Вікікрыніцы bewikisource https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікікрыніцы Размовы пра Вікікрыніцы Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Аўтар Размовы пра аўтара Старонка Размовы пра старонку Індэкс Размовы пра індэкс TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk 102 5565 283990 283581 2026-05-02T11:38:40Z Gleb Leo 2440 283990 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара | Прозвішча =Гартны | Імёны =Цішка | Першая літара прозвішча =Г | Варыянты імёнаў =Зьміцер Хведаравіч Жылуновіч | Апісанне = | Іншае = {{Ахоўваецца аўтарскім правам/аўтар}}<ref>Творы, апублікаваныя гэтым аўтарам пасьля 7 лістапада 1917 году на тэрыторыі РСФСР, абараняюцца аўтарскім правам да 1 студзеня 2026 году.</ref> | ДН =22 кастрычніка (4 лістапада) 1887 | Месца нараджэння =Капыль, Слуцкі павет, Мінская губерня, Расійская імперыя | ДС =11 красавіка 1937 | Месца смерці =Магілёў, БССР | Выява =Цішка Гартны.jpg | Вікіпедыя =:be:Зміцер Жылуновіч | Вікіпедыя2 =:be-x-old:Зьміцер Жылуновіч | Вікіцытатнік = | Вікісховішча =Category:Zmicier Žylunovič | Вікіліўр = | ЭСБЕ = | Катэгорыя =Цішка Гартны | Google = }} == Творы == {{All works‎}} * [[Цішка Гартны (1923)]] * [[Збор твораў (Гартны, 1929—1932)]] * {{Скан|Наступ на горны (1932)|Наступ на горны (1932).pdf}} === Зборнікі вершаў=== * [[Як гляджу я на сіняе неба]] // {{fine|[[Наша Ніва (газета)|Наша Ніва]]. — 1910. — [[Наша Ніва (газета)/1910/39|№39]]}} * [[Песьні (Гартны)|Pieśni]] // {{Fine|[[Маладая Беларусь (альманах)|Маладая Беларусь]]. — 1912. — [[Маладая Беларусь (альманах)/2|Сшытак 2]]}} * [[Урачыстасьць (Гартны)|Урачыстасьць]]. {{Fine|Менск: Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі, 1925}} === Вершы === * [[Дзянніца (1916)/1/Цьомны Ньоман, ад сльоз ня хвалюйся крапчэй…|⁂ (Цьомны Ньоман, ад сльоз ня хвалюйся крапчэй…)]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 1 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/1|№1]]}} * [[Дзянніца (1916)/2/Акінїм вокам гал вакольны…|1. (Акінїм вокам гал вакольны…)]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 9 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/2|№2]]}} * [[Сьцяна фэдэралістаў]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 18 сакавіка 1921. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1921/60|№60 (170)]]}} * [[Пераплёт (Гартны)|Пераплёт]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — 1925. — [[Полымя (часопіс)/1925/5|№5]]}} * [[Эпіграмы (Гартны)|Эпіграмы]] // {{Fine|[[Літаратура і мастацтва (газета)|Літаратура і мастацтва]]. — 15 мая 1932. — [[Літаратура і мастацтва (газета)/1932/8|№8]]}} * [[Бяздольны]] * [[Віхура (Гартны)]] * [[Восень (Гартны)]] * [[Зьмітраку Бядулю]] * [[Касьба (Гартны)]] * [[Многа сіл маладых…]] * [[Янку Купалу (Гартны)]] === Апавяданні === * На ўсходзе сонца // Наша Ніва, 1909, №23 * [[Думкі (Гартны)]] * [[Скошаны луг]] * [[Адвячоркам (Гартны)]] * [[Спрэчка стыхіяў]] * [[Завяўшая краса]] * [[Таварыш аб сваім жыцці]] * [[У майстэрні]] * [[Я бачыў. Вершы ў прозе]] * [[Трэскі на хвалях (Гартны, зборнік)|Трэскі на хвалях]]. {{Fine|Менск: Беларускае Коопэрацыйна-Выдавецкае Таварыства „Савецкая Беларусь“, 1924}} * {{Скан|[[Выбраныя апавяданьні (Гартны, 1926)|Выбраныя апавяданьні]]|Выбраныя апавяданьні (Гартны, 1926).pdf}}. {{Fine|Менск: Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі, 1926}} * [[Прысады (Гартны, зборнік)|Прысады]]. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1927}} * [[Гаспадар (Гартны, апавяданне)]] * {{Скан|[[Гоман зарніц (1932)|Гоман зарніц]]|Гоман зарніц (1932).pdf}}. {{Fine|Менск: Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі, ЛіМ, 1932}} * [[Сьмерць маладзенькага камунара]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 18 сакавіка 1921. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1921/60|№60 (170)]]}} * [[Шчырая душа]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — 1925. — [[Полымя (часопіс)/1925/5|№5]]}} * [[Праводзіны (Гартны)]] * [[Дыягназ]] * [[Пахучы зяб]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Ліпень 1930. — [[Полымя (часопіс)/1930/7|№7]]}} * [[Калгаснік Трыхон Жаролца]] === Аповесьці === * {{Скан|[[На новым месцы (1930)|На новым месцы]]|На новым месцы (1930).pdf}}. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1930}} === Раманы === *[[Сокі цаліны]] * Перагуды // Полымя, 1935 === Нарысы === * [[У сялянскіх гушчах (Гартны)|У сялянскіх гушчах]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — 1925. — [[Полымя (часопіс)/1925/4|№4]]}} * [[Пад бізуном цывілізатараў]] // {{Fine|[[Чырвоная Беларусь (часопіс)|Чырвоная Беларусь]]. — 10 чэрвеня 1930. — [[Чырвоная Беларусь (часопіс)/1930/11|№11]]}} === Публіцыстыка === * Мужыкі і мешчане (З нашаго жыцьця) // Наша Ніва, 1909, №1 * М. Капыль Слуцк. пав. Мінск. губ. // Наша Ніва, 1909, №2-3, 5, 9,11,16,19,22,23,26,31-32 *[[Думкі беларуса (Гартны)]] (1909) * [[Колькі слоў аб «беларускім» дэпутаці|Колькі слоў аб „беларускім“ дэпутаці]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 26 Ліпня 1913. — [[Наша Ніва (1906)/1913/30|№30]]}} '''1916''' * [[Дзянніца (1916)/1/Аб спажытковай бядзе|Аб спажытковай бядзе]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 1 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/1|№1]]}} * [[Дзянніца (1916)/2/Пїтраград|Пїтраград. 9—XI—16]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 9 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/2|№2]]}} '''1917''' *[[Работнікі-беларусы ў Петраградзе]] (1917) *[[Канферэнцыя нацыянальна-сацыялістычных партый]] (1917) '''1918''' *[[Допіс у газету «Вольная Беларусь» (Жылуновіч)]] (1918) *[[Маніфест Часовага Рабоча-Сялянскага Савецкага Урада Беларусі]] '''1922''' *[[1 студзеня — рэвалюцыйна-гістарычнае сьвята Савецкай Беларусі]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Сьнежань 1922. — [[Полымя (часопіс)/1922/1|№1]]}} '''1923''' *[[Два бакі беларускага руху]] (1923) *[[Пара пісаць гісторыю рэволюцыі]] (1923) *[[Абеглы саманарыс майго жыцця]] (1923) * Да гісторыі Савецкае Беларусі **[[Уступамі да Акцябра]] (1923) **[[Ад кастрычніка 1917 г. да лютага 1918 г.]] (1924) **[[Організацыя сіл]] (1924) **[[Гістарычны момант]] (1924) '''1924''' *[[Перадсьмертны ліст Я. Пуліхава]] (1924) *[[Люты—Кастрычнік у беларускім нацыянальным руху]] (1924) '''1925''' *[[Зьезд беларускіх нацыянальных організацый]] (1925) *[[Рабочы рух у Беларусі ў 1905 г. і яго разьвіццё з 1890 г.]] (1925) *[[Будаваньне БССР і роля ў гэтым т. Ў.М. Ігнатоўскага]] (1925) '''1926''' *[[Беларуская інтэлігенцыя ў гістарычным аспэкце]] (1926) '''1927''' * [[Усё далей ад панства няволі]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 12 сакавіка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/59|№59 (1951)]]}} * [[Ня трэба адставаць]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 сакавіка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/64|№64 (1956)]]}} * [[Праз перавалы]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 15 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/108|№108 (2000)]]}} * [[Скуткі тэатральн. сэзону 1926—7 г. БДТ1]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/112|№112 (2004)]]}} * [[Беларуская журналістыка (Гартны)|Беларуская журналістыка]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/112|№112 (2004)]]}} * [[Наш баявы абавязак]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 17 ліпеня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/160|№160 (2052)]]}} * [[Па чатырох краінах]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 21, 23—25, 30 кастрычніка, 2, 11, 13—15, 18, 22, 25, 29 лістапада 1927, 2, 6, 9, 11, 14, 16, 18, 21, 24, 28, сьнежня, ? 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/240|№240 (2132)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/242|№242 (2134)]]—[[Савецкая Беларусь (1920)/1927/243|243 (2135)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/248|248 (2140)]] [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/250|250 (2142)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/255|255 (2147)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/257|257 (2149)]]—[[Савецкая Беларусь (1920)/1927/258|258 (2150)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/261|261 (2153)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/264|264 (2156)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/267|267 (2159)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/270|270 (2162)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/273|273 (2165)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/276|276 (2168)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/279|279 (2171)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/281|281 (2173)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/283|283 (2175)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/285|285 (2177)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/287|287 (2179)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/289|289 (2181)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/292|292 (2184)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/294|294 (2186)]], ?}} * [[Пытаньні даволі сур’ёзныя]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 30 кастрычніка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/248|№248 (2140)]]}} * [[Ад калёніі да незалежнай дзяржавы]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 7 лістапада 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/253|№253 (2145)]]}} '''1928''' *[[Са Случчыны]] (1928) *[[Безнадзейныя надзеі]] (1928) *[[Беларускія сэкцыі РКП і стварэньне Беларускай Савецкай Рэспублікі]] (1928) * [[Праездам праз Украіну]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 25—26 кастрычніка 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/247|№247 (2435)]]—[[Савецкая Беларусь (1920)/1928/248|248 (2136)]]}} * [[Заўвагі к часу]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 16 лістапада 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/263|№263 (2451)]]}} * [[Беларуская самабытнасць i бязухiльны iнтэрнацыяналiзм, цi старая пагудка на новы лад]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 лістапада 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/266|№266 (2454)]]}} '''1929''' *[[Дваццаць гадоў назад]] // Полымя, 1929, №5 '''1932''' * [[Перадрэволюцыйная «Правда» (Гартны)|Перадрэволюцыйная „Правда“]] // {{Fine|[[Літаратура і мастацтва (газета)|Літаратура і мастацтва]]. — 15 мая 1932. — [[Літаратура і мастацтва (газета)/1932/8|№8]]}} * [[Горача вітаю пастанову ЦК Усе КП(б) (Гартны)|Горача вітаю пастанову ЦК Усе КП(б)]] // {{Fine|[[Літаратура і мастацтва (газета)|Літаратура і мастацтва]]. — 25 мая 1932. — [[Літаратура і мастацтва (газета)/1932/9|№9]]}} === Крытыка === * {{Скан|Лев Толстой у памяці мужыкоў беларусоў|Талстой.pdf}} // Наша Ніва, 1910, №52 *{{Скан|[[Беларуская літэратура]]|Zhylunovich Belaruskaja literatura.pdf}} (1918) *[[Тэатр на Беларусі]] (1921) * [[Аб крытыцы «Босыя на вогнішчы» і яшчэ аб саміх «Босыя на вогнішчы» М. Чарота|Аб крытыцы „Босыя на вогнішчы“ і яшчэ аб саміх „Босыя на вогнішчы“ М. Чарота]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Сьнежань 1922. — [[Полымя (часопіс)/1922/1|№1]]}} *{{Скан|[[Беларускае пісьменства]]|Беларускае пісьменства.pdf}} (1924) * [[Пара сказаць «Бывайце здаровы, Лявоніха і Цымбалы»|Пара сказаць „Бывайце здаровы, Лявоніха і Цымбалы“]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 13 чэрвеня 1926. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1926/132|№132 (1727)]]}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Этапы разьвіцьця беларускае літаратуры|Этапы разьвіцьця беларускае літаратуры]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Янка Купала — пясьняр вызваленьня|Янка Купала — пясьняр вызваленьня]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Рэволюцыйным шляхам]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/У надзеях над прасторамі]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Купчастыя руні]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Літаратурныя падзеі ў 1926 г.]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Ці сапраўды «Узвышша» ёсьць узвышша]]|Ba59271.pdf}} (1927) *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Шкоднае ў беларускай літаратуры]]|Ba59271.pdf}} (1927) *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Цьвёрдымі крокамі]]|Ba59271.pdf}} (1927) *[[Скуткі тэатральн. сэзону 1926—7 у БДТ1]] (1927) === Успаміны === * [[Аўтабіяграфія (Гартны)|Aŭtobiografia]] // {{Fine|[[Маладая Беларусь (альманах)|Маладая Беларусь]]. — 1912. — [[Маладая Беларусь (альманах)/2|Сшытак 2]]}} * [[Абеглы саманарыс майго жыцця|Абеглы саманарыс майго жыцьця]] // {{Fine|[[Цішка Гартны (1923)|Цішка Гартны]]. Менск: Выданьне Інстытуту Беларускае Культуры, 1923}} * [[Месяц у царскай арміі]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя рэвалюцыі]]. — Люты—сакавік 1933. — [[Полымя (часопіс)/1933/2|№2]]}} ==== Інтэрвію ==== * [[З Менску — у Парыж]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 19 кастрычніка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/238|№238 (2130)]]}} === Лісты === * [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/109/Ліст у рэдакцыю|Ліст у рэдакцыю]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 17 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/109|№109 (2001)]]}} == Пра аўтара== * [[Жаданне (Чарнышэвіч)]] // «Наша Ніва», 1911, №50 * [[Цішка Гартны (Луцкевіч)]] * [[Кароткі_нарыс_нацыянальна-культурнага_адраджэньня_Беларусі#Цішка_Гартны_(Д_Жылуновіч).|Цішка Гартны (Ігнатоўскі)]] *[[К 15-гадоваму юбілею літаратурнай працы Цішкі Гартнага (1908—1923)]] * [[Цішка Гартны (1923)/Пролетарская поэзія і лірыка Цішкі Гартнага|Пролетарская поэзія і лірыка Цішкі Гартнага]] *{{Скан|Вечар твораў Цішкі Гартнага (Бабарэка)|Літаратура 1923.pdf}} (1923) *[[Цішку Гартнаму (Колас)]] * [[Цішка Гартны (1923)/Пасьвячэньні/З. Жылуновічу|З. Жылуновічу (Колас)]] *[[Цішку Гартнаму (Купала)]] * [[Цішка Гартны (1923)/Пасьвячэньні/Поэту-Гарбару|Поэту-Гарбару (Бядуля)]] * [[Цішка Гартны (1923)/Пасьвячэньні/Помніш?!|Помніш?! (Чарот)]] * [[Ці хто думаў…]] * [[Хрэстаматыя новай беларускай літэратуры (1927)/IV/В/Цішка Гартны|Цішка Гартны (Дварчанін)]] * [[Цішку Гартнаму (Маракоў)]] * [[Лірыка і проза Ц. Гартнага]] (1928) * [[Цішка Гартны (Байкоў)]] * [[Пад знакам рэволюцыйнай грамадзкасьці і загартаванасьці]] * ''[[Аўтар:Антон Баліцкі|Баліцкі, А]]''. [[Матывы літаратурнай творчасьці Гартнага (Баліцкі)|Матывы літаратурнай творчасьці Гартнага]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 15 сьнежня 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/288|№288 (2476)]]}} *[[Пра Цішку Гартнага (Дыла)]] == Заўвагі == {{Крыніцы}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Беларускія палітыкі]] [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Празаікі]] [[Катэгорыя:Крытыкі]] [[Катэгорыя:Нацыянал-камуністы]] [[Катэгорыя:Сябры літаратурнага аб’яднання «Полымя»]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] 45xsiwe9lxlv7vhyjh5i9780m3osf8e 283995 283990 2026-05-02T11:50:59Z Gleb Leo 2440 283995 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара | Прозвішча =Гартны | Імёны =Цішка | Першая літара прозвішча =Г | Варыянты імёнаў =Зьміцер Хведаравіч Жылуновіч | Апісанне = | Іншае = {{Ахоўваецца аўтарскім правам/аўтар}}<ref>Творы, апублікаваныя гэтым аўтарам пасьля 7 лістапада 1917 году на тэрыторыі РСФСР, абараняюцца аўтарскім правам да 1 студзеня 2026 году.</ref> | ДН =22 кастрычніка (4 лістапада) 1887 | Месца нараджэння =Капыль, Слуцкі павет, Мінская губерня, Расійская імперыя | ДС =11 красавіка 1937 | Месца смерці =Магілёў, БССР | Выява =Цішка Гартны.jpg | Вікіпедыя =:be:Зміцер Жылуновіч | Вікіпедыя2 =:be-x-old:Зьміцер Жылуновіч | Вікіцытатнік = | Вікісховішча =Category:Zmicier Žylunovič | Вікіліўр = | ЭСБЕ = | Катэгорыя =Цішка Гартны | Google = }} == Творы == {{All works‎}} * [[Цішка Гартны (1923)]] * [[Збор твораў (Гартны, 1929—1932)]] * {{Скан|Наступ на горны (1932)|Наступ на горны (1932).pdf}} === Зборнікі вершаў=== * [[Як гляджу я на сіняе неба]] // {{fine|[[Наша Ніва (газета)|Наша Ніва]]. — 1910. — [[Наша Ніва (газета)/1910/39|№39]]}} * [[Песьні (Гартны)|Pieśni]] // {{Fine|[[Маладая Беларусь (альманах)|Маладая Беларусь]]. — 1912. — [[Маладая Беларусь (альманах)/2|Сшытак 2]]}} * [[Урачыстасьць (Гартны)|Урачыстасьць]]. {{Fine|Менск: Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі, 1925}} === Вершы === * [[Дзянніца (1916)/1/Цьомны Ньоман, ад сльоз ня хвалюйся крапчэй…|⁂ (Цьомны Ньоман, ад сльоз ня хвалюйся крапчэй…)]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 1 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/1|№1]]}} * [[Дзянніца (1916)/2/Акінїм вокам гал вакольны…|1. (Акінїм вокам гал вакольны…)]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 9 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/2|№2]]}} * [[Сьцяна фэдэралістаў]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 18 сакавіка 1921. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1921/60|№60 (170)]]}} * [[Пераплёт (Гартны)|Пераплёт]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — 1925. — [[Полымя (часопіс)/1925/5|№5]]}} * [[Эпіграмы (Гартны)|Эпіграмы]] // {{Fine|[[Літаратура і мастацтва (газета)|Літаратура і мастацтва]]. — 15 мая 1932. — [[Літаратура і мастацтва (газета)/1932/8|№8]]}} * [[Бяздольны]] * [[Віхура (Гартны)]] * [[Восень (Гартны)]] * [[Зьмітраку Бядулю]] * [[Касьба (Гартны)]] * [[Многа сіл маладых…]] * [[Янку Купалу (Гартны)]] === Апавяданні === * На ўсходзе сонца // Наша Ніва, 1909, №23 * [[Думкі (Гартны)]] * [[Скошаны луг]] * [[Адвячоркам (Гартны)]] * [[Спрэчка стыхіяў]] * [[Завяўшая краса]] * [[Таварыш аб сваім жыцці]] * [[У майстэрні]] * [[Я бачыў. Вершы ў прозе]] * [[Трэскі на хвалях (Гартны, зборнік)|Трэскі на хвалях]]. {{Fine|Менск: Беларускае Коопэрацыйна-Выдавецкае Таварыства „Савецкая Беларусь“, 1924}} * {{Скан|[[Выбраныя апавяданьні (Гартны, 1926)|Выбраныя апавяданьні]]|Выбраныя апавяданьні (Гартны, 1926).pdf}}. {{Fine|Менск: Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі, 1926}} * [[Прысады (Гартны, зборнік)|Прысады]]. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1927}} * [[Гаспадар (Гартны, апавяданне)]] * {{Скан|[[Гоман зарніц (1932)|Гоман зарніц]]|Гоман зарніц (1932).pdf}}. {{Fine|Менск: Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі, ЛіМ, 1932}} * [[Сьмерць маладзенькага камунара]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 18 сакавіка 1921. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1921/60|№60 (170)]]}} * [[Шчырая душа]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — 1925. — [[Полымя (часопіс)/1925/5|№5]]}} * [[Праводзіны (Гартны)]] * [[Дыягназ]] * [[Пахучы зяб]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Ліпень 1930. — [[Полымя (часопіс)/1930/7|№7]]}} * [[Калгаснік Трыхон Жаролца]] === Аповесьці === * {{Скан|[[На новым месцы (1930)|На новым месцы]]|На новым месцы (1930).pdf}}. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1930}} === Раманы === *[[Сокі цаліны]] * Перагуды // Полымя, 1935 === Нарысы === * [[У сялянскіх гушчах (Гартны)|У сялянскіх гушчах]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — 1925. — [[Полымя (часопіс)/1925/4|№4]]}} * [[Пад бізуном цывілізатараў]] // {{Fine|[[Чырвоная Беларусь (часопіс)|Чырвоная Беларусь]]. — 10 чэрвеня 1930. — [[Чырвоная Беларусь (часопіс)/1930/11|№11]]}} === Публіцыстыка === * Мужыкі і мешчане (З нашаго жыцьця) // Наша Ніва, 1909, №1 * М. Капыль Слуцк. пав. Мінск. губ. // Наша Ніва, 1909, №2-3, 5, 9,11,16,19,22,23,26,31-32 *[[Думкі беларуса (Гартны)]] (1909) * [[Колькі слоў аб «беларускім» дэпутаці|Колькі слоў аб „беларускім“ дэпутаці]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 26 Ліпня 1913. — [[Наша Ніва (1906)/1913/30|№30]]}} '''1916''' * [[Дзянніца (1916)/1/Аб Беларускім унівэрсытэці|Аб Беларускім унівэрсытэці]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 1 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/1|№1]]}} * [[Дзянніца (1916)/1/Аб спажытковай бядзе|Аб спажытковай бядзе]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 1 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/1|№1]]}} * [[Дзянніца (1916)/2/Пїтраград|Пїтраград. 9—XI—16]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 9 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/2|№2]]}} '''1917''' *[[Работнікі-беларусы ў Петраградзе]] (1917) *[[Канферэнцыя нацыянальна-сацыялістычных партый]] (1917) '''1918''' *[[Допіс у газету «Вольная Беларусь» (Жылуновіч)]] (1918) *[[Маніфест Часовага Рабоча-Сялянскага Савецкага Урада Беларусі]] '''1922''' *[[1 студзеня — рэвалюцыйна-гістарычнае сьвята Савецкай Беларусі]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Сьнежань 1922. — [[Полымя (часопіс)/1922/1|№1]]}} '''1923''' *[[Два бакі беларускага руху]] (1923) *[[Пара пісаць гісторыю рэволюцыі]] (1923) *[[Абеглы саманарыс майго жыцця]] (1923) * Да гісторыі Савецкае Беларусі **[[Уступамі да Акцябра]] (1923) **[[Ад кастрычніка 1917 г. да лютага 1918 г.]] (1924) **[[Організацыя сіл]] (1924) **[[Гістарычны момант]] (1924) '''1924''' *[[Перадсьмертны ліст Я. Пуліхава]] (1924) *[[Люты—Кастрычнік у беларускім нацыянальным руху]] (1924) '''1925''' *[[Зьезд беларускіх нацыянальных організацый]] (1925) *[[Рабочы рух у Беларусі ў 1905 г. і яго разьвіццё з 1890 г.]] (1925) *[[Будаваньне БССР і роля ў гэтым т. Ў.М. Ігнатоўскага]] (1925) '''1926''' *[[Беларуская інтэлігенцыя ў гістарычным аспэкце]] (1926) '''1927''' * [[Усё далей ад панства няволі]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 12 сакавіка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/59|№59 (1951)]]}} * [[Ня трэба адставаць]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 сакавіка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/64|№64 (1956)]]}} * [[Праз перавалы]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 15 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/108|№108 (2000)]]}} * [[Скуткі тэатральн. сэзону 1926—7 г. БДТ1]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/112|№112 (2004)]]}} * [[Беларуская журналістыка (Гартны)|Беларуская журналістыка]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/112|№112 (2004)]]}} * [[Наш баявы абавязак]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 17 ліпеня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/160|№160 (2052)]]}} * [[Па чатырох краінах]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 21, 23—25, 30 кастрычніка, 2, 11, 13—15, 18, 22, 25, 29 лістапада 1927, 2, 6, 9, 11, 14, 16, 18, 21, 24, 28, сьнежня, ? 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/240|№240 (2132)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/242|№242 (2134)]]—[[Савецкая Беларусь (1920)/1927/243|243 (2135)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/248|248 (2140)]] [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/250|250 (2142)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/255|255 (2147)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/257|257 (2149)]]—[[Савецкая Беларусь (1920)/1927/258|258 (2150)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/261|261 (2153)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/264|264 (2156)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/267|267 (2159)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/270|270 (2162)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/273|273 (2165)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/276|276 (2168)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/279|279 (2171)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/281|281 (2173)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/283|283 (2175)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/285|285 (2177)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/287|287 (2179)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/289|289 (2181)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/292|292 (2184)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/294|294 (2186)]], ?}} * [[Пытаньні даволі сур’ёзныя]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 30 кастрычніка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/248|№248 (2140)]]}} * [[Ад калёніі да незалежнай дзяржавы]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 7 лістапада 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/253|№253 (2145)]]}} '''1928''' *[[Са Случчыны]] (1928) *[[Безнадзейныя надзеі]] (1928) *[[Беларускія сэкцыі РКП і стварэньне Беларускай Савецкай Рэспублікі]] (1928) * [[Праездам праз Украіну]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 25—26 кастрычніка 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/247|№247 (2435)]]—[[Савецкая Беларусь (1920)/1928/248|248 (2136)]]}} * [[Заўвагі к часу]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 16 лістапада 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/263|№263 (2451)]]}} * [[Беларуская самабытнасць i бязухiльны iнтэрнацыяналiзм, цi старая пагудка на новы лад]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 лістапада 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/266|№266 (2454)]]}} '''1929''' *[[Дваццаць гадоў назад]] // Полымя, 1929, №5 '''1932''' * [[Перадрэволюцыйная «Правда» (Гартны)|Перадрэволюцыйная „Правда“]] // {{Fine|[[Літаратура і мастацтва (газета)|Літаратура і мастацтва]]. — 15 мая 1932. — [[Літаратура і мастацтва (газета)/1932/8|№8]]}} * [[Горача вітаю пастанову ЦК Усе КП(б) (Гартны)|Горача вітаю пастанову ЦК Усе КП(б)]] // {{Fine|[[Літаратура і мастацтва (газета)|Літаратура і мастацтва]]. — 25 мая 1932. — [[Літаратура і мастацтва (газета)/1932/9|№9]]}} === Крытыка === * {{Скан|Лев Толстой у памяці мужыкоў беларусоў|Талстой.pdf}} // Наша Ніва, 1910, №52 *{{Скан|[[Беларуская літэратура]]|Zhylunovich Belaruskaja literatura.pdf}} (1918) *[[Тэатр на Беларусі]] (1921) * [[Аб крытыцы «Босыя на вогнішчы» і яшчэ аб саміх «Босыя на вогнішчы» М. Чарота|Аб крытыцы „Босыя на вогнішчы“ і яшчэ аб саміх „Босыя на вогнішчы“ М. Чарота]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Сьнежань 1922. — [[Полымя (часопіс)/1922/1|№1]]}} *{{Скан|[[Беларускае пісьменства]]|Беларускае пісьменства.pdf}} (1924) * [[Пара сказаць «Бывайце здаровы, Лявоніха і Цымбалы»|Пара сказаць „Бывайце здаровы, Лявоніха і Цымбалы“]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 13 чэрвеня 1926. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1926/132|№132 (1727)]]}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Этапы разьвіцьця беларускае літаратуры|Этапы разьвіцьця беларускае літаратуры]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Янка Купала — пясьняр вызваленьня|Янка Купала — пясьняр вызваленьня]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Рэволюцыйным шляхам]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/У надзеях над прасторамі]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Купчастыя руні]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Літаратурныя падзеі ў 1926 г.]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Ці сапраўды «Узвышша» ёсьць узвышша]]|Ba59271.pdf}} (1927) *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Шкоднае ў беларускай літаратуры]]|Ba59271.pdf}} (1927) *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Цьвёрдымі крокамі]]|Ba59271.pdf}} (1927) *[[Скуткі тэатральн. сэзону 1926—7 у БДТ1]] (1927) === Успаміны === * [[Аўтабіяграфія (Гартны)|Aŭtobiografia]] // {{Fine|[[Маладая Беларусь (альманах)|Маладая Беларусь]]. — 1912. — [[Маладая Беларусь (альманах)/2|Сшытак 2]]}} * [[Абеглы саманарыс майго жыцця|Абеглы саманарыс майго жыцьця]] // {{Fine|[[Цішка Гартны (1923)|Цішка Гартны]]. Менск: Выданьне Інстытуту Беларускае Культуры, 1923}} * [[Месяц у царскай арміі]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя рэвалюцыі]]. — Люты—сакавік 1933. — [[Полымя (часопіс)/1933/2|№2]]}} ==== Інтэрвію ==== * [[З Менску — у Парыж]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 19 кастрычніка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/238|№238 (2130)]]}} === Лісты === * [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/109/Ліст у рэдакцыю|Ліст у рэдакцыю]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 17 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/109|№109 (2001)]]}} == Пра аўтара== * [[Жаданне (Чарнышэвіч)]] // «Наша Ніва», 1911, №50 * [[Цішка Гартны (Луцкевіч)]] * [[Кароткі_нарыс_нацыянальна-культурнага_адраджэньня_Беларусі#Цішка_Гартны_(Д_Жылуновіч).|Цішка Гартны (Ігнатоўскі)]] *[[К 15-гадоваму юбілею літаратурнай працы Цішкі Гартнага (1908—1923)]] * [[Цішка Гартны (1923)/Пролетарская поэзія і лірыка Цішкі Гартнага|Пролетарская поэзія і лірыка Цішкі Гартнага]] *{{Скан|Вечар твораў Цішкі Гартнага (Бабарэка)|Літаратура 1923.pdf}} (1923) *[[Цішку Гартнаму (Колас)]] * [[Цішка Гартны (1923)/Пасьвячэньні/З. Жылуновічу|З. Жылуновічу (Колас)]] *[[Цішку Гартнаму (Купала)]] * [[Цішка Гартны (1923)/Пасьвячэньні/Поэту-Гарбару|Поэту-Гарбару (Бядуля)]] * [[Цішка Гартны (1923)/Пасьвячэньні/Помніш?!|Помніш?! (Чарот)]] * [[Ці хто думаў…]] * [[Хрэстаматыя новай беларускай літэратуры (1927)/IV/В/Цішка Гартны|Цішка Гартны (Дварчанін)]] * [[Цішку Гартнаму (Маракоў)]] * [[Лірыка і проза Ц. Гартнага]] (1928) * [[Цішка Гартны (Байкоў)]] * [[Пад знакам рэволюцыйнай грамадзкасьці і загартаванасьці]] * ''[[Аўтар:Антон Баліцкі|Баліцкі, А]]''. [[Матывы літаратурнай творчасьці Гартнага (Баліцкі)|Матывы літаратурнай творчасьці Гартнага]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 15 сьнежня 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/288|№288 (2476)]]}} *[[Пра Цішку Гартнага (Дыла)]] == Заўвагі == {{Крыніцы}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Беларускія палітыкі]] [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Празаікі]] [[Катэгорыя:Крытыкі]] [[Катэгорыя:Нацыянал-камуністы]] [[Катэгорыя:Сябры літаратурнага аб’яднання «Полымя»]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] kqsumfvv9z9jngsvd5p9b4z8axrh3qc 102 9184 283876 189774 2026-05-01T16:04:56Z Gleb Leo 2440 283876 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара |Імёны = Уладзімер |Прозвішча = Тэраўскі |Варыянты імёнаў = Уладзімір |Выява = 2 terravski.jpg |ДН = 23 лістапада 1871 |Месца нараджэння = Раманава Слуцкага павету Менскай губэрні (Расейская імпэрыя) |ДС = 10 лістапада 1938 |Месца смерці = Менск, БССР |Апісанне = беларускі дырыгент, кампазытар, фальклярыст |Іншае = |Вікіпедыя = Уладзімір Васілевіч Тэраўскі |Вікіпедыя2 = be-tarask:Уладзімер Тэраўскі |Вікіцытатнік = |Вікісховішча = Category:Uladzimir Teraŭski |Вікіліўр = |ЭСБЕ = |Google = |Катэгорыя = |Першая літара прозвішча = Т }} == Творы == {{Усе творы‎}} * {{Скан|[[Беларускі лірнік (1922)|Беларускі лірнік]]|Беларускі лірнік (1922).pdf}}. {{Fine|Бэрлін: Выданьне Навукова-Літэрацкага Аддзелу Народнага Камісарыяту Асьветы Б.С.С.Р., 1922}} == Музыка == * [[Купалінка (Чарот)|Купалінка]] == Пра аўтара == * ''[[Аўтар:Міхась Чарот|Чарот, М]]''. [[Ахвярую беларускаму хору Тэраўскага]] * ''[[Аўтар:Канстанцін Пуроўскі|Пуроўскі, К]]''. [[«Беларускі Лірнік» (Пуроўскі)|«Беларускі Лірнік»]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Сьнежань 1922. — [[Полымя (часопіс)/1922/1|№1]]}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Беларускія аўтары|Тэраўскі, Уладзімер]] [[Катэгорыя:Кампазітары]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] rjxb5h2wxl2kiq5lwy1n17l6z417016 10 9254 283918 283706 2026-05-01T19:48:20Z Gleb Leo 2440 283918 wikitext text/x-wiki <!-- Пішыце ў стужку пад гэтай палоскай --> ---- <div style="height:500px;overflow:auto;"> * {{Прапанаваны экспарт|Полымя (часопіс)/1922/1}} 01.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Полымя (часопіс)/1922/1|«Полымя», № 1]], 1922 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданні (Бядуля, 1947)}} 29.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Змітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданні (Бядуля, 1947)|Апавяданні]]», 1947 * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданьні (Бядуля, 1926)}} 27.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданьні (Бядуля, 1926)|Апавяданьні]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Абдзіраловіч і Барыка}} 25.04.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Навіна]]''. «[[Абдзіраловіч і Барыка]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Smyk biełaruski (1908)}} 24.04.2026 ''[[Аўтар:Францішак Багушэвіч|Symon Reŭka s pad Barysowa]]''. «[[Smyk biełaruski (1908)|Smyk biełaruski]]», 1908 * {{Прапанаваны экспарт|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)}} 23.04.2026 ''[[Аўтар:Сяргей Паўловіч|Сяргей Паўловіч]]''. «[[Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|На зачарованых гонях (1927)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[На зачарованых гонях (1927)|На зачарованых гонях]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Рэволюцыйным шляхам (1928)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Рэволюцыйным шляхам (1928)|Рэволюцыйным шляхам]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Над ракою Арэсай (1933)}} 12.04.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Над ракою Арэсай (1933)|Над ракою Арэсай]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Вогнішча барацьбы (1930)}} 08.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Вогнішча барацьбы (1930)|Вогнішча барацьбы]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка}} 04.04.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка|З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)}} 03.04.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімер Сваяк]]''. «[[Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі]]», 1992 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Бацькаў сын (1932)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Бацькаў сын (1932)|Бацькаў сын]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Бярозка (1923)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]]''. «[[Бярозка (1923)|Бярозка]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Янка Канцавы (1924)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Янка Канцавы (1924)|Янка Канцавы]]», 1924 * {{Прапанаваны экспарт|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Тамаш Грыб|Тамаш Грыб]]''. «[[И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|1905 год (1926)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Уладзімір Ленін|Уладзімір Ленін]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Канстанцін Ламака|Канстанцін Ламака]]''. «[[1905 год (1926)|1905 год]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Hołas dušy (1949)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Ks. K. Stepovič]]''. «[[Hołas dušy (1949)|Hołas dušy]]», 1949 * {{Прапанаваны экспарт|Кат у белай манішцы (1942)}} 13.03.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Кат у белай манішцы (1942)|Кат у белай манішцы]]», 1942 * {{Прапанаваны экспарт|Skarb (1927)}} 12.03.2026 ''[[Аўтар:Ян Васілеўскі (1885—1948)|Jan Wasileŭski]]''. «[[Skarb (1927)|Skarb]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)|Rodnaja mowa ŭ światyniach]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|А што далей? (Шыла)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Мікола Шыла|Мікола Шыла]]''. «[[А што далей? (Шыла)|А што далей?]]», 1948 * {{Прапанаваны экспарт|Ляля Мэнке (Луцкевіч)}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Ляля Мэнке (Луцкевіч)|Ляля Мэнке]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Стагодзьдзе новага беларускага друку}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Гадлеўскі|Вінцэнт Гадлеўскі]]''. «[[Стагодзьдзе новага беларускага друку|Стагодзьдзе новага беларускага друку]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|11 ліпеня (1930)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Ілары Барашка|Ілары Барашка]]''. «[[11 ліпеня (1930)|11 ліпеня]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)|Другое чытанне для дзяцей беларусаў]]», 1909 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Сымон Музыка (1925)}} 28.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Сымон Музыка (1925)|Сымон Музыка]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Лябірынты (1944)}} 26.02.2026 ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. «[[Лябірынты (1944)|Лябірынты]]», 1944 * {{Прапанаваны экспарт|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Фадзей Руткоўскі|Fadziej Rutkoŭski]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Wincuk Marcinkiewicz]]''. «[[Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła]]», 1910 * {{Прапанаваны экспарт|Гудкі (1931)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Гудкі (1931)|Гудкі]]», 1931 * {{Прапанаваны экспарт|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Сяргей_Замбржыцкі|Сяргей Замбржыцкі]]''. «[[«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа)]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Гірт з воўчага логу (1930)}} 19.02.2026 ''[[Аўтар:Яніс Райніс|Яніс Райніс]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Язэп Дыла|Назар Бываеўскі]]''. «[[Гірт з воўчага логу (1930)|Гірт з воўчага логу]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|З літуанізмаў у беларускай мове}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[З літуанізмаў у беларускай мове|З літуанізмаў у беларускай мове]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры]]», 1921 * {{Прапанаваны экспарт|Закаханая (Салагуб)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Алесь Салагуб|Алесь Салагуб]]''. «[[Закаханая (Салагуб)|Закаханая]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі]]», 1919 * {{Прапанаваны экспарт|Напор (1933)}} 15.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Напор (1933)|Напор]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Гапонъ (1909)}} 13.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Гапонъ (1909)|Гапонъ]]», 1909 * {{Прапанаваны экспарт|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)}} 11.02.2026 ''[[Аўтар:Пятро Мятла|Пятро Мятла]]''. «[[Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Ігнат Дварчанін|Ігнат Дварчанін]]''. «[[Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Гаўрыіл Сушкін|Гаўрыіл Сушкін]]'', ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|ананімны пераклад]]''. «[[«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Адвечная песьня (1927)}} 08.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Адвечная песьня (1927)|Адвечная песьня]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|400-лецьце Літоўскага Статуту}} 06.02.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Шкялёнак|Мікалай Шкялёнак]]''. «[[400-лецьце Літоўскага Статуту|400-лецьце Літоўскага Статуту]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Zyla Karalewič (1937)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Сцяпан Васільчанка|Sciapan Wasilčenko]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zyla Karalewič (1937)|Zyla Karalewič]]», 1937 * {{Прапанаваны экспарт|На рубяжы (1925)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[На рубяжы (1925)|На рубяжы]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Alenčyna wiasielle (1923)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Зязюля|Андрэй Зязюля]]''. «[[Alenčyna wiasielle (1923)|Alenčyna wiasielle]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Шляхам жыцьця (1923)|Шляхам жыцьця]]», 1923 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 25.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Устаноўка (1930)|Устаноўка]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)}} 24.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)|Сшытак вершаў (1938—1946)]]», 1946 * {{Прапанаваны экспарт|На загонах (1928)}} 23.1.2026 ''[[Аўтар:Васіль Каваль|Васіль Каваль]]''. «[[На загонах (1928)|На загонах]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Сьцежкі-дарожкі (1928))}} 21.1.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Сьцежкі-дарожкі (1928)|Сьцежкі-дарожкі]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Руска-беларускі слоўнік (1937)}} 20.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Руска-беларускі слоўнік (1937)|Руска-беларускі слоўнік]]», 1937 ---- {{справа|''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2012|2012]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2013|2013]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2014|2014]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2015|2015]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2016|2016]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2017|2017]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2019|2019]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2020|2020]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2021|2021]], ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2022|2022]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2023|2023]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2024|2024]]'' ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2025|2025]]''}} </div><noinclude>[[Катэгорыя:Шаблоны для галоўнай старонкі]]</noinclude> jkqi7ffd39vgox7bx81jclmfsbjhjwj 283943 283918 2026-05-02T07:57:22Z Gleb Leo 2440 283943 wikitext text/x-wiki <!-- Пішыце ў стужку пад гэтай палоскай --> ---- <div style="height:500px;overflow:auto;"> * {{Прапанаваны экспарт|Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Мікола Ільяшэвіч|Мікола Ільяшэвіч]]''. «[[Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Полымя (часопіс)/1922/1}} 01.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Полымя (часопіс)/1922/1|«Полымя», № 1]], 1922 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданні (Бядуля, 1947)}} 29.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Змітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданні (Бядуля, 1947)|Апавяданні]]», 1947 * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданьні (Бядуля, 1926)}} 27.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданьні (Бядуля, 1926)|Апавяданьні]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Абдзіраловіч і Барыка}} 25.04.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Навіна]]''. «[[Абдзіраловіч і Барыка]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Smyk biełaruski (1908)}} 24.04.2026 ''[[Аўтар:Францішак Багушэвіч|Symon Reŭka s pad Barysowa]]''. «[[Smyk biełaruski (1908)|Smyk biełaruski]]», 1908 * {{Прапанаваны экспарт|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)}} 23.04.2026 ''[[Аўтар:Сяргей Паўловіч|Сяргей Паўловіч]]''. «[[Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|На зачарованых гонях (1927)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[На зачарованых гонях (1927)|На зачарованых гонях]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Рэволюцыйным шляхам (1928)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Рэволюцыйным шляхам (1928)|Рэволюцыйным шляхам]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Над ракою Арэсай (1933)}} 12.04.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Над ракою Арэсай (1933)|Над ракою Арэсай]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Вогнішча барацьбы (1930)}} 08.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Вогнішча барацьбы (1930)|Вогнішча барацьбы]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка}} 04.04.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка|З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)}} 03.04.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімер Сваяк]]''. «[[Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі]]», 1992 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Бацькаў сын (1932)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Бацькаў сын (1932)|Бацькаў сын]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Бярозка (1923)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]]''. «[[Бярозка (1923)|Бярозка]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Янка Канцавы (1924)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Янка Канцавы (1924)|Янка Канцавы]]», 1924 * {{Прапанаваны экспарт|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Тамаш Грыб|Тамаш Грыб]]''. «[[И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|1905 год (1926)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Уладзімір Ленін|Уладзімір Ленін]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Канстанцін Ламака|Канстанцін Ламака]]''. «[[1905 год (1926)|1905 год]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Hołas dušy (1949)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Ks. K. Stepovič]]''. «[[Hołas dušy (1949)|Hołas dušy]]», 1949 * {{Прапанаваны экспарт|Кат у белай манішцы (1942)}} 13.03.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Кат у белай манішцы (1942)|Кат у белай манішцы]]», 1942 * {{Прапанаваны экспарт|Skarb (1927)}} 12.03.2026 ''[[Аўтар:Ян Васілеўскі (1885—1948)|Jan Wasileŭski]]''. «[[Skarb (1927)|Skarb]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)|Rodnaja mowa ŭ światyniach]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|А што далей? (Шыла)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Мікола Шыла|Мікола Шыла]]''. «[[А што далей? (Шыла)|А што далей?]]», 1948 * {{Прапанаваны экспарт|Ляля Мэнке (Луцкевіч)}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Ляля Мэнке (Луцкевіч)|Ляля Мэнке]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Стагодзьдзе новага беларускага друку}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Гадлеўскі|Вінцэнт Гадлеўскі]]''. «[[Стагодзьдзе новага беларускага друку|Стагодзьдзе новага беларускага друку]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|11 ліпеня (1930)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Ілары Барашка|Ілары Барашка]]''. «[[11 ліпеня (1930)|11 ліпеня]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)|Другое чытанне для дзяцей беларусаў]]», 1909 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Сымон Музыка (1925)}} 28.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Сымон Музыка (1925)|Сымон Музыка]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Лябірынты (1944)}} 26.02.2026 ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. «[[Лябірынты (1944)|Лябірынты]]», 1944 * {{Прапанаваны экспарт|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Фадзей Руткоўскі|Fadziej Rutkoŭski]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Wincuk Marcinkiewicz]]''. «[[Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła]]», 1910 * {{Прапанаваны экспарт|Гудкі (1931)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Гудкі (1931)|Гудкі]]», 1931 * {{Прапанаваны экспарт|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Сяргей_Замбржыцкі|Сяргей Замбржыцкі]]''. «[[«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа)]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Гірт з воўчага логу (1930)}} 19.02.2026 ''[[Аўтар:Яніс Райніс|Яніс Райніс]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Язэп Дыла|Назар Бываеўскі]]''. «[[Гірт з воўчага логу (1930)|Гірт з воўчага логу]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|З літуанізмаў у беларускай мове}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[З літуанізмаў у беларускай мове|З літуанізмаў у беларускай мове]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры]]», 1921 * {{Прапанаваны экспарт|Закаханая (Салагуб)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Алесь Салагуб|Алесь Салагуб]]''. «[[Закаханая (Салагуб)|Закаханая]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі]]», 1919 * {{Прапанаваны экспарт|Напор (1933)}} 15.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Напор (1933)|Напор]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Гапонъ (1909)}} 13.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Гапонъ (1909)|Гапонъ]]», 1909 * {{Прапанаваны экспарт|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)}} 11.02.2026 ''[[Аўтар:Пятро Мятла|Пятро Мятла]]''. «[[Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Ігнат Дварчанін|Ігнат Дварчанін]]''. «[[Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Гаўрыіл Сушкін|Гаўрыіл Сушкін]]'', ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|ананімны пераклад]]''. «[[«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Адвечная песьня (1927)}} 08.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Адвечная песьня (1927)|Адвечная песьня]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|400-лецьце Літоўскага Статуту}} 06.02.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Шкялёнак|Мікалай Шкялёнак]]''. «[[400-лецьце Літоўскага Статуту|400-лецьце Літоўскага Статуту]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Zyla Karalewič (1937)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Сцяпан Васільчанка|Sciapan Wasilčenko]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zyla Karalewič (1937)|Zyla Karalewič]]», 1937 * {{Прапанаваны экспарт|На рубяжы (1925)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[На рубяжы (1925)|На рубяжы]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Alenčyna wiasielle (1923)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Зязюля|Андрэй Зязюля]]''. «[[Alenčyna wiasielle (1923)|Alenčyna wiasielle]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Шляхам жыцьця (1923)|Шляхам жыцьця]]», 1923 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 25.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Устаноўка (1930)|Устаноўка]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)}} 24.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)|Сшытак вершаў (1938—1946)]]», 1946 * {{Прапанаваны экспарт|На загонах (1928)}} 23.1.2026 ''[[Аўтар:Васіль Каваль|Васіль Каваль]]''. «[[На загонах (1928)|На загонах]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Сьцежкі-дарожкі (1928))}} 21.1.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Сьцежкі-дарожкі (1928)|Сьцежкі-дарожкі]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Руска-беларускі слоўнік (1937)}} 20.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Руска-беларускі слоўнік (1937)|Руска-беларускі слоўнік]]», 1937 ---- {{справа|''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2012|2012]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2013|2013]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2014|2014]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2015|2015]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2016|2016]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2017|2017]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2019|2019]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2020|2020]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2021|2021]], ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2022|2022]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2023|2023]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2024|2024]]'' ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2025|2025]]''}} </div><noinclude>[[Катэгорыя:Шаблоны для галоўнай старонкі]]</noinclude> 3nyidjyxrhixq0nk1isnkmmb7te9tpx 102 10913 283856 246564 2026-05-01T13:10:09Z Gleb Leo 2440 283856 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара |Імёны = Аркадзь |Прозвішча = Смоліч |Варыянты імёнаў = |Выява = Arkadź Smolič.jpg |ДН = 29.9.1891 |Месца нараджэння = в. Бацэвічы, Бабруйскі павет, Менская губэрня, Расейская імпэрыя |ДС = 17.6.1938 |Месца смерці = турма г. Омску, РСФСР, СССР |Апісанне = беларускі грамадзкі і палітычны дзяяч, географ |Іншае = |Вікіпедыя = Аркадзь Смоліч |Вікіпедыя2 = Аркадзь Смоліч |Вікіцытатнік = |Вікісховішча = |Вікіліўр = |ЭСБЕ = |Google = |Катэгорыя = Аркадзь Смоліч |Першая літара прозвішча = С }} == Творы == {{Усе творы}} * [[Раніца (1914)/Азірнемся|Азірнемся]] // {{Fine|[[Раніца (1914)|Раніца]]. — Чэрвень 1914. — №1}} * [[Жніво цемры]] (1914) * [[У абароне хутароў|У абароне хутароў (Атказ 1914 Л. Гмыраку)]] (1914) * [[Як цана робіцца і што яна знача?|Як цана робіцца і што яна значэ?]] // {{Fine|[[Лучынка (часопіс)|Лучынка]]. — 1914. — [[Лучынка (часопіс)/4|Кніжка 4]]}} * [[Географія Беларусі]] (1919) * [[Незалежнасьць (Смоліч)|Незалежнасьць]] (1921) * [[Народы Беларусі]] (1921) * [[«Беларуская навуковая тэрміналёгія» (Смоліч)|„Беларуская навуковая тэрміналёгія“]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Сьнежань 1922. — [[Полымя (часопіс)/1922/1|№1]]}} * [[Да апошніх падзей у Заходняй Беларусі]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 2—3 лютага 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/26|№26 (1918)]]—[[Савецкая Беларусь (1920)/1927/27|27 (1919)]]}} * [[Да будаваньня Беларускай Акадэміі Навук]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 26 кастрычніка 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/248|№248 (2136)]]}} * [[Прадмова да кнігі «Матар’ялы да геаграфіі і статыстыкі Беларусі»]] (1928) * {{Скан|Рукапісы|Смоліч А. Дзённікавыя запісы, празаічныя, вершаваныя і публіцыстычныя накіды (казкі, п'еса).pdf}} (першая публікацыя 1996) === Апавяданьні === * [[Раніца (1914)/Казка аб крыльлях|Казка аб крыльлях]] // {{Fine|[[Раніца (1914)|Раніца]]. — Чэрвень 1914. — №1}} == Лісты == * [[Ліст Аркадзя Смоліча да Вацлава Іваноўскага (8 чэрвеня 1920)]] == Пераклады == * {{Скан|Сусьветная гісторыя (Астэрлёф, Шустэр)/Частка 3|Сусьветная гісторыя 3.pdf}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Беларускія географы]] [[Катэгорыя:Беларускія грамадскія дзеячы]] [[Катэгорыя:Беларускія палітыкі]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] lmwpvl0fn9eddrh1n777xokhh659khn 0 38638 283857 283851 2026-05-01T13:10:09Z Gleb Leo 2440 283857 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Завіруха | аўтар = Міхась Чарот | год = 1922 год | пераклад = | секцыя = Зборнік вершаў | папярэдні = | наступны = | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе выданьні гэтага зборніка, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * {{Скан|[[Завіруха (1922)|Завіруха]]|Завіруха (1922).pdf}}. {{Fine|Менск: Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі, 1922}} * {{Скан|[[Завіруха (1929)|Завіруха]]|Завіруха (1929).pdf}}. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1929}} == Гл. таксама == * ''[[Аўтар:Міхаіл Піятуховіч|Піотуховіч, М]]''. [[М. Чарот «Завіруха» (Піятуховіч)|М. Чарот „Завіруха“]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Сьнежань 1922. — [[Полымя (часопіс)/1922/1|№1]]}} [[Катэгорыя:Завіруха (Чарот)|*]] [[Катэгорыя:Зборнікі вершаў]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] jc0mycxpn3c0cpitc5o4qvd896zvyyf 106 71216 283917 268985 2026-05-01T19:44:30Z Gleb Leo 2440 283917 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=Полымя |Language=be |Volume=[[Полымя (часопіс)/1922/1|№ 1]] |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator=[[Аўтар:Павел Гуткоўскі|Павел Гуткоўскі]] |School= |Publisher=Беларускае Коопэрацыйна-Выдавецкае Таварыства „Савецкая Беларусь“ |Address=Менск |Year=1922 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Pages=<pagelist 1=аправа 2=аб'ява 3=тытул 4=- 5=3 94=зьмест 95=аб'ява 96=— /> |Volumes= |Remarks={{Старонка:Полымя. 1922. № 1.pdf/94}} |Width= |Header= |Footer= }} qrhtm9eu57h26apd4g0d9n8payc1920 0 81213 283875 212220 2026-05-01T16:03:49Z Gleb Leo 2440 283875 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Беларускі лірнік | аўтар = Уладзімір Тэраўскі | год = 1922 год | пераклад = | секцыя = Сьпеўнік | папярэдні = | наступны = | анатацыі = }} <pages index="Беларускі лірнік (1922).pdf" from="2" to="2" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Беларускі лірнік (1922).pdf" from="6" to="6" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Беларускі лірнік (1922).pdf" from="7" to="7" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Беларускі лірнік (1922).pdf" from="96" to="97" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Беларускі лірнік (1922).pdf" from="98" to="98" /> == Гл. таксама == * ''[[Аўтар:Канстанцін Пуроўскі|Пуроўскі, К]]''. [[«Беларускі Лірнік» (Пуроўскі)|«Беларускі Лірнік»]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Сьнежань 1922. — [[Полымя (часопіс)/1922/1|№1]]}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Уладзімір Тэраўскі]] [[Катэгорыя:Спеўнікі]] [[Катэгорыя:Зборнікі народных песень]] [[Катэгорыя:Ноты]] [[Катэгорыя:Творы 1922 года]] [[Катэгорыя:Творы, выдадзеныя ў Берліне]] h0iaq6xx7m4217cfzr3kl8ng1qnafwr 0 84102 283859 199865 2026-05-01T14:34:26Z Ssvb 4088 283859 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Узвышша | безаўтара = | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Часопіс | папярэдні = [[Узвышша (часопіс)/1927|1927 год]] | наступны = [[Узвышша (часопіс)/1929|1929 год]] | анатацыі = }} * Узвышша. — 1928. — {{Скан|[[Узвышша (часопіс)/1928/1|№1 (7)]]|Узвышша. 1928. № 1 (7).pdf}} * Узвышша. — 1928. — {{Скан|[[Узвышша (часопіс)/1928/2|№2 (8)]]|Узвышша. 1928. № 2 (8).pdf}} * Узвышша. — 1928. — {{Скан|[[Узвышша (часопіс)/1928/3|№3 (9)]]|Узвышша. 1928. № 3 (9).pdf}} * Узвышша. — 1928. — {{Скан|[[Узвышша (часопіс)/1928/4|№4 (10)]]|Узвышша. 1928. № 4 (10).pdf}} * Узвышша. — 1928. — {{Скан|[[Узвышша (часопіс)/1928/5|№5 (11)]]|Узвышша. 1928. № 5.djvu}} * Узвышша. — 1928. — {{Скан|[[Узвышша (часопіс)/1928/6|№6 (12)]]|Узвышша. 1928. № 6 (12).pdf}} [[Катэгорыя:Творы 1928 года]] qt6f48vfih8a27bg9aohqdqgjvnbriw 0 97171 283947 231209 2026-05-02T08:07:38Z Gleb Leo 2440 283947 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Biełarus. № 9-10 | безаўтара = | год = 14 сакавіка 1913 году | пераклад = | секцыя = Газэта | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/8|№ 8]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1913/11-12|№ 11-12]] | анатацыі = }} <pages index="Biełarus. 1913. № 9-10.pdf" from="1" to="1" onlysection="Верхавіна" /> * ''[[Аўтар:Антон Бычкоўскі|Antoni B]]''. [[Biełarus (1913)/1913/9-10/Adwiecznaja mowa…|⁂ (Adwiecznaja mowa…)]] * [[Biełarus (1913)/1913/9-10/Katalickaja chata|Katalickaja chata]] * ''[[Аўтар:Альберт Паўловіч|Albert Paŭłowicz]]''. [[Biełarus (1913)/1913/9-10/Na szlachu|Na szlachu]] * ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Jurka Mucha]]''. [[Biełarus (1913)/1913/9-10/Chto jana?|Chto jana?]] * [[Biełarus (1913)/1913/9-10/Kaścielny kalendar|Kaścielny kalendar. Marec]] * ''[[Аўтар:Баляслаў Пачопка|B. P—ko]]''. [[Biełarus (1913)/1913/8/40 muczynikaŭ|40 muczynikaŭ]] * '''[[Biełarus (1913)/1913/9-10/Kaścielnyje wiedamaści|Kaścielnyje wiedamaści]]''' * '''[[Biełarus (1913)/1913/9-10/Szto czuwać|Szto czuwać]]''' * '''Piszuć da nas.''' ** ''[[Аўтар:Андрэй Зязюля|A. Z]]''. [[Biełarus (1913)/1913/9-10/Piszuć da nas/M. Uzlany|M. Uzlany, Minsk, hub. Ihum. paw.]] * '''[[Biełarus (1913)/1913/9-10/Wiestki z zahranicy|Wiestki z zahranicy]]''' ** ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Lo—nik]]''. [[Biełarus (1913)/1913/9-10/Nasza Haspadarka|Nasza Haspadarka]] ** ''[[Аўтар:Баляслаў Лапыр|Bolesłaŭ Łapyr]]''. [[Biełarus (1913)/1913/9-10/List ŭ redakciju|List ŭ redakciju]] * '''[[Biełarus (1913)/1913/8/Usiaczyna|Usiaczyna]]''' * [[Biełarus (1913)/1913/9-10/Usiaczyna/Dumki|Dumki]] * [[Biełarus (1913)/1913/9-10/Usiaczyna/Zahadki|Zahadki]] * [[Biełarus (1913)/1913/9-10/Usiaczyna/Żarty i prykazki|Żarty i prykazki]] * [[Biełarus (1913)/1913/9-10/Swaja poczta|Swaja poczta]] <pages index="Biełarus. 1913. № 9-10.pdf" from="8" to="8" onlysection="Рэдактар" /> {{PD-Расейская імпэрыя}} 2iu6jwld8oyw72tahco6yolx6cz79sf 106 107680 283942 252762 2026-05-02T07:56:13Z Gleb Leo 2440 283942 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў]] |Language=be |Volume= |Author=[[Аўтар:Мікола Ільяшэвіч|Мікола Ільяшэвіч]] |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address=Вільня |Year=1928 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} fcy1qp8ifqy2vh53ned11nyidglv3my 0 121939 283896 283387 2026-05-01T18:28:17Z EmausBot 725 Выпраўленьне падвойнага перанакіраваньня → [[Творы (Купала, 1930)/4/У дарозе]] 283896 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Творы (Купала, 1930)/4/У дарозе]] 5v0a2ebwkj8wgo941cemckn4mexz27g 104 122175 283886 283792 2026-05-01T17:54:28Z RAleh111 4658 /* Не вычытаная */ 283886 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}Ад зьзяньня месяца ў хаце было відна ва ўсіх закутках.</br> {{gap|1em}}Усе спалі.</br> {{gap|1em}}Міхалка зірнуў на кут, дзе адлівала золатам бліскучая бляха бажніцы. Адтуль паглядалі на яго «маці боская», «младзенец» і сівенькі Мікола.</br> {{gap|1em}}Колькі разоў Міхалка тлумачыў жонцы, што гэтыя «багі» — папера, дрэва і бляха, што сорамна яму перад таварышамі, якія коляць вочы гэтымі багамі. Ён хоча зьняць багоў са сьцяны.</br> {{gap|1em}}Але набожная жонка лемантуе.</br> {{gap|1em}}Колькі разоў ён бабе гаварыў, што «лірыгія» — хмель для народу, што вера — п’янства, ад якога толькі дурман у галаве, — ніяк ня мог з’агітаваць сваю «дурную бабу», як ён называе яе.</br> {{gap|1em}}— А з мяне суседкі сьмяяццца будуць, а тое ды сёё скажуць, — сыпала словамі, нібы гарохам, жонка.</br> {{gap|1em}}Усё красамоўства Міхалкі аб тым, што папы абманваюць народ, што апошні фунт збожжа забіраюць, што абразы — папоўскія цацкі, нічога не памагае.</br> {{gap|1em}}Упартая жонка.</br> {{gap|1em}}I вось на гэты раз Міхалка задумаў наладзіць рэволюцыю ў хаце — зьняць абразы.</br> {{gap|1em}}Строгія вочы «сьвятога» Міколы пільна ўглядаліся ў ня менш строгія вочы Міхалкі. «Божая маці» з «младзенцам» болей рахмана глядзелі.</br> {{gap|1em}}Міхалка ўспомніў сваіх бацькоў і дзядоў. Гэтыя абразы яму ад дзеда ў спадчыну засталіся…</br> {{gap|1em}}«Ня мала дзед і бацька «бацюшку» за абдзірства лаялі».</br><noinclude></noinclude> lsi6genblpioshaq1tcve9l4zlbdxyx 104 122208 283853 2026-05-01T12:51:17Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «<section begin="Смоліч"/>некаторыя няхваты. Перад усім выдана тэрміналёгія зусім бяз націскаў (нават там, дзе яны вымагаюцца [[Беларуская граматыка для школ|граматыкаю]] [[Аўтар:Браніслаў Тарашкевіч|Тарашкевіча]]). {{Абмылка|і|І}} гэта моцна замінае пры практычным...» 283853 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Смоліч"/>некаторыя няхваты. Перад усім выдана тэрміналёгія зусім бяз націскаў (нават там, дзе яны вымагаюцца [[Беларуская граматыка для школ|граматыкаю]] [[Аўтар:Браніслаў Тарашкевіч|Тарашкевіча]]). {{Абмылка|і|І}} гэта моцна замінае пры практычным ужываньні тэрміну: нават добра знаючы мову прыходзіцца часам доўга падумаць аб тым, дзе паставіць націск у некаторых новых словах. А што-ж будуць рабіць вучыцялі, крыху горш знаючыя мову? Разумеецца, націскаў няма не праз недагляд, а дзеля тэхнічных прычынаў. От-жа, здаецца нам, у будучыне трэба пастарацца гэтыя тэхнічныя труднасьці перамагчы. Далей — коррэктура. Коррэктурных памылак ёсьць, як быццам залішне, бо ў гэткага характару друках яны асабліва шкодзяць; — ствараецца цэлы рад новых слоў, якія істнуюць пакуль што толькі на паперы і з яе павінны перайсьці ў вусны народу, і затым тут коррэктурныя памылкі — роўны памылкам істотным. Так сама пад знакам запытаньня трэба было-б паставіць тэндэнцыю тварэньня масы нэолёгізмаў. Здаецца нам, з гэтай справай трэ‘ было-б быць крыху асьцярожней. Чым большы лік нэолёгізмаў будзем мы старацца ўвесьці ў мову, тым менш шансаў на жыцьцёвасьць кожнага з іх, бо {{Абмылка|усё-ж|ўсё-ж}} гэта словы штучныя, хаця можа і вельмі правільна і ўдала зложаныя. A тым часам такімі нэолёгізмамі часта замяняюцца словы ў поўным значэньні інтэрнацыянальныя, якія ўжываюцца ў навуковай тэрміналёгіі блізка ўсіх культурных народаў (прыкл. замест геомэтрычнага тэрміну ''катэт'' — прапануецца тэрмін ''прыпростакутная'', ''геотропізм'' — ''землязваротность'' і г. д.), чвартасьць такіх заменаў з пэдагогічнага дый навуковага боку ня дужа пэўная; добра затым зроблена, што хоць пасьля такіх нэолёгізмаў звычайна падаюцца і інтэрнацыянальныя тэрміны ў беларускай транскрыпцыі. Было-б усё-ж шмат лепей, каб тая праца, якая найшла на {{Абмылка|славянізаваные|славянізаваньне}} інтэрнацыянальных тэрмінаў, была зужыта на больш стараную апрацоўку рэшты тэрмінаў, асабліва тых, на якія ёсьць адпаведныя чыста народныя словы, на выкарыстаньне тэрміналёгічнага матар‘ялу з розных беларускіх друкаў (асабліва сельска-гаспадарскіх, у якіх можна знайсьці шмат рэдкіх, але чыста народных выразаў для азначэньня тэрмінаў (прыкл. ''бушаваньне'' зам. ужытага расейскага слова ''браджэньне'') {{Водступ|2|em}}Гэтыя невялічкія ўвагі аб выдадзенай тэрміналёгіі ні ў якім разе ня могуць лічацца практычным аглядам яе, на якую справу патрэбна шмат часу і эрудыцыі, дый шмат мейсца. Пытаньне навуковае тэрміналёгіі нагэтулькі важнае, што яму ня шкода было-б ахвяраваць цэлыя кнігі, дый не маленькія. Вельмі пажаданым быў бы апроч таго самы шырокі абмен думак аб тэрміналёгіі ўсяго зацікаўленага грамадзянства, а перад усім — вучыцельства. Такая грамадная крытыка пажадана, відаць, і для саміх аўтараў тэрміналёгіі, якія лічаць яе {{Абмылка|дыскусайнаю|дыскусыйнаю}}; шырокі размах гэтае крытыкі, з другога боку, выразна сьведчыў бы аб жыцьцёвай вазе зробленае работы. Уся гэтая крытыка апрацованае тэрміналёгіі пакажа, пэўне шмат дробных недахватаў, але адначасна выявіць і яе праўдзівую вялікую вартасьць, у якой лёгка пераканацца, калі перайсьці ад разгляду драбязгаў да ацэнкі ўсяе суцэльнасьці тэрміналёгічнае працы. Гэтаю фундамэнтальнаю працаю яе закладчыкі і протэктары Нар. Кам. Асьветы й наогул пролетарская ўлада могуць па справядлівасьці гардзіцца перад сучасным і будучымі пакаленьнямі, бо ёю кладзецца трывалая падмуроўка пад беларускую школу, беларускую навуку й культуру. {{Калёнтытул|right=|'''А. Смоліч.'''}} <section end="Смоліч"/> <section begin="З"/>{{Водступ|2|em}}'''Дни нашей жизни.''' ''Ежемесячный журнал студентов Горецкого сельско-хозяйственного института № 1—5 январь—май''. {{Водступ|2|em}}Пад гэткай назвай студэнты Горацкага сельска-гаспадарчага інстытуту выдалі сваю невялічкую часопісь. «Дни нашей жизни», разьмерам у вадну ⅛ аркуша, складаюць 32 старонкі зьместу. Па зьмешчаным у ім {{перанос-пачатак|п=матэры|к=яле}}<section end="З"/><noinclude></noinclude> 5behktzpwpg6oys8zd4ap7d5i584e9e 283858 283853 2026-05-01T13:21:09Z Gleb Leo 2440 283858 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Смоліч"/>некаторыя няхваты. Перад усім выдана тэрміналёгія зусім бяз націскаў (нават там, дзе яны вымагаюцца [[Беларуская граматыка для школ|граматыкаю]] [[Аўтар:Браніслаў Тарашкевіч|Тарашкевіча]]). {{Абмылка|і|І}} гэта моцна замінае пры практычным ужываньні тэрміну: нават добра знаючы мову прыходзіцца часам доўга падумаць аб тым, дзе паставіць націск у некаторых новых словах. А што-ж будуць рабіць вучыцялі, крыху горш знаючыя мову? Разумеецца, націскаў няма не праз недагляд, а дзеля тэхнічных прычынаў. От-жа, здаецца нам, у будучыне трэба пастарацца гэтыя тэхнічныя труднасьці перамагчы. Далей — коррэктура. Коррэктурных памылак ёсьць, як быццам залішне, бо ў гэткага характару друках яны асабліва шкодзяць; — ствараецца цэлы рад новых слоў, якія істнуюць пакуль што толькі на паперы і з яе павінны перайсьці ў вусны народу, і затым тут коррэктурныя памылкі — роўны памылкам істотным. Так сама пад знакам запытаньня трэба было-б паставіць тэндэнцыю тварэньня масы нэолёгізмаў. Здаецца нам, з гэтай справай трэ‘ было-б быць крыху асьцярожней. Чым большы лік нэолёгізмаў будзем мы старацца ўвесьці ў мову, тым менш шансаў на жыцьцёвасьць кожнага з іх, бо {{Абмылка|усё-ж|ўсё-ж}} гэта словы штучныя, хаця можа і вельмі правільна і ўдала зложаныя. A тым часам такімі нэолёгізмамі часта замяняюцца словы ў поўным значэньні інтэрнацыянальныя, якія ўжываюцца ў навуковай тэрміналёгіі блізка ўсіх культурных народаў (прыкл. замест геомэтрычнага тэрміну ''катэт'' — прапануецца тэрмін ''прыпростакутная'', ''геотропізм'' — ''землязваротность'' і г. д.), чвартасьць такіх заменаў з пэдагогічнага дый навуковага боку ня дужа пэўная; добра затым зроблена, што хоць пасьля такіх нэолёгізмаў звычайна падаюцца і інтэрнацыянальныя тэрміны ў беларускай транскрыпцыі. Было-б усё-ж шмат лепей, каб тая праца, якая найшла на {{Абмылка|славянізаваные|славянізаваньне}} інтэрнацыянальных тэрмінаў, была зужыта на больш стараную апрацоўку рэшты тэрмінаў, асабліва тых, на якія ёсьць адпаведныя чыста народныя словы, на выкарыстаньне тэрміналёгічнага матар‘ялу з розных беларускіх друкаў (асабліва сельска-гаспадарскіх, у якіх можна знайсьці шмат рэдкіх, але чыста народных выразаў для азначэньня тэрмінаў (прыкл. ''бушаваньне'' зам. ужытага расейскага слова ''браджэньне'') {{Водступ|2|em}}Гэтыя невялічкія ўвагі аб выдадзенай тэрміналёгіі ні ў якім разе ня могуць лічацца практычным аглядам яе, на якую справу патрэбна шмат часу і эрудыцыі, дый шмат мейсца. Пытаньне навуковае тэрміналёгіі нагэтулькі важнае, што яму ня шкода было-б ахвяраваць цэлыя кнігі, дый не маленькія. Вельмі пажаданым быў бы апроч таго самы шырокі абмен думак аб тэрміналёгіі ўсяго зацікаўленага грамадзянства, а перад усім — вучыцельства. Такая грамадная крытыка пажадана, відаць, і для саміх аўтараў тэрміналёгіі, якія лічаць яе {{Абмылка|дыскусайнаю|дыскусыйнаю}}; шырокі размах гэтае крытыкі, з другога боку, выразна сьведчыў бы аб жыцьцёвай вазе зробленае работы. Уся гэтая крытыка апрацованае тэрміналёгіі пакажа, пэўне шмат дробных недахватаў, але адначасна выявіць і яе праўдзівую вялікую вартасьць, у якой лёгка пераканацца, калі перайсьці ад разгляду драбязгаў да ацэнкі ўсяе суцэльнасьці тэрміналёгічнае працы. Гэтаю фундамэнтальнаю працаю яе закладчыкі і протэктары Нар. Кам. Асьветы й наогул пролетарская ўлада могуць па справядлівасьці гардзіцца перад сучасным і будучымі пакаленьнямі, бо ёю кладзецца трывалая падмуроўка пад беларускую школу, беларускую навуку й культуру. {{Калёнтытул|right='''А. Смоліч.'''}} <section end="Смоліч"/> <section begin="З"/>{{Водступ|2|em}}'''Дни нашей жизни.''' ''Ежемесячный журнал студентов Горецкого сельско-хозяйственного института № 1—5 январь—май''. {{Водступ|2|em}}Пад гэткай назвай студэнты Горацкага сельска-гаспадарчага інстытуту выдалі сваю невялічкую часопісь. «Дни нашей жизни», разьмерам у вадну ⅛ аркуша, складаюць 32 старонкі зьместу. Па зьмешчаным у ім {{перанос-пачатак|п=матэры|к=яле}}<section end="З"/><noinclude></noinclude> s5gylzkxb2lcf2xhn9yof2qyr8ycloa 0 122209 283854 2026-05-01T12:57:54Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = „Беларуская навуковая тэрміналёгія“ | аўтар = Аркадзь Смоліч | год = Сьнежань 1922 году | пераклад = | секцыя = Крытыка | папярэдні = [[Полымя (часопіс)/1922/1/Кнігапіс/М. Чарот «Завіруха»|М. Чарот „Завіруха“]] | наступны = Полымя...» 283854 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = „Беларуская навуковая тэрміналёгія“ | аўтар = Аркадзь Смоліч | год = Сьнежань 1922 году | пераклад = | секцыя = Крытыка | папярэдні = [[Полымя (часопіс)/1922/1/Кнігапіс/М. Чарот «Завіруха»|М. Чарот „Завіруха“]] | наступны = [[Полымя (часопіс)/1922/1/Кнігапіс/Дни нашей жизни|Дни нашей жизни]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Полымя. 1922. № 1.pdf" from="87" to="88" fromsection="Смоліч" tosection="Смоліч" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:«Беларуская навуковая тэрміналёгія» (Смоліч)}} [[Катэгорыя:Крытыка Аркадзя Смоліча]] [[Катэгорыя:Беларуская мова]] 8q6jrodoacnx49o55umptxhfw6gomiw 283861 283854 2026-05-01T15:40:29Z Gleb Leo 2440 283861 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = „Беларуская навуковая тэрміналёгія“ | аўтар = Аркадзь Смоліч | год = Сьнежань 1922 году | пераклад = | секцыя = Крытыка | папярэдні = [[Полымя (часопіс)/1922/1/Кнігапіс/М. Чарот «Завіруха»|М. Чарот „Завіруха“]] | наступны = [[Полымя (часопіс)/1922/1/Кнігапіс/Дни нашей жизни|Дни нашей жизни]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Полымя. 1922. № 1.pdf" from="87" to="88" fromsection="Смоліч" tosection="Смоліч" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:«Беларуская навуковая тэрміналёгія» (Смоліч)}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка Аркадзя Смоліча]] [[Катэгорыя:Крытыка]] [[Катэгорыя:Беларуская мова]] pocze8bnzbgtl09pftuga4fk58pmuoa 0 122210 283855 2026-05-01T12:59:03Z Gleb Leo 2440 Перасылае да [[Полымя (часопіс)/1922/1/Кнігапіс/«Беларуская навуковая тэрміналёгія»]] 283855 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Полымя (часопіс)/1922/1/Кнігапіс/«Беларуская навуковая тэрміналёгія»]] gmw79bjqvx0a8qhe4yt8wbvi2n7gt4m 104 122211 283860 2026-05-01T15:40:07Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «<section begin="З"/>{{перанос-канец|п=матэры|к=яле}} нельга выявіць выразнага твару часопісі. Побач в артыкулам «1-ае мая» стаіць артыкул «К третьей годовщине Горецкого Сельска-Гаспадарчага Інстытуту», а сьледам за артыкулам «Исторический и естественно-историч...» 283860 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="З"/>{{перанос-канец|п=матэры|к=яле}} нельга выявіць выразнага твару часопісі. Побач в артыкулам «1-ае мая» стаіць артыкул «К третьей годовщине Горецкого Сельска-Гаспадарчага Інстытуту», а сьледам за артыкулам «Исторический и естественно-исторический материализм» ідзе артыкул «Сьветлый праздник русской Агрономии». На той ці іншы напрамак «Дни Нашей Жизни» ня кажа и артыкульчык „От редакции“. Давёўшы да ведама чытачоў, што замінка ў выданьні часопісі «Дни Нашей Жизни» тлумачыцца пераводам выдавецтва Інсьцітуту „на гаспадарчы рашчот“, рэдакцыя кажа: «Выдаючыся ў вобласным {{Абмылка|агранамічны мцэнтры|агранамічным цэнтры}}, моцаю абставін праца часопісі дастае адпаведны пахіл у бок прыстасаваньня часопісі да цікавасьці вобласнай меркі“ і далей: «гэткая перамена адказвае з аднаго боку інтарэсам мясцовых чытачоў, з другога-ж — прагненьню многіх устаноў і асобных працоўнікаў сельскага гаспадарства заходняй вобласьці (?) мець болей ці меней цесную сувязь з вобласным цэнтрам агранамічнае асьветы». Прыданы, да часопісі невялічкі беларускі аддзел — так сама не выяўляе напрамку часопісі, да таго мізэрны й слабы {{Абмылка|Ен|ён,}} што дзівішся, для чаго ўжо яго зьмяшчаць. Хіба толькі, каб паказаць тое, што студэнтам Горацкага Сельска-гаспадарчага Інстытуту сорамна не аддаць увагі беларускай культуры. Да пералічанага трэба дадаць нязграбную форму часопісі і зусім зацьвіўшую назву — «Дни нашей жизни». Малюнак на вокладцы і малюнкі ў канцы зьместу — так сама аддаюць моркатам заняпаду. {{Водступ|2|em}}Тымчасам у вогуле відаць стараньне і здольнасьць супрацоўнікаў «Дни нашей жизни», якія-б пры умелым кіраўніцтве ў адным напрамку маглі-б стварыць што-небудзь добрае, вытрывалае і адпавядаючае часу. Пажадаем гэтаму стацца. {{Калёнтытул|right='''З—р.'''}} <section end="З"/> <section begin="Х"/>{{Водступ|2|em}}'''«Вестник Народного Комиссариата Просвещения С.С.Р.Б.»''' {{Водступ|2|em}}''Выданьне Камісарыяту Асьветы Беларусь, Менск.'' {{Водступ|2|em}}Памянёная часопісь пачала выходзіць яшчэ ў 1921 г. Дагэтуль вышла 8 нумароў. Часопісь мае ў сабе тры аддзелы: 1) у першым аддзеле разглядаюцца пытаньні пэдагогікі і школы наогул; 2) у другім аддзеле падаюцца цыркуляры, пастановы й распараджэньні Народнага Камісарыяту Асьветы Беларусі; 3) трэці аддзел мае загаловак — {{Абмылка|Беларусскі|Беларускі}} Аддзел, у якім асьвятляюцца спэцыяльна пытаньні беларускае культуры. {{Водступ|2|em}}Для нас асаблівую цікавасьць прадстаўляе апошні Беларускі Аддзел. Гэты аддзел, трэба адзначыць, выяўляе няспынную тэндэнцыю пашырэньня на кошт іншых двох, і гэтае пашырэньне йдзе толькі на карысьць часопісі у цэлым. {{Водступ|2|em}}З паміж паасобных прац у «Бeлар. Аддзеле» трэба падкрэсьліць артыкул ''[[Аўтар:Аляксандр Бурбіс|Старога Піліпа]]'' «[[Кароткі агляд беларускага нацыянальна-рэвалюцыйнага руху (Бурбіс)|Кароткі агляд беларускага нацыянальнага-рэвалюцыйнага руху]]» (№ 11 2), у якім даволі яскрава й праўдзіва зроблен агульны нарыс, дадзены агульны фон гэтага руху; затым артыкул ''[[Аўтар:Усевалад Ігнатоўскі|У. Ігнатоўскага]]'' «[[Сучасныя матывы беларускай лірыкі]]» (№ 2), у якім аўтар выказвае сябе бязумоўна добрым знаўцам сацыяльна-рэвалюцыйных адценьняў у беларускім пісьменстве; трэба яшчэ адзначыць апавяданьне-ўспаміны ''[[Аўтар:Якуб Колас|Я. Коласа]]'' «[[Цені прошлага]]» (№№ 1(3), 2(4), 3—4, 5—6), у якім мастацка выяўлена жыцьцё вастрожнікаў; затым ідуць вельмі цікавыя працы [[Аўтар:Змітрок Бядуля|''З. Бядулі]]'' па „Гісторыі беларускага тэатру і шм, інш. {{Водступ|2|em}}Але бязумоўна найбольшую вартасьць маюць і першае мейсца у часопісі займаюць працы па беларускай навуковай тэрміналёгіі, дзякуючы якім „Вестник» здабывае сабе вялізнае гістарычнае значэньне. {{Водступ|2|em}}Што датыча іншых аддзелаў часопісі, то трэба адзначыць, што ў ёй даволі значнае месца ўдзяляецца прынцыповым пастаноўкам пэдагогічных пытаньняў наогул, і пытаньняў датычных савецкай працоўнай школы паасобку (артыкулы праф. Салаўёва, праф. [[Аўтар:Тадэвуш Іваноўскі|Іваноўскага]], [[Аўтар:Мікола Байкоў|М. Н. Байкова]] і<section end="Х"/><noinclude></noinclude> 2zyclr0ey5ve0647zw6bx5kzpgnp7ng 283868 283860 2026-05-01T15:56:41Z Gleb Leo 2440 283868 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="З"/>{{перанос-канец|п=матэры|к=яле}} нельга выявіць выразнага твару часопісі. Побач в артыкулам «1-ае мая» стаіць артыкул «К третьей годовщине Горецкого Сельска-Гаспадарчага Інстытуту», а сьледам за артыкулам «Исторический и естественно-исторический материализм» ідзе артыкул «Сьветлый праздник русской Агрономии». На той ці іншы напрамак «Дни Нашей Жизни» ня кажа и артыкульчык „От редакции“. Давёўшы да ведама чытачоў, што замінка ў выданьні часопісі «Дни Нашей Жизни» тлумачыцца пераводам выдавецтва Інсьцітуту „на гаспадарчы рашчот“, рэдакцыя кажа: «Выдаючыся ў вобласным {{Абмылка|агранамічны мцэнтры|агранамічным цэнтры}}, моцаю абставін праца часопісі дастае адпаведны пахіл у бок прыстасаваньня часопісі да цікавасьці вобласнай меркі“ і далей: «гэткая перамена адказвае з аднаго боку інтарэсам мясцовых чытачоў, з другога-ж — прагненьню многіх устаноў і асобных працоўнікаў сельскага гаспадарства заходняй вобласьці (?) мець болей ці меней цесную сувязь з вобласным цэнтрам агранамічнае асьветы». Прыданы, да часопісі невялічкі беларускі аддзел — так сама не выяўляе напрамку часопісі, да таго мізэрны й слабы {{Абмылка|Ен|ён,}} што дзівішся, для чаго ўжо яго зьмяшчаць. Хіба толькі, каб паказаць тое, што студэнтам Горацкага Сельска-гаспадарчага Інстытуту сорамна не аддаць увагі беларускай культуры. Да пералічанага трэба дадаць нязграбную форму часопісі і зусім зацьвіўшую назву — «Дни нашей жизни». Малюнак на вокладцы і малюнкі ў канцы зьместу — так сама аддаюць моркатам заняпаду. {{Водступ|2|em}}Тымчасам у вогуле відаць стараньне і здольнасьць супрацоўнікаў «Дни нашей жизни», якія-б пры умелым кіраўніцтве ў адным напрамку маглі-б стварыць што-небудзь добрае, вытрывалае і адпавядаючае часу. Пажадаем гэтаму стацца. {{Калёнтытул|right='''З—р.'''}} <section end="З"/> <section begin="Х"/>{{Водступ|2|em}}'''«[[Вестник Народного комиссариата просвещения ССРБ (1921)|Вестник Народного Комиссариата Просвещения С.С.Р.Б.]]»''' {{Водступ|2|em}}''Выданьне Камісарыяту Асьветы Беларусь, Менск.'' {{Водступ|2|em}}Памянёная часопісь пачала выходзіць яшчэ ў 1921 г. Дагэтуль вышла 8 нумароў. Часопісь мае ў сабе тры аддзелы: 1) у першым аддзеле разглядаюцца пытаньні пэдагогікі і школы наогул; 2) у другім аддзеле падаюцца цыркуляры, пастановы й распараджэньні Народнага Камісарыяту Асьветы Беларусі; 3) трэці аддзел мае загаловак — {{Абмылка|Беларусскі|Беларускі}} Аддзел, у якім асьвятляюцца спэцыяльна пытаньні беларускае культуры. {{Водступ|2|em}}Для нас асаблівую цікавасьць прадстаўляе апошні Беларускі Аддзел. Гэты аддзел, трэба адзначыць, выяўляе няспынную тэндэнцыю пашырэньня на кошт іншых двох, і гэтае пашырэньне йдзе толькі на карысьць часопісі у цэлым. {{Водступ|2|em}}З паміж паасобных прац у «Бeлар. Аддзеле» трэба падкрэсьліць артыкул ''[[Аўтар:Аляксандр Бурбіс|Старога Піліпа]]'' «[[Кароткі агляд беларускага нацыянальна-рэвалюцыйнага руху (Бурбіс)|Кароткі агляд беларускага нацыянальнага-рэвалюцыйнага руху]]» (№ 11 2), у якім даволі яскрава й праўдзіва зроблен агульны нарыс, дадзены агульны фон гэтага руху; затым артыкул ''[[Аўтар:Усевалад Ігнатоўскі|У. Ігнатоўскага]]'' «[[Сучасныя матывы беларускай лірыкі]]» (№ 2), у якім аўтар выказвае сябе бязумоўна добрым знаўцам сацыяльна-рэвалюцыйных адценьняў у беларускім пісьменстве; трэба яшчэ адзначыць апавяданьне-ўспаміны ''[[Аўтар:Якуб Колас|Я. Коласа]]'' «[[Цені прошлага]]» (№№ 1(3), 2(4), 3—4, 5—6), у якім мастацка выяўлена жыцьцё вастрожнікаў; затым ідуць вельмі цікавыя працы [[Аўтар:Змітрок Бядуля|''З. Бядулі]]'' па „Гісторыі беларускага тэатру і шм, інш. {{Водступ|2|em}}Але бязумоўна найбольшую вартасьць маюць і першае мейсца у часопісі займаюць працы па беларускай навуковай тэрміналёгіі, дзякуючы якім „Вестник» здабывае сабе вялізнае гістарычнае значэньне. {{Водступ|2|em}}Што датыча іншых аддзелаў часопісі, то трэба адзначыць, што ў ёй даволі значнае месца ўдзяляецца прынцыповым пастаноўкам пэдагогічных пытаньняў наогул, і пытаньняў датычных савецкай працоўнай школы паасобку (артыкулы праф. Салаўёва, праф. [[Аўтар:Тадэвуш Іваноўскі|Іваноўскага]], [[Аўтар:Мікола Байкоў|М. Н. Байкова]] і<section end="Х"/><noinclude></noinclude> 3thmfhl8jmr52lttoyf42a89vebtrw4 283928 283868 2026-05-01T21:05:10Z Gleb Leo 2440 283928 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="З"/>{{перанос-канец|п=матэры|к=яле}} нельга выявіць выразнага твару часопісі. Побач в артыкулам «1-ае мая» стаіць артыкул «К третьей годовщине Горецкого Сельска-Гаспадарчага Інстытуту», а сьледам за артыкулам «Исторический и естественно-исторический материализм» ідзе артыкул «Сьветлый праздник русской Агрономии». На той ці іншы напрамак «Дни Нашей Жизни» ня кажа и артыкульчык „От редакции“. Давёўшы да ведама чытачоў, што замінка ў выданьні часопісі «Дни Нашей Жизни» тлумачыцца пераводам выдавецтва Інсьцітуту „на гаспадарчы рашчот“, рэдакцыя кажа: «Выдаючыся ў вобласным {{Абмылка|агранамічны мцэнтры|агранамічным цэнтры}}, моцаю абставін праца часопісі дастае адпаведны пахіл у бок прыстасаваньня часопісі да цікавасьці вобласнай меркі“ і далей: «гэткая перамена адказвае з аднаго боку інтарэсам мясцовых чытачоў, з другога-ж — прагненьню многіх устаноў і асобных працоўнікаў сельскага гаспадарства заходняй вобласьці (?) мець болей ці меней цесную сувязь з вобласным цэнтрам агранамічнае асьветы». Прыданы, да часопісі невялічкі беларускі аддзел — так сама не выяўляе напрамку часопісі, да таго мізэрны й слабы {{Абмылка|Ен|ён,}} што дзівішся, для чаго ўжо яго зьмяшчаць. Хіба толькі, каб паказаць тое, што студэнтам Горацкага Сельска-гаспадарчага Інстытуту сорамна не аддаць увагі беларускай культуры. Да пералічанага трэба дадаць нязграбную форму часопісі і зусім зацьвіўшую назву — «Дни нашей жизни». Малюнак на вокладцы і малюнкі ў канцы зьместу — так сама аддаюць моркатам заняпаду. {{Водступ|2|em}}Тымчасам у вогуле відаць стараньне і здольнасьць супрацоўнікаў «Дни нашей жизни», якія-б пры умелым кіраўніцтве ў адным напрамку маглі-б стварыць што-небудзь добрае, вытрывалае і адпавядаючае часу. Пажадаем гэтаму стацца. {{Калёнтытул|right='''З—р.'''}} <section end="З"/> <section begin="Х"/>{{Водступ|2|em}}'''«[[Вестник Народного комиссариата просвещения ССРБ (1921)|Вестник Народного Комиссариата Просвещения С.С.Р.Б.]]»''' {{Водступ|2|em}}''Выданьне Камісарыяту Асьветы Беларусь, Менск.'' {{Водступ|2|em}}Памянёная часопісь пачала выходзіць яшчэ ў 1921 г. Дагэтуль вышла 8 нумароў. Часопісь мае ў сабе тры аддзелы: 1) у першым аддзеле разглядаюцца пытаньні пэдагогікі і школы наогул; 2) у другім аддзеле падаюцца цыркуляры, пастановы й распараджэньні Народнага Камісарыяту Асьветы Беларусі; 3) трэці аддзел мае загаловак — {{Абмылка|Беларусскі|Беларускі}} Аддзел, у якім асьвятляюцца спэцыяльна пытаньні беларускае культуры. {{Водступ|2|em}}Для нас асаблівую цікавасьць прадстаўляе апошні Беларускі Аддзел. Гэты аддзел, трэба адзначыць, выяўляе няспынную тэндэнцыю пашырэньня на кошт іншых двох, і гэтае пашырэньне йдзе толькі на карысьць часопісі у цэлым. {{Водступ|2|em}}З паміж паасобных прац у «Бeлар. Аддзеле» трэба падкрэсьліць артыкул ''[[Аўтар:Аляксандр Бурбіс|Старога Піліпа]]'' «[[Кароткі агляд беларускага нацыянальна-рэвалюцыйнага руху (Бурбіс)|Кароткі агляд беларускага нацыянальнага-рэвалюцыйнага руху]]» (№ 11 2), у якім даволі яскрава й праўдзіва зроблен агульны нарыс, дадзены агульны фон гэтага руху; затым артыкул ''[[Аўтар:Усевалад Ігнатоўскі|У. Ігнатоўскага]]'' «[[Сучасныя матывы беларускай лірыкі]]» (№ 2), у якім аўтар выказвае сябе бязумоўна добрым знаўцам сацыяльна-рэвалюцыйных адценьняў у беларускім пісьменстве; трэба яшчэ адзначыць апавяданьне-ўспаміны ''[[Аўтар:Якуб Колас|Я. Коласа]]'' «[[Цені прошлага]]» (№№ 1(3), 2(4), 3—4, 5—6), у якім мастацка выяўлена жыцьцё вастрожнікаў; затым ідуць вельмі цікавыя працы [[Аўтар:Змітрок Бядуля|''З. Бядулі]]'' па „Гісторыі беларускага тэатру і шм, інш. {{Водступ|2|em}}Але бязумоўна найбольшую вартасьць маюць і першае мейсца у часопісі займаюць працы па беларускай навуковай тэрміналёгіі, дзякуючы якім „Вестник» здабывае сабе вялізнае гістарычнае значэньне. {{Водступ|2|em}}Што датыча іншых аддзелаў часопісі, то трэба адзначыць, што ў ёй даволі значнае месца ўдзяляецца прынцыповым пастаноўкам пэдагогічных пытаньняў наогул, і пытаньняў датычных савецкай працоўнай школы паасобку (артыкулы праф. Салаўёва, праф. Іваноўскага, [[Аўтар:Мікола Байкоў|М. Н. Байкова]] і<section end="Х"/><noinclude></noinclude> hqj8v5cpy8zpij0nz555alnrrkngrfq 0 122212 283862 2026-05-01T15:41:52Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Дни нашей жизни | безаўтара = | год = Сьнежань 1922 году | пераклад = | секцыя = Крытыка | папярэдні = [[Полымя (часопіс)/1922/1/Кнігапіс/«Беларуская навуковая тэрміналёгія»|„Беларуская навуковая тэрміналёгія“]] | наступны = Полым...» 283862 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Дни нашей жизни | безаўтара = | год = Сьнежань 1922 году | пераклад = | секцыя = Крытыка | папярэдні = [[Полымя (часопіс)/1922/1/Кнігапіс/«Беларуская навуковая тэрміналёгія»|„Беларуская навуковая тэрміналёгія“]] | наступны = [[Полымя (часопіс)/1922/1/Кнігапіс/«Вестник Народного Комиссариата Просвещения С.С.Р.Б.»|„Вестник Народного Комиссариата Просвещения С.С.Р.Б.“]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Полымя. 1922. № 1.pdf" from="88" to="89" fromsection="З" tosection="З" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Дни нашей жизни (невядомы)}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Крытыка]] [[Катэгорыя:Беларуская мова]] fknrx02yj23yp7dh6n1fz7k8cyvtzqu 283863 283862 2026-05-01T15:43:30Z Gleb Leo 2440 283863 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Дни нашей жизни | безаўтара = | год = Сьнежань 1922 году | пераклад = | секцыя = Крытыка | папярэдні = [[Полымя (часопіс)/1922/1/Кнігапіс/«Беларуская навуковая тэрміналёгія»|„Беларуская навуковая тэрміналёгія“]] | наступны = [[Полымя (часопіс)/1922/1/Кнігапіс/«Вестник Народного Комиссариата Просвещения С.С.Р.Б.»|„Вестник Народного Комиссариата Просвещения С.С.Р.Б.“]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Полымя. 1922. № 1.pdf" from="88" to="89" fromsection="З" tosection="З" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Дни нашей жизни (невядомы)}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Крытыка]] jqnu2ibkk8paafuotqg433jzc69mn4w 0 122213 283864 2026-05-01T15:44:48Z Gleb Leo 2440 Перасылае да [[Полымя (часопіс)/1922/1/Кнігапіс/Дни нашей жизни]] 283864 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Полымя (часопіс)/1922/1/Кнігапіс/Дни нашей жизни]] 6mp3iwqvhuf0qnjrnzslz4wemwwkpqc 104 122214 283865 2026-05-01T15:54:22Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «<section begin="Х"/>інш.) — і адначасна з гэтым зусім не ўдзяляецца месца асьвятленьню таго становішча, у якім знаходзіцца школьная справа на мясцох, адчуваецца слабы зьвязак часопісі з месцамі, і ў гэтым, лічым, яе недахват. {{Водступ|2|em}}Наогул-жа часопісь робі...» 283865 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Х"/>інш.) — і адначасна з гэтым зусім не ўдзяляецца месца асьвятленьню таго становішча, у якім знаходзіцца школьная справа на мясцох, адчуваецца слабы зьвязак часопісі з месцамі, і ў гэтым, лічым, яе недахват. {{Водступ|2|em}}Наогул-жа часопісь робіць даволі прыемнае ўражаньне, і ў ёй можа знайсьці шмат цікавага ня толькі той, хто спэцыяльна цікавіцца пытаньнямі школьнымі, — але і ўсе тыя, каго цікавяць проблемы пралетарскай культуры наогул. {{Калёнтытул|right='''Х.'''}} <section end="Х"/> <section begin="Пуроўскі"/>{{Калёнтытул|'''«[[Беларускі лірнік (1922)|Беларускі Лірнік]]».'''}} {{Водступ|2|em}}Гэтымі днямі прыбыў у Менск, разам з іншымі кнігамі, выдрукаваны заграніцай музыкальны зборнік беларускіх народных песьняў [[Аўтар:Уладзімір Тэраўскі|Ул. Тэрраўскага]] — «Беларускі Лірнік» (''Сьпеўнік на 4 галасы. Выданьне Навукова-Літарацкага Аддзелу Народнага Камісарыяту Асьветы Б.С.С.Р. Бэрлін, 1922''). Кніжка мае вельмі пекны выгляд. Каштуе зусім танна. {{Водступ|2|em}}Цяпер кожны хор, як школьны так і аматарскі, зможа ўзбагаціць сябе беларускім песенным рэпэртуарам. Праўда, для школьных хораў ня ўсе сьпевы, зьмешчаныя ў сшытку, могуць адпавядаць як па гарманізацыі, так і па зьместу. Для школьных хораў вельмі добрым зьяўляецца сьпеўнік таго-ж аўтара з 25 нумарамі на 3 галасы, выдадзены 2 гады таму назад. Але, на вялікі жаль, памянёныя сьпеўнікі ўсе ўжо праданы. Новы-ж сьпеўнік зьяўляецца багатай крыніцай, скуль любы хор зможа вычарпнуць сабе патрэбнае. {{Водступ|2|em}}Усяго ў Лірніку 99 нумароў рэвалюцыйных, бытавых і абрадавых народных сьпеваў. Запісаны яны з вуснаў народу як самім Тэрраўскім, так і рознымі асобамі, гарманізаваны-ж, глаўным чынам, Тэрраўскім. {{Водступ|2|em}}Калі пачаць разглядаць кожны нумар паасобку, дык у некаторых з іх можна знайсьці парушэньні правілаў гармоніі, але гэта ня так важна: абмылак не здараецца толькі ў таго, хто нічога ня робіць. Абмылкі заўсёды можна выправіць. А важна тое, што гэты сьпеўнік ёсьць першы, можна сказаць, сшытак па багацьцю зьместу. Гэта першая ластаўка, якая зьявілася на прадвесьні нашае музыкі. {{Водступ|2|em}}У кожнай мэлёдыі, гэтак дэтальна захаванай пры гарманізацыі Тэрраўскім, адбіваецца той ці іншы настрой душы селяніна. Мастацкая, хоць і простая, але адпавядаючая асаблівасьцям беларускіх мэлёдый, гарманізацыя зьяўляецца як бы пекнай рамкай, дзякуючы якой больш яскрава выдзяляецца малюнак з жыцьця беларускага народу. {{Водступ|2|em}}Плача, горка плача яго песьня, успамінаючы цяжкія гадзіны мінуўшчыны, але-ж і аб будучыне яна ўрачыстым гімнам гучыць. Гэта сьведчыць аб тым, што жыве й будзе жыць беларускі народ і яго культура. Ніякія зьдзекі царскіх чыноўнікаў не змаглі саўладаць з душой цёмнага мужыка. Аб гэтым раскажуць па ўсіх куткох Расеі тыя тысячы чырвонаармейцаў, якія з гэткім захопам слухалі нашую мову і ўваскросшую песьню, дзякуючы чаму няраз знаходзілі для сябе душэўны супакой. {{Водступ|2|em}}Шкада толькі, што ня ўсе баявыя нумары, знайшлі сабе тут мейсца. Але будзем мець надзею, што ў хуткім часе і яны ўбачаць сьвет. {{Калёнтытул|right='''К. Пуроўскі.'''}}<section end="Пуроўскі"/><noinclude></noinclude> s6g7t7qiw6acspde6zjg6v9xkhrw93e 283866 283865 2026-05-01T15:54:36Z Gleb Leo 2440 283866 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Х"/>інш.) — і адначасна з гэтым зусім не ўдзяляецца месца асьвятленьню таго становішча, у якім знаходзіцца школьная справа на мясцох, адчуваецца слабы зьвязак часопісі з месцамі, і ў гэтым, лічым, яе недахват. {{Водступ|2|em}}Наогул-жа часопісь робіць даволі прыемнае ўражаньне, і ў ёй можа знайсьці шмат цікавага ня толькі той, хто спэцыяльна цікавіцца пытаньнямі школьнымі, — але і ўсе тыя, каго цікавяць проблемы пралетарскай культуры наогул. {{Калёнтытул|right='''Х.'''}} <section end="Х"/> <section begin="Пуроўскі"/>{{Цэнтар|'''«[[Беларускі лірнік (1922)|Беларускі Лірнік]]».'''}} {{Водступ|2|em}}Гэтымі днямі прыбыў у Менск, разам з іншымі кнігамі, выдрукаваны заграніцай музыкальны зборнік беларускіх народных песьняў [[Аўтар:Уладзімір Тэраўскі|Ул. Тэрраўскага]] — «Беларускі Лірнік» (''Сьпеўнік на 4 галасы. Выданьне Навукова-Літарацкага Аддзелу Народнага Камісарыяту Асьветы Б.С.С.Р. Бэрлін, 1922''). Кніжка мае вельмі пекны выгляд. Каштуе зусім танна. {{Водступ|2|em}}Цяпер кожны хор, як школьны так і аматарскі, зможа ўзбагаціць сябе беларускім песенным рэпэртуарам. Праўда, для школьных хораў ня ўсе сьпевы, зьмешчаныя ў сшытку, могуць адпавядаць як па гарманізацыі, так і па зьместу. Для школьных хораў вельмі добрым зьяўляецца сьпеўнік таго-ж аўтара з 25 нумарамі на 3 галасы, выдадзены 2 гады таму назад. Але, на вялікі жаль, памянёныя сьпеўнікі ўсе ўжо праданы. Новы-ж сьпеўнік зьяўляецца багатай крыніцай, скуль любы хор зможа вычарпнуць сабе патрэбнае. {{Водступ|2|em}}Усяго ў Лірніку 99 нумароў рэвалюцыйных, бытавых і абрадавых народных сьпеваў. Запісаны яны з вуснаў народу як самім Тэрраўскім, так і рознымі асобамі, гарманізаваны-ж, глаўным чынам, Тэрраўскім. {{Водступ|2|em}}Калі пачаць разглядаць кожны нумар паасобку, дык у некаторых з іх можна знайсьці парушэньні правілаў гармоніі, але гэта ня так важна: абмылак не здараецца толькі ў таго, хто нічога ня робіць. Абмылкі заўсёды можна выправіць. А важна тое, што гэты сьпеўнік ёсьць першы, можна сказаць, сшытак па багацьцю зьместу. Гэта першая ластаўка, якая зьявілася на прадвесьні нашае музыкі. {{Водступ|2|em}}У кожнай мэлёдыі, гэтак дэтальна захаванай пры гарманізацыі Тэрраўскім, адбіваецца той ці іншы настрой душы селяніна. Мастацкая, хоць і простая, але адпавядаючая асаблівасьцям беларускіх мэлёдый, гарманізацыя зьяўляецца як бы пекнай рамкай, дзякуючы якой больш яскрава выдзяляецца малюнак з жыцьця беларускага народу. {{Водступ|2|em}}Плача, горка плача яго песьня, успамінаючы цяжкія гадзіны мінуўшчыны, але-ж і аб будучыне яна ўрачыстым гімнам гучыць. Гэта сьведчыць аб тым, што жыве й будзе жыць беларускі народ і яго культура. Ніякія зьдзекі царскіх чыноўнікаў не змаглі саўладаць з душой цёмнага мужыка. Аб гэтым раскажуць па ўсіх куткох Расеі тыя тысячы чырвонаармейцаў, якія з гэткім захопам слухалі нашую мову і ўваскросшую песьню, дзякуючы чаму няраз знаходзілі для сябе душэўны супакой. {{Водступ|2|em}}Шкада толькі, што ня ўсе баявыя нумары, знайшлі сабе тут мейсца. Але будзем мець надзею, што ў хуткім часе і яны ўбачаць сьвет. {{Калёнтытул|right='''К. Пуроўскі.'''}}<section end="Пуроўскі"/><noinclude></noinclude> toezl95z5sls9il2ezvsza2udol53xk 0 122215 283867 2026-05-01T15:56:16Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = „Вестник Народного Комиссариата Просвещения С.С.Р.Б.“ | безаўтара = | год = Сьнежань 1922 году | пераклад = | секцыя = Крытыка | папярэдні = [[Полымя (часопіс)/1922/1/Кнігапіс/Дни нашей жизни|Дни нашей жизни]] | наступны = Полымя (час...» 283867 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = „Вестник Народного Комиссариата Просвещения С.С.Р.Б.“ | безаўтара = | год = Сьнежань 1922 году | пераклад = | секцыя = Крытыка | папярэдні = [[Полымя (часопіс)/1922/1/Кнігапіс/Дни нашей жизни|Дни нашей жизни]] | наступны = [[Полымя (часопіс)/1922/1/Кнігапіс/«Беларускі Лірнік»|„Беларускі Лірнік“]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Полымя. 1922. № 1.pdf" from="89" to="90" fromsection="Х" tosection="Х" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:«Вестник Народного Комиссариата Просвещения С.С.Р.Б.» (невядомы)}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Крытыка]] [[Катэгорыя:Вестник Народного комиссариата просвещения ССРБ]] lud4vak7y40jrwyimcdza03i6j0grsa 283869 283867 2026-05-01T15:56:56Z Gleb Leo 2440 283869 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = „Вестник Народного Комиссариата Просвещения С.С.Р.Б.“ | безаўтара = | год = Сьнежань 1922 году | пераклад = | секцыя = Крытыка | папярэдні = [[Полымя (часопіс)/1922/1/Кнігапіс/Дни нашей жизни|Дни нашей жизни]] | наступны = [[Полымя (часопіс)/1922/1/Кнігапіс/«Беларускі Лірнік»|„Беларускі Лірнік“]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Полымя. 1922. № 1.pdf" from="89" to="90" fromsection="Х" tosection="Х" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:«Вестник Народного Комиссариата Просвещения С.С.Р.Б.» (невядомы)}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Крытыка]] [[Катэгорыя:Вестник Народного комиссариата просвещения ССРБ (1921)]] hqsomup1b210ki1k1rfj79ofo8th2he 0 122216 283870 2026-05-01T15:59:01Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = „Беларускі Лірнік“ | аўтар = Канстанцін Пуроўскі | год = Сьнежань 1922 году | пераклад = | секцыя = Крытыка | папярэдні = Полымя (часопіс)/1922/1/Кнігапіс/«Вестник Народного Комиссариата Просвещения С.С.Р.Б.»|„Вестник Народного...» 283870 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = „Беларускі Лірнік“ | аўтар = Канстанцін Пуроўскі | год = Сьнежань 1922 году | пераклад = | секцыя = Крытыка | папярэдні = [[Полымя (часопіс)/1922/1/Кнігапіс/«Вестник Народного Комиссариата Просвещения С.С.Р.Б.»|„Вестник Народного Комиссариата Просвещения С.С.Р.Б.“]] | наступны = [[Полымя (часопіс)/1922/1/Хроніка Беларускае Культуры|Хроніка Беларускае Культуры]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Полымя. 1922. № 1.pdf" from="90" to="90" onlysection="Пуроўскі" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:«Беларускі Лірнік» (Пуроўскі)}} [[Катэгорыя:Крытыка Канстанціна Пуроўскага]] [[Катэгорыя:Творы пра Уладзіміра Тэраўскага]] 9can5z9bgmepkfnc7bd8g9sh90g8irz 0 122217 283871 2026-05-01T15:59:30Z Gleb Leo 2440 Перасылае да [[Полымя (часопіс)/1922/1/Кнігапіс/«Вестник Народного Комиссариата Просвещения С.С.Р.Б.»]] 283871 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Полымя (часопіс)/1922/1/Кнігапіс/«Вестник Народного Комиссариата Просвещения С.С.Р.Б.»]] nzb7838k304k0tb1ph9zy0e6uge90v5 14 122218 283872 2026-05-01T16:00:32Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Канстанцін Пуроўскі]] [[Катэгорыя:Крытыка паводле аўтараў|Пуроўскі, Канстанцін]]» 283872 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Канстанцін Пуроўскі]] [[Катэгорыя:Крытыка паводле аўтараў|Пуроўскі, Канстанцін]] kxcnhf8cc9lecu1znpuk90k81vgv6wb 14 122219 283873 2026-05-01T16:01:13Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Уладзімір Тэраўскі]] [[Катэгорыя:Творы пра аўтараў|Тэраўскі, Уладзімір]]» 283873 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Уладзімір Тэраўскі]] [[Катэгорыя:Творы пра аўтараў|Тэраўскі, Уладзімір]] l3l1s7ypvrpga43tgv5he28epsgg786 0 122220 283874 2026-05-01T16:01:42Z Gleb Leo 2440 Перасылае да [[Полымя (часопіс)/1922/1/Кнігапіс/«Беларускі Лірнік»]] 283874 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Полымя (часопіс)/1922/1/Кнігапіс/«Беларускі Лірнік»]] r0zn8wpsmogrvsiw69v6juxzkbqst67 104 122221 283877 2026-05-01T16:28:24Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{Цэнтар|'''Хроніка Беларускае Культуры.'''|памер=140%}} {{Цэнтар|'''Літаратура і мастацтва.'''}} {{Водступ|2|em}}* ''[[Аўтар:Янка Купала|Янкай Купалай]]'' напісана новая камэдыя «[[Тутэйшыя (Купала)|Тутэйшыя]]» з менскага жыцьця ў часы акупацыі Беларусі ў 18, 19 і 20 г.г. Аўт...» 283877 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{Цэнтар|'''Хроніка Беларускае Культуры.'''|памер=140%}} {{Цэнтар|'''Літаратура і мастацтва.'''}} {{Водступ|2|em}}* ''[[Аўтар:Янка Купала|Янкай Купалай]]'' напісана новая камэдыя «[[Тутэйшыя (Купала)|Тутэйшыя]]» з менскага жыцьця ў часы акупацыі Беларусі ў 18, 19 і 20 г.г. Аўтар чытаў яе гуртку беларускіх пісьменьнікаў, літаратараў і артыстаў, на якіх зрабіла {{Абмылка|добрая|добрае}} ўражаньне. Дзяржаўны Беларускі тэатр маецца набыць гэту п‘есу ў аўтара дзеля пастаноўкі. {{Водступ|2|em}}* ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|З. Бядуля]]'' працуе над лірычнай поэмай з часаў паганскіх пад назваю «[[Ярыла (Бядуля)|Ярыла]]». Тры часткі гэтае поэмы ўжо аўтарам напісаны. {{Водступ|2|em}}• ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Цішка Гартны]]'' канчае другую частку свайго раману «[[Сокі цаліны|Сокі Цаліны]]» — На перагібе; першая частка гэтага раману выдана загранічным выдавецтвам у Бэрліне й скора будзе атрымана ў Менску. {{Водступ|2|em}}* ''[[Аўтар:Міхась Чарот|М. Чарот]]'' піша новую рэвалюцыйную поэму «Горы й даліны». Нядаўна вышла з друку кніжка яго вершаў па ім‘ю «[[Завіруха (Чарот, зборнік)|Завіруха]]». {{Водступ|2|em}}Апошнія два гады высунулі наповерх некалькі новых маладых беларускіх пісьменьнікаў. З іх больш талентным выдаецца ''[[Аўтар:Адам Бабарэка|Адам Бабарэка]]'', які піша яшчэ й пад імям ''Адам Чырвоны'' і Я''кім Каліна''. Творы Адама Бабарэкі часта зьмяшчаюцца ў газэце «[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]». {{Водступ|2|em}}* Пясьняр ''[[Аўтар:Янка Журба|Янук Журба]]'' падгатаваў да выданьня збор сваіх вершаў. {{Водступ|2|em}}''[[Аўтар:Уладзімір Дзяржынскі|У. Дзяржынскім]]'' зьбіраюцца матар’яты аб жыцьці й творчасьці беларускага песьняра [[Аўтар:Максім Багдановіч|М. {{Абмылка|Богдановіча|Багдановіча}}]]. Ім-жа падгатоўваецца к друку поўны збор твораў М. Багдановіча. {{Водступ|2|em}}''Праф. [[Аўтар:Яўхім Карскі|Е. Карскі]]'' канчае друкаваць сваю апошнюю працу па навейшай беларускай літаратуры. Кніжка выдзе акадэмічным выданьнем у малым ліку экзэмпляраў. {{Водступ|2|em}}• ''Інбелкультам'' пастаноўлена выдаць зборнік памяці памёршых беларускіх песьняроў і пісьменьнікаў. Дзеля ўкладаньня яго назначана асобная камісія. ''Мастак ''[[Аўтар:Міхась Філіповіч|М. Філіповіч]]'' заняты працаю па ўбёру дзіцячых казак малюнкамі і маляваньнем абразоў старога Менску. {{Водступ|2|em}}• ''Праф. [[Аўтар:Усевалад Ігнатоўскі|У. Ігнатоўскі]]'' працуе над разборам летапісаў па беларускай гісторыі. Ён маецца выдаць асобную кнігу «Хрэстаматыя гістарычных летапісаў». * ''Праф. ''[[Аўтар:Браніслаў Тарашкевіч|Б. Тарашкевічам]]'' напісана другая частка «Беларускай Граматыкі — сынтакс». Ён жа піша «Гісторыю беларускай літаратуры». • ''[[Аўтар:Сцяпан Некрашэвіч|С. Некрашэвічам]]'' і ''[[Аўтар:Мікола Байкоў|М. Байковым]]'' канчаецца апрацаваньне Расейска-Беларускага {{Абмылка|слоўнік а|слоўніка.}} Слоўнік будзе мець каля 30.000 слоў. {{Цэнтар|'''{{Разьбіўка|Тэатр}}.'''}} {{Водступ|2|em}}''Беларускім Дзяржаўным Тэатрам'' падгатоўліваюцца да пастаўкі гэткія навіны: «Карэй» — Рахліна, «Каралеўскі Цырульнік» [[Аўтар:Анатоль Луначарскі|Луначарскага]], «Адвакат Патэлэн» і др. «Карэй» і «Адвакат Патэлэн» пайдуць у студзені месяцы. У канцы сьнежню аднаўляецца пастаноўка «[[На Купальле (Чарот)|На Купальле]]» [[Аўтар:Міхась Чарот|М. Чарота]].<noinclude></noinclude> arwnpoutf7dgpc36k4i98fqekhym78e 283878 283877 2026-05-01T16:29:12Z Gleb Leo 2440 283878 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{Цэнтар|'''Хроніка Беларускае Культуры.'''|памер=140%}} {{Цэнтар|'''Літаратура і мастацтва.'''}} {{Водступ|2|em}}* ''[[Аўтар:Янка Купала|Янкай Купалай]]'' напісана новая камэдыя «[[Тутэйшыя (Купала)|Тутэйшыя]]» з менскага жыцьця ў часы акупацыі Беларусі ў 18, 19 і 20 г.г. Аўтар чытаў яе гуртку беларускіх пісьменьнікаў, літаратараў і артыстаў, на якіх зрабіла {{Абмылка|добрая|добрае}} ўражаньне. Дзяржаўны Беларускі тэатр маецца набыць гэту п‘есу ў аўтара дзеля пастаноўкі. {{Водступ|2|em}}* ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|З. Бядуля]]'' працуе над лірычнай поэмай з часаў паганскіх пад назваю «[[Ярыла (Бядуля)|Ярыла]]». Тры часткі гэтае поэмы ўжо аўтарам напісаны. {{Водступ|2|em}}* ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Цішка Гартны]]'' канчае другую частку свайго раману «[[Сокі цаліны|Сокі Цаліны]]» — На перагібе; першая частка гэтага раману выдана загранічным выдавецтвам у Бэрліне й скора будзе атрымана ў Менску. {{Водступ|2|em}}* ''[[Аўтар:Міхась Чарот|М. Чарот]]'' піша новую рэвалюцыйную поэму «Горы й даліны». Нядаўна вышла з друку кніжка яго вершаў па ім‘ю «[[Завіруха (Чарот, зборнік)|Завіруха]]». {{Водступ|2|em}}Апошнія два гады высунулі наповерх некалькі новых маладых беларускіх пісьменьнікаў. З іх больш талентным выдаецца ''[[Аўтар:Адам Бабарэка|Адам Бабарэка]]'', які піша яшчэ й пад імям ''Адам Чырвоны'' і Я''кім Каліна''. Творы Адама Бабарэкі часта зьмяшчаюцца ў газэце «[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]». {{Водступ|2|em}}* Пясьняр ''[[Аўтар:Янка Журба|Янук Журба]]'' падгатаваў да выданьня збор сваіх вершаў. {{Водступ|2|em}}* ''[[Аўтар:Уладзімір Дзяржынскі|У. Дзяржынскім]]'' зьбіраюцца матар’яты аб жыцьці й творчасьці беларускага песьняра [[Аўтар:Максім Багдановіч|М. {{Абмылка|Богдановіча|Багдановіча}}]]. Ім-жа падгатоўваецца к друку поўны збор твораў М. Багдановіча. {{Водступ|2|em}}* ''Праф. [[Аўтар:Яўхім Карскі|Е. Карскі]]'' канчае друкаваць сваю апошнюю працу па навейшай беларускай літаратуры. Кніжка выдзе акадэмічным выданьнем у малым ліку экзэмпляраў. {{Водступ|2|em}}* ''Інбелкультам'' пастаноўлена выдаць зборнік памяці памёршых беларускіх песьняроў і пісьменьнікаў. Дзеля ўкладаньня яго назначана асобная камісія. {{Водступ|2|em}}* ''Мастак ''[[Аўтар:Міхась Філіповіч|М. Філіповіч]]'' заняты працаю па ўбёру дзіцячых казак малюнкамі і маляваньнем абразоў старога Менску. {{Водступ|2|em}}* ''Праф. [[Аўтар:Усевалад Ігнатоўскі|У. Ігнатоўскі]]'' працуе над разборам летапісаў па беларускай гісторыі. Ён маецца выдаць асобную кнігу «Хрэстаматыя гістарычных летапісаў». {{Водступ|2|em}}* ''Праф. ''[[Аўтар:Браніслаў Тарашкевіч|Б. Тарашкевічам]]'' напісана другая частка «Беларускай Граматыкі — сынтакс». Ён жа піша «Гісторыю беларускай літаратуры». {{Водступ|2|em}}* ''[[Аўтар:Сцяпан Некрашэвіч|С. Некрашэвічам]]'' і ''[[Аўтар:Мікола Байкоў|М. Байковым]]'' канчаецца апрацаваньне Расейска-Беларускага {{Абмылка|слоўнік а|слоўніка.}} Слоўнік будзе мець каля 30.000 слоў. {{Цэнтар|'''{{Разьбіўка|Тэатр}}.'''}} {{Водступ|2|em}}''Беларускім Дзяржаўным Тэатрам'' падгатоўліваюцца да пастаўкі гэткія навіны: «Карэй» — Рахліна, «Каралеўскі Цырульнік» [[Аўтар:Анатоль Луначарскі|Луначарскага]], «Адвакат Патэлэн» і др. «Карэй» і «Адвакат Патэлэн» пайдуць у студзені месяцы. У канцы сьнежню аднаўляецца пастаноўка «[[На Купальле (Чарот)|На Купальле]]» [[Аўтар:Міхась Чарот|М. Чарота]].<noinclude></noinclude> ejc80bw6pix30ko223czq0n752kb7wn 283879 283878 2026-05-01T16:29:53Z Gleb Leo 2440 283879 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{Цэнтар|'''Хроніка Беларускае Культуры.'''|памер=140%}} {{Цэнтар|'''Літаратура і мастацтва.'''}} {{Водступ|2|em}}* ''[[Аўтар:Янка Купала|Янкай Купалай]]'' напісана новая камэдыя «[[Тутэйшыя (Купала)|Тутэйшыя]]» з менскага жыцьця ў часы акупацыі Беларусі ў 18, 19 і 20 г.г. Аўтар чытаў яе гуртку беларускіх пісьменьнікаў, літаратараў і артыстаў, на якіх зрабіла {{Абмылка|добрая|добрае}} ўражаньне. Дзяржаўны Беларускі тэатр маецца набыць гэту п‘есу ў аўтара дзеля пастаноўкі. {{Водступ|2|em}}* ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|З. Бядуля]]'' працуе над лірычнай поэмай з часаў паганскіх пад назваю «[[Ярыла (Бядуля)|Ярыла]]». Тры часткі гэтае поэмы ўжо аўтарам напісаны. {{Водступ|2|em}}* ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Цішка Гартны]]'' канчае другую частку свайго раману «[[Сокі цаліны|Сокі Цаліны]]» — На перагібе; першая частка гэтага раману выдана загранічным выдавецтвам у Бэрліне й скора будзе атрымана ў Менску. {{Водступ|2|em}}* ''[[Аўтар:Міхась Чарот|М. Чарот]]'' піша новую рэвалюцыйную поэму «Горы й даліны». Нядаўна вышла з друку кніжка яго вершаў па ім‘ю «[[Завіруха (Чарот, зборнік)|Завіруха]]». {{Водступ|2|em}}Апошнія два гады высунулі наповерх некалькі новых маладых беларускіх пісьменьнікаў. З іх больш талентным выдаецца ''[[Аўтар:Адам Бабарэка|Адам Бабарэка]]'', які піша яшчэ й пад імям ''Адам Чырвоны'' і Я''кім Каліна''. Творы Адама Бабарэкі часта зьмяшчаюцца ў газэце «[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]». {{Водступ|2|em}}* Пясьняр ''[[Аўтар:Янка Журба|Янук Журба]]'' падгатаваў да выданьня збор сваіх вершаў. {{Водступ|2|em}}* ''[[Аўтар:Уладзімір Дзяржынскі|У. Дзяржынскім]]'' зьбіраюцца матар’яты аб жыцьці й творчасьці беларускага песьняра [[Аўтар:Максім Багдановіч|М. {{Абмылка|Богдановіча|Багдановіча}}]]. Ім-жа падгатоўваецца к друку поўны збор твораў М. Багдановіча. {{Водступ|2|em}}* ''Праф. [[Аўтар:Яўхім Карскі|Е. Карскі]]'' канчае друкаваць сваю апошнюю працу па навейшай беларускай літаратуры. Кніжка выдзе акадэмічным выданьнем у малым ліку экзэмпляраў. {{Водступ|2|em}}* ''Інбелкультам'' пастаноўлена выдаць зборнік памяці памёршых беларускіх песьняроў і пісьменьнікаў. Дзеля ўкладаньня яго назначана асобная камісія. {{Водступ|2|em}}* ''Мастак ''[[Аўтар:Міхась Філіповіч|М. Філіповіч]]'' заняты працаю па ўбёру дзіцячых казак малюнкамі і маляваньнем абразоў старога Менску. {{Водступ|2|em}}* ''Праф. [[Аўтар:Усевалад Ігнатоўскі|У. Ігнатоўскі]]'' працуе над разборам летапісаў па беларускай гісторыі. Ён маецца выдаць асобную кнігу «Хрэстаматыя гістарычных летапісаў». {{Водступ|2|em}}* ''Праф. [[Аўтар:Браніслаў Тарашкевіч|Б. Тарашкевічам]]'' напісана другая частка «Беларускай Граматыкі — сынтакс». Ён жа піша «Гісторыю беларускай літаратуры». {{Водступ|2|em}}* ''[[Аўтар:Сцяпан Некрашэвіч|С. Некрашэвічам]]'' і ''[[Аўтар:Мікола Байкоў|М. Байковым]]'' канчаецца апрацаваньне Расейска-Беларускага {{Абмылка|слоўнік а|слоўніка.}} Слоўнік будзе мець каля 30.000 слоў. {{Цэнтар|'''{{Разьбіўка|Тэатр}}.'''}} {{Водступ|2|em}}''Беларускім Дзяржаўным Тэатрам'' падгатоўліваюцца да пастаўкі гэткія навіны: «Карэй» — Рахліна, «Каралеўскі Цырульнік» [[Аўтар:Анатоль Луначарскі|Луначарскага]], «Адвакат Патэлэн» і др. «Карэй» і «Адвакат Патэлэн» пайдуць у студзені месяцы. У канцы сьнежню аднаўляецца пастаноўка «[[На Купальле (Чарот)|На Купальле]]» [[Аўтар:Міхась Чарот|М. Чарота]].<noinclude></noinclude> erff7k5wrsq7ff6njq3vpk3kasgz7lt 283880 283879 2026-05-01T16:46:55Z Gleb Leo 2440 283880 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{Цэнтар|'''Хроніка Беларускае Культуры.'''|памер=140%}} {{Цэнтар|'''Літаратура і мастацтва.'''}} {{Водступ|2|em}}* ''[[Аўтар:Янка Купала|Янкай Купалай]]'' напісана новая камэдыя «[[Тутэйшыя (Купала)|Тутэйшыя]]» з менскага жыцьця ў часы акупацыі Беларусі ў 18, 19 і 20 г.г. Аўтар чытаў яе гуртку беларускіх пісьменьнікаў, літаратараў і артыстаў, на якіх зрабіла {{Абмылка|добрая|добрае}} ўражаньне. Дзяржаўны Беларускі тэатр маецца набыць гэту п‘есу ў аўтара дзеля пастаноўкі. {{Водступ|2|em}}* ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|З. Бядуля]]'' працуе над лірычнай поэмай з часаў паганскіх пад назваю «[[Ярыла (Бядуля)|Ярыла]]». Тры часткі гэтае поэмы ўжо аўтарам напісаны. {{Водступ|2|em}}* ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Цішка Гартны]]'' канчае другую частку свайго раману «[[Сокі цаліны|Сокі Цаліны]]» — На перагібе; першая частка гэтага раману выдана загранічным выдавецтвам у Бэрліне й скора будзе атрымана ў Менску. {{Водступ|2|em}}* ''[[Аўтар:Міхась Чарот|М. Чарот]]'' піша новую рэвалюцыйную поэму «Горы й даліны». Нядаўна вышла з друку кніжка яго вершаў па ім‘ю «[[Завіруха (Чарот, зборнік)|Завіруха]]». {{Водступ|2|em}}Апошнія два гады высунулі наповерх некалькі новых маладых беларускіх пісьменьнікаў. З іх больш талентным выдаецца ''[[Аўтар:Адам Бабарэка|Адам Бабарэка]]'', які піша яшчэ й пад імям ''Адам Чырвоны'' і Я''кім Каліна''. Творы Адама Бабарэкі часта зьмяшчаюцца ў газэце «[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]». {{Водступ|2|em}}* Пясьняр ''[[Аўтар:Янка Журба|Янук Журба]]'' падгатаваў да выданьня збор сваіх вершаў. {{Водступ|2|em}}* ''[[Аўтар:Уладзімір Дзяржынскі|У. Дзяржынскім]]'' зьбіраюцца матар’яты аб жыцьці й творчасьці беларускага песьняра [[Аўтар:Максім Багдановіч|М. {{Абмылка|Богдановіча|Багдановіча}}]]. Ім-жа падгатоўваецца к друку поўны збор твораў М. Багдановіча. {{Водступ|2|em}}* ''Праф. [[Аўтар:Яўхім Карскі|Е. Карскі]]'' канчае друкаваць сваю апошнюю працу па навейшай беларускай літаратуры. Кніжка выдзе акадэмічным выданьнем у малым ліку экзэмпляраў. {{Водступ|2|em}}* ''Інбелкультам'' пастаноўлена выдаць зборнік памяці памёршых беларускіх песьняроў і пісьменьнікаў. Дзеля ўкладаньня яго назначана асобная камісія. {{Водступ|2|em}}* ''Мастак ''[[Аўтар:Міхась Філіповіч|М. Філіповіч]]'' заняты працаю па ўбёру дзіцячых казак малюнкамі і маляваньнем абразоў старога Менску. {{Водступ|2|em}}* ''Праф. [[Аўтар:Усевалад Ігнатоўскі|У. Ігнатоўскі]]'' працуе над разборам летапісаў па беларускай гісторыі. Ён маецца выдаць асобную кнігу «Хрэстаматыя гістарычных летапісаў». {{Водступ|2|em}}* ''Праф. [[Аўтар:Браніслаў Тарашкевіч|Б. Тарашкевічам]]'' напісана другая частка «Беларускай Граматыкі — сынтакс». Ён жа піша «Гісторыю беларускай літаратуры». {{Водступ|2|em}}* ''[[Аўтар:Сцяпан Некрашэвіч|С. Некрашэвічам]]'' і ''[[Аўтар:Мікола Байкоў|М. Байковым]]'' канчаецца апрацаваньне Расейска-Беларускага {{Абмылка|слоўнік а|слоўніка.}} Слоўнік будзе мець каля 30.000 слоў. {{Цэнтар|'''{{Разьбіўка|Тэатр}}.'''}} {{Водступ|2|em}}* ''Беларускім Дзяржаўным Тэатрам'' падгатоўліваюцца да пастаўкі гэткія навіны: «Карэй» — Рахліна, «Каралеўскі Цырульнік» [[Аўтар:Анатоль Луначарскі|Луначарскага]], «Адвакат Патэлэн» і др. «Карэй» і «Адвакат Патэлэн» пайдуць у студзені месяцы. У канцы сьнежню аднаўляецца пастаноўка «[[На Купальле (Чарот)|На Купальле]]» [[Аўтар:Міхась Чарот|М. Чарота]].<noinclude></noinclude> gewhm834fvoprectncr2ip1fgmmgyzu 104 122222 283881 2026-05-01T17:02:38Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}* Управа Беларускага Дзяржаўнага Тэатру пастанавіла збагаціць беларускі рэпэртуар арыгінальнымі і перакладнымі п‘есамі. З гэтай мэтай Управа мае зьвярнуцца да беларускіх пісьменьнікаў з прапазыцыяй напісаць свае п‘есы, а так сама прас...» 283881 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}* Управа Беларускага Дзяржаўнага Тэатру пастанавіла збагаціць беларускі рэпэртуар арыгінальнымі і перакладнымі п‘есамі. З гэтай мэтай Управа мае зьвярнуцца да беларускіх пісьменьнікаў з прапазыцыяй напісаць свае п‘есы, а так сама прасіць рэжысёра т. [[Аўтар:Еўсцігней Міровіч|Міровіча]], каб і ён напісаў п‘есу для беларускага тэатру. {{Водступ|2|em}}Апроч гэтага пастаноўлена, каб Акадэмічны Цэнтр Наркамасьветы Беларусі паклапаціўся здабыць некулькі чужаземных сучасных па зьместу п‘ес і мастацка іх пералажыў. {{Водступ|2|em}}* Пастановаю Ўправы Беларускага Дзяржаўнага тэатру ня меней ніж адзін раз у тыдзень Беларуская Дзяржаўная трупа павінна даваць спэктаклі ў ваколіцах гораду, у клюбе чыгуначнікаў, у клюбе гарбароў і інш. {{Водступ|2|em}}* Дырэкцыя Беларускага Дзяржаўнага тэатру ў гэтым сэзоне дае юбілей артысту [[Аўтар:Генрых Грыгоніс|Грыгонісу]], аднаму з выдатнейшых артыстаў беларускае дзяржаўнае трупы. Сябар Грыгоніс ужо мае пятнанцаці-гадовы стаж: з гэтага тры гады ён працуе на беларускай сцэне. Юбіляр выступіць у п’есе М. Чарота «На Купалье». {{Цэнтар|'''Выдавецкая справа.'''}} {{Водступ|2|em}}* ''Коопэрацыйнае выдавецтва «Адраджаньне»'' пераймянована ў «Савецкую Беларусь». На бліжэйшы час ім апрацован плян выдавецкай працы, які замацован Агітацыйна-прапагандыцкім аддзелам ЦБКПБ. Плян распадаецца на тры галоўных часткі: 1) Падручнікі для школаў і навуковая літаратура, 2) Палітычная літаратура і 3) Мастацкая літаратура. Парадак выданьня будзе вясьціся згодна патрабаваньню й ходкасьці даннае кніжкі. Гэтак, што на два выданых падручнікі будзе выдавацца адна кніжка палітычнай літаратуры і прыблізна на тры кніжкі падручнікаў — кніжка мастацкай літаратуры. Бліжэйшымі {{Абмылка|выда 1) даньнямі|выдаданьнямі}} намечаны з падручнікаў: {{Абмылка|2)|1)}} «Радзімазнаўства» — [[Аўтар:Міхайла Грамыка|М. Грамыкі]], {{Абмылка|3)|2)}} «[[Географія Эўропы (1924)|Географія Эўропы]]» — [[Аўтар:Мікалай Азбукін|М. Азбукіна]] «Прыродазнаўства» — Траяноўскага. 4)«Гістарычны матар’ялізм» — [[Аўтар:Мікалай Бухарын|Бухарына]], 5) «Курс політычнай экономіі Багданава у пераробцы Ш. Двайлацкага, 6) «Збор бэлетрыстычных твораў [[Аўтар:Змітрок Бядуля|З. Бядулі]], 7) Збор сказаў — [[Аўтар:Цішка Гартны|Цішкі Гартнага]], 8) Беларускі Дэкляматар і мн. ін. {{Водступ|2|em}}* ''Дзяржаўнае выдавецтва Беларусі'' выпусьціла збор вершаў М. Чарота «[[Завіруха (Чарот, зборнік)|Завіруха]]». {{Водступ|2|em}}''Выдавецтвам «Савецкая Беларусь»'' гатуецца да друку ''гісторыка-літаратурная хрыстаматыя''. У хрыстаматыі будуць зьмешчаны ўзоры беларускіх пісьменьнікаў ад XIX {{Абмылка|стогодзьдзя|стагодзьдзя}} па нашы часы па гістарычнаму парадку разьвіцьця літаратурных напрамкаў. Кожнаму напрамку будзе падосланы тлумачны артыкул. Так сама гэткія артыкулы дадуцца некаторым сучасным пісьменьнікам. Для апрацаваньня хрыстаматыі запрошаны пісьменьнікі М. Грамыка і З. Бядуля. Рэдакцыя аддадзена [[Аўтар:Цішка Гартны|З. Жылуновічу]], [[Аўтар:Міхаіл Піятуховіч|М. Піотуховічу]] і [[Аўтар:Уладзімір Чаржынскі|У. Чаржынскаму]]. Хрыстаматыя мецьме да 20 друкаваных аркушаў. {{Водступ|2|em}}''Выдавецкім таварыством «Савецкая Беларусь»'' выдан насьценны каляндар. Каляндар выпаўнен дужа мастацка й мае вельмі прыгожы выгляд. Каляндару выйдзе дзьве тысячы экз». {{Водступ|2|em}}* Выдавецтва «Савецкая Беларусь» заказала географу [[Аўтар:Аркадзь Смоліч|А. Смолічу]] напісаць «Географію пазаэўрапейскіх краін. {{Водступ|2|em}}* Гэта-ж выдавецтва даручыла [[Аўтар:Янка Купала|Ів. Луцэвічу]] пералажыць на беларускую мову для выданьня «Кароткі Курс Эканамічнае навукі» А. Багданава, пераапрацаваны і дапоўнены Ш. М. Двайлацкім. {{Водступ|2|em}}* З мастацкае літаратуры выдавецтва «Савецкая Беларусь» першым чынам мае выдаць: том апавяданьняў Цішкі Гартнага й том апавяданьняў Зьмітрака Бядулі. Чародным выданьнем пойдзе поўны збор твораў [[Аўтар:Максім Багдановіч|М. Багдановіча]]. {{Водступ|2|em}}* Выдавецтвам «Савецкая Беларусь» выпушчана другая частка хрэстаматыі для ніжэйшых школ — «Роднае Слова» [[Аўтар:Сцяпан Некрашэвіч|С. Некрашэвіча]].<noinclude></noinclude> ejtz5cs305d60p3b3ovlxyxp7mnz3k2 283885 283881 2026-05-01T17:12:43Z Gleb Leo 2440 283885 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}* Управа Беларускага Дзяржаўнага Тэатру пастанавіла збагаціць беларускі рэпэртуар арыгінальнымі і перакладнымі п‘есамі. З гэтай мэтай Управа мае зьвярнуцца да беларускіх пісьменьнікаў з прапазыцыяй напісаць свае п‘есы, а так сама прасіць рэжысёра т. [[Аўтар:Еўсцігней Міровіч|Міровіча]], каб і ён напісаў п‘есу для беларускага тэатру. {{Водступ|2|em}}Апроч гэтага пастаноўлена, каб Акадэмічны Цэнтр Наркамасьветы Беларусі паклапаціўся здабыць некулькі чужаземных сучасных па зьместу п‘ес і мастацка іх пералажыў. {{Водступ|2|em}}* Пастановаю Ўправы Беларускага Дзяржаўнага тэатру ня меней ніж адзін раз у тыдзень Беларуская Дзяржаўная трупа павінна даваць спэктаклі ў ваколіцах гораду, у клюбе чыгуначнікаў, у клюбе гарбароў і інш. {{Водступ|2|em}}* Дырэкцыя Беларускага Дзяржаўнага тэатру ў гэтым сэзоне дае юбілей артысту [[Аўтар:Генрых Грыгоніс|Грыгонісу]], аднаму з выдатнейшых артыстаў беларускае дзяржаўнае трупы. Сябар Грыгоніс ужо мае пятнанцаці-гадовы стаж: з гэтага тры гады ён працуе на беларускай сцэне. Юбіляр выступіць у п’есе М. Чарота «На Купалье». {{Цэнтар|'''Выдавецкая справа.'''}} {{Водступ|2|em}}* ''Коопэрацыйнае выдавецтва «Адраджаньне»'' пераймянована ў «Савецкую Беларусь». На бліжэйшы час ім апрацован плян выдавецкай працы, які замацован Агітацыйна-прапагандыцкім аддзелам ЦБКПБ. Плян распадаецца на тры галоўных часткі: 1) Падручнікі для школаў і навуковая літаратура, 2) Палітычная літаратура і 3) Мастацкая літаратура. Парадак выданьня будзе вясьціся згодна патрабаваньню й ходкасьці даннае кніжкі. Гэтак, што на два выданых падручнікі будзе выдавацца адна кніжка палітычнай літаратуры і прыблізна на тры кніжкі падручнікаў — кніжка мастацкай літаратуры. Бліжэйшымі {{Абмылка|выда 1) даньнямі|выдаданьнямі}} намечаны з падручнікаў: {{Абмылка|2)|1)}} «Радзімазнаўства» — [[Аўтар:Міхайла Грамыка|М. Грамыкі]], {{Абмылка|3)|2)}} «[[Географія Эўропы (1924)|Географія Эўропы]]» — [[Аўтар:Мікалай Азбукін|М. Азбукіна]] «Прыродазнаўства» — Траяноўскага. 4)«Гістарычны матар’ялізм» — [[Аўтар:Мікалай Бухарын|Бухарына]], 5) «Курс політычнай экономіі Багданава у пераробцы Ш. Двайлацкага, 6) «Збор бэлетрыстычных твораў [[Аўтар:Змітрок Бядуля|З. Бядулі]], 7) Збор сказаў — [[Аўтар:Цішка Гартны|Цішкі Гартнага]], 8) Беларускі Дэкляматар і мн. ін. {{Водступ|2|em}}* ''Дзяржаўнае выдавецтва Беларусі'' выпусьціла збор вершаў М. Чарота «[[Завіруха (Чарот, зборнік)|Завіруха]]». {{Водступ|2|em}}''Выдавецтвам «Савецкая Беларусь»'' гатуецца да друку ''гісторыка-літаратурная хрыстаматыя''. У хрыстаматыі будуць зьмешчаны ўзоры беларускіх пісьменьнікаў ад XIX {{Абмылка|стогодзьдзя|стагодзьдзя}} па нашы часы па гістарычнаму парадку разьвіцьця літаратурных напрамкаў. Кожнаму напрамку будзе падосланы тлумачны артыкул. Так сама гэткія артыкулы дадуцца некаторым сучасным пісьменьнікам. Для апрацаваньня хрыстаматыі запрошаны пісьменьнікі М. Грамыка і З. Бядуля. Рэдакцыя аддадзена [[Аўтар:Цішка Гартны|З. Жылуновічу]], [[Аўтар:Міхаіл Піятуховіч|М. Піотуховічу]] і [[Аўтар:Уладзімір Дзяржынскі|У. Чаржынскаму]]. Хрыстаматыя мецьме да 20 друкаваных аркушаў. {{Водступ|2|em}}''Выдавецкім таварыством «Савецкая Беларусь»'' выдан насьценны каляндар. Каляндар выпаўнен дужа мастацка й мае вельмі прыгожы выгляд. Каляндару выйдзе дзьве тысячы экз». {{Водступ|2|em}}* Выдавецтва «Савецкая Беларусь» заказала географу [[Аўтар:Аркадзь Смоліч|А. Смолічу]] напісаць «Географію пазаэўрапейскіх краін. {{Водступ|2|em}}* Гэта-ж выдавецтва даручыла [[Аўтар:Янка Купала|Ів. Луцэвічу]] пералажыць на беларускую мову для выданьня «Кароткі Курс Эканамічнае навукі» А. Багданава, пераапрацаваны і дапоўнены Ш. М. Двайлацкім. {{Водступ|2|em}}* З мастацкае літаратуры выдавецтва «Савецкая Беларусь» першым чынам мае выдаць: том апавяданьняў Цішкі Гартнага й том апавяданьняў Зьмітрака Бядулі. Чародным выданьнем пойдзе поўны збор твораў [[Аўтар:Максім Багдановіч|М. Багдановіча]]. {{Водступ|2|em}}* Выдавецтвам «Савецкая Беларусь» выпушчана другая частка хрэстаматыі для ніжэйшых школ — «Роднае Слова» [[Аўтар:Сцяпан Некрашэвіч|С. Некрашэвіча]].<noinclude></noinclude> 2qdshyefynzt9klxy95o58s91n50x3i 104 122223 283882 2026-05-01T17:10:23Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}*) У палове лістапада прыбыла з Бэрліну ў Менск першая партыя надрукаваных там беларускіх кніжак. У гэтай партыі знаходзяцца: «[[Беларуская граматыка для школ (1921)|Граматыка для школ]]» [[Аўтар:Браніслаў Тарашкевіч|Б. Тарашкевіча]] — 10000 экз.,...» 283882 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}*) У палове лістапада прыбыла з Бэрліну ў Менск першая партыя надрукаваных там беларускіх кніжак. У гэтай партыі знаходзяцца: «[[Беларуская граматыка для школ (1921)|Граматыка для школ]]» [[Аўтар:Браніслаў Тарашкевіч|Б. Тарашкевіча]] — 10000 экз., «Разрэзная азбука» — 15000 экз., «[[Аснаўныя пачаткі арытмэтыкі (1922)|Арытмэтыка]]» Цыгэльмана — 10000 экз. і «[[Беларускі лірнік (1922)|Беларускі Лірнік]]» — [[Аўтар:Уладзімір Тэраўскі|Тэрраўскага]] — 5000 экз. Кніжкі пайшлі ў прадажу. У пачатку сьнежня прыбыла й другая партыя кніг, у якой маецца: 1) „[[Элемэнтарная альгэбра (1922―1924)|Альгэбра]]“ [[Аўтар:Аляксандр Круталевіч|А. Круталевіча]], 1 частка — 10000 экз., 2) „[[Песьні працы і змаганьня (1922)|Песьні працы і змаганьня]]“, Цішкі Гартнага — 8000 экз., 3) „[[Сокі цаліны (1922—1930)/I|Сокі Цаліны]]“ раман Цішкі Гартнага — 8000 экз. У Бэрліне яшчэ асталіся «[[Беларускі лемантар (1922)|Лемантар]]» [[Аўтар:Сцяпан Некрашэвіч|С. Некрашэвіча]] — 50000 экз., а ў Коўне «[[Казкі жыцьця (1921)|Казкі жыцьця]]» [[Аўтар:Якуб Колас|Я. Коласа]] — 8000 экз. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|4em|height=1px}}<noinclude></noinclude> njyzlojv9lmntq7175mi7hva8ahvpk1 0 122224 283883 2026-05-01T17:11:43Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Хроніка Беларускае Культуры | безаўтара = | год = Сьнежань 1922 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Полымя (часопіс)/1922/1/Кнігапіс|Кнігапіс]] | наступны = | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Полымя....» 283883 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Хроніка Беларускае Культуры | безаўтара = | год = Сьнежань 1922 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Полымя (часопіс)/1922/1/Кнігапіс|Кнігапіс]] | наступны = | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Полымя. 1922. № 1.pdf" from="91" to="93" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Хроніка Беларускае Культуры}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:1922 год]] 5u4jdvz2ytmffnprgzfeuqdr0bgw9i1 283884 283883 2026-05-01T17:11:53Z Gleb Leo 2440 283884 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Хроніка Беларускае Культуры | безаўтара = | год = Сьнежань 1922 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Полымя (часопіс)/1922/1/Кнігапіс|Кнігапіс]] | наступны = | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Полымя. 1922. № 1.pdf" from="91" to="93" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Хроніка Беларускае Культуры}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:1922]] o268hvrzyd3ffbmgegtbi1etnr8qphc 104 122225 283887 2026-05-01T18:01:04Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Яшчэ задоўга да адчыненьня ўсе лёжы і хоры ў касьцёле былі перапоўнены. {{Водступ|2|em}}І каго, каго толькі там ня было! Паслы чужаземных дзяржаў у парадных шытых золатам мундырах, з мэдалямі і ў гвяздах з дарагіх дыямэнтаў, расфуфыранае варша...» 283887 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Яшчэ задоўга да адчыненьня ўсе лёжы і хоры ў касьцёле былі перапоўнены. {{Водступ|2|em}}І каго, каго толькі там ня было! Паслы чужаземных дзяржаў у парадных шытых золатам мундырах, з мэдалямі і ў гвяздах з дарагіх дыямэнтаў, расфуфыранае варшаўскае „грамадзянства“, ксяндзы ў шаўковых сутаннах, дыплёмаваныя кокоткі, ад якіх пахне дарагою францускаю парфумаю, пара—другая мяшчан — гэтых істых прадстаўнікаў «дэмакратыі», вайсковыя, палітычныя дзеячы, прафэсары й нарэшце паслы Сойму й Сэнату, якія важна расьселіся ў крэслах, чакаючы пана начальніка панства. Польскія газэты са смакам апісалі гэту цэрамонію ўрачыстага адчыненьня Сойму, зьвярнулі ўвагу на ўсё і нават на дэпутатаў беларусаў, для якіх чамусьці не хапіла крэсел і якім прышлося чамусьці стаяць каля сьценкі і ў праходах па левы бок… {{Водступ|2|em}}Нарэшце прыехаў [[Аўтар:Язэп Пілсудскі|Пілсудзкі]], і пачалося набажэнства. Трэба думаць, што набажэнства было першага сорту — бо яго рабіў сам супэріёр езуітаў ксёндз Павальскі, які пасьля набажэнства выступіў з прывітальнаю прамоваю да дэпутатаў Сойму ад самага бога айца і маткі боскай… {{Водступ|2|em}}Не пасьпеў ён скончыць свае гарачае прывітальнае прамовы — як патрыётызм абхапіў усіх прысутных і паліўся клерыкальна-нацыянальны гымн „Божа, памажы Польшчы“ („[[:pl:Boże coś Polskę|Boże coś {{Абмылка|Polsk|Polskę}}]]“) — падхоплены ўсімі прысутнымі… Пан начальнік панства Язэп Підсудзкі тады ня вытрымаў і вышаў на анбоню. Гучнымі воплескамі сустрэла яго «лявіца» Сойму. Гэнерал Гальлер і Корфанты нахмурылі бровы… Сойм адчыніўся… Як бачыце, стыль урачыстасьці самы што ні ёсьць «дэмакратычны». {{Водступ|2|em}}Вось яна белая Польшча з яе новым белым, буржуазным Соймам. {{Цэнтар|Закон аб выбарах у Сойм.}} {{Водступ|2|em}}Перш, чымся перайсьці да характарыстыкі новага польскага сойму — трэба застанавіцца на тых варунках, пры якіх ён радзіўся. Трэба сказаць пару слоў аб тым выбарным законе, які быў прыняты старым устаноўчым соймам 28 ліпеня гэтага году і які ў значнай меры ўжо вызначыў склад новага сойму. {{Водступ|2|em}}Па гэтаму закону выбірацелям можа быць кожны грамадзянін Рэчы Паспалістай, дасягнуўшы 21 году, бяз розьніцы полу і нацыянальнасьці, апроч тых, хто асуджаны польскім судом і апроч тых, хто служыць у польскай арміі. У дэпутаты сойму можа быць выбраны толькі той, хто мае 25 гадоў. {{Водступ|2|em}}Такім чынам польская моладзь да 21 году ня прыймала ніякога ўдзелу ў выбарах.<noinclude></noinclude> pxym55z6slywoh6w3prc5bdubvjipil 104 122226 283888 2026-05-01T18:03:06Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1em}}«Далоў гэту панскую выдумку!»</br> {{gap|1em}}«Прэч бляшаныя цацкі!»</br> {{gap|1em}}«Непатрэбны мне ідалы!»</br> {{gap|1em}}Такія думкі прамільгнулі ў яго мазгох трыма кароткімі лёзунгамі, якія павялічылі яго рашучасьць, паднялі гнеў.</br> {{gap|1em}}Міхалка асьцярожна, ка...» 283888 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}«Далоў гэту панскую выдумку!»</br> {{gap|1em}}«Прэч бляшаныя цацкі!»</br> {{gap|1em}}«Непатрэбны мне ідалы!»</br> {{gap|1em}}Такія думкі прамільгнулі ў яго мазгох трыма кароткімі лёзунгамі, якія павялічылі яго рашучасьць, паднялі гнеў.</br> {{gap|1em}}Міхалка асьцярожна, каб жонка не прачнулася, здымаў абразы са сьцяны.</br> {{gap|1em}}Тутэйшая комсамолія вельмі жыва адклікалася на ўсе здарэньні, якія адбываліся ў ваколіцы. Выпадак з абразамі ў Міхалкавай хаце, дзе гаспадыня вельмі набожная, быў у іх вялікай падзеяй. Комсамольцы даўно ведалі аб змаганьні, якое вядзе Міхалка з жонкай.</br> {{gap|1em}}Ня раз ён ім гаварыў, што лягчэй увесь сьвет заваяваць, чымся сваю ўпартую бабу. Не дае вынесьці царквы з хаты ды годзе! А мне хочацца сваю цэркаўку на клюб перарабіць — у пустой бажніцы могуць ляжаць кніжкі і газэты, бо я ўжо сам чытаю!</br> {{gap|1em}}Комсамольцы былі вялікімі майстрамі прыдумваць частушкі і сьпяваць іх пад гармонік на ўсю вуліцу. На рэволюцыю ў хаце Міхалкі яны таксама прыдумалі песьню: {|style="margin:auto; font-size:93%" |У Міхалкі чуб-чупрына</br>Раскудлацілася.</br>Яго жонка пад адрынай</br>Бажаняцілася |- |Поўна-поўненька ягнят</br>Невялічачкіх.</br>Ой, у хаце бажанят!</br>Ой, каплічачка! |-<noinclude></noinclude> 8a6j5gle5m1408x3h372vgrm9ieppg6 283891 283888 2026-05-01T18:12:17Z RAleh111 4658 283891 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}«Далоў гэту панскую выдумку!»</br> {{gap|1em}}«Прэч бляшаныя цацкі!»</br> {{gap|1em}}«Непатрэбны мне ідалы!»</br> {{gap|1em}}Такія думкі прамільгнулі ў яго мазгох трыма кароткімі лёзунгамі, якія павялічылі яго рашучасьць, паднялі гнеў.</br> {{gap|1em}}Міхалка асьцярожна, каб жонка не прачнулася, здымаў абразы са сьцяны.</br> {{gap|1em}}Тутэйшая комсамолія вельмі жыва адклікалася на ўсе здарэньні, якія адбываліся ў ваколіцы. Выпадак з абразамі ў Міхалкавай хаце, дзе гаспадыня вельмі набожная, быў у іх вялікай падзеяй. Комсамольцы даўно ведалі аб змаганьні, якое вядзе Міхалка з жонкай.</br> {{gap|1em}}Ня раз ён ім гаварыў, што лягчэй увесь сьвет заваяваць, чымся сваю ўпартую бабу. Не дае вынесьці царквы з хаты ды годзе! А мне хочацца сваю цэркаўку на клюб перарабіць — у пустой бажніцы могуць ляжаць кніжкі і газэты, бо я ўжо сам чытаю!</br> {{gap|1em}}Комсамольцы былі вялікімі майстрамі прыдумваць частушкі і сьпяваць іх пад гармонік на ўсю вуліцу. На рэволюцыю ў хаце Міхалкі яны таксама прыдумалі песьню: {|style="margin:auto; margin-bottom:2em; line-height: 1.3; font-size:92%" |У Міхалкі чуб-чупрына</br>Раскудлацілася.</br>Яго жонка пад адрынай</br>Бажаняцілася |- |Поўна-поўненька ягнят</br>Невялічачкіх.</br>Ой, у хаце бажанят!</br>Ой, каплічачка! |-<noinclude></noinclude> 5uonvota5hqm5qrm91abioodqk5n164 283951 283891 2026-05-02T08:19:33Z RAleh111 4658 283951 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}«Далоў гэту панскую выдумку!»</br> {{gap|1em}}«Прэч бляшаныя цацкі!»</br> {{gap|1em}}«Непатрэбны мне ідалы!»</br> {{gap|1em}}Такія думкі прамільгнулі ў яго мазгох трыма кароткімі лёзунгамі, якія павялічылі яго рашучасьць, паднялі гнеў.</br> {{gap|1em}}Міхалка асьцярожна, каб жонка не прачнулася, здымаў абразы са сьцяны.</br> {{gap|1em}}Тутэйшая комсамолія вельмі жыва адклікалася на ўсе здарэньні, якія адбываліся ў ваколіцы. Выпадак з абразамі ў Міхалкавай хаце, дзе гаспадыня вельмі набожная, быў у іх вялікай падзеяй. Комсамольцы даўно ведалі аб змаганьні, якое вядзе Міхалка з жонкай.</br> {{gap|1em}}Ня раз ён ім гаварыў, што лягчэй увесь сьвет заваяваць, чымся сваю ўпартую бабу. Не дае вынесьці царквы з хаты ды годзе! А мне хочацца сваю цэркаўку на клюб перарабіць — у пустой бажніцы могуць ляжаць кніжкі і газэты, бо я ўжо сам чытаю!</br> {{gap|1em}}Комсамольцы былі вялікімі майстрамі прыдумваць частушкі і сьпяваць іх пад гармонік на ўсю вуліцу. На рэволюцыю ў хаце Міхалкі яны таксама прыдумалі песьню: {|style="margin:auto; margin-bottom:2em; line-height: 1.3; font-size:92%" |У Міхалкі чуб-чупрына</br>Раскудлацілася.</br>Яго жонка пад адрынай</br>Бажаняцілася |- | |- |Поўна-поўненька ягнят</br>Невялічачкіх.</br>Ой, у хаце бажанят!</br>Ой, каплічачка! |-<noinclude></noinclude> cpc609ni3enrv9ppia0zf89ridmx6vu 104 122227 283889 2026-05-01T18:10:16Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Другія асаблівасьці выбарнага закону ў сойм так сама пакіраваны на тое-ж самае — каб ня даць найбольш рэвалюцыйна настроеным грамадзянам права выбіраць. {{Цэнтар|Хітрая мэханіка {{Абмылка|дзяражўных|дзяржаўных}} сьпіскаў.}} {{Водступ|2|em}}В...» 283889 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Другія асаблівасьці выбарнага закону ў сойм так сама пакіраваны на тое-ж самае — каб ня даць найбольш рэвалюцыйна настроеным грамадзянам права выбіраць. {{Цэнтар|Хітрая мэханіка {{Абмылка|дзяражўных|дзяржаўных}} сьпіскаў.}} {{Водступ|2|em}}Выбарны закон загадаў, каб новы сойм меў 444 дэпутаты, з якіх 372 дэпутаты павінны быць выбранымі па вакругах, а 72 па дзяржаўных сьпісках. Дзяржаўныя сьпіскі тлумачацца ў законе тым, што трэба даць магчымасьць партыям, якія не набяруць па вакругах належнага ліку галасоў для правядзеньня свайго кандыдата, аб‘яднаць лік галасоў па розных вакругах такім чынам атрымаць мандаты ў сойм. Яно на першы пагляд выходзіць вельмі дэмакратычна. Але на практыцы выходзіць шыварат-на выварат. Справа ў тым, што ўстаноўчы сойм пастанавіў, каб па дзяржаўных сьпісках мандаты дзялілі не прапарцыянальна ліку галасоў, а прапарцыянальна ліку мандатаў той ці іншай партыі. Пры гэтым права дзяліць мандаты дзяржаўнага сьпіску маюць па закону толькі тыя партыі, якія атрымалі па вакругах ня менш як 6 мандатаў. {{Водступ|2|em}}Ясна, што такі парадак пакірованы перш за ўсё проціў нелегальнай камуністычнай партыі, якая магла атрымаць ня гледзячы ні на які тэрор мандаты толькі ў рабочых вакругах, якіх у Польшчы менш, чымсь шэсць. Па другое — гэты парадак быў накірован супроць так званых нацыянальных меншасьцяў, якіх польская буржуазея думала такім чынам пазбавіць ліку дэпутацкіх мандатаў, што зрабіць не ўдалося. {{Цэнтар|Закон аб выбарах у Сенат.}} {{Водступ|2|em}}Закон аб выбарах у Сэнат прыняты быў устаноўчым соймам таго-ж 28 ліпеня. Ён такі самы, як і закон аб выбарах у сойм, з тою толькі розьніцаю, што цэнз пры выбарах у Сэнат значна павышаны. Маюць права выбіраць грамадзяне ад 30 гадоў, а быць выбранымі ад 40 гадоў. {{Водступ|2|em}}Усьлед за выданьнем выбарнага закону стары ўстаноўчы сойм распусьціўся й пачалася перадвыбарная барацьба. У гэтай перадвыбарнай барацьбе павінна адзначыць два моманты. {{Цэнтар|Перадвыбарная барацьба проціў камуністаў.}} {{Водступ|2|em}}Першы момант — гэта агульная барацьба буржуазеі бяз розьніцы нацыянальнасьці (і правіцы і лявіцы) проці камуністаў. Паліцыя і дэфэнзыва пастараліся добра яшчэ да роспуску сойму. Быў арыштованы дэпутат устаноўчага сойму камуніста [[Аўтар:Тамаш Домбаль|Домбаль]], у якім бачылі {{перанос-пачатак|п=небясь|к=печнага}}<noinclude></noinclude> nrzxdlytsik1mm106piv25n8i8gtu80 104 122228 283890 2026-05-01T18:11:57Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « |Зазлаваўся гаспадар</br>Ды на цацачкі.</br>Выкінуў ён бажанят</br>З роднай хатачкі. |- |Сядзіць дзеўка на паркане,</br>Паркан ломіцца,</br>А Міхалка малайчына</br>Комсамоліцца. |} <center>{{larger|VII. ЯНЫ і МЫ}}</center> {{gap|1em}}Яны — і мы.</br> {{gap|1em}}Гэтымі словамі Міхалка падзяліў...» 283890 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{|style="margin:auto; margin-bottom:2em; line-height: 1.3; font-size:92%"</noinclude> |Зазлаваўся гаспадар</br>Ды на цацачкі.</br>Выкінуў ён бажанят</br>З роднай хатачкі. |- |Сядзіць дзеўка на паркане,</br>Паркан ломіцца,</br>А Міхалка малайчына</br>Комсамоліцца. |} <center>{{larger|VII. ЯНЫ і МЫ}}</center> {{gap|1em}}Яны — і мы.</br> {{gap|1em}}Гэтымі словамі Міхалка падзяліў людзей сваёй ваколіцы на два лягеры — на ворагаў і прыяцеляў савецкай улады.</br> {{gap|1em}}Яны — багатыя, мы — бедныя.</br> {{gap|1em}}Яны — кулакі, мы — беднякі.</br> {{gap|1em}}Кожнае новае зьявішча ў вакольным жыцьці ён прымаў блізка к сэрцу. Кожную самую дробную праявіну афармляў пасвойму ў думках і адчуваньнях.</br> {{gap|1em}}Заўсёды пры выбарах у сельсавет сяляне інстынктыўна дзяліліся на два лягеры. Сымпатыя і крэўнасьць у гэтым падзеле выяўляліся адразу бяз доўгіх разважаньняў. У гэтых выпадках здаралася так, што два родныя браты, сыны адных бацькоў, ішлі адзін супроць другога. Адзінства складалася не па сваяцтву крыві, а па сваяцтву кішэняў: багатых цягнула да багатых, бедных — да бедных.</br> {{gap|1em}}— Няхай сабе гультаі галадранцы між сабою ладзяць, а мы не на іх будзем гараваць і працаваць, — {{перанос пачатак|га|варылі}}<noinclude></noinclude> 0njldnbxc9g848wf8vrf0twnr3lbktu 283922 283890 2026-05-01T19:51:01Z Gleb Leo 2440 283922 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{|style="margin:auto; margin-bottom:2em; line-height: 1.3; font-size:92%"</noinclude> <section begin="VI"/>|Зазлаваўся гаспадар</br>Ды на цацачкі.</br>Выкінуў ён бажанят</br>З роднай хатачкі. |- |Сядзіць дзеўка на паркане,</br>Паркан ломіцца,</br>А Міхалка малайчына</br>Комсамоліцца. |} <section end="VI"/> <section begin="VII"/><center>{{larger|VII. ЯНЫ і МЫ}}</center> {{gap|1em}}Яны — і мы.</br> {{gap|1em}}Гэтымі словамі Міхалка падзяліў людзей сваёй ваколіцы на два лягеры — на ворагаў і прыяцеляў савецкай улады.</br> {{gap|1em}}Яны — багатыя, мы — бедныя.</br> {{gap|1em}}Яны — кулакі, мы — беднякі.</br> {{gap|1em}}Кожнае новае зьявішча ў вакольным жыцьці ён прымаў блізка к сэрцу. Кожную самую дробную праявіну афармляў пасвойму ў думках і адчуваньнях.</br> {{gap|1em}}Заўсёды пры выбарах у сельсавет сяляне інстынктыўна дзяліліся на два лягеры. Сымпатыя і крэўнасьць у гэтым падзеле выяўляліся адразу бяз доўгіх разважаньняў. У гэтых выпадках здаралася так, што два родныя браты, сыны адных бацькоў, ішлі адзін супроць другога. Адзінства складалася не па сваяцтву крыві, а па сваяцтву кішэняў: багатых цягнула да багатых, бедных — да бедных.</br> {{gap|1em}}— Няхай сабе гультаі галадранцы між сабою ладзяць, а мы не на іх будзем гараваць і працаваць, — {{перанос пачатак|га|варылі}} <section end="VII"/><noinclude></noinclude> jf2asya2m45l8ofnvfp26b9vklouvrb 283952 283922 2026-05-02T08:21:35Z RAleh111 4658 283952 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{|style="margin:auto; margin-bottom:2em; line-height: 1.3; font-size:92%"</noinclude><section begin="VI"/>| |- |Зазлаваўся гаспадар</br>Ды на цацачкі.</br>Выкінуў ён бажанят</br>З роднай хатачкі. |- | |- |Сядзіць дзеўка на паркане,</br>Паркан ломіцца,</br>А Міхалка малайчына</br>Комсамоліцца. |} <section end="VI"/> <section begin="VII"/><center>{{larger|VII. ЯНЫ і МЫ}}</center> {{gap|1em}}Яны — і мы.</br> {{gap|1em}}Гэтымі словамі Міхалка падзяліў людзей сваёй ваколіцы на два лягеры — на ворагаў і прыяцеляў савецкай улады.</br> {{gap|1em}}Яны — багатыя, мы — бедныя.</br> {{gap|1em}}Яны — кулакі, мы — беднякі.</br> {{gap|1em}}Кожнае новае зьявішча ў вакольным жыцьці ён прымаў блізка к сэрцу. Кожную самую дробную праявіну афармляў пасвойму ў думках і адчуваньнях.</br> {{gap|1em}}Заўсёды пры выбарах у сельсавет сяляне інстынктыўна дзяліліся на два лягеры. Сымпатыя і крэўнасьць у гэтым падзеле выяўляліся адразу бяз доўгіх разважаньняў. У гэтых выпадках здаралася так, што два родныя браты, сыны адных бацькоў, ішлі адзін супроць другога. Адзінства складалася не па сваяцтву крыві, а па сваяцтву кішэняў: багатых цягнула да багатых, бедных — да бедных.</br> {{gap|1em}}— Няхай сабе гультаі галадранцы між сабою ладзяць, а мы не на іх будзем гараваць і працаваць, — {{перанос пачатак|га|варылі}} <section end="VII"/><noinclude></noinclude> 00p84o5tueqb40fay7fmp8sprie7ucm 104 122229 283892 2026-05-01T18:17:40Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|га|варылі}} кулакі. — Мы не вінаваты ў тым, што яны запусьцілі свае гаспадаркі, што ня ўмеюць жыць. Мы ім сваіх дзесяцін не аддадзім!</br> {{gap|1em}}І вось кулакі, тыя, што «ўмеюць жыць», мелі сваю тактыку пры выбарах у сельсавет. Першым чынам кулак...» 283892 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|га|варылі}} кулакі. — Мы не вінаваты ў тым, што яны запусьцілі свае гаспадаркі, што ня ўмеюць жыць. Мы ім сваіх дзесяцін не аддадзім!</br> {{gap|1em}}І вось кулакі, тыя, што «ўмеюць жыць», мелі сваю тактыку пры выбарах у сельсавет. Першым чынам кулакі стараліся перад выбарамі задобрываць і паіць самагонам беднякоў, «каб не перашкаджалі». Апрача таго, прыдумвалі шмат іншых штук.</br> {{gap|1em}}Кулакі прыходзілі на выбары апранутыя ў лахманы, у парваныя сьвіткі. Бедныя, наадварот, апраналіся ва ўсё лепшае, што ў іх ёсьць, — хоць белую зрэбную кашулю надзене, хоць новыя лапці абуе.</br> {{gap|1em}}Бедныя ідуць, як на сьвята, на сямейную ўрачыстасьць.</br> {{gap|1em}}Багатыя ідуць, як на неабходны маскарад.</br> {{gap|1em}}Багатыя да хрыпоты крычаць аб тым, што яны за савецкую ўладу.</br> {{gap|1em}}Бедныя аб гэтым мала гавораць, бо гэта i так відаць з кожнага іхняга самага спакойнага слова.</br> {{gap|1em}}З кожнымі новымі выбарамі супрацілеглыя лягеры рыхтуюцца мацней, маючы практыку мінулага году, болей шчыльна гуртуюць свае сілы. Кожны выстаўляе свой сьпісак. Чый сьпісак бярэ верх — на карысьць таго сельсавет працуе.</br> {{gap|1em}}Міхалка на выбарах кожны раз да хрыпоты ваюе.</br> {{gap|1em}}Сёлета, як Міхалка ні стараўся, а сельсавет быў выбраны «іхні» — кулацкі.</br> {{gap|1em}}Часта нават поп заходзіць у сельсавет, як свой чалавек. Бядняк за дзьвярмі застаецца.</br><noinclude></noinclude> d0z87x8iboe6gkjwtjo1i5yypb7phn5 104 122230 283893 2026-05-01T18:18:04Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=небясь|к=печнага}} агітатара й кандыдата будучы сойм. Устаноўчы сойм выдаў Домбаля яшчэ да суду, чаго ня было нават у царскай думе, якая адмовілася калісь выдаць дэпутатаў С.-Д. Потым суд змайстраваў абвінавачаньне проці Домбаля, як здра...» 283893 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=небясь|к=печнага}} агітатара й кандыдата будучы сойм. Устаноўчы сойм выдаў Домбаля яшчэ да суду, чаго ня было нават у царскай думе, якая адмовілася калісь выдаць дэпутатаў С.-Д. Потым суд змайстраваў абвінавачаньне проці Домбаля, як здрадніка польскае дзяржавы, і засудзіў яго на катаргу, пазбавіўшы яго грамадзянскіх правоў. Да другога дэпутата ўстаноўчага сойму камуніста Ланцуцкага прычапіцца не ўдалося, дзякуючы чаму Ланцуцкі мог стаць на чале «Саюзу пралетарыяту гораду й вёскі». {{Водступ|2|em}}Апрача Домбаля было яшчэ задоўга да перадвыбарнай барацьбы арыштована шмат камуністаў і такім чынам на гэтым фронце польская буржуазея к выбарам падгатавалася добра. {{Водступ|2|em}}Што-ж датычыцца да барацьбы з камуністамі ў часе выбараў — то і тут так сама больш працаваў жандар, які арыштоўваў выбарчыя камітэты „Саюзу пралетарыяту гораду і вёскі“, канфіскоўваў іх літаратуру і адозвы. Газэта цэнтральнага выбарнага камітэту саюзу пралетарыяту гораду й вёскі „Пралетарыят“ была зачынена на трэцім нумары і больш ня выходзіла. Другая газэта, якая заклікала галасаваць за № 5 — «Вясковы пралетары» (на беларускай мове) выйшла толькі адзін раз (ці выходзіла болей — невядома). Мітынгі, якія арганізоўваліся «Саюзам пралетарыяту», усе разганяліся. Дайшло да таго, што нават сябры цэнтральнага выбарчага камітэту «Саюзу пралетарыяту гораду і вёскі» былі заарыштаваны (Рыбацкі, Дутлінгер), не гаворачы ўжо аб правінцыяльных выбарчых камітэтах, якія заарыштаваны пагалоўна ўсе і сядзяць цяперака па турмах… Гэтыя гвалты над камуністамі і беспартыйнымі рэвалюцыйнымі рабочымі, спачуваючымі камуністам, праходзілі пры поўнай згодзе ўсёй буржуазнай і дробна-буржуазнай прэсы, якая або адкрыта цкавала камуністаў, або маўчала. {{Водступ|2|em}}Буржуазея нацыянальных меншасьцяў, — якая падымала шум на ўсю Польшчу з-за дробных гвалтаў над ёю, асабліва-ж на „крэсах“ — як вады ў рот набрала і ні адным словам не пратэставала проці гвалтаў і арыштаў выбарных камітэтаў «Саюзу пралетарыяту». У гэтым сэнсе вельмі характэрна трымалі сябе беларускія „незалежнікі“, якія на працягу ўсёй кампаніі ў сваёй літаратуры і ў сваіх агітацыйных прамовах зусім нават не ўпаміналі сьпіску № 5, як бы яго й ня было на сьвеце. Маўчаньне — знак згоды, кажа пагаворка. Нашто змагацца з сьціскам № 5, калі з ім добра змагаецца дэфэнзыва. Дай то, божа, хоць сваю скуру адстаяць, ды к таму жа — дай волю № 5, дык і касьцей не зьбярэш № 16. Яно й запраўды так. Бо там, дзе камуністы мелі магчымасьць больш-менш разгарнуць агітацыю і дзе мелі хоць аднаго або двох таварышаў, якія езьдзілі на вёску й падпольна заклікалі, галасаваць за бальшавікоў (№ 5) — там беларускія незалежнікі пры усёй сваёй легальнасьці пасавалі і з трэскам правальваліся,<noinclude></noinclude> lvkbxvca1zjseydkykod3m50eduj5xg 104 122231 283894 2026-05-01T18:23:40Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «як гэта было ў Бярэсьцейскім райёне, дзе № 5 атрымаў больш 9.000 галасоў… {{Водступ|2|em}}Такім чынам сьпісак № 5 быў небясьпекай ня толькі для буйных буржуяў і клерыкалаў «Х‘ена». Ён быў апасным галоўным чынам для «Пяста», „Вызваленьня“, „П.П.С.“, «№ 16». З...» 283894 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>як гэта было ў Бярэсьцейскім райёне, дзе № 5 атрымаў больш 9.000 галасоў… {{Водступ|2|em}}Такім чынам сьпісак № 5 быў небясьпекай ня толькі для буйных буржуяў і клерыкалаў «Х‘ена». Ён быў апасным галоўным чынам для «Пяста», „Вызваленьня“, „П.П.С.“, «№ 16». З гэтае прычыны ніхто не падняў нават і голасу, хоць бы для віду, проці гвалтаў і арыштаў выбарчых камітэтаў сьпіску № 5. ''Незалежна ад нацыянальнасьці ўся буржуазея, як буйная, так і дробная, як правіца, так і «лявіца» далі сваю згоду на арышты і рэпрэсыі ў адносінах да «Саюзу пралетарыяту гораду і вёскі»''. {{Цэнтар|Блёк нацыянальных меншасьцяў.}} {{Водступ|2|em}}Другі момант надта характэрны для сучаснай Польшчы — гэта ўтварэньне блёку нацыянальных меншасьцяў, які выступіў пад № 16 і які аб‘яднаў і беларуса інтэлігента-незалежніка й беларуса селяніна, і ўкраінца-незалежніка пятлюраўскага кірунку і ўкраінца-селяніна, жыда гандляра-сыяніста з жыдам рамесьнікам, і немца буржуя. Вінігрэт самы процінатуральны што й гаварыць. Але на часы выбараў — гэты вінігрэт досыць моцна трымаўся і атрымаў шмат галасоў, больш чымся чакалі самыя гарачыя прыхільнікі блёку і яго оптымісты. У Сойме гэты блёк атрымаў 66 мандатаў, з якіх дванаццаць мандатаў выпадае на долю беларускіх незалежнікаў. {{Водступ|2|em}}Такі процінатуральны блёк мог вырасьці толькі пры процінатуральнай нацыянальнай палітыцы польскай буржуазеі, якая паставіла сабе мэтаю з аднаго боку апалячыць «крэсы» i пры гэтым ня даць сялянам-беларусам і ўкраінцам зямлі, а з другога боку павяла страшэнную антысэміцкую агітацыю. {{Водступ|2|em}}У значнай меры гэты блёк быў блёкам чыста тэхнічным, быў свайго роду манэўрам, які зараз ня мае ўжо сэнсу. У сойме трэба чакаць, што дэпутаты блёку нацыянальных меншасьцяў разыйдуцца кожны сам, па сабе — і магчыма, што кожная група гэтага блёку павядзе сваю палітыку паводле прыказкі, хто ў лес, а хто па дровы. {{Водступ|2|em}}Ва ўсякім разе вялікай вартасьці гэты блёк у сойме мець ня будзе… Што-ж датычыць да ацэнкі гэтага блёку з боку таго, ці ён мае рэвалюцыйную вартасьць ці не, то трэба сказаць, што блёк для клясавай сьвядомасьці пралетарыяту нічога ня даў і нават пашкодзіў ёй. Аслабіўшы на адзін момант сілы польскае буржуазеі, — ён у той-жа час разводзіў самую шкадлівую для рабочых і для сялянства агітацыю, кідаючы ў працоўныя гушчы туманныя нацыянальныя лёзунгі, і гэтым самым ліў ваду на млын рэакцыі, заганяючы на дно клясавае й сацыяльнае змаганьне. {{Водступ|2|em}}З другога боку і польскую буржуазею ён урэшце не аслабіў, а<noinclude></noinclude> 5y70gs9ilx7ewqcmjw6kzftjg7fjq50 104 122232 283895 2026-05-01T18:25:20Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1em}}Старшыня сельсавету хабары бярэ. Некаторыя пачалі чуць не адкрыта самагон курыць. Падаткі запісваюцца няправільна. У багатых на сельсавецкіх паперах зьнікае па некалькі дзесяцін зямлі. У бедных, наадварот, на паперы зямля прырастае.</br> {{gap|1em}}Пар...» 283895 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}Старшыня сельсавету хабары бярэ. Некаторыя пачалі чуць не адкрыта самагон курыць. Падаткі запісваюцца няправільна. У багатых на сельсавецкіх паперах зьнікае па некалькі дзесяцін зямлі. У бедных, наадварот, на паперы зямля прырастае.</br> {{gap|1em}}Парадкі ідуць, як у старой царскай воласьці.</br> {{gap|1em}}Міхалка бачыць гэта дзень-у-дзень. Так праходзіць некалькі тыдняў.</br> {{gap|1em}}— Аб гэтым нельга маўчаць, — кажа Міхалка, — гарадзкі пролетарыят павінен ведаць. Трэба напісаць у «Беларускую вёску». — Гэта наша гээта!</br> {{gap|1em}}Два тыдні Міхалка рыхтуецца — праца нялёгкая. Выбірае спэцыяльны дзень — дзень адпачынку.</br> {{gap|1em}}— Юрка! — кліча Міхалка сынка, — Юрачка! Хадзі, сыночак, сюды!</br> {{gap|1em}}Голас у Міхалкі строга-ласкавы. Грозныя вочы з усьмешкай на хлапца паглядаюць.</br> {{gap|1em}}— Сягоньня няхай Вань адзін гуляе. Ты мне патрэбен у хаце!</br> {{gap|1em}}Юрка трохі нездаволены.</br> {{gap|1em}}Сягоньня ў яго рашучая бітва. Павінен быць вырашаны лёс дзьвюх армій — чырвонай і белагвардзейскай. Юрка — камандзір чырвонай арміі, Вань — белагвардзейскай.</br> {{gap|1em}}Доўга яны спрачаліся між сабою: хто якой арміяй павінен кіраваць. Ніхто не хацеў быць камандзірам белагвардзейцаў. Юрка ледзь Ваню ўпрасіў на гэту «брыдкую справу». «Гэта-ж не сапраўды, а толькі як-быццам», — гаварыў Юрка.</br><noinclude></noinclude> 89wryhlje8k8wris7jomtxv6cdx61rk 104 122233 283897 2026-05-01T18:41:07Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1em}}— Дай зложым гэтыя спрыты ў адно! Наладзім свой саюз рэспублікі!</br> {{gap|1em}}Пры гэтых словах Міхалка хітра ўсьміхнуўся.</br> {{gap|1em}}Юрцы, які некалькі тыдняў ужо знаходзіцца «на фронце», дзе акопамі зьяўляюцца канавы на выгане, такія дыплёматычныя сло...» 283897 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}— Дай зложым гэтыя спрыты ў адно! Наладзім свой саюз рэспублікі!</br> {{gap|1em}}Пры гэтых словах Міхалка хітра ўсьміхнуўся.</br> {{gap|1em}}Юрцы, які некалькі тыдняў ужо знаходзіцца «на фронце», дзе акопамі зьяўляюцца канавы на выгане, такія дыплёматычныя словы бацькі вельмі спадабаліся. Гэты «саюз рэспублік» зьявіўся як-бы прыемным працягам яго дзіцячай гульні.</br> {{gap|1em}}Ён уважліва слухаў бацьку і жмурыў вочы супроць сонца, якое праз акно біла ў твар.</br> {{gap|1em}}З двара данасіўся ў хату гоман вераб’ёў. Яны гучна, бадзёра чылікалі. То густою купкаю ўсядуцца на абмерзлай рабіне і здаюцца нейкімі дзівацкімі жывымі пладамі, то веерам спусьцяцца на руды сьнег. Дзяўбуць адзін аднаго, скубуць пер’е і крычаць гвалту на ўвесь двор.</br> {{gap|1em}}На гэты раз Юрка не заварочвае ўвагі на вераб’інае вясельле. Ён думае аб цікавым «саюзе рэспублік» між ім і бацькам.</br> {{gap|1em}}«Саюз рэспублік» хутка пачаў дзейнічаць: Юрка піша пад дыктоўку Міхалкі.</br> {{gap|1em}}— Пішы, сынок, пішы… «Яны і мы». Напісаў? Добра! Так будзе называцца карыспадэнцыя.</br> {{gap|1em}}І Міхалку і Юрку было прыемна ад гэтага слова. «Карыспадэнцыя» было ўжо сур’ёзнай дзяржаўнай політыкай…</br> {{gap|1em}}— І ў нас ёсьць кулакі і беднякі. Напісаў? «Бедня-кі». Добра! Кулакі сядзяць у сельсавеце. «У сель-са-ве-це». Кончыў? Вось так. Пішы: у нас кулацкая ўлада.</br><noinclude></noinclude> rx1m1vu1chlpbgnosusrxng2vextiet 104 122234 283898 2026-05-01T18:41:35Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1em}}Белагвардзейскай арміяй былі дзеці кулакоў, якія згадзіліся самі на гэта. Толькі камандзір быў у іх ня свой — няшчыры. Ужо тры тыдні на выгане адбываліся бойкі між гэтымі двума арміямі — кожны дзень пасьля школьных заняткаў. Сягоньня павінна был...» 283898 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}Белагвардзейскай арміяй былі дзеці кулакоў, якія згадзіліся самі на гэта. Толькі камандзір быў у іх ня свой — няшчыры. Ужо тры тыдні на выгане адбываліся бойкі між гэтымі двума арміямі — кожны дзень пасьля школьных заняткаў. Сягоньня павінна была кончыцца грамадзянская вайна. Але нічога ня зробіш! «Рашучы бой» адлажылі на заўтра.</br> {{gap|1em}}A роля Вані ў гэтым «рашучым баі», у «як быццам» была вельмі цяжкая: ён у душы хацеў астацца пераможцам, героем. Але, як камандзір белагвардзейцаў, павінен быў прайграць вайну. Так вымагала справа. Ён быў ахвярай дзеля гэтай справы.</br> {{gap|1em}}Юрку зацікавіла бацькава справа. Хаця яшчэ ня ведае, у чым рэч.</br> {{gap|1em}}— Дастань, сынок, паперу, ручку і атрамант, — скамандаваў Міхалка такім тонам, нібы загадаў прынесьці стрэльбы і патроны.</br> {{gap|1em}}— Мы з табою нешта напішам! — адкрыў ён сыну сакрэт. — Хоць адзін настаўнік вучыць нас, але спрыты ў нас розныя!</br> {{gap|1em}}Міхалка наморшчыў лоб і давай тлумачыць сыну, у чым у іх «розныя спрыты»:</br> {{gap|1em}}— Ты, сынок, хутчэй за мяне чытаеш і пішаш. За тое я больш за цябе разумею. Спрытнейшы, значыцца, на розум.</br> {{gap|1em}}Па выгляду Юркі відаць было, што ён не ва ўсім згодзен з бацькавай характарыстыкай. Ён ціха сьвіснуў і гарэзьлівым вокам зірнуў на бацьку.</br> {{gap|1em}}Міхалка гэта не заўважыў і казаў дзелавым тонам.</br><noinclude></noinclude> gf15blqlex5gr7gn3hrhodu57vpsytq 104 122235 283899 2026-05-01T19:00:07Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1em}}Міхалка закасаў рукавы. Праца была нялёгкая. Ён моршчыў лоб і дыктаваў сыну ўсю хроніку іхняга сельсавету: і пра самагон, і пра няправільныя падаткі, і пра іншыя кепскія ўчынкі.</br> {{gap|1em}}Пісалі доўга. Абодва спацелі.</br> {{gap|1em}}«Жалезнай комуністычн...» 283899 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}Міхалка закасаў рукавы. Праца была нялёгкая. Ён моршчыў лоб і дыктаваў сыну ўсю хроніку іхняга сельсавету: і пра самагон, і пра няправільныя падаткі, і пра іншыя кепскія ўчынкі.</br> {{gap|1em}}Пісалі доўга. Абодва спацелі.</br> {{gap|1em}}«Жалезнай комуністычнай мятлой такіх вычысьціць трэба з нашага сельсавету!» — кончыў Міхалка дыктаваць, а Юрка пісаць. Прачыталі два разы, пасьля чаго Міхалка падпісаўся сам:</br> {{справа|{{разьбіўка|Селькор Міхалка Саўчук}}.{{gap|2em}}}} {{gap|1em}}Корэспондэнцыя была паслана ў Менск, у газэту «Беларуская вёска».</br> {{gap|1em}}Як толькі прыходзіў сьвежы нумар газэты, Міхалка з нецярплівасьцю шукаў на яе слупкох сваю корэспондэнцыю. Нарэшце знайшоў! Пабачыў надрукаваныя чорным на белым словы: {{разьбіўка|Селькор Міхалка Саўчук}}.</br> {{gap|1em}}У Міхалкі сэрца затрапятала ад радасьці… Ён меў такое здавальненьне, як тады, калі ў кузьні выклепаў першы цьвік. Ды яшчэ большую радасьць, бо яго будуць ведаць цяпер ва ўсім Саюзе, хто толькі гэту газэту чытае. Ды яшчэ большую радасьць, бо ўсе будуць знаць, што ў іх паганы сельсавет. У горадзе зацікавяцца. Зьнімуць з працы ворагаў савецкай улады.</br> {{gap|1em}}Пасьля першых хваляваньняў Міхалка пачаў чытаць сваю друкаваную корэспондэнцыю. Яна была зьмешчана пад іншым загалоўкам: «Зьвярнеце ўвагу на Глухабораўскі сельсавет!» і была шмат скарочана. Неяк і чыталася цяпер лягчэй, чымся раней у рукапісу.</br><noinclude></noinclude> h1qfnhf4trk5trqz7cyxm4g15mgne0k 283900 283899 2026-05-01T19:04:12Z RAleh111 4658 283900 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}Міхалка закасаў рукавы. Праца была нялёгкая. Ён моршчыў лоб і дыктаваў сыну ўсю хроніку іхняга сельсавету: і пра самагон, і пра няправільныя падаткі, і пра іншыя кепскія ўчынкі.</br> {{gap|1em}}Пісалі доўга. Абодва спацелі.</br> {{gap|1em}}«Жалезнай комуністычнай мятлой такіх вычысьціць трэба з нашага сельсавету!» — кончыў Міхалка дыктаваць, а Юрка пісаць. Прачыталі два разы, пасьля чаго Міхалка падпісаўся сам: <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-1em"></div> {{справа|{{разьбіўка|Селькор Міхалка Саўчук}}.{{gap|2em}}}} {{gap|1em}}Корэспондэнцыя была паслана ў Менск, у газэту «Беларуская вёска».</br> {{gap|1em}}Як толькі прыходзіў сьвежы нумар газэты, Міхалка з нецярплівасьцю шукаў на яе слупкох сваю корэспондэнцыю. Нарэшце знайшоў! Пабачыў надрукаваныя чорным на белым словы: {{разьбіўка|Селькор Міхалка Саўчук}}.</br> {{gap|1em}}У Міхалкі сэрца затрапятала ад радасьці… Ён меў такое здавальненьне, як тады, калі ў кузьні выклепаў першы цьвік. Ды яшчэ большую радасьць, бо яго будуць ведаць цяпер ва ўсім Саюзе, хто толькі гэту газэту чытае. Ды яшчэ большую радасьць, бо ўсе будуць знаць, што ў іх паганы сельсавет. У горадзе зацікавяцца. Зьнімуць з працы ворагаў савецкай улады.</br> {{gap|1em}}Пасьля першых хваляваньняў Міхалка пачаў чытаць сваю друкаваную корэспондэнцыю. Яна была зьмешчана пад іншым загалоўкам: «Зьвярнеце ўвагу на Глухабораўскі сельсавет!» і была шмат скарочана. Неяк і чыталася цяпер лягчэй, чымся раней у рукапісу.</br><noinclude></noinclude> bmticot23uff6yqm3un7ck0k5djkvpo 283901 283900 2026-05-01T19:04:44Z RAleh111 4658 283901 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}Міхалка закасаў рукавы. Праца была нялёгкая. Ён моршчыў лоб і дыктаваў сыну ўсю хроніку іхняга сельсавету: і пра самагон, і пра няправільныя падаткі, і пра іншыя кепскія ўчынкі.</br> {{gap|1em}}Пісалі доўга. Абодва спацелі.</br> {{gap|1em}}«Жалезнай комуністычнай мятлой такіх вычысьціць трэба з нашага сельсавету!» — кончыў Міхалка дыктаваць, а Юрка пісаць. Прачыталі два разы, пасьля чаго Міхалка падпісаўся сам: <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{справа|{{разьбіўка|Селькор Міхалка Саўчук}}.{{gap|2em}}}} {{gap|1em}}Корэспондэнцыя была паслана ў Менск, у газэту «Беларуская вёска».</br> {{gap|1em}}Як толькі прыходзіў сьвежы нумар газэты, Міхалка з нецярплівасьцю шукаў на яе слупкох сваю корэспондэнцыю. Нарэшце знайшоў! Пабачыў надрукаваныя чорным на белым словы: {{разьбіўка|Селькор Міхалка Саўчук}}.</br> {{gap|1em}}У Міхалкі сэрца затрапятала ад радасьці… Ён меў такое здавальненьне, як тады, калі ў кузьні выклепаў першы цьвік. Ды яшчэ большую радасьць, бо яго будуць ведаць цяпер ва ўсім Саюзе, хто толькі гэту газэту чытае. Ды яшчэ большую радасьць, бо ўсе будуць знаць, што ў іх паганы сельсавет. У горадзе зацікавяцца. Зьнімуць з працы ворагаў савецкай улады.</br> {{gap|1em}}Пасьля першых хваляваньняў Міхалка пачаў чытаць сваю друкаваную корэспондэнцыю. Яна была зьмешчана пад іншым загалоўкам: «Зьвярнеце ўвагу на Глухабораўскі сельсавет!» і была шмат скарочана. Неяк і чыталася цяпер лягчэй, чымся раней у рукапісу.</br><noinclude></noinclude> 84nt1lw058tkjqxys8jy9x06y4lsdef 104 122236 283902 2026-05-01T19:09:28Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1em}}— Праз машыну прапусьцілі — вось чаму такая гладкая вышла! — тлумачыў Міхалка сябром і давай чытаць у пяты раз.</br> {{gap|1em}}Уся ваколіца аб гэтым загаварыла. У Комуне на Міхалку глядзелі, як на героя, з большай зацікаўленасьцю, чымся тады, калі ён пры...» 283902 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}— Праз машыну прапусьцілі — вось чаму такая гладкая вышла! — тлумачыў Міхалка сябром і давай чытаць у пяты раз.</br> {{gap|1em}}Уся ваколіца аб гэтым загаварыла. У Комуне на Міхалку глядзелі, як на героя, з большай зацікаўленасьцю, чымся тады, калі ён пры польскай окупацыі жывога польскага жаўнера прыцягнуў да чырвонаармейцаў.</br> {{gap|1em}}— Такую штуку шмат хто патрапіць. Вось папрабуй у газэце пісаніну друкаваць! На гэта патрэбны здаравенныя мазгі… Шут яго няхай бярэ — гэтага Міхалку!</br> {{gap|1em}}Да Міхалкі пачалі прыходзіць людзі, пакрыўджаныя ў сельсавеце. Яны гаварылі свае скаргі. Міхалка накіроўваў іх у раён. Па вечарох дыктаваў сыну пісулькі для гэтых людзей.</br> {{gap|1em}}У Міхалкавай кузьні заўсёды было бітком набіта народу. Як-бы другі — бядняцкі сельсавет зрабіўся тут…</br> {{gap|1em}}Аднаго разу па Міхалку прышоў з сельсавету міліцыянэр.</br> {{gap|1em}}Хоць ня раілі суседзі ісьці яму цяпер туды — у кулацкае гняздо, але Міхалка пайшоў. Цікава было пабачыць, як там людзі адчуваюць сябе пасьля яго корэспондэнцыі…</br> {{gap|1em}}Старшыня сельсавету адразу на яго наваліўся з крыкамі і лаянкамі:</br> {{gap|1em}}— Ты што, Саўчук, за контррэволюцыю развозіш? Га? Што гэта ты напісаў у газэту?</br><noinclude></noinclude> prtoa5siel05a6x6kdyltnosu0ecv23 104 122237 283903 2026-05-01T19:09:39Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «наадварот — даў ёй у рукі козыр для новай шовіністычнай агітацыйнай кампаніі сярод польскіх рабочых і сялян, што зьяўляецца рашаючым фактарам у пытаньні клясавай сьвядомасьці адсталых польскіх рабочых, якія яшчэ й дагэтуль хварэюць на клерыкалізм і...» 283903 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>наадварот — даў ёй у рукі козыр для новай шовіністычнай агітацыйнай кампаніі сярод польскіх рабочых і сялян, што зьяўляецца рашаючым фактарам у пытаньні клясавай сьвядомасьці адсталых польскіх рабочых, якія яшчэ й дагэтуль хварэюць на клерыкалізм і шавінізм. {{Водступ|2|em}}Такім чынам, на наш погляд, акцыя блёку нацыянальных меншасьцяў утварыла новыя труднасьці для камуністычнай партыі Польшчы, галоўным заданьнем якой пасьля 4-га кангрэсу Камінтэрну зьяўляецца ўтварэньне ядынага рабочага фронту. {{Цэнтар|„Бунд“ і „Поалей-Ціон“.}} {{Водступ|2|em}}Ацэньваючы з гэтага самага боку выступленьне са сваімі самастойнымі сьпіскамі «Бунду» і „{{Абмылка|Паолей-Ціон|Поалей-Ціон}}“ і прыймаючы пад увагу, што ніводнага мандату гэтыя партыі не атрымалі, — трэба прызнаць, што для камуністычнай партыі Польшчы — гэта зьяўляецца плюсам для будучыны. Жыдоўскія рабочыя — бундаўцы і поалей-ціоністы пасьля выбараў — расчараваныя вынікам выбараў — куды больш ахвотна парвуць з сваімі мяшчанскімі партыямі і масамі будуць уваходзіць у камуністычную партыю. Тое-ж самае трэба чакаць і ў прафэсыянальным руху, дзе магчыма аб‘яднаньне жыдоўскіх прафсаюзаў з клясавымі прафсаюзамі. {{Цэнтар|Партыйны склад старога і новага сойму<ref>Цыфры прыводзяцца прыблізныя, з газэтных даных і артыкулаў.</ref>.}} {{Водступ|2|em}}Стары сойм быў п‘яным соймам. Ён ня меў пэўнай, выразнай палітыкі й хістаўся то ўправа, то ўлева. Хто забыўся аб тых крызысах улады, якія цягнуліся ў Польшчы цэлымі тыднямі, а апошні крызыс, перад самымі выбарамі, цягнуўся нават цэлых 2 месяцы, пакуль на міністэрскае крэсла не папаў праф. Новак. Гэтыя крызысы тлумачыліся тым, што стары сойм меў два роўных крылы, але ня меў пэўнага цэнтру. У яго склад уваходзіла шмат маленькіх партыяў, з якіх ні адна не магла быць большасьцю нават з другімі партыямі, блізкімі ёй па духу. {{Водступ|2|em}}Для яснасьці прыводзім прыблізны сьпісак партыяў старога сойму. {{Водступ|2|em}}«Правіцу» ў сойме складалі такія партыі: {{Водступ|2|em}}1) ''Нарадовыя дэмократы'' — 78 дэпутатаў. — Гэта прадстаўнікі рэакцыйнай буйнай буржуазеі і буйнай шляхты. {{Водступ|2|em}}2) ''Нарадова-хрысьціянская партыя'', 22 дэпутаты на чале з дэпутатам Дубановічам, вельмі блізкая да нарадовых дэмакратаў. {{Водступ|2|em}}3) ''Нацыянальна-хрысьціянская {{Абмылка|робочая|рабочая}} партыя'' — 28 дэпутатаў, якая мае ўплыў на самыя цёмныя, самыя адсталыя рабочыя<noinclude></noinclude> isdhw3pu9ezuq7rjgiw60bfpp2f8gou 104 122238 283904 2026-05-01T19:17:23Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1em}}— Напісаў, бо трэба было! — цьвёрда адказаў Міхалка, з усьмешкай паглядаючы на шырокія галіфэ старшыні.</br> {{gap|1em}}— Гэта ўсё хлусьня, што ты напісаў! Будзеш сядзець у турме за клевяту!</br> {{gap|1em}}— Яшчэ пабачым, хто ў турме будзе сядзець, — спакойна с...» 283904 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}— Напісаў, бо трэба было! — цьвёрда адказаў Міхалка, з усьмешкай паглядаючы на шырокія галіфэ старшыні.</br> {{gap|1em}}— Гэта ўсё хлусьня, што ты напісаў! Будзеш сядзець у турме за клевяту!</br> {{gap|1em}}— Яшчэ пабачым, хто ў турме будзе сядзець, — спакойна сказаў Міхалка, але вочы яго сыпалі іскры. — У Мірона пятнаццаць дзесяцін зямлі, а ты запісаў восем. Сенакос пад барком за гарэлку каму ты аддаў? — Цыпруку, хоць ён і так сена прадае з ранейшых сенажацяй! Язэп самагон курыць на ўсю ваколіцу, ты яго пакрываеш, бо твой кум! А чаму да гэтага часу канакрадаў ня цапнулі? Бо ты…</br> {{gap|1em}}— Маўчаць! — крыкнуў старшыня не сваім голасам. — Не ў сваё карыта ня лезь!</br> {{gap|1em}}— Гэта якраз маё карыта! — грымнуў і Міхалка, стукнуў кулаком аб стол, ажно атрамантніца падскочыла і забрызгала атрамантам паперы.</br> {{gap|1em}}— Гэй, міліцыя! — зароў старшыня, і жылы на яго лобе надуліся. — Узяць яго — контррэволюцыю разводзіць!</br> {{gap|1em}}Два міліцыянэры, пры дапамозе старшыні сельсавету і яго сакратара, папхнулі Міхалку ў цёмны пакой…</br> {{gap|1em}}Міхалка быў да таго ашаломлены ўсім гэтым, што не бараніўся, калі на яго наваліліся і зьбілі да поўсьмерці. Яму пагражалі рэвольвэрамі і называлі контррэволюцыянэрам…</br> {{gap|1em}}Назаўтрае, як у Комуне даведаліся, што Міхалка арыштаваны, што яшчэ не вярнуўся з сельсавету, дык цэлай грамадою прышлі яго вызваляць.</br><noinclude></noinclude> chk9x3cq3cxut15jrcgrmurmvw2op5z 104 122239 283905 2026-05-01T19:19:37Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «масы й дробную мяшчанскую буржуазею. На чале партыі стаяць галоўным чынам ксяндзы. {{Водступ|2|em}}Усе гэтыя тры партыі зьяўляліся прадстаўнікамі самае злое рэакцыі і антысэмітызму. {{Водступ|2|em}}Усяго правіца налічвала такім чынам 128 дэпутатаў. {{Водступ...» 283905 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>масы й дробную мяшчанскую буржуазею. На чале партыі стаяць галоўным чынам ксяндзы. {{Водступ|2|em}}Усе гэтыя тры партыі зьяўляліся прадстаўнікамі самае злое рэакцыі і антысэмітызму. {{Водступ|2|em}}Усяго правіца налічвала такім чынам 128 дэпутатаў. {{Водступ|2|em}}''Правы цэнтр'' складаўся з групы пана Скульскага, 42 дэпутаты, і з маленькіх групак, якія ня мелі ніякага значэньня ў палітцы й прыставалі то да правых, то да левых. {{Водступ|2|em}}''Левы цэнтр'' — складаўся з самай вялікай у польскім сойме фракцыі — Польскай Народнай Партыі (Пястоўцы), якая налічвала 85 дэпутатаў на чале з Вітасам і Домбскім. Гэта партыя партыя дробнай шляхты й сялян-кулакоў. Яна варожа настрояна да рабочых, — Пілсудзкага падтрымлівае але пабайваецца буйных абшарнікаў паноў. {{Водступ|2|em}}''Лявіца'' — складалася з 2-х сялянскіх партыяў «Вызваленьне» 23 дэпутаты i група Стапінскага — 33 дэпутаты. Абедзьве партыі настроены радыкальна, але няздольны да сыстэматычнай радыкальнай палітыкі супроць паноў. {{Водступ|2|em}}Далей ідзе Нацыянальная Рабочая Партыя — партыя чыста шавіністычная, якая мае ў сваім складзе адсталых рабочых. Затым ідзе П.П.С., якая мела 34 дэпутаты у сойме. {{Водступ|2|em}}І нарэшце крайнюю левую займала радыкальная маленькая група дэпутата Оконя — сялянская і 2 камуністы. Домбаль, які адарваўся ад „Вызваленьнья“ і Ланьцуцкі, які вышаў з П.П.С. Такім чынам стары сойм быў вельмі разнакалёрны — што не давала яму магчымасьці вясьці пэўную буржуазную палітыку. {{Водступ|2|em}}У новым сойме перш за ўсё прапала некалькі дробных групак цэнтру, за лік якіх вырасла правае й левае крылы. Правіца мела ў старым сойме 128, а з групай Скульскага 170 дэпутатаў. {{Водступ|2|em}}У новым сойме блёк правых партыяў (Х‘ена) мае прыблізна столькі-ж мандатаў — 169 мандатаў. З вялікіх партыяў новага сойму асталіся пястоўцы, якія маюць 70 дэпутатаў на 15 менш у параўнаньні з старым соймам, „Вызваленьне“ 49 дэпутатаў, — на 27 дэпутатаў болей, чымся ў старым сойме. Пэпэсаўцы 41 дэпутат — на 7 болей чымся ў старым сойме, Нацыянальная рабочая партыя — 18 дэпутатаў. Блёк нацыянальных меншасьцяў — 66 дэпутатаў. Але трэба прыняць пад увагу, што гэтая група ня можа лічыцца за адну партыю. У склад не ўваходзяць 12 беларусаў так сама з рознымі поглядамі, 18 украінцаў розных напрамкаў, 20 жыдоў, каля дзесяці немцаў і адзін расеяц—старавер. Далей ідуць дробныя фракцыі: так званы «Польскі цэнтр», які ў сойме ніяк ня можа быць цэнтрам 7 дэпутатаў, Група Стапінскага — 1 дэпутат, група Оконя — 4 дэпутаты, Сыяністы — 15 дэпутатаў, жыдоўскія дэмократы — 1 дэпутат, камуністы — 2 дэпутаты, русіны — 5 дэпутатаў. Такім чынам мы бачым, што й новы польскі<noinclude></noinclude> 56a9p9ko9o4rtgv1bek5c9sy1bo2u6q 104 122240 283906 2026-05-01T19:23:31Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1em}}Праз некалькі дзён старшыня сельсавету быў арыштаваны і вывезены ў акругу.</br> {{gap|1em}}Газэта «Беларуская вёска» толькі што пасьпела выдрукаваць яшчэ адну кореспондэнцыю пад назваю «Зьдзекі кулакоў над селькорам», дзе падробна была апісана ўся гі...» 283906 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}Праз некалькі дзён старшыня сельсавету быў арыштаваны і вывезены ў акругу.</br> {{gap|1em}}Газэта «Беларуская вёска» толькі што пасьпела выдрукаваць яшчэ адну кореспондэнцыю пад назваю «Зьдзекі кулакоў над селькорам», дзе падробна была апісана ўся гісторыя аб тым, як Міхалку білі ў сельсавеце, — але надышлі сумныя, жалобныя дні. Нават сам Міхалка не зацікавіўся прачытаць, што аб ім комсамольцы ў газэту напісалі…</br> {{gap|1em}}У той час стаялі вялікія маразы.</br> {{gap|1em}}Вестка аб сьмерці Леніна абляцела ўвесь Саюз, дайшла і да Комуны ў былым Глухім Бары.</br> {{gap|1em}}Клюб быў перапоўнены.</br> {{gap|1em}}Вялікі портрэт Леніна на сьцяне быў у чорнай рамцы.</br> {{gap|1em}}Чорныя радкі газэт мітусяцца ў вачох Міхалкі.</br> {{gap|1em}}Там усё пра Леніна.</br> {{gap|1em}}Настаўнік доўга гаворыць аб жыцьці і працы Леніна.</br> {{gap|1em}}Нібы цьвякамі ўбіваюцца ў памяць Міхалкі малюнкі з жыцьця Леніна.</br> {{gap|1em}}Яго жыцьцё — гісторыя рэволюцыі.</br> {{gap|1em}}Абразы змаганьня за волю прыгнечаных праходзяць кіно-стужкай перад Міхалкай.</br> {{gap|1em}}Кожны з гэтых абразоў зьвязан з Леніным…</br> {{gap|1em}}Міхалка іх ніколі не забудзе…</br> {{gap|1em}}Гісторыя рэволюцыі сваявідна ператвараецца ў адчуваньнях і ўяўленьні Міхалкі, адбіваецца ў яго сэрцы, як у каляровым шкле.</br><noinclude></noinclude> jvrzwhsiad5kewf8u0ya1yl1ujxicxw 104 122241 283907 2026-05-01T19:25:42Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «сойм — п’яны сойм, які будзе хістацца то ўправа то ўлева, пакуль у ім ня ўтворыцца правая большасьць. {{Водступ|2|em}}А гэта можа здарыцца. Справа ў тым, што частка пястоўцаў можа далучыцца да Х‘ены, туды пойдзе й польскі цэнтр. Што-ж тычыцца „Вызваленьня“...» 283907 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>сойм — п’яны сойм, які будзе хістацца то ўправа то ўлева, пакуль у ім ня ўтворыцца правая большасьць. {{Водступ|2|em}}А гэта можа здарыцца. Справа ў тым, што частка пястоўцаў можа далучыцца да Х‘ены, туды пойдзе й польскі цэнтр. Што-ж тычыцца „Вызваленьня“, Групы Оконя, Стапінскага, беларускай групы і ўкраінскай, то яны ў працэсе соймавай барацьбы могуць стварыць сялянскі блок з другою часткаю пястоўцаў, наманер трудавікоў у вечнай памяці гасударственнай думе. Адзінкі-ж з П.П.С. і «Вызваленьня» могуць так сама, як і Домбаль, перайсьці да камуністаў… Адным словам — у блізкай будучыне павінна чакаць у сойме ліквідацыі маленькіх групак і большай фракцыйнай яснасьці, і з тэй прычыны, што „Пяст“ можа згаварыцца з Х‘енай — трэба чакаць правай большасьці сойму, калі не на першых кроках працы сойму, то ў бліжэйшым часе. {{Цэнтар|Заданьні Камуністычнай Партыі Польшчы.}} {{Водступ|2|em}}Вынікі выбараў у Польскі Сойм ні ў якім разе не зьяўляюцца праўдзівым адбіткам тых клясавых сіл, якія выйшлі на арэну змаганьня ў сучаснай Польшчы. Гэтыя выбары — крывое {{Абмылка|люстэрко|люстэрка}} клясавых сілаў. Перш за ўсё возьмем рабочую клясу. Калі параўняць нават той лік галасоў, які атрымаў № 5 у рабочых райёнах з галасамі П.П.С. і Нацыянальнай рабочай Партыяй, — і то трэба аб‘ектыўна прызнаць, што Камуністы карыстаюцца ўжо й цяпер вялікім уплывам сярод пралетарыяту. Напрыклад, у Дамброве камуністы атрымалі 32000 галасоў, а П.П.С. 39000 галасоў. У Лодзі камуністы атрымалі ў круглых лічбах 16000 галасоў, а П.П.С. 18000 галасоў. Нават у Варшаве камуністы атрымалі 28000 галасоў. А ўсяго камуністы атрымалі па ўсёй Польшчы 125000 галасоў, што зьяўляецца паказальным і сьведчыць аб тым, што К.П. — у Польшчы стала за 3 гады партыяй рабочых гушчаў і з кожным часам расьце… {{Водступ|2|em}}Далей вынікі галасаваньня сялянства, як польскага, так і ўкраінскага і беларускага трэба, як сьлед, зразумець. {{Водступ|2|em}}Сяляне, напрыклад, на «Крэсах» хучтэй усяго галасавалі за № 16 і за сьпісак «Вызваленьня» не за тым, што яны пераканаліся ў патрэбнасьці галасаваць за «беларусаў», або за «Вызваленцаў». Сяляне галасавалі за гэтыя сьпіскі з тэй прычыны, што гэтыя сьпіскі заявілі аб патрэбнасьці даць землю сялянству. Праўду кажучы, — тут беларусам і вызваленцам пашанцавала, бо Камуністычная Партыя Польшчы ня мела магчымасьці вясьці адкрыта сваёй агітацыі й ня была яшчэ, як сьлед, арганізована. У дадатак да ўсяго ў Камуністычнай Партыі ня было яшчэ выразнай праграмы па аграрнаму пытаньню, якую яна ўжо мае… {{Водступ|2|em}}А пры надыходзячым банкроцтве сялянскіх радыкальных груповак — гэта мае вялікае значэньне ў тым сэнсе, што прыцягне, нават<noinclude></noinclude> qo3h2w6lqv2fj93f30kgbvuimbmld96 104 122242 283908 2026-05-01T19:28:49Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1em}}Настаўнік быў майстрам апавядаць. У Міхалкі падзеі дзеляцца не хронолёгічна, а паводле яркасьці і романтыкі змаганьня.</br> {{gap|1em}}Жандары — тоўстыя, адкормленыя, з быдлячымі вачыма; шпегі — хітрыя, спрытныя: часам яны нават зьяўляюцца кіраўнікамі...» 283908 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}Настаўнік быў майстрам апавядаць. У Міхалкі падзеі дзеляцца не хронолёгічна, а паводле яркасьці і романтыкі змаганьня.</br> {{gap|1em}}Жандары — тоўстыя, адкормленыя, з быдлячымі вачыма; шпегі — хітрыя, спрытныя: часам яны нават зьяўляюцца кіраўнікамі рэволюцыйных гурткоў, провокуюць на замах, на тэрор; сядзяць у турмах, як рэволюцыянэры, каб і там шпегаваць; як цені, ходзяць па вуліцах, па закавулках за ахвярамі; праца ў падпольлі; шыбеніцы з сотнямі, тысячамі павешаных рэволюцыянэраў. Напады на цара, на царскіх саноўнікаў. Барыкады на вуліцах узбураных гарадоў. Страляніна. Трупы забітых на вуліцах. Горад увесь у агні і крыві.</br> {{gap|1em}}А ўсё гэта чынілася дзеля таго, каб маёнтак Глухі Бор зрабіўся-б Комунай…</br> {{gap|1em}}У настаўніка вочы гараць. Твар белы, як папера, ад хваляваньня. Дрож пранікае мускулы худога твару. Хвалюючы голас пранізвае сэрцы слухачоў. Кожнаму здаецца, што прамоўца выключна на яго глядзіць, толькі да яго гаворыць.</br> {{gap|1em}}…Ленін у Сібіру. Вялікі змагальнік за волю брыдзе па страшэнных сьнягох. Мароз гуляе па прасторах тайгі. Ленін не паддаецца: піша кнігі для народу. …Ленін за граніцай.</br> {{gap|1em}}Адтуль прыходзяць лісткі на папяроснай паперы. Дробныя, як мак, друкаваныя літары. Надта страшныя для царскай паліцыі гэтыя лісткі.</br> {{gap|1em}}Баяцца лісткоў «сіцылістаў», як дынаміту, бомбаў. У каго знаходзяць лісткі — катуюць насьмерць.</br><noinclude></noinclude> cf8rz4hhpsj9kewt25m96bu9ea8f9bd 104 122243 283909 2026-05-01T19:34:23Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1em}}Закованыя ў кайданах «сіцылісты» ў каменных мяшкох усё жыцьцё пакутуюць. Усё за гэтыя лісткі.</br> {{gap|1em}}…З лісткоў народ пазнае праўду. Нібы порах на агонь, падаюць словы з лісткоў у думкі мільёнаў працоўных. Пажар паўстаньня бухае па ўсіх куткох...» 283909 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}Закованыя ў кайданах «сіцылісты» ў каменных мяшкох усё жыцьцё пакутуюць. Усё за гэтыя лісткі.</br> {{gap|1em}}…З лісткоў народ пазнае праўду. Нібы порах на агонь, падаюць словы з лісткоў у думкі мільёнаў працоўных. Пажар паўстаньня бухае па ўсіх куткох ранейшай царскай вялізнай імпэрыі, якая займае шостую частку сьвету.</br> {{gap|1em}}Надзвычайную сілу надаюць гаротнаму люду гэтыя вузенькія, тоненькія лісткі з густымі чорнымі літарамі.</br> {{gap|1em}}Люд скідае страх, нібы агідныя анучы, сьмяецца з сьмерці, з мучэньняў. Ідзе тысячамі, мільёнамі наперад, каб вырываць волю з воўчых клыкоў багатых; кідаецца ў полымя бунтаў, каб скінуць з сваіх плеч векавую няволю; ідзе ў турмы, каб адваяваць свой чалавечы гонар.</br> {{gap|1em}}Усё гэта робіцца дзеля таго, каб Міхалка быў у Комуне сябром, роўным з усімі…</br> {{gap|1em}}У настаўніка, паводле ходу апавяданьня, мяняецца твар, постаць і голас. Нібы хтосьці яго перамалёўвае, падстаўляе іншага замест яго. Але не — вочы тыя самыя, кожнаму пазіраюць у глыб сэрца.</br> {{gap|1em}}А заўсягды настаўнік быў такі спакойны, ціхі, з слабым голасам.</br> {{gap|1em}}…Ленін у шалашы.</br> {{gap|1em}}Хаваецца ад агентаў буржуазіі, ад Керанскага, які выдаў загад арыштаваць Ільліча… На Леніна сыпяць розныя паклёпы. Нібы немцы далі яму грошы, каб загубіць Расію.</br><noinclude></noinclude> s5p9nxuvidpfbsw7wffksyv59h59cz8 104 122244 283910 2026-05-01T19:36:53Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «вельмі хутка, усё малазямельнае й нават сярэдняе сялянства пад уплыў камуністаў… {{Водступ|2|em}}Найлепшым паказчыкам эфемернасьці посьпехаў «Вызваленьня», {{Абмылка|Блёку|«Блёку}} нац. меншасьцяў» у тым ліку і беларусаў — зьяўляюцца тыя факты, што за №...» 283910 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>вельмі хутка, усё малазямельнае й нават сярэдняе сялянства пад уплыў камуністаў… {{Водступ|2|em}}Найлепшым паказчыкам эфемернасьці посьпехаў «Вызваленьня», {{Абмылка|Блёку|«Блёку}} нац. меншасьцяў» у тым ліку і беларусаў — зьяўляюцца тыя факты, што за № 5 галасавала вельмі шмат сялян у райёнах, дзе былі заснованы й працавалі хоць адзін тыдзень выборчыя камітэты «Саюзу Рабочых гораду й вёскі». Так напрыклад, у Берасьцейскім, у Лідзкім, у Ашмянскім паветах — № 5 атрымаў вельмі значны лік галасоў… А злыя языкі кажуць, што № 16 атрымаў уйму галасоў на вёсцы з тэй прычыны, што сярод сялян беларусаў было некім пушчана падпольным спосабам чутка такога зьместу — то нібы-то хто будзе галасаваць за беларусаў, той будзе далучаны да Савецкай Беларусі (?!). Хоць клясаў ашукаць і немагчыма, але такая правакацыя мае над сабою пэўны грунт, бо ведама, як чакаюць сяляне таго часу, каб хутчэй прыйшлі да іх свае людзі — гэта значыць бальшавікі… {{Водступ|2|em}}Ні ў якім разе ня можна так тлумачыць пабеду блёку нациянальных меншасьцяў, як гэта робіць напрыклад «[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]» сваім перадавым артыкуле «[[Наша пабеда|Наша Пабеда]]». {{Водступ|2|em}}Вось што ён звоніць. «''Можна зусім цьвёрда заявіць, што пабеда на выбарах у Сойм ад нашага краю дасталася ня «блёку нацыянальных меншасьцяў», і не «Вызваленьню», a выключна беларускай ідэі, беларускаму штандару, пад якім ішоў і № 16 і № 3''». {{Водступ|2|em}}Інтэлігэнцкая баўтаўня і сапраўдны пустазвон. {{Водступ|2|em}}Селянін будзе галасаваць за цябе толькі тады, калі ты яму абяцаеш зямлю а калі абяцаеш, а не дасі, то заўтра-ж селянін выбярэ для сябе новую партыю, якая яму землю ня толькі абяцае, а і дасьць. За адцягненыя ідэі сялянства ніколі не галасавала і не галасуе. Лепшым гістарычным прыкладам гэтага зьяўляецца галасаваньне сялянства ва Ўсерасейскую «Учрэдзілку». Большасьць галасоў было падана за эсэраў. Але гэта не пашкодзіла цераз месяц сялянам пайсьці проці эсэраў і разам з бальшавікамі. {{Водступ|2|em}}Так і ў Польшчы. Усе гэтыя «Вызваленцы», «Пястоўцы», «Стапінскі», «Оконі», усе гэтыя блёкі — як мыльная бурбалка яны лопнуць у той час, калі сялянства пачуе над сваімі нагамі гарачую глебу пралетарскай рэвалюцыі. Яно пойдзе тады за камуністамі, якія гэтую зямлю абяцаную дадуць селяніну. К барацьбе за уплыў на малазямельнае сялянства! — вось адно з галаўнейшых заданьняў Кам. Партыі Польшчы, вырашэньне якога побач з уплывам на масы пралетарыяту зьяўляюцца галоўнейшымі мэтамі рэвалюцыі ў Польшчы. {{Водступ|2|em}}І калі яна, рэвалюцыя рабочых, загарыцца — тады толькі можна што-небудзь «цьвёрда заявіць» аб тым, за каго галасуе беларускае, украінскае і іншае сялянства. {{Калёнтытул|right='''М. Маразоўскі.'''}}<noinclude></noinclude> k4m33rlw0s8i7bk6y685pyun958i0gl 0 122245 283911 2026-05-01T19:41:15Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Навакол польскага сойму | аўтар = Міхал Гурын-Маразоўскі | год = Сьнежань 1922 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Полымя (часопіс)/1922/1/Гвалт над формай|Гвалт над формай]] | наступны = Полымя (часопіс)/1922/1/Кн...» 283911 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Навакол польскага сойму | аўтар = Міхал Гурын-Маразоўскі | год = Сьнежань 1922 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Полымя (часопіс)/1922/1/Гвалт над формай|Гвалт над формай]] | наступны = [[Полымя (часопіс)/1922/1/Кнігапіс|Кнігапіс]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Полымя. 1922. № 1.pdf" from="77" to="85" tosection="Навакол" /> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Навакол польскага сойму (Гурына-Маразоўскі)}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка Міхала Гурын-Маразоўскага]] [[Катэгорыя:Польская Рэспубліка (1918—1939)]] 4ct5v6s4kjaosrab4cbgdju59h0ou4o 283912 283911 2026-05-01T19:41:36Z Gleb Leo 2440 283912 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Навакол польскага сойму | аўтар = Міхал Гурын-Маразоўскі | год = Сьнежань 1922 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Полымя (часопіс)/1922/1/Гвалт над формай|Гвалт над формай]] | наступны = [[Полымя (часопіс)/1922/1/Кнігапіс|Кнігапіс]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Полымя. 1922. № 1.pdf" from="77" to="85" fromsection="Навакол" /> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Навакол польскага сойму (Гурына-Маразоўскі)}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка Міхала Гурын-Маразоўскага]] [[Катэгорыя:Польская Рэспубліка (1918—1939)]] jeeedkcm3jf4faeyabtmpqte96ph2nu 283915 283912 2026-05-01T19:43:09Z Gleb Leo 2440 283915 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Навакол польскага сойму | аўтар = Міхал Гурын-Маразоўскі | год = Сьнежань 1922 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Полымя (часопіс)/1922/1/Гвалт над формай|Гвалт над формай]] | наступны = [[Полымя (часопіс)/1922/1/Кнігапіс|Кнігапіс]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Полымя. 1922. № 1.pdf" from="77" to="85" fromsection="Навакол" /> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Навакол польскага сойму (Гурын-Маразоўскі)}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка Міхала Гурына-Маразоўскага]] [[Катэгорыя:Польская Рэспубліка (1918—1939)]] i7oql9na6kjewes9kz8lscxaqqvn904 0 122246 283913 2026-05-01T19:42:54Z Gleb Leo 2440 Перасылае да [[Полымя (часопіс)/1922/1/Навакол польскага сойму]] 283913 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Полымя (часопіс)/1922/1/Навакол польскага сойму]] mq0h96mzcbs6y8vnku9y2c51ozf0aar 104 122247 283914 2026-05-01T19:42:56Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1em}}Потым…</br> {{gap|1em}}Потым улада ў руках працоўнага люду — у руках бальшавікоў.</br> {{gap|1em}}Міхалка пералічвае ў памяці ўвесь ход падзей, грамадзянскую вайну, окупацыі на Беларусі. І ён разам з суседзямі прымаў маленькі ўдзел у гэтай рабоце пры змаганьн...» 283914 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}Потым…</br> {{gap|1em}}Потым улада ў руках працоўнага люду — у руках бальшавікоў.</br> {{gap|1em}}Міхалка пералічвае ў памяці ўвесь ход падзей, грамадзянскую вайну, окупацыі на Беларусі. І ён разам з суседзямі прымаў маленькі ўдзел у гэтай рабоце пры змаганьні з палякамі.</br> {{gap|1em}}У часы голаду, калі буржуазія з усяго сьвету хацела задушыць нашу рэволюцыю, Ленін кіраваў новым будаўніцтвам у вызваленай дзяржаве. Ленін дабіваўся, каб усе былі граматнымі, абутымі, адзетымі, пры электрычным сьвятле, у добрых памяшканьнях. Ленін стараўся, каб працоўныя ўсіх народаў, якія раней былі прыдушаны пад царскім ярмом, цяпер пачыналі жыць вольна.</br> {{gap|1em}}Усё гэта тлумачыць настаўнік перад грамадою ў клюбе Комуны.</br> {{gap|1em}}Вялікая гісторыя рэволюцыі ў вялікай краіне праходзіць перад вачыма Міхалкі ў сьвежых жывых фарбах.</br> {{gap|1em}}І ён, Міхалка, насіў гэту гісторыю на сваіх пляцох, як мільёны іншых працоўных.</br> {{gap|1em}}…{{разьбіўка|Памёр Ленін — жыве ленінізм}}, — чытае Міхалка баразну вялікіх чорных літар, якія надрукаваны над дробным макам пяці газэтных слупкоў.</br> {{gap|1em}}Перад Міхалкай адчыніўся сьвет новых думак, новых пачуцьцяў, новых разуменьняў.</br> {{gap|1em}}Міхалка новым чалавекам стаў. Ён першым у Комуне запісаўся ў партыю Леніна.</br><noinclude></noinclude> ohiemx7obiytutghm59bx3qi1k12tmy 14 122248 283916 2026-05-01T19:43:53Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Міхал Гурын-Маразоўскі]] [[Катэгорыя:Публіцыстыка паводле аўтараў|Гурын-Маразоўскі, Міхал]]» 283916 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Міхал Гурын-Маразоўскі]] [[Катэгорыя:Публіцыстыка паводле аўтараў|Гурын-Маразоўскі, Міхал]] 4cagaf827igkvp03cyenjwf2lh7s1b8 104 122249 283919 2026-05-01T19:48:49Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center>{{larger|VIII. БОРУХ — НЯ ТОЙ БОРУХ}}</center> </br> {{gap|1em}}Боруху цяпер пад пяцьдзесят год. Ён даўно жыве ў вёсцы Глухі Бор. Яшчэ яго бацька тут жыў. Борух шыў сялянам боты на павер. Калі суседзі даўгоў не выплачвалі, тады ён разам з сялянамі езьдзіў у лес на зарабо...» 283919 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|VIII. БОРУХ — НЯ ТОЙ БОРУХ}}</center> </br> {{gap|1em}}Боруху цяпер пад пяцьдзесят год. Ён даўно жыве ў вёсцы Глухі Бор. Яшчэ яго бацька тут жыў. Борух шыў сялянам боты на павер. Калі суседзі даўгоў не выплачвалі, тады ён разам з сялянамі езьдзіў у лес на заработкі. У тэй ваколіцы шляхта мела многа лесу. Гарадзкія купцы іх патроху чысьцілі. Вось з гэтых лясоў Борух вазіў калоды да сплаўнай рэчкі. Доўгі абоз фурманак цягнуўся да рэчкі. Вазакі былі абмазаны смалою. У купецкай шафарні ім выдаваліся «цэтлікі» на прывезены тавар. Раз на тыдзень плацілі па гэтых «цэтліках».</br> {{gap|1em}}Борух, як граматны чалавек, не дазваляў купецкім прыказчыкам абманваць сваіх суседаў. За гэта часта яму адмаўлялі ад заробкаў. Урэшце купцы зусім ня бралі Боруха на працу, як «неспакойнага чалавека».</br> {{gap|1em}}Калі заробкаў у Боруха ня было, — тады ён ездьдзіў па вёсках спаганяць старыя даўгі за шыцьцё ботаў, аб якіх у добрыя гады заўсёды забываўся.</br> {{gap|1em}}— Скручаныя мазгі ў Боруха, — гаварылі сяляне, — калі ёсьць у нас чым заплаціць, дык Борух і носу не паказвае, а калі галадуха, — тады тыц з даўгамі.</br> {{gap|1em}}Борух браў з запыленай паліцы тоўстую біблію і пускаўся ў дарогу.</br> {{gap|1em}}Надзвычайная біблія была ў Боруха: пузатая, у скураной аправе, вялізная, з вельмі шырокімі палямі вакол тэксту. Пяцікніжжа Майсея падзелена ў бібліі на пяцьдзесят два тыдні году. Адну з гэтых частак Борух чытаў па чарзе ў суботу паводле традыцыйнага<noinclude></noinclude> kmk8jq8u4d04sraa20dbvoh58ao6kio 283920 283919 2026-05-01T19:49:17Z RAleh111 4658 283920 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|VIII. БОРУХ — НЯ ТОЙ БОРУХ}}</center> {{gap|1em}}Боруху цяпер пад пяцьдзесят год. Ён даўно жыве ў вёсцы Глухі Бор. Яшчэ яго бацька тут жыў. Борух шыў сялянам боты на павер. Калі суседзі даўгоў не выплачвалі, тады ён разам з сялянамі езьдзіў у лес на заработкі. У тэй ваколіцы шляхта мела многа лесу. Гарадзкія купцы іх патроху чысьцілі. Вось з гэтых лясоў Борух вазіў калоды да сплаўнай рэчкі. Доўгі абоз фурманак цягнуўся да рэчкі. Вазакі былі абмазаны смалою. У купецкай шафарні ім выдаваліся «цэтлікі» на прывезены тавар. Раз на тыдзень плацілі па гэтых «цэтліках».</br> {{gap|1em}}Борух, як граматны чалавек, не дазваляў купецкім прыказчыкам абманваць сваіх суседаў. За гэта часта яму адмаўлялі ад заробкаў. Урэшце купцы зусім ня бралі Боруха на працу, як «неспакойнага чалавека».</br> {{gap|1em}}Калі заробкаў у Боруха ня было, — тады ён ездьдзіў па вёсках спаганяць старыя даўгі за шыцьцё ботаў, аб якіх у добрыя гады заўсёды забываўся.</br> {{gap|1em}}— Скручаныя мазгі ў Боруха, — гаварылі сяляне, — калі ёсьць у нас чым заплаціць, дык Борух і носу не паказвае, а калі галадуха, — тады тыц з даўгамі.</br> {{gap|1em}}Борух браў з запыленай паліцы тоўстую біблію і пускаўся ў дарогу.</br> {{gap|1em}}Надзвычайная біблія была ў Боруха: пузатая, у скураной аправе, вялізная, з вельмі шырокімі палямі вакол тэксту. Пяцікніжжа Майсея падзелена ў бібліі на пяцьдзесят два тыдні году. Адну з гэтых частак Борух чытаў па чарзе ў суботу паводле традыцыйнага<noinclude></noinclude> mutoumu7bxuf0f90jau6g3zj75sqy3v 104 122250 283921 2026-05-01T19:50:44Z RAleh111 4658 /* Праблематычная */ 283921 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="RAleh111" /></noinclude>сьпяваньня, якое было адзначана над словамі і пад імі спэцыяльнымі значкамі-нотамі. Кожны значок зьяў- ляўся цэлай Фразай сьпеву.</br> {{gap|1em}} Разьдзелы пяцікніжжа на тыдні служылі Боруху вечным тыднёвым календаром. А шырокія палі ва- кол тэксту былі яго гросбухам, куды пад дыктоўку жонкі занатоўваў сялянскія даўгі дзень-у-дзень.</br> {{gap|1em}} Уся біблія была сьпісана даўгамі. Што-ж, калі бог Адэнай апекаваўся жыцьцём Боруха, дык няхай у сьвятым пісаньні натуецца і грашовы зварот Боруха на зямлі, няхай «сьвятыя» патрыярхі, Абрам, Ісак і Якаў, контролююць рахункі Боруха. Вось з гэтых ра- хункаў некалісь і на небе даведаюцца аб жыцьці Бо- руха на зямлі... Лепшых дакумэнтаў і ня трэба.</br> {{gap|1em}} 1 сапраўды, вельмі цікава гармонаваў тэкст старога тэстаманту з новым тэкстам, прыпісаным Борухаваю рукою.</br> {{gap|1em}} На тым месцы, дзе Каін забіў Абэля, Борух напі саў на палёх дробнымі літарамі: «Юрка, бэн (сын) Цыпрука, павінен заплаціць за пару падноскаў».</br> {{gap|1em}} Там, дзе Ной ляжаў п'яны, і сыны з яго сьмяяліся, было адзначана рукой Боруха: «Сымон, бэн Янкі, ві- нават пяць залатовак за дзьве пары набоек>>>.</br> {{gap|1em}} Дзе Якаў абмануў сьляпога бацьку Ісака, было прыпісана Борухам: «за пару юхтавых прышваў мне павінен заплаціць жытам Мікіта, бэн Паўлюка, альбо Язэп Барбарчык».</br> {{gap|1em}} Борух ня памятаў, за кім з памянёных дзьвюх асоб лічыцца гэты доўг. На ўсялякі выпадак успом- ніў і адну і другую асобу.</br> {{gap|1em}} 62<noinclude></noinclude> 3ugitojlhsbijo9fmgmuvgudm3xpfoj 283930 283921 2026-05-02T06:34:01Z RAleh111 4658 /* Не вычытаная */ 283930 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>сьпяваньня, якое было адзначана над словамі і пад імі спэцыяльнымі значкамі-нотамі. Кожны значок зьяўляўся цэлай фразай сьпеву.</br> {{gap|1em}}Разьдзелы пяцікніжжа на тыдні служылі Боруху вечным тыднёвым календаром. А шырокія палі вакол тэксту былі яго гросбухам, куды пад дыктоўку жонкі занатоўваў сялянскія даўгі дзень-у-дзень.</br> {{gap|1em}}Уся біблія была сьпісана даўгамі. Што-ж, калі бог Адэнай апекаваўся жыцьцём Боруха, дык няхай у сьвятым пісаньні натуецца і грашовы зварот Боруха на зямлі, няхай «сьвятыя» патрыярхі, Абрам, Ісак і Якаў, контролююць рахункі Боруха. Вось з гэтых рахункаў некалісь і на небе даведаюцца аб жыцьці Боруха на зямлі… Лепшых дакумэнтаў і ня трэба.</br> {{gap|1em}}І сапраўды, вельмі цікава гармонаваў тэкст старога тэстаманту з новым тэкстам, прыпісаным Борухаваю рукою.</br> {{gap|1em}}На тым месцы, дзе Каін забіў Абэля, Борух напісаў на палёх дробнымі літарамі: «Юрка, бэн (сын) Цыпрука, павінен заплаціць за пару падноскаў».</br> {{gap|1em}}Там, дзе Ной ляжаў п’яны, і сыны з яго сьмяяліся, было адзначана рукой Боруха: «Сымон, бэн Янкі, вінават пяць залатовак за дзьве пары набоек».</br> {{gap|1em}}Дзе Якаў абмануў сьляпога бацьку Ісака, было прыпісана Борухам: «за пару юхтавых прышваў мне павінен заплаціць жытам Мікіта, бэн Паўлюка, альбо Язэп Барбарчык».</br> {{gap|1em}}Борух ня памятаў, за кім з памянёных дзьвюх асоб лічыцца гэты доўг. На ўсялякі выпадак успомніў і адну і другую асобу.</br><noinclude></noinclude> k5zv335kmg2wlkc1bifhk6n3ffpovi5 0 122251 283923 2026-05-01T19:51:37Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = У зімовы вечар | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1930 год | пераклад = | секцыя = Нарыс | папярэдні = [[Дзесяць (1930)/Хлопчык Вань|Хлопчык Вань]] | наступны = [[Дзесяць (1930)/Яны і мы|Яны і мы]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: ...» 283923 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = У зімовы вечар | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1930 год | пераклад = | секцыя = Нарыс | папярэдні = [[Дзесяць (1930)/Хлопчык Вань|Хлопчык Вань]] | наступны = [[Дзесяць (1930)/Яны і мы|Яны і мы]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[У зімовы вечар (Бядуля)]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзесяць (1930).pdf" from="42" to="49" tosection="VI" /> {{Выроўніваньне-канец}} td30ok9sjym3yd2xh0iwcupx7siwxld 0 122252 283924 2026-05-01T19:53:37Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Яны і мы | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1930 год | пераклад = | секцыя = Нарыс | папярэдні = [[Дзесяць (1930)/У зімовы вечар|У зімовы вечар]] | наступны = [[Дзесяць (1930)/Борух — ня той Борух|Борух — ня той Борух]] | анатацыі = Іншыя публ...» 283924 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Яны і мы | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1930 год | пераклад = | секцыя = Нарыс | папярэдні = [[Дзесяць (1930)/У зімовы вечар|У зімовы вечар]] | наступны = [[Дзесяць (1930)/Борух — ня той Борух|Борух — ня той Борух]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Яны і мы (Бядуля)]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзесяць (1930).pdf" from="49" to="60" fromsection="VII" /> {{Выроўніваньне-канец}} isfte7lyxtptmzyalmsmuvpoviypfmf 104 122253 283925 2026-05-01T20:36:29Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{Калёнтытул|left=<center>''МІКОЛА ІЛЬЯШЭВІЧ.''<br />{{Накіравальная рыса||height=2px|align=left}}</center>}} {{цэнтар|'''Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў<ref>Гэты нарыс зь‘яўляецца кароткай выбаркай з прыгатаванае аўтарам працы: „Беларусь, як...» 283925 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{Калёнтытул|left=<center>''МІКОЛА ІЛЬЯШЭВІЧ.''<br />{{Накіравальная рыса||height=2px|align=left}}</center>}} {{цэнтар|'''Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў<ref>Гэты нарыс зь‘яўляецца кароткай выбаркай з прыгатаванае аўтарам працы: „Беларусь, як самастойная антропогеографічная адзінка“.</ref>.'''|памер=160%}} {{Водступ|2|em}}Калі ўпяршыню з’явіўся чалавек на тэрыторыі сучаснае этнографічнае Беларусі, цяжка нешта акрэсьленае сказаць. Ягонае зьяўленьне тутака можна сабе прадугледжваць у сувязі з тагачаснымі (ў мінуўшчыне) кліматычнымі варункамі. Пад той час, як Беларусь, разам з усей паўночнай часьцю Усходняе Эўропы, была пакрыта ледавіком, ужо ў паўдзённай часьці — на Украіне — жыў чалавек. З зьменай-жа клімату варункі жыцьця станавіліся болей адпавядаючыя, а калі зыйшоў з Беларусі ледавік, пасунуўся з поўдня і чалавек апанаваўшы ўсю нашу краіну ў большым альбо меншым ліку, па пэўных асяродках. Архэолёгічныя досьледы на Беларусі ня ўказваюць на тое, што ўжо ў часы палеоліту, асабліва ў паўночна-ўсходняй часьці (Вітабшчына і Смаленшчына), а таксама ў цэнтральнай часьці Беларусі — жылі людзі. Праўда, памятак захавалася {{Абмылка|мала.|мала,}} мо‘ адчасці нам няведамыя з прычыны малых досьледаў, але затое ў большай меры можна знайсьці памяткі нэоліту. Апошнія асабліва пашыраны ў Паўночнай і Заходняй Беларусі (на левым беразе ракі Заходняе Дзьвіны і рэках Нарэву й Бугу). Захаваўшыяся магілы,<noinclude></noinclude> byoy4e6loi275l46i694kkm4q6o1fm3 104 122254 283926 2026-05-01T20:48:14Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «пры раскопках, асабліва з нэолітычнае эпохі, многа даюць цікавага матэрыялу для цьверджаньня, якія людзі засялялі нашую Бацькаўшчыну. Вось-жа перадусім таму, што найбольшая лічба чэрапаў захавалася доўгагаловых, вучоныя думаюць, што тутэйшае жыхарств...» 283926 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>пры раскопках, асабліва з нэолітычнае эпохі, многа даюць цікавага матэрыялу для цьверджаньня, якія людзі засялялі нашую Бацькаўшчыну. Вось-жа перадусім таму, што найбольшая лічба чэрапаў захавалася доўгагаловых, вучоныя думаюць, што тутэйшае жыхарства было прототыпам пляменьняў славянскіх, дый магчыма нават, пляменьняў, з якіх утварыўся пазьней народ Беларускі<ref>[[Аўтар:Яўхім Карскі|Е. Ф. Карскій]], Бѣлорусы Т. I. стр. 33. Вільно 1904 г.</ref>. Гыпотэзу гэтую можам разьвіваць перадусім паводле падстаў, на якіх базуецца чэскі вучоны праф. Л. Недэрле, каторы кажа, што першыя славяне былі доўгагаловыя. Гэтая доўгагаловасьць захавалася выключна амаль што ў Беларусаў<ref>L. Niederle, O Pŭrodu Slovanŭ, st. 55—87, Praha г. 1896.</ref>. Пры гэтым раскопкі сьведчаць аб тым, што культура тутэйшага жыхарства была даволі разьвітая, вытварыўшыся ў рожных пэрыядах (каменным, мэталёвым), пераважна самастойна і орыгінальна. Асаблівае ўвагі заслугоўвае цэраміка (ў Горадзеншчыне), а таксама рожнае аружжа і інш. Усё гэта сьведчыць, бязумоўна, што Беларусь у часы прадгістарычныя была культурным асяродкам. Магілы, галоўныя старажылы тагачасных асаблівасьцяў жыхарства, на Беларусі зусім іншага характару ад магілаў суседніх славянскіх народаў. Гэта сказваецца як у пахавальным рытуале, гэтак і па застаўшыхся прыладзьдзях. {{Водступ|2|em}}Якія-ж пляменьні жылі і вытварылі культуру ў гэтыя перадгістарычныя часы? Палеоантрополёгія і архэолёгія хочуць бачыць у тутэйшым жыхарстве Славянаў, хоць ня ёсьць выключана, што тут жылі і Літоўцы, асабліва ў заходняй часьці, а таксама фінскія пляменьні — ў усходняй часьці Беларусі. Аднак хоць і ёсьць гэтыя цьверджаньні, але яны не заслугоўваюць шырокага распаўсюджаньня. Ёсьць факт, як цьвердзіць прафэсар Недэрле, што ў часы нэоліту беларускі край быў заселены індоэўропэйскімі пляменьнямі. Думка, што магчыма тут жылі і літоўскія пляменьні, паўстала галоўным чынам з таго, што ў географічнай номэнклятуры многа літоўскіх назоваў: ёсьць некаторыя лінгвістычныя і антрополёгічныя супольныя знакі паміж Беларусамі і Літоўцамі, дый, нават, — Латышамі. Як гэтыя разьдзяленьні выступаюць, ніжэй пабачым. {{Водступ|2|em}}З славянскімі пляменьнямі на тэрыторыі Беларусі можам спаткацца пад рожнымі назовамі. Так напрыкл. Гэродот, у V стагодзьдзі прад Нарадж. Хр., гаворыць аб Будынах, каторыя жылі на Беларусі ў вобласьці лясоў і балотаў, аб іх успамінае і Птолемей (у Географіі III. 5. 5.); пазьней яшчэ канцом I ст. па Нар. Хр. — Тацыт гавора аб Вэнэтах (Вэндах)<ref>„Germania“ XLVI.</ref>, у якіх Шафарык, Недэрле і іншыя вучоныя хочуць бачыць автахтонаў гэтае краіны. Пры гэтым тэорыя праф. Недэрле, агульна прызнаная, аб прабацькаўшчыне славянаў, часьцю прыпадае і на сучасную этнографічную Беларусь, а ласьне на паўдзённую частку Горадзеншчыны, Меншчыны, Магілёўшчыны, Чарнігаўшчыны, што нас прымушае яшчэ да большае ўвагі ў антрополёгічным досьледзе на Беларусі<ref>L. Niederle „Slovanske Starožitnosti“ 112 str.</ref>.<noinclude></noinclude> 9qrg4uriuqofpo1bb5e2emtvs2yoige 104 122255 283927 2026-05-01T20:55:38Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Беларускія пляменьні асеўшыя аканчальна на сучаснай тэрытоторыі (каля V—VIII ст. па Нар. Хр.) пакінулі першыя гістарычныя весткі толькі з паловы IX стагодзьдзя. Ужо на падставе навуковых даных ёсьць устаноўлена, што Беларускі Народ паўстаў з...» 283927 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Беларускія пляменьні асеўшыя аканчальна на сучаснай тэрытоторыі (каля V—VIII ст. па Нар. Хр.) пакінулі першыя гістарычныя весткі толькі з паловы IX стагодзьдзя. Ужо на падставе навуковых даных ёсьць устаноўлена, што Беларускі Народ паўстаў з трох усходняславянскіх пляменьняў: Крывічоў, Дрэговічаў і Радзімічаў. У працэсе супольнага гістарычнага жыцьця, супольных фізычна-географічных, культурных, гаспадарчых і палітычных варункаў, канцом XIII стагодзьдзя выступаюць гэтыя пляменьні як самастойная, яскрава выіндывідуалізаваная адзінка ў этнографічным і антропогеографічным разуменьні<ref>Карскій, стр. 110.</ref>. Рожныя адзнакі Беларусаў, творачыя падстаўны разьдзел ад іншых, наогул, народаў, хоць і ня былі сільна разьвітыя, але бязспрэчна былі і толькі ў пазьнейшыя часы прынялі больш выразны характар. З канцом XIII стагодзьдзя прыпыняецца пэрыяд удзельнага князяваньня і Беларусы злучаюцца ў Беларуска-Літоўскі дзяржаўны хаўрус, у якім Беларусы сябе адчуваюць панамі дзяржаўнага становішча. {{Водступ|2|em}}Раўніннасьць Усх. Эўропы была прычынай, што па ёй ішло множства рожных качоўных народаў ад прадвесьні гісторыі аж амаль не да XVIII стагодзьдзя, а таму антрополёгічныя адзнакі сьведчаць аб вялікім крыжаваньні (мэтысацыі) ўсходня-эўропэйскіх народаў. Мэтысацыя тут адбывалася будзь натуральным спосабам, альбо стыхійна, вайной, насільлем і г. д. Фізычна-географічныя варункі на Беларусі, г. ё. перадусім лясістасьць і балоцістасьць, што для някультурных барбараў з іх прымітыўнай тэхнікай ня былі прыступны, затрымоўвалі качэўніцкія навалы на граніцах, а зароўна спрыялі захаваньню чыстаты старадаўнага беларускага тыпу у антрополёгічным разуменьні. Лясы й балоты згулялі ў даным прыпадку колёсальную ролю. (Насколькі вялікая ёсьць магчымасьць такога цьверджаньня, можна пацьвердзіць і тым фактам, што [[Аўтар:Напалеон Банапарт|Наполеон I]] пры сваім паходзе на Маскву праз Беларусь, — назваў яе пятай стыхіяй, а гэта таму, што да 4-ох аснаўных: агню, вадзе, зямлі і паветру — далучаецца {{Разьбіўка|балота}}, а дзеля гэтага абагнуў значна, хоць трохкутнік беларускага Палесься). Гэтак у той час, калі крыжаваньне ў суседніх народаў з Беларусамі было даволі інтэнсыўнае, калі Украіна аж да XVIII ст. залівалася крывёй і была зьнішчана качоўнікамі, як напр. Гунамі, Уграмі, Баўгарамі, Печанегамі, Татарамі, Калмыкамі і інш.; калі Велікарусы цярпелі пад ігам Татараў ды адбывалася даволі інтэнсыўная ассыміляцыя Велікарусамі тюркскіх і угра-фінскіх пляменьняў; калі на Польшчу ціснуліся германскія пляменьні, ассымілюючы Палабскіх славянаў, а часткова і Літоўцаў, — тады {{Абмылка|беларус і|беларускі}} народ, дзякуючы сваёй вялізарнай ахраннай прыродзе, быў захаваны ад усіх гэтых навалаў. А гэтым і тлумачыць {{Абмылка|праф|праф.}} Ліманскі нават самы назоў {{Разьбіўка|Беларусь}}, пашыранага ўжо з паловы XIII ст. Вось чаму характэрнай ёсць і тая асаблівасьць, што, калі ўсюды навокал Беларусі панавала дэспотыя, тыранія някультурных барбараў, былі ненармальныя абставіны, — Беларусы здолелі захаваць свой тып, толькі часткова прыняўшы крыві літоўскіх і польскіх пляменьняў (але йзноў-жа арыйскае!). Так<noinclude></noinclude> p9xi48zqftkqc5gdl2orxv4dqij4v0n 104 122256 283929 2026-05-01T21:07:03Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «маглі паўстаць дзякуючы гістарычна палітычным, а галоўнае {{Разьбіўка|географічным}} мамэнтам і абставінам рожныя антрополёгічныя асаблівасьці, уласьцівыя кожнаму з гэтых народаў, паўстаўшых у насьледку зазначаных працэсаў. {{Водступ|2|em}}Антрополёгі...» 283929 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>маглі паўстаць дзякуючы гістарычна палітычным, а галоўнае {{Разьбіўка|географічным}} мамэнтам і абставінам рожныя антрополёгічныя асаблівасьці, уласьцівыя кожнаму з гэтых народаў, паўстаўшых у насьледку зазначаных працэсаў. {{Водступ|2|em}}Антрополёгія, як гісторыя прыроднага разьвіцьця людзтва, займаецца характэрыстычнымі адзнакамі азначанага народу, разглядае ягонае разьвіцьцё і ўзаемнае адношаньне да акружаючае прыроды і разьдзельныя знакі чалавека. Зароўна-ж імкнецца ўказаць на гэтыя разьдзельваючы чыньнікі, якія і ў антропогеографіі маюць важнае значэньне. {{Водступ|2|em}}На жаль матэрыял антрополёгічны ў Усходняй Эўропе зьбіраны несыстэматычна, дрэнна клясыфікаваны, так, што рабіць ужо аканчальныя вывады яшчэ за рана. Пры разглядзе антрополёгічных адзнакаў у Беларусаў мусім зьвярнуцца да прац: Анучына, Іваноўскага, Талько-Грынцэвіча, [[Аўтар:Мікалай Янчук|Янчука]], Недэрле. Пазьней пабачым, што антрополёгічныя адзнакі, як у будове цела чалавека наогул, а тады разумеецца і ў Беларусаў, {{Абмылка|напр:|напр.:}} узрост, шырыня грудзёў, даўжыня рук, ног; форма чэрапа, твару, фарба скуры, вачэй, валасоў і г. д. — надзвычайна важныя знакі пляменьняў і расаў, што ёсьць зьявішчам прыродным, а ня штучным. Як паўсталі гэтыя разьдзелы, яшчэ дагэтуль антрополёгія адказу не дала. Магчыма, што эволюцыйная тэорыя ў гэтым напрамку пакажа шлях. Дзедзічнасьць, мэтысацыя і іншыя чыньнікі, перадусім-жа йзноў географічныя, вытварылі гэтую рожніцу. Таму, як зусім удала зазначыў Фр. Ратцэль, акружаючая прырода ня толькі пакідае сьлед на духоўную і матэрыяльную культуру чалавецтва, але пакідае сьляды і на яго вонкавым выглядзе. Адсюль выплывае і тое, што больш як тысячагадовае прабываньне Беларусаў на сваей тэрыторыі пакінула значны сьлед у залежнасьці ад прыроды і гістарычна-палітычных абставінаў. Антрополёгія, якой на помач прыходзяць іншыя дысцыпліны, як археолёгія, этнографія і т. п., бачыць у Беларусаў асобны народ, які сваёй арыгіналітай як найболей захаваў тып славянскі, каторы скупляе ўвагу многіх вучоных ўсяго сьвету. {{Водступ|2|em}}У гэтым кароткім нарысе мы ня будзем займацца дэталямі антрополёгічных знакаў у Беларусаў, а зазначым найгалаўнейшыя: {{Водступ|2|em}}''Узрост'' звычайна ёсьць першым з антрополёгічных знакаў пры разьдзяленьні народаў, альбо чалавека ад чалавека. На падставе антропомэтрыцкага досьледу можам бачыць, што Беларусы ўзросту сярэдняга. Сярэдняя вышыня ў Беларусаў ля 1667 мм., у суседніх народаў: Украінцаў ля 1685 мм., Велікарусаў — 1657 мм., Палякоў (з Конгрэсоўкі) — 1662 — 1663 мм.<ref>{{Разьбіўка|Ивановскій}}. „Населеніе немного шара“. „Труды антропологического общества“. Том XXVII, Стр. 86.</ref>. {{Водступ|2|em}}Пры гэтым у Беларусаў на 100 асоб прыпадае 37 проц. нізкага ўзросту, 63 проц. — высокага. {{Водступ|2|em}}Беларусы жывуць пасярэдзіне паміж двумя асяродкамі высокарослага тыпу: чорнаморскага (Украінца) і надбалтыцкага (Літоўца,<noinclude></noinclude> kpzol29kiwps1zvpg14ocdzqa1rgzvq 104 122257 283931 2026-05-02T06:43:15Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1em}}Дзе Майсей гаварыў з царом Фараонам аб усіх пошасьцях, якія бог пашле не Эгіпет, было прыпісана: «адна пара халяваў, пара падошваў. Тодар павінен за гэта даць ячменю і гароху».</br> {{gap|1em}}Такім чынам, два тэксты запаўнялі біблію. Справы душы і цела бы...» 283931 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}Дзе Майсей гаварыў з царом Фараонам аб усіх пошасьцях, якія бог пашле не Эгіпет, было прыпісана: «адна пара халяваў, пара падошваў. Тодар павінен за гэта даць ячменю і гароху».</br> {{gap|1em}}Такім чынам, два тэксты запаўнялі біблію. Справы душы і цела былі злучаны ў Боруха ў адно… Борухавы рукапісны тэкст бібліі быў вельмі заблытаны, але Борух напамяць добра ведаў бадай усе даўгі. Яны былі замацаваны ў бібліі толькі дзеля таго, каб паказаць сялянам, што ў яго вядзецца «бухгальтэрыя». «Што напісана пяром, ня вырубіш тапаром». «Гросбух» Боруха ў скураной аправе выклікаў у даўжнікоў давер’е да лічбаў, якія ў ім былі занатаваны.</br> {{gap|1em}}У вільготныя васеньнія дні Борух езьдзіў па вёсках ад хаты да хаты, спыняў каня і з бібліяй пад пахай уваходзіў у хату.</br> {{gap|1em}}— Не раўнуючы, як поп па парафіі, — жартавалі сяляне і няпрыязна паглядалі на Борухаву біблію.</br> {{gap|1em}}Чалавек — як чалавек, але біблія твая, ой, у косьці ўлезла. Чаму ты ня прывёз яе ў лепшы час?</br> {{gap|1em}}Вохаў селянін і з гарцам ішоў у пуставаты сьвіран, каб даць Боруху ў лік даўгоў мерку збожжа…</br> {{gap|1em}}Борух памятае добра і рэволюцыю 1905 году.</br> {{gap|1em}}Вельмі орыгінальна праходзіла яна ў гэтым кутку.</br> {{gap|1em}}Сяляне з вакольных вёсак хадзілі тады ў панскі лес па лыкі. Назапасілі сабе лапцёў аж на тры гады… Праўда, пан пасьля не дараваў за лыкі — паласаваў на лыкі іхнія сьпіны нагайкамі, яны і грашмі заплацілі ў тры разы болей. Але ў параўнаньні з суседзямі, дык гэткая панская адплата была толькі балюшкай.</br><noinclude></noinclude> 8k0opzo2bwshwe01s32cyh25cckz5qd 104 122258 283932 2026-05-02T06:48:33Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1em}}У іншых мясцох сяляне бралі з панскіх лясоў не на лыкі, а на хаты, нават «бунтавацца» прабавалі. Там многія былі закатаваны насьмерць казакамі.</br> {{gap|1em}}Адна такая афяра была і тут. Гэта малодшы брат Боруха, Мэндаль. Ён даставаў ад «сіцылістаў» заб...» 283932 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}У іншых мясцох сяляне бралі з панскіх лясоў не на лыкі, а на хаты, нават «бунтавацца» прабавалі. Там многія былі закатаваны насьмерць казакамі.</br> {{gap|1em}}Адна такая афяра была і тут. Гэта малодшы брат Боруха, Мэндаль. Ён даставаў ад «сіцылістаў» забароненыя лісткі. Вураднік вывез яго адгэтуль зьвязанага, як разбойніка («сіцыліст — горш разбойніка», гаварыў вураднік). Павезьлі Мэндэля ў горад. Ён адтуль болей не вярнуўся.</br> {{gap|1em}}Гэтая падзея паслужыла папу добрай тэмай для казаньня перад парафіянамі. Ён гаварыў з амбона, што ва ўсім вінаваты «жыды», якія хочуць скінуць цара. Па гарадох, — гаварыў поп, — на іх пагромы робяць. Нішчаць гэтае паганае племя ўсе тыя, хто ў бога верыць.</br> {{gap|1em}}Па ўсіх вёсках тады гаварылася аб яўрэйскіх пагромах. Казалі, што нейкія царскія людзі ходзяць па ваколіцы і разбураюць яўрэйскія хаты, а яўрэяў насьмерць забіваюць. Казалі, што гэтыя пагромшчыкі ідуць і сюды — к Боруху.</br> {{gap|1em}}Каб выратаваць Боруха, яго суседзі пайшлі на «абман». Наладзілі ў Борухавай хаце фальшывы пагром. Разабралі па суседзях бэбахі з Борухавай хаты, забралі і яго з сям’ею, пераапранулі іх у сялянскія вопраткі, каб не пазналі «царскія людзі», што гэта «жыды» і пайшлі разам з Борухам рабіць пагром у яго хаце…</br> {{gap|1em}}Выбілі вокны, паламалі некалькі зэдлікаў, зарэзалі пару курэй Боруха, запэцкалі падлогу крывёю курынай, а пер’е рассыпалі на дварэ каля хаты. Падробка<noinclude></noinclude> mnuowukqtgczeabwy0cpp4pnaf40x6e 104 122259 283933 2026-05-02T06:55:25Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «пагрому вышла артыстычная. Сяляне адчуваліся неяк нялоўка. Некаторыя жаласьлівыя бабы пачалі рукі ламаць, галасіць…</br> {{gap|1em}}— Калі царскія людзі прыдуць, — гаварылі суседзі, — мы скажам, што ўжо зрабілі пагром, перабілі ўсіх «жыдоў». А ты Борух, такіх...» 283933 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>пагрому вышла артыстычная. Сяляне адчуваліся неяк нялоўка. Некаторыя жаласьлівыя бабы пачалі рукі ламаць, галасіць…</br> {{gap|1em}}— Калі царскія людзі прыдуць, — гаварылі суседзі, — мы скажам, што ўжо зрабілі пагром, перабілі ўсіх «жыдоў». А ты Борух, такіх плаксівых вачэй не рабі… Бо «царскія людзі» пазнаюць цябе. Нашыя вопраткі не памогуць. Сьмялей зрэнкамі вадзі! Гневайся! Во так…</br> {{gap|1em}}Праз некаторы час усё супакоілася, і Борух вярнуўся ў свае ранейшыя «палацы».</br> {{gap|1em}}Пастаяннае такое напружнае жыцьцё, вечны страх дзеля таго, што ён «жыд», які «замэнчыў пана Езуса», які быў спульнікам Бэйліса перад вайною, які ў часе вайны быў «нямецкім шпіёнам», налажылі на выгляд Боруха і на яго характар свой адбітак. Борух выглядаў вечна перапуджаным, быў вяртлявы, надзвычайна худы і пры гутарцы падміргваў вачыма, нібы ведае цікавы сакрэт, але выкрыць ня хоча. Вельмі лёгка было даводзіць яго да сьлёз. Ён плакаў, калі нібы ведае цікавы сакрэт, але выкрыць ня хоча. Вельмі лёгка было даводзіць яго да сьлёз. Ён плакаў, калі ў сьвяточны дзень вып’е чарку гарэлкі; сьлёзы ліў, калі вясёлую песьню пачуе. Усе свае пачуцьці — нават самыя радасныя ён выяўляў праз сьлёзы. Калі часам сьмяяўся, дык сьмех яго быў падобны да ўсхліпваньняў… Таксама ён стараўся лебязіць перад кожным, ільсьціць — ці трэба ці ня трэба, бо «часам прыгадзіцца». Быў ён вечна зьбянтэжаны.</br><noinclude></noinclude> tj6zibx1k6cw5htic2z83oe7max4fmc 104 122260 283934 2026-05-02T06:59:10Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «Латыша). Ёсьць на Беларусі і лёкальныя адхілкі, але звычайна пры граніцах з суседнімі народамі. Акрэсьленых граніц антрополёгія ня ведае, разуменьне гэтае — проблематычнае. {{Водступ|2|em}}''Форма чэрапа'' таксама важны мамэнт у антропомэтрыцкіх досьледа...» 283934 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>Латыша). Ёсьць на Беларусі і лёкальныя адхілкі, але звычайна пры граніцах з суседнімі народамі. Акрэсьленых граніц антрополёгія ня ведае, разуменьне гэтае — проблематычнае. {{Водступ|2|em}}''Форма чэрапа'' таксама важны мамэнт у антропомэтрыцкіх досьледах. Беларусы ў гэтым аглядзе, як мы ўжо зазначалі вышэй, прадстаўляюць цікавы тып, у якім антрополёгі хочуць бачыць найстаршы і найчысьцейшы тып славянскі. {{Водступ|2|em}}Калісьці славяне былі доўгагаловыя і толькі пазьней сталіся кароткагаловыя. Гэтая доўгагаловасьць найболей захавалася ў Беларусаў. Антрополёг Іваноўскі падае сярэдні індэкс для Беларусаў 81.87 (суббрахіцэфалы). {{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>Нацыянальная прыналежнасьць</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>Брахіцэфалы</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>Мэзоцэфалы</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>Доліхоцэфалы</center> |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| Беларусы |style="vertical-align:top; text-align: left"| 64 проц. |style="vertical-align:top; text-align: left"| 23 проц. |style="vertical-align:top; text-align: left"| 13 проц. |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| Велікарусы |style="vertical-align:top; text-align: left"| 7{{gap|0.5em}}„ |style="vertical-align:top; text-align: left"| 18{{gap|0.5em}}„ |style="vertical-align:top; text-align: left"| 9{{gap|0.5em}}„ |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| Палякі |style="vertical-align:top; text-align: left"| 71{{gap|0.5em}}„ |style="vertical-align:top; text-align: left"| 18{{gap|0.5em}}„ |style="vertical-align:top; text-align: left"| 11{{gap|0.5em}}„ |} {{block center/e}} {{block center/s}} {{Цэнтар|{{Разьбіўка|Сярэдні індэкс}}:}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| Беларусы |style="vertical-align:top; text-align: left"| 81.87 (доўгагаловыя) |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| Велікарусы |style="vertical-align:top; text-align: left"| 82.41 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| Палякі |style="vertical-align:top; text-align: left"| 82.35 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| Літоўцы (з Вялік. Літвы) |style="vertical-align:top; text-align: left"| 82.— |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| Літоўцы (Жмудзь) |style="vertical-align:top; text-align: left"| 81. 6 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| Латышы |style="vertical-align:top; text-align: left"| 78. 5 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| Украінцы |style="vertical-align:top; text-align: left"| 83. 3 (кароткагаловыя) |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Паводле краніелёгічных досьледаў Беларусы зьяўляюцца якраз рэпрэзэнтанты калісьці доўгагаловага славянскага тыпу, толькі Палякі й Велікарусы ў суседзтве з Беларусамі маюць індэкс чэрапу троху падобны. {{Водступ|2|em}}Знак характэрызуючы Беларусаў, як праславянскі тып, праяўляецца і ў сьветлай комплексыі ''хварбы вочаў і валосься''<ref>Niederle, ibidem стр. 63. Talko-Hryncewicz „Charakterystyka fizyczna“ стр. 89.</ref>: {{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| | style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>Сьветлы тып</center> | style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>Цемны тып</center> |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| Беларусы | style="vertical-align:top; text-align: left"| 57 проц. | style="vertical-align:top; text-align: left"| 11 проц. |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| Палякі | style="vertical-align:top; text-align: left"| 57{{gap|0.5em}}„ | style="vertical-align:top; text-align: left"| 15{{gap|0.5em}}„ |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| Велікарусы | style="vertical-align:top; text-align: left"| 40{{gap|0.5em}}„ | style="vertical-align:top; text-align: left"| 20{{gap|0.5em}}„ |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| Украінцы | style="vertical-align:top; text-align: left"| 15{{gap|0.5em}}„ | style="vertical-align:top; text-align: left"| 40{{gap|0.5em}}„ |} {{block center/e}} {{block center/s}} {| | style="vertical-align:top; text-align: left"| | colspan="2" style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>{{Разьбіўка|Валасы}}</center> | colspan="2" style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>{{Разьбіўка|Вочы}}</center> |- | style="vertical-align:top; text-align: left"| | style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>сьветлыя</center> | style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>цемныя</center> | style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>сьветлыя</center> | style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>цемныя</center> |- | style="vertical-align:top; text-align: left"| Беларусы заходнія | style="vertical-align:top; text-align: left"| 82.4 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 17.6 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 79.1 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 29.9 |- | style="vertical-align:top; text-align: left"| Беларусы ўсходнія | style="vertical-align:top; text-align: left"| 76.7 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 23.3 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 70.3 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 29.7 |- | style="vertical-align:top; text-align: left"| Беларусы з Палесься | style="vertical-align:top; text-align: left"| 71.3 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 28.7 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 24.8 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 25.2 |- | style="border-top:solid 2px black; vertical-align:top; text-align: left"| Агулам у Беларусаў | style="border-top:solid 2px black; vertical-align:top; text-align: left"| 76.7 | style="border-top:solid 2px black; vertical-align:top; text-align: left"| 23.7 | style="border-top:solid 2px black; vertical-align:top; text-align: left"| 74.6 | style="border-top:solid 2px black; vertical-align:top; text-align: left"| 25.4 |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Значыцца Беларусы адзначаюцца сьветлай комплексыяй ад суседзяў і ў большай меры ад іншых народаў.<noinclude></noinclude> auejtfkhacudw7chtvhclydiep4073n 104 122261 283935 2026-05-02T07:07:47Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1em}}Рэволюцыя перарабіла і Боруха. Перажыўшы разам з сялянамі і немцаў і палякаў, яго збліжэньне з суседзямі прыняло зусім іншы характар. Яго дачка Мэйта, хоць супроць волі бацькі, вышла замуж за Язэпа, сына Юркі з суседняй вёскі.</br> {{gap|1em}}— Калі твая...» 283935 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}Рэволюцыя перарабіла і Боруха. Перажыўшы разам з сялянамі і немцаў і палякаў, яго збліжэньне з суседзямі прыняло зусім іншы характар. Яго дачка Мэйта, хоць супроць волі бацькі, вышла замуж за Язэпа, сына Юркі з суседняй вёскі.</br> {{gap|1em}}— Калі твая дачка за «гоя» вышла замуж, дык і ты, Борух, «гоем» рабіся! — казаў яму аднаго разу Міхалка.</br> {{gap|1em}}— Ды што ты, браце! — спалохаўся Борух і замахаў рукамі, — ці ня хочаш ты мне сасватаць мужычку за жонку? Мая Хава яшчэ рыпае…</br> {{gap|1em}}— Не, суседзе, — шчыра зарагатаў Міхалка, — хачу, каб і ты чалавекам стаў… Хачу забраць цябе ў Комуну.</br> {{gap|1em}}Борух зьдзівіўся:</br> {{gap|1em}}— Што я там буду рабіць?</br> {{gap|1em}}— Работа знойдзецца!</br> {{gap|1em}}— Хіба што знойдзецца.</br> {{gap|1em}}— Ну, дык вось слухай, Борух, што я табе скажу. У цябе двое здаравенных хлапцоў. Што яны робяць?</br> {{gap|1em}}— Бацькаўскі хлеб жуюць ды паветра псуюць.</br> {{gap|1em}}— Гэта што хлеб жуюць, — усьміхнуўся Міхалка, — вельмі добра, а што паветра псуюць — вельмі кепска.</br> {{gap|1em}}— Я знаю і без твайго тлумачэньня, што добра, а што кепска.</br> {{gap|1em}}— Дык можна, Борух, наладзіць так, каб і паветра не псавалі.</br> {{gap|1em}}— А як? як? — зацікавіўся Борух і ад нецярплівасьці схваціў Міхалку за руку.</br><noinclude></noinclude> 2w4eibvdzcmlog5n5u9oe20zg6vt1j7 104 122262 283936 2026-05-02T07:14:27Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1em}}— Мы пастанавілі сходам, каб цябе забраць у Комуну. Рэхт?</br> {{gap|1em}}— Рэхт!</br> {{gap|1em}}Ужо два гады як Борухава сям’я працуе на зямлі. Спачатку было цяжкавата, пасьля навучыліся працаваць ня горш за суседзяў.</br> {{gap|1em}}Часам можна бачыць Борухавых сын...» 283936 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}— Мы пастанавілі сходам, каб цябе забраць у Комуну. Рэхт?</br> {{gap|1em}}— Рэхт!</br> {{gap|1em}}Ужо два гады як Борухава сям’я працуе на зямлі. Спачатку было цяжкавата, пасьля навучыліся працаваць ня горш за суседзяў.</br> {{gap|1em}}Часам можна бачыць Борухавых сыноў за плугам у полі. Сонца толькі што паднялося над лесам. Ha небе ніводнай хмаркі. Вялізнай фарфоравай міскай неба вісіць над зямлёю. Зьнізу паднімаецца ледзь прыкметны дымок туману. Над сьвежай глебай уецца жаўранак. Ён сьпявае над самай галавою аратаяў. Яны кладуць баразну за баразной, ідуць павольным, але моцным крокам наперад. У іхніх вачох спакойнасьць, якой раней ніколі ня відаць было. У рухах адчуваецца павага і цьвёрдасьць, набытыя таксама пры земляробстве. На руках аратаяў мазалі — новыя мазалі працы, ад якой рукі памацнелі, зрабіліся цяжкімі, і, куды ні прыткнуцца, — застаецца сьлед. Твары Борухавых сыноў абветраны і спалены сонцам, а галасы мужыцкія — грубыя, моцныя і ўроўнаважаныя. З усяго відаць, што новыя ратаі адчуваюць сябе людзьмі.</br> {{gap|1em}}— Ведаеш, Міхалка, — сьмяецца часам Борух, — ранейшае жыцьцё маіх сыноў было нейкай хваробай, тыфусам. Глеба — іхні доктар. Ядуць пасьля працы, як ніколі раней.</br> {{gap|1em}}— Фізкультура, брат, фізкультура памагла! — сур’ёзна кажа Міхалка.</br><noinclude></noinclude> jpuyrkfy4ask3aegstwoyte8a0u0jgp 104 122263 283937 2026-05-02T07:27:41Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1em}}І сапраўды — зьмяніліся іхні ўнутраны сьвет, думкі и пачуцьці таксама іншымі сталі. Зьявілася надзвычайнае замілаваньне да роднай зямелькі.</br> {{gap|1em}}Калісьці Борухавы сыны ня так, як цяпер, цікавіліся вакольнай прыродай. Яны ведаюць цяпер назвы...» 283937 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}І сапраўды — зьмяніліся іхні ўнутраны сьвет, думкі и пачуцьці таксама іншымі сталі. Зьявілася надзвычайнае замілаваньне да роднай зямелькі.</br> {{gap|1em}}Калісьці Борухавы сыны ня так, як цяпер, цікавіліся вакольнай прыродай. Яны ведаюць цяпер назвы ўсіх птушак, пароды траў, назовы розных дрэў. А калісьці хвоя, елка, дуб, клён, ліпа і іншыя мелі ў іх адну назву — дрэва. Варона, грак, салоўка, жаўранак, верабей і іншыя мелі ў іх адну назву — птушка.</br> {{gap|1em}}Борух гардзіцца сваімі сынамі — першыя касцы ў ваколіцы. Скуль гэты спрыт у іх зьявіўся? У выперадкі пускаюцца з усімі вясковымі хлапцамі. А жніво? А малацьба? Тады ўся сям’я занята. Ды наогул пры гаспадарцы вечна ўсе працу знаходзяць. Ня тое, што раней.</br> {{gap|1em}}Па вечарох Борух бывае таксама ў клюбе Комуны — прымацаваны да гэтага клюбу. Раней умеў чытаць і пісаць толькі паяўрэйску, цяпер навучыўся і пабеларуску.</br> {{gap|1em}}— Борух, а помніш біблію? — жартуюць часам старыя сяляне.</br> {{gap|1em}}— Яна яшчэ ў мяне і цяпер ляжыць, — кажа Борух.</br> {{gap|1em}}— А я табе, здаецца, за пару халяваў вінават, — кажа адзін дзядзька.</br> {{gap|1em}}— Забыўся…</br> {{gap|1em}}Борух першы раз у жыцьці забыўся аб такіх справах… Аднак паморшчыў лоб і пачаў думаць. Яго ня так грашовы доўг зацікавіў, як тое, што пачаў забываць такія рэчы… Нарэшце павесялеў — прыпомніў:</br><noinclude></noinclude> jzgb486utnf9w1aclj4ox2dwytr0w0r 104 122264 283938 2026-05-02T07:33:33Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1em}}— Гэта было пры выхадзе ізраільцян з Міцраім, як бог первенца Фараона забіў… У бібліі запісана якраз на гэтым месцы.</br> {{gap|1em}}— Дык колькі-ж табе заплаціць?</br> {{gap|1em}}— А ня трэба! Ня трэба! — аднекваўся Борух. — Замурую біблію ў запечцы. Няхай на в...» 283938 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}— Гэта было пры выхадзе ізраільцян з Міцраім, як бог первенца Фараона забіў… У бібліі запісана якраз на гэтым месцы.</br> {{gap|1em}}— Дык колькі-ж табе заплаціць?</br> {{gap|1em}}— А ня трэба! Ня трэба! — аднекваўся Борух. — Замурую біблію ў запечцы. Няхай на вачох ня будзе…</br> {{gap|1em}}— Замуруй, замуруй, браце! — спагадна кажа селянін. — Няхай твае ўнукі і праўнукі яе болей ня знойдуць!</br> {{gap|1em}}Часта Міхалка з Борухам езьдзяць у горад дэлегатамі ад сялян. Мала таго, што яны ў горадзе праводзяць на зьездах свае сялянскія справы, яны зьяўляюцца там яшчэ пажаданымі гасьцьмі ўсюды: начуюць у чыстых сьветлых пакоях, слухаюць розныя лекцыі па сельскай гаспадарцы, бываюць у тэатрах. Але галоўным чынам у горадзе іх цікавяць фабрыкі i заводы, дзе ўсё ім паказваюць. Надзвычайная стройнасьць працы, дзе мускулы людзей заменены мускуламі чыгуну і сталі, захапляе Міхалку і Боруха сваім хараством і магутнасьцю. Ветлыя твары сотняў рабочых глядзяць на гасьцей з усьмешкай, такія блізкія ім, такія родныя.</br> {{gap|1em}}— Аднаго поля з намі ягадкі, — крычыць Міхалка Боруху на самае вуха, бо праз грукат і стукат машын ледзь чутны яго словы. Гэта, браце ты мой, і ёсьць змычка гораду з вёскай. Мы іх хлебам і мясам кормім, а яны нам цьвякі даюць, вопратку, боты і розныя прылады да нашай гаспадаркі. Мазалі і ў іх, і ў нас ад аднэй і тэй самай музыкі — ад працы.</br><noinclude></noinclude> k4gcn9qji5uu9gu91gm3ahmmr0ck4v8 104 122265 283939 2026-05-02T07:42:28Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Устанаўленьнем адносінаў ''абыйма грудзёў да вышыні галавы'' дастанем наступную табліцу: {{block center/s}} {| | colspan="2" style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>Нацыянальная прыналежнасьць</center> | style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>Малое адношаньне</center> | style="vertical-align...» 283939 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Устанаўленьнем адносінаў ''абыйма грудзёў да вышыні галавы'' дастанем наступную табліцу: {{block center/s}} {| | colspan="2" style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>Нацыянальная прыналежнасьць</center> | style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>Малое адношаньне</center> | style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>Сярэдняе</center> | style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>Вялікае</center> |- | style="vertical-align:top; text-align: left"| Беларусы | style="vertical-align:top; text-align: left"| 53 : 36 проц. | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{gap|0.5em}}7 проц. | style="vertical-align:top; text-align: left"| 66 проц. | style="vertical-align:top; text-align: left"| 27 пр. |- | style="vertical-align:top; text-align: left"| Украінцы | style="vertical-align:top; text-align: left"| 55 : 04{{gap|0.5em}}„ | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{gap|0.5em}}3{{gap|0.5em}}„ | style="vertical-align:top; text-align: left"| 52{{gap|0.5em}}„ | style="vertical-align:top; text-align: left"| 45{{gap|0.5em}}„ |- | style="vertical-align:top; text-align: left"| Палякі | style="vertical-align:top; text-align: left"| 53 : 94{{gap|0.5em}}„ | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{gap|0.5em}}5{{gap|0.5em}}„ | style="vertical-align:top; text-align: left"| 62{{gap|0.5em}}„ | style="vertical-align:top; text-align: left"| 33{{gap|0.5em}}„ |- | style="vertical-align:top; text-align: left"| Велікарусы | style="vertical-align:top; text-align: left"| 52 : 34{{gap|0.5em}}„ | style="vertical-align:top; text-align: left"| 11{{gap|0.5em}}„ | style="vertical-align:top; text-align: left"| 65{{gap|0.5em}}„ | style="vertical-align:top; text-align: left"| 24{{gap|0.5em}}„ |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Даўжыня рук і ног у аднощшаньні да вышыні цела выглядае гэтак: {{block center/s}} {| | style="vertical-align:top; text-align: left"| | style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>{{Разьбіўка|Рукі}}</center> | style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>{{Разьбіўка|Ногі}}</center> |- | style="vertical-align:top; text-align: left"| Беларусы | style="vertical-align:top; text-align: left"| 45.76 (кароткія) | style="vertical-align:top; text-align: left"| 51.2 |- | style="vertical-align:top; text-align: left"| Украінцы | style="vertical-align:top; text-align: left"| 45.63 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 53.6 |- | style="vertical-align:top; text-align: left"| Палякі | style="vertical-align:top; text-align: left"| 46.21 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 52.1 |- | style="vertical-align:top; text-align: left"| Велікарусы | style="vertical-align:top; text-align: left"| 46.06 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 50.6 |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}З іншых адзнакаў антрополёгічных можам уставіць форму ''твару і носу'', як адношаньне найбольшай шырыні носу да яго даўжыні. {{Водступ|2|em}}Беларусы маюць нос роўны ў нізу троху расшыраны, 52 проц. лепторыны, 41 проц. мэзорыны, 7 проц. плацірыны. {{Водступ|2|em}}Сярэдняе адношаньне: {{block center/s}} {| | style="vertical-align:top; text-align: left"| Беларусы | style="vertical-align:top; text-align: left"| — 69.2 |- | style="vertical-align:top; text-align: left"| Украінцы | style="vertical-align:top; text-align: left"| — 67.7 |- | style="vertical-align:top; text-align: left"| Палякі | style="vertical-align:top; text-align: left"| — 66.2 |- | style="vertical-align:top; text-align: left"| Велікарусы | style="vertical-align:top; text-align: left"| — 68.5 |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}''{{Разьбіўка|Твару}}'' Беларусаў — г. ё. адношаньне шырыні да даўжыні ёсьць 186, у Палякоў — 181, Велікарусаў — 182, Украінцаў — 180. Пры гэтым у Беларусаў 4 проц. малы, 57 проц. сярэдні, 39 проц. вялікі. {{Водступ|2|em}}Антрополёгічных адзнакаў, як напр. індэкс шкілету (ягоная вышыня і шырыня), і інш. уласьцівасьцяў, якія зароўна характэрызуюць асаблівасьці беларускага тыпу, мы парушаць ня будзем. {{Водступ|2|em}}Дый вышэй пададзеныя лічбы трэба браць як лічбы прыблізныя і мусяць быць падданыя крытыцы. Беларусы, як і ўсе народы эўрапэйскія, ёсьць народам у антрополёгічным разуменьні мяшаным. {{Водступ|2|em}}Ідэальна чыстых народаў, асабліва культурных, няма, а таму антрополёгічныя знакі твораць толькі адзін з многіх чыньнікаў антропогеографічнага разуменьня Беларусі як індывідуальнай адзінкі. {{Водступ|2|em}}Фізычна адзначаецца Беларус дэлікатнай структурай свайго арганізму: здаровы, сільны і вытрывалы. Як працоўная сіла Беларуса, заўсёды ахвотна шуканая, асабліва ў капальнях. {{Водступ|2|em}}Найболей праяўляецца гэтая вытрываласьць на Бацькаўшчыне, гдзе Беларус мусіць цяжка працаваць на кавалак хлеба на полі, патрабуючым ня мала штучнага ўдабрэньня. {{Водступ|2|em}}Толькі некаторыя з сільнейшых палітычна суседніх народаў не хацелі прызнаць гэтае рысы таму, што мелі ў гэтым пэўную карысьць у эксплёатацыйных мэтах. Беларускі народ, ня гледзячы на пэўную адсталасьць у заходня-эўрапейскай цывілізацыі, што ёсьць уласьціва усей усходняй Эўропе (ня выключаючы нават Польшчу,<noinclude></noinclude> h6js9gg5kow3fj1w8lv8805wkkdjx05 104 122266 283940 2026-05-02T07:53:15Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «якая належыць да гэтага самага кругу), у сваей масе ёсьць поўны сілы і жывучасьці, а таксама здольнасьці захоўваць жыцьцё жыцьцём на будучыню, чэрпаюты энергію з сябе і акружаючае прыроды. Войны адбываючыяся на Беларусі з страшэннымі вынікамі, далей ас...» 283940 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>якая належыць да гэтага самага кругу), у сваей масе ёсьць поўны сілы і жывучасьці, а таксама здольнасьці захоўваць жыцьцё жыцьцём на будучыню, чэрпаюты энергію з сябе і акружаючае прыроды. Войны адбываючыяся на Беларусі з страшэннымі вынікамі, далей ассыміляцыя альбо проста дэпопуляцыя ў адносінах да Беларусаў сільнейшых палітычна народаў, ня зьнішчылі зусім гэтае жывучасьці ў Беларускім народзе, хоць Беларускі народ амаль зусім быў вычаркнуты з мапы Эўропы. {{Водступ|2|em}}Галоўная прычына гэтае народнае жывучасьці, якая мае імкненьне да павялічаньня лічбы жыхарства, ёсьць плоднасьць. {{Водступ|2|em}}Перад вайной, паводле лічбы народжаных, Беларусь займала трэцяе месца ў Эўропе, гэта нават тады, калі ровень культурны і эканамічны на Беларусі быў далёка не задавальняючы. Прырост беларускага жыхарства асабліва добра можна прасачыць па {{Абмылка|ніжей|ніжэй}} пададзенай табліцы, зложанай нашым географам [[Аўтар:Аркадзь Смоліч|А. Смолічам]] за 1911—13 г.<ref>А. Смоліч, кароткі курс географіі Беларусі, Менск, 1925 г.</ref>. {{block center/s}} {| | style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>{{Разьбіўка|Губэрніі}}</center> | colspan="3" style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>{{Разьбіўка|на}} 1000 {{Разьбіўка|жыхараў}}:</center> |- | style="vertical-align:top; text-align: left"| | style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>нарадзілася</center> | style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>памерла</center> | style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>натуральны прырост</center> |- | style="vertical-align:top; text-align: left"| Віленская | style="vertical-align:top; text-align: left"| 32 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 19 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 13 |- | style="vertical-align:top; text-align: left"| Вітэбская | style="vertical-align:top; text-align: left"| 35 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 18 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 17 |- | style="vertical-align:top; text-align: left"| Горадзенская | style="vertical-align:top; text-align: left"| 32 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 17 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 15 |- | style="vertical-align:top; text-align: left"| Менская | style="vertical-align:top; text-align: left"| 39 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 19 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 20 |- | style="vertical-align:top; text-align: left"| Магілеўская | style="vertical-align:top; text-align: left"| 41 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 20 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 21 |- | style="vertical-align:top; text-align: left"| Смаленская | style="vertical-align:top; text-align: left"| 50 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 30 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 20 |- | style="vertical-align:top; text-align: left"| Чарнігаўская | style="vertical-align:top; text-align: left"| 40 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 21 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 19 |- | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{gap|2.5em}}Агулам на Беларусі | style="border-top:solid 2px black; vertical-align:top; text-align: left"| 38 | style="border-top:solid 2px black; vertical-align:top; text-align: left"| 20 | style="border-top:solid 2px black; vertical-align:top; text-align: left"| 18 |- | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{gap|2.5em}}У Эўрапэйскай Расеі | style="vertical-align:top; text-align: left"| 44 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 27 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 17 |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Бачым, што сярэдні прырост на Беларусі выносіць 1.8 проц. За час вайны сусьветнае і грамадзянскае (1914—1921) і ўцякацтва проц. прыросту значна ўпаў, але бязспрэчна, што палепшаньне жыцьцёвых варункаў прывядзе напэўна да павялічэньня лічбы жыхарства Беларусі і да нармальнага стану. {{Водступ|4|em}}''Прага''. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}} {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}} {{Накіравальная рыса|4em|height=2px}} {{Накіравальная рыса|4em|height=2px}}<noinclude></noinclude> 5bggy1jj8s3qac7onajbl1sp2vzy361 0 122267 283941 2026-05-02T07:55:27Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў | аўтар = Мікола Ільяшэвіч | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = | крыніца = Студэнская Думка. — Студзень—люты 1928....» 283941 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў | аўтар = Мікола Ільяшэвіч | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = | крыніца = Студэнская Думка. — Студзень—люты 1928. — №1 (8). — С. 9—15 | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў (1928).pdf" from="1" to="7" /> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка Міколы Ільяшэвіча]] [[Катэгорыя:Антрапалогія]] [[Катэгорыя:Беларусы]] [[Катэгорыя:Творы 1928 года]] [[Катэгорыя:Студэнская Думка]] s8jky2zjcmfgyb3b70ikkchxqjthj49 104 122268 283944 2026-05-02T08:05:33Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center{{larger|>IX. ПАНОВАМУ}}</center> {{gap|1em}}Пановаму перарэзана ранейшая панская і папоўская зямля. Пановаму перарэзваецца і ранейшы панскі і папоўскі гадавы каляндар. Адно з адным зьвязана новымі ўмовамі працы і новымі настроямі працоўных.</br> {{gap|1em}}З тым самым...» 283944 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center{{larger|>IX. ПАНОВАМУ}}</center> {{gap|1em}}Пановаму перарэзана ранейшая панская і папоўская зямля. Пановаму перарэзваецца і ранейшы панскі і папоўскі гадавы каляндар. Адно з адным зьвязана новымі ўмовамі працы і новымі настроямі працоўных.</br> {{gap|1em}}З тым самым імпэтам, як пры дзяльбе панскай зямлі, грамада дзеліць год на новыя шнуры. Яна перахварбоўвае год у новыя колеры. Скасаваны старыя царкоўныя сьвяты. Сьвяткуюцца новыя. Толькі некаторыя з старых дзядоў і бабулек ходзяць у царкву за некалькі вёрст.</br> {{gap|1em}}Найвялікшыя цяпер сьвяты: Кастрычнік — увосені, Першае Мая — увесну.</br> {{gap|1em}}Шмат каштавала стараньня перакройка году на новы лад. Прыходзілася ледзь ня бойкамі адваёўваць новы каляндар. Комунары ведалі, як называецца гэтая барацьба — барацьба на ідэолёгічным фронце. Гэты фронт, ведалі яны, самы цяжкі. Стрэльбай і кулямётам тут нічога ня зробіш. Але бяседы, спэктаклі і песьні, а галоўнае, новыя ўмовы жыцьця ўзялі верх над старым календаром.</br> {{gap|1em}}Стары каляндар абрастае мохам і пачынае забывацца.</br> {{gap|1em}}У тое лета Міхалка быў вельмі занят газэтамі. Чытаў ён зусім лёгка і бадай усё сам разумеў. Ён накідваўся на друкаванае слова, як галодны на хлеб. Тое, што да сталых гадоў быў няпісьменным, павялічыла цяпер яго цягу да навукі. Ён хацеў запоўніць цяпер<noinclude></noinclude> e7egul8vr80rravxun2pff8hb1n0yqz 283945 283944 2026-05-02T08:06:05Z RAleh111 4658 283945 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|IX. ПАНОВАМУ}}</center> {{gap|1em}}Пановаму перарэзана ранейшая панская і папоўская зямля. Пановаму перарэзваецца і ранейшы панскі і папоўскі гадавы каляндар. Адно з адным зьвязана новымі ўмовамі працы і новымі настроямі працоўных.</br> {{gap|1em}}З тым самым імпэтам, як пры дзяльбе панскай зямлі, грамада дзеліць год на новыя шнуры. Яна перахварбоўвае год у новыя колеры. Скасаваны старыя царкоўныя сьвяты. Сьвяткуюцца новыя. Толькі некаторыя з старых дзядоў і бабулек ходзяць у царкву за некалькі вёрст.</br> {{gap|1em}}Найвялікшыя цяпер сьвяты: Кастрычнік — увосені, Першае Мая — увесну.</br> {{gap|1em}}Шмат каштавала стараньня перакройка году на новы лад. Прыходзілася ледзь ня бойкамі адваёўваць новы каляндар. Комунары ведалі, як называецца гэтая барацьба — барацьба на ідэолёгічным фронце. Гэты фронт, ведалі яны, самы цяжкі. Стрэльбай і кулямётам тут нічога ня зробіш. Але бяседы, спэктаклі і песьні, а галоўнае, новыя ўмовы жыцьця ўзялі верх над старым календаром.</br> {{gap|1em}}Стары каляндар абрастае мохам і пачынае забывацца.</br> {{gap|1em}}У тое лета Міхалка быў вельмі занят газэтамі. Чытаў ён зусім лёгка і бадай усё сам разумеў. Ён накідваўся на друкаванае слова, як галодны на хлеб. Тое, што да сталых гадоў быў няпісьменным, павялічыла цяпер яго цягу да навукі. Ён хацеў запоўніць цяпер<noinclude></noinclude> obq1joeucli7e6u2njdzk0jgmufvprm 102 122269 283946 2026-05-02T08:07:25Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{Пра аўтара |Імёны = Рыгор |Прозвішча = Кляновіч |Варыянты імёнаў = |Выява = |ДН = ? |Месца нараджэння = |ДС = ? |Месца смерці = |Апісанне = беларускі публіцыст |Іншае = |Вікіпедыя = Рыгор Кляновіч |Вікіпедыя2 = Р...» 283946 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара |Імёны = Рыгор |Прозвішча = Кляновіч |Варыянты імёнаў = |Выява = |ДН = ? |Месца нараджэння = |ДС = ? |Месца смерці = |Апісанне = беларускі публіцыст |Іншае = |Вікіпедыя = Рыгор Кляновіч |Вікіпедыя2 = Рыгор Кляновіч |Вікіцытатнік = |Вікісховішча = |Вікіліўр = |ЭСБЕ = |Google = |Катэгорыя = Рыгор Кляновіч |Першая літара прозвішча = К }} == Творы == {{Усе творы}} * [[Narodnaść i wojny]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 11 Snieżnia 1914. — [[Biełarus (1913)/1914/50|№50]]}} {{PD-Расейская імпэрыя}} [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Публіцысты]] [[Катэгорыя:Рыма-каталікі]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] 6mk0ent6fjjyicb7894zlpp0ahq9ry2 14 122270 283948 2026-05-02T08:08:37Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{Вікіпэдыя}} {{DEFAULTSORT:Кляновіч, Рыгор}} [[Катэгорыя:Катэгорыі аўтараў]]» 283948 wikitext text/x-wiki {{Вікіпэдыя}} {{DEFAULTSORT:Кляновіч, Рыгор}} [[Катэгорыя:Катэгорыі аўтараў]] 4quwysml6lie0ouu9d7il9rcxtn92t8 104 122271 283949 2026-05-02T08:11:01Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «пустыя прагаліны сваіх ведаў. І чым больш ён чытаў, тым больш пустых прагалін стаяла перад ім. А калісьці думаў, што ўсё знае і ведае.</br> {{gap|1em}}Чытаючы газэту, або кніжку, Міхалка спыняўся над кожным незразумелым словам. Даведваўся ў настаўніка, y некаторы...» 283949 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>пустыя прагаліны сваіх ведаў. І чым больш ён чытаў, тым больш пустых прагалін стаяла перад ім. А калісьці думаў, што ўсё знае і ведае.</br> {{gap|1em}}Чытаючы газэту, або кніжку, Міхалка спыняўся над кожным незразумелым словам. Даведваўся ў настаўніка, y некаторых комсамольцаў-рабфакаўцаў, якія прыяжджалі з Менску на вакацыі, глядзеў у слоўнікі, якімі назапасіўся сам у горадзе. Географію вывучаў па газэтных тэлеграмах. На сьцяне ў клюбе Комуны вісела вялікая карта зямлі. Бачыць Міхалка ў газэце: «Мадрыд», «даеш слоўнік» — думае Міхалка. Бярэ слоўнік. «Дык вось яно што, сталіца Гішпаніі». Знайшоў на карце Гішпанію. Так вось і Мадрыд маленькай кропкай. Пасьля гэтага цягне паглядзець у «Настольны каляндар» кароткае апісаньне Гішпаніі: які там дзяржаўны лад, якая прамысловасьць, сельская гаспадарка і іншае.</br> {{gap|1em}}Чытаньне газэт выклікае ў яго патрэбу да чытаньня розных кніжак і кніг. Вельмі зацікавіўся Кітаем, дзе за апошнія гады там нешта бурыцца, кіпіць, як у катле. Ангельскі капітал там арудуе. Кітайскі рыкша (Міхалка ведае і гэтае слова) бунтуецца. Там рэволюцыя.</br> {{gap|1em}}А вось забастоўкі вуглякопаў у Англіі! Гэта яго надзвычайна захапляе. Кожны дзень пасьля працы бягом пускаецца ў клюб, упіваецца ў газэтныя слупкі…</br> {{gap|1em}}— Хто бярэ верх: рабочыя ці буржуазія?</br> {{gap|1em}}Міхалка зьбірае грошы і збожжа для галодных дзяцей забстоўшчыкаў у Англіі. Грыміць на сходах.</br><noinclude></noinclude> ho7fef4vhcphilzaceaxul4q2b89lb8 104 122272 283950 2026-05-02T08:17:35Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1em}}— Перамога рабочых над буржуазіяй у Англіі — гэта адна з нашых перамог у сусьветнай рэволюцыі!</br> {{gap|1em}}Міхалка пустых фраз ня любіць гаварыць. Яго прамовы цяпер кароткія і моцныя. Кожнае слова — стук молата па кавадле.</br> {{gap|1em}}Сябры Комуны жарт...» 283950 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}— Перамога рабочых над буржуазіяй у Англіі — гэта адна з нашых перамог у сусьветнай рэволюцыі!</br> {{gap|1em}}Міхалка пустых фраз ня любіць гаварыць. Яго прамовы цяпер кароткія і моцныя. Кожнае слова — стук молата па кавадле.</br> {{gap|1em}}Сябры Комуны жартам называюць Міхалку «ангельцам». Міхалка, захоплены забастоўкай ангельскіх вуглякопаў, ад «амэрыканца» Сымона, які пяць год таму назад з Амэрыкі вярнуўся, вывучыў некалькі ангельскіх слоў. Кожны раз, як атрымліваў падарункі для ангельскіх забастоўшчыкаў, ён радасна гаварыў «олрайт».</br> {{gap|1em}}Як скончылася забастоўка ў Англіі, у Міхалкі пачаліся новыя сравы. Словы Леніна аб новым будаўніцтве пачалі праводзіцца ў жыцьцё і ў Глухім Бары.</br> {{gap|1em}}Ужо з вясны перабудавалі стары млын, прывезьлі турбіны, павялічылі будынак. Пры млыне паставілі маленькую электрастанцыю для ваколіцы.</br> {{gap|1em}}Старыя з дзівам паглядалі на сьвежыя хваёвыя слупы, якія ўкопваліся ў зямлю і стаялі, нібы вялізныя смалістыя сьвечкі, роўнай лініяй, перарэзваючы поле нацянькі ў Комуну. Нацягнулі дрот ад слупа да слупа. Блішчэлі белыя галачкі на слупох. Час-ад-часу на дроце гудзеў вецер, насьвістваў новыя песьні. Па нацягнутых струнах мітусіліся вераб’і як-бы сходы ладзілі на дроце.</br> {{gap|1em}}Старыя дзяды ківалі галовамі.</br> {{gap|1em}}Выгляд ваколіцы мяняецца… Трохі як-бы і жудасна… Няпрывычна. Вецер і то паінакшаму засьпяваў… Усё мяняецца. Твар зямлі новы выгляд прымае…</br><noinclude></noinclude> 1tpzp3a4q9iqrwf71m1gdxjc3xmu2sd 104 122273 283953 2026-05-02T08:29:02Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1em}}Мутнымі, выцьвілымі вачыма глядзелі дзяды на новыя слупы.</br> {{gap|1em}}— Як гэта будзе? Што гэта за цымбалы вялізныя? — пыталіся ў Міхалкі.</br> {{gap|1em}}— Электрыфікацыя будзе! — гаварыў адрывіста Міхалка.</br> {{gap|1em}}— Як у горадзе? Ляктрычнасьць? — дзівіл...» 283953 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}Мутнымі, выцьвілымі вачыма глядзелі дзяды на новыя слупы.</br> {{gap|1em}}— Як гэта будзе? Што гэта за цымбалы вялізныя? — пыталіся ў Міхалкі.</br> {{gap|1em}}— Электрыфікацыя будзе! — гаварыў адрывіста Міхалка.</br> {{gap|1em}}— Як у горадзе? Ляктрычнасьць? — дзівіліся сяляне.</br> {{gap|1em}}— А мы што, горшыя за гарадзкіх?</br> {{gap|1em}}— Так яно, так. Але як гэта будзе сьвяціць? Дзе свае газоўкі падзенем?</br> {{gap|1em}}— Падзенеце там, дзе і лучыны. А сьвяціць будзе лямпачкамі.</br> {{gap|1em}}— Зноў лямпачкі? Шкляныя?</br> {{gap|1em}}— Зноў лямпачкі, шкляныя.</br> {{gap|1em}}— Скуль агонь возьмецца?</br> {{gap|1em}}— Машына будзе яго даставаць. У млыне такая машына ёсьць. Па дроце ў хаты запаўзае агонь, як вогнены зьмей.</br> {{gap|1em}}— Пажару ня будзе?</br> {{gap|1em}}— Ня будзе. Пажар толькі ад вашых газьніц і лучын бывае. А тут сьмела сьвяці ў хаце, малаці ў додніку пры электрычнасьці. Будзе сьвятлютка і ніякага пажару ня бойцеся!</br> {{gap|1em}}У першы раз электрычнасьць засьвяцілася на млыне і ў Комуне. Зьбегліся людзі з усёй ваколіцы глядзець на дзіва. Агонь запальваецца без запалкі. Толькі круць нейкі гузічак — і гарыць… І ня дыміць агонь і смуроду няма… А замест кноту — цянюткія, як павуціна, дроцікі.</br><noinclude></noinclude> mrydeljkouhsab5y7c9iuw00lswjjeb 104 122274 283954 2026-05-02T08:36:04Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1em}}Некаторыя пробавалі прыкурваць папяроску ў лямпачкі.</br> {{gap|1em}}— Халодны агонь. Не бярэ! — жартавалі людзі.</br> {{gap|1em}}Сьвецяць лямпачкі па хатах, як маленькія сонейкі…</br> {{gap|1em}}Бабулькі баяліся прытыкацца да кнопкі.</br> {{gap|1em}}— Чаго добрага — пстр...» 283954 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}Некаторыя пробавалі прыкурваць папяроску ў лямпачкі.</br> {{gap|1em}}— Халодны агонь. Не бярэ! — жартавалі людзі.</br> {{gap|1em}}Сьвецяць лямпачкі па хатах, як маленькія сонейкі…</br> {{gap|1em}}Бабулькі баяліся прытыкацца да кнопкі.</br> {{gap|1em}}— Чаго добрага — пстрыкне і ў шматкі цябе разарве.</br> {{gap|1em}}Некаторыя да таго баяліся «пякельнага агню», што вечарам з хаты ўцякалі.</br> {{gap|1em}}— Пякельны агонь пячэ, а гэты не пячэ! — аўторытэнта тлумачылі іншыя.</br> {{gap|1em}}A па Вечарох маленькая дзяўчынка Міхалкі, Іскрачка, сядзела на стале пад электрычнай лямпачкай і забаўлялася: прытыкалася пальчыкам да шкла і казала: «зюзя — гам! зюзя — гам!»</br> {{gap|1em}}За гэтым «цудам» зьявіўся і другі — радыё.</br> {{gap|1em}}Высачэзны слуп стаяў каля былых панскіх палацаў. З усіх бакоў ад слупа да зямлі былі прычэплены драты.</br> {{gap|1em}}На дзядзінцы пасьля працы заўсёды зьяўлялася шмат народу.</br> {{gap|1em}}— Ды што гэта за радыё? Гэта-ж грамофон!</br> {{gap|1em}}— Не грамофон, а радыё, — гаварыў Міхалка. — Во цяпер вы чуеце песьні з Менску. Учора вы чулі музыку з Масквы.</br> {{gap|1em}}— Як-жа чуваць так далёка?</br> {{gap|1em}}— Дрот ловіць гукі, словы, галасы.</br> {{gap|1em}}— Дрот! Дрот! Ён табе агонь прыносіць, ён табе з канца сьвету музыку валачэ сюды — усё дрот! І язык у цябе драцяны. Увесь ты, Міхалачка, з дроту!</br><noinclude></noinclude> 578voqjehij06o4g4hpj8t9dt0pvtjd 104 122275 283955 2026-05-02T08:43:12Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1em}}Звыкліся людзі і з гэтым. А спачатку вельмі пільна ў трубу глядзелі — можа там маленькі чалавечак сядзіць і вырабляецца… Шукалі за сьцяною — можа там які-небудзь штукар фокусы робіць.</br> {{gap|1em}}Старыя сяляне, якія выгадаваліся на падвохах і фальш...» 283955 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}Звыкліся людзі і з гэтым. А спачатку вельмі пільна ў трубу глядзелі — можа там маленькі чалавечак сядзіць і вырабляецца… Шукалі за сьцяною — можа там які-небудзь штукар фокусы робіць.</br> {{gap|1em}}Старыя сяляне, якія выгадаваліся на падвохах і фальшах, шукалі і тут «падвохаў» гарадзкіх фокусьнікаў. Яшчэ два гады таму назад, як сюды прыехала кіно, яны шукалі за палатном, ці там людзі не хаваюцца. А як пабачылі на экране горад, мора з караблямі, сьнег, дык зусім з панталыку зьбіліся.</br> {{gap|1em}}— Туман у вочы пускаюць. Ёсьць чараўнікі, якія ўмеюць гэта рабіць…</br> {{gap|1em}}Некаторыя шапталі малітвы, жагналіся ў вялікім страху. Паказалі ім істужку з кіноздымкамі і чыталі популярную лекцыю пра тэхніку кіно.</br> {{gap|1em}}А «цуд» за «цудам» ляцеў да іх, нібы ў старадаўнай байцы.</br> {{gap|1em}}З кожным такім новым цудам людзі пераконваліся, што цудаў на сьвеце няма.</br> {{gap|1em}}Прывезьлі трактар, альбо, як некаторыя гаварылі, «трахтар».</br> {{gap|1em}}І «трахтар» затарахтаў на вялізным полі Комуны.</br> {{gap|1em}}Міхалка зноў давай тлумачыць, якая сіла цягне:</br> {{gap|1em}}— Аўтомобіль бачылі?</br> {{gap|1em}}— Чаму не? Штодня на тракце бачым. На нашых коняй страху наганяе.</br> {{gap|1em}}— Тая самая сіла і ў трактара. Вось глядзеце, апускаюцца лемяшы. Іх тры. Бывае і пяць і сем. Апусьціліся… Можна і глыбей забраць. Можна ехаць павольна. Можна і хутчэй.</br><noinclude></noinclude> enafs2i8uw81kwakqb7yj7e8cxpzlx7 104 122276 283956 2026-05-02T08:44:33Z RAleh111 4658 /* Праблематычная */ 283956 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="RAleh111" /></noinclude></br> {{gap|1em}}— Конь гэты не спацее, - жартавалі сяляне, сып як толькі можаш!</br> {{gap|1em}}Міхалка папрасіў машыністага пусьціць машыну поўным ходам.</br> {{gap|1em}}Роўныя пласты чарназёму, як лусты хлеба, клаліся у барозны адна да адной. Лемяшы, як бліскуючыя мамантавыя клыкі, глыбока грызьлі глебу. Расплыўся сьвежы, здаровы пах узоранай зямлі. Над полем кру- жыліся зусім ня зьдзіўленыя птушкі. Вароны порка- ліся ў зямлі, клявалі карэньні, шукалі рабачкоў.</br> {{gap|1em}}Пякло сонца.</br> {{gap|1em}}Трактар блішчэў усімі паліраванымі часткамі. Ён выглядаў жывой сталёвай істотай, нейкім дзівосным аратаем, які ў хвіліну мог узорваць вялікі шнур.</br> {{gap|1em}}Сяляне з захапленьнем паглядалі на «сталёвага ка- ня». З любасьцю песьцілі вачыма кожную частку трактара. Радасьць расла ў грудзёх. Гэта ўжо вы- ключна іхняя, мужыцкая машына... Для іх зрабілі яе рабочыя на фабрыках... Каб гаротную земляробскую працу аблягчыць... У грудзёх сялян расла захаваная любасьць да людзей, што робяць такія машыны...</br> {{gap|1em}}Трактар спыніўся.</br> {{gap|1em}}Сяляне падышлі да яго. Гладзілі калёсы машыны, яе бакі, як прывыклі гладзіць спрацаванага коніка...</br> {{gap|1em}}— Бач, корму просіць... Галодненькі трахтар... па- жартаваў адзін худы селянін з рыжай вострай барод- - кай.</br> {{gap|1em}}Усе абкружылі машыністага, які сядзеў на машыне § бліскучай скураной вопратцы. Абкружылі яго з та- 76<noinclude></noinclude> hg8w16vcufgkc38mmr587us550pcf5x 283980 283956 2026-05-02T11:26:53Z RAleh111 4658 /* Не вычытаная */ 283980 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}— Конь гэты не спацее, — жартавалі сяляне, сып як толькі можаш!</br> {{gap|1em}}Міхалка папрасіў машыністага пусьціць машыну поўным ходам.</br> {{gap|1em}}Роўныя пласты чарназёму, як лусты хлеба, клаліся ў барозны адна да аднэй. Лемяшы, як бліскуючыя мамантавыя клыкі, глыбока грызьлі глебу. Расплыўся сьвежы, здаровы пах узоранай зямлі. Над полем кружыліся зусім ня зьдзіўленыя птушкі. Вароны поркаліся ў зямлі, клявалі карэньні, шукалі рабачкоў.</br> {{gap|1em}}Пякло сонца.</br> {{gap|1em}}Трактар блішчэў усімі паліраванымі часткамі. Ён выглядаў жывой сталёвай істотай, нейкім дзівосным аратаем, які ў хвіліну мог узорваць вялікі шнур.</br> {{gap|1em}}Сяляне з захапленьнем паглядалі на «сталёвага каня». З любасьцю песьцілі вачыма кожную частку трактара. Радасьць расла ў грудзёх. Гэта ўжо выключна іхняя, мужыцкая машына… Для іх зрабілі яе рабочыя на фабрыках… Каб гаротную земляробскую працу аблягчыць… У грудзёх сялян расла захаваная любасьць да людзей, што робяць такія машыны…</br> {{gap|1em}}Трактар спыніўся.</br> {{gap|1em}}Сяляне падышлі да яго. Гладзілі калёсы машыны, яе бакі, як прывыклі гладзіць спрацаванага коніка…</br> {{gap|1em}}— Бач, корму просіць… Галодненькі трахтар… — пажартаваў адзін худы селянін з рыжай вострай бародкай.</br> {{gap|1em}}Усе абкружылі машыністага, які сядзеў на машыне ў бліскучай скураной вопратцы. Абкружылі яго з {{перанос пачатак|та|кою}}<noinclude></noinclude> 3fymrm8mz0d0nqwhao7p5kzj71ee6po 0 122277 283957 2026-05-02T09:11:04Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Борух — ня той Борух | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1930 год | пераклад = | секцыя = Нарыс | папярэдні = [[Дзесяць (1930)/Яны і мы|Яны і мы]] | наступны = [[Дзесяць (1930)/Пановаму|Пановаму]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: Бо...» 283957 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Борух — ня той Борух | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1930 год | пераклад = | секцыя = Нарыс | папярэдні = [[Дзесяць (1930)/Яны і мы|Яны і мы]] | наступны = [[Дзесяць (1930)/Пановаму|Пановаму]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Борух — ня той Борух]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзесяць (1930).pdf" from="61" to="69" /> {{Выроўніваньне-канец}} 1ps9ji1kviftolf8le3ykzf0doksun2 104 122278 283958 2026-05-02T09:28:45Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «<section begin="Верхавіна"/>{{Цэнтар|'''ДЗЯННІЦА'''|памер=250%}} {{Цэнтар|'''Беларуская штотыдньовая газэта.'''|памер=120%}} {{Цэнтар|Выходзіць у Пітраградзі, Кацярынінскі канал, дом № 72, 23.}} {{Накіравальная рыса|height=1px}} {{block center/s}} {| | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|Падпісна...» 283958 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Верхавіна"/>{{Цэнтар|'''ДЗЯННІЦА'''|памер=250%}} {{Цэнтар|'''Беларуская штотыдньовая газэта.'''|памер=120%}} {{Цэнтар|Выходзіць у Пітраградзі, Кацярынінскі канал, дом № 72, 23.}} {{Накіравальная рыса|height=1px}} {{block center/s}} {| | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|Падпісная плата:}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|на}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|12}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|мсц}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|—}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|4}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|рублі}} |- | style="vertical-align:top; text-align: left"| | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|на}} | style="vertical-align:top; text-align: right"| {{smaller|6}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>{{smaller|„}}</center> | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|—}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|2}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>{{smaller|„}}</center> |} {{block center/e}} {{Цэнтар|'''Асобны номір — 10 копеяк.'''}} {{Накіравальная рыса|height=2px}} {{Калёнтытул|left='''№ 1'''|center='''I—XI'''|right='''1916 {{smaller|году}}.'''}} {{Накіравальная рыса|height=2px}}<section end="Верхавіна"/><noinclude></noinclude> fre89i8ku1era4byuxw4zv2wjjvwfk9 283968 283958 2026-05-02T10:25:01Z Gleb Leo 2440 283968 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Верхавіна"/>{{Цэнтар|'''ДЗЯННІЦА'''|памер=250%}} {{Цэнтар|'''Беларуская штотыдньовая газэта.'''|памер=120%}} {{Цэнтар|Выходзіць у Пїтраградзі, Кацярынінскі канал, дом № 72, 23.}} {{Накіравальная рыса|height=1px}} {{block center/s}} {| | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|Падпісная плата:}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|на}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|12}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|мсц}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|—}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|4}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|рублі}} |- | style="vertical-align:top; text-align: left"| | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|на}} | style="vertical-align:top; text-align: right"| {{smaller|6}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>{{smaller|„}}</center> | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|—}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|2}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>{{smaller|„}}</center> |} {{block center/e}} {{Цэнтар|'''Асобны номір — 10 копеяк.'''}} {{Накіравальная рыса|height=2px}} {{Калёнтытул|left='''№ 1'''|center='''I—XI'''|right='''1916 {{smaller|году}}.'''}} {{Накіравальная рыса|height=2px}}<section end="Верхавіна"/><noinclude></noinclude> ovvnzx8lq289yx6o892oawzr0nh53we 104 122279 283959 2026-05-02T09:46:38Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Калёнтытул|right=''Д. Ж-ч.''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Наладжвальная рыса|lzt|100}} {{Цэнтар|'''Капыль,'''}} {{Калёнтытул|right=''Змітро.''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|4em|height=2px}} <section begin="Навіны"/>{{Цэнтар|'''Навіны'''}} {{Водступ|6|em}}немцы...» 283959 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Калёнтытул|right=''Д. Ж-ч.''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Наладжвальная рыса|lzt|100}} {{Цэнтар|'''Капыль,'''}} {{Калёнтытул|right=''Змітро.''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|4em|height=2px}} <section begin="Навіны"/>{{Цэнтар|'''Навіны'''}} {{Водступ|6|em}}немцы абйавілі забраную у Расеі часьціну Польшчы асобным гасударствам са сваім монархам (царом) і са сваім выбіраным правіцільствам. Разам з гэтым абйауляіцца і набор людзей у Польшчы у войска і што набраныя салдаты прылучаюцца да арміяу аустрыяцкай і нямецкай. {{Водступ|2|em}}Маніфэст, аб усьом гэтым падпісаны толькі нямецкім генерал-губернатарам. {{***2||75%|10|перад=1em|пасьля=1em}} {{Водступ|2|em}}З заграніцы пішуць, што губерскія упрауленьня з Гродна піранесіны немцамі у г. Беласток. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|4em|height=2px}} <section end="Навіны"/> <section begin="Беларуская"/>{{Цэнтар|'''Беларуская Вечарына'''}} {{Водступ|2|em}}12 Лістапада гэтага году адбудзіцца у тэатры „Поллак“ (Піцяр, Галерная вуліца, д.№ 33). На сцэня будуць дзьве штукі: „[[Як яны жаніліся (Валодскі/Ластоўскі)|Як яны жаніліся]]“ і „[[Па рӓвізіі]]“, а тады скокі. Па усім гэтым на салі у тэатры будуць скокі і гульні для усіх. Білеты на „вечар“ цаной ад 1 р. 05 к. да 4 р. 75 к. прадаюцца загадзя у Камітэця Беларускага Таварыства для помачы пацярпеушым ад вайны. (Знамінская вуліца, д № 36, кв. 54; тэлефону № 253—49). Мейсц усяго трыста. <section end="Беларуская"/> <section begin="Рэдактар"/>{{Накіравальная рыса|height=3px}} {{Цэнтар|Рӓдактор-выдавец [[Аўтар:Цішка Гартны|Д. Жылуновіч]].}} {{Накіравальная рыса|height=1px}} {{Накіравальная рыса|height=3px}} {{Цэнтар|{{smaller|„Русско-Французская Типографія“ Офицерская, 6.}}}} <section end="Рэдактар"/><noinclude></noinclude> 4m1pkvyqzbv00qggriqfay67qkf2cab 283961 283959 2026-05-02T10:05:31Z Gleb Leo 2440 283961 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Калёнтытул|right=''Д. Ж-ч.''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Наладжвальная рыса|lzt|100}} {{Цэнтар|'''Капыль,'''}} {{Калёнтытул|right=''Змітро.''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|4em|height=2px}} <section begin="Навіны"/>{{Цэнтар|'''Навіны'''}} {{Водступ|6|em}}немцы абйавілі забраную у Расеі часьціну Польшчы асобным гасударствам са сваім монархам (царом) і са сваім выбіраным правіцільствам. Разам з гэтым абйауляіцца і набор людзей у Польшчы у войска і што набраныя салдаты прылучаюцца да арміяу аустрыяцкай і нямецкай. {{Водступ|2|em}}Маніфэст, аб усьом гэтым падпісаны толькі нямецкім генерал-губернатарам. {{***2||75%|10|перад=1em|пасьля=1em}} {{Водступ|2|em}}З заграніцы пішуць, што губерскія упрауленьня з Гродна піранесіны немцамі у г. Беласток. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|4em|height=2px}} <section end="Навіны"/> <section begin="Беларуская"/>{{Цэнтар|'''Беларуская Вечарына'''}} {{Водступ|2|em}}12 Лістапада гэтага году адбудзіцца у тэатры „Поллак“ (Піцяр, Галерная вуліца, д.№ 33). На сцэня будуць дзьве штукі: „[[Як яны жаніліся (Валодскі/Ластоўскі)|Як яны жаніліся]]“ і „[[Па рӓвізіі]]“, а тады скокі. Па усім гэтым на салі у тэатры будуць скокі і гульні для усіх. Білеты на „вечар“ цаной ад 1 р. 05 к. да 4 р. 75 к. прадаюцца загадзя у Камітэця Беларускага Таварыства для помачы пацярпеушым ад вайны. (Знамїнская вуліца, д № 36, кв. 54; тэлефону № 253—49). Мейсц усяго трыста. <section end="Беларуская"/> <section begin="Рэдактар"/>{{Накіравальная рыса|height=3px}} {{Цэнтар|Рӓдактор-выдавец [[Аўтар:Цішка Гартны|Д. Жылуновіч]].}} {{Накіравальная рыса|height=1px}} {{Накіравальная рыса|height=3px}} {{Цэнтар|{{smaller|„Русско-Французская Типографія“ Офицерская, 6.}}}} <section end="Рэдактар"/><noinclude></noinclude> jfb2idvtr1bxfjajkl7844p55yueobp 283962 283961 2026-05-02T10:06:13Z Gleb Leo 2440 283962 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> <section begin="Бядзе"/>{{Калёнтытул|right=''Д. Ж-ч.''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Наладжвальная рыса|lzt|100}} <section end="Бядзе"/> <section begin="Капыль"/>{{Цэнтар|'''Капыль,'''}} {{Калёнтытул|right=''Змітро.''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|4em|height=2px}} <section end="Капыль"/> <section begin="Навіны"/>{{Цэнтар|'''Навіны'''}} {{Водступ|6|em}}немцы абйавілі забраную у Расеі часьціну Польшчы асобным гасударствам са сваім монархам (царом) і са сваім выбіраным правіцільствам. Разам з гэтым абйауляіцца і набор людзей у Польшчы у войска і што набраныя салдаты прылучаюцца да арміяу аустрыяцкай і нямецкай. {{Водступ|2|em}}Маніфэст, аб усьом гэтым падпісаны толькі нямецкім генерал-губернатарам. {{***2||75%|10|перад=1em|пасьля=1em}} {{Водступ|2|em}}З заграніцы пішуць, што губерскія упрауленьня з Гродна піранесіны немцамі у г. Беласток. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|4em|height=2px}} <section end="Навіны"/> <section begin="Беларуская"/>{{Цэнтар|'''Беларуская Вечарына'''}} {{Водступ|2|em}}12 Лістапада гэтага году адбудзіцца у тэатры „Поллак“ (Піцяр, Галерная вуліца, д.№ 33). На сцэня будуць дзьве штукі: „[[Як яны жаніліся (Валодскі/Ластоўскі)|Як яны жаніліся]]“ і „[[Па рӓвізіі]]“, а тады скокі. Па усім гэтым на салі у тэатры будуць скокі і гульні для усіх. Білеты на „вечар“ цаной ад 1 р. 05 к. да 4 р. 75 к. прадаюцца загадзя у Камітэця Беларускага Таварыства для помачы пацярпеушым ад вайны. (Знамїнская вуліца, д № 36, кв. 54; тэлефону № 253—49). Мейсц усяго трыста. <section end="Беларуская"/> <section begin="Рэдактар"/>{{Накіравальная рыса|height=3px}} {{Цэнтар|Рӓдактор-выдавец [[Аўтар:Цішка Гартны|Д. Жылуновіч]].}} {{Накіравальная рыса|height=1px}} {{Накіравальная рыса|height=3px}} {{Цэнтар|{{smaller|„Русско-Французская Типографія“ Офицерская, 6.}}}} <section end="Рэдактар"/><noinclude></noinclude> gw5uccc2rua0z15aab2lo8jjzgmen8x 283966 283962 2026-05-02T10:09:37Z Gleb Leo 2440 283966 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> <section begin="Бядзе"/>{{Калёнтытул|right=''Д. Ж-ч.''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Наладжвальная рыса|lzt|100}} <section end="Бядзе"/> <section begin="Капыль"/>{{Цэнтар|'''Капыль,'''}} {{Калёнтытул|right=''Змітро.''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|4em|height=2px}} <section end="Капыль"/> <section begin="Навіны"/>{{Цэнтар|'''Навіны'''}} {{Водступ|6|em}}немцы абйавілі забраную у Расеі часьціну Польшчы асобным гасударствам са сваім монархам (царом) і са сваім выбіраным правіцільствам. Разам з гэтым абйауляіцца і набор людзей у Польшчы у войска і што набраныя салдаты прылучаюцца да арміяу аустрыяцкай і нямецкай. {{Водступ|2|em}}Маніфэст, аб усьом гэтым падпісаны толькі нямецкім генерал-губернатарам. {{***2||75%|10|перад=1em|пасьля=1em}} {{Водступ|2|em}}З заграніцы пішуць, што губерскія упрауленьня з Гродна піранесіны немцамі у г. Беласток. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|4em|height=2px}} <section end="Навіны"/> <section begin="Беларуская"/>{{Цэнтар|'''Беларуская Вечарына'''}} {{Водступ|2|em}}12 Лістапада гэтага году адбудзіцца у тэатры „Поллак“ (Піцяр, Галерная вуліца, д.№ 33). На сцэня будуць дзьве штукі: „[[Як яны жаніліся (Валодскі/Ластоўскі)|Як яны жаніліся]]“ і „[[Па рэвізіі (Крапіўніцкі/Чарноцкі)|Па рӓвізіі]]“, а тады скокі. Па усім гэтым на салі у тэатры будуць скокі і гульні для усіх. Білеты на „вечар“ цаной ад 1 р. 05 к. да 4 р. 75 к. прадаюцца загадзя у Камітэця Беларускага Таварыства для помачы пацярпеушым ад вайны. (Знамїнская вуліца, д № 36, кв. 54; тэлефону № 253—49). Мейсц усяго трыста. <section end="Беларуская"/> <section begin="Рэдактар"/>{{Накіравальная рыса|height=3px}} {{Цэнтар|Рӓдактор-выдавец [[Аўтар:Цішка Гартны|Д. Жылуновіч]].}} {{Накіравальная рыса|height=1px}} {{Накіравальная рыса|height=3px}} {{Цэнтар|{{smaller|„Русско-Французская Типографія“ Офицерская, 6.}}}} <section end="Рэдактар"/><noinclude></noinclude> 5g1qizyigovlsx48n14ebdz6cabj9dy 283967 283966 2026-05-02T10:22:12Z Gleb Leo 2440 283967 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> <section begin="Бядзе"/>{{Калёнтытул|right=''Д. Ж-ч.''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Наладжвальная рыса|fc|140}} <section end="Бядзе"/> <section begin="Капыль"/>{{Цэнтар|'''Капыль,'''}} {{Калёнтытул|right=''Змітро.''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}} <section end="Капыль"/> <section begin="Навіны"/>{{Цэнтар|'''Навіны'''}} {{Водступ|6|em}}немцы абйавілі забраную у Расеі часьціну Польшчы асобным гасударствам са сваім монархам (царом) і са сваім выбіраным правіцільствам. Разам з гэтым абйауляіцца і набор людзей у Польшчы у войска і што набраныя салдаты прылучаюцца да арміяу аустрыяцкай і нямецкай. {{Водступ|2|em}}Маніфэст, аб усьом гэтым падпісаны толькі нямецкім генерал-губернатарам. {{***2||75%|10|перад=1em|пасьля=1em}} {{Водступ|2|em}}З заграніцы пішуць, што губерскія упрауленьня з Гродна піранесіны немцамі у г. Беласток. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}} <section end="Навіны"/> <section begin="Беларуская"/>{{Цэнтар|'''Беларуская Вечарына'''}} {{Водступ|2|em}}12 Лістапада гэтага году адбудзіцца у тэатры „Поллак“ (Піцяр, Галерная вуліца, д.№ 33). На сцэня будуць дзьве штукі: „[[Як яны жаніліся (Валодскі/Ластоўскі)|Як яны жаніліся]]“ і „[[Па рэвізіі (Крапіўніцкі/Чарноцкі)|Па рӓвізіі]]“, а тады скокі. Па усім гэтым на салі у тэатры будуць скокі і гульні для усіх. Білеты на „вечар“ цаной ад 1 р. 05 к. да 4 р. 75 к. прадаюцца загадзя у Камітэця Беларускага Таварыства для помачы пацярпеушым ад вайны. (Знамїнская вуліца, д № 36, кв. 54; тэлефону № 253—49). Мейсц усяго трыста. <section end="Беларуская"/> <section begin="Рэдактар"/>{{Накіравальная рыса|height=3px}} {{Цэнтар|Рӓдактор-выдавец [[Аўтар:Цішка Гартны|Д. Жылуновіч]].}} {{Накіравальная рыса|height=1px}} {{Накіравальная рыса|height=3px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|height=1px}} {{Цэнтар|{{smaller|„Русско-Французская Типографія“ Офицерская, 6.}}}} <section end="Рэдактар"/><noinclude></noinclude> 65r8u4kw4zu6bzfvrwaj88seh269ua1 283970 283967 2026-05-02T10:36:14Z Gleb Leo 2440 283970 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> <section begin="Бядзе"/>{{Калёнтытул|right=''Д. Ж—ч.''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Наладжвальная рыса|fc|140}} <section end="Бядзе"/> <section begin="Капыль"/>{{Цэнтар|'''Капыль,'''}} {{Калёнтытул|right=''Змітро.''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}} <section end="Капыль"/> <section begin="Навіны"/>{{Цэнтар|'''Навіны'''}} {{Водступ|6|em}}немцы абйавілі забраную у Расеі часьціну Польшчы асобным гасударствам са сваім монархам (царом) і са сваім выбіраным правіцільствам. Разам з гэтым абйауляіцца і набор людзей у Польшчы у войска і што набраныя салдаты прылучаюцца да арміяу аустрыяцкай і нямецкай. {{Водступ|2|em}}Маніфэст, аб усьом гэтым падпісаны толькі нямецкім генерал-губернатарам. {{***2||75%|10|перад=1em|пасьля=1em}} {{Водступ|2|em}}З заграніцы пішуць, што губерскія упрауленьня з Гродна піранесіны немцамі у г. Беласток. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}} <section end="Навіны"/> <section begin="Беларуская"/>{{Цэнтар|'''Беларуская Вечарына'''}} {{Водступ|2|em}}12 Лістапада гэтага году адбудзіцца у тэатры „Поллак“ (Піцяр, Галерная вуліца, д.№ 33). На сцэня будуць дзьве штукі: „[[Як яны жаніліся (Валодскі/Ластоўскі)|Як яны жаніліся]]“ і „[[Па рэвізіі (Крапіўніцкі/Чарноцкі)|Па рӓвізіі]]“, а тады скокі. Па усім гэтым на салі у тэатры будуць скокі і гульні для усіх. Білеты на „вечар“ цаной ад 1 р. 05 к. да 4 р. 75 к. прадаюцца загадзя у Камітэця Беларускага Таварыства для помачы пацярпеушым ад вайны. (Знамїнская вуліца, д № 36, кв. 54; тэлефону № 253—49). Мейсц усяго трыста. <section end="Беларуская"/> <section begin="Рэдактар"/>{{Накіравальная рыса|height=3px}} {{Цэнтар|Рӓдактор-выдавец [[Аўтар:Цішка Гартны|Д. Жылуновіч]].}} {{Накіравальная рыса|height=1px}} {{Накіравальная рыса|height=3px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|height=1px}} {{Цэнтар|{{smaller|„Русско-Французская Типографія“ Офицерская, 6.}}}} <section end="Рэдактар"/><noinclude></noinclude> 06nv347qquwsq1oomqmnc2ofezfk728 283975 283970 2026-05-02T10:58:38Z Gleb Leo 2440 283975 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> <section begin="Бядзе"/>{{Калёнтытул|right=''Д. Ж—ч.''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{цэнтар|[[File:Дзянніца (1916). Узор 1.png|140px|center]]}} <section end="Бядзе"/> <section begin="Капыль"/>{{Цэнтар|'''Капыль,'''}} {{Калёнтытул|right=''Змітро.''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}} <section end="Капыль"/> <section begin="Навіны"/>{{Цэнтар|'''Навіны'''}} {{Водступ|6|em}}немцы абйавілі забраную у Расеі часьціну Польшчы асобным гасударствам са сваім монархам (царом) і са сваім выбіраным правіцільствам. Разам з гэтым абйауляіцца і набор людзей у Польшчы у войска і што набраныя салдаты прылучаюцца да арміяу аустрыяцкай і нямецкай. {{Водступ|2|em}}Маніфэст, аб усьом гэтым падпісаны толькі нямецкім генерал-губернатарам. {{***2||75%|10|перад=1em|пасьля=1em}} {{Водступ|2|em}}З заграніцы пішуць, што губерскія упрауленьня з Гродна піранесіны немцамі у г. Беласток. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}} <section end="Навіны"/> <section begin="Беларуская"/>{{Цэнтар|'''Беларуская Вечарына'''}} {{Водступ|2|em}}12 Лістапада гэтага году адбудзіцца у тэатры „Поллак“ (Піцяр, Галерная вуліца, д.№ 33). На сцэня будуць дзьве штукі: „[[Як яны жаніліся (Валодскі/Ластоўскі)|Як яны жаніліся]]“ і „[[Па рэвізіі (Крапіўніцкі/Чарноцкі)|Па рӓвізіі]]“, а тады скокі. Па усім гэтым на салі у тэатры будуць скокі і гульні для усіх. Білеты на „вечар“ цаной ад 1 р. 05 к. да 4 р. 75 к. прадаюцца загадзя у Камітэця Беларускага Таварыства для помачы пацярпеушым ад вайны. (Знамїнская вуліца, д № 36, кв. 54; тэлефону № 253—49). Мейсц усяго трыста. <section end="Беларуская"/> <section begin="Рэдактар"/>{{Накіравальная рыса|height=3px}} {{Цэнтар|Рӓдактор-выдавец [[Аўтар:Цішка Гартны|Д. Жылуновіч]].}} {{Накіравальная рыса|height=1px}} {{Накіравальная рыса|height=3px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|height=1px}} {{Цэнтар|{{smaller|„Русско-Французская Типографія“ Офицерская, 6.}}}} <section end="Рэдактар"/><noinclude></noinclude> 6oy1k3j45satxbxzmz9l5tqskwdbzwv 0 122280 283960 2026-05-02T10:04:34Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Дзянніца. № 1 | безаўтара = | год = 1 верасьня 1916 году | пераклад = | секцыя = Газэта | папярэдні = | наступны = [[Дзянніца (1916)/2|№ 2]] | анатацыі = }} <pages index="Дзянніца (1916). № 1.pdf" from="1" to="1" onlysection="Верхавіна" /> * Дзянніца (1916)/1/Уцякачы|У...» 283960 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Дзянніца. № 1 | безаўтара = | год = 1 верасьня 1916 году | пераклад = | секцыя = Газэта | папярэдні = | наступны = [[Дзянніца (1916)/2|№ 2]] | анатацыі = }} <pages index="Дзянніца (1916). № 1.pdf" from="1" to="1" onlysection="Верхавіна" /> * [[Дзянніца (1916)/1/Уцякачы|Уцякачы]] * ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Цішка Гартны]]''. [[Дзянніца (1916)/1/Цьомны Ньоман, ад сльоз ня хвалюйся крапчэй…|⁂ (Цьомны Ньоман, ад сльоз ня хвалюйся крапчэй…)]] * ''[[Аўтар:Канстанцыя Буйло|Констанція Буйло]]''. [[Дзянніца (1916)/1/Чыясь свавольная рука…|Чыясь свавольная рука…]] * ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Цішка Гартны]]''. [[Дзянніца (1916)/1/Бацькава воля|Бацькава воля]] * ''[[Аўтар:Эдвард Будзька|Акцьуб]]''. [[Дзянніца (1916)/1/Думкі да граматыкі|Думкі да граматыкі]] * ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Змітро Капылянін]]''. [[Дзянніца (1916)/1/Аб Беларускім унівэрсытэці|Аб Беларускім унівэрсытэці]] * ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Д. Ж—ч]]''. [[Дзянніца (1916)/1/Аб спажытковай бядзе|Аб спажытковай бядзе]] * ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Змітро]]''. Капыль * [[Дзянніца (1916)/1/Навіны|Навіны]] * ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Д. Ж—ч]]''. [[Дзянніца (1916)/1/Беларуская Вечарына|Беларуская Вечарына]] <pages index="Дзянніца (1916). № 1.pdf" from="8" to="8" onlysection="Рэдактар" /> {{PD-Расейская імпэрыя}} sipkloo6i7dowlxcndo1hyiegph0sxj 283963 283960 2026-05-02T10:06:40Z Gleb Leo 2440 283963 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Дзянніца. № 1 | безаўтара = | год = 1 верасьня 1916 году | пераклад = | секцыя = Газэта | папярэдні = | наступны = [[Дзянніца (1916)/2|№ 2]] | анатацыі = }} <pages index="Дзянніца (1916). № 1.pdf" from="1" to="1" onlysection="Верхавіна" /> * [[Дзянніца (1916)/1/Уцякачы|Уцякачы]] * ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Цішка Гартны]]''. [[Дзянніца (1916)/1/Цьомны Ньоман, ад сльоз ня хвалюйся крапчэй…|⁂ (Цьомны Ньоман, ад сльоз ня хвалюйся крапчэй…)]] * ''[[Аўтар:Канстанцыя Буйло|Констанція Буйло]]''. [[Дзянніца (1916)/1/Чыясь свавольная рука…|Чыясь свавольная рука…]] * ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Цішка Гартны]]''. [[Дзянніца (1916)/1/Бацькава воля|Бацькава воля]] * ''[[Аўтар:Эдвард Будзька|Акцьуб]]''. [[Дзянніца (1916)/1/Думкі да граматыкі|Думкі да граматыкі]] * ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Змітро Капылянін]]''. [[Дзянніца (1916)/1/Аб Беларускім унівэрсытэці|Аб Беларускім унівэрсытэці]] * ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Д. Ж—ч]]''. [[Дзянніца (1916)/1/Аб спажытковай бядзе|Аб спажытковай бядзе]] * ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Змітро]]''. Капыль * [[Дзянніца (1916)/1/Навіны|Навіны]] * [[Дзянніца (1916)/1/Беларуская Вечарына|Беларуская Вечарына]] <pages index="Дзянніца (1916). № 1.pdf" from="8" to="8" onlysection="Рэдактар" /> {{PD-Расейская імпэрыя}} 9v4a06x9axf2ayari5rf9mw5rawz4xa 283972 283963 2026-05-02T10:39:18Z Gleb Leo 2440 283972 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Дзянніца. № 1 | безаўтара = | год = 1 лістапада 1916 году | пераклад = | секцыя = Газэта | папярэдні = | наступны = [[Дзянніца (1916)/2|№ 2]] | анатацыі = }} <pages index="Дзянніца (1916). № 1.pdf" from="1" to="1" onlysection="Верхавіна" /> * [[Дзянніца (1916)/1/Уцякачы|Уцякачы]] * ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Цішка Гартны]]''. [[Дзянніца (1916)/1/Цьомны Ньоман, ад сльоз ня хвалюйся крапчэй…|⁂ (Цьомны Ньоман, ад сльоз ня хвалюйся крапчэй…)]] * ''[[Аўтар:Канстанцыя Буйло|Констанція Буйло]]''. [[Дзянніца (1916)/1/Чыясь свавольная рука…|Чыясь свавольная рука…]] * ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Цішка Гартны]]''. [[Дзянніца (1916)/1/Бацькава воля|Бацькава воля]] * ''[[Аўтар:Эдвард Будзька|Акцьуб]]''. [[Дзянніца (1916)/1/Думкі да граматыкі|Думкі да граматыкі]] * ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Змітро Капылянін]]''. [[Дзянніца (1916)/1/Аб Беларускім унівэрсытэці|Аб Беларускім унівэрсытэці]] * ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Д. Ж—ч]]''. [[Дзянніца (1916)/1/Аб спажытковай бядзе|Аб спажытковай бядзе]] * ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Змітро]]''. Капыль * [[Дзянніца (1916)/1/Навіны|Навіны]] * [[Дзянніца (1916)/1/Беларуская Вечарына|Беларуская Вечарына]] <pages index="Дзянніца (1916). № 1.pdf" from="8" to="8" onlysection="Рэдактар" /> {{PD-Расейская імпэрыя}} bnjtgl5nw4exl3wh5onhr2tc0elevmc 0 122281 283964 2026-05-02T10:08:31Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Навіны | безаўтара = | год = 1 верасьня 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/1/Аб спажытковай бядзе|Аб спажытковай бядзе]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/1/Беларуская Вечарына|Беларуская Вечарына]]...» 283964 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Навіны | безаўтара = | год = 1 верасьня 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/1/Аб спажытковай бядзе|Аб спажытковай бядзе]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/1/Беларуская Вечарына|Беларуская Вечарына]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 1.pdf" from="8" to="8" onlysection="Навіны" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Навіны}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] f6uqgg05utw6mae207miu803v9mlqcn 283973 283964 2026-05-02T10:39:27Z Gleb Leo 2440 283973 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Навіны | безаўтара = | год = 1 лістапада 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/1/Аб спажытковай бядзе|Аб спажытковай бядзе]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/1/Беларуская Вечарына|Беларуская Вечарына]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 1.pdf" from="8" to="8" onlysection="Навіны" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Навіны}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] 8p7h0iw22trg2k6r6s9fksi2c1b2s49 0 122282 283965 2026-05-02T10:09:05Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Беларуская Вечарына | безаўтара = | год = 1 верасьня 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/1/Навіны|Навіны]] | наступны = | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 1.pdf" from="8"...» 283965 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Беларуская Вечарына | безаўтара = | год = 1 верасьня 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/1/Навіны|Навіны]] | наступны = | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 1.pdf" from="8" to="8" onlysection="Беларуская" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Беларуская Вечарына}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] r6exkjcm99ftmmykvcpvwyfbk65ftsu 283974 283965 2026-05-02T10:39:34Z Gleb Leo 2440 283974 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Беларуская Вечарына | безаўтара = | год = 1 лістапада 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/1/Навіны|Навіны]] | наступны = | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 1.pdf" from="8" to="8" onlysection="Беларуская" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Беларуская Вечарына}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] bzgb7mv0r4q2mx0uafdg719ha8tud5s 104 122283 283969 2026-05-02T10:35:22Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «<section begin="Верхавіна"/>{{Цэнтар|'''ДЗЯННІЦА'''|памер=250%}} {{Цэнтар|'''Беларуская штотыдньовая газэта.'''|памер=120%}} {{Цэнтар|Выходзіць у Пїтраградзі, Кацярынінскі канал, дом № 72, 23.}} {{Накіравальная рыса|height=1px}} {{block center/s}} {| | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|Падпісна...» 283969 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Верхавіна"/>{{Цэнтар|'''ДЗЯННІЦА'''|памер=250%}} {{Цэнтар|'''Беларуская штотыдньовая газэта.'''|памер=120%}} {{Цэнтар|Выходзіць у Пїтраградзі, Кацярынінскі канал, дом № 72, 23.}} {{Накіравальная рыса|height=1px}} {{block center/s}} {| | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|Падпісная плата:}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|на}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|12}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|мсц}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|—}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|4}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|рублі}} |- | style="vertical-align:top; text-align: left"| | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|на}} | style="vertical-align:top; text-align: right"| {{smaller|6}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>{{smaller|„}}</center> | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|—}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|2}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>{{smaller|„}}</center> |} {{block center/e}} {{Цэнтар|'''Асобны номір — 10 копеяк.'''}} {{Накіравальная рыса|height=2px}} {{Калёнтытул|left='''№ 2'''|center='''9—XI'''|right='''1916 {{smaller|году}}.'''}} {{Накіравальная рыса|height=2px}} <section end="Верхавіна"/> <section begin="Пїтраград"/>{{Калёнтытул|right=''П''ї''траград. 9—XI—16.''}} {{Водступ|2|em}}Чым сьвятлейшы народ, тым боляй йон даражыць газэтай і кніжкай, і тым боляй йон мая гэтай яды для свае душы. Наадварот, у якой старане шырэй і боляй разводзіцца друкаваная слова, тае стараны культурней народ. Газэта і кніжка на роднуй мовї ясней усяго іншага могуць сведчыць аб культурным росця народу. Друкаваная слова — гэта йосьць першая ступенька да развіцьця далейшага. І вось мы бачым, што ні адзін народ ні абмінуу яе, калі прабувау зрабіць шаг у перад па пуціня свайго развіцьця. Наадварот, друкаваная слова памагала яму у гэтум, ішло рука з рукою із гэтым. {{Водступ|2|em}}Цяпер, <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> мы яскрава бачым, што яму нельга абыйсьціся бяз свае газэты, бяз друкаванага слова. Само жыцьцьо вымушая к гэнаму; ня дзіва, што с часу закрыцьця бяларускіх газэт, мы, бяларусы, ачуваїмся нібы у некуй цьомнуй ямї, дзе адзін другога ня бачым і ня можым пїракінуцца словам-другім аб сваім уласным жыцьці Жыцьцьо, як гэткая, нічагуткі ня спыняїцца, нї чакая, а {{Абмылка|нясупыпна|нясупынна}} плыве-бяжыць уперад і уперад па раз с прадвеку выбранай пуціня. К яму трэ прыслухоувацца, сачыць і ня аставацца. А ля гэтага патрэбна газэта; бо газэта, як люстэрка, у якім можна адбіць жыцьцьо куска часу, паказаць нябачучым яго. А жыцьцьо паміне нас, беларусау, бо бяжыць вельмі наотдаль ад нас. Чаму? Бо мы бяз газэты. Мы глухія і сляпыя. Дык дайдзьом жа ясным розумам усяе тае вагі, якую хавая у сабе газэта на роднуй мовя і прырачом бярагчы яе, любіць і шанаваць. З газэтаю нам атчыніцца шырэй небасхіл, цяраз газэту мы можым згаварыцца, парадзіцца і цяраз яе увыйсьці у сямью культурнейшых народау. {{Калёнтытул|right=''Д. Ж—ч..''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}}<section end="Пїтраград"/><noinclude></noinclude> ae1e0om05ifvrtidh2wv1flczmu1sej 283971 283969 2026-05-02T10:36:21Z Gleb Leo 2440 283971 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Верхавіна"/>{{Цэнтар|'''ДЗЯННІЦА'''|памер=250%}} {{Цэнтар|'''Беларуская штотыдньовая газэта.'''|памер=120%}} {{Цэнтар|Выходзіць у Пїтраградзі, Кацярынінскі канал, дом № 72, 23.}} {{Накіравальная рыса|height=1px}} {{block center/s}} {| | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|Падпісная плата:}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|на}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|12}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|мсц}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|—}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|4}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|рублі}} |- | style="vertical-align:top; text-align: left"| | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|на}} | style="vertical-align:top; text-align: right"| {{smaller|6}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>{{smaller|„}}</center> | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|—}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|2}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>{{smaller|„}}</center> |} {{block center/e}} {{Цэнтар|'''Асобны номір — 10 копеяк.'''}} {{Накіравальная рыса|height=2px}} {{Калёнтытул|left='''№ 2'''|center='''9—XI'''|right='''1916 {{smaller|году}}.'''}} {{Накіравальная рыса|height=2px}} <section end="Верхавіна"/> <section begin="Пїтраград"/>{{Калёнтытул|right=''П''ї''траград. 9—XI—16.''}} {{Водступ|2|em}}Чым сьвятлейшы народ, тым боляй йон даражыць газэтай і кніжкай, і тым боляй йон мая гэтай яды для свае душы. Наадварот, у якой старане шырэй і боляй разводзіцца друкаваная слова, тае стараны культурней народ. Газэта і кніжка на роднуй мовї ясней усяго іншага могуць сведчыць аб культурным росця народу. Друкаваная слова — гэта йосьць першая ступенька да развіцьця далейшага. І вось мы бачым, што ні адзін народ ні абмінуу яе, калі прабувау зрабіць шаг у перад па пуціня свайго развіцьця. Наадварот, друкаваная слова памагала яму у гэтум, ішло рука з рукою із гэтым. {{Водступ|2|em}}Цяпер, <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> мы яскрава бачым, што яму нельга абыйсьціся бяз свае газэты, бяз друкаванага слова. Само жыцьцьо вымушая к гэнаму; ня дзіва, што с часу закрыцьця бяларускіх газэт, мы, бяларусы, ачуваїмся нібы у некуй цьомнуй ямї, дзе адзін другога ня бачым і ня можым пїракінуцца словам-другім аб сваім уласным жыцьці Жыцьцьо, як гэткая, нічагуткі ня спыняїцца, нї чакая, а {{Абмылка|нясупыпна|нясупынна}} плыве-бяжыць уперад і уперад па раз с прадвеку выбранай пуціня. К яму трэ прыслухоувацца, сачыць і ня аставацца. А ля гэтага патрэбна газэта; бо газэта, як люстэрка, у якім можна адбіць жыцьцьо куска часу, паказаць нябачучым яго. А жыцьцьо паміне нас, беларусау, бо бяжыць вельмі наотдаль ад нас. Чаму? Бо мы бяз газэты. Мы глухія і сляпыя. Дык дайдзьом жа ясным розумам усяе тае вагі, якую хавая у сабе газэта на роднуй мовя і прырачом бярагчы яе, любіць і шанаваць. З газэтаю нам атчыніцца шырэй небасхіл, цяраз газэту мы можым згаварыцца, парадзіцца і цяраз яе увыйсьці у сямью культурнейшых народау. {{Калёнтытул|right=''Д. Ж—ч.''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}}<section end="Пїтраград"/><noinclude></noinclude> mojgv69485jcz6gja43idd0qa72kifn 283987 283971 2026-05-02T11:34:39Z Gleb Leo 2440 283987 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Верхавіна"/>{{Цэнтар|'''ДЗЯННІЦА'''|памер=250%}} {{Цэнтар|'''Беларуская штотыдньовая газэта.'''|памер=120%}} {{Цэнтар|Выходзіць у Пїтраградзі, Кацярынінскі канал, дом № 72, 23.}} {{Накіравальная рыса|height=1px}} {{block center/s}} {| | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|Падпісная плата:}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|на}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|12}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|мсц}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|—}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|4}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|рублі}} |- | style="vertical-align:top; text-align: left"| | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|на}} | style="vertical-align:top; text-align: right"| {{smaller|6}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>{{smaller|„}}</center> | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|—}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|2}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>{{smaller|„}}</center> |} {{block center/e}} {{Цэнтар|'''Асобны номір — 10 копеяк.'''}} {{Накіравальная рыса|height=2px}} {{Калёнтытул|left='''№ 2'''|center='''9—XI'''|right='''1916 {{smaller|году}}.'''}} {{Накіравальная рыса|height=2px}} <section end="Верхавіна"/> <section begin="Пїтраград"/>{{Калёнтытул|right=''П''ї''траград. 9—XI—16.''}} {{Водступ|2|em}}Чым сьвятлейшы народ, тым боляй йон даражыць газэтай і кніжкай, і тым боляй йон мая гэтай яды для свае душы. Наадварот, у якой старане шырэй і боляй разводзіцца друкаваная слова, тае стараны культурней народ. Газэта і кніжка на роднуй мовї ясней усяго іншага могуць сведчыць аб культурным росця народу. Друкаваная слова — гэта йосьць першая ступенька да развіцьця далейшага. І вось мы бачым, што ні адзін народ ні абмінуу яе, калі прабувау зрабіць шаг у перад па пуціня свайго развіцьця. Наадварот, друкаваная слова памагала яму у гэтум, ішло рука з рукою із гэтым. {{Водступ|2|em}}Цяпер, <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> мы яскрава бачым, што яму нельга абыйсьціся бяз свае газэты, бяз друкаванага слова. Само жыцьцьо вымушая к гэнаму; ня дзіва, што с часу закрыцьця бяларускіх газэт, мы, бяларусы, ачуваїмся нібы у некуй цьомнуй ямї, дзе адзін другога ня бачым і ня можым пїракінуцца словам-другім аб сваім уласным жыцьці Жыцьцьо, як гэткая, нічагуткі ня спыняїцца, нї чакая, а {{Абмылка|нясупыпна|нясупынна}} плыве-бяжыць уперад і уперад па раз с прадвеку выбранай пуціня. К яму трэ прыслухоувацца, сачыць і ня аставацца. А ля гэтага патрэбна газэта; бо газэта, як люстэрка, у якім можна адбіць жыцьцьо куска часу, паказаць нябачучым яго. А жыцьцьо паміне нас, беларусау, бо бяжыць вельмі наотдаль ад нас. Чаму? Бо мы бяз газэты. Мы глухія і сляпыя. Дык дайдзьом жа ясным розумам усяе тае вагі, якую хавая у сабе газэта на роднуй мовя і прырачом бярагчы яе, любіць і шанаваць. З газэтаю нам атчыніцца шырэй небасхіл, цяраз газэту мы можым згаварыцца, парадзіцца і цяраз яе увыйсьці у сямью культурнейшых народау. {{Калёнтытул|right=''Д. Ж—ч.''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}}<section end="Пїтраград"/><noinclude></noinclude> 99ixhc4ymmy6mo5jbmh7raaoowb8l8d 283997 283987 2026-05-02T11:54:53Z Gleb Leo 2440 283997 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Верхавіна"/>{{Цэнтар|'''ДЗЯННІЦА'''|памер=250%}} {{Цэнтар|'''Беларуская штотыдньовая газэта.'''|памер=120%}} {{Цэнтар|Выходзіць у Пїтраградзі, Кацярынінскі канал, дом № 72, 23.}} {{Накіравальная рыса|height=1px}} {{block center/s}} {| | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|Падпісная плата:}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|на}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|12}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|мсц}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|—}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|4}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|рублі}} |- | style="vertical-align:top; text-align: left"| | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|на}} | style="vertical-align:top; text-align: right"| {{smaller|6}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>{{smaller|„}}</center> | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|—}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| {{smaller|2}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>{{smaller|„}}</center> |} {{block center/e}} {{Цэнтар|'''Асобны номір — 10 копеяк.'''}} {{Накіравальная рыса|height=2px}} {{Калёнтытул|left='''№ 2'''|center='''9—XI'''|right='''1916 {{smaller|году}}.'''}} {{Накіравальная рыса|height=2px}} <section end="Верхавіна"/> <section begin="Пїтраград"/>{{Калёнтытул|right=''П''ї''траград. 9—XI—16.''}} {{Водступ|2|em}}Чым сьвятлейшы народ, тым боляй йон даражыць газэтай і кніжкай, і тым боляй йон мая гэтай яды для свае душы. Наадварот, у якой старане шырэй і боляй разводзіцца друкаваная слова, тае стараны культурней народ. Газэта і кніжка на роднуй мовї ясней усяго іншага могуць сведчыць аб культурным росця народу. Друкаваная слова — гэта йосьць першая ступенька да развіцьця далейшага. І вось мы бачым, што ні адзін народ ні абмінуу яе, калі прабувау зрабіць шаг у перад па пуціня свайго развіцьця. Наадварот, друкаваная слова памагала яму у гэтум, ішло рука з рукою із гэтым. {{Водступ|2|em}}Цяпер, <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> мы яскрава бачым, што яму нельга абыйсьціся бяз свае газэты, бяз друкаванага слова. Само жыцьцьо вымушая к гэнаму; ня дзіва, што с часу закрыцьця бяларускіх газэт, мы, бяларусы, ачуваїмся нібы у некуй цьомнуй ямї, дзе адзін другога ня бачым і ня можым пїракінуцца словам-другім аб сваім уласным жыцьці {{Водступ|2|em}}Жыцьцьо, як гэткая, нічагуткі ня спыняїцца, нї чакая, а {{Абмылка|нясупыпна|нясупынна}} плыве-бяжыць уперад і уперад па раз с прадвеку выбранай пуціня. К яму трэ прыслухоувацца, сачыць і ня аставацца. А ля гэтага патрэбна газэта; бо газэта, як люстэрка, у якім можна адбіць жыцьцьо куска часу, паказаць нябачучым яго. А жыцьцьо паміне нас, беларусау, бо бяжыць вельмі наотдаль ад нас. Чаму? Бо мы бяз газэты. Мы глухія і сляпыя. Дык дайдзьом жа ясным розумам усяе тае вагі, якую хавая у сабе газэта на роднуй мовя і прырачом бярагчы яе, любіць і шанаваць. З газэтаю нам атчыніцца шырэй небасхіл, цяраз газэту мы можым згаварыцца, парадзіцца і цяраз яе увыйсьці у сямью культурнейшых народау. {{Калёнтытул|right=''Д. Ж—ч.''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}}<section end="Пїтраград"/><noinclude></noinclude> q2lw8vz7mlws5yxkl2591cg7992fmvq 104 122284 283976 2026-05-02T11:05:58Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «<section begin="Вайна"/>падмогу падасьпелі рускія і немцам удалося даць адпор. {{Водступ|2|em}}У Грэціі часьць народу стаіць за вайну, — каб прагнаць баугар з іх зямелькі, а кароль і часьць народу старонюцца вайны. Дык тая частка народу, што за вайну бярэцца, аддзя...» 283976 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Вайна"/>падмогу падасьпелі рускія і немцам удалося даць адпор. {{Водступ|2|em}}У Грэціі часьць народу стаіць за вайну, — каб прагнаць баугар з іх зямелькі, а кароль і часьць народу старонюцца вайны. Дык тая частка народу, што за вайну бярэцца, аддзялілася ад караля, маіць свайо правіцїльства асобная, зьбіраїць войска і зьбіраіцца біцца із баугарамі. {{Водступ|2|em}}Італіянцам удалося летам паціснуць аустрыякау назад і пакульшто выйгрыш на старане італіянцау. {{Водступ|2|em}}У Франціі і у Бельгіі лінія праз лета зьмянілася на {{Абмылка|карысыць|карысьць}} французау. Немцы доугі час, так с паугода страшэнна пьорліся забраць Вэрданскую крэпасьць, каб папасьці на прасьцейшую дарогу к Парыжу. А ось нідауна французы узноу адагналі немцаў ад Вэрдана. {{Водступ|2|em}}У бок ад Вэрдана, пад мора, французы і англійцы разам напьорлілся на немцау і таксама адціснулі іх назад. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}} <section end="Вайна"/> <section begin="Рэдактар"/>{{Накіравальная рыса|height=3px}} {{Цэнтар|Рӓдактор-выдавец [[Аўтар:Цішка Гартны|Д. Жылуновіч]].}} <section end="Рэдактар"/> <section begin="Загляне"/>{{Цэнтар|'''„Загляне сонца і у наша ваконца“'''}} {{Водступ|2|em}}Беларуская Выдавецкая Таварыства выдаець усїлякія беларускія кніжкі; бярэць да друку рукапісы; за школьныя навучныя кніжкі напісаушаму плаціцца па угавору. Йосьць на складзї усїлякія кніжкі (В.О., 4 л., д. № 45, кв. 16). Можна кніжкі выпісываць праз Беларускія газэты. <section end="Загляне"/> <section begin="Камітэт"/>{{Цэнтар|'''Камітэт Беларускага Таварыства'''}} для помачы пацярпеушым ад вайны (Знамїмская вул., д. № 36, кв. 54, телеф. № 253—49) просіць добрых людзей дарыць яму усілякія ніпатрэбныя сабе рэчы, каторыя у яго майстэрні будуць праробляны для раздачы пагалелым ад вайны. Канцылярыя Камітэту адчыніна ад 10 гадз. рана да 9 гадз. вечарам. <section end="Камітэт"/> <section begin="Хачу"/>{{Цэнтар|'''Хачу купіць'''}} нівялічкі двор у сваім Краю, на Беларусі, — ці каля Вітабску, ці каля Магільова, ці каля Мінску. Найлепі каб дзе блізка каля чугункі. Хацеубы на свае маленькія дастаткі завясьці там паказную гаспадарку, усьож нехта на яе гледзючы таксама новым, навучным спосабам гаспадарку сваю павьоубы. {{Водступ|2|em}}Хто захочыць прадаць мне кусок зямлі — проша даць мне знаць праз рӓдакцію „Дзяньніцы“. {{Калёнтытул|right=Антосю Л-у.}} <section end="Хачу"/> <section begin="Шукаю"/>{{Цэнтар|'''Шукаю купіць'''}} дзе каля Полацка, ці далей дзе каля чугункі кусок благой зямлі. Хачу паучыцца гаспадарыць на благой зямлі. Пісаць у рӓдакцію „Дзяньніцы“, аграному Д. Д. <section end="Шукаю"/> <section begin="Рэдактар1"/>{{Накіравальная рыса|height=1px}} {{Цэнтар|{{smaller|„Русско-Французская Типографія“ Офицерская, 6.}}}}<section end="Рэдактар1"/><noinclude></noinclude> 1uk1f98g8s43c9afwb3e2kbuyag4kx1 283994 283976 2026-05-02T11:43:45Z Gleb Leo 2440 283994 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Вайна"/>падмогу падасьпелі рускія і немцам удалося даць адпор. {{Водступ|2|em}}У Грэціі часьць народу стаіць за вайну, — каб прагнаць баугар з іх зямелькі, а кароль і часьць народу старонюцца вайны. Дык тая частка народу, што за вайну бярэцца, аддзялілася ад караля, маіць свайо правіцїльства асобная, зьбіраїць войска і зьбіраіцца біцца із баугарамі. {{Водступ|2|em}}Італіянцам удалося летам паціснуць аустрыякау назад і пакульшто выйгрыш на старане італіянцау. {{Водступ|2|em}}У Франціі і у Бельгіі лінія праз лета зьмянілася на {{Абмылка|карысыць|карысьць}} французау. Немцы доугі час, так с паугода страшэнна пьорліся забраць Вэрданскую крэпасьць, каб папасьці на прасьцейшую дарогу к Парыжу. А ось нідауна французы узноу адагналі немцаў ад Вэрдана. {{Водступ|2|em}}У бок ад Вэрдана, пад мора, французы і англійцы разам напьорлілся на немцау і таксама адціснулі іх назад. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}} <section end="Вайна"/> <section begin="Рэдактар"/>{{Накіравальная рыса|height=3px}} {{Цэнтар|Рӓдактар-выдавец [[Аўтар:Цішка Гартны|Д. Жылуновіч]].}} <section end="Рэдактар"/> <section begin="Загляне"/>{{Цэнтар|'''„Загляне сонца і у наша ваконца“'''}} {{Водступ|2|em}}Беларуская Выдавецкая Таварыства выдаець усїлякія беларускія кніжкі; бярэць да друку рукапісы; за школьныя навучныя кніжкі напісаушаму плаціцца па угавору. Йосьць на складзї усїлякія кніжкі (В.О., 4 л., д. № 45, кв. 16). Можна кніжкі выпісываць праз Беларускія газэты. <section end="Загляне"/> <section begin="Камітэт"/>{{Цэнтар|'''Камітэт Беларускага Таварыства'''}} для помачы пацярпеушым ад вайны (Знамїмская вул., д. № 36, кв. 54, телеф. № 253—49) просіць добрых людзей дарыць яму усілякія ніпатрэбныя сабе рэчы, каторыя у яго майстэрні будуць праробляны для раздачы пагалелым ад вайны. Канцылярыя Камітэту адчыніна ад 10 гадз. рана да 9 гадз. вечарам. <section end="Камітэт"/> <section begin="Хачу"/>{{Цэнтар|'''Хачу купіць'''}} нівялічкі двор у сваім Краю, на Беларусі, — ці каля Вітабску, ці каля Магільова, ці каля Мінску. Найлепі каб дзе блізка каля чугункі. Хацеубы на свае маленькія дастаткі завясьці там паказную гаспадарку, усьож нехта на яе гледзючы таксама новым, навучным спосабам гаспадарку сваю павьоубы. {{Водступ|2|em}}Хто захочыць прадаць мне кусок зямлі — проша даць мне знаць праз рӓдакцію „Дзяньніцы“. {{Калёнтытул|right=Антосю Л-у.}} <section end="Хачу"/> <section begin="Шукаю"/>{{Цэнтар|'''Шукаю купіць'''}} дзе каля Полацка, ці далей дзе каля чугункі кусок благой зямлі. Хачу паучыцца гаспадарыць на благой зямлі. Пісаць у рӓдакцію „Дзяньніцы“, аграному Д. Д. <section end="Шукаю"/> <section begin="Рэдактар1"/>{{Накіравальная рыса|height=1px}} {{Цэнтар|{{smaller|„Русско-Французская Типографія“ Офицерская, 6.}}}}<section end="Рэдактар1"/><noinclude></noinclude> jf4z8jnzrelmgy2g0ai79a09qicsoz9 0 122285 283977 2026-05-02T11:15:56Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Дзянніца. № 2 | безаўтара = | год = 9 лістапада 1916 году | пераклад = | секцыя = Газэта | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/1|№ 1]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/3|№ 3]] | анатацыі = }} <pages index="Дзянніца (1916). № 2.pdf" from="1" to="1" onlysection="Верхавіна" /> * ''Аў...» 283977 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Дзянніца. № 2 | безаўтара = | год = 9 лістапада 1916 году | пераклад = | секцыя = Газэта | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/1|№ 1]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/3|№ 3]] | анатацыі = }} <pages index="Дзянніца (1916). № 2.pdf" from="1" to="1" onlysection="Верхавіна" /> * ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Д. Ж—ч]]''. [[Дзянніца (1916)/1/Пїтраград|Пїтраград. 9—XI—16]] * ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Цішка Гартны]]''. [[Дзянніца (1916)/2/Бацькава воля|Бацькава воля]] * ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Цішка Гартны]]''. [[Дзянніца (1916)/2/Акінїм вокам гал вакольны…|1. (Акінїм вокам гал вакольны…)]] * ''[[Аўтар:Хведар Чарнушэвіч|Тодар Ч—віч]]''. [[Дзянніца (1916)/2/Пісьмо|Пісьмо]] * ''[[Аўтар:Альберт Паўловіч|Альбэрт Пауловіч]]''. [[Дзянніца (1916)/2/Дзедава рада|⁂ Дзедава рада]] * ''[[Аўтар:Эдвард Будзька|Акцьуб]]''. [[Дзянніца (1916)/1/Думкі да граматыкі|Думкі да граматыкі]] * [[Дзянніца (1916)/1/Навіны|Навіны]] * ''[[Аўтар:Эдвард Будзька|а—б]]''. [[Дзянніца (1916)/1/Некралог|Нэкралёг]] * [[Дзянніца (1916)/1/З Літвы|З Літвы]] * [[Дзянніца (1916)/1/Вайна|Вайна]] * [[Дзянніца (1916)/1/«Загляне сонца і ў наша ваконца»|„Загляне сонца і ў наша ваконца“]] * [[Дзянніца (1916)/1/Камітэт Беларускага Таварыства|Камітэт Беларускага Таварыства]] * [[Дзянніца (1916)/1/Хачу купіць|Хачу купіць]] * [[Дзянніца (1916)/1/Шукаю купіць|Шукаю купіць]] <pages index="Дзянніца (1916). № 2.pdf" from="8" to="8" onlysection="Рэдактар" /> <pages index="Дзянніца (1916). № 2.pdf" from="8" to="8" onlysection="Рэдактар1" /> {{PD-Расейская імпэрыя}} acg83s4lc7jssoryav0jgffjltizw4p 283978 283977 2026-05-02T11:20:03Z Gleb Leo 2440 283978 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Дзянніца. № 2 | безаўтара = | год = 9 лістапада 1916 году | пераклад = | секцыя = Газэта | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/1|№ 1]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/3|№ 3]] | анатацыі = }} <pages index="Дзянніца (1916). № 2.pdf" from="1" to="1" onlysection="Верхавіна" /> * ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Д. Ж—ч]]''. [[Дзянніца (1916)/2/Пїтраград|Пїтраград. 9—XI—16]] * ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Цішка Гартны]]''. [[Дзянніца (1916)/2/Бацькава воля|Бацькава воля]] * ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Цішка Гартны]]''. [[Дзянніца (1916)/2/Акінїм вокам гал вакольны…|1. (Акінїм вокам гал вакольны…)]] * ''[[Аўтар:Хведар Чарнушэвіч|Тодар Ч—віч]]''. [[Дзянніца (1916)/2/Пісьмо|Пісьмо]] * ''[[Аўтар:Альберт Паўловіч|Альбэрт Пауловіч]]''. [[Дзянніца (1916)/2/Дзедава рада|⁂ Дзедава рада]] * ''[[Аўтар:Эдвард Будзька|Акцьуб]]''. [[Дзянніца (1916)/2/Думкі да граматыкі|Думкі да граматыкі]] * [[Дзянніца (1916)/2/Навіны|Навіны]] * ''[[Аўтар:Эдвард Будзька|а—б]]''. [[Дзянніца (1916)/2/Некралог|Нэкралёг]] * [[Дзянніца (1916)/2/З Літвы|З Літвы]] * [[Дзянніца (1916)/2/Вайна|Вайна]] * [[Дзянніца (1916)/2/«Загляне сонца і ў наша ваконца»|„Загляне сонца і ў наша ваконца“]] * [[Дзянніца (1916)/2/Камітэт Беларускага Таварыства|Камітэт Беларускага Таварыства]] * [[Дзянніца (1916)/2/Хачу купіць|Хачу купіць]] * [[Дзянніца (1916)/2/Шукаю купіць|Шукаю купіць]] <pages index="Дзянніца (1916). № 2.pdf" from="8" to="8" onlysection="Рэдактар" /> <pages index="Дзянніца (1916). № 2.pdf" from="8" to="8" onlysection="Рэдактар1" /> {{PD-Расейская імпэрыя}} tpzd47t83cptobyl95rztwsyo918q6t 283991 283978 2026-05-02T11:38:51Z Gleb Leo 2440 283991 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Дзянніца. № 2 | безаўтара = | год = 9 лістапада 1916 году | пераклад = | секцыя = Газэта | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/1|№ 1]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/3|№ 3]] | анатацыі = }} <pages index="Дзянніца (1916). № 2.pdf" from="1" to="1" onlysection="Верхавіна" /> * ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Д. Ж—ч]]''. [[Дзянніца (1916)/2/Пїтраград|Пїтраград. 9—XI—16]] * ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Цішка Гартны]]''. [[Дзянніца (1916)/2/Бацькава воля|Бацькава воля]] * ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Цішка Гартны]]''. [[Дзянніца (1916)/2/Акінїм вокам гал вакольны…|1. (Акінїм вокам гал вакольны…)]] * ''[[Аўтар:Хведар Чарнышэвіч|Тодар Ч—віч]]''. [[Дзянніца (1916)/2/Пісьмо|Пісьмо]] * ''[[Аўтар:Альберт Паўловіч|Альбэрт Пауловіч]]''. [[Дзянніца (1916)/2/Дзедава рада|⁂ Дзедава рада]] * ''[[Аўтар:Эдвард Будзька|Акцьуб]]''. [[Дзянніца (1916)/2/Думкі да граматыкі|Думкі да граматыкі]] * [[Дзянніца (1916)/2/Навіны|Навіны]] * ''[[Аўтар:Эдвард Будзька|а—б]]''. [[Дзянніца (1916)/2/Некралог|Нэкралёг]] * [[Дзянніца (1916)/2/З Літвы|З Літвы]] * [[Дзянніца (1916)/2/Вайна|Вайна]] * [[Дзянніца (1916)/2/«Загляне сонца і ў наша ваконца»|„Загляне сонца і ў наша ваконца“]] * [[Дзянніца (1916)/2/Камітэт Беларускага Таварыства|Камітэт Беларускага Таварыства]] * [[Дзянніца (1916)/2/Хачу купіць|Хачу купіць]] * [[Дзянніца (1916)/2/Шукаю купіць|Шукаю купіць]] <pages index="Дзянніца (1916). № 2.pdf" from="8" to="8" onlysection="Рэдактар" /> <pages index="Дзянніца (1916). № 2.pdf" from="8" to="8" onlysection="Рэдактар1" /> {{PD-Расейская імпэрыя}} gwjis7eau2v5n8wcejwe67133i90qt4 0 122286 283979 2026-05-02T11:23:40Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = „Загляне сонца і ў наша ваконца“ | безаўтара = | год = 9 лістапада 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/1/Вайна|Вайна]] | наступны = Дзянніца (1916)/1/Камітэт Беларускага Таварыства|Камітэт Белар...» 283979 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = „Загляне сонца і ў наша ваконца“ | безаўтара = | год = 9 лістапада 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/1/Вайна|Вайна]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/1/Камітэт Беларускага Таварыства|Камітэт Беларускага Таварыства]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 2.pdf" from="8" to="8" onlysection="Загляне" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:«Загляне сонца і ў наша ваконца»}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Загляне сонца і ў наша аконца]] p83ab5yf5bytrv0ac3xrmkoeen3en2o 283981 283979 2026-05-02T11:27:12Z Gleb Leo 2440 283981 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = „Загляне сонца і ў наша ваконца“ | безаўтара = | год = 9 лістапада 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/2/Вайна|Вайна]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/2/Камітэт Беларускага Таварыства|Камітэт Беларускага Таварыства]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 2.pdf" from="8" to="8" onlysection="Загляне" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:«Загляне сонца і ў наша ваконца»}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Загляне сонца і ў наша аконца]] qn0xcvswm1qljxg7lqac2cvh1mca08m 0 122287 283982 2026-05-02T11:28:31Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Камітэт Беларускага Таварыства | безаўтара = | год = 9 лістапада 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/2/«Загляне сонца і ў наша ваконца»|„Загляне сонца і ў наша ваконца“]] | наступны = Дзянні...» 283982 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Камітэт Беларускага Таварыства | безаўтара = | год = 9 лістапада 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/2/«Загляне сонца і ў наша ваконца»|„Загляне сонца і ў наша ваконца“]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/2/Хачу купіць|Хачу купіць]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 2.pdf" from="8" to="8" onlysection="Камітэт" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Камітэт Беларускага Таварыства}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Беларускае таварыства дапамогі пацярпелым ад вайны]] 8ev89aj615bc47jcoqvbno0uovioa0c 0 122288 283983 2026-05-02T11:29:21Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Хачу купіць | безаўтара = | год = 9 лістапада 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/2/Камітэт Беларускага Таварыства|Камітэт Беларускага Таварыства]] | наступны = Дзянніца (1916)/2/Шукаю купіць|Шу...» 283983 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Хачу купіць | безаўтара = | год = 9 лістапада 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/2/Камітэт Беларускага Таварыства|Камітэт Беларускага Таварыства]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/2/Шукаю купіць|Шукаю купіць]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 2.pdf" from="8" to="8" onlysection="Хачу" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Хачу купіць}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] acuekuu2bnusujtm1vcbis9dl7rs3ae 0 122289 283984 2026-05-02T11:29:55Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Шукаю купіць | безаўтара = | год = 9 лістапада 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/2/Хачу купіць|Хачу купіць]] | наступны = | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 2.pdf" fro...» 283984 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Шукаю купіць | безаўтара = | год = 9 лістапада 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/2/Хачу купіць|Хачу купіць]] | наступны = | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 2.pdf" from="8" to="8" onlysection="Шукаю" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Шукаю купіць}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] f1chk1lpc62wrf2a275hry4q821aqh9 104 122290 283985 2026-05-02T11:33:32Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|та|кою}} зацікаўленасьцю, як часам абступаюць на рынку суседа, які толькі што добрага каня купіў…</br> {{gap|1em}}Сьвяціла сонца.</br> {{gap|1em}}З-пад лесу данасілася да поля комсамольская вясёлая песьня. Да яе прыслухоўваліся той лес, тое поле, тыя лю...» 283985 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|та|кою}} зацікаўленасьцю, як часам абступаюць на рынку суседа, які толькі што добрага каня купіў…</br> {{gap|1em}}Сьвяціла сонца.</br> {{gap|1em}}З-пад лесу данасілася да поля комсамольская вясёлая песьня. Да яе прыслухоўваліся той лес, тое поле, тыя людзі, якія колькі год таму назад чулі валачобныя песьні аб залатой царкоўцы на дварэ ў Івана. Новую песьню чулі тыя бярозкі, якія абламваліся на вянкі ў «русальную нядзелю». <center>{{larger|X. У БУДУЧЫНУ}}</center> {{gap|1em}}Міхалка з маленства да апошніх часоў перажыў усю гісторыю культуры: ад лучыны — да электрычнасьці, ад язды на кані — да самалёту, ад старадаўняй сахі — да трактара, ад царскага нявольніцтва — да жыцьця ў Комуне, ад забабонаў аб нячыстай і чыстай сіле — да радыё і Ленінізму.</br> {{gap|1em}}Тое, што чалавецтва правандравала тысячагодзьдзямі, ён праходзіў гадамі. Нібы перад яго вачыма мільгала кіно-стужка, якая разгортвала на лесьвіцы эпох разьвіцьцё чалавечай творчасьці ад першабытнай пячоры да сучаснасьці.</br> {{gap|1em}}З малых год Міхалка быў вынаходцам.</br> {{gap|1em}}Ён прыдумаў дзіцячыя ветраныя млынкі з рознымі фокусамі, рабіў драўляныя скрыначкі з патаемнікамі, якія ня кожны мог адчыняць. Аднаго разу ён наладзіў у лесе «капэлю». На галінах дрэў нацягнуў ніткі, як струны. Склікаў хлопцаў і трымкалі там цэлы<noinclude></noinclude> c01pm5g9pd7vnqk9v4qan42b0se2vud 283992 283985 2026-05-02T11:40:53Z Gleb Leo 2440 283992 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="IX"/>{{перанос канец|та|кою}} зацікаўленасьцю, як часам абступаюць на рынку суседа, які толькі што добрага каня купіў…</br> {{gap|1em}}Сьвяціла сонца.</br> {{gap|1em}}З-пад лесу данасілася да поля комсамольская вясёлая песьня. Да яе прыслухоўваліся той лес, тое поле, тыя людзі, якія колькі год таму назад чулі валачобныя песьні аб залатой царкоўцы на дварэ ў Івана. Новую песьню чулі тыя бярозкі, якія абламваліся на вянкі ў «русальную нядзелю». <section end="IX"/> <section begin="X"/><center>{{larger|X. У БУДУЧЫНУ}}</center> {{gap|1em}}Міхалка з маленства да апошніх часоў перажыў усю гісторыю культуры: ад лучыны — да электрычнасьці, ад язды на кані — да самалёту, ад старадаўняй сахі — да трактара, ад царскага нявольніцтва — да жыцьця ў Комуне, ад забабонаў аб нячыстай і чыстай сіле — да радыё і Ленінізму.</br> {{gap|1em}}Тое, што чалавецтва правандравала тысячагодзьдзямі, ён праходзіў гадамі. Нібы перад яго вачыма мільгала кіно-стужка, якая разгортвала на лесьвіцы эпох разьвіцьцё чалавечай творчасьці ад першабытнай пячоры да сучаснасьці.</br> {{gap|1em}}З малых год Міхалка быў вынаходцам.</br> {{gap|1em}}Ён прыдумаў дзіцячыя ветраныя млынкі з рознымі фокусамі, рабіў драўляныя скрыначкі з патаемнікамі, якія ня кожны мог адчыняць. Аднаго разу ён наладзіў у лесе «капэлю». На галінах дрэў нацягнуў ніткі, як струны. Склікаў хлопцаў і трымкалі там цэлы <section end="X"/><noinclude></noinclude> 4emqyqxuujdjmj4lnl9ppijknmtror4 0 122291 283986 2026-05-02T11:34:17Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = „Загляне сонца і ў наша ваконца“ | аўтар = Зміцер Жылуновіч | год = 9 лістапада 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = [[Дзянніца (1916)/2/Бацькава воля|Бацькава воля]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньн...» 283986 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = „Загляне сонца і ў наша ваконца“ | аўтар = Зміцер Жылуновіч | год = 9 лістапада 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = [[Дзянніца (1916)/2/Бацькава воля|Бацькава воля]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 2.pdf" from="1" to="1" onlysection="Пїтраград" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Пїтраград. 9—XI—16}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка Цішкі Гартнага]] [[Катэгорыя:Газеты]] srut3fsadu9q6irwa0kywjcrcop1bft 283988 283986 2026-05-02T11:36:24Z Gleb Leo 2440 283988 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Пїтраград. 9—XI—16 | аўтар = Зміцер Жылуновіч | год = 9 лістапада 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = [[Дзянніца (1916)/2/Бацькава воля|Бацькава воля]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 2.pdf" from="1" to="1" onlysection="Пїтраград" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Пїтраград. 9—XI—16}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка Цішкі Гартнага]] [[Катэгорыя:Газеты]] 99xms4674cdb0e2vif6egbuq1qaobqa 104 122292 283989 2026-05-02T11:38:23Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «дзень. Гэта «капэля» моцна напалохала старую кабеціну, якая грыбы зьбірала. Яна ледзь жывая выбралася з лесу. Пасьля гэтага яна клялася і бажылася, што чула ігру лясуна.</br> {{gap|1em}}Доўгі час малога Міхалку вабіў замок матчынага куфра. У гэтым замку быў схо...» 283989 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>дзень. Гэта «капэля» моцна напалохала старую кабеціну, якая грыбы зьбірала. Яна ледзь жывая выбралася з лесу. Пасьля гэтага яна клялася і бажылася, што чула ігру лясуна.</br> {{gap|1em}}Доўгі час малога Міхалку вабіў замок матчынага куфра. У гэтым замку быў схованы ад Міхалкі вялікі сакрэт. Пакруцяць ключом у адзін бок — замок зачыняецца, у другі бок — адчыняецца. Колькі разоў Міхалка з вялікай зацікаўленасьцю ўглядаўся ў дзірачку замка, але нічога пабачыць ня мог…</br> {{gap|1em}}Тады хлопчык адважыўся на гвалтоўную рэч. Калі матка аднаго разу забылася і пакінула ключ у замку, ён украў замок. З гэтым надзвычайным скарбам Міхалка пабег у поле, разьбіў замок аб камень і шукаў у ім «сакрэту», якім чынам ён адмыкаецца i замыкаецца. За выкрыцьцё гэтага «сакрэту» бацька яго да крыві лупцаваў.</br> {{gap|1em}}У другі раз ён быў захоплены тэхнікай малатарні і зрабіў маленечкую малатарню. Найвялікшым яго ідэалам быў гадзіньнік. Ён тады марыў аб тым, што, як вырасьце і будзе сам грошы зарабляць, купіць гадзіньнік і разьбярэ яго на самыя драбнюткія кавалачкі… Ён выведае тады ўсю мэханіку калёсікаў, зубчыкаў, сьпіц, шасьцерняў, шрубікаў і спрунжын, якіх у гадзіньніку так многа…</br> {{gap|1em}}Калі ў першы раз праз іхнюю вёску праехаў чалавек на вэлёсыпэдзе, Міхалка ў адзін міг зразумеў усю «машынэрыю» самаката і пасьля гэтага доўгі час майстраваў драўляны «лісапэт».</br><noinclude></noinclude> d1nua9ltkqazbizyxk5uk1yd0ywwj25 0 122293 283993 2026-05-02T11:41:03Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Пановаму | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1930 год | пераклад = | секцыя = Нарыс | папярэдні = [[Дзесяць (1930)/Борух — ня той Борух|Борух — ня той Борух]] | наступны = [[Дзесяць (1930)/У будучыну|У будучыну]] | анатацыі = Іншыя публікацыі...» 283993 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Пановаму | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1930 год | пераклад = | секцыя = Нарыс | папярэдні = [[Дзесяць (1930)/Борух — ня той Борух|Борух — ня той Борух]] | наступны = [[Дзесяць (1930)/У будучыну|У будучыну]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Па-новаму (Бядуля)]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзесяць (1930).pdf" from="70" to="77" tosection="IX" /> {{Выроўніваньне-канец}} 6wg5ksh2ekjt7fhnd3z5jj617o8jdu0 104 122294 283996 2026-05-02T11:52:46Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1em}}А як Міхалка зрабіўся кавалём, дык стаў хутка і сьлёсарам і зэгармайстрам. Ён умеў рабіць розныя замкі, пісталеты, пачыняў гадзіньнікі і шмат якія «машынэрыі» разумеў.</br> {{gap|1em}}Ня гледзячы на тое, што Міхалка тады быў яшчэ ня пісьменным, ён уладаў...» 283996 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}А як Міхалка зрабіўся кавалём, дык стаў хутка і сьлёсарам і зэгармайстрам. Ён умеў рабіць розныя замкі, пісталеты, пачыняў гадзіньнікі і шмат якія «машынэрыі» разумеў.</br> {{gap|1em}}Ня гледзячы на тое, што Міхалка тады быў яшчэ ня пісьменным, ён уладаў багатай фантазіяй. Ён наслухаўся ад старых людзей многа дзіўных казак з фокусамі-цудамі: сямімільныя крокі асілкаў і дываны-самалёты; жар-птух з сонцам на крыльлях і з месяцам на хвасьце; асілкі, якія вырываюць дубы з коранем, кідаюць булаву ў сорак пудоў у самае неба, праз адну ноч сьцелюць жалезны ток на дзесяць вёрст. Такія казкі былі пахучай расою для дзівосных расьлін яго фантазіі. Гэта быў пэрыод яго «спрунжыновай тэхнікі». Ён думаў над тым, каб усе чары зьдзейсьніць праз сталёвыя спрунжыны. Ён пробаваў ужыць свой «спрунжыновы» мэтод да «сямімільных крокаў». Ён хацеў змайстраваць спрунжыновыя хадулі, каб можна было рабіць на іх калі не сямімільныя крокі, дык, прынамсі, сажнёвыя.</br> {{gap|1em}}У часе вялікай імпэрыялістычнай вайны, калі Міхалка працаваў у вайсковай кузьні, ён пабачыў, што ўсё казкі старых дзядоў зьдзейсьнены. Усе «цуды» існавалі на яве. Яму ня было ўжо чаго прыдумляць. Апрача спрунжын і калёс, былі куды мудрэйшыя рэчы. Перад імі «жалезны ток» чыгункі быў дзіцячай гульнёю. Ён даведаўся аб дынаміце, які зрывае масты і руйнуе камяніцы, меле ў трэскі сталетнія лясы. Нейкія газы нішчаць цэлыя палкі салдат у некалькі хвілін. Адным з галоўных цудаў быў самалёт. Ён ня раз<noinclude></noinclude> f7cn9ke0uq22v8ckp1xbneka0zvquo5