля, 1926)/Галіфэ|Галіфэ]]
 | анатацыі  = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[У глушы (Бядуля)]].
}}

&lt;pages index=&quot;Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf&quot; from=&quot;21&quot; to=&quot;21&quot; /&gt;

{{разрыў старонкі|тэкст=}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf&quot; from=&quot;23&quot; to=&quot;30&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>691hz6vk1brq6op8bujpg7scjnmmgra</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Апавяданьні (Бядуля, 1926)/Галіфэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>121698</id>
    <revision>
      <id>282928</id>
      <timestamp>2026-04-26T17:59:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = Галіфэ  | аўтар     = Змітрок Бядуля  | год       = 1926 год  | пераклад  =   | секцыя    = Апавяданьне  | папярэдні = [[Апавяданьні (Бядуля, 1926)/У глушы|У глушы]]  | наступны  = [[Апавяданьні (Бядуля, 1926)/Тры крыжыкі|Тры крыжыкі]]  | анатацыі  = Іншыя публік...»</comment>
      <origin>282928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="835" sha1="lvuwbry8y16z6ybso21np2rpqnq5vac" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Галіфэ
 | аўтар     = Змітрок Бядуля
 | год       = 1926 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Апавяданьне
 | папярэдні = [[Апавяданьні (Бядуля, 1926)/У глушы|У глушы]]
 | наступны  = [[Апавяданьні (Бядуля, 1926)/Тры крыжыкі|Тры крыжыкі]]
 | анатацыі  = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Галіфэ (Бядуля)]].
}}

&lt;pages index=&quot;Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf&quot; from=&quot;31&quot; to=&quot;31&quot; /&gt;

{{разрыў старонкі|тэкст=}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf&quot; from=&quot;33&quot; to=&quot;37&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>lvuwbry8y16z6ybso21np2rpqnq5vac</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/59</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121699</id>
    <revision>
      <id>282929</id>
      <timestamp>2026-04-26T17:59:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Было за поўнач. Цёмна было ў мястэчку. Кропаў дробны густы васеньні дожджык. Здавалася, што вільготная цемра сыплецца з вялізарнага рэшата на местачковыя хаты, якія ў поцемках нібы туліліся адна да адной.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Па вуліцы цёпкаўся забрызганы гр...»</comment>
      <origin>282929</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2555" sha1="cp5f28ux48z1zfmnsxfcmcnh3qd44mv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Было за поўнач. Цёмна было ў мястэчку. Кропаў дробны густы васеньні дожджык. Здавалася, што вільготная цемра сыплецца з вялізарнага рэшата на местачковыя хаты, якія ў поцемках нібы туліліся адна да адной.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Па вуліцы цёпкаўся забрызганы гразёю дзяк. Ён аглядаўся па бакох, выстаўляў рукі перад сабою, думаючы, што во-во нешта ці некага намацае ў поцемках.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}У галаве прыемна шумела. Сэрца горача тузгалася ў грудзёх, а ногі выкідваліся самі наперад і як-бы наўмысьне траплялі ў лужыны. У дзяка сягоньня быў надзвычайна цікавы і жывы дзянёк: быўшы валасны старшыня Мікіта Аўдзей выгнаў вядро самагонкі і запрасіў добрых
людзей „пакаштаваць“. Быў сакратар цяперашняга сельсавету з жонкай і заядлы п‘яніца — фэльчар.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Пачастунак-баль пачаўся ад поўдня. Хоць самагонка трохі аддавала агідным пахам, ад якога няпрыемна ікалася, аднак госьці пілі яе з засосам, хвалілі вінакура і смачна закусвалі кілбасою, салам і агуркамі. Пасьля дзесятай чаркі дзяк так павесялеў, што бяз жаднай музыкі
закасаў полы і пусьціўся ў скокі. Цмокаў губамі, тарарамкаў і вырабляў нагамі драпачок.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Кампанія ўся плёскала ў далоні, рагатала й ня прыкмеціла, не пачула спачатку, што з вуліцы, з-пад акна
льлецца ў хату нейкая музыка. Пачуўшы музыку, госьці ажно ахнулі ад дзіва і засталіся з разьзяўленымі ртамі, на падобіе літары „О“.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Музыка як-бы з неба звалілася, надзвычайна пекная,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cp5f28ux48z1zfmnsxfcmcnh3qd44mv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Апавяданьні (Бядуля, 1926)/Тры крыжыкі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>121700</id>
    <revision>
      <id>282930</id>
      <timestamp>2026-04-26T18:00:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = Тры крыжыкі  | аўтар     = Змітрок Бядуля  | год       = 1926 год  | пераклад  =   | секцыя    = Апавяданьне  | папярэдні = [[Апавяданьні (Бядуля, 1926)/Галіфэ|Галіфэ]]  | наступны  = [[Апавяданьні (Бядуля, 1926)/На варце|На варце]]  | анатацыі  = Іншыя публікацы...»</comment>
      <origin>282930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="824" sha1="tpz4k8r4ld35van2sfqjlw6pb8fawzt" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Тры крыжыкі
 | аўтар     = Змітрок Бядуля
 | год       = 1926 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Апавяданьне
 | папярэдні = [[Апавяданьні (Бядуля, 1926)/Галіфэ|Галіфэ]]
 | наступны  = [[Апавяданьні (Бядуля, 1926)/На варце|На варце]]
 | анатацыі  = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Тры крыжыкі]].
}}

&lt;pages index=&quot;Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf&quot; from=&quot;39&quot; to=&quot;39&quot; /&gt;

{{разрыў старонкі|тэкст=}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf&quot; from=&quot;41&quot; to=&quot;47&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>tpz4k8r4ld35van2sfqjlw6pb8fawzt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>282931</id>
      <parentid>282930</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T18:01:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>282931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="824" sha1="s6994r30yu34p889xfj25iujo2h4r7u" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Тры крыжыкі
 | аўтар     = Змітрок Бядуля
 | год       = 1926 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Апавяданьне
 | папярэдні = [[Апавяданьні (Бядуля, 1926)/Галіфэ|Галіфэ]]
 | наступны  = [[Апавяданьні (Бядуля, 1926)/На варце|На варце]]
 | анатацыі  = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Тры крыжыкі]].
}}

&lt;pages index=&quot;Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf&quot; from=&quot;39&quot; to=&quot;39&quot; /&gt;

{{разрыў старонкі|тэкст=}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf&quot; from=&quot;41&quot; to=&quot;46&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>s6994r30yu34p889xfj25iujo2h4r7u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Апавяданьні (Бядуля, 1926)/На варце</title>
    <ns>0</ns>
    <id>121701</id>
    <revision>
      <id>282932</id>
      <timestamp>2026-04-26T18:02:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = На варце  | аўтар     = Змітрок Бядуля  | год       = 1926 год  | пераклад  =   | секцыя    = Апавяданьне  | папярэдні = [[Апавяданьні (Бядуля, 1926)/Тры крыжыкі|Тры крыжыкі]]  | наступны  = [[Апавяданьні (Бядуля, 1926)/Летапісец|Летапісец]]  | анатацыі  = Іншыя...»</comment>
      <origin>282932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="851" sha1="cjfk7lcrfcftounz5fuzdl809xhdkqc" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = На варце
 | аўтар     = Змітрок Бядуля
 | год       = 1926 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Апавяданьне
 | папярэдні = [[Апавяданьні (Бядуля, 1926)/Тры крыжыкі|Тры крыжыкі]]
 | наступны  = [[Апавяданьні (Бядуля, 1926)/Летапісец|Летапісец]]
 | анатацыі  = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[На варце (Бядуля)]].
}}

&lt;pages index=&quot;Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf&quot; from=&quot;47&quot; to=&quot;47&quot; /&gt;

{{разрыў старонкі|тэкст=}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf&quot; from=&quot;49&quot; to=&quot;55&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>cjfk7lcrfcftounz5fuzdl809xhdkqc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Полымя. 1922. № 1.pdf/44</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121702</id>
    <revision>
      <id>282933</id>
      <timestamp>2026-04-26T18:14:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «ўсіх галінах грамадзянскага разьвіцьця. Ня гледзячы на гэта працоўныя станы не маглі карыстацца ня толькі вытворчасьцю сваіх рук, плёнам свае працы, а нават ня мелі роўных з багатшымі станамі грамадзянскіх правоў і правоў асобы. Праз стараньне, натугі...»</comment>
      <origin>282933</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6996" sha1="jaq4ka74mtxpq7loz80vqidgypaya8s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ўсіх галінах грамадзянскага разьвіцьця. Ня гледзячы на гэта працоўныя станы не маглі карыстацца ня толькі вытворчасьцю сваіх рук, плёнам свае працы, а нават ня мелі роўных з багатшымі станамі грамадзянскіх правоў і правоў асобы. Праз стараньне, натугі і працу перш плебеяў, далей рабоў, потым падмастэр’яў і батракоў, а пасьля фабрычных рабочых і розных другіх катэгор’яў пралетарыяту жылі й крулявалі розныя паны-багацеі, князі, вяльможы, бюрократы. На сьпінах працоўнікаў яны выхайвалі культуру, якую паднявальвалі сабе на службу і пакіроўвалі працоўнікам на шкоду. Дзякуючы гэтаму ўсё гістарычнае развіцьцё дзяржаўнага жыцьця любой краіны зьвязваецца гісторыкамі — выхаванцамі багатых станаў, з працаю й чыннасьцю гэтых станаў. З надворнага выгляду яно так і было — бо ў палітычным жыцьці працоўныя гушчы ня прымалі ніякага ўдзелу. Вось таму, дзеля іх мінулае жыцьцё складае адно гістарычнае апавяданьне — гэта апавяданьне аб бяспраўным, нявольным жыцьці і бесканечных муках і зьдзеках ад кіруючых абірацельскіх станаў.

{{Водступ|2|em}}Горай, чымся для рабочых і сялян другіх нацыяў, складалася гістарычнае жыцьцё для рабочых і сялян Беларусі. Эканамічна й культурна адсталая, пры гэтым разложаная між двума магутнымі народамі, Беларусь на працягу многіх вякоў свайго быцьця зьяўлялася месцам змаганьня між яе суседзямі за розныя сваркі і больш за сваркі аб ёй самой. Так што, паколькі мажліва судзіць аб тэй ці іншай дзяржаўнай форме, та ў Беларусі з пачатку сярэдніх сугодзьдзяў да апошняга часу наскокамі заводзілася драпежная ўлада няўпэўненых у сябе і ў сваю сілу захопнікаў. Гэта было горай за самы люты фэодалізм, які як-ніяк, калі на адным грунце разьвіваецца, — то мае тыя ці іншыя ўвагі да аховы свае формы і ўсяго, што яе падтрымоўвае надалей. Акупаваная краіна аброчана на поўнае зьнішчэньне. Беларусь мела долю вечна акупаванай краіны — чаму беларускім працоўным грамадам жылося неўмагату цяжка й трудна. Тут ужо нельга было й думаць аб тым ці іншым удзеле іх у палітычным жыцьці свайго краю. Бо з-за гэтых прычын свайго краю ў беларускіх працоўнікаў ня было, а другое ня было ў ім і ніякага сталага палітычнага жыцьця. Часовыя гаспадары Беларусі і яе рабочых ды сялян былі к гэтаму з чужою моваю, норавам і укладам. Вось чаму замест свае гісторыі беларускі працоўны народ, калі аглядаецца назад, бачыць адну цёмную пляму сваіх мук. Тымчасам гэтымі мукамі, трымаючы дармаедаў {{Абмылка|розн х|розных}} краін і нацыяў, ён няўхільна, упарта трымаўся на абмацаным грунце краю й няўбачна пракладаў сьцяжыну да таго месца, з якога-б можна было адчыніць першую страніцу, свае гісторыі й {{Абмылка|гісто ыі|гісторыі}} свае зямлі. Гэта месца наблізіла само жыцьцё. У нясупынным разьвіцьці эканамічных абставінаў радзілася Вялікая Расейская {{Абмылка|А цябрская|Акцябрская}} Рэвалюцыя. {{Абмылка|Я|Яе}} ідэя узышоўшая на глебе папярэдняй, капіталістычнай квадры разьвіцьця, мела ў сабе найшырэйшыя заданьні вызваленьня ад усіх формаў {{Абмылка|рабст а|рабства}}. Беларускія працаўнік і селянін, адначасна са {{Абмылка|ваімі|сваімі}} братамі — расейскімі працаўнікамі і сялянамі, {{Абмылка|дастал|дасталі}} {{Абмылка|поўн ю|поўную}} волю, як палітычную, гэтак і эканамічную. Але, болей таго, Акцябрская Рэвалюцыя для беларускіх працоўных гушчаў падаравала яшчэ й іншыя два падарункі — гэта нацыянальнае аслабаненьне і дзяржаўнае жыцьцё.

{{Водступ|2|em}}Тое другое дасталіся для беларускіх працоўнікаў праз два гады пасьля выбуху Акцябрскай Рэвалюцыі — гэта першага студзеня 1919 году; часовы беларускі ўрад у гэты дзень, воляю беларускага працоўнага народу, воляю рабочых, сялян, ды чырвонаармейцаў створаны для аховы вялікіх заваёваў сацыяльнае рэвалюцыі на Беларусі, абвясьціў Беларусь Савецкай незалежнай Рэспублікай.

{{Водступ|2|em}}І Беларусь упяршыню на працягу доўгавяковае гісторыі стала {{перанос-пачатак|п=дзяр|к=жаўнаю}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jaq4ka74mtxpq7loz80vqidgypaya8s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/60</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121703</id>
    <revision>
      <id>282934</id>
      <timestamp>2026-04-26T18:15:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «ды яшчэ ў гэткую патрэбную хвіліну, калі душа радуецца, скача й сьпявае, калі пад воблачкамі самагонкі здаецца, што самі сьцены, стол і закускі радуюцца, скачуць i сьпяваюць.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Усе прыціхлі і пачалі прыслухоўвацца з урачыстасьцю на тварах. Пад п‘я...»</comment>
      <origin>282934</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2857" sha1="nw1ew52ssux60qiovyy2mnk7ag2m12d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ды яшчэ ў гэткую патрэбную хвіліну, калі душа радуецца, скача й сьпявае, калі пад воблачкамі самагонкі здаецца, што самі сьцены, стол і закускі радуюцца, скачуць i сьпяваюць.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Усе прыціхлі і пачалі прыслухоўвацца з урачыстасьцю на тварах. Пад п‘янымі мазгамі ўсе былі пэўны, што гэта ня звычайная чалавечая музыка, а нябёсная. Верылася і ня верылася.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Кожны шчыпаў сябе за нос, думаючы: мо‘ гэта толькі сон. Пры гэтым дзяк па памылцы шчыпнуў за бок чырвонашчокую дачку старшыні, ажна яна падскочыла на табурэце і крыкнула: „Фэ, брыдка!“&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Музыка раптам сьціхла. Чары скончыліся неспадзявана. Дзяк зазлаваўся і забасаваў на ўсю хату:&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Міхаіл архангел! Труба ярыхонская! Валі ў ха-ату!&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Нядоўга чакаючы, паказаўся ў дзьвярох таёмны чараўнік-музыка. Гэта быў бедны вандроўца-катарыншчык. Выставіўшы катарынку перад сабою, як скрыню з дарагім скарбам, ён зьняў шапку і стаў пасярод хаты.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Усе вельмі ўзрадваліся нечаканаму, патрэбнаму цяпер гасьцю, пасадзілі яго за стол, і дзяк сам узяўся
за катарынку і давай круціць ручку. Катарынка талялюкала хрыплым голасам „На сопках Манчжурыі“ і „Маруся атравілася“, а старшыня з фэльчарам скакалі…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Што далей было, дзяк не памятае. Надта бурна прашоў дзянёк у гасьцёх. Ён, дзяк, лез да ўсіх цалавацца, прычым так надакучаў, што фэльчар плюнуў яму ў скалмачанаю бараду.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Яшчэ цяпер, успамінаючы аб гэтым, дзяк злуецца і бурчыць:&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Духоўніку ў бараду пляваць! Д‘ябал! Сатана! Гэрэтык! Хара!&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Пры слове „хара“ дзяк намацаў дзьверы сваёй хаты і крыкнуў:&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nw1ew52ssux60qiovyy2mnk7ag2m12d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/61</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121704</id>
    <revision>
      <id>282935</id>
      <timestamp>2026-04-26T18:21:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}— Адчыні, маці!&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Доўга трымаўся ён за клямку, бо заспаная жонка марудзіла, запаліла маленькую лямпачку і вышла ў сенцы.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}— Наглымзаўся зноў, паскуда! — вылаяла яго жонка, адчыніла дзьверы, паставіла лямпачку на стол і пашла ў цёмную...»</comment>
      <origin>282935</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2997" sha1="8dsxyue96f8j74p8kgtwjjn63h45aky" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}— Адчыні, маці!&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Доўга трымаўся ён за клямку, бо заспаная жонка марудзіла, запаліла маленькую лямпачку і вышла ў сенцы.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Наглымзаўся зноў, паскуда! — вылаяла яго жонка, адчыніла дзьверы, паставіла лямпачку на стол і пашла ў цёмную каморку спаць.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Дзяк ціханька зьняў паліто, сеў за стол і глыбока задумаўся. Адна думка засела каменем у яго мазгох ужо даўно, некалькі год і неміласэрна клявала яму патыліцу: ён задумаў пісаць летапісь. Усё не выбіраўся, а цяпер настаў час пісаць. Поўнач, цішыня, лямпачка на стале, за сьцяной сьпіць жонка… Вось калі настала шчасьлівая гадзінка пісаць. Ніхто перашкаджаць ня будзе.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Дзяк зморшчыў лоб, напусьціў на сябе сур‘ёзнасьць схімніка-летапісца, выняў са століка атрамантніцу з ручкай і давай шукаць паперу, якая была даўно прыгатоўлена. Пароўся дзяк па ўсіх куткох пакою і не знашоў паперы.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Тым лепей! — сказаў ён. Зьняў з паліцы запыленае, старое эвангельле і давай яго ліставаць. Шырокія, белыя палі на старонках эвангельля як-бы самі прасіліся:&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Пішы на нас. Мы даўно чакаем цябе!&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Дзяк аж падскочыў з радасьці.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Няйначай, сам дух сьвяты накіраваў мяне на гэтую сьвятую кнігу. На ёй і буду пісаць.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Дзяк разлажыў эвангельле, умакнуў ручку ў атрамант ды ўжо хацеў пісаць, але раптам усхваціўся.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Няможна сталёвым пяром паганіць сьвятое звангельле. Калісьці летапісцы пісалі гусінымі пёрамі. Ледзь нечысьць мяне не заблутала. Але дзе ты цяпер дастанеш гусінае пяро?&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Зноў бяда. Дзяк засмуціўся. Раптам стукнуў сабе пальцам у лоб і павесялеў.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Калі няма гусінага, дык будзе добра курынае пяро!&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8dsxyue96f8j74p8kgtwjjn63h45aky</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/62</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121705</id>
    <revision>
      <id>282936</id>
      <timestamp>2026-04-26T18:35:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Дзяк гэта ня толькі думаў у сябе ўнутры, але прабасіў словамі на ўсю хату на царкоўны лад:&lt;/br&gt; {{gap|2em}}— Калі няма гусінага, дык будзе добра курынае пяро!&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Нядоўга чакаючы, дзяк узяў качаргу, якая стаяла ля печы, узяў лямпу са стала і вышаў у сен...»</comment>
      <origin>282936</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2868" sha1="8gnpj1lnt2bgt6uehky8l655mi1086m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Дзяк гэта ня толькі думаў у сябе ўнутры, але прабасіў словамі на ўсю хату на царкоўны лад:&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Калі няма гусінага, дык будзе добра курынае пяро!&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Нядоўга чакаючы, дзяк узяў качаргу, якая стаяла ля печы, узяў лямпу са стала і вышаў у сенцы. Праз колькі хвілін куры паднялі такое голаснае кудахтаньне, як-бы хто іх душыў. Доўга вазіўся ў сенцах з курамі дзяк. Нарэшце ён увашоў у хату, трымаючы ў руцэ некалькі
пер‘яў.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Дзяк завастрыў сьцізорыкам пяро і сеў за стол. Ядраныя друкаваныя літары на старонках эвангельля рухаліся, як жывыя істоты, міргалі яму, ажно ў вачох мітусілася.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Пішы, пішы! — шапталі яму літары, — пастаў у суседзтве з намі на белых палёх усе грахі, усе дзеяньні,
якія чыняцца вакол, на памяць будучым пакаленьням…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}І дзяк пачаў вывадзіць курыным пяром на белых палёх эвангельля буйныя літары, накшталт друкаваных. Ён пісаў:&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}„У імя айца і сына і духа сьвятога. Пачынаю: Царства Антыхрыстава ўзбаламуціла ўвесь сьвет. Людзкія галовы закруціліся, як малатарні; топяцца ў блудзе, нібы сыр у сьмятане, і кажуць, што няма бога ні на небе, ні на зямлі“.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Пры слове &quot;блудзе&quot; дзяк усьміхнуўся. Чырвонашчокая дачка старшыні, як жывая, туманіла яму вочы. Дзяку
здавалася, што ў цёмным кутку хаты нехта хіхікнуў. „Гэта пэўна чорт“ — падумаў ён і тры разы перажагнаўся.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Дзяк перавярнуў лісток і давай маляваць чорта, з барадой, з рагамі і з хвастом. Чорт да сьмяхоты вышаў падобным да бацюшкі. Тут дзяк успомніў, што яму ўжо
некалькі тыдняў здаецца, што ў бацюшкі на ілбе зьзяюць агнёвыя рогі нячысьціка.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8gnpj1lnt2bgt6uehky8l655mi1086m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/63</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121706</id>
    <revision>
      <id>282937</id>
      <timestamp>2026-04-26T18:48:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Побач з чортам эвангельскі тэкст гаварыў аб тым, як сын божы выганяў злых духаў з людзей. І дзяк зьнізу прыпісаў:&lt;/br&gt; {{gap|2em}}„Божа! выгані беса з нашага бацюшкі, раба твайго. Ён у апошнюю нядзелю гаварыў казаньне з амбона і з такім імпэтам размахіваў...»</comment>
      <origin>282937</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2887" sha1="tosify2pyayusaqejghqd7k4lh9wqcb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Побач з чортам эвангельскі тэкст гаварыў аб тым, як сын божы выганяў злых духаў з людзей. І дзяк зьнізу
прыпісаў:&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}„Божа! выгані беса з нашага бацюшкі, раба твайго. Ён у апошнюю нядзелю гаварыў казаньне з амбона і з такім імпэтам размахіваў рукамі, ажно рашпілілася доўгая халаміда і ўвесь народ пабачыў, што бацюшка забыўся апрануць нагавіцы“.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Пры гэтым дзяк так моцна зарагатаў, ажна жонка прачнулася. Яна выскачыла спалоханая з чорнай каморкі,
працірала вочы, касурылася на мужа, думаючы, што ён раптам звар‘яцеў.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Ідзі ўжо дрыхаць! Лотра ты, п‘яніца! — ад усяго сэрца лемантавала жонка.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Дзяк ёй нічога не адказаў ды яшчэ галасьней рагатаў. Жонка плюнула ў яго бок і зноў пашла спаць. Дзяк успакоіўся, перавярнуў лісток і давай вывадзіць літары. Пісаў, круціў галавой і хітра ўсьміхаўся ў бараду. Ен пачаў пісаць на палёх, побач з тым месцам, дзе сейбіт у эвангельскай прытчы выходзіў у поле насеньне расьсяваць. Доўга пераварачваў ён лісток за лістком ды ўсё пісаў.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Дзяк у душы быў пэўны, што цар жыве, што ў хуткім часе вернецца назад. Дзеля гэтага ён пісаў цару данос на ўсіх недаверкаў і „супастатаў“.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}„У вёсцы Зябліках перасталі ў школе вучыць закон божы. Школьнікі называюць мяне „барадатым дзякам“ і
перасталі мяне паважаць. Вышлі на іх, Ільля прарок, лютага мядзьведзя з лесу — няхай ён перадушыць усіх дзяцей“.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Дзяк намаляваў грамаду дзяцей, на якіх напаў мядзьведзь.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Брата свайго малодшага я выправіў у лес ваяваць з бальшавікамі. Я яму строга загадаў выразаць усіх {{перанос пачатак|нех|рысьцяў}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tosify2pyayusaqejghqd7k4lh9wqcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/64</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121707</id>
    <revision>
      <id>282938</id>
      <timestamp>2026-04-26T18:54:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|нех|рысьцяў}} і паліць бязбожныя вёскі. Пры гэтым я загадаў яму штодня маліцца. Дай яму, божа сьвяты, сілачку і здароўе. Аман“.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Дзяк набожна глянуў на сьвятыя абразы на сьцяне і перажагнаўся.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Дзяк доўга сядзеў над эвангель...»</comment>
      <origin>282938</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3049" sha1="28kd42h2bze6yhdcjcncxecxl0l1f01" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|нех|рысьцяў}} і паліць бязбожныя вёскі. Пры гэтым я загадаў яму штодня маліцца. Дай яму, божа сьвяты, сілачку і здароўе. Аман“.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Дзяк набожна глянуў на сьвятыя абразы на сьцяне і перажагнаўся.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Дзяк доўга сядзеў над эвангельлем і старанна выводзіў літары. Усе палі кнігі, усе белыя куточкі яе ён запоўніў сваёй пісанінай. Усё пісаў богу даносы і пракляцьці на людзей.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Строгімі вачыма сьвятыя пазіралі са сьцяны на „летапісца“. Тоўсты кот залез к дзяку на калені і соладка драмаў. Рабіна на дварэ ляпала галінамі ва ўспацеўшыя цёмныя шыбы, як начны дух, і трохі жудасна дзяку зрабілася. Ён падазронна час-ад-часу касурыўся на вакно, і на яго нападаў страх. Але прытульнае сопаньне жонкі ў другім пакоі ўспакойвала яго: ён не адзін у хаце, дзякаваць богу. Дзеля большай сьмеласьці ён нацыпачках
падышоў да спальні і адчыніў дзьверы так, каб жончын ложак быў відаць. Перажагнаў вакно і зноў сеў за стол пісаць. Доўга пісаў, аж сьпіна забалела.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}У цішыне чуў ён, як пад раніцу пелі пеўні і пераклікаліся па ўсіх хатах мястэчка. На яго напала шаласьць — ён хацеў на ўсю хату крыкнуць „ку-ка-рэ-ку“, але стрымаўся. Пры такой сьвятой пісаніне не выпадае балавацца.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Раптам дзяк ні з таго, ні з сяго ўскочыў і стаў на ногі. Ён прыпомніў, што выходзячы ад старшыні, яму гаспадар усунуў у кішэню пляшку самагонкі на дарогу. Ён дастаў з кішэні пальта бутэльку і давай ліць сабе ў глотку.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Буль-буль-буль! — глуха пералівалася гарэлка.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Сьвятыя з старасьвецкіх тоўстых рамаў строга пазіралі на дзяка; ад міганьня лямпачкі здавалася, што яны
мігаюць вачыма, як жывыя.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Горача зрабілася дзяку. Агонь гарэў у яго грудзёх.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>28kd42h2bze6yhdcjcncxecxl0l1f01</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/65</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121708</id>
    <revision>
      <id>282939</id>
      <timestamp>2026-04-26T18:55:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «Сэрца моцна стукала, а ў вачох пачалі мільгаць зялёныя кругі. Галава зрабілася цяжкой і вочы зьліпаліся.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Дзяк ляжаў на падлозе і моцна спаў. На стале валялася рашчыненае сьпісанае эвангельле, а побач сядзеў надуўшыся кот і таемна мурлыкаў…»</comment>
      <origin>282939</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="454" sha1="c19p6mqfa8p8kc2aoh4dog037huqnnn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Сэрца моцна стукала, а ў вачох пачалі мільгаць зялёныя кругі. Галава зрабілася цяжкой і вочы зьліпаліся.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Дзяк ляжаў на падлозе і моцна спаў. На стале валялася рашчыненае сьпісанае эвангельле, а побач сядзеў надуўшыся кот і таемна мурлыкаў…&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c19p6mqfa8p8kc2aoh4dog037huqnnn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/66</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121709</id>
    <revision>
      <id>282940</id>
      <timestamp>2026-04-26T18:56:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Без тэксту */</comment>
      <origin>282940</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="jtxrfs9kem9oppdha9tsz6kvyte33kd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jtxrfs9kem9oppdha9tsz6kvyte33kd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/69</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121710</id>
    <revision>
      <id>282942</id>
      <timestamp>2026-04-26T19:01:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Мутная вільгаць вісела ў паветры, як павуціна. Конік трухаў, памалу перабіраў нагамі, хлёпкаў па топкай грэблі, на якую наступалі з абодвух бакоў шэрагі высокіх асін і жыліста-вілаватых вольхаў.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Побач з конікам соваўся аблезлы ў рознакол...»</comment>
      <origin>282942</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2420" sha1="if7ih5uv7ly9xdcyu7sqs9uv86l45xi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Мутная вільгаць вісела ў паветры, як павуціна. Конік трухаў, памалу перабіраў нагамі, хлёпкаў па топкай грэблі, на якую наступалі з абодвух бакоў шэрагі высокіх асін і жыліста-вілаватых вольхаў.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Побач з конікам соваўся аблезлы ў рознаколерных латах і латачках кажуронак.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Но-о-о! Ка-аб цябе… — чуўся з кажуронка няшчыры фурманскі голас. — Но-о-о! Ка-аб цябе… не даканчваў ён лаянкі. Пры гэтым кожны раз пугаўё пісала таемныя знакі ў паветры. Пугаўё намервалася прыпадаць да худых скабаў коніка і… не адважвалася.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Конік на гэта не зварачваў жаднай увагі. Калматыя тоўстыя ногі яго лагодна мерылі грэблю крок за крокам, а вочы няпільна глядзелі наперад на роўную муць дарогі, якая выглядала вузкай туманістай глоткай балоцістага густога лесу.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}За конікам тарарахталася скрыпучая каламажка. Напружаныя аглоблі трымалі моцна коніка, уеліся ў яго з
абодвух бакоў, нібы доўгія клыкі зьвера.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}У каламажцы на сядзеньні з гарохвінаў чарнелася суконнае паліто пад чорным капялюхом. З-пад капялюха тырчэлі ва ўсе бакі іржанога колеру доўгія валасы. Валасы крахталі кожны раз, як каламажка зыбалася па карчох. Шырокія чорныя рукавы тады капашыліся ў кучы гарохвінаў і палахліва ўядаліся ў хварбаваныя бакавыя
плянкі, уядаліся смагла даўгімі, жылістымі, тонкімі пальцамі-спрунжынамі.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>if7ih5uv7ly9xdcyu7sqs9uv86l45xi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/70</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121711</id>
    <revision>
      <id>282943</id>
      <timestamp>2026-04-26T19:09:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}— Што, бацюшка, трасе? — ляніва пытаўся фурман, — вядома, грэбля паганая, чартоўская дарога. Но-о-о! Ка-аб цябе!&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Чорнае паліто нічога не адказала. Яно пільна і моўчкі пазірала на дугу.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Бацюшка выпадкова даведаўся, што ў яго парахвія...»</comment>
      <origin>282943</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2596" sha1="srw15kpcz2sd99xthgt8gda3yce4t94" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}— Што, бацюшка, трасе? — ляніва пытаўся фурман, — вядома, грэбля паганая, чартоўская дарога. Но-о-о! Ка-аб цябе!&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Чорнае паліто нічога не адказала. Яно пільна і моўчкі пазірала на дугу.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бацюшка выпадкова даведаўся, што ў яго парахвіяніна жонка памірае. Той ня кліча яго, духоўніка. Ня хоча паспавядаць жонку перад сьмерцю. Мабыць, пуд жыта шкадуе.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бацюшка надумаўся і сам паехаў. Усё роўна жыта не падаруе…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Доўга ехалі яны.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бацюшка напалавіну драмаў. Яму здавалася, што вечна будзе ён ехаць па гэтай старой грэблі і ніколі да вёскі не дабярэцца. Ад грэблі да вёскі Дубаўцоў было вёрст пяць.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бацюшка спаў моцна, бо выбраліся на гладкую дарогу.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Бацюшка, бацюшка! — будзіў яго фурман.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— А-а? — пачуўся з-пад капялюха тлусты і лянівы голас.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Мы прыехалі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бацюшка пачаў азірацца па бакох.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Дзядзінец.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Па шырокім дзядзінцы ёрзалі падсьвінкі, ружовыя, з рэдкай шарсьцінкаю. Яны круцілі кароценькімі хвасткамі, як жывымі зьмейкамі, і час-ад-часу няласкава пазіралі на каламажку.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Чорная сабачка піскліва гаўкала на калёсы, і, здавалася, каб ня пуга фурмана, яна іх зьела-б у вадну хвіліну. На ганку стаяў стары селянін. Шырокая гасьцінная ўсьмешка плыла з яго зморшчанага няголенага твару ў бок каламажкі і ўдаралася аб валасы бацюшкі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Усе рухі старога селяніна дзіву даваліся на {{перанос пачатак|неспа|дзяваны}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>srw15kpcz2sd99xthgt8gda3yce4t94</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/71</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121712</id>
    <revision>
      <id>282944</id>
      <timestamp>2026-04-26T19:17:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|неспа|дзяваны}} прыезд такога гасьця. Дзівіліся рукі селяніна, дзівіліся плечы. Робленая радасьць тырчэла з яго ачэй, як шыла з мяшка.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Новыя лапці глуха затупалі, і гаспадар падскочыў да папоўскай каламажкі.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}— Здрасьце, б...»</comment>
      <origin>282944</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2629" sha1="jgush2afm2ocine1nkc43kq5y9iz0kk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|неспа|дзяваны}} прыезд такога гасьця. Дзівіліся рукі селяніна,
дзівіліся плечы. Робленая радасьць тырчэла з яго ачэй, як шыла з мяшка.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Новыя лапці глуха затупалі, і гаспадар падскочыў да папоўскай каламажкі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Здрасьце, бацюшка, дзень добры! Вось ня думалі, не чакалі…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ён памог бацюшку зьлезьці з каламажкі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Як ня думалі, не чакалі? — зьдзівіўся ў сваю чаргу поп: — твая жонка пры сьмерці, а ты па мяне нават не прысылаеш! Што ты, Марцін, пра бога забыў, ці што? Выпадкова даведаўся я, што жонка твая памірае, вось і прыехаў яе выспавядаць перад сьмерцю.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Ды яна, бацюшка, выздаравела, — апраўдваўся селянін.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ва ўсёй фігуры гаспадара відаць было, нібы яму брыдка, што жонка выздаравела.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Гм-м-м… — загумкаў бацюшка, — а не маніш? Ты, пэўна, яе ўжо і пахаваў без мяне…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Далібог выздаравела; хварэла, а вось узяла ды выздаравела.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Ды колькі-ж ёй гадоў? — запытаўся поп.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Сёмы дзесятак, бацюшка, канчаецца. Мы самі думалі, што памрэ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Калі выздаравела, дык дзякаваць богу, — сказаў холадна бацюшка. У яго тоне чулася, што ён шкадуе аб тым, што старая выздаравела, бо пуд жыта прапаў за нішто…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Забылі, забылі вы ўсе пра бога, — махінальна марматаў поп, ідучы ў хату.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Вінавата апусьціўшы галаву, ішоў побач з ім стары селянін.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Не паверу табе, Марцін, — казаў поп, — пакуль не пабачу тваю гаспадыню сваімі ачыма.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jgush2afm2ocine1nkc43kq5y9iz0kk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Апавяданьні (Бядуля, 1926)/Летапісец</title>
    <ns>0</ns>
    <id>121713</id>
    <revision>
      <id>282945</id>
      <timestamp>2026-04-26T19:19:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = Летапісец  | аўтар     = Змітрок Бядуля  | год       = 1926 год  | пераклад  =   | секцыя    = Апавяданьне  | папярэдні = [[Апавяданьні (Бядуля, 1926)/На варце|На варце]]  | наступны  = [[Апавяданьні (Бядуля, 1926)/Пуд жыта|Пуд жыта]]  | анатацыі  = Іншыя публіка...»</comment>
      <origin>282945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="863" sha1="r8c7et61xsyryb4q2ifu7qxmj2co6p3" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Летапісец
 | аўтар     = Змітрок Бядуля
 | год       = 1926 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Апавяданьне
 | папярэдні = [[Апавяданьні (Бядуля, 1926)/На варце|На варце]]
 | наступны  = [[Апавяданьні (Бядуля, 1926)/Пуд жыта|Пуд жыта]]
 | анатацыі  = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Летапісец (Бядуля, апавяданьне)]].
}}

&lt;pages index=&quot;Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf&quot; from=&quot;57&quot; to=&quot;57&quot; /&gt;

{{разрыў старонкі|тэкст=}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf&quot; from=&quot;59&quot; to=&quot;65&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>r8c7et61xsyryb4q2ifu7qxmj2co6p3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/72</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121714</id>
    <revision>
      <id>282946</id>
      <timestamp>2026-04-26T19:25:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Пры гэтым ён хітра ківаў доўгім пальцам на селяніна.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}— Пабачыце, бацюшка, пабачыце! Яна якраз бліны пячэ, — запэўніваў папа селянін.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Ад цемнаватых сенцаў аддавала цялятамі і кіслай капустай.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}— Асьцярожна, бацюшка, асьцяр...»</comment>
      <origin>282946</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2864" sha1="o8efff34sbqy4av6uyxh06okclxehpu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Пры гэтым ён хітра ківаў доўгім пальцам на селяніна.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Пабачыце, бацюшка, пабачыце! Яна якраз бліны пячэ, — запэўніваў папа селянін.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ад цемнаватых сенцаў аддавала цялятамі і кіслай капустай.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Асьцярожна, бацюшка, асьцяро… — Але Марцін лічыў за лішняе закончыць слова, бо бацюшка ўжо ўдарыўся капялюхом аб касяк дзьвярэй.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Поп перажагнаўся на абразы і сказаў хатнім: „Здравствуйце“. Жвавая бабулька, як уюн, круцілася каля прыпечку. Весела палаў у печы агонь. Вялікі саган з капустай быў абхоплены полымем. Вар у ім баўтыхаўся і шлёпаўся. Побач стаялі два меншыя гаршчкі і паглядалі на вялікі гаршчок, як два чорныя мурыны на свайго
караля. Самы прастор у печы быў аддадзены патэльні, на якой пякліся пшанічныя бліны.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Старая варочала вілачнікам гаршчкі, здымала зьверху шумавіны, пробавала на смак страву, але галоўная ўвага яе была зьвернута на патэльню з блінамі. Глядзела на іх, пільнавала, як пільнуюць заядлага злодзея.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Старая завіналася не на жарт. Рукамі лезла ў печ у самы агонь, падхваціць патэльню пальцамі, смаргане па
гарачаму поду, пераверне блін і зноў падсуне патэльню к загнету.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Проціў печы на высокім тапчане, засланым бялюткім абрусом, ляжаў вялікі стос бліноў, адзін на адным, як сарваная капа круглых месячыкаў з неба, або як куча
грамафонных пласьцінак.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Гаспадарскі сын, белавусы, румяны селянін, поркаўся над старым хамутом, а яго жонка стаяла нагнуўшыся над
калыскай і супакойвала плачучага дзіцянёнка.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Такі абразок сустрэў зьбянтэжанага папа ў сялянскай хаце.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o8efff34sbqy4av6uyxh06okclxehpu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Полымя. 1922. № 1.pdf/45</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121715</id>
    <revision>
      <id>282947</id>
      <timestamp>2026-04-26T19:28:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=дзяр|к=жаўнаю}} адзінкаю, роўнай з усімі сацыялістычнымі краінамі дзяржаваю. Беларускія-ж рабочы й селянін з неаформленага, з нявыясьненага блудзячага парабка стаў гаспадаром свае краіны. З тутэйшага ў панскім прыгоне, і з тутэйшага ў ц...»</comment>
      <origin>282947</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6579" sha1="hdi25dah6ltagpnf9fhve0oemasneo2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос-канец|п=дзяр|к=жаўнаю}} адзінкаю, роўнай з усімі сацыялістычнымі краінамі дзяржаваю. Беларускія-ж рабочы й селянін з неаформленага, з нявыясьненага блудзячага парабка стаў гаспадаром свае краіны. З тутэйшага ў панскім прыгоне, і з тутэйшага ў цара ў няволі ён стаў самавітаю асобаю, рэвалюцыйным грамадянінам. І стаўшы гаспадаром свае сацыялістычнае дзяржавы-рэспублікі, беларускі працоўнік на ўвесь сьвет абвясьціў гэта, як сваё заваяваньне. Ён абвясьціў перад працоўнікамі ўсіх краін і ўсіх народаў, што знайшоў свае правы, сваё ймя, знайшоў іх праз вялікае паўстаньне. Няхай ведаюць усе заняволеныя ў прыгоне капіталу! Тым жа, хто бачыў у беларускіх працоўных грамадах сродак для нажывы, сілу для эксплатацыі, было дадзена знаць, ''што гэткім ён быў да 1 студзеня 1919 году, а з першага ўжо стаў поўнапраўным вольным гаспадаром у адваёванай у ворагаў сваёй краіне''.

{{Водступ|2|em}}Гэткім чынам на эўрапейскай карце Акцябрская рэвалюцыя вызначыла месца, дзе зьмясьцілася паўстаўшая з мук, як фэнікс з попелу, новая працоўная дзяржава. Праўда, гэта месца прышлося якраз на рубяжы, за які па розным прычынам не магла сягнуць хваля пралетарскага вызваленьня, і дзе пачыналіся пазыцыі старога, прыгоннага ладу. Але яна стала жыць, пішучы свае пэрыяды вогненымі літарамі.

{{Водступ|2|em}}Пагроза старога ладу абрынуцца на Савецкія Рэспублікі першым замахам зразу павісла над Беларускай маладой Рэспублікай. Праз яе ляжала дарога да братняй Савецкай Расеі. І не дапусьціць да захапленьня гэтай дарогі стала першым заданьнем беларускіх рабочых і сялян, як грамадзян свае Рэспублікі.

{{Водступ|2|em}}''Тады ўстаў к жыцьцю рэвалюцыйны патрыётызм''. Магутнаю хваляю выбіўся ён з патаёмных заховаў, ахапіў беларускія працоўныя грамады й заліў Беларусь з усходу на заход, і з поўдня на поўнач. Ён стаў зьлепліваючым цэмантам між Савецкай краінай і яе сынамі — рабочымі і сялянамі. Пачуцьцё рэвалюцыйнага патрыётызму, так сама было й тым сродкам, які ўмацаваў у іх рэвалюцыйную дзяржаўнасьць, адвагу й гатоўнасьць бараніць новую маладую Сацыялістычную Рэспубліку.

{{Водступ|2|em}}Праз кароткі час яе жыцьцё закрапілася яшчэ болей — на гэты раз ''пралітаю за яе крывёю рабочых і сялян''. Вайна Савецкіх Распублік у 1920 г. з Польшчаю і з тымі белагвардзейцамі, якіх яна ахоўвала — то фактычна была першая вайна за ахову Беларусі.

{{Водступ|2|em}}Гэта вайна — першы гістарычны эпізод дзяржаўнага жыцьця беларускіх рабочых і сялян. Тая рашучасьць і пэнт, з якімі яна вялася, пакрыюцца незьвяданаю славаю і на многа вякоў уперад будзе выклікаць да сябе ўвагу й {{Абмылка|а абіста-натхненную|асабіста-натхненную}} ўмільнасьць. Вайна з Польшчаю выкрыла ў беларускіх працоўных гушчах помеж з рэвалюцыйным жахам і доўгімі вяказі спаўшы інстынкт сацыялістычнай дзяржаўнасьці. Той кліч, які савецкая ўлада падала ў часы наступу нямецкага імпэрыялізму на Пскоў, у першыя месяцы 1918 г. — кліч «Сацыялістычная радзіма ў небясьпецы!» другім водгульлем адбіўся ў гушчах беларускага працоўніка ў ліпені 1920 г. Разуменьне радзімы (ацечаства), як фартэцыя пралетарскае думкі, клясавым падсазнаньнем беларускіх працаўнікоў, адчулася з бяспрыкладнай у гісторыі людзей яскравасьцю. У бурлівым захапляючым паўстаньні, у выяўленьні рэвалюцыйнай партызаншчыны, перайшоўшых па ўсім абшары Беларусі —
выглядалі моманты акцябрскіх эпізодаў у Пецярбурзе і ў Маскве, ды
ў паўстаньні парыжаскіх камунараў у 1871 годзе, ахопленых з усіх бакоў нямецкім імпэрыялізмам і ўласнай францускай буржуазеяй.

{{Водступ|2|em}}На падставе гэтых фактараў зразу пасьля замірэньня Савецкая Беларусь з пэўнасьцю прынялася пісаць другую старонку свае гісторыі — яе&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hdi25dah6ltagpnf9fhve0oemasneo2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/73</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121716</id>
    <revision>
      <id>282948</id>
      <timestamp>2026-04-26T19:34:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Печ дыміла, і лёгкае воблачка дыму трохі зьмякчала рухлівыя абрысы хатніх, апранутых у шэрыя саматканкі.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Высокая чорная постаць папа выглядала, як здань, што во-во расплывецца і заценіць усю хату.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}— Дык во, бацюшка, і гаспадыня ма...»</comment>
      <origin>282948</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3110" sha1="m4h7g84t9c4od3wb75igu4w2phn7o9p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Печ дыміла, і лёгкае воблачка дыму трохі зьмякчала рухлівыя абрысы хатніх, апранутых у шэрыя саматканкі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Высокая чорная постаць папа выглядала, як здань, што во-во расплывецца і заценіць усю хату.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Дык во, бацюшка, і гаспадыня мая! бліны пячэ і ня думае паміраць, кажа — часу няма.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Што і да бацюшкі пагалоска пашла аб маёй сьмерці? — пачуўся злосьліва-кплівы голас з прыпечка. — Бачыце, васан, усім я вам насаліла: узяла ды наўмысьля выздаравела. Пукайцеся ўсе! Доўбняй мяне хіба прыб‘яцё!&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Ды жыві доўганька, гаспадыня, усім на радасьць і па божай волі, — казаў поп.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Ведаю я гэта „ўсім на радасьць“, — зноў як-бы голас з печы пачуўся, — гаспадар мой, соль яму ў вочы,
ня рад — рыхтаваўся да маладой удованькі сватацца пасьля маёй сьмерці. Нявестка ня рада — думала сама гаспадарыць у хаце, бо я ёй ужо вочы намазоліла. Суседзі таксама
да хаўтураў маіх зубы астрылі. А я на злосьць усім выздара…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Але тут голас яе спыніўся на поўслове, бо ў печы пачаў смаліцца блін.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Гаспадар павёў папа праз сенцы ў сьвятліцу. Ад сьвежага жаўтаватага зрубу аддавала смалой. У сьвятліцы было чыста. На ложках, засланых каляровымі дыванамі,
ляжалі груды падушак. Пад трамай віселі кажухі, сьвіткі, жаночыя вопраткі і дзьве пары новых ботаў. Каля глінянай ляжанкі стаяў новы куфар, маляваны „пад ясень“.
Ля сьцяны стаяў белы сасновы стол, агароджаны з усіх чатырох бакоў лавамі. У куце вісеў адзін маленькі абразок „сьвятога“ Мікалая, а над сталом красаваўся вялікі „павук“ з хварбаванай саломы.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Поп зьняў паліто і капялюх і сеў на лаву. Гаспадар, прыбіраючы з акон гэблі, далоты і іншыя інструманты, апавядаў папу, як ён цэлы год быў заняты будоўляй&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m4h7g84t9c4od3wb75igu4w2phn7o9p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Полымя. 1922. № 1.pdf/46</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121717</id>
    <revision>
      <id>282949</id>
      <timestamp>2026-04-26T19:36:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «&lt;section begin=&quot;Жылуновіч&quot;/&gt;рабочыя й сяляне аднаўленьнем гаспадарства й вытворчасьці сталі замацоўваць Сацыялістычную дзяржаву. Кіпучым размахам разгарнулася яна на ўсёй краіне, хутка лечачы атрыманыя на сваім нараджэньні глыбокія раны.  {{Водступ|2|em}}Чатыр...»</comment>
      <origin>282949</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6019" sha1="ne5odgjb35sogex7kg8myk367c1zlue" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;Жылуновіч&quot;/&gt;рабочыя й сяляне аднаўленьнем гаспадарства й вытворчасьці сталі замацоўваць Сацыялістычную дзяржаву. Кіпучым размахам разгарнулася яна на ўсёй краіне, хутка лечачы атрыманыя на сваім нараджэньні глыбокія раны.

{{Водступ|2|em}}Чатыры гады — то чатыры вялікіх пэрыяды ў беларускай сацыялістычнай дзяржаўнасьці. На працягу іх беларускія рабочыя й сяляне вытварылі поўны камплекс гістарычных {{Абмылка|этанаў|этапаў}}. Гэтыя этапы ў сытуацыі эканамічных і сацыяльных парушэньняў варты стагодзьдзяў гісторыі дзяржаўнага разьвіцьця іншых народаў. Тым болей, што яны новы й нячуваны дагэтуль. Звычайна, усе краі перажывалі свой поступ доўгімі выхілястымі пуцінамі, пакуль яшчэ нявыпрастанымі — Беларусь жа зрабіла крок — з «панства неабходнасьці — у панства Свабоды», дык гэтаму, у панства працоўнай Свабоды. Разьвіцьцё і замацаваньне беларускай сацыялістычнай дзяржаўнасьці з моманту яе нараджэньня 1 студзеня 1919 г. йшло помеж цесна зьвязаным з разьвіцьцём і замацаваньнем гэтых фактараў у суседніх братніх рэспубліках. Зруйнаваньне нацыянальнае няроўнасьці й супольнасьць клясавых заданьняў усіх працоўнікаў Савецкай Фэдэрацыі памагалі гэтаму і служылі кіруючаю роллю ў паглыбленьні беларускай самасьвядомасьці й палітычна-клясавага ды культурнага самавызначэньня беларускіх рабочых і сялян. Шырачэзныя размахі ў вытворчасьці беларускай культуры — то была яшчэ адна грунтоўная падстава для ўмацаваньня беларускай рэвалюцыйнай дзяржаўнасьці. Гэтая падмога надавалася працоўнікамі братніх рэспублік і мела вялікі ўплыў на далейшую цягу да болей цеснага зьяднаньня Савецкае Беларусі з Савецкай Расеяй, але захоўваючы свой самотны выгляд, зазначаны пры сваім нараджэньні. Вырысы яго досыць выразны, блізка падышлі да свайго ажыцяўленьня і, пэўна, к чацьвёртай гадавіне гісторыі Савецкай Беларусі стануць фактамі. То будзе новы гістарычны этап. Які пасьледуе далей? Гэта залежыць ад ходу і накіраваньня разьвіцьця рэвалюцыі, таксама і ад вымаганьняў інтарэсаў беларускіх працоўных грамадаў. У кожным разе, адно трэба памятаваць заўсёды, што Беларуская Сацыялістычная дзяржаўнасьць для сусьветнай рэвалюцыі — выдатны стан яе разьвіцьця, для беларускіх рабочых і сялян — гісторыя іх вызваленьня клясавага, палітычнага, нацыянальнага й культурнага. Яна найцясьней зьвязана з дзяржаўнасьцю ўсёй фэдэрацыі, а разам з пралетарскай рэвалюцыяй. І дзень, і час яе адчыненьня ёсьць найвялікшы дзень у іх жыцьці. Гэты дзень 1 студзеня ўжо запісаўся ў летапісу жыцьця і мусіць быць адмечаным штодня, на працягу бесканешнасьці яго наступнага бегу, урачыстым сьвяткаваньнем беларускіх рабочых і сялян. 1 студзеня — Сьвята Рэвалюцыі ў Беларусі.

{{Калёнтытул|right='''З. Ж.'''}}
&lt;section end=&quot;Жылуновіч&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Ігнатоўскі&quot;/&gt;{{Цэнтар|'''Сучасная вялікая рэвалюцыя й нацыянальнае пытаньне.'''|памер=140%}}

{{Водступ|2|em}}Усе рэвалюцыі, каторыя адбыліся ў канцы 18-га сталецьця і ў 19-м сталецьці, мелі сьціслую сувязь з нацыянальным пытаньнем. І гэта зусім зразумелая рэч. Вышэйназваныя рэвалюцыі хацелі зруйнаваць фэадалізм і яго астаткі, а нацыянальнае прыгнячэньне й ёсьць адзін з астаткаў фэадалізму. «У ва ўсім сьвеце эпоха канчатковай пабеды капіталізму над фэадалізмам была зьвязана з нацыянальнымі рухамі». ([[Аўтар:Уладзімір Ленін|Ленін]], Збор твораў, т. 19, ст. 98).&lt;section end=&quot;Ігнатоўскі&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ne5odgjb35sogex7kg8myk367c1zlue</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Полымя (часопіс)/1922/1/1 студзеня — рэвалюцыйна-гістарычнае сьвята Савецкай Беларусі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>121718</id>
    <revision>
      <id>282950</id>
      <timestamp>2026-04-26T19:39:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = 1 студзеня — рэвалюцыйна-гістарычнае сьвята Савецкай Беларусі  | аўтар     = Зміцер Жылуновіч  | год       = Сьнежань 1922 году  | пераклад  =   | секцыя    = Публіцыстыка  | папярэдні = Полымя (часопіс)/1922/1/Заняпад усясьветнай гаспадаркі і ўсяс...»</comment>
      <origin>282950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1374" sha1="j2txflqsrcu55i3g0u772n8hl4hfhtn" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = 1 студзеня — рэвалюцыйна-гістарычнае сьвята Савецкай Беларусі
 | аўтар     = Зміцер Жылуновіч
 | год       = Сьнежань 1922 году
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Публіцыстыка
 | папярэдні = [[Полымя (часопіс)/1922/1/Заняпад усясьветнай гаспадаркі і ўсясьветны фашызм|Заняпад усясьветнай гаспадаркі і ўсясьветны фашызм]]
 | наступны  = [[Полымя (часопіс)/1922/1/Сучасная вялікая рэвалюцыя й нацыянальнае пытаньне|Сучасная вялікая рэвалюцыя й нацыянальнае пытаньне]]
 | анатацыі  = 
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Полымя. 1922. № 1.pdf&quot; from=&quot;43&quot; to=&quot;46&quot; fromsection=&quot;Жылуновіч&quot; tosection=&quot;Жылуновіч&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}
{{DEFAULTSORT:1 студзеня — рэвалюцыйна-гістарычнае сьвята Савецкай Беларусі}}

[[Катэгорыя:Публіцыстыка Цішкі Гартнага]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Беларусі XX стагоддзя]]</text>
      <sha1>j2txflqsrcu55i3g0u772n8hl4hfhtn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/74</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121719</id>
    <revision>
      <id>282952</id>
      <timestamp>2026-04-26T19:45:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «трысьценя і новага хлева. Ён усё кіраваў на тое, што яму некалі было езьдзіць у цэркаў.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}— А ў сьвяточныя дні? — трывожна-зайздросна пытаўся поп. — Ці-ж ты і ў сьвяточныя дні таксама працаваў?&lt;/br&gt; {{gap|2em}}— У сьвяточныя дні я езьдзіў у горад на кірмаш...»</comment>
      <origin>282952</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2889" sha1="8escsit0vmxya37zlx0m58r6ovc5a93" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;трысьценя і новага хлева. Ён усё кіраваў на тое, што яму некалі было езьдзіць у цэркаў.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— А ў сьвяточныя дні? — трывожна-зайздросна пытаўся поп. — Ці-ж ты і ў сьвяточныя дні таксама працаваў?&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— У сьвяточныя дні я езьдзіў у горад на кірмаш або адпачываў у хаце.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Дрэнна, дрэнна… — ківаў бацюшка галавой, — забылі вы пра бога, забылі. А бог напомніў пра сябе, і старая твая чуць не памёрла.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бацюшка шкадаваў прапаўшы пуд жыта, хацеў злавацца і нават моцна злавацца, але пачуў шэпты кабет у сенцах. Пах пражанай яечні казытаў прыемна яго нос. Пры гэткіх абставінах сэрца бацюшкі распусьцілася, як кветка вясной, і лагодныя думкі аб смачным абедзе грэлі яго, нібы праменьні сонца.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Селянін апусьціў галаву. Ён задумаўся: гаспадыня сапраўды ўсіх падвяла сваёй хваробай. Усе з носам асталіся, як яна выздаравела: і поп, і ён сам, і нявестка, і добрыя людзі, якія чакалі выпіўкі пры хаўтурах. Вось жывучая, каб яе…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Думкі папа пакіраваліся ў сьветлы бок. Гэта толькі часова парахвіяне яго ахаладзелі да цэркві божай. Ва ўсім гэтым яго сьвятая божая воля, — ён так хоча памуштраваць людзей.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Селянін яму нешта гаварыў аб сваёй гаспадарцы, а ён думаў свае думкі:&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}„Ды мне няма чаго бога гнявіць, у суседняй парахвіі яшчэ горай, там духоўніка і слухаць ня хочуць“.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Пры гэтым старая гаспадыня палажыла на стол белы, як сьнег, абрус і разам з маладой нявесткай пачалі насіць яду. Чаго-чаго толькі яны не нанесьлі: стог бліноў стаяў пасярод стала, як асэсар, побач блішчэла ўсімі колерамі неба і зямлі яечня з салам і кілбасой. Яйкі на&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8escsit0vmxya37zlx0m58r6ovc5a93</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/75</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121720</id>
    <revision>
      <id>282953</id>
      <timestamp>2026-04-26T19:51:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «патэльні выглядалі, як вялікія залатыя чырвонцы, сала — як растопленае срэбра, а кілбаса — як парэзаная на кавалкі труба архангела Гаўрылы. Усё гэта сьпявала, скігатала на патэльні на розныя лады, нібы хор анёлаў у раі. Сыр быў парэзаны на вялікія чатыр...»</comment>
      <origin>282953</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3002" sha1="i72654b5i180l2ziqwuryvh0usdqioa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;патэльні выглядалі, як вялікія залатыя чырвонцы, сала — як растопленае срэбра, а кілбаса — як парэзаная на кавалкі труба архангела Гаўрылы. Усё гэта сьпявала, скігатала на патэльні на розныя лады, нібы хор анёлаў у раі. Сыр быў парэзаны на вялікія чатырохкантовыя кавалкі, масла — цэлая міска, хлеба — вялікая булка.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}„Благадаць божая“, думаў бацюшка, „ня гледзячы на грахі, бог ня крыўдзіць рупных гаспадароў. Вялікая
дабрата госпада… Вось да такога сытнага абеду ня шкодзіла-б і чарачка. Ці дагадаецца толькі мужык?“&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Гаспадыні ўсё насілі і насілі на стол. Бадай чалавек дваццаць можна было-б накарміць гэтым абедам.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бацюшка вукрадка ўглядаўся, ці не нясе хто пляшкі к сталу, але пляшкі ня відаць было… Гэта напусьціла на яго маленькую тугу і дадавала цягу да філёзофскіх разважаньняў:&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}„Вялікія таемнасьці твае, госпадзі! Ці-ж гарэлкі ня будзе? Мужык хіцёр: хоча перад духоўнікам пафарсіць
сваёй цьвярозасьцю“.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Селі абедаць. Неспадзеўна апынулася на стале і пляшка гарэлкі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бацюшка пацеў і еў з вялікім апетытам. Новая драўляная лыжка глуха стукалася аб талеркі. Гаспадар падсоўваў яму найлепшыя кавалкі і частаваў бацюшку шчыра ад душы.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}А папу чамусьці здавалася пасьля пятай чаркі, што гаспадар пры сваіх салодкіх упрашваньнях думае:&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}„Давіся, поп, скула табе ў лоб, трасца табе ў бок! Што ты мяне аб‘ядаеш, гультай?“&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Яму здавалася, што малады гаспадарскі сын, які моўчкі чвакаў, злосна на яго спадлоб‘я глядзіць.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Падазроныя думкі яшчэ болей павялічылі яго апэтыт.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}На старую гаспадыню бацюшка паглядаў добрымі набожнымі вачыма і ўцяшаў сябе:&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i72654b5i180l2ziqwuryvh0usdqioa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/76</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121721</id>
    <revision>
      <id>282954</id>
      <timestamp>2026-04-26T20:01:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}„Усе мы памром. Вечна жыць ня будзем“&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Яго радавала думка аб тым, што ўсе памруць. Пры гэтым ён крытычна паглядаў на старую… Нідзе яна ня дзенецца… Пуд жыта не прападзе…&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Старая вабіла яго да сябе сваім зморшчаным тварам, змораны...»</comment>
      <origin>282954</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1452" sha1="dqla1l6ot5lv1mumskd3adetqn80slq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}„Усе мы памром. Вечна жыць ня будзем“&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Яго радавала думка аб тым, што ўсе памруць. Пры гэтым ён крытычна паглядаў на старую… Нідзе яна ня дзенецца… Пуд жыта не прападзе…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Старая вабіла яго да сябе сваім зморшчаным тварам, змораным выглядам. Ён глядзеў на яе нібы на казачны скарб, які рассыпецца ў кучу залацістага жыта.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Старая прыбірала са стала спрытна, кемна спраўлялася, як-бы ёй было толькі дваццаць гадоў.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бацюшка пазіраў на яе, як на сваю ўласнасьць. Гэта ходзіць, круціцца як уюн, яго пуд жыта…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Расчырванеўся бацюшка, пальцы абмазаў тлустасьцю і, забыўшыся, чвакаў галасьней за ўсіх. Ад выпітай гарэлкі настрой у яго часта мяняўся, і ў канцы на яго твары распаўзлася ўсьмешка ўздаволенасьці, лагоднасьці і прыхільнасьці да старога селяніна.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dqla1l6ot5lv1mumskd3adetqn80slq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/77</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121722</id>
    <revision>
      <id>282955</id>
      <timestamp>2026-04-26T20:11:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{c|{{водступ|-5.5|em}}ЯК Я ЗРАБІЎСЯ&lt;/br&gt;{{gap|2.0em}}КОНТРАБАНДЫСТЫМ|памер=160%}} &lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-1.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt; &lt;center&gt;{{smaller|(Маленькі роман)}}&lt;/center&gt;»</comment>
      <origin>282955</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="241" sha1="mdf659t91uuelrdm8zkjyo3ci8h95x5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{c|{{водступ|-5.5|em}}ЯК Я ЗРАБІЎСЯ&lt;/br&gt;{{gap|2.0em}}КОНТРАБАНДЫСТЫМ|памер=160%}}
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-1.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;center&gt;{{smaller|(Маленькі роман)}}&lt;/center&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mdf659t91uuelrdm8zkjyo3ci8h95x5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/79</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121723</id>
    <revision>
      <id>282956</id>
      <timestamp>2026-04-26T20:19:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « &lt;center&gt;{{larger|'''1. Па вытаптаных сьцежачках.}}&lt;/center&gt; {{gap|2em}}Хадзіў-брыў я па сьцежачках, вытаптаных маімі цяжкімі ангельскімі бацінкамі па тротуарах нашай сталіцы. Каля багатых вітрын з золатам, срэбрам і дарагімі рэчамі, каля кавярні мае бацінкі з жалезнымі ц...»</comment>
      <origin>282956</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1978" sha1="iyobeg1y0f6mm03vmsd94m1syhkinog" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;center&gt;{{larger|'''1. Па вытаптаных сьцежачках.}}&lt;/center&gt;
{{gap|2em}}Хадзіў-брыў я па сьцежачках, вытаптаных маімі цяжкімі ангельскімі бацінкамі па тротуарах нашай сталіцы. Каля багатых вітрын з золатам, срэбрам і дарагімі рэчамі, каля кавярні мае бацінкі з жалезнымі цьвякамі выбілі глыбокія яміны, якія ў дажджлівыя дні напаўняліся
бруднай жыжай. Я стаяў каля гэтых вабных вітрын цэлымі гадзінамі і казаў у сэрцы сваім:&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Годзе табе, Сымонка, займацца глупствам! Твае фэльетоны засталіся па-за межамі дабра і зла, гэта значыць — па-за межамі Нэпа. Праўда, нагавіцы сабе купіў новыя на Нізкім рынку, абедаеш штодня, але… шмат новых асалод жыцьця патрабуе тваё грэшнае цела і зьбянтэжаны дух.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}І на тротуарах маёй душы зайздросныя думкі вытапталі брудныя яміны. Яміны гэтыя я адчуваў усёй маёй істотай.

&lt;center&gt;{{larger|'''2. Чаму і чаму?}}&lt;/center&gt;
{{gap|2em}}Я пачаў агнёвую бамбардыроўку. Бамбардыраваў сам сябе рознымі запытаньнямі:&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Чаму і чаму?&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Чаму мне не пасядзець пад вясёлую музыку пры шклянцы кавы з цястэчкамі?&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Чаму мне не заказаць ангельскага касьцюму ў Фрыдлянда?&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iyobeg1y0f6mm03vmsd94m1syhkinog</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/80</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121724</id>
    <revision>
      <id>282957</id>
      <timestamp>2026-04-26T20:24:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Праблематычная */</comment>
      <origin>282957</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2765" sha1="sca5miqjp9h6rvqryu2orkmymehg70t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Чаму мне не пакатацца на самаходзе?&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Чаму мне не пажыць так, як добрыя і кемныя людзі жывуць?&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Чаму мне не перавандраваць да клясы буржуазіі, якая ўмее знаходзіць асалоду ў жыцьці? Чаму мне не зрабіць прыемнай паездкі па СССР?&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ці ня досыць мне карміцца эфірнымі ідэямі аб паляпшэньні жыцьця пакрыўджаных і прыгнечаных?&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ці ня досыць мне сілкавацца дзікім мёдам і сухімі карэньнямі абяцанак-цацанак?&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ці ня досыць мне падтрымліваць свой дух нейкімі нявідочнымі фігамі, якіх нюхаеш і паху ня чуеш?&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Гэткімі думкамі, якія мне здаваліся вельмі сьветлымі, мая істота была напоўнена, як бочка новым хмельным
півам.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Запытаньне „чаму?“ так моцна мяне трывожыла, ажно мне здалося, што вось-вось разарвуся і выстралю; выстралю і забрызгаю ўсіх хмелем моцных жаданьняў
для грэшнага цела і неспакойнага духу.

&lt;center&gt;{{larger|'''3. Прычына ўсіх прычын.}}&lt;/center&gt;
{{gap|2em}}З гэтага, таварышу чытачу, відаць, што я пачаў бунтавацца — пачаў бунтавацца проціў самаго сябе, проціў ранейшага ўкладу свайго жыцьця і проціў сваіх шматгадовых шчырых перакананьняў.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Дзе тут прычына? А тут, аказваецца, стала дуба прычына ўсіх прычын — пра-пра-праўнучка старадаўнай Эвы з сваім салодкім вечна-сьвежым яблыкам грэху. Я закахаўся. Я пакахаў дзяўчыну не свайго рангу, не пролетарскай беднай інтэлігенцыі, а багатую спэкулянтку-
контрабандыстку. Словам, Сымон папаўся не на жарт! А Сымон мае такую храпку, што калі пападзецца ў бяду, дык трымаецца за яе і рукамі, і нагамі, і зубамі, захоплі&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sca5miqjp9h6rvqryu2orkmymehg70t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>282965</id>
      <parentid>282957</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T06:29:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не вычытаная */</comment>
      <origin>282965</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2812" sha1="3mb3l5mhzd8q7cisj0gpm3cayxsvfeu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Чаму мне не пакатацца на самаходзе?&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Чаму мне не пажыць так, як добрыя і кемныя людзі жывуць?&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Чаму мне не перавандраваць да клясы буржуазіі, якая ўмее знаходзіць асалоду ў жыцьці? Чаму мне не зрабіць прыемнай паездкі па СССР?&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ці ня досыць мне карміцца эфірнымі ідэямі аб паляпшэньні жыцьця пакрыўджаных і прыгнечаных?&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ці ня досыць мне сілкавацца дзікім мёдам і сухімі карэньнямі абяцанак-цацанак?&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ці ня досыць мне падтрымліваць свой дух нейкімі нявідочнымі фігамі, якіх нюхаеш і паху ня чуеш?&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Гэткімі думкамі, якія мне здаваліся вельмі сьветлымі, мая істота была напоўнена, як бочка новым хмельным
півам.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Запытаньне „чаму?“ так моцна мяне трывожыла, ажно мне здалося, што вось-вось разарвуся і выстралю; выстралю і забрызгаю ўсіх хмелем моцных жаданьняў
для грэшнага цела і неспакойнага духу.

&lt;center&gt;{{larger|'''3. Прычына ўсіх прычын.}}&lt;/center&gt;
{{gap|2em}}З гэтага, таварышу чытачу, відаць, што я пачаў бунтавацца — пачаў бунтавацца проціў самаго сябе, проціў ранейшага ўкладу свайго жыцьця і проціў сваіх шматгадовых шчырых перакананьняў.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Дзе тут прычына? А тут, аказваецца, стала дуба прычына ўсіх прычын — пра-пра-праўнучка старадаўнай Эвы з сваім салодкім вечна-сьвежым яблыкам грэху. Я закахаўся. Я пакахаў дзяўчыну не свайго рангу, не пролетарскай беднай інтэлігенцыі, а багатую спэкулянтку-
контрабандыстку. Словам, Сымон папаўся не на жарт! А Сымон мае такую храпку, што калі пападзецца ў бяду, дык трымаецца за яе і рукамі, і нагамі, і зубамі, {{перанос пачатак|захоплі|ваецца}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3mb3l5mhzd8q7cisj0gpm3cayxsvfeu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Апавяданьні (Бядуля, 1926)/Пуд жыта</title>
    <ns>0</ns>
    <id>121725</id>
    <revision>
      <id>282958</id>
      <timestamp>2026-04-27T05:57:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = Пуд жыта  | аўтар     = Змітрок Бядуля  | год       = 1926 год  | пераклад  =   | секцыя    = Апавяданьне  | папярэдні = [[Апавяданьні (Бядуля, 1926)/Летапісец|Летапісец]]  | наступны  = Апавяданьні (Бядуля, 1926)/Як я зрабіўся контрабандыстым|Як я зрабіўся...»</comment>
      <origin>282958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="904" sha1="dzcumirsz8ef83ip3u1avoj5qxdayed" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Пуд жыта
 | аўтар     = Змітрок Бядуля
 | год       = 1926 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Апавяданьне
 | папярэдні = [[Апавяданьні (Бядуля, 1926)/Летапісец|Летапісец]]
 | наступны  = [[Апавяданьні (Бядуля, 1926)/Як я зрабіўся контрабандыстым|Як я зрабіўся контрабандыстым]]
 | анатацыі  = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Пуд жыта]].
}}

&lt;pages index=&quot;Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf&quot; from=&quot;67&quot; to=&quot;67&quot; /&gt;

{{разрыў старонкі|тэкст=}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf&quot; from=&quot;69&quot; to=&quot;76&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>dzcumirsz8ef83ip3u1avoj5qxdayed</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аўтар:Віктар Казлоўскі</title>
    <ns>102</ns>
    <id>121726</id>
    <revision>
      <id>282959</id>
      <timestamp>2026-04-27T06:04:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{Пра аўтара |Імёны            = Віктар |Прозвішча        = Казлоўскі |Варыянты імёнаў  = Псэўданімы: Вінцэсь Казлоўскі, Вінцусь Казлоўскі |Выява            = Крым. Сімеіз. Віктар Казлоўскі. 1929.jpg |ДН               = 6 верасьня 1905 |Месца нараджэння = Мрочкі, Слабода-Пырашаўская во...»</comment>
      <origin>282959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1548" sha1="2t01ig8dvrqj4ys80hfncb1w6vo40v8" xml:space="preserve">{{Пра аўтара
|Імёны            = Віктар
|Прозвішча        = Казлоўскі
|Варыянты імёнаў  = Псэўданімы: Вінцэсь Казлоўскі, Вінцусь Казлоўскі
|Выява            = Крым. Сімеіз. Віктар Казлоўскі. 1929.jpg
|ДН               = 6 верасьня 1905
|Месца нараджэння = Мрочкі, Слабода-Пырашаўская воласьць, Ігуменскі павет, Менская губэрня, Расейская імпэрыя
|ДС               = 24 лютага 1975 (69 гадоў)
|Месца смерці     = Мрочкі, Узьдзенскі раён, Менская вобласьць, БССР, СССР
|Апісанне         = беларускі паэт, перакладчык
|Іншае            = 
|Вікіпедыя        = Віктар Казлоўскі
|Вікіпедыя2       = Віктар Казлоўскі
|Вікіцытатнік     = 
|Вікісховішча     = Category:Viktar Kazloŭski
|Вікіліўр         = 
|ЭСБЕ             = 
|Google           = 
|Катэгорыя        = Віктар Казлоўскі
|Першая літара прозвішча = К
}}

== Творы ==
{{All works‎}}

{{PD-Беларусь}}

[[Катэгорыя:Беларускія аўтары]]
[[Катэгорыя:Беларускія паэты]]
[[Катэгорыя:Перакладчыкі]]
[[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]]</text>
      <sha1>2t01ig8dvrqj4ys80hfncb1w6vo40v8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Катэгорыя:Віктар Казлоўскі</title>
    <ns>14</ns>
    <id>121727</id>
    <revision>
      <id>282962</id>
      <timestamp>2026-04-27T06:09:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{Вікіпэдыя}}  {{DEFAULTSORT:Казлоўскі, Віктар}}  [[Катэгорыя:Катэгорыі аўтараў]]»</comment>
      <origin>282962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="130" sha1="44zrm6o3hujej9csfqxe2pze83kxj32" xml:space="preserve">{{Вікіпэдыя}}

{{DEFAULTSORT:Казлоўскі, Віктар}}

[[Катэгорыя:Катэгорыі аўтараў]]</text>
      <sha1>44zrm6o3hujej9csfqxe2pze83kxj32</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Маці 1935.pdf/123</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121728</id>
    <revision>
      <id>282963</id>
      <timestamp>2026-04-27T06:23:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «жоўтай трэсачкай, яго невялічкія зеленаватыя вочкі ласкава ўсміхаліся, голас гучэў далікатна, па-сяброўску.  {{Водступ|2|em}}— Далікатна! — гаварыла яна хахлу. — Усё ўсміхаецца…  {{Водступ|2|em}}— Так, так! — сказаў хахол. — Яны — нішто, ласкавыя, усміхаюц...»</comment>
      <origin>282963</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2599" sha1="hicly3ct4e8bw781ufmh7yh53lyu16r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;жоўтай трэсачкай, яго невялічкія зеленаватыя вочкі ласкава ўсміхаліся, голас гучэў далікатна, па-сяброўску.

{{Водступ|2|em}}— Далікатна! — гаварыла яна хахлу. — Усё ўсміхаецца…

{{Водступ|2|em}}— Так, так! — сказаў хахол. — Яны — нішто, ласкавыя, усміхаюцца. Ім скажуць: а ну, вось гэта сумленны і разумны чалавек, ён небяспечны для нас, павесьце яго! Яны ўсміхнуцца і павесяць, а потым — зноў усміхацца будуць.

{{Водступ|2|em}}— Той, што ў нас з вобыскам быў, ён прасцейшы, — параўноўвала маці. — Адразу відаць, што сабака…

{{Водступ|2|em}}— Усе яны — не людзі, а так малаткі, каб глушыць людзей. Інструменты. Імі абрабляюць нашага брата, каб мы былі зручнейшымі для іх. Самі яны зроблены як след для рукі, якая кіруе намі, — могуць рабіць усё, што ім скажуць, не думаючы, не пытаючы, навошта гэта патрэбна.

{{Водступ|2|em}}Нарэшце, ёй далі спатканне, і ў нядзелю яна непрыкметна сядзела ў куце турэмнай канцылярыі. Апрача яе, у цесным і брудным пакоі з нізкай столлю было яшчэ некалькі чалавек, якія чакалі спаткання. Мабыць, яны ўжо не ўпершыню былі тут і ведалі адзін аднаго; паміж імі ляніва і марудна вілася ціхая і ліпкая, як павуцінне, размова.

{{Водступ|2|em}}Чулі? — гаварыла тоўстая жанчына з друзлым тварам і сакваяжам на каленях. — Сёння ў часе ранішняй абедні саборны рэгент хлопчыку пеўчаму вуха надарваў…

{{Водступ|2|em}}Пажылы чалавек у мундзіры адстаўнога ваеннага голасна адкашляўся і заўважыў:

{{Водступ|2|em}}— Пеўчыя — абармоты!&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hicly3ct4e8bw781ufmh7yh53lyu16r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Маці 1935.pdf/124</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121729</id>
    <revision>
      <id>282964</id>
      <timestamp>2026-04-27T06:27:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Водступ|2|em}}Па канцылярыі, завіхаючыся, бегаў нізенькі, лысы чалавечак на кароткіх нагах, з доўгімі рукамі і высунутай уперад сківіцай. Не спыняючыся, ён гаварыў трывожным і траскучым голасам:  {{Водступ|2|em}}— Жыццё робіцца даражэйшым, таму і людзі боль...»</comment>
      <origin>282964</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2616" sha1="13omk39vh55mi1iean1tlvoa9do06rd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}Па канцылярыі, завіхаючыся, бегаў нізенькі, лысы чалавечак на кароткіх нагах, з доўгімі рукамі і высунутай уперад сківіцай. Не спыняючыся, ён гаварыў трывожным і траскучым голасам:

{{Водступ|2|em}}— Жыццё робіцца даражэйшым, таму і людзі больш злыя. Гавядзіна другі гатунак — чатырнаццаць капеек за фунт, хлеб зноў каштуе дзве з паловай…

{{Водступ|2|em}}Часам уваходзілі арыштанты, — шэрыя, аднастайныя, у цяжкіх скураных чаравіках. Уваходзячы ў змрочны пакой, яны міргалі вачыма. У аднаго на нагах звінелі кайданы.

{{Водступ|2|em}}Усё было на ўздзіў спакойна і непрыемна проста. Здавалася, што ўсе здаўна звыклі, зжыліся са сваім становішчам; адны — спакойна сядзяць, другія гультайна вартуюць, трэція — акуратна і стомлена наведваюць зняволеных. Матчына сэрца дрыжэла ад нецярплівасці, яна не разумеючы глядзела на ўсё вакол, здзіўленая гэтай цяжкай прастатою.

{{Водступ|2|em}}Побач з Власавай сядзела маленькая старая кабета, твар у яе быў зморшчаны, а вочы маладыя. Паварочваючы тонкую шыю, яна прыслухоўвалася да гутаркі і глядзела на ўсіх па-дзіўнаму задзірыста.

{{Водступ|2|em}}— У вас хто тут? — ціха спытала ў яе Власава.

{{Водступ|2|em}}— Сын. Студэнт, — адказала старэнькая голасна і шпарка. — А ў вас?

{{Водступ|2|em}}— Таксама сын. Рабочы.

{{Водступ|2|em}}— Як прозвішча?

{{Водступ|2|em}}— Власаў.

{{Водступ|2|em}}— Не чула. Даўно сядзіць?

{{Водступ|2|em}}— Сёмы тыдзень…

{{Водступ|2|em}}— А мой — дзесяты месяц! — сказала старэнькая, і ў&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>13omk39vh55mi1iean1tlvoa9do06rd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Маці 1935.pdf/125</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121730</id>
    <revision>
      <id>282966</id>
      <timestamp>2026-04-27T06:29:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «голасе яе Власава адчула нешта дзіўнае, падобнае на гордасць.  {{Водступ|2|em}}— Так, так! — шпарка гаварыў лысы стары. — Цярплівасць знікае… Усе злуюцца, усе крычаць, цэны на ўсё растуць. А людзі роўналежна з гэтым, дзешавеюць. Галасоў, якія б замірвалі, не...»</comment>
      <origin>282966</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2661" sha1="itoudm5cl1icd9qu5qnce4xtcdsohkn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;голасе яе Власава адчула нешта дзіўнае, падобнае на гордасць.

{{Водступ|2|em}}— Так, так! — шпарка гаварыў лысы стары. — Цярплівасць знікае… Усе злуюцца, усе крычаць, цэны на ўсё растуць. А людзі роўналежна з гэтым, дзешавеюць. Галасоў, якія б замірвалі, не чутна.

{{Водступ|2|em}}— Зусім правільна! — сказаў ваенны. — Айда! Трэба, каб прагучэў нарэшце цвёрды голас — маўчаць! Вось што трэба. Цвёрды голас…

{{Водступ|2|em}}Размова зрабілася агульнай, ажыўленай. Кожны спяшаўся выказаць свой погляд на жыццё, але ўсе гаварылі паціху і ва ўсіх Власава адчула нешта чужое ёй. Дома гаварылі інакш, больш зразумела, прасцей і галасней.

{{Водступ|2|em}}Тоўсты назірачы з квадратнай рыжай барадою крыкнуў яе прозвішча, агледзеў яе з ног да галавы і кульгаючы пайшоў, сказаўшы ёй.

{{Водступ|2|em}}— Ідзі за мною.

{{Водступ|2|em}}Яна крочыла і ёй хацелася штурхнуць у спіну назірачага, каб ён ішоў шпарчэй. У маленькім пакоў стаяў Павел, усміхаўся, працягваючы руку. Маці схапіла яе, засмяялася, часта міргаючы вачыма, — і, не знаходзячы слоў, ціха гаварыла:

{{Водступ|2|em}}— Здаровенькі быў… здаровенькі быў…

{{Водступ|2|em}}— Ды ты супакойся, мама! — паціскаючы яе руку, гаварыў Павел.

{{Водступ|2|em}}— Нішто…

{{Водступ|2|em}}— Маці! — уздыхнуўшы, сказаў назірачы. — Тымчасам, —
 — разыйдзіцеся, — каб паміж вамі была адлегласць…

{{Водступ|2|em}}І голасна пазяхнуў. Павел пытаўся пра яе здароўе пра дом. Яна чакала нейкіх іншых пытанняў, шукала іх у сынавых вачах і не знаходзіла. Ён як заўсёды,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>itoudm5cl1icd9qu5qnce4xtcdsohkn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Полымя. 1922. № 1.pdf/47</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121731</id>
    <revision>
      <id>282967</id>
      <timestamp>2026-04-27T06:32:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Водступ|2|em}}Царская аlзіная й непадзельная» Расія была так сама напоўнена фэадальнымі, панска-прыгоннымі астаткамі. Разам з тым тут, як можа нідзе, панавала нацыянальнае прыгнячэньне. Яна была «турмою народаў», каторыя нават на афіцыяльнай мове назыв...»</comment>
      <origin>282967</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6843" sha1="a3198d8z12k0wwd4b5rrarcm42k3v1j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}Царская аlзіная й непадзельная» Расія была так сама напоўнена фэадальнымі, панска-прыгоннымі астаткамі. Разам з тым тут, як можа нідзе, панавала нацыянальнае прыгнячэньне. Яна была «турмою народаў», каторыя нават на афіцыяльнай мове называліся не народамі, а «інародцамі». Каля 150 народнасьцяў перажывалі бязупынны зьдзек над іх самымі элемэнтарнымі чалавечымі правамі. Пачынаючы з арганізаваных царскай уладай пагромаў і «черты оседлости» і канчаючы спайваньнем казённаю гарэлкаю й забаронаю ужываць родную зразумелую мову — усё бачылі «інородцы». Зусім зразумела, што рэвалюцыя 1917 году павінна была вызваліць іх ня толькі палітычна і сацыяльна, але й нацыянальна. Такім спосабам нацыянальнае пытаньне адразу высунулася пачаткам вялікай рускай рэвалюцыі. Прыгнечаны на працягу сталецьцяў «інародзец» увайшоў у рэвалюцыю з недавер’ем да рускага чалавека, як насільніка й прыгнятацеля.

{{Водступ|2|em}}І трэба вызначыць, што февральская рэвалюцыя не зьмяніла яго настрою. Уладу захапілі ў свае рукі кадэты, эсэры і меньшавікі, каторыя злажылі буржуазна-дэмакратычную коаліцыю. Гаварылі па нацыянальнаму пытаньню шмат «высокіх», громкіх словаў, а справа йшла пастарому. Вялікадзяржаўныя, імпэрыялістычныя тэндэнцыі ні на мінюту не пакідалі гэтага «многаглаголівага» ураду. За прыкладамі на трэба далёка хадзіць. Возьмем хоць-бы факты з украінскіх падзеяў таго часу. Эсэр, вайсковы міністр [[Аўтар:Аляксандр Керанскі|Керанскі]] ў травені 1917 году не дазволіў склікаць украінскі вайсковы зьезд, лічачы яго «несвоевременным» у сувязі з вайсковымі абставінамі. Усеўкраінскі сялянскі зьезд павінен быў тэлеграмай пратэставаць проціў гэтага нарушэньня закону аб свабодзе сабраньняў. Крыху раней той самы Керанскі «подтянул» Фінляндыю. Дэлегаты Беларускага нацыянальнага Камітэту, складаўшыя свае пажаданьні на Часовы Ўрад, так сама вярнуліся ні з чым і г. д. У вадказ на імпэрыялізм Часовага Ўраду былі ўтвораны ўсялякія нацыянальныя арганізацыі буржуазна-вызваленчага напрамку. На чале гэтых нацыянальных палітычных арганізацыяў стала мясцовая інтэлігенцыя; на імпэрыялізм і вялікадзяржаўныя мэты Часовага Ураду ў адказ зьявіліся папыткі пабудаваць незалежныя ад Расіі нацыянальныя буржуазна-дэмократычныя рэспублікі. Узрастала махровая кветка ўзаемнага нацыянальнага шовінізму, затушоўвалася і зацямралася клясавае пытаньне. Расьлі з кожным днём непаразуменьні паміж цэнтральнай уладай і акраінамі. Было ўжо відна, што буржуазна-коаліцыйны ўрад Керанскага ня зможа разблытаць гэтага клубка.

{{Водступ|2|em}}Адначасна з гэтым ужо выяўлялася будучына. Ужо вызначалася правільная лінія ў нацыянальным пытаньні. Гэтую лінію вяла партыя бальшавікоў, каторая ўжо гатовілася выступіць на абарону інтарэсаў пралетарыяту й бяднейшага сялянства ўсіх краёў і нацыянальнасьцяў. У 82-м нумары «Праўды», у чэрвені, надрукован артыкул т. [[Аўтар:Уладзімір Ленін|Леніна]] аб Украіне, дзе мы чытаем ніжэйпаданыя словы: «Мы не абаронцы дробных дзяржаваў. Мы за самую сьціслую сувязь рабочых усіх краёў проціў капіталістаў і «сваіх уласных» і ўсіх наогул краёў. Але якраз для таго, каб гэтая сувязь была дабравольнаю, рускі рабочы, не давяраючы ні ў чым ні на мінюту ні рускай буржуазеі, ні украінскай, стаіць цяпер за права аддзяленьня ўкраінцаў, не навязваючы сілком ім сваёй дружбы, а заваёўваючы яе адносінамі да іх, як да роўных, як да хаўрусьнікаў і братоў у барацьбе за сацыялізм». З гэтых словаў ужо відна, што толькі клясава-пралетарскі падход да нацыянальнага пытаньня ўтворыць магчымасьць вясьці далейшую рэвалюцыйную барацьбу за сацыялізм. Тут адчуваецца ўся шырыня й глыбіня новай інтэрнацыянальна-класавай пастаноўкі нацыянальнага пытаньня.

{{Водступ|2|em}}У кастрычніку 1917 году рабочыя сяляне забралі ўладу ў свае рукі.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a3198d8z12k0wwd4b5rrarcm42k3v1j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/81</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121732</id>
    <revision>
      <id>282969</id>
      <timestamp>2026-04-27T06:36:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|захоплі|ваецца}} і лезе ўсё глыбей і глыбей, — такая ўжо ў мяне шалёная натхнёнасьць.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Маючы пад увагай ўсё гэта, таварыш чытач, ня зьдзівішся, што згаладалы, скромны і спакойны фэльетоністы Сымон, які заўсёды знаходзіўся за бортам...»</comment>
      <origin>282969</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2865" sha1="gcl1soql96vsvk7hvajgyb7w3ro4u2m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|захоплі|ваецца}} і лезе ўсё глыбей і глыбей, — такая ўжо ў мяне
шалёная натхнёнасьць.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Маючы пад увагай ўсё гэта, таварыш чытач, ня зьдзівішся, што згаладалы, скромны і спакойны фэльетоністы
Сымон, які заўсёды знаходзіўся за бортам чалавечага дабрабыту, папаў у лапы кабеты і дрыгаецца, нібы мышка ў габдзюрох ката.

&lt;center&gt;{{larger|'''4. Прывабы маёй кралі.}}&lt;/center&gt;
{{gap|2em}}Як вялікі эстэт — люблю ўсё прыгожае. Як галодны літаратар — люблю сытасьць і здаволенасьць. Як фантасты, — люблю ўсё романтычнае. Усё гэта я знашоў у васобе сваёй кралі. Раскажу аб ёй папарадку з маленькім уступам аб знаёмстве з ёю.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Пазнаёміўся я з ёю выпадкова на вясельлі ў аднаго спэкулянта, куды я быў запрошаны, як добры сусед. Аб тым, што было на вясельлі ў спэкулянта ня будзем гаварыць: гэта ўсё можна толькі бачыць у казках, дзе апісваецца баль, калі каралевіч знаходзіць сьпячую царэўну,
разбурвае чары Кашчэя і жэніцца з красуняй. Такі баль быў і на вясельлі ў спэкулянта. Тут была і мая краля. Але спачатку я на яе не зьвярнуў увагі, з тэй прычыны, што яна на мяне ўвагі не зьвярнула. Пры гэткіх выпадках я трымаюся з гонарам.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Краля мая зьвярнула на мяне ўвагу толькі ў канцы вясельля. А канец вясельля быў вельмі цікавы, нечаканы
і нежаданы: прышлі з Г. П. У. з вобыскам. Абыскалі ўсіх, знашлі шмат золата, дарагіх каменьняў і іншых каштоўных рэчаў. Як дашла чарга да мяне, дык у мяне нават і дакуманту не запыталі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Мы вас ведаем! — казаў агэнт Г. П. У. — Вы — Сымон, вядомы жартаўнік і чэсны грамадзянін. Ня думайце, што мы не шануем і не паважаем інтэлігенцыі.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gcl1soql96vsvk7hvajgyb7w3ro4u2m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/82</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121733</id>
    <revision>
      <id>282970</id>
      <timestamp>2026-04-27T06:48:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Тут мая краля і зьвярнула на мяне ўвагу — зірнула такімі салодкімі ачыма, што ў мяне сэрца заталялюкала.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}„Сымон, гэта твой лёс!“ падумаў я, і ўжо пачуў усёй сваёй істотай, што папаўся ў ланцугі, у нейкія салодкія ланцугі мядовай няволі.&lt;/br&gt;...»</comment>
      <origin>282970</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3117" sha1="lc8be02fdcv8wte1iatvv7cqo8r3qnc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Тут мая краля і зьвярнула на мяне ўвагу — зірнула такімі салодкімі ачыма, што ў мяне сэрца заталялюкала.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}„Сымон, гэта твой лёс!“ падумаў я, і ўжо пачуў усёй сваёй істотай, што папаўся ў ланцугі, у нейкія салодкія ланцугі мядовай няволі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Краля мая падсуналася да мяне блізка і давай — аглядаючыся, каб чырвонаармейцы ня прыкмецілі, — пакаваць у мае кішэні розныя паперкі і маленькія пакуначкі. Мне, як чэснаму грамадзяніну, трэба было вытрымаць фасон і аддаць усе нелегальныя рэчы ў рукі прадстаўнікоў Савецкай улады, але… я вытрымаў фасон перад маёй краляй; бо хто-б мог ня вытрымаць? Яна мяне зачаравала дзіўна прыгожым, надзвычайна-спрытным пераміргіваньнем. Чорныя выразістыя вочы яе прамяніліся і нямой музыкай напявалі мне:&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Сымон, табе давярае агэнт Г. П. У., па тваіх кішэнях ніхто порыцца ня будзе, дык, вось, трымай у сябе ўсё тое, што я табе даю. А за гэта… — але тут вочы яе рабілі таемны і салодкі недаказ… некалькі радкоў хмельных кропак.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Справа з вобыскам хутка скончылася: заарыштавалі ўсяго толькі чатырох спэкулянтаў.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Тады я пачаў добра разглядаць сваю кралю: высокая, стройная, носік з гарбінкаю, губкі малінавыя і вузенькія, валасы чорныя. Але мяне болей усяго вабіла яе дэкоратыўнасьць: браслеты, брошкі, ланцугі, ланцужкі, пярсьцёнкі, загарак залаты на руцэ, другі — на грудзёх, трэці — на правай назе. Усё гэта вызначалася, пералівалася ў розныя колеры на шоўку яе вопратак, на ружовасьці яе ручак і шыйкі. Акурат хітра-мудра выстаўленая вітрына, да якіх я маю вялікі смак.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Мы разгутарыліся і аказалася, што яна — багатая контрабандыстка, дачка пагранічнага фурмана, вельмі популярная сярод усіх менскіх спэкулянтаў. Даведаўшыся аб&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lc8be02fdcv8wte1iatvv7cqo8r3qnc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/83</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121734</id>
    <revision>
      <id>282971</id>
      <timestamp>2026-04-27T06:59:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «маёй знамянітай літаратурнай профэсыі, яна троху, засаромілася за маю бязьдзеяльнасьць. Як яна потым мне прызналася: чалавек нічога ня робіць, а толькі піша і піша.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}— Я, — пахвалілася яна мне, — бадай што бязграматная, бо не хачу быць вечнай бяд...»</comment>
      <origin>282971</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2890" sha1="jbyhpxxfqj6bv6yysr2uz2wj5u0s0kx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;маёй знамянітай літаратурнай профэсыі, яна троху, засаромілася за маю бязьдзеяльнасьць. Як яна потым мне прызналася: чалавек нічога ня робіць, а толькі піша і піша.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Я, — пахвалілася яна мне, — бадай што бязграматная, бо не хачу быць вечнай бядачкай, і вам, Сымон, раю кінуць вашу пісаніну. Займецеся праўдзівым дзелам і пачнеце жыць, як парадачнаму чалавеку належыць, як я, дачка „пролетара“ жыву. Я вам у гэтым памагу!&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Пры разьвітаньні яна выпакавала назад усе свае скарбы з маіх кішэняў, і мы разышліся.

&lt;center&gt;{{larger|'''5. На рубяжы двух жыцьцяў.}}&lt;/center&gt;
{{gap|2em}}Пасьля знаёмства з сваёй краляй маё ўнутранае „я“ разьдзялілася на дзьве часткі. Мой дух і маё цела пачалі паміж сабою барацьбу.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Мой дух гаварыў:&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Ідзі-брыдзі далей па сваім вытараным шляху. Ты маеш такую асалоду, якую рэдка хто з сьмяротных мае. Ляці ў вырай паднябёсны ўсё вышэй і вышэй і не зьвяртай увагі на зьвярыныя пацягі пакуснага цела. Ты-ж чалавек, Сымон, а ня жывёліна якая. Ці памятаеш вялікага
грэцкага філёзофа Дыогэна, які меў за палац сабе звычайную бочку, які адну просьбу меў да цароў, каб не затулялі сваім ценем сонца ад яго вачэй. Вось табе
прыклад.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Маё цела гаварыла:&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Кінь свае вар‘яцкія фантазіі, Сымон. Ты двох жыцьцяў жыць ня будзеш. Карыстайся сваёй моладасьцю і тымі асалодамі, якія дае сьмяротнае цела, бо як памрэш, дык уся слава твая з табою памрэ, а калі слава твая застанецца, дык табе ад яе будзе ні горача, ні холадна і ні цёпла. Гуляй па сьвеце, як сама маці-прырода дыктуе. Законы прыроды — самае сьвятое, праўдзівае і {{перанос пачатак|нату|ральнае}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jbyhpxxfqj6bv6yysr2uz2wj5u0s0kx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/84</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121735</id>
    <revision>
      <id>282972</id>
      <timestamp>2026-04-27T07:06:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|нату|ральнае}}, што ёсьць у жыцьці. Пі поўнымі келіхамі жыцьцёвую амброзію і ня мудруй залішне. Сам Экзэліяста гаварыў: „Радуйся, бахур, моладасьцю сваёй і пры сьмерці ты аб гэтым не пашкадуеш“. Плюнь на сумленьне, адкінь гонар, як лішнюю л...»</comment>
      <origin>282972</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2827" sha1="cvdz8pmr6gm7par9tba1859k8mgzzqj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|нату|ральнае}}, што ёсьць у жыцьці. Пі поўнымі келіхамі жыцьцёвую амброзію і ня мудруй залішне. Сам Экзэліяста гаварыў: „Радуйся, бахур, моладасьцю сваёй і пры сьмерці ты аб гэтым не пашкадуеш“. Плюнь на сумленьне, адкінь
гонар, як лішнюю луску, і наладзь свой дабрабыт як найлепей. Гэта ў тваіх руках.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}На раздваеньне свайго „я“ я пазіраў збоку, шукаў спосабу, як згадзіць дух з целам, і знашоў выйсьце:&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}У здаровым целе — здаровы дух! — казаў я словам старасьвецкага разумніка. І давай рабіць шчыры агляд свайму целу.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Сухі, як шкілет, грудзі ўпаўшыя, унутры хрыпотка, пастаянная нястраўнасьць жывата, вочы панурыя, настрой пануры, галава кружыцца. Словам, тры чвэрці да сьмерці!&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}І які можа быць дух у гэткім целе? Якая можа быць творчасьць і энэргія такога духу?

&lt;center&gt;{{larger|'''6. Сымон пакіраваў каня ў новы бок.}}&lt;/center&gt;
{{gap|2em}}Я парашыў зрабіцца контрабандыстым. На гэты сужэт я напісаў некалькі натхнёных вершаў і пашоў з імі
да сваёй кралі ў сталоўку Ляндэрса.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Пры смачным абедзе я пачаў ёй чытаць свае вершы. Сочны й ядраны хіхат вярнуў мне прытомнасьць, бо я маю заўсёды звычай чытаць вершы з няпрытомнай натхнёнасьцю.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Мне троху зрабілася крыўдна за яе сьмех, але, глынуўшы з пакорай горкі палын крыўды, я кінуў чытаць i парваў свае вершы на драбнюткія кавалачкі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Вось гэта я хвалю! — казала мая краля, пагладзіўшы маю руку, — гэта ты разумна зрабіў. Гэта — добры пачатак!&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}І тут зноў закалеравалася ў яе ачох вясёлка дзіўных пераміргваньняў, і на яе шчочках вызначыліся дзьве&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cvdz8pmr6gm7par9tba1859k8mgzzqj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/85</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121736</id>
    <revision>
      <id>282973</id>
      <timestamp>2026-04-27T07:12:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «ямачкі, якія так убіліся ў маёй памяці, нібы ямб і хорэй у вершах.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}— Ведаеш што, Сымон, — сказала яна мне, бяручы маю правую руку ў сваю левую, прылажыўшы яе да сваіх грудзей, ад чаго я задрыжэў, — ведаеш што, прадай мне ўсе свае рукапісы!&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Я...»</comment>
      <origin>282973</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2746" sha1="e2id7v7wz6cdlelnwngmjej3hipth2r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ямачкі, якія так убіліся ў маёй памяці, нібы ямб і хорэй у вершах.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Ведаеш што, Сымон, — сказала яна мне, бяручы маю правую руку ў сваю левую, прылажыўшы яе да сваіх грудзей, ад чаго я задрыжэў, — ведаеш што, прадай мне
ўсе свае рукапісы!&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Я вушам сваім ня верыў.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Нашто яны вам? — запытаўся я, — пэўна, жартуеце!&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Якія тут жарты, прадай. Я ўжо ведаю, што з імі рабіць. Колькі ты за іх хочаш?&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Я пачаў лічыць і пералічваць. 3, 4, 5, 6 томаў! Колькі-ж за іх прасіць?&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Тысячу!!! — выпаліў я і сам спалохаўся гэтай вялікай, на мой погляд, лічбы.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Маеш! — сказала яна, і зараз-жа выняла з рэдыкюлю дзесяць соценак. Толькі зараз-жа прынясі паперы на маю кватэру.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ня звычайна пехатой, а на ліхім ізвозчыку я паехаў да хаты і прывёз на кватэру сваёй кралі цэлую скрыню сваёй працы.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Вясёлым пераміргіваньнем у вачох яна мяне сустрэла і яшчэ з весялейшым пераміргіваньнем яна затапіла
печку і, о, неба! пачала кідаць на агонь мае вершы і апавяданьні.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ад сполаху, крыўды і вялікага зьдзіўленьня я толькі дзіка крыкнуў і абамлеў на месцы.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Прачнуўся я на багатым ложку. Нашатырка казытала мне нос і сьлязіла вочы. На ложку сядзела мая краля і пачала пацяшаць мяне рознымі спосабамі: гладзіла
мне твар і воласы, тулілася да мяне, соладка міргала мне вачыма, а я плакаў, як малое дзіцянё.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}А ў печцы палалі вылітыя на паперы найлепшыя мары—сны майго сэрца, яснацьвет маіх юнацкіх гадоў — лепшая частка маёй душы. Ды што я кажу частка — уся&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e2id7v7wz6cdlelnwngmjej3hipth2r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Полымя. 1922. № 1.pdf/48</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121737</id>
    <revision>
      <id>282974</id>
      <timestamp>2026-04-27T07:18:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «Зразумела, што цяпер павінна было вы выяўляцца належным спосабам нацыянальнае пытаньне, запутанае, як мінулымі гадамі самаўладства, так і мінулымі месяцамі буржуазнай коаліцыйнай улады Керанскага. Толькі тыдзень прайшоў, як новая ўлада, Савет Народны...»</comment>
      <origin>282974</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6535" sha1="mldh3wev3vf7ei7u09vjim4d6fott9r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Зразумела, што цяпер павінна было вы выяўляцца належным спосабам нацыянальнае пытаньне, запутанае, як мінулымі гадамі самаўладства, так і мінулымі месяцамі буржуазнай коаліцыйнай улады Керанскага. Толькі тыдзень прайшоў, як новая ўлада, Савет Народных Камісараў, выдае (2/XI) «Дэклярацыю правоў народаў Расіі». Тут усе народы заклікаюцца да ўзаемнага давер’я, на аснове якога толькі й «могуць быць спаяны рабочыя й сяляне народаў Расіі ў адну рэвалюцыйную сілу». У васнову сваёй дзейнасьці па пытаньню аб нацыянальнасьцях Расіі Савет Народных Камісараў кладзе ніжэйпаданыя началы: 1) Роўнасьць і сувэрэннасьць народаў Расіі. 2) Права народаў Расіі на вольнае самавызначэньне аж да аддзяленьня й пабудаваньня самастойнага гаспадарства. 3) Адмена ўсіх і ўсялякіх нацыянальных і нацыянальна-рэлігійных прывілеяў і абмежаваньняў. 4) Вольны разьвітак нацыянальных меншасьцяў і этнаграфічных групаў, насяляючых тэррыторыю Расіі.»

{{Водступ|2|em}}Праходзіць толькі два месяцы, і перад намі новы акт па нацыянальнаму пытаньню. У студзеню 1918 году 3-і зьезд Саветаў, зацьвердзіўшы Дэклярацыю Савету Народных Камісараў, выдаў ад свайго імя «Дэклярацыю правоў працоўнага і эксплёатаванага народу». Другі пункт дэклярацыі гаворыць: «Савецкая Расійская Рэспубліка будуецца на аснове вольнага саюзу вольных нацыяў, як фэдэрацыя савецкіх нацыянальных рэспублікаў». Рабочыя й сяляне кожнай нацыі маюць пэўнае права на сваіх паўнамоцных зьездах Саветаў выявіць «ці жадаюць яны і на якіх асновах прыняць удзел у Фэдэральным Урадзе і ў другіх савецкіх фэдэральных установах».

{{Водступ|2|em}}Першая рэвалюцыйная праца па нацыянальнаму пытаньню была завершана 5-м Усерасійскім зьездам Саветаў, каторы ў сваім пасяджэньні 10, VII, {{Абмылка|1917|1918}} гаду прыняў і зацьвердзіў Констытуцыю (Аснаўны Закон) Р.С.Ф.С.Р.

{{Водступ|2|em}}Праз восем месяцаў, у сакавіку 1919 году, зьбіраецца 8-ы зьезд {{Абмылка|РКП.|РКП,}} каторы ставіць сваёю мэтаю перагляд усёй сваёй праграмы. Пераглядаецца й нацыянальнае пытаньне. Прыняты зьездам 9-ы пункт праграмы вызначае сутнасьць палітыкі па нацыянальнаму пытаньню. Як і раней на чале справаў ставіцца заданьне аб’яднаць пралетарыяў і полупралетарыяў розных нацыянальнасьцяў для сумеснай рэвалюцыйнай, клясававай барацьбы. Для гэтай мэты ўсе нацыі абвяшчаюцца раўнапраўнымі і маюць поўнае права нават на палітычнае аддзяленьне і ўтварэньне сваёй асобнай дзяржавы. Як пераходную форму на шляху да дэмакратычнага цэнтралізму партыя выстаўляе фэдэрацыйнае аб’яднаньне ўсіх савецкіх гаспадарстваў. Прапануецца пралетарыяту тых нацыяў, каторыя дагэтуль былі прыгнятаючымі, асаблівая асьцярожнасьць і асаблівая ўвага да перажыткаў нацыянальнага пачуцьця ў працоўных масаў нацыяў дагэтуль прыгнячоных ці няпоўнапраўных.

{{Водступ|2|em}}Улетку 1920 году нацыянальным пытаньнем у шырокім, усясьветным абхваце заняўся 2-і конгрэс Комінтэрна, які сабраўся ў Маскве. Ён вызначыў шырокасьць пытаньня, каторая датыкалася прынайменей 1¼ міліярда насельнікаў зямной кулі, каторые належалі да прыгнячоных нацыяў, а гэта складае 70% усіх жыхароў сьвету. Пытаньне было пастаўлена зусім канкрэтна, у гістарычных і эканамічных абставінах. Зьезд прыняў тэзісы па нацыянальнаму і колёніальнаму пытаньням, у аснове каторых ляжалі пункты камуністычнай праграмы. Было вызначана, што сучаснасьць вымагае, каб дыктатура пралетарыяту з нацыянальнай (г. ё., істнуючай у ваднэй старане) зрабілася інтэрнацыянальнай, вышаўшы з аднонацыянальнага складу насельнікаў зямлі, каб мець уплыў на ўсясьветную палітыку. Для гэтай мэты неабходна, каб Расійская Савецкая Рэспубліка группавала наўкола&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mldh3wev3vf7ei7u09vjim4d6fott9r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/86</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121738</id>
    <revision>
      <id>282975</id>
      <timestamp>2026-04-27T07:19:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «мая душа, увесь я гарэў на вогнішчы інквізыцыі. Гледзячы, як мае рукапісы скручваліся ў скруткі на агні, нібы жывыя істоты ад болі, я сам, лежучы на ложку, круціўся ад болі ў розныя бакі і ціха стагнаў. Пазіраючы на тое, як ніклі прыгожыя, пісаныя радкі маіх...»</comment>
      <origin>282975</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2913" sha1="1kopf12q8hwsg5gpjhhx89rgijg20jv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;мая душа, увесь я гарэў на вогнішчы інквізыцыі. Гледзячы, як мае рукапісы скручваліся ў скруткі на агні, нібы жывыя істоты ад болі, я сам, лежучы на ложку, круціўся ад болі ў розныя бакі і ціха стагнаў. Пазіраючы на тое, як ніклі прыгожыя, пісаныя радкі маіх вершаў, мне
здавалася, што бляск маіх вачэй нікне разам з маімі вершамі, што язык мой нямее.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Мая краля паднялася, падскочыла да печы, схваціла качаргу, паправіла агонь у печы і не адышла ад агню, пакуль апошнія мае шпаргалкі не згарэлі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— „Рэпарацыя“ скончана! — весела сказала мая краля. — Цяпер, без сваіх вершаў, ты ўжо напалавіну здаровы
чалавек.

&lt;center&gt;{{larger|'''7. Ня зусім яшчэ вылечыўся.}}&lt;/center&gt;
{{gap|2em}}Вярнуўся я ад сваёй кралі да хаты з пустой галавой ды з грашмі ў кішэні. Ня маючы ніколі столькі багацьця
ў кішэні, я спачатку трохі зьбіўся з панталыку: што мне рабіць з грашмі? І, доўга ня думаючы, я пабег у кнігарню i зараз-жа накупіў сабе кніг і кніжачак навейшай маскоўскай поэзіі. Прывалок я да хаты цэлы жмут кніг розных форматаў і выглядаў і давай іх чытаць. Як п‘яны, накінуўся я на гэтыя кнігі і нават трошкі забыўся аб інквізыцыі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Есенін, Марыэнгоф, Кусікаў, Ахматава, Шэршаневіч і вялікая хэўра яшчэ навейшых знаёмых і незнаёмых мне поэтаў, як жывыя стаялі перада мною і дэклямавалі мне свае вершы. Мне здавалася, што я чую іхнюю хітра-сьпеўную дэклямацыю: гнеўную, харобрую, злосную, ласкальную, шапатлівую і голасную. Хаотычнае мора вібруючых
галасоў, такое багацьце размаітасьцяй у голасе, як нашае новае бурлівае жыцьцё. Голасу адпавядалі і рухі цела, і міміка твараў. Гэта было нешта надзвычайна орыгінальнае&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1kopf12q8hwsg5gpjhhx89rgijg20jv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/87</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121739</id>
    <revision>
      <id>282976</id>
      <timestamp>2026-04-27T07:29:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «і вельмі гармонічнае ў сваёй дысгармоніі. Вершы мяне проста зачароўвалі, як чараўніцкія замовы. Кінулі маю істоту ў нейкую бяздонную процьму, потым паднялі да самых нябёс, абкруцілі сваімі вогнена-ільдзянымі жмутамі. Гойдалі паміж небам і зямлёй і зане...»</comment>
      <origin>282976</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2756" sha1="q7t5ust898046r69po5rqq4hsvvu9gx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;і вельмі гармонічнае ў сваёй дысгармоніі. Вершы мяне проста зачароўвалі, як чараўніцкія замовы. Кінулі маю істоту ў нейкую бяздонную процьму, потым паднялі да
самых нябёс, абкруцілі сваімі вогнена-ільдзянымі жмутамі. Гойдалі паміж небам і зямлёй і занесьлі на самае сонца, дзе я гарэў, як сьвечка, і чуў бязьмернае шчасьце ў гэтым ажыўляючым вогнішчы вечнамаладога сонца-фэнікса.

&lt;center&gt;{{larger|'''8. Рэвізія.}}&lt;/center&gt;
{{gap|2em}}Я дэклямаваў гэтыя вершы і забыўся аб усім на сьвеце, ажно раптам хтосьці піскнуў „ой“ і ўрэпіўся моцна ў мае кучаравыя валасы.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ад неспадзеўкі падскочыў я, як спрунжына, зірнуў, ажно перада мною стаіць мая краля, гнеўная, злосная і прыгожая, як Дыяна.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Добра, Сымон, выкарыстаў ты мае грошы, — кніжак накупіў! Аб ядзе не падумаў, аб вопратках таксама — няшчасны „гінтэлігенцыя!“&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Пры гэтым мая краля з агідай зірнула на мяне зьверху ўніз і ад усяго сэрца чатыры разы плюнула ва ўсе чатыры куткі майго пакою, пападаючы ўсюды на кнігі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— І колькі ў яго гэтых паскудных кніг! — зьдзівілася яна, — буду імі тапіць печку цэлы месяц! Каб ты іх усе
перавалок да мяне. Чуеш? Вось табе на перавозку, — і пры гэтым кінула на стол, ня лічачы, кучу грошай. — Глядзі, — сказала яна: — каб праз дзень у тваім пакоі ніводнай кніжкі не засталося, ніводнай атрамэнтніцы, ніводнай ручкі і алоўка, ні кавалачку паперы, словам, каб і ні пуху і праху ад тваёй гінтэлігенцыі тут не засталося. Я бачу, што твая кватэра вельмі падходзіць пад склад для маіх
тавараў.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Я трохі касурыўся.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q7t5ust898046r69po5rqq4hsvvu9gx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/88</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121740</id>
    <revision>
      <id>282977</id>
      <timestamp>2026-04-27T07:35:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}— Ну, ня злуйся, Сымон, — сказала яна мякка і заміргала вачыма, — я цябе ачалавечу, шкадаваць ня будзеш!&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Пры гэтым яна так шчыльна і шчыра да мяне прытулілася, ажно я ня вытрымаў — пацалаваў яе ў самыя губы, і нейкі цяжар адпаў ад майго сэрц...»</comment>
      <origin>282977</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2755" sha1="ldff59vvaj6kn8makj1mtjgmy0rglop" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}— Ну, ня злуйся, Сымон, — сказала яна мякка і заміргала вачыма, — я цябе ачалавечу, шкадаваць ня будзеш!&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Пры гэтым яна так шчыльна і шчыра да мяне прытулілася, ажно я ня вытрымаў — пацалаваў яе ў самыя губы, і нейкі цяжар адпаў ад майго сэрца, і злосьці на маю кралю як-бы зусім ня было ў мяне.

&lt;center&gt;{{larger|'''9. Этапны пункт.}}&lt;/center&gt;
{{gap|2em}}Праз дзень ад маёй інтэлігентнасьці — як у пакоі, таксама на маёй уласнай асобе — і званьня не засталося: кнігі, паперы і іншыя адзнакі ранейшай маёй літаратурнай працы былі выкінуты, мае абарваныя вопраткі былі заменены новымі з іголачкі, і ўсё пачало выглядаць пановаму. Мая краля зрабілася гаспадыняй у маёй кватэры. Ні-то, каб яна перабралася сюды жыць, але ўсе тавары свае яна хавала ў маім пакоі. Гэта было выгодна з таго пункту, што мая кватэра была не падазроная „благонадежная“. І мой пакой унутры меў выгляд пакгауза, дзе стаялі скрыні з галянтарэяй, пакі з мануфактурай, сахарын, кокаін, мэдыкамэнты з-за граніцы; хутры, срэбра, золата для заграніцы. Ляжала такое багацьце, якому я і ліку, і цаны ня ведаў. Прыходзілі розныя тыпы і тыпікі і шушукаліся паміж сабою ў маім пакоі, ласкава на мяне пазіраючы. Усімі
кіравала мая краля.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Шушуканьне і мірганьне — гэта былі дзьве адзнакі таго ордэну, куды я рваўся, каб мяне асьвяцілі ў рыцары. Пачалі прыходзіць і міліцыянэры на маю кватэру, але таксама з тых, якія ўмелі шушукацца, міргаць вачыма і хітра-ласкава пазіраць вакол сябе.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Справы ішлі добра: прывозілі і вывозілі, а я жыў, як сыр у сьмятане.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ldff59vvaj6kn8makj1mtjgmy0rglop</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/89</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121741</id>
    <revision>
      <id>282978</id>
      <timestamp>2026-04-27T07:42:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « &lt;center&gt;{{larger|'''10. „Ачалавечыўся“.}}&lt;/center&gt; {{gap|2em}}— Ты ўжо болей-меней ачалавечыўся! — казала мне аднаго разу мая краля, — і ведаеш, нам надта пачало шанцаваць з тых часоў, як мы прынялі цябе ў сваю хэўру.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Гэты комплімент мне вельмі спадабаўся. Зірнуў я...»</comment>
      <origin>282978</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2698" sha1="7kiu251m9b4rn9uep7pxoem94pbaaqv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;center&gt;{{larger|'''10. „Ачалавечыўся“.}}&lt;/center&gt;
{{gap|2em}}— Ты ўжо болей-меней ачалавечыўся! — казала мне аднаго разу мая краля, — і ведаеш, нам надта пачало шанцаваць з тых часоў, як мы прынялі цябе ў сваю хэўру.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Гэты комплімент мне вельмі спадабаўся. Зірнуў я на сябе ў люстэрка і сам сябе не пазнаў: ангельскі касьцюм, лякірованыя бацінкі, карк тоўсты, твар круглы, а ў душы такое пачуцьцё сытасьці, ажно я забыўся, што дзесьці ў цёмных закутках пануе голад. Ды і голад гэты
патрэбны, — падумаў я, — каб ня гэты голад вакол, дык ты-б не адчуваў так моцна гэтай сытасьці. Каб ня было ночы, дык ніхто не цаніў-бы як мае быць сьвету дню. Гэта і
ёсьць праўдзівая гармонія жыцьця.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Словам, я „ачалавечыўся“ ня толькі выглядам, але і думкамі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Я таксама пачаў міргаць вачыма і шушукацца. Гэта маёй кралі так спадабалася, ажно яна абяцалася ў хуткім
часе прышпіліць мяне „к дзелу“ як належыць. Я ўвашоў у смак і чакаў гэтай шчасьлівай мінуты.

&lt;center&gt;{{larger|'''11. Мая ўлада над людзьмі.}}&lt;/center&gt;
{{gap|2em}}Яшчэ ня прышпілены „к дзелу“, а грошай у мяне было ужо столькі, што не адзін дзесятак людзей я мог-бы сабе купіць на паслугацтва.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Брыджу сабе па менскіх галоўных вуліцах ды з гордасьцю пазіраю вакол. Шапкуюць мне ўсе крамнікі, кланяюцца нізка біржавікі і розныя асобы. Каму пабэкаю,
каму памэкаю басам дзеля большай павагі ды й жывот сабе паглажу…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Брыджу і бачу каля аднэй вітрыны стаяць мае быўшыя сябры журналістыя.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ну, думаю сабе, трэба пагаманіць з сваімі людзьмі&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7kiu251m9b4rn9uep7pxoem94pbaaqv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/90</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121742</id>
    <revision>
      <id>282979</id>
      <timestamp>2026-04-27T07:50:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «і паказаць ім хто такі Сымон, на што ён здольны.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Падышоў я да іх, як ляснуў аднаму рукой па плячох, дык ён аж прысеў. Усе азірнуліся ды дай з дзівам пазіраць на мяне, як на вар‘ята.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}— Ці, хлопцы, мяне не пазнаеце, ці якое ліха? — зьдзівіўся і...»</comment>
      <origin>282979</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2903" sha1="8a9nntuzhtcsd8xj7xip73hlkrjie6i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;і паказаць ім хто такі Сымон, на што ён здольны.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Падышоў я да іх, як ляснуў аднаму рукой па плячох, дык ён аж прысеў. Усе азірнуліся ды дай з дзівам пазіраць на мяне, як на вар‘ята.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Ці, хлопцы, мяне не пазнаеце, ці якое ліха? — зьдзівіўся і я ў сваю чаргу, — ідзём на піва!&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Гэта-ж Сымон, — сказаў адзін з іх.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— А, Сымон! — падхапіла ўся кампанія, — і пазнаць трудна! Дзе-ж ты гэтак акабаніўся? Калі-ж ты такім буржуем стаў? — засыпалі яны мяне пытаньнямі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Хадзем, усё раскажу.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}І мы пашлі ў рэсторан, там паставілі на стол усё, што можна і чаго няможна. І пад гукі музыкі я ім усё расказаў. Яны ўсе ківалі галовамі, елі, пілі і пільна прыслухоўваліся да маёй гісторыі. Пад канец яны ўсе разам
падняліся, абазвалі мяне „скацінай“ і пашлі. Каля дзьвярэй абярнуліся ў мой бок, яшчэ раз абазвалі „скацінай“ і пакіравалі на сквер.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Але я ўжо быў так „ачалавечаны“, што гэтая лаянка дашла толькі да маіх вушэй, а не да сэрца. Адно, што мяне здаволіла — гэта тое, што мая ўлада над людзьмі мінула маіх быўшых колег — літаратараў; яны на грашовую вудачку не паддаліся.

&lt;center&gt;{{larger|'''12. Цаніцелі хараства.}}&lt;/center&gt;
{{gap|2em}}Мой пакой, як-бы пад чарамі пана Твардоўскага, перакінуўся ў патаемны палац багатых скарбаў. На стале ляжалі „караты“ (дарагія каменьні) і пераліваліся ў розныя калёры. Побач ляжалі на стале груда залатых рэчаў — портсыгары, загаркі, пярсьцёнкі, крыжыкі, мэдалі, брошкі,
ланцужкі, чаркі, місачкі, брасьлеткі і іншыя рэчы (нават залатыя зубы). На падлозе валяліся мяшкі з серабром.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Гэта ўсё (апрача „каратаў“) называлася „ломам“ —&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8a9nntuzhtcsd8xj7xip73hlkrjie6i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/91</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121743</id>
    <revision>
      <id>282980</id>
      <timestamp>2026-04-27T07:58:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «залатыя рэчы, якія ідуць на зьліткі дзеля перапраўкі заграніцу.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Я любаваўся гэтымі рэчамі, як малое дзіця, любаваўся пышнасьцю, аддзелкай, орнамэнтацыяй. Там знаходзіліся старасьвецкія рэчы XVIII і XVII вякоў дзіўнай пекнаты. Рэчы гэтыя маглі-б азд...»</comment>
      <origin>282980</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2824" sha1="jcj5ynj7xongvi0howv167ecf0wi2ts" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;залатыя рэчы, якія ідуць на зьліткі дзеля перапраўкі заграніцу.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Я любаваўся гэтымі рэчамі, як малое дзіця, любаваўся пышнасьцю, аддзелкай, орнамэнтацыяй. Там знаходзіліся старасьвецкія рэчы XVIII і XVII вякоў дзіўнай пекнаты. Рэчы гэтыя маглі-б аздобіць не адзін музэй.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Але тут былі людзі, якія ўмелі добра шушукацца і глядзелі на мастацкія рэчы з боку іх практычнай вартасьці: колькі фунтаў золата дасьць гэта куча „дрындушак“…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}І я, відаць, яшчэ ня зусім „ачалавечыўся“, бо як панесьлі гэту „кучу дрындушак“ да юбэліра, каб зрабіць зьліткі золата з іх, я раптам пасмутнеў…

&lt;center&gt;{{larger|'''13. Як у байцы.}}&lt;/center&gt;
{{gap|2em}}Мая краля рыхтавала мяне на першы баль — па контрабанду на граніцу. Выехаў я з Менску ў звычайнай просьценькай каламажцы на звычайным коніку. Але нязвычайна было ўсё гэта! Дно каламажкі было двайное i ляжала там каля васьмі пудоў срэбных плітак. Прыатосы, буксы, шворан і іншыя мэталічныя часткі каламажкі былі залатыя, абкураныя дымам і запэцканыя каланіцай, а ў хамуце былі ўшыты маленечкія мяшэчкі з „каратамі“.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Выехалі мы цэлай кампаніяй на некалькіх фурманках, і кожная фурманка была вышыкавана такім-жа самым чынам.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Мне ўся гэта махінацыя так спадабалася, што я і забыўся аб ранейшым смутку. Тут запахла старасьвецкім,
рыцарскім або, хутчэй, разбойніцкім романтызмам, напамінала казкі Шахаразады… Гэтае ўражаньне яшчэ болей павялічылася тады, калі мы зьвярнулі з тракту на розныя
сабачыя дарожкі і сьцежачкі, абмінаючы асобыя пасты, вёскі і наогул жывых людзей. Ехалі мы на добрых конях&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jcj5ynj7xongvi0howv167ecf0wi2ts</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/92</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121744</id>
    <revision>
      <id>282981</id>
      <timestamp>2026-04-27T08:04:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «і, галоўным чынам, уначы. А калі мы дзе спатыкалі людзей, дык гэта былі ўсё нашыя агенты, нашыя прыхлебнікі.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Увабраліся мы ў лес, у такую гушчэчу, што і неба ня відаць, цямнютка, — хоць ты вока выкалі. З кожнай цёмнай шчыліны дрымучага лесу пільнава...»</comment>
      <origin>282981</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2846" sha1="4ekvomodyfw9lsm2ewtelwknn4mh02b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;і, галоўным чынам, уначы. А калі мы дзе спатыкалі людзей, дык гэта былі ўсё нашыя агенты, нашыя прыхлебнікі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Увабраліся мы ў лес, у такую гушчэчу, што і неба ня відаць, цямнютка, — хоць ты вока выкалі. З кожнай цёмнай шчыліны дрымучага лесу пільнавалі нас жудасьць і страх… Дрэвы перашэптваліся ў поцемках, як мы на біржы. Здалёку чуваць было воўчае выцьцё. Коні фыркалі і рваліся наперад. Людзі маўчалі. Трэба прызнацца,
што ад няпрывычкі мяне агарнуў не малы страх. Хаця прыемны быў мне гэты страх, тулячыся ўпоцемках да сваёй кралі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}І мне нечага надзвычайнага захацелася, захацелася, каб напалі разбойнікі, нейкія бэдуіны-наезьнікі ці іншыя. Фантазія ў мяне так разыгралася, што я вытрымаць ня мог. Сьвежасьць і пахнучасьць ляснога паветру і цемра ночы ліліся мне ў грудзі, як хмельнае пітво, і ап‘янялі мяне так моцна, ажно галава кружыцца пачала. Тут на мяне напала шаласьць — я ўлажыў у губу два пальцы і
сьвіснуў, так моцна сьвіснуў, што рэха покатам пакацілася па лесе. Тады толькі я апамятаўся, калі з усіх фурманак пачалі шушукацца, а мая краля так моцна ўшчыпнула мяне за руку, ажно іскры з вачэй пасыпаліся.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Што-ж ты, дурань, хочаш, каб пост наскочыў на нас? — зашыпела, як зьмяя, мая краля, — ня йначай ты звар‘яцеў, Сымон…&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}І як-бы ў адказ на гэта пачулася здалёку громкае чырвонаармейская „стой!“&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Тут нашая хэўра ўдарыла па конях, і мы, як віхор, панясьліся. Ззаду чырвонаармейцы стралялі, але мы паехалі яшчэ быстрэй, ажно ў вушох гудзела.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Страляюць — хай страляюць. На тое зайцы, каб і паляўнічыя былі!&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4ekvomodyfw9lsm2ewtelwknn4mh02b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Полымя. 1922. № 1.pdf/49</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121745</id>
    <revision>
      <id>282982</id>
      <timestamp>2026-04-27T08:06:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «сябе з аднаго боку ўсе савецкія рухі рабочых перадавых краінаў, а p другога боку ўсе нацыянальна-вызваленчаскія рухі прыгнечаных буржуазным імпэрыялізмам {{Абмылка|народнас цяў|народнасьцяў}}.  {{Водступ|2|em}}У сакавіку 1921-га году нацыянальнае пытаньне б...»</comment>
      <origin>282982</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6803" sha1="r5ip13ow1gxllf8jjact5lsszct2gt3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;сябе з аднаго боку ўсе савецкія рухі рабочых перадавых краінаў, а p другога боку ўсе нацыянальна-вызваленчаскія рухі прыгнечаных буржуазным імпэрыялізмам {{Абмылка|народнас цяў|народнасьцяў}}.

{{Водступ|2|em}}У сакавіку 1921-га году нацыянальнае пытаньне было пастаўлена на 10-м зьезьдзе Р.К.П. Зьезд ухваліў добра вядомыя нам тэзісы па нацыянальнаму пытаньню т. [[Аўтар:Язэп Сталін|{{Абмылка|Стал на|Сталіна}}]]. Гэтыя тэзісы згрупавалі ў сабе матар‘ялы папярэдняй тэорэтычнай работы, а таксама падвялі ітогі той вялікай будаўнічай працы, якая была зроблена партыяй і савецкай уладай па нацыянальнаму пытаньню. Тэзісы X зьезду з аднаго боку завяршаюць тое, што было да іх, а з другога боку даюць нам напрамак для нашай далейшай працы. За апошнія гады партыя йСавецкая ўлада патрапілі шмат сілаў, каб наладзіць нацыянальнае пытаньне, разблутаць {{Абмылка|гэ ы|гэты}} вузел, заблытаны буржуазнымі тэорыямі і імпэрыялістычнай практыкай. Цяпер справа стаіць на цьвёрдых нагах.

{{Водступ|2|em}}Калі мы ўглядаемся ў пастаноўку нацыянальнага пытаньня нашай партыяй і Савецкай уладай, то ясна бачым, што гэта зусім ня тая пастаноўка, якой трымаюцца сацыялісты-згоднікі разам з буржуазнымі тэоратыкамі і практыкамі. Гэта — рэвалюцыйна-пралетарская, ясная, дзейная, добра акрэсьленая пастаноўка, каторая выключае з аднаго боку імпэрыялістычныя, вялікадзяржаўныя й колёнізатарскія пажаданьні, а з другога боку дробнабуржуазны нацыяналізм. Толькі гэтая пастаноўка наносіць пэўны удар зоолёгічнаму нацыянальнаму — {{Абмылка|шов нізму|шовінізму}}, узгадованаму папярэднімі {{Абмылка|сталецьцямі. i|сталецьцямі.}}

{{Водступ|2|em}}Стары няясны й расплыўчаты лёзунг аб праве нацыяў на самавызначаньне зьменен на зусім ясны лёзунг аб праве нацыяў і калёніяў на палітычнае аддзяленьне і на ўтварэньне свайго ўласнага самастойнага гаспадарства. Сацыялісты-згоднікі хаваліся і дагэтуль хаваюцца за няяснасьцю старога лёзунга аб самавызначэньні, укладваючы ў яго ці паняцьце аўтаноміі наогул, ці паняцьце толькі культурнай аўтаноміі для прыгнечанай нацыянальнасьці. Для прыгнятаючай вялікай дзяржавы яны астаўлялі такім спосабам усю поўнасьць палітычнай улады. Буржуазія, бачачы гэта, таксама ўхапілася за гэты зычны, але зусім неапасны для яе лёзунг. Што гэта так, магчыма пераканацца з праграмы такой партыі як партыя {{Абмылка|кадэ|кадэтаў}}, каторая ў 11-м пункце сваёй праграмы так сама стаіць за культурнае самавызначаньне нацыяў. Пад лозунгам самавызначэньня нацыяў, як вядома, адбывалася й сучасная нам імпэрыялістычная бойка, каторая мела сваёю мэтаю якраз парабашчэньне нацыяў, пашырэньне сваіх калёніяў. Лёзунг з прогрэсыўнага зрабіўся такім спосабам рэакцыйным лёзунгам і яго трэба было зьмяніць. Новы лёзунг аддзяленьня сваею яснасьцю ўтварыў глебу для давер’я, для сувязі працоўных мас адной нацыі з працоўнымі масамі другой нацыі. На гэтым лёзунгу ўтварылася наша зусім дабравольная Савецкая Фэдэрацыя, і яна мае, дзякуючы яму, вялікую моц. Аб гэтым так піша т-шч Трайнін: «Савецкая Фэдэрацыя выходзіць цяпер на арэну міжнароднай палітыкі, апіраючыся ня столькі на свае гарматы й штыхі, каторых у яе бязумоўна менш, чым у яе ворагаў, сколькі на свае рэвалюцыйныя цьвярдыні і форпосты ў твары аўтаномных савецкіх рэспублікаў, дзе расстаўлены пуцяводныя маякі, каторыя прыцягаюць да сябе ўсе лепшыя й благародныя пажаданьні прыгнячоных нацыянальнасьцяў» («Сов. власть и освобождение национальностей»). З другога боку лёзунг аддзяленьня павінен быў расшыфраваць і расшыфраваў усю фальш салодкіх словаў аб самавызначэньні, якімі вялікія буржуазныя дзяржавы хацелі прыцягнуць да сябе эксплёатуемыя й прыгнятаемыя нацыянальнасьці. Іх вочы ўжо глядзяць на маякі нашых савецкіх рэспублікаў, і моц імпэрыялізму слабее з кожным днём.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r5ip13ow1gxllf8jjact5lsszct2gt3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/93</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121746</id>
    <revision>
      <id>282983</id>
      <timestamp>2026-04-27T08:11:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « &lt;center&gt;{{larger|'''14. У панстве хабароў і лікёраў.}}&lt;/center&gt; {{gap|2em}}Меў я нагароду ад сваіх сяброў за сьвіст у лесе ўжо тады, калі прыехалі пад граніцу ў сваю вёску: так шчодра надзялілі тумакамі, ажно кожная костачка ў маім целе па-свойму рыпела. А раней я ня ведаў, шт...»</comment>
      <origin>282983</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2917" sha1="cd3ookdr9y3rxnq733kjgpdurj3h91g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;center&gt;{{larger|'''14. У панстве хабароў і лікёраў.}}&lt;/center&gt;
{{gap|2em}}Меў я нагароду ад сваіх сяброў за сьвіст у лесе ўжо тады, калі прыехалі пад граніцу ў сваю вёску: так шчодра
надзялілі тумакамі, ажно кожная костачка ў маім целе па-свойму рыпела. А раней я ня ведаў, што ў мяне столькі касьцей ёсьць, пакуль мае новыя сябры іх не пералічылі.
Добрыя, аднак, матэматыкі мае сябры!&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Я на іх мала крыўдзіўся, шчыра зарабіў за свой фокус у лесе — гэта раз. А другое — няхай закаліцца, загартуецца маё цела; контрабандысты не павінен баяцца
пабоек. На тое ён і контрабандысты.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Граніца. Кожны пень, кожны кусток, кожная купінка на лузе, кожная рудаўка, кожны паварот рэчкі глядзяць
на мяне, як на старога свайго знаёмага, як на брата. Цяпер гэты мілы мой куток Беларусі паганіцца польскай лаянкай „псякрэв“ і сьвістам іхняга „бата“ і шомпала па сялянскіх сьпінах. Цяпер тут панства хабару і пазнанскай гарэлкі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Польскія жаўнеры прывозяць сюды цэлымі транспортамі сьпірытусу, лікёраў, а бяруць ад нас, контрабандыстых, вялікія хабары. Каля граніцы народ зрабіўся далікатным — самагонкі ня п‘е, бо ёсьць смачнейшая гарэлка.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}А контрабандыстыя — народ разумны — ведаюць усе слабыя стрункі чалавечай душы. ''„Як ударыць па іх, дык, як звон зьвіняць; брызнуць іскры з халодных каменьняў“…

&lt;center&gt;{{larger|'''15. Па здабычу.}}&lt;/center&gt;
{{gap|2em}}Прыехалі да нас „шмухляжы“ з „тамтэй строны“ і забралі наш тавар — золата і „караты“. Гэтыя ўсе былі нашыя пастаянныя „спульнікі“, якія нам дастаўляюць тавар за тавар. Банкетавалі мы з імі некалькі дзён, пілі неразьведзены сьпірытус у дзень, а па начох хадзілі па&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cd3ookdr9y3rxnq733kjgpdurj3h91g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Полымя. 1922. № 1.pdf/50</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121747</id>
    <revision>
      <id>282984</id>
      <timestamp>2026-04-27T08:15:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Водступ|2|em}}Такім спосабам нацыянальнае пытаньне ў комуністычным разуменьні й тлумачэньні было самым сьціслым спосабам зьвязана з калёніяльным пытаньнем. Гэта асабліва ясна, калі мы разглядаем тэзісы па нацыянальнаму пытаньню, прынятыя другім Кан...»</comment>
      <origin>282984</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="nw419ixdnf0mdri61e9vpqq2s82oi2j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}Такім спосабам нацыянальнае пытаньне ў комуністычным разуменьні й тлумачэньні было самым сьціслым спосабам зьвязана з калёніяльным пытаньнем. Гэта асабліва ясна, калі мы разглядаем тэзісы па нацыянальнаму пытаньню, прынятыя другім Кангрэсам Камінтэрна. Да камуністаў пытаньне аб самавызначэньні народаў адрывалася ад калёніяльнага пытаньня. І сацыялісты-згоднікі і нацыянал-лібэралы, і ўсякія лібэралы гаварылі аб самавызначэньні толькі тых нацыянальнасьцяў, на долю каторых выпала шчасьце ня быць нацыянальнасьцямі захопленых імпэрыялізмам калёніяў. Само сабою зразумела, што гэтым круг «самавызначаемых» нацыянальнасьцяў сьцісла замыкаўся і абмяжоўваўся. Гаварылі а правох так званых «цывілізаваных» нацыяў, да каторых далучаліся чэхі, сэрбы, баўгары, палякі, фіны, ірлянцы, армяны і некаторыя другія. Зусім былі забыты соткі міліёнаў «нецывілізаваных» народнасьцаў Азіі, Афрыкі, Аўстраліі й Амэрыкі. Ім ня было месца сярод другіх народаў. Яны лічыліся тым гноем, на каторым толькі й можа расьці цывілізацыя культурных народаў, кіруючых жыцьцём. Такое разуменьне й тлумачэньне самавызначаньня народаў другім і двухспалавінным інтэрнацыяналамі было карысна і прыемна буржуазіі імпарыялістычных гаспадарств. Уся палітыка Лігі Нацыяў пабудована на такім сацыял-згодніцкім тлумачэньні самавызначэньня. Яна групуе наўкола сябе так званыя вялікія дзяржавы, каб моцна трымаць у сваіх руках «нецывілізаваныя» народнасьці калёніяў. Гішпанія не магла згадзіцца на самавызначэньне Філіппінаў і Кубы; Францыя гарматамі «самавызначае» Мадагаскар, Інда-Кітай, Туніс, Марокко і г. д.; Англія «самавызначае» народнасьці Азіі і Афрыкі; роўнасьці народаў не прызнае нават і ў абшары «цывілізацыі», даволі ўзаць для прыкладу адносіны паміж Англіяй і Ірляндыяй.

{{Водступ|2|em}}Зусім ня так адносіцца да малых і адстаўшых у сваім разьвіцьці народаў Савецкая ўлада. Яна вызваляе іх і гэтым вызваленьнем прыцягвае іх у сваю Фэдэрацыю. Увесь усход, як далёкі, так і блізкі, глядзіць на Савецкую Фэдэрацыю, як на вызваліцельку і кіраўніцу. Самым малым, самым напрыкметным і адстаўшым народам знайшлося месца ў нашай рэспубліцы молата й сярпа; яны ўвайшлі ў яе, не як эксплёатаваныя калёніі, а як асобныя рэспублікі. Яны маюць права на аддзяленьне, але гэтае права не аддзяліла іх ад працоўных масаў Расіі, а зьвязала моцнаю сувязьзю з імі. Не эксплёатацыю, а братнюю дапамогу нясе ім наша працоўная фэдэрацыя, і сувязь у гэтай фэдэрацыі паміж яе складнымі часьцінамі расьце з кожным днём. Усе за аднаго й адзін за ўсіх. Ідэі новага жыцьця йдуць у самыя глухія куткі, расьце вялікі сусьветны Камуністычны Інтэрнацыянал. «Раць наша ўзрастае, рады шчыльнеюць, крэпне дух! Вы чуйце! Песьня ня сьціхае: «Паўстань, хто в голаду век пух!»

{{Водступ|2|em}}Нацыянальнае пытаньне ў новай, камуністычнай пастаноўцы стала на грунт барацьбы з капіталам і стаіць у сувязі з дыктатурай пралетарыяту. Без пралетарскай рэвалюцыі немагчыма вызваленьне прыгнечаных нацыяў і калёніяў, бо іх прыгнятае капіталізм і яго вышэйшая форма — імпэрыялізм. Тут немагчымы ніякія рэформы, як немагчымы яны і ў вызваленьні пралетарыяту. Немагчыма разьвязаць нацыянальнае пытаньне без пралетарскай рэвалюцыі, і ня можа пралетарская рэвалюцыя быць завершана без разьвязальня нацыянальнага пытаньня, бо «перамога пралетарыяту ня можа быць грунтоўнай без вызваленьня непоўнапраўных нацыяў і калёніяў ад уціску імперыялізму». (Сталин. К постановке национального вопроса). Такім спосабам барацьба клясавая стала ў сувязь з барацьбой народнасьцяў за іх вызваленьне. Гэтая сувязь разьбівае скрытыя пажаданьні буржуазіі дробных народнасьцаў аб утварэньні ядынага нацыянальнага фронту, аб незалежных дэмакратычных нацыянальных рэспубліках. Бо ня можа&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nw419ixdnf0mdri61e9vpqq2s82oi2j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Індэкс:Kultura duchowa Polesia Rzeczyckiego (1938).pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>121748</id>
    <revision>
      <id>282985</id>
      <timestamp>2026-04-27T08:50:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «»</comment>
      <origin>282985</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="217" sha1="52hbifmktt16ioca67yqcrn8tz0cjct" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=book
|Title=[[Kultura duchowa Polesia Rzeczyckiego (1938)|Kultura duchowa Polesia Rzeczyckiego]]
|Language=be
|Volume=
|Author=[[Аўтар:Чэслаў Пяткевіч|Czesław Pietkiewicz]]
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=Towarzystwo Naukowe Warszawskie
|Address=Warszawa
|Year=1938
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=pdf
|Image=5
|Progress=OCR
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>52hbifmktt16ioca67yqcrn8tz0cjct</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Kultura duchowa Polesia Rzeczyckiego (1938).pdf/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121749</id>
    <revision>
      <id>282986</id>
      <timestamp>2026-04-27T08:51:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Без тэксту */</comment>
      <origin>282986</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Kultura duchowa Polesia Rzeczyckiego (1938).pdf/3</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121750</id>
    <revision>
      <id>282987</id>
      <timestamp>2026-04-27T08:51:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Без тэксту */</comment>
      <origin>282987</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Kultura duchowa Polesia Rzeczyckiego (1938).pdf/2</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121751</id>
    <revision>
      <id>282988</id>
      <timestamp>2026-04-27T08:51:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Без тэксту */</comment>
      <origin>282988</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Kultura duchowa Polesia Rzeczyckiego (1938).pdf/1</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121752</id>
    <revision>
      <id>282989</id>
      <timestamp>2026-04-27T08:51:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Без тэксту */</comment>
      <origin>282989</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Kultura duchowa Polesia Rzeczyckiego (1938).pdf/487</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121753</id>
    <revision>
      <id>282990</id>
      <timestamp>2026-04-27T08:52:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Без тэксту */</comment>
      <origin>282990</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Kultura duchowa Polesia Rzeczyckiego (1938).pdf/488</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121754</id>
    <revision>
      <id>282991</id>
      <timestamp>2026-04-27T08:52:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Без тэксту */</comment>
      <origin>282991</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Kultura duchowa Polesia Rzeczyckiego (1938).pdf/489</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121755</id>
    <revision>
      <id>282992</id>
      <timestamp>2026-04-27T08:53:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Без тэксту */</comment>
      <origin>282992</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Kultura duchowa Polesia Rzeczyckiego (1938).pdf/490</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121756</id>
    <revision>
      <id>282993</id>
      <timestamp>2026-04-27T08:53:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Без тэксту */</comment>
      <origin>282993</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аўтар:Чэслаў Пяткевіч</title>
    <ns>102</ns>
    <id>121757</id>
    <revision>
      <id>282994</id>
      <timestamp>2026-04-27T09:09:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{Пра аўтара |Імёны            = Чэслаў |Прозвішча        = Пяткевіч |Варыянты імёнаў  =  |Выява            =  |ДН               = 20 ліпеня 1856 |Месца нараджэння = Бабчын, Рэчыцкі павет, Магілёўская губэрня, Расейская імпэрыя |ДС               = 10 кастрычніка 1936 (80 гадоў) |Месца смерці     = В...»</comment>
      <origin>282994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1450" sha1="c62j68xpirb3ofyrtmybab6lloqofz2" xml:space="preserve">{{Пра аўтара
|Імёны            = Чэслаў
|Прозвішча        = Пяткевіч
|Варыянты імёнаў  = 
|Выява            = 
|ДН               = 20 ліпеня 1856
|Месца нараджэння = Бабчын, Рэчыцкі павет, Магілёўская губэрня, Расейская імпэрыя
|ДС               = 10 кастрычніка 1936 (80 гадоў)
|Месца смерці     = Варшава, Польская Рэспубліка
|Апісанне         = беларускі этнограф
|Іншае            = 
|Вікіпедыя        = Чэслаў Пяткевіч
|Вікіпедыя2       = Чэслаў Пяткевіч
|Вікіцытатнік     = 
|Вікісховішча     = Category:Czesław Pietkiewicz
|Вікіліўр         = 
|ЭСБЕ             = 
|Google           = 
|Катэгорыя        = Чэслаў Пяткевіч
|Першая літара прозвішча = П
}}

== Творы ==
{{All works‎}}
== Успаміны ==
* {{Скан|[[Kultura duchowa Polesia Rzeczyckiego (1938)|Kultura duchowa Polesia Rzeczyckiego]]|Kultura duchowa Polesia Rzeczyckiego (1938).pdf}}, {{Fine|Warszawa: Wydańnie Towarzystwo Naukowe Warszawskie, 1938}}

{{PD-old-70}}

[[Катэгорыя:Беларускія аўтары]]
[[Катэгорыя:Этнографы]]
[[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]]</text>
      <sha1>c62j68xpirb3ofyrtmybab6lloqofz2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>282995</id>
      <parentid>282994</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T09:10:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>282995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1428" sha1="sbkqlk4v67l662kdxiwitb9tzk12v14" xml:space="preserve">{{Пра аўтара
|Імёны            = Чэслаў
|Прозвішча        = Пяткевіч
|Варыянты імёнаў  = 
|Выява            = 
|ДН               = 20 ліпеня 1856
|Месца нараджэння = Бабчын, Рэчыцкі павет, Магілёўская губэрня, Расейская імпэрыя
|ДС               = 10 кастрычніка 1936 (80 гадоў)
|Месца смерці     = Варшава, Польская Рэспубліка
|Апісанне         = беларускі этнограф
|Іншае            = 
|Вікіпедыя        = Чэслаў Пяткевіч
|Вікіпедыя2       = Чэслаў Пяткевіч
|Вікіцытатнік     = 
|Вікісховішча     = Category:Czesław Pietkiewicz
|Вікіліўр         = 
|ЭСБЕ             = 
|Google           = 
|Катэгорыя        = Чэслаў Пяткевіч
|Першая літара прозвішча = П
}}

== Творы ==
{{All works‎}}

* {{Скан|[[Kultura duchowa Polesia Rzeczyckiego (1938)|Kultura duchowa Polesia Rzeczyckiego]]|Kultura duchowa Polesia Rzeczyckiego (1938).pdf}}, {{Fine|Warszawa: Wydańnie Towarzystwo Naukowe Warszawskie, 1938}}

{{PD-old-70}}

[[Катэгорыя:Беларускія аўтары]]
[[Катэгорыя:Этнографы]]
[[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]]</text>
      <sha1>sbkqlk4v67l662kdxiwitb9tzk12v14</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Катэгорыя:Чэслаў Пяткевіч</title>
    <ns>14</ns>
    <id>121758</id>
    <revision>
      <id>282996</id>
      <timestamp>2026-04-27T09:14:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{Вікіпэдыя|Чэслаў Янкоўскі|Чэслаў Янкоўскі}}  {{DEFAULTSORT:Пяткевіч, Чэслаў}}  [[Катэгорыя:Катэгорыі аўтараў]]»</comment>
      <origin>282996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="188" sha1="9uwcdf6wmxv94whkz3lt3qky4wzus1b" xml:space="preserve">{{Вікіпэдыя|Чэслаў Янкоўскі|Чэслаў Янкоўскі}}

{{DEFAULTSORT:Пяткевіч, Чэслаў}}

[[Катэгорыя:Катэгорыі аўтараў]]</text>
      <sha1>9uwcdf6wmxv94whkz3lt3qky4wzus1b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:На зломе (1925).pdf/44</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121759</id>
    <revision>
      <id>282999</id>
      <timestamp>2026-04-27T09:49:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «каталіцкае выкінуў, толькі сьв. Антоні застаўся. У бліжэйшыя-ж гады поп Завідовіч зразумеў, што абмылкі ён не зрабіў, пакінуўшы ў царкве лічбан: у адзін дзень сьвята Антонія папу даставалася столькі дабра, колькі ён не зарабляў за год. Рад быў поп, і кожны...»</comment>
      <origin>282999</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3498" sha1="hxpq07no8yyxl81fhyvlb3wrx6ct97d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;каталіцкае выкінуў, толькі сьв. Антоні застаўся. У бліжэйшыя-ж гады поп Завідовіч зразумеў, што абмылкі ён не зрабіў, пакінуўшы ў царкве лічбан: у адзін дзень сьвята Антонія папу даставалася столькі дабра, колькі ён не зарабляў за год. Рад быў поп, і кожны год на Антонія склікаў да сябе ў госьці знаць ледзь не з усяго павету: і папоў, і ксяндзоў, і паноў, і рознае начальства. Добра жыў поп і гора ня бачыў. Вось адзін раз уваходзіць ён у царкву, глядзь — няма Антонія на месцы. Туды-сюды — няма. Як на бяду заставалася толькі дзён тры ці чатыры да сьвята Антонія. Што рабіць? Бяз лічбана й сьвята ня ў сьвята — усе грошы і іншыя падарункі прапалі. Думаў-думаў з дзяком Завідовіч, дый надумалі. Раніцаю ў сьвята яны падпрасілі аднаго старога селяніна, які абліччам і доўгаю барадою паходзіў на лічбана Антонія, разьдзелі яго, паставілі на пастамэнт, дзе стаяў лічбан, падвязалі яму абрус ніжэй чэрава і папрасілі стаяць нярухома ўсю ймшу. Добра! Усё пашло па парадку: шмат папоў правілі ймшу, народу процьма і ў царкве, і каля царквы. Сьвечкамі ўстаўлены ўвесь абруч перад Антоніем. Вось нейкая кабеціна, праціснуўшыся з сьвечкаю ў зубах да самога „Антонія“, стала шукаць месца, куды-б прыладзіць яе. Ня доўга думаючы, яна запаліла сьвечку і, нагнуўшы канец з агнём к назе „Антонія“, пачала капаць воск, каб прыляпіць там і самую сьвечку. „Антоні“ ня вытрымаў, дрыгнуў нагою, ды так моцна, што добра такі штурхануў кабету. „Цуда“, загаласіла яна на ўсю царкву...

{{Водступ|2|em}}— Куды ты, сваце?

{{Водступ|2|em}}— Што-ж, я прышоў да цябе, каб ты зьдзекваўся з мяне? — хрыпла вымавіў Пранцісь: — дык не, годзе! Недавярак ты быў, недавярак і ёсьць! Хадзем, пан Сулкоўскі. Ясь, хадзем дадому.

{{Водступ|2|em}}— Ніхто цябе й ня клікаў, сам прышоў, — ускіпеў Васіль.

{{Водступ|2|em}}— Татка, што тут зрабілася? — швыдка ўвашоўшы ў хату, запытаўся Ясь.

{{Водступ|2|em}}— Зрабілася тое, што шляхціц Ляшкевіч ня хоча радні з брудным мужыком. Вясельле ня будзе!&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hxpq07no8yyxl81fhyvlb3wrx6ct97d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/94</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121760</id>
    <revision>
      <id>283000</id>
      <timestamp>2026-04-27T10:14:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «здабычу заграніцу, скуль па некалькі вёрстаў па балоце цягалі на плячох лубянкі з таварамі.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Надта цікава было-б апісаць поэзію такой ночы ў нашым беларускім бары, дзе сосны-красуні натуральным прысадамі цягнуцца па некалькі вёрстаў удоўж і ўпо...»</comment>
      <origin>283000</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3020" sha1="tcv739ke8aceb7xjz1tvctd2iryya6t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;здабычу заграніцу, скуль па некалькі вёрстаў па балоце цягалі на плячох лубянкі з таварамі.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Надта цікава было-б апісаць поэзію такой ночы ў нашым беларускім бары, дзе сосны-красуні натуральным прысадамі цягнуцца па некалькі вёрстаў удоўж і ўпоперак, дзе за борам ідзе балотны хмызьняк з дурманячым багуном, з грыбамі, дзе за хмызьняком цягнецца да самай рэчкі абшырнае балота з рудаўкамі і купінамі… Колькі пекных вершаў хаваюць у сябе гэтыя глухія куткі!.. З кожнага куста, з кожнай бярозкі ці карча, нібы птушка-каня „піць“, просіць літасьці беларуская старадаўная
казка:&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Вазьмі мяне… Я — твая, я — дух тваіх дзядоў і прашчураў… Нясі мяне ў шырокі сьвет.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Але мы, контрабандыстыя, топчам усё гэта пад ногі, для нас ёсьць адна пекната, адзін скарб — золата і быдлячая сытасьць. Ды мы іншага нічога не прыкмячаем, бо мы ў пастаянным страху перад чырвонымі, а багацьце вабіць нас наперад, нібы балотны аганёк, нібы водная
русалка. Нас, контрабандыстых, вабяць залатыя гусьлі не сваімі песьнямі, а мэталям.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Гэткія думкі сыпаліся, як іскры, з маіх мазгоў якраз тады, калі я нёс па балоце на плячох паўтарапудовую лубянку з галянтарэяй, скачучы з ёй з купіны на купіну. Гэтыя думкі былі вінаваты ў тым, што я ўскочыў у рудаўку па пояс. Хацеў я скінуць лубянку з плеч, але мой сябра, які ішоў ззаду, шапярнуў: „трымай, а то папсуеш тавар!“ І я трымаў, пакуль балота мяне не пацягнула яшчэ ніжэй.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Сябра паставіў асьцярожна сваю лубянку на купіну і падскочыў да мяне на паратунак. Зьняў з маіх плеч лубянку, паставіў на купіну і тады толькі памог мне самому выкарабкацца наверх, лаючы мяне пры гэтым самымі брыдкімі словамі.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tcv739ke8aceb7xjz1tvctd2iryya6t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/95</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121761</id>
    <revision>
      <id>283001</id>
      <timestamp>2026-04-27T10:24:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « &lt;center&gt;{{larger|'''16. У зачарованым краі.}}&lt;/center&gt; {{gap|2em}}— На гэты раз сышло добра! — сказала мая краля, — цяпер можам частку тавару адправіць на Менск, а частку праз Барысаў у Маскву багажом. А ты, Сымон, калі будзеш малайцом, дык выйдзеш ня толькі ў людзі, але нават...»</comment>
      <origin>283001</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2935" sha1="qx4bgq79zienefq2xltx44vie25qq0g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;center&gt;{{larger|'''16. У зачарованым краі.}}&lt;/center&gt;
{{gap|2em}}— На гэты раз сышло добра! — сказала мая краля, — цяпер можам частку тавару адправіць на Менск, а частку праз Барысаў у Маскву багажом. А ты, Сымон, калі будзеш малайцом, дык выйдзеш ня толькі ў людзі, але нават у вялікія людзі: накупіш сабе некалькі дамоў заграніцай,
пастроіш млыны, фабрыкі і начхаць на ўвесь сьвет і „гінтэлігенцыю“ (як ня вучыў яе казаць „інтэлігенцыя“, а яна ўсё забывалася). Ня ты будзеш людзям пісаць вершы, а людзі табе пісаць будуць, а мяне будзеш мець за жонку.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Што я мог ёй на гэта казаць? — я толькі моўчкі аблізваўся.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— А цяпер — гайда! — сказала яна, — пара ў дарогу! А памятай, што той цяпер трымаецца наверсе, хто моцны!&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Пры гэтым яна кіўнула пальчыкам, i дзьве ямачкі паказаліся на яе ружовых шчочках.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Я ня вытрымаў і пацалаваў яе пальчык.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}— Толькі бяз гэтых „гінтэлігенцкіх“ дэлікатэсаў, — сказала яна, — бо я гэтага ня люблю.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Зноў па сабачых дарожках і сьцежачках мы разьвезьлі тавар да нашых агэнтаў-сялян і паехалі з пустымі сваімі фурманкамі ў горад сялянам насустрэч.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Як мы наладзілі справу ў горадзе, я не скажу, але я з гораду на ізвозчыку часта выяжджаў глядзець, ці едзе ўжо наш абоз. Нарэшце, паказаўся і пажаданы абоз. Глянуўшы на яго, мне здавалася, што мы жывём у нейкім зачараваным краі, бо, глядзеўшы на фурманкі, ніхто-б не падумаў, што ў іх ляжаць дарагія тавары: звычайныя сяляне везьлі ў горад дровы, сена, яблыкі, бульбу, збожжа і іншыя рэчы на рынак, але пад гэтымі рэчамі былі запакаваны нашыя лубянкі. Самыя дарагія тавары несьлі
пешаходы ў мяшкох на плячох.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qx4bgq79zienefq2xltx44vie25qq0g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/96</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121762</id>
    <revision>
      <id>283002</id>
      <timestamp>2026-04-27T10:31:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}На гэты раз нам удалося ўсё цалком прывезьці ў горад. Увесь тавар у нас адкупілі менскія крамнікі за добрыя грошы. А тавар быў у нас размаіты і дарагі: сукно, галянтарэя, кокаін, сахарын, скура, прылады для дантыстых і іншае.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}У далейшых нашы...»</comment>
      <origin>283002</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2510" sha1="onuw9ex3upd46zigs6ebed5pnelcjp8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}На гэты раз нам удалося ўсё цалком прывезьці ў горад. Увесь тавар у нас адкупілі менскія крамнікі за добрыя грошы. А тавар быў у нас размаіты і дарагі: сукно, галянтарэя, кокаін, сахарын, скура, прылады для дантыстых і іншае.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}У далейшых нашых паездках нам ня так шанцавала: часта шукалі па сялянскіх вазох і знаходзілі нашыя тавары.

&lt;center&gt;{{larger|'''17. Экскурсіі па СССР.}}&lt;/center&gt;
{{gap|2em}}Калі на граніцы зрабілася трохі цяжэй, мы пачалі рабіць экскурсіі па СССР і завялі шырокі гандаль, карыстаючыся ўсюды пашанай і гонарам, бо сыпалі грашыма
направа і налева. Няма нічога лягчэйшага, як адпраўляць „трэфныя“ тавары багажом. У нас ішла справа вельмі гладка, але трэба прызнацца, што наш брат ужо прывык да вялікіх выйгранак, а памалу плаваць у гандлёвым моры — гэта для нас нейкая нудная проза. Нам патрэбна поэзія ў гандлі — пагранічная рызыка і вялікія каўшы з золатам.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ад экскурсіі па СССР я меў адну карысьць, што выўчыў добра географію на практыцы i мог бы злажыць мапу Саюзу напамяць з адметкамі аб тым, дзе якія купцы якім таварам гандлююць, па якіх чыгунках бяруць хабар, а па якіх не бяруць і шмат іншых такіх характэрных штучак.

&lt;center&gt;{{larger|'''18. У свае ранейшыя Палястыны.}}&lt;/center&gt;
{{gap|2em}}Экскурсіі па СССР нам шмат карыснага не далі, і мы вярнуліся ў свае ранейшыя Палястыны — на граніцу. Зямля ўсё-ж такі кружыцца — контрабанда ўсё-ж такі найлепшая рэч на сьвеце.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>onuw9ex3upd46zigs6ebed5pnelcjp8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданьні (Бядуля, 1926).pdf/97</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121763</id>
    <revision>
      <id>283003</id>
      <timestamp>2026-04-27T10:34:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Я зрабіўся спэцыялістым па выведваньні розных новых сьцежачак дзеля аб‘езду пастоў з Менску да граніцы, і мы работалі з вялікім захапленьнем.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Шмат разоў мы былі на кані і шмат разоў пад канём. Мы прыспасабляліся з кожным днём на новы лад....»</comment>
      <origin>283003</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1517" sha1="ar9llvuhg4d9nte4ppo2j84st0oyez3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Я зрабіўся спэцыялістым па выведваньні розных новых сьцежачак дзеля аб‘езду пастоў з Менску да граніцы, і мы работалі з вялікім захапленьнем.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Шмат разоў мы былі на кані і шмат разоў пад канём. Мы прыспасабляліся з кожным днём на новы лад.

&lt;center&gt;{{larger|'''19. Да пары жбан ваду носіць.}}&lt;/center&gt;
{{gap|2em}}„Да пары жбан ваду носіць“. Так было і са мною: я папаўся. Цяпер сяджу ўжо ў астрозе ў Менску. Якім чынам я папаўся — ня важна; тут цікава ня прычына, а сам факт, а факт хоць і некарысны для мяне, але карысны для Рэспублікі. Падумаўшы добра, можна сказаць, што і для мяне карысна, бо ў турэмных мурох на хлебе і на
вадзе я пачаў патроху прымаць сваё ранейшае аблічча.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Патроху пападаюцца ка мне ў камеру і з маёй ранейшай цёплай кампаніі. Круг контрабанды робіцца ўсё вузейшым і сьціскваецца чырвонаармейцамі ў мёртвую
пятлю.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ar9llvuhg4d9nte4ppo2j84st0oyez3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Андрэй Александровіч (1932).pdf/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121764</id>
    <revision>
      <id>283004</id>
      <timestamp>2026-04-27T10:39:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Без тэксту */</comment>
      <origin>283004</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="jtxrfs9kem9oppdha9tsz6kvyte33kd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jtxrfs9kem9oppdha9tsz6kvyte33kd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданні (Бядуля, 1947).pdf/6</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121765</id>
    <revision>
      <id>283005</id>
      <timestamp>2026-04-27T10:44:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Без тэксту */</comment>
      <origin>283005</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="jtxrfs9kem9oppdha9tsz6kvyte33kd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jtxrfs9kem9oppdha9tsz6kvyte33kd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданні (Бядуля, 1947).pdf/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121766</id>
    <revision>
      <id>283006</id>
      <timestamp>2026-04-27T10:48:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « &lt;center&gt;{{larger|ЗМІТРОК БЯДУЛЯ}}&lt;/center&gt; {{gap|2em}}Літаратурная спадчына Змітрака Бядулі, аднаго з старэйшых беларускіх пісьменнікаў, багатая і рознабаковая.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Выступіў Змітрок Бядуля у беларускай літаратуры як паэт, пазней пачаў пісаць празаічныя творы. Ім...»</comment>
      <origin>283006</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1612" sha1="sywoeybtsuh6s7pzowftrsd5je34vhv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;center&gt;{{larger|ЗМІТРОК БЯДУЛЯ}}&lt;/center&gt;
{{gap|2em}}Літаратурная спадчына Змітрака Бядулі, аднаго з старэйшых беларускіх пісьменнікаў, багатая і рознабаковая.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Выступіў Змітрок Бядуля у беларускай літаратуры як паэт, пазней пачаў пісаць празаічныя творы. Ім створана шмат апавяданняў, аповесцей, раманаў; вядомы ён як журналіст і даследчык; ім напісаны артыкулы аб беларускім фальклоры, аб тэатры, аб літаратуры. Мы ведаем Змітрака Бядулю і як дзіцячага пісьменніка. Больш трыццаці год плённа працаваў ён у літаратуры. Ён ёй аддаў свой яскравы талент, сваё жыццё, свае думкі і пачуцці.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Першыя дзіцячыя ўражанні пісьменніка звязаны з жыццём беларускай вёскі, з горкай працай аратага, плытагона і лесаруба.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Нарадзіўся Змітрок Бядуля у 1886 годзе ў глухім мястэчку Пасадзец, былога Вілейскага павета, у беднай яўрэйскай сям‘і. Дзед пісьменніка быў {{перанос пачатак|дроб|ным}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sywoeybtsuh6s7pzowftrsd5je34vhv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданні (Бядуля, 1947).pdf/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121767</id>
    <revision>
      <id>283007</id>
      <timestamp>2026-04-27T10:55:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|дроб|ным}} рамеснікам. Бацька, каб пракарміць сям‘ю, вымушан быў змяніць шмат прафесій: быў ён балаголам, вазіў купецкі лес, працаваў на лесараспрацоўках.&lt;/br&gt; {{gap|1em}}Дванаццацігадовага хлапчука бацькі аддалі ў ешыбот — яўрэйскае духоўнае...»</comment>
      <origin>283007</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2386" sha1="i4v3nozhh5egcgo0ijs9y3e9xi9sxsw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|дроб|ным}} рамеснікам. Бацька, каб пракарміць сям‘ю, вымушан быў змяніць шмат прафесій: быў ён балаголам, вазіў купецкі лес, працаваў на лесараспрацоўках.&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}Дванаццацігадовага хлапчука бацькі аддалі ў ешыбот — яўрэйскае духоўнае вучылішча. «Тры гады плаваў я ў мёртвым моры талмудскіх навук», — піша пісьменнік у аповесці «У дрымучых лясах», дзе шчыра і задушэўна расказаў аб сваіх дзіцячых і ранніх юнацкіх гадах.&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}Вельмі цяжка было рухаваму і цікаўнаму хлопчыку сядзець зранку да вечара за сталом, паўтараць за рэбе незразумелыя словы і вывучаць свяшчэнныя гісторыі з жыцця багоў і святых. Гэта было так далёка ад таго, чым жыў і цікавіўся таленавіты падлетак. Нарэшце, яму так апрыкрыла вучоба ў ешыбоце, што ён кідае яе і ўцякае дадому. У бацькоў яго таксама не чакала нічога радаснага. Галеча, голад гоняць яго з хаты. Пятнаццацігадовым юнаком ён ідзе на свой хлеб. Спачатку разам з бацькам балаголіць, а пазней працуе самастойна на лесараспрацоўках. Працаваў Змітрок Бядуля на лесе некалькі гадоў: узімку ад цямна да цямна працаваў з дрывасекамі і вазакамі, а ўлетку ганяў плыты па Слізанцы (прыток Нёмана). Жыў разам з рабочымі ў часовых будовах — будках. Самай любімай парой Змітрака Бядулі былі летнія вечары. Пасля работы людзі адпачывалі каля вогнішча. Ласкавае цяпло&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i4v3nozhh5egcgo0ijs9y3e9xi9sxsw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданні (Бядуля, 1947).pdf/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121768</id>
    <revision>
      <id>283008</id>
      <timestamp>2026-04-27T11:00:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «вабіла да сябе, еднала людзей, супакойвала, і доўгія гадзіны гучэлі ў паветры песні, чуліся казкі і розныя жыццёвыя гісторыі. Сярод лесарубаў, плытнікаў былі людзі з розных мясцовасцей, розных краёў. Кожны з іх расказваў аб сваёй старане, аб сваіх звычая...»</comment>
      <origin>283008</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2322" sha1="n7gy581de7k1txn8da7gre1kma7hb6b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;вабіла да сябе, еднала людзей, супакойвала, і доўгія гадзіны гучэлі ў паветры песні, чуліся казкі і розныя жыццёвыя гісторыі. Сярод лесарубаў, плытнікаў былі людзі з розных мясцовасцей, розных краёў. Кожны з іх расказваў аб сваёй старане, аб сваіх звычаях, аб сваім горы. Глыбока ў душу маладога юнака западалі іх словы, насычаныя і скаргай, і абурэннем, і роспаччу. Гэтыя апавяданні параднілі Змітрака Бядулю з прыгнечанымі людзьмі. Ён палюбіў іх, палюбіў іх песні і застаўся на ўсё жыццё іх
другам і абаронцам. Бядуля прагне да навукі. Вучыцца ў школе ён не мае магчымасці, у бацькоў
няма сродкаў, і ён бярэцца за больш-менш даступнае яму, за самаадукацыю. Капейкі, якія пакідае сабе на выдаткі (усе заробленыя грошы ён аддае бацькам), ён траціць на кнігі: выпісвае часопісы, газеты, курсы лекцый, і ўвесь свой вольны час аддае чытанню.&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}У 1910 годзе ў газеце «Наша Ніва» быў змешчан першы верш на беларускай мове «Начлежнікі пяюць», падпісаны яшчэ сапраўдным прозвішчам пісьменніка «Самуіл Плаўнік». Настрой і думкі гэтага верша навеяны былі паэту начлежнікамі-лесарубамі, якіх ён так любіў слухаць.
{|style=&quot;margin:auto&quot;
|Начлежнікі пяюць. У словах глуш лясоў&lt;/br&gt;І дзікай птушкі крык на зыбістым балоце.&lt;/br&gt;І чулы летні шэпт расістых каласоў.&lt;/br&gt;І човен рыбака, і клёны ў пазалоце.&lt;/br&gt;
|}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n7gy581de7k1txn8da7gre1kma7hb6b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>283009</id>
      <parentid>283008</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T11:06:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>283009</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2322" sha1="lso1znzyjuc3xx06rge7u06y8kt3sdf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;вабіла да сябе, еднала людзей, супакойвала, і доўгія гадзіны гучэлі ў паветры песні, чуліся казкі і розныя жыццёвыя гісторыі. Сярод лесарубаў, плытнікаў былі людзі з розных мясцовасцей, розных краёў. Кожны з іх расказваў аб сваёй старане, аб сваіх звычаях, аб сваім горы. Глыбока ў душу маладога юнака западалі іх словы, насычаныя і скаргай, і абурэннем, і роспаччу. Гэтыя апавяданні параднілі Змітрака Бядулю з прыгнечанымі людзьмі. Ён палюбіў іх, палюбіў іх песні і застаўся на ўсё жыццё іх
другам і абаронцам. Бядуля прагне да навукі. Вучыцца ў школе ён не мае магчымасці, у бацькоў
няма сродкаў, і ён бярэцца за больш-менш даступнае яму, за самаадукацыю. Капейкі, якія пакідае сабе на выдаткі (усе заробленыя грошы ён аддае бацькам), ён траціць на кнігі: выпісвае часопісы, газеты, курсы лекцый, і ўвесь свой вольны час аддае чытанню.&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}У 1910 годзе ў газеце «Наша Ніва» быў змешчан першы верш на беларускай мове «Начлежнікі пяюць», падпісаны яшчэ сапраўдным прозвішчам пісьменніка «Самуіл Плаўнік». Настрой і думкі гэтага верша навеяны былі паэту начлежнікамі-лесарубамі, якіх ён так любіў слухаць.
{|style=&quot;margin:auto&quot;
|Начлежнікі пяюць. У словах глуш лясоў&lt;/br&gt;І дзікай птушкі крык на зыбістым балоце.&lt;/br&gt;І чулы летні шэпт расістых каласоў.&lt;/br&gt;І човен рыбака, і клёны ў пазалоце.&lt;/br&gt;
|-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lso1znzyjuc3xx06rge7u06y8kt3sdf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданні (Бядуля, 1947).pdf/10</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121769</id>
    <revision>
      <id>283010</id>
      <timestamp>2026-04-27T11:36:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « |Начлежнікі пяюць. Лунаюць уначы&lt;/br&gt;Да зорак галасы жамчужна-гучнай веяй.&lt;/br&gt;Спявайце галасней! Ты, песня, не маўчы!&lt;/br&gt;Мо‘ выскачыць з вачэй, бы з крэмня, іскраў веер. |- |Начлежнікі пяюць. Кіруйце спеў туды,&lt;/br&gt;Дзе ў сэрцы, у грудзях так горача і цесна,&lt;/br&gt;Вы зн...»</comment>
      <origin>283010</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2250" sha1="ruf4b140p9qkf8odbje8iso0x1hzygq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;{|style=&quot;margin:auto&quot;&lt;/noinclude&gt;
|Начлежнікі пяюць. Лунаюць уначы&lt;/br&gt;Да зорак галасы жамчужна-гучнай веяй.&lt;/br&gt;Спявайце галасней! Ты, песня, не маўчы!&lt;/br&gt;Мо‘ выскачыць з вачэй, бы з крэмня, іскраў веер.
|-
|Начлежнікі пяюць. Кіруйце спеў туды,&lt;/br&gt;Дзе ў сэрцы, у грудзях так горача і цесна,&lt;/br&gt;Вы знойдзеце шмат слоў агнёвых і тады…&lt;/br&gt;У полымя-пажар разгневаецца песня.
|}
{{gap|1em}}Па думцы паэта песня гэта самы каштоўны дар, якім валодае чалавек. Начлежнікі пяюць… І песня вучыць іх разумець і любіць хараство прыроды і жыцця; начлежнікі пяюць… і перад імі песня раскрывае новыя, нязведаныя імкненні. Але не толькі за гэта паэт так высока ацэньвае песню, з такой пашанай да песні ён ставіцца таму, што песня накіравана да людзей, у якіх «у сэрцы, у грудзях так горача і цесна», можа набрацца «слоў агнёвых» і распаліць пажар, які прынясе вызваленне народу, здзейсніць мары народныя аб волі і шчасці.&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}У вершы «Мары паэта» паэт выказвае думку аб мэце свайго жыцця, аб накіраванасці сваёй паэзіі:
{|style=&quot;margin:auto&quot;
|З хаціны курнай выйду. Над зямліцай&lt;/br&gt;Наладжу арфу я з зарніцы.&lt;/br&gt;Нацягну струны я з праменняў сонца,&lt;/br&gt;З яго агністых валаконцаў.
|-
|У зоркі-ноты я ўглядацца буду,&lt;/br&gt;Памкнецца з сэрца спеў да люду,&lt;/br&gt;І на пажар рубінавага ўсходу&lt;/br&gt;Пра лепшы лёс спяю народу.
|}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ruf4b140p9qkf8odbje8iso0x1hzygq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданні (Бядуля, 1947).pdf/11</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121770</id>
    <revision>
      <id>283011</id>
      <timestamp>2026-04-27T11:43:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1em}}Паэт хоча сваімі вершамі клікаць народ да лепшага жыцця, да светлай будучыні, ён хоча «гімны пець аб волі».&lt;/br&gt; {{gap|1em}}Пасля надрукавання верша «Начлежнікі пяюць» на старонках газеты «Наша Ніва» ўсё часцей і часцей з‘яўляюцца вершы і апавяданні Зм...»</comment>
      <origin>283011</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2348" sha1="ioz8ixdfmt7is0hf3rmn76mnuc0lp6f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|1em}}Паэт хоча сваімі вершамі клікаць народ да лепшага жыцця, да светлай будучыні, ён хоча «гімны пець аб волі».&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}Пасля надрукавання верша «Начлежнікі пяюць» на старонках газеты «Наша Ніва» ўсё часцей і часцей з‘яўляюцца вершы і апавяданні Змітрака Бядулі. Веданне быту народнага, тонкасць псіхалагічнага назірання, уменне расказваць аб перажываннях чалавека проста і шчыра прыцягнула адразу-ж увагу чытача да творчасці пісьменніка.&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}У 1913 годзе ў Пецербургу выдавецкай суполкай «Загляне сонца і ў наша ваконца» быў выдадзен зборнік вершаванай прозы пад назвай «Абразкі».&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}У гэтых невялічкіх настраёвых творах-імпрэсіях, як і ў сваіх вершах, Змітрок Бядуля выказвае не здавальненне акружаючай рэчаіснасцю, шукае выйсця — шляху, які-б прывёў да разумнага і светлага жыцця. Ен усім сэрцам імкнецца да нечага прыгожага, высокага, не ўяўляючы сабе яшчэ, якім яно павінна быць у рэальнасці. Гора народнае выклікае ў ім пякучы боль. Часамі ён адчувае сябе бездапаможным што-небудзь зрабіць, каб народу ўздыхнулася лягчэй, і ў разгубленасці стараецца ўцячы ад суровай сапраўднасці ў свет мары і фантазіі.&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}І таму побач з творамі, у якіх пісьменнік паказвае жыццё беларускага народа, знаходзяць месца творы, дзе героямі з‘яўляюцца русалкі, лесавікі і іншыя&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ioz8ixdfmt7is0hf3rmn76mnuc0lp6f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:На зломе (1925).pdf/45</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121771</id>
    <revision>
      <id>283012</id>
      <timestamp>2026-04-27T11:53:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Водступ|2|em}}— Ну, і дзякуй Богу! нам не па дарозе з шляхецкаю верашчакаю, — уставіў Васіль.  {{Водступ|2|em}}Пранцісь з сватам хутка вышлі з хаты, ні з кім не разьвітаўшыся й ня зірнуўшы ні на кога. Гасьцём стала ніякава трохі памяўшыся, адзін за другім, нібы...»</comment>
      <origin>283012</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3477" sha1="oize6dd5y4gi2mb6br2csh0ifv0cr9v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}— Ну, і дзякуй Богу! нам не па дарозе з шляхецкаю верашчакаю, — уставіў Васіль.

{{Водступ|2|em}}Пранцісь з сватам хутка вышлі з хаты, ні з кім не разьвітаўшыся й ня зірнуўшы ні на кога. Гасьцём стала ніякава трохі памяўшыся, адзін за другім, нібы аблаяныя, яны пачалі, разыходзіцца дадому. Дзяўчаты й хлопцы, даведаўшыся ў чым справа, таксама змоўклі й разышліся. Хутка ўся хата апусьцела, засталіся толькі свае ды Ясь.

{{Водступ|2|em}}Алеся спалоханымі вачмі пазірала на бацьку й не магла ўцяміць, што зрабілася. Васіль, пачырванеўшы ад злосьці, буйнымі крокамі таптаўся па хаце. Маці, падпёршы галаву рукою моўчкі сядзела каля стала.

{{Водступ|2|em}}— Дзядзька Васіль, што вы тут нарабілі? — запытаўся Ясь.

{{Водступ|2|em}}— Ідзі й ты за сваім бацькам, табе тут месца няма, — прабурчаў Васіль.

{{Водступ|2|em}}— Чаго-ж вы на мяне злуеце? Я вам кепскага нічога не зрабіў. Калі вы ня хочаце паладзіць з маім бацькам, дык можна абыйсьціся і без яго. Аддайце мне Алесю, я жанюся без бацькавай волі.

{{Водступ|2|em}}— Эх, галубе, — прамовіла Тацяна, — якое-ж гэта будзе жыцьцё, калі твой бацька будзе заўсёды павоўчы глядзець на Алесю. Не, так нельга рабіць.

{{Водступ|2|em}}— Ды чаго там слухаць! Ці бацька, ці Ясь — аднаго поля ягада. Алеся пойдзе за свайго, каталікоў і нам ня трэба, — сказаў Васіль і адвярнуўся ад Яся.

{{Водступ|2|em}}Алеся стаяла ні жывая, ні мёртвая. У яе галаве ніяк не ўкладалася тая злыдная перамена, якая раптам прыкончыла ўсё яе шчасьце. Яна ня бачыла, як Ясь, зірнуўшы на яе, вышаў з хаты з паніклаю галавою, ня чула, як маці аклікнула яе памагчы прыбраць са сталоў пакінутую яду й бутэлькі. Дзеля яе вясёлы шчасны вечар перамяніўся ў хаўтурны. Зразу стала так пуста і ў хаце, і на душы. Нават і сьлёзы не паказваліся на вачох. Апрануўшыся й ня слухаючы маці, вышла яна за вароты на прызбу. Доўга глядзела яна на паўночныя зоркі, быццам хацела аддаць ім часьцінку тае пакуты, якая гнула ёй душу й не давала супакою.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oize6dd5y4gi2mb6br2csh0ifv0cr9v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:На зломе (1925).pdf/46</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121772</id>
    <revision>
      <id>283013</id>
      <timestamp>2026-04-27T11:54:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{ц|II}}  {{Водступ|2|em}}Быў другі дзень Сёмухі. У мястэчку Дунаеўцах, дзе быў стары й далёка вядомы касьцёл, у гэты дзень штогодна адбываўся кірмаш. Многа народу — і каталікоў, і праваслаўных, і жыдоў — зьяжджаліся ў Дунаеўцы вёрст за дваццаць пяць ці трыцца...»</comment>
      <origin>283013</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3706" sha1="73z7kt5f3ezp2pydn5d1blpxlethoy0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{ц|II}}

{{Водступ|2|em}}Быў другі дзень Сёмухі. У мястэчку Дунаеўцах, дзе быў стары й далёка вядомы касьцёл, у гэты дзень штогодна адбываўся кірмаш. Многа народу — і каталікоў, і праваслаўных, і жыдоў — зьяжджаліся ў Дунаеўцы вёрст за дваццаць пяць ці трыццаць: адны ехалі гандляваць; другія — купіць што-небудзь з гаспадарчых спраў, трэція — паслухаць набажэнства ў знатным касьцёле, але больш ехала сюды проста пабыць на людзях. Зранку ўжо вялікі пляц мястэчка ўстаўляўся вазамі з паднятымі ўгору аглоблямі; на вазох паказваліся парасяты, куры, сала, яйкі, сярпы, косы, восі, аглоблі; тут-жа дзе-небудзь збоку прыляпляўся „рускі“ з абразамі, крэсьцікамі чысьлянікамі, брытвамі, нажамі; далей прадавалі дзёгаць, смалу, квас, цыроп, абаранкі. Усюды чутна была лаянка за цану, насіўся гоман натоўпу людзей, рзалі коні і над усім гэтым тлумам пішчаў гармонік, іграўшы невядома дзеля чаго. Бабы, маладзіцы й мужчыны пераходзілі ад возу да возу, прыглядаліся, мацалі, таргаваліся да хрыпаты і йшлі далей. Можа хто з іх за цэлы дзень нічога й ня купіў, але хадзіў, таргаваўся, быццам усё меў купіць. Дзяўчаты, пабраўшыся за рукі, шнуравалі ўзад і ўперад па прагалах між вазамі, запыняючыся там, дзе прадаваліся ўборы. Калі якой што надта спадабалася, яна ляцела шукаць бацькі ці маці й вяла іх паглядзець і купіцьг тую рэч. Хлопцы, сабраўшыся гурткамі, сядзелі дзе-небудзь з краю пляцу, жартавалі, не прапускалі ні аднае дзяўчыны, не паскаліўшы над ёю зубы. Дзеці віліся ўсюды, як мошкі, і падымалі страшэнны піск, хто гліняным конікам, хто дзеравянаю дудкаю, хто алавяным пеўнікам. Сталыя хлопцы, каб пакпіць з якое-небудзь ганаровае дзяўчыны, падвучвалі малых хлапчукоў вымазаць няпрыметна коламазьзю спадніцу; як гэта ўдавалася, рогат падымаўся наўкола, а бедная дзяўчына ня ведала, куды вочы дзяваць ад сораму.

{{Водступ|2|em}}Імша ўжо даўно скончылася. Недалёка ад касьцёлу сярод вялізарнага саду стаяў плебань ксяндза пробашча Галеўскага. Сам пробашч — высокі, сыты, з чыстым, белым тварам чалавек, і малады, тонкі вікарны ксёндз, які часова служыў&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>73z7kt5f3ezp2pydn5d1blpxlethoy0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:На зломе (1925).pdf/47</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121773</id>
    <revision>
      <id>283014</id>
      <timestamp>2026-04-27T11:56:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «арганістым, шпацыравалі па садзе. Быццам пабеленыя малаком ігрушы й яблыні, зялёная чыстая мурава пад імі, раскіданыя ўсюды ў прагалах клюмбы розных кветак, перамовы дробных птушак, зык невядомых мошак над кветкамі, няясны гоман з кірмашу, глыбока-сіня...»</comment>
      <origin>283014</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3598" sha1="mbisapxias6fbq0fh3xdwihmzf25gwx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;арганістым, шпацыравалі па садзе. Быццам пабеленыя малаком ігрушы й яблыні, зялёная чыстая мурава пад імі, раскіданыя ўсюды ў прагалах клюмбы розных кветак, перамовы дробных птушак, зык невядомых мошак над кветкамі, няясны гоман з кірмашу, глыбока-сіняе неба, бяз ніводнае хмаркі, і праменьні яснага сонца — усё гэта навявала на душу радасьць, выклікала сьветлыя думкі, звала да поўнасьці жыцьця. — Пробашч у дадатак к гэтаму быў яшчэ пад уладаю ўспаміну аб натоўпе народу ў старым таемным касьцёле, высокасьці набажэнства й сьвятых гуках аргану.

{{Водступ|2|em}}— Хвала найвышшаму пану богу, які залажыў усё гэта на радасьць свайму люду, — гаварыў пробашч. — Гэтае сонца, прыгожыя кветкі, сьпевы птушак і поўны жыцьця гоман мірыядаў мошак кажуць чалавеку, што бог яго не пакідае, пасылае яму ўцеху. Ня дзіва, што так верыць яму, наймацнейшаму, чалавек, будуе ў хвалу яму палацы-касьцёлы, складае, літаньні й гымны. Бяз веры й сонца не сьвяціла-б, і гэтыя кветкі ня мелі-б свае дзіўнае вопраткі.

{{Водступ|2|em}}— Ня так народу патрэбна вера, як нам, — смутна адказаў малады ксёндз. — Зірнеце туды на пляц: ці трэба каму вера? Мазь, хустка, боты — вось што ім трэба. Ад веку звычайна цягне іх у касьцёл ці ў царкву адзін раз у тыдзень прасіць ад нейкага бога дапамогі, якая каму трэба. Вера трэба нам дзеля гэтага быдла.

{{Водступ|2|em}}— Нех пан бог бэндзе з намі — што пан ксёндз кажа?

{{Водступ|2|em}}— Праўду кажу, вось што. Ці-ж вы ня бачыце, пан пробашч, што ў апошнія часы моладзь адыходзіць ад нас? Ці ня ведаеце, што адны, прагнучыся атрымаць прывілеі праваслаўя, пераходзяць у папоўскую веру, другія-ж, зусім новыя, ня вераць ні нам, ні папом, ні богу, ні д‘яблу? Сонца-ж ім таксама сьвеціць, і кветкі квітнуць дзеля іх, як і тым, хто не прапускае ні аднае ймшы.

{{Водступ|2|em}}— Мне й слухаць вас страшна, пане ксёнжа.

{{Водступ|2|em}}— Кіньце вы дзяцініцца. Нам трэба трымаць веру, каб утрымаць сябе... Вось пасьля ймшы вам падалі сакрэтны ліст ад біскупа. Ён піша, што трэба зьвярнуць асаблівую ўвагу&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mbisapxias6fbq0fh3xdwihmzf25gwx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:На зломе (1925).pdf/48</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121774</id>
    <revision>
      <id>283015</id>
      <timestamp>2026-04-27T11:56:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «на моладзь і рахуе нават працаваць нам побач з папамі й імпэрскімі чынамі.  {{Водступ|2|em}}— Пан ксёндз мусіць не рабіць так, як кажа біскуп. Якая-ж згода між каталіком і праваслаўным; наша сьвятая вера...  {{Водступ|2|em}}— Кажу, што вера — наша справа, і мы паві...»</comment>
      <origin>283015</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3216" sha1="6jxl0xmfzv55psmb67qss7nnb56didv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;на моладзь і рахуе нават працаваць нам побач з папамі й імпэрскімі чынамі.

{{Водступ|2|em}}— Пан ксёндз мусіць не рабіць так, як кажа біскуп. Якая-ж згода між каталіком і праваслаўным; наша сьвятая вера...

{{Водступ|2|em}}— Кажу, што вера — наша справа, і мы павінны ёю кіраваць. Мусім-жа мы памагчы скасаваць той дух вольнасьці, які пачаў залазіць у галовы народу, каб самім затрымаць моц у сваіх руках.

{{Водступ|2|em}}Пробашч нічога ня меў адказаць на гэты аргумант і нясьмела глядзеў у вочы свайго памоцніка.

{{Водступ|2|em}}— Вось што! Заўтра вы паедзеце па гэтых справах ад мяне ў павет. Што рабіць і казаць у чыноў — будзеце ведаць. Цяпер пара супачыць.

{{Водступ|2|em}}Увашоўшы к сабе ў пакой, пробашч ня лёг спачываць. Ён адамкнуў шуфлядку ў стале, дастаў адтуль ліст біскупа і яшчэ раз перачытаў. Потым устаў нахмураным і пачаў хадзіць з кутка ў куток.

{{Водступ|2|em}}— Можна да пана ксяндза? — пачуўся жаночы голас з сумежнага пакою, і праз хвіліну ўвашла прыгожая й маладая ахмістрыня — панна Мальвіна.

{{Водступ|2|em}}Пахмурнасьць і несупакой, як рукою, зьняло з твару пана Галеўскага. Ён прыветна кіўнуў галавою Мальвіне й сеў у шырокае крэсла.

{{Водступ|2|em}}— Пан ксёндз, здаецца, засмучаны чымсьці? Такі ўдатны дзень сягоньня, так добра йшла ймша... А казаньне? Ну, проста пан ксёндз да сьлёз давёў увесь народ. Дый народу колькі было, яблыку недзе ўпасьці.

{{Водступ|2|em}}— Што-ж, дзіцятка, што шмат народу было? Паслухалі ймшу, казаньне ды разышліся кожны са сваёю ўласнаю думкаю, сваёю радасьцю ці горам, а той, хто выклікаў у іх сьлёзы ўміласьціўленьня, застаўся адзін, бяз радасьці й гора.

{{Водступ|2|em}}— А бог з вамі.

{{Водступ|2|em}}— Бог... дзе там богу дзела да мізэрнага аднаго чалавека? Мне жыцьця трэба, таго жыцьця, якім жыве сад, квітнуць кветкі, жывуць людзі. У мяне няма жыцьця.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6jxl0xmfzv55psmb67qss7nnb56didv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апавяданні (Бядуля, 1947).pdf/12</title>
    <ns>104</ns>
    <id>121775</id>
    <revision>
      <id>283016</id>
      <timestamp>2026-04-27T11:57:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «фантастычныя стварэнні, — творы, прасякнутыя распачлівымі развагамі, тужлівымі настроямі.&lt;/br&gt; {{gap|1em}}Выключную цікавасць для нас маюць яго апавяданні-навелы. У гэтых творах Змітрок Бядуля з уласцівай яму сумленнасцю і праўдзівасцю паказаў трагедыю пра...»</comment>
      <origin>283016</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2462" sha1="dh2aw8drsehup5an5qeh6qvzs6r3gas" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;фантастычныя стварэнні, — творы, прасякнутыя распачлівымі развагамі, тужлівымі настроямі.&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}Выключную цікавасць для нас маюць яго апавяданні-навелы. У гэтых творах Змітрок Бядуля з уласцівай яму сумленнасцю і праўдзівасцю паказаў трагедыю працоўнага чалавека, якога царскае самаўладства давяло да жабрацтва, прытупіла ў ім пачуццё чалавечай годнасці і самасвядомасці.&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}У апавяданні «Летапісцы» пісьменнік расказвае пра скаргу старога бацькі на нявестку, якая крыўдзіць яго, папікае кавалкам хлеба. Гэтай тэме аўтар прысвячае і апавяданне «Умарыўся».&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}Самым яскравым апавяданнем па сіле абагульнення трэба назваць «Пяць лыжак заціркі», у якім пісьменнік змог перадаць увесь жах жабрацкага існавання сялянскай сям‘і.&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}Асаблівай цеплынёй і любасцю прасякнуты творы Змітрака Бядулі, у якіх ён расказвае аб жыцці дзяцей. Вельмі цяжка жылося ў царскія часы даросламу люду. А што сказаць пра дзяцей беднаты! Бязрадасным, беспрасветным было іх дзяцінства. Тысячы іх гінулі ад холаду і голаду.&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}У апавяданні «Тулягі» мы знаёмімся з такой тыповай для тых часоў і такой сумнай гісторыяй. Захварэла трынаццацігадовая Ганулька, памочніца і ўцеха бацькоў. Яна ўжо батрачыла. І вось застудзілася ў часе малацьбы і яе адвезлі дадому. Гора сям‘і невымоўнае. Бязлітасная смерць вырвала ўжо {{перанос пачатак|чац|вёра}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dh2aw8drsehup5an5qeh6qvzs6r3gas</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>