Вікікрыніцы bewikisource https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікікрыніцы Размовы пра Вікікрыніцы Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Аўтар Размовы пра аўтара Старонка Размовы пра старонку Індэкс Размовы пра індэкс TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk 102 1651 285128 254222 2026-05-10T12:03:28Z Gleb Leo 2440 285128 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара | Прозвішча =Родзевіч | Імёны =Леапольд | Першая літара прозвішча =Р | Варыянты імёнаў = Псэўданімы: Анатоль; Антон; Антось; Васіль; Грымот; М. Грымот; Мікула Грымот; Лявон Жыцень; Антось Замежны; Саўка Змагар; Ігнат; Васіль Касагар; Абарыген Крайскі; Крыкун; Лявон; Лукаш Нехлямяжы; Антось Сталевіч; Сучасны; Юргілевіч | Апісанне = | Іншае = | ДН =22 чэрвеня 1893 | Месца нараджэння =фальв. Кур’янаўшчына Вілейскага пав., цяпер Лагойскі раён Мінскай вобл. | ДС =1938 | Месца смерці = | Выява =Leapold Rodzievič.jpg | Вікіпедыя =:be:Леапольд Родзевіч | Вікіпедыя2 =:be-x-old:Леапольд Родзевіч | Вікіцытатнік = | Вікісховішча =Category:Leapold Rodzievič | Вікіліўр = | ЭСБЕ = | Катэгорыя = Леапольд Родзевіч | Google = }} {{All works‎}} == Вершы == * {{Скан|[[Беларусь (1922)|Беларусь]]|Беларусь (1922).pdf}}. {{Fine|Вільня: Друкарня „Друк“, 1922}} * {{Скан|[[На паняволеных гонях (1928)|На паняволеных гонях]]|На паняволеных гонях (1928).pdf}}. {{Fine|[Менск], 1928}} '''1915''' * [[Бо люблю Цябе я]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 19 Чэрвеня 1915. — [[Наша Ніва (1906)/1915/24|№24]]}} '''1916''' * [[Жальба (Родзевіч)|Жальба]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 31 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/7|№7]]}} '''1922''' * [[Усей душой і шчырым сэрцам…|⁂ (Усей душой і шчырым сэрцам…)]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 17 лютага 1922. — [[Беларускі Звон (1921)/1922/4|№4 (29)]]}} *[[Куплеты па часе (Каб не латалі мы латы…)]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 14 кастрычніка 1922. — [[Беларускі Звон (1921)/1922/26|№26 (51)]]}} *[[Паліцыянт у клопаце]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 18 кастрычніка 1922. — [[Беларускі Звон (1921)/1922/27|№27 (52)]]}} *[[Розумам дайшоў]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 1 лістапада 1922. — [[Беларускі Звон (1921)/1922/30|№30 (55)]]}} *[[Год стары знямог…]] == Проза == * {{Скан|[[Рэволюцыйным шляхам (1928)|Рэволюцыйным шляхам]]|Рэволюцыйным шляхам (1928).pdf}}. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1928}} ** [[Асаднік]] * {{Скан|[[Вогнішча барацьбы (1930)|Вогнішча барацьбы]]|Вогнішча барацьбы (1930).pdf}}. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1930}} * [[Biełarus (1913)/1913/5/Padjałowiec|Padjałowiec]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 7 lutaho 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/5|№5]]}} * [[Падданы (Родзевіч)|Падданы]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 20 Лістапада 1912. — [[Наша Ніва (1906)/1914/46|№46]]}} * [[Гуканка на сон]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 5 Чэрвеня 1915. — [[Наша Ніва (1906)/1915/22|№22]]}} * [[Думкі мужыка (Родзевіч)|Думкі мужыка]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 12 Чэрвеня 1915. — [[Наша Ніва (1906)/1915/23|№23]]}} * [[Немач і жыцьцё]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 6—13 лютаго 1917. — [[Гоман (1916)/1917/11|№11 (103)]]—[[Гоман (1916)/1917/13|№13 (105)]]}} * [[Сказ аб гусьлях]] // {{Fine|[[Беларусь (Мінск, газета)|Беларусь]]. — 20 чэрвеня 1920. — [[Беларусь (Мінск, газета)/1920/131|№131 (187)]]}} * [[Блуднікі]] * [[Багаты і бедны]] * [[Кавалі]] * [[Жыла сабе бедная ўдава…]] * [[Я быў яшчэ падшпаркам…]] * [[Заклік]] * [[Змярканне]] * [[Марксісцкі аршын]] * [[На рацэ зімой]] * [[Як Лявон Недарада дарадзіў сваёй бядзе]] == Драматургія == * {{Скан|[[Пакрыўджаныя (1921)|Пакрыўджаныя]]|Пакрыўджаныя (1921).pdf}}. {{Fine|Менск: Дзяржаўнае выдавецтва Беларусі, 1921}} * [[Досьвіткі (Родзевіч)|Досьвіткі]]. {{Fine|Вільня: Друкарня „Друк“, 1922}} == Публіцыстыка == '''1926''' * [[«Лукішскі сьцяг»|„Лукішскі сьцяг“]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 7 ліпеня 1926. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1926/151|№151 (1746)]]}} * [[Карані «Маральных рэвалюцыяў»|Карані „Маральных рэвалюцыяў“]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 8 ліпеня 1926. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1926/152|№152 (1747)]]}} * [[Пілсудзкі дратуе Заходнюю Беларусь]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 23 ліпеня 1926. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1926/165|№165 (1760)]]}} '''1927''' * [[Голад у Заходняй Беларусі]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 17 лютага 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/39|№39 (1931)]]}} * [[Мілітарызм фашысцкай Польшчы]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 23 лютага 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/44|№44 (1936)]]}} * [[Замест «санацыі» — асэнацыя|Замест „санацыі“ — асэнацыя]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 6 жніўня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/177|№177 (2069)]]}} * [[Жэнэва і Танэнбэрг]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 30 верасьня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/222|№222 (2114)]]}} * [[Літва, Нямеччына і Польшча]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 7 кастрычніка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/228|№228 (2120)]]}} * [[Палітычныя рыбаловы]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 9 кастрычніка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/230|№230 (2122)]]}} * [[Змаганьне імпэрыялізмаў]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 12 кастрычніка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/232|№232 (2124)]]}} * [[Польская прэса аб польска-літоўскім канфлікце]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 16 кастрычніка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/236|№236 (2128)]]}} * [[Гішпанскі фашызм на раздарожжы]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 26 кастрычніка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/244|№244 (2136)]]}} * [[Прыкрая сітуацыя Вальдэмараса]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 18 лістапада 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/261|№261 (2153)]]}} * [[заходнія беларусы і выбары ў сойм]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 22 сьнежня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/290|№290 (2182)]]}} * [[Палітычная сітуацыя над Балтыкай]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 28 сьнежня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/294|№294 (2186)]]}} '''1928''' * [[Польска-літоўскі вузел]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 9 жніўня 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/182|№182 (2370)]]}} * [[Дзікая расправа з беларускай асьветай у Польшчы]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 5 верасьня 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/204|№204 (2392)]]}} * [[Развал ППС]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 27 кастрычніка 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/249|№249 (2437)]]}} * [[Польская колёнізація на «Ўсходніх Крэсах»|Польская колёнізація на „Ўсходніх Крэсах“]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 28 кастрычніка 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/250|№250 (2438)]]}} * [[У змроках беларускага жыцьця ў Польшчы]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 2 лістапада 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/254|№254 (2442)]]}} * [[Сярод польскага бязладзьдзя]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 4 лістапада 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/256|№256 (2444)]]}} * [[Пагроза голаду ў Заходняй Беларусі]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 10 лістапада 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/258|№258 (2446)]]}} * [[10-годзьдзе «незалежнасьці» Польшчы і Зах. Беларусь|10-годзьдзе „незалежнасьці“ Польшчы і Зах. Беларусь]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 11 лістапада 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/259|№259 (2447)]]}} * [[Амэрыканскі капітал імкнецца камандаваць Эўропай]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 17 лістапада 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/264|№264 (2452)]]}} * [[Польскае школьніцтва ў Віленшчыне і Наваградчыне]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 30 лістапада 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/275|№275 (2463)]]}} * [[10-годзьдзе панскіх зьдзекаў над нацменшасьцямі]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 7 сьнежня 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/281|№281 (2469)]]}} * [[Польшча — Румынія — Вэнгрыя]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 9 сьнежня 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/283|№283 (2471)]]}} * [[На палітычным кругавідзе (Родзевіч)|На палітычным кругавідзе]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 13 сьнежня 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/286|№286 (2474)]]}} * [[На палітычным кругавідзе (Родзевіч)|На палітычным кругавідзе]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 22 сьнежня 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/294|№294 (2482)]]}} * [[Няўдачы польскай дыплёматыі ў Лугано]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 25 сьнежня 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/296|№296 (2484)]]}} * [[На шляху да пралетарскай рэвалюцыі]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 28 сьнежня 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/299|№299 (2487)]]}} '''1930''' * {{Скан|[[Беларускі нацыянал-фашызм (1930)|Беларускі нацыянал-фашызм]]|Беларускі нацыянал-фашызм (1930).pdf}}. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1930}} * {{Скан|[[Заходняя Беларусь — калёнія Польшчы (1930)|Заходняя Беларусь — калёнія Польшчы]]|Заходняя Беларусь — калёнія Польшчы (1930).pdf}}. {{Fine|Менск: Выданьне ЦК Мопр‘у БССР, 1930}} '''1932''' * [[Паноў трэба зьнішчаць гуртам (1932)/Прадмова|Прадмова]] // {{Fine|''[[Аўтар:Андрэй Капуцкі|Язэп Пралеска]]''. [[Паноў трэба зьнішчаць гуртам (1932)|Паноў трэба зьнішчаць гуртам]]. Менск: Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі, 1932}} == Успаміны == * [[Успаміны пра Івана Луцкевіча (Родзевіч)|Успаміны пра Івана Луцкевіча]] // {{Fine|[[Памяці Івана Луцкевіча (1920)|Памяці Івана Луцкевіча]]. Вільня, 1920}} == Лісты == * [[Беларускі Звон (1921)/1922/4/Пісьмо ў рэдакцыю|Пісьмо ў рэдакцыю]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 17 лютага 1922. — [[Беларускі Звон (1921)/1922/4|№4 (29)]]}} ==Гл. таксама== *[[Уяўленне]] {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Беларускія паэты]] [[Катэгорыя:Беларускія драматургі]] [[Катэгорыя:Беларускія празаікі]] [[Катэгорыя:Сябры літаратурнага аб’яднання «Маладняк»]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] 6yupxt9erm9mbchnco75op3y142yl88 10 9254 285176 285104 2026-05-10T20:50:54Z Gleb Leo 2440 285176 wikitext text/x-wiki <!-- Пішыце ў стужку пад гэтай палоскай --> ---- <div style="height:500px;overflow:auto;"> * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/7}} 10.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/7|«Дзянніца», № 7]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/6}} 10.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/6|«Дзянніца», № 6]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/5}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/5|«Дзянніца», № 5]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/4}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/4|«Дзянніца», № 4]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Ветрагоны (1930)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Ветрагоны (1930)|Ветрагоны]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Пётр Гарбацэвіч-Клінцэвіч|Пётар Гарбацэвіч]]''. «[[Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)|Полёнізацыя Заходняй Беларусі]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/3}} 06.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/3|«Дзянніца», № 3]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Суд (1925, Вільня)}} 05.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладзіслаў Галубок]]''. «[[Суд (1925, Вільня)|Суд]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/2}} 05.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/2|«Дзянніца», № 2]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|На зломе (1925)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Янка Нёманскі|Янка Нёманскі]]''. «[[На зломе (1925)|На зломе]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|За двадцаць пяць гадоў (1928)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[За двадцаць пяць гадоў (1928)|За двадцаць пяць гадоў]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/1}} 03.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/1|«Дзянніца», № 1]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзесяць (1930)}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Дзесяць (1930)|Дзесяць]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Мікола Ільяшэвіч|Мікола Ільяшэвіч]]''. «[[Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Полымя (часопіс)/1922/1}} 01.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Полымя (часопіс)/1922/1|«Полымя», № 1]], 1922 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданні (Бядуля, 1947)}} 29.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Змітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданні (Бядуля, 1947)|Апавяданні]]», 1947 * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданьні (Бядуля, 1926)}} 27.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданьні (Бядуля, 1926)|Апавяданьні]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Абдзіраловіч і Барыка}} 25.04.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Навіна]]''. «[[Абдзіраловіч і Барыка]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Smyk biełaruski (1908)}} 24.04.2026 ''[[Аўтар:Францішак Багушэвіч|Symon Reŭka s pad Barysowa]]''. «[[Smyk biełaruski (1908)|Smyk biełaruski]]», 1908 * {{Прапанаваны экспарт|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)}} 23.04.2026 ''[[Аўтар:Сяргей Паўловіч|Сяргей Паўловіч]]''. «[[Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|На зачарованых гонях (1927)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[На зачарованых гонях (1927)|На зачарованых гонях]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Рэволюцыйным шляхам (1928)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Рэволюцыйным шляхам (1928)|Рэволюцыйным шляхам]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Над ракою Арэсай (1933)}} 12.04.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Над ракою Арэсай (1933)|Над ракою Арэсай]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Вогнішча барацьбы (1930)}} 08.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Вогнішча барацьбы (1930)|Вогнішча барацьбы]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка}} 04.04.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка|З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)}} 03.04.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімер Сваяк]]''. «[[Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі]]», 1992 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Бацькаў сын (1932)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Бацькаў сын (1932)|Бацькаў сын]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Бярозка (1923)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]]''. «[[Бярозка (1923)|Бярозка]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Янка Канцавы (1924)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Янка Канцавы (1924)|Янка Канцавы]]», 1924 * {{Прапанаваны экспарт|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Тамаш Грыб|Тамаш Грыб]]''. «[[И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|1905 год (1926)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Уладзімір Ленін|Уладзімір Ленін]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Канстанцін Ламака|Канстанцін Ламака]]''. «[[1905 год (1926)|1905 год]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Hołas dušy (1949)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Ks. K. Stepovič]]''. «[[Hołas dušy (1949)|Hołas dušy]]», 1949 * {{Прапанаваны экспарт|Кат у белай манішцы (1942)}} 13.03.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Кат у белай манішцы (1942)|Кат у белай манішцы]]», 1942 * {{Прапанаваны экспарт|Skarb (1927)}} 12.03.2026 ''[[Аўтар:Ян Васілеўскі (1885—1948)|Jan Wasileŭski]]''. «[[Skarb (1927)|Skarb]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)|Rodnaja mowa ŭ światyniach]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|А што далей? (Шыла)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Мікола Шыла|Мікола Шыла]]''. «[[А што далей? (Шыла)|А што далей?]]», 1948 * {{Прапанаваны экспарт|Ляля Мэнке (Луцкевіч)}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Ляля Мэнке (Луцкевіч)|Ляля Мэнке]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Стагодзьдзе новага беларускага друку}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Гадлеўскі|Вінцэнт Гадлеўскі]]''. «[[Стагодзьдзе новага беларускага друку|Стагодзьдзе новага беларускага друку]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|11 ліпеня (1930)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Ілары Барашка|Ілары Барашка]]''. «[[11 ліпеня (1930)|11 ліпеня]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)|Другое чытанне для дзяцей беларусаў]]», 1909 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Сымон Музыка (1925)}} 28.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Сымон Музыка (1925)|Сымон Музыка]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Лябірынты (1944)}} 26.02.2026 ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. «[[Лябірынты (1944)|Лябірынты]]», 1944 * {{Прапанаваны экспарт|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Фадзей Руткоўскі|Fadziej Rutkoŭski]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Wincuk Marcinkiewicz]]''. «[[Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła]]», 1910 * {{Прапанаваны экспарт|Гудкі (1931)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Гудкі (1931)|Гудкі]]», 1931 * {{Прапанаваны экспарт|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Сяргей_Замбржыцкі|Сяргей Замбржыцкі]]''. «[[«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа)]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Гірт з воўчага логу (1930)}} 19.02.2026 ''[[Аўтар:Яніс Райніс|Яніс Райніс]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Язэп Дыла|Назар Бываеўскі]]''. «[[Гірт з воўчага логу (1930)|Гірт з воўчага логу]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|З літуанізмаў у беларускай мове}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[З літуанізмаў у беларускай мове|З літуанізмаў у беларускай мове]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры]]», 1921 * {{Прапанаваны экспарт|Закаханая (Салагуб)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Алесь Салагуб|Алесь Салагуб]]''. «[[Закаханая (Салагуб)|Закаханая]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі]]», 1919 * {{Прапанаваны экспарт|Напор (1933)}} 15.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Напор (1933)|Напор]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Гапонъ (1909)}} 13.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Гапонъ (1909)|Гапонъ]]», 1909 * {{Прапанаваны экспарт|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)}} 11.02.2026 ''[[Аўтар:Пятро Мятла|Пятро Мятла]]''. «[[Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Ігнат Дварчанін|Ігнат Дварчанін]]''. «[[Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Гаўрыіл Сушкін|Гаўрыіл Сушкін]]'', ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|ананімны пераклад]]''. «[[«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Адвечная песьня (1927)}} 08.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Адвечная песьня (1927)|Адвечная песьня]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|400-лецьце Літоўскага Статуту}} 06.02.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Шкялёнак|Мікалай Шкялёнак]]''. «[[400-лецьце Літоўскага Статуту|400-лецьце Літоўскага Статуту]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Zyla Karalewič (1937)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Сцяпан Васільчанка|Sciapan Wasilčenko]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zyla Karalewič (1937)|Zyla Karalewič]]», 1937 * {{Прапанаваны экспарт|На рубяжы (1925)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[На рубяжы (1925)|На рубяжы]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Alenčyna wiasielle (1923)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Зязюля|Андрэй Зязюля]]''. «[[Alenčyna wiasielle (1923)|Alenčyna wiasielle]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Шляхам жыцьця (1923)|Шляхам жыцьця]]», 1923 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 25.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Устаноўка (1930)|Устаноўка]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)}} 24.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)|Сшытак вершаў (1938—1946)]]», 1946 * {{Прапанаваны экспарт|На загонах (1928)}} 23.1.2026 ''[[Аўтар:Васіль Каваль|Васіль Каваль]]''. «[[На загонах (1928)|На загонах]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Сьцежкі-дарожкі (1928))}} 21.1.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Сьцежкі-дарожкі (1928)|Сьцежкі-дарожкі]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Руска-беларускі слоўнік (1937)}} 20.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Руска-беларускі слоўнік (1937)|Руска-беларускі слоўнік]]», 1937 ---- {{справа|''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2012|2012]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2013|2013]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2014|2014]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2015|2015]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2016|2016]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2017|2017]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2019|2019]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2020|2020]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2021|2021]], ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2022|2022]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2023|2023]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2024|2024]]'' ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2025|2025]]''}} </div><noinclude>[[Катэгорыя:Шаблоны для галоўнай старонкі]]</noinclude> ccj47glcps3isznn89kqjtsqocwk3xr 0 13884 285202 223612 2026-05-11T06:57:21Z Gleb Leo 2440 285202 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Сокі цаліны | аўтар = Цішка Гартны | секцыя = Раман | папярэдні = | наступны = | год = 1914—1929 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} {{Вікіпэдыя}} * {{Скан|[[Сокі цаліны (1922—1930)/I|Бацькава воля]]|Сокі цаліны. Бацькава воля (1922).pdf}}. {{Fine|Бэрлін: Выданьне Навукова-Літэрацкага Аддзелу Камісарыяту Асьветы Б.С.С.Р., 1922}} * {{Скан|[[Сокі цаліны (1922—1930)/II|На перагібе]]|Сокі цаліны. На перагібе (1926).pdf}}. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1926}} ** {{Скан|[[На перагібе (1928)|На перагібе]]|Сокі цаліны. На перагібе (1928).pdf}}. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1928}} * {{Скан|[[Сокі цаліны (1922—1930)/III|Крыжавыя дарогі]]|Сокі цаліны. Крыжавыя дарогі (1930).pdf}}. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1930}} * {{Скан|[[Збор твораў (Гартны, 1929—1932)/3/1|1. Бацькава воля]]; [[Збор твораў (Гартны, 1929—1932)/3/2|2. На перагібе]]|Збор твораў (Гартны, 1929—1932). Том 3.pdf}} // {{Fine|Збор твораў. [[Збор твораў (Гартны, 1929—1932)/3|Том 3]]. Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, Літаратура і Мастацтва, 1932}} * {{Скан|[[Збор твораў (Гартны, 1929—1932)/4/3|3. Крыжавыя дарогі]]; [[Збор твораў (Гартны, 1929—1932)/4/4|4. Чырвоныя зарніцы]]|Збор твораў (Гартны, 1929—1932). Том 4.pdf}} // {{Fine|Збор твораў. [[Збор твораў (Гартны, 1929—1932)/4|Том 4]]. Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, Літаратура і Мастацтва, 1932}} == Урыўкі == * [[Дзянніца (1916)/Бацькава воля|Бацькава воля]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 1 лістапада—31 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/1|№1]]—[[Дзянніца (1916)/7|7]]}} * [[Цішка Гартны (1923)/Выбраныя творы/З раману «Сокі цаліны»|З раману „Сокі цаліны“]] // {{Fine|[[Цішка Гартны (1923)|Цішка Гартны]]. Менск: Выданьне Інстытуту Беларускае Культуры, 1923}} * [[Полымя (часопіс)/1928/9/Рыгор у Пецярбурзе|Рыгор у Пецярбурзе]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Лістапад 1928. — [[Полымя (часопіс)/1928/9|№9]]}} * [[Полымя (часопіс)/1929/7/На менскім бруку|На менскім бруку]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Ліпень 1929. — [[Полымя (часопіс)/1929/7|№7]]}} * [[Полымя (часопіс)/1930/1/На новым этапе|На новым этапе]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Студзень 1930. — [[Полымя (часопіс)/1930/1|№1]]}} == Гл. таксама == * ''[[Аўтар:Адам Бабарэка|Бабарэка, А]]''. [[Цішка Гартны. «Сокі цаліны» (Бабарэка)|Цішка Гартны. „Сокі цаліны“]] // {{Fine|[[Маладняк (часопіс)|Маладняк]]. — 1926. — [[Маладняк (часопіс)/1926/6|№6 (15)]]}} * ''[[Аўтар:Мікола Байкоў|Байкоў, М]]''. [[На перагібе (Байкоў)|На перагібе]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — 1926. — [[Полымя (часопіс)/1926/6|№6]]}} [[Катэгорыя:Раманы Цішкі Гартнага]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] asdtowopw2ujs50k3q2l2a1qttby1n7 106 66122 285175 165023 2026-05-10T20:50:12Z Gleb Leo 2440 285175 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=Дзянніца |Language=be |Volume=[[Дзянніца (1916)/7|№ 7]] |Author= |Translator= |Editor=[[Аўтар:Цішка Гартны|Зьміцер Жылуновіч]] |Illustrator= |School= |Publisher=[[Аўтар:Цішка Гартны|Зьміцер Жылуновіч]]<br />Русско-Французская Типографія |Address=Пїтраград |Year=1916 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} 3qcew9q0ojfj75bsu87v2417fq9buf5 0 66123 285182 285101 2026-05-10T21:10:42Z Gleb Leo 2440 285182 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Думкі да граматыкі | аўтар = Эдвард Будзька | секцыя = Мовазнаўчая праца | папярэдні = | наступны = | год = 1916 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Дзянніца (1916)/Думкі да граматыкі|Думкі да граматыкі]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 1 лістапада—31 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/1|№1]]—[[Дзянніца (1916)/7|7]]}} * [[Świetač (1916)/Dumki da hramatyki|Dumki da hramatyki]] // {{Fine|[[Świetač (1916)|Świetač]]. — 1 listapada—31 śniežnia 1916. — [[Świetač (1916)/1|№1]]—[[Świetač (1916)/7|7]]}} [[Катэгорыя:Мовазнаўчыя працы Эдуарда Будзькі]] [[Катэгорыя:Правапісы беларускай мовы]] [[Катэгорыя:Беларуская мова]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] 7932giym31dz3ryfs9jw6evwanladx4 0 80385 285203 231053 2026-05-11T06:59:15Z Gleb Leo 2440 285203 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Biełarus. № 5 | безаўтара = | год = 7 лютага 1913 году | пераклад = | секцыя = Газэта | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/4|№ 4]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1913/6|№ 6]] | анатацыі = }} <pages index="Biełarus. 1913. № 5.pdf" from="1" to="1" onlysection="Верхавіна" /> * ''[[Аўтар:Антон Бычкоўскі|Antoni B]]''. [[Biełarus (1913)/1913/5/Wieru!|Wieru!]] * ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|X. J]]''. [[Biełarus (1913)/1913/5/Naszyje czasy|Naszyje czasy]] * ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|M. Hrymot]]''. [[Biełarus (1913)/1913/5/Padjałowiec|Padjałowiec]] * ''[[Аўтар:Альберт Паўловіч|Albert Paŭłowicz]]''. [[Biełarus (1913)/1913/5/Daczuszce|Daczuszce]] * ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Hałubok]]''. [[Biełarus (1913)/1913/5/U balnicy|U balnicy]] * [[Biełarus (1913)/1913/5/Kaścielny kalendar|Kaścielny kalendar]] * ''[[Аўтар:Баляслаў Пачопка|B. P-ko]]''. [[Biełarus (1913)/1913/5/Św. Apalonija Dziewa Muczynica|Św. Apalonija Dziewa Muczynica]] * '''[[Biełarus (1913)/1913/5/Kaścielnyje wiedamaści|Kaścielnyje wiedamaści]]''' * '''[[Biełarus (1913)/1913/5/Szto czuwać|Szto czuwać]]''' * '''Piszuć da nas.''' ** ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Susied]]''. [[Biełarus (1913)/1913/5/Piszuć da nas/H. Radaszkowiczy|H. Radaszkowiczy]] ** ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Z]]''. [[Biełarus (1913)/1913/5/Piszuć da nas/W. Manujły|W. Manujły]] ** ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|K]]''. [[Biełarus (1913)/1913/5/Piszuć da nas/W. Łuskawo|W. Łuskawo]] * '''[[Biełarus (1913)/1913/5/Wiestki z zahranicy|Wiestki z zahranicy]]''' * ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|K—in—k]]''. '''[[Biełarus (1913)/1913/5/Nasza Haspadarka|Nasza Haspadarka]]''' ** ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Lu—ki]]''. [[Biełarus (1913)/1913/5/Nasza Haspadarka/Haspadarskije kłopaty|Haspadarskije kłopaty]] * '''[[Biełarus (1913)/1913/5/Usiaczyna|Usiaczyna]]''' * [[Biełarus (1913)/1913/5/Usiaczyna/Dumki|Dumki]] * [[Biełarus (1913)/1913/5/Usiaczyna/Zahadki|Zahadki]] * [[Biełarus (1913)/1913/5/Usiaczyna/Żarty|Żarty]] * [[Biełarus (1913)/1913/5/Usiaczyna/Swaja poczta|Swaja poczta]] <pages index="Biełarus. 1913. № 5.pdf" from="8" to="8" onlysection="Рэдактар" /> {{PD-Расейская імпэрыя}} 9ionwbaa4fu10k05h0707q8x0fs0jdt 0 81573 285185 206516 2026-05-11T06:42:51Z Gleb Leo 2440 285185 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Дзесяць | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1930 год | пераклад = | секцыя = Аповесьць | папярэдні = [[Язэп Крушынскі (1929—1932)|Язэп Крушынскі]] {{smaller|(1929—1932)}} | наступны = [[Тры пальцы (1930)|Тры пальцы]] {{smaller|(1930)}} | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Дзесяць (Бядуля, аповесьць)]]. }} <pages index="Дзесяць (1930).pdf" from="1" to="1" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Дзесяць (1930).pdf" from="3" to="3" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Дзесяць (1930).pdf" from="4" to="4" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Дзесяць (1930).pdf" from="91" to="91" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Дзесяць (1930).pdf" from="93" to="93" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Дзесяць (1930).pdf" from="98" to="98" /> {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Апавяданні Змітрака Бядулі]] [[Катэгорыя:Зборнікі апавяданняў]] [[Катэгорыя:Творы 1930 года]] [[Катэгорыя:Творы, выдадзеныя ў Мінску]] n6pnwme2d2lh0g7dw685vdtw5d6me35 285186 285185 2026-05-11T06:43:13Z Gleb Leo 2440 285186 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Дзесяць | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1930 год | пераклад = | секцыя = Аповесьць | папярэдні = [[Язэп Крушынскі (1929—1932)|Язэп Крушынскі]] {{smaller|(1929—1932)}} | наступны = [[Тры пальцы (1930)|Тры пальцы]] {{smaller|(1930)}} | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Дзесяць (Бядуля, аповесьць)]]. }} <pages index="Дзесяць (1930).pdf" from="1" to="1" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Дзесяць (1930).pdf" from="3" to="3" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Дзесяць (1930).pdf" from="4" to="4" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Дзесяць (1930).pdf" from="91" to="91" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Дзесяць (1930).pdf" from="93" to="93" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Дзесяць (1930).pdf" from="98" to="98" /> {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Творы 1930 года]] [[Катэгорыя:Творы, выдадзеныя ў Мінску]] g9rlvm5gfa3ckq3c23d8zyclhnv4j5s 0 122134 285190 283740 2026-05-11T06:46:16Z Gleb Leo 2440 285190 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Падзелім! | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1930 год | пераклад = | секцыя = Аповесьць | папярэдні = | наступны = [[Дзесяць (1930)/Навялі лад і парадак|Навялі лад і парадак]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзесяць (1930).pdf" from="5" to="14" tosection="I" /> {{Выроўніваньне-канец}} 8i4pzudlgq0llphp8u4ragscxmj4hj2 285191 285190 2026-05-11T06:46:58Z Gleb Leo 2440 285191 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = I. Падзелім! | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1930 год | пераклад = | секцыя = Аповесьць | папярэдні = | наступны = [[Дзесяць (1930)/Навялі лад і парадак|Навялі лад і парадак]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзесяць (1930).pdf" from="5" to="14" tosection="I" /> {{Выроўніваньне-канец}} t8lx09qjuesrth297s74rp5r3cmn26j 0 122176 285192 283794 2026-05-11T06:47:18Z Gleb Leo 2440 285192 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = II. Навялі лад і парадак | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1930 год | пераклад = | секцыя = Нарыс | папярэдні = [[Дзесяць (1930)/Падзелім!|Падзелім!]] | наступны = [[Дзесяць (1930)/Міхалкава стрэльба|Міхалкава стрэльба]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзесяць (1930).pdf" from="14" to="20" fromsection="II" tosection="II" /> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} rmsa5m7f2b4ztgj7aslr66e9018uw3t 285193 285192 2026-05-11T06:47:32Z Gleb Leo 2440 285193 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = II. Навялі лад і парадак | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1930 год | пераклад = | секцыя = Аповесьць | папярэдні = [[Дзесяць (1930)/Падзелім!|Падзелім!]] | наступны = [[Дзесяць (1930)/Міхалкава стрэльба|Міхалкава стрэльба]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзесяць (1930).pdf" from="14" to="20" fromsection="II" tosection="II" /> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} p0pb0kmr50nlmya7zlo5kf3c4bt64hy 0 122177 285194 283796 2026-05-11T06:47:58Z Gleb Leo 2440 285194 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = III. Міхалкава стрэльба | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1930 год | пераклад = | секцыя = Аповесьць | папярэдні = [[Дзесяць (1930)/Навялі лад і парадак|Навялі лад і парадак]] | наступны = [[Дзесяць (1930)/Мяжа|Мяжа]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзесяць (1930).pdf" from="20" to="26" fromsection="III" tosection="III" /> {{Выроўніваньне-канец}} ma0luvp1lkwq1hxxfplt3qgnxhh50eq 0 122179 285195 283799 2026-05-11T06:48:29Z Gleb Leo 2440 285195 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = IV. Мяжа | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1930 год | пераклад = | секцыя = Аповесьць | папярэдні = [[Дзесяць (1930)/Міхалкава стрэльба|Міхалкава стрэльба]] | наступны = [[Дзесяць (1930)/Хлопчык Вань|Хлопчык Вань]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзесяць (1930).pdf" from="26" to="33" fromsection="IV" tosection="IV" /> {{Выроўніваньне-канец}} s5rcd582hoaqxm0e4mpirt05ck2qksi 0 122180 285196 283800 2026-05-11T06:48:58Z Gleb Leo 2440 285196 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = V. Хлопчык Вань | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1930 год | пераклад = | секцыя = Аповесьць | папярэдні = [[Дзесяць (1930)/Мяжа|Мяжа]] | наступны = [[Дзесяць (1930)/У зімовы вечар|У зімовы вечар]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзесяць (1930).pdf" from="33" to="41" fromsection="V" /> {{Выроўніваньне-канец}} aw10xbfwm3an2jcso23vhmaj4h8bzld 0 122251 285197 283923 2026-05-11T06:49:29Z Gleb Leo 2440 285197 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = VI. У зімовы вечар | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1930 год | пераклад = | секцыя = Аповесьць | папярэдні = [[Дзесяць (1930)/Хлопчык Вань|Хлопчык Вань]] | наступны = [[Дзесяць (1930)/Яны і мы|Яны і мы]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзесяць (1930).pdf" from="42" to="49" tosection="VI" /> {{Выроўніваньне-канец}} ddjs26rau4qznvooes9cpeuu1xu7m48 0 122252 285198 283924 2026-05-11T06:49:53Z Gleb Leo 2440 285198 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = VII. Яны і мы | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1930 год | пераклад = | секцыя = Аповесьць | папярэдні = [[Дзесяць (1930)/У зімовы вечар|У зімовы вечар]] | наступны = [[Дзесяць (1930)/Борух — ня той Борух|Борух — ня той Борух]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзесяць (1930).pdf" from="49" to="60" fromsection="VII" /> {{Выроўніваньне-канец}} 2nh6keuughqrwl4rrigilx7o27uk2nd 0 122277 285199 283957 2026-05-11T06:50:17Z Gleb Leo 2440 285199 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = VIII. Борух — ня той Борух | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1930 год | пераклад = | секцыя = Аповесьць | папярэдні = [[Дзесяць (1930)/Яны і мы|Яны і мы]] | наступны = [[Дзесяць (1930)/Пановаму|Пановаму]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзесяць (1930).pdf" from="61" to="69" /> {{Выроўніваньне-канец}} cqsxnkaaxdqyej2bi4gzytt7jbmwrbk 0 122293 285200 283993 2026-05-11T06:50:42Z Gleb Leo 2440 285200 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = IX. Пановаму | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1930 год | пераклад = | секцыя = Аповесьць | папярэдні = [[Дзесяць (1930)/Борух — ня той Борух|Борух — ня той Борух]] | наступны = [[Дзесяць (1930)/У будучыну|У будучыну]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзесяць (1930).pdf" from="70" to="77" tosection="IX" /> {{Выроўніваньне-канец}} ot4npmxm1ve60l1xw2xbehulss2kru4 0 122329 285179 284061 2026-05-10T21:04:39Z Gleb Leo 2440 285179 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Дзянніца. № 7 | безаўтара = | год = 31 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Газэта | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/6|№ 6]] | наступны = | анатацыі = }} <pages index="Дзянніца (1916). № 7.pdf" from="1" to="1" onlysection="Верхавіна" /> * ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Д. Ж—ч]]''. [[Дзянніца (1916)/7/Пїтраград|Пїтраград]] * ''[[Аўтар:Янка Станкевіч|Станкевіч-Войцеховіч]]''. [[Дзянніца (1916)/7/Да Беларускай Інтэлігенціі|Да Беларускай Інтэлігенціі]] * ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Ц. Гартны]]''. [[Дзянніца (1916)/7/Бацькава воля|Бацькава воля]] * ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Ц. Гартны]]''. [[Дзянніца (1916)/7/Зорка|Зорка]] * ''[[Аўтар:Фабіян Шантыр|Ф. Ш—р]]''. [[Дзянніца (1916)/7/Сонэт|Сонэт]] * ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Л. Р]]''. [[Дзянніца (1916)/7/Жальба|Жальба]] * ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Д. Ж—ч]]''. [[Дзянніца (1916)/7/Полёнізація Беларусі|Полёнізація Беларусі]] * ''[[Аўтар:Эдвард Будзька|Акцьуб]]''. [[Дзянніца (1916)/7/Думкі да граматыкі|Думкі да граматыкі]] * [[Дзянніца (1916)/7/Навіны|Навіны]] * [[Дзянніца (1916)/7/Вайна|Вайна]] * [[Дзянніца (1916)/7/Ад Рӓдакціі|Ад Рӓдакціі]] <pages index="Дзянніца (1916). № 7.pdf" from="8" to="8" onlysection="Рэдактар" /> {{PD-Расейская імпэрыя}} n6wjzohy0n9vp0ylpknfc03rz9u5y6m 0 122331 285201 284065 2026-05-11T06:51:03Z Gleb Leo 2440 285201 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = X. У будучыну | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1930 год | пераклад = | секцыя = Аповесьць | папярэдні = [[Дзесяць (1930)/Пановаму|Пановаму]] | наступны = | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзесяць (1930).pdf" from="77" to="90" fromsection="X" /> {{Выроўніваньне-канец}} 0ned4vwaxkcxxu943vjnyu9od0697u8 104 122455 285180 284736 2026-05-10T21:08:07Z Gleb Leo 2440 285180 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Пісьмо"/><div class="paragraphbreak" style="margin-top:0em"></div> {{gap|1.5em}}Ты цьвет надзеі распусьціла<br /> У праменьні сонца нада мной;<br /> С табой жыцьцьо было мне мілым,<br /> Я красавауся, жыу табой.<br /> {{gap|1.5em}}За штож пакінуты, нішчасны,<br /> Як у жалезнай клетца зьвер,<br /> Я мушу жыць, мой Аньол ясны,<br /> Аднэй трывогаю цяпер?..<br /> {{Калёнтытул|right=''Тодар Ч—віч.''}} {{gap|1.5em}}{{smaller|Пітраград, 1914, 22/7.}} {{block center/e}} {{***2||75%|10|перад=1em|пасьля=1em}}<section end="Пісьмо"/> <section begin="Дзедава"/>{{block center/s}} {{Цэнтар|'''Дзедава рада.'''|памер=100%}} {{Накіравальная рыса|2em|height=1px}} {{gap|1.5em}}Майструючы нейкую трасцу —<br /> Ці санкі ці можӓ чаунок, —<br /> Хлапец, праз ніувагу, у палїц<br /> Загнау сабе стрэмкі кусок.<br /> {{gap|1.5em}}Разроуся хлапец з прапуду,<br /> Ні дасьць сабе рады ніяк,<br /> Крычыць, галасуя… Во матка<br /> Падбегла: „Чагож ты, бядак?“<br /> {{gap|1.5em}}А ужо ля хлапца і дзядуля;<br /> Той цешыць яго: Эт, дармо!<br /> Кладзі хутчэй палїц у губы,<br /> Смакчы — дык пяройдзя само.<br /> {{gap|1.5em}}Матулька, зьдзівіушысь, пытаіць:<br /> „Ціж спрауды паможӓ што так?<br /> — Алѐ, — хоць ад крыку“, дзед кажа,<br /> „Бо больш ні уняць ані як“!<br /> {{Калёнтытул|right=''Альбэрт Пауловіч.''}} {{block center/e}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}}<section end="Дзедава"/> <section begin="Думкі"/>{{Цэнтар|'''Думкі да граматыкі.'''|памер=100%}} {{Накіравальная рыса|2em|height=1px}} {{Водступ|2|em}}Калі заводзіцца граматычны спосаб пісаньня, то гэта разумець трэба — што заводзіцца аднастайны спосаб пісаньня слоу, ня зьміняючы спосаба выгавору іх. {{Цэнтар|Пішуць:}} {{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| сінія |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| сініе |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| сініі |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| пекныя |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| пекные |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| пекныі |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| добрыя |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| добрые |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| добрыі |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| мілыя |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| мілые |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| мілыі |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| сіняга |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| сіняго |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| сініга |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| пекнага |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| пекнаго |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| пекныга |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| добрага |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| добраго |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| добрыга |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| мілага |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| мілаго |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| мілыга |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}На канчатку, ось відаць, адны пішуць „я — а“, другія „е“, „о“, „і“, значыцца усяк пішуць, а гаварыць усе гаворуць аднастайна, бо усе аднастайна у гэных славах і ім падобных ніясна выгаварываюць астатні гаманок. {{Водступ|2|em}}Гаманкі „о“ i „е — э“ любюць яснага выгавору, {{Абмылка|празтоя|праз тоя}} любюць быць пад націскам (пад акцэнтам), як ужо прыхадзілася гаварыць; значыцца — па аднаму у словя, або па два у славах — з двух слоу зложаных як: б''е''лаб''о''кі, ць''о''мнаш''э''ры. {{Водступ|2|em}}Ніясныяж, няпэуныя гучныя гаманкі найбольш падобны да „а“. {{Водступ|2|em}}Ось дзьля гэтага, ды і дзьля таго, што каб усе у падобных разох словы мелі аднастайны канчатак, бо так ужо шмат хто пішыць: {{Цэнтар|благог''а'', малог''а'', чужог''а'',}} дык і трэба пісаць: {{Цэнтар|сіняг''а'', пікнаг''а'', добраг''а'', мілаг''а''.}} {{Водступ|2|em}}Таксама, каб усе аднастайнага спосабу пісаньня трымаліся — трэба пісаць: {{block center/s}} сінія, пекныя, добрыя, мілыя, {{block center/e}} бо ніясны гаманок на канчатку больш падобны на „''я''“, менш на „''і''“, а яшчэ меньш на „''е''“. {{***2||75%|10|перад=1em|пасьля=1em}} {{Водступ|2|em}}Устанауляючы аднастайны спосаб пісаньня ніясных гаманкоу у флексіях — на самым канчатку слоу — і у суфіксах — у канцавых складах слоу, трэба мець на памяці каб формау нашай беларускай гаворкі ні зьмїньшаць, бо формы — гэта йосьць багауцва гаворкі, гэта яе ружніць ад другіх гаворак. {{Водступ|2|em}}Да формау належыць: {{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| |style="vertical-align:top; text-align: left"| адна форма |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| другая форма |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| 1) |style="vertical-align:top; text-align: left"| йон ідзець |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| йон ідзе |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| |style="vertical-align:top; text-align: left"| йон пяець |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| йон пяе |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| 2) |style="vertical-align:top; text-align: left"| рабіць |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| рабіці |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| |style="vertical-align:top; text-align: left"| пїяць |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| пїяці |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| 3) |style="vertical-align:top; text-align: left"| ідуць мужыкі |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| ідуць мужыкѐ |-<section end="Думкі"/><noinclude></noinclude> tgcwbtct3jyslpx28yrs6r22det7ac6 104 122704 285181 284728 2026-05-10T21:08:53Z Gleb Leo 2440 285181 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Байка"/>толькі хвастом круціць. Засунуу гэта я руку далей і ухапіуся за хвост. От трымаю моцна хвост, закруціу яго на руку, ды як упіорся — дык і вывярнуу{{gap|0.5em}}.{{gap|0.5em}}.{{gap|0.5em}}.{{gap|0.5em}}. мядзьведзь, а кусацца ня можыць, бо зубы тырчаць на усе чатыры бакі вон. {{Водступ|2|em}}— Прауда, так, — кажыць пан. {{Водступ|2|em}}— Пашоу я далей па раццэ аж бачу: узсела на пчалу да дванаццать мядзьведзяу. Я бегчы ды бегчы ратаваць пчалу. Бег ад ранку да самага змроку. Тымчасам мядзьведзі зйэлі пчолку, толькі костачкі яе засталіся. Прыставіу гэта я пчаліныя косьці к хмарца да й палез на неба. Узлез на неба, пабачыуся са сваімі — з бацькам, з мамай, ды з дзядамі. Падпаілі яны мяне трохі дык і ні магу я найсьці драбіны каб злесьці з неба. От загледзіу я кучу мяккіны. Давай гэта я з мяккіны віць вяроуку. Зьвіу вяроуку, прывязау яе за кончык месяца і спускаюся у ніз. А тут ляціць матыль. Як махнець йон скрыдлом — вяроука здрыгнулася і парвалася, а я паляцеу у ніз стацьма галавой, прабіу з імпэту зямлю ды папау у пекла. {{Водступ|2|em}}— Прауда, так, — кажыць пан. {{Водступ|2|em}}— Зірнуу я па пекля туды-сюды, аж бачу: чэрці на панскім бацьку смалу возюць, ды гадамі падганяюць. {{Водступ|2|em}}— Брэшыш, галган, — крыкнуу пан; ня можа таго быць! {{Водступ|2|em}}— А калі ня верыш, дык {{Разьбіўка|паглядзі}} сам — кажыць Ахрэм. {{Водступ|2|em}}Заплаціу гэта пан Ахрэму жменю золата павэдля угавору, ды й годзі казкі слухаць болі. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}}<section end="Байка"/> <section begin="Думкі"/>{{Цэнтар|'''Думкі да граматыкі.'''|памер=140%}} {{Накіравальная рыса|2em|height=1px}} {{Цэнтар|3.|памер=100%}} {{Водступ|2|em}}Правілы пісьма па Беларуску ні павінны быць такімі — каб завадзіць штучную мову, змышльоную, шмат у чым іншую ад жывой мовы. {{Водступ|2|em}}Ну дык значыцца — ні з граматыкі мусіць укладацца мова, а сусім наадварот: з мовы — з жывой мовы<section end="Думкі"/> <section begin="Бацькава"/>па ей. {{Водступ|2|em}}„Няужо я сумею дачакацца тае пары, што яна маею будзя?“ сумленна запытау йон у думках сам сябе, ды зноу, ужо многа сьмялей, паглядзеу на яе тварынку, і у яго нутру забурліла прагная хаценьня глядзець на яе, безсапачынку, бязсцінаньня; але хмурлівая міна Зосі атручвала яго сэрца, і йон злавау, сам ня ведаючы на каго і што. {{Водступ|2|em}}— Ну, буць здароу, Васіль — наліушы повїн кілішак гарэлкі і падняушы яго высака у руццэ, паабецау к Васілю Мікола. {{Водступ|2|em}}— Дзякую дужа; піця на здароуя, шчыра адказау Васіль, нї аднімаючы вачэй ад Зосі. {{Водступ|2|em}}Мікола раптам перакінуу кілішак у шырока атчыняны рот, наліу яго поуным ізноу і, падаючы Васілю, праказау: {{Водступ|2|em}}— Пі, нябожа. Дай нам Божа дачакацца таго, каліб мне у цябе на вясельлі выпіць… {{Водступ|2|em}}— Дзякую {{Абмылка|дзяцкьу|дзяцьку}}. Дай Божа, атказау Васіль і следам выпіу гарэлку. {{Водступ|2|em}}— Мо і ты, Зоська, паспытаїш. абярнууся к дачцэ Мікола. {{Водступ|2|em}}— Ды не, я нї хачу; адкасніцяся вы, сярдзіта адказала Зося. {{Водступ|2|em}}— Та чаго ты усьо капрызісься? чаго табе нї стае у нас? сурйозна праказала Марта. {{Водступ|2|em}}— Гэта яна, мамачка, сьоньні пісьмо с пошты атрымала i мусьбыць аб ім так заклапацілася, — рагочучы, весяла праляпятала Тэклічка. Гэта Зосі нї спадабалася, і яна нїсдавольная скрывілася, гнеуна паглядзеушы на сястрыцу. {{Цэнтар|(Далей будзя).}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}}<section end="Бацькава"/><noinclude></noinclude> falcg2s232141eo0k15roh6jz356dqr 0 122976 285126 285121 2026-05-10T11:59:29Z Gleb Leo 2440 285126 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Сонэт | аўтар = Фабіян Шантыр | год = 31 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Санэт | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/7/Зорка|Зорка]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/7/Жальба|Жальба]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 7.pdf" from="3" to="4" onlysection="Сонэт" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Сонэт (Шантыр)}} [[Катэгорыя:Вершы Фабіяна Шантыра]] [[Катэгорыя:Любоўная паэзія]] [[Катэгорыя:Санеты]] lifhrey13s9m47ow2yixuxhy2q8eg5x 0 122978 285127 2026-05-10T12:02:09Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Жальба | аўтар = Леапольд Родзевіч | год = 31 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/7/Сонэт|Сонэт]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/7/Полёнізація Беларусі|Полёнізація Беларусі]] | анатацыі = }} {{Выроў...» 285127 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Жальба | аўтар = Леапольд Родзевіч | год = 31 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/7/Сонэт|Сонэт]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/7/Полёнізація Беларусі|Полёнізація Беларусі]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 7.pdf" from="4" to="4" onlysection="Жальба" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Жальба (Родзевіч)}} [[Катэгорыя:Вершы Леапольда Родзевіча]] iclsm6dt19lldtayo1cy0u8p2jl1rl8 0 122979 285129 2026-05-10T12:03:46Z Gleb Leo 2440 Перасылае да [[Дзянніца (1916)/7/Жальба]] 285129 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Дзянніца (1916)/7/Жальба]] gssc6ec1v3clrdh23owfv6aj0021xmi 0 122980 285130 2026-05-10T12:05:41Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{Неадназначнасьць}} * [[Жальба (Бядуля)|Жальба]] (?) — абразок [[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрака Бядулі]]. * [[Жальба (Родзевіч)|Жальба]] (1916) — верш [[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольда Родзевіча]].» 285130 wikitext text/x-wiki {{Неадназначнасьць}} * [[Жальба (Бядуля)|Жальба]] (?) — абразок [[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрака Бядулі]]. * [[Жальба (Родзевіч)|Жальба]] (1916) — верш [[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольда Родзевіча]]. cpc55sv0m4sndpi7f8kcjr5eebe05gj 0 122981 285131 2026-05-10T12:08:22Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{Неадназначнасьць}} [[File:Antiaris toxicaria GS311.png|right|200px]] * [[Анчар (Пушкін/Дудар)|Анчар]] (1828) — верш [[Аўтар:Аляксандр Пушкін|Аляксандра Пушкіна]], пераклад [[Аўтар:Алесь Дудар|Алеся Дудара]]. * [[Анчар (Бядуля)|Анчар]] (1937) — апавяданьне Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрака...» 285131 wikitext text/x-wiki {{Неадназначнасьць}} [[File:Antiaris toxicaria GS311.png|right|200px]] * [[Анчар (Пушкін/Дудар)|Анчар]] (1828) — верш [[Аўтар:Аляксандр Пушкін|Аляксандра Пушкіна]], пераклад [[Аўтар:Алесь Дудар|Алеся Дудара]]. * [[Анчар (Бядуля)|Анчар]] (1937) — апавяданьне [[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрака Бядулі]]. tbfjj2e8px9l7lthlxo71ic378w6k5j 104 122982 285132 2026-05-10T15:29:58Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Раптам „Салавей“ змоўк і пачаў пільна прыслухоўвацца.</br> {{gap|1.5em}}Здалёку, з глыбі панскіх пакояў пачуўся звон вялікага гадзіньніка. Мядзяныя гукі расплываліся мякка, задумёна і ўрачыста, дрыжэлі ў вушох доўга, ледзь прыкметнымі пералівамі адга...» 285132 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Раптам „Салавей“ змоўк і пачаў пільна прыслухоўвацца.</br> {{gap|1.5em}}Здалёку, з глыбі панскіх пакояў пачуўся звон вялікага гадзіньніка. Мядзяныя гукі расплываліся мякка, задумёна і ўрачыста, дрыжэлі ў вушох доўга, ледзь прыкметнымі пералівамі адгалоскаў.</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ супакоіўся.</br> {{gap|1.5em}}Зрабілася лёгка на душы. Нібы хтосьці блізкі пяшчотна пагладзіў яго па валасох.</br> {{gap|1.5em}}Успомніў Зоську…</br> {{gap|1.5em}}Але кожны новы звон гадзіньніка навяваў яму новыя думкі. Ён наўмысьне стараўся ня думаць аб Зосьці, бо нехта шаптаў яму на вуха:</br> {{gap|1.5em}}„Нядобра абыходзіўся ты ўночы з Зоськай… нядобра…“</br> {{gap|1.5em}}І аб чым ён ні думаў усё з галавы ня выходзілі гэтыя словы: „нядобра… нядобра…“</br> {{gap|1.5em}}Ён пачаў шаптаць гэтыя словы: „нядобра… нядобра…“</br> {{gap|1.5em}}У яго думках яны ўжо страцілі ранейшае значэньне і абхапілі ўсю яго істоту сваім шырокім зьместам:</br> {{gap|1.5em}}Нядобра жыць так на сьвеце.</br> {{gap|1.5em}}Нядобра быць забавай у пана.</br> {{gap|1.5em}}Добра сьпяваць салаўём тады, калі самому хочацца, а не па загаду пана Вашамірскага.</br> {{gap|1.5em}}Чым больш ён думаў аб тым, што добра і што нядобра, тым больш ён быў абураны і на самога сябе і на пана Вашамірскага. У яго душы рос і крэп чалавечы гонар, той гонар, якога не аддасі ні за якія грошы, ні за які добрабыт, ні за якія панскія падарункі.</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ сьціснуў кулакі ад злосьці, увесь напружыніўся да хрусту касьцей і падняўся з месца. Але<noinclude></noinclude> 48i3zl0ufpmwee6oyfzg6bqu4bnjyog 104 122983 285133 2026-05-10T15:35:44Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «цяжкія калодкі на нагах давалі сябе адчуваць, і ён зноў сеў, сьцяўшы зубы.</br> {{gap|1.5em}}— Нядобра быць панскім салаўём! — падвёў „Салавей“ падрахунак сваім думкам і адчуваньням.</br> {{gap|1.5em}}Ён апусьціў галаву на грудзі. Доўгі час сядзеў нярухома, акамянелы,...» 285133 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>цяжкія калодкі на нагах давалі сябе адчуваць, і ён зноў сеў, сьцяўшы зубы.</br> {{gap|1.5em}}— Нядобра быць панскім салаўём! — падвёў „Салавей“ падрахунак сваім думкам і адчуваньням.</br> {{gap|1.5em}}Ён апусьціў галаву на грудзі. Доўгі час сядзеў нярухома, акамянелы, нібы няжывы.</br> {{gap|1.5em}}Усе думкі выскачылі з галавы, як спалоханыя вераб‘і.</br> {{gap|1.5em}}Мышы зноў скрабліся вакол. Часам раздаваўся бой гадзіньніка, але „Салавей“ ня чуў. Ён моцна спаў пасьля бяссоннай ночы, праведзенай у Зоські. {{лінія|4em}} {{gap|1.5em}}Ціха было ў салі пана Вашамірскага.</br> {{gap|1.5em}}„Салаўя“ з нецярплівасьцю чакалі хвілін дзесяць.</br> {{gap|1.5em}}Ён увайшоў у салю павольна ступаючы. Відаць, толькі што зьнялі калодкі з яго ног. Вочы ён жмурыў і засланяў рукою. Адсядзеўшы ў цёмнай каморы цэлы дзень, яму цяжка было глядзець цяпер на яркае сьвятло.</br> {{gap|1.5em}}Ён быў у дзівацкім аксамітным шырокім адзеньні з вышытымі залатымі салаўямі. На грудзёх з рознакаляровых пацерак быў зроблены гэрб паноў Вашамірскіх. Высокі, стройны, у такой нязвычайнай мантыі „Салавей“ нагадоўваў сабою жраца нейкай казачнай рэлігіі. Бровы ў „Салаўя“ былі грозна нахмураны. Вочы кідалі вакол сінія вострыя нажы. Чорны аксаміт убраньня адцяняў праз меру яго бледны твар.</br> {{gap|1.5em}}Панскія госьці атарапелі ад нечаканасьці.</br> {{gap|1.5em}}Пану Вашамірскаму вельмі да сэрца было тое ўражаньне, якое зрабіў на гасьцей сваім выглядам „Салавей“.</br> {{gap|1.5em}}Пан усьміхаўся самаздаволена.</br><noinclude></noinclude> o3zgbydr2w49eojl3tjqepr2a0q867i 104 122984 285134 2026-05-10T15:43:20Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— А во, зараз, шаноўныя госьці, пачуеце яго сьпевы! — з гордасьцю казаў пан Вашамірскі.</br> {{gap|1.5em}}— Можа ў яго захаваны такія штучкі, праз якія ён сьвішча? — запытаўся пан Завішша, пакруціўшы доўгія вусы.</br> {{gap|1.5em}}Гэтыя словы пакрыўдзілі пана Ваш...» 285134 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— А во, зараз, шаноўныя госьці, пачуеце яго сьпевы! — з гордасьцю казаў пан Вашамірскі.</br> {{gap|1.5em}}— Можа ў яго захаваны такія штучкі, праз якія ён сьвішча? — запытаўся пан Завішша, пакруціўшы доўгія вусы.</br> {{gap|1.5em}}Гэтыя словы пакрыўдзілі пана Вашамірскага. Задрыжэў яго голены падбародак, захадзілі хадаром сківіцы. Але ён стрымаўся і сказаў спакойным голасам:</br> {{gap|1.5em}}— Калі хто з ласкавых паноў хоча, можа агледзець майго „Салаўя“. Можа якую сьвісьцёлку знойдзеце. Пашукайце ў яго руках, у роце!</br> {{gap|1.5em}}Некаторыя сунуліся да „Салаўя“, але яго выгляд быў такі грозны, што ніхто не адважыўся шукаць у яго сьвісьцёлак, праз якія ён сьвішча салаўём.</br> {{gap|1.5em}}Пані Вашамірская глядзела на „Салаўя“ ў нямым задзіўленьні і абагатварэньні.</br> {{gap|1.5em}}— Ну, — сказаў пан Вашамірскі да „Салаўя“, — пачынай!</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ маўчаў.</br> {{gap|1.5em}}— Ну! — крыкнуў пан.</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ не варухнуўся.</br> {{gap|1.5em}}— Чаго маўчыш?! — зачырванеўся пан ад злосьці, — можа ахрып?</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ строга зірнуў на пана Вашамірскага, ледзь разьняў сьцятыя губы і павольна, шэптам працадзіў праз зубы:</br> {{gap|1.5em}}— Не хачу быць панскім салаўём.</br> {{gap|1.5em}}— Які хам, о божа! — зьдзівіўся доктар богасловіі і філёзофіі.</br> {{gap|1.5em}}У пана Вашамірскага вочы вылезьлі наверх і наліліся крывёю.</br><noinclude></noinclude> fzx20u253f1qpufbjji11if7f5tjla0 104 122985 285135 2026-05-10T15:49:13Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— Жартуеш? — крыкнуў пан не сваім голасам, — сьпявай!</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ усьміхнуўся, трохі як-бы здэтанаваўся, але хутка горда зірнуў на пана, выпрастаўся, як нацягнутая струна, і болей цьвёрдым голасам сказаў:</br> {{gap|1.5em}}— Не хачу быць панскім...» 285135 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— Жартуеш? — крыкнуў пан не сваім голасам, — сьпявай!</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ усьміхнуўся, трохі як-бы здэтанаваўся, але хутка горда зірнуў на пана, выпрастаўся, як нацягнутая струна, і болей цьвёрдым голасам сказаў:</br> {{gap|1.5em}}— Не хачу быць панскім салаўём!</br> {{gap|1.5em}}— Закаваць яго ў кайданы! — урачыста-грозным голасам крыкнуў пан Вашамірскі.</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ сарваў з сябе дзівацкае ўбраньне і кінуўся да дзьвярэй.</br> {{gap|1.5em}}За ім удагонку пусьціліся гайдукі. <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">XXVI</span></center> {{gap|1.5em}}За ноч выпаў новы пульхны сьнег. Пад ім загубіліся, зьніклі ўсе пуцявіны, усе дарогі, якія вялі ў маёнтак пана Вашамірскага.</br> {{gap|1.5em}}Здавалася, што з вечнай ночы выплыў першы дзень на зямлі — белы, малады і марозьліва пахучы.</br> {{gap|1.5em}}Здавалася, што будыніны ў маёнтку павырасталі раптам, у адну хвіліну, вырасьлі аграмаднымі дзівоснымі грыбамі. Сярод іх, нібы шэрыя кузуркі, мітусіліся людзі. Людзі соваліся туды і сюды па вялікім дзядзінцы. На іхніх тварах адбівалася заклапочанасьць. У руху гэтых людзей адчувалася надзвычайная сьпешка, нібы зьбіраюцца ўцячы ад нейкай пошасьці, ад небясьпекі.</br> {{gap|1.5em}}Панскія фурманы рыхтаваліся ў дарогу. Гэта было для іх неспадзяваным. Яны думалі, што паны будуць баляваць у пана Вашамірскага некалькі дзён. А то раптам загадалі запрагаць коняй. Паны нават ня выспаліся добра пасьля такога балю.</br><noinclude></noinclude> plqt7qhw9t2slo63ah0md6msspi46om 104 122986 285136 2026-05-10T15:53:27Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Панскія коні былі выведзены цэлым табуном да вадапою. Фурманы гікалі, сьвісталі, падбодрывалі рысакоў, стаеньнікаў розных масьцяй крыкамі; ляскалі моцнымі рукамі па гладкіх шыях, па бліскучых і круглых крыжох.</br> {{gap|1.5em}}Коні фыркалі, дымілі ноз...» 285136 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Панскія коні былі выведзены цэлым табуном да вадапою. Фурманы гікалі, сьвісталі, падбодрывалі рысакоў, стаеньнікаў розных масьцяй крыкамі; ляскалі моцнымі рукамі па гладкіх шыях, па бліскучых і круглых крыжох.</br> {{gap|1.5em}}Коні фыркалі, дымілі ноздрамі, стрыглі вушамі і загібалі шыі па лебядзінаму. Некаторыя падымаліся дубка.</br> {{gap|1.5em}}Фурманы жартавалі між сабою на розныя лады. Але і ў жартах адчувалася сьпешка. Было загадана як найхутчэй справіцца.</br> {{gap|1.5em}}Хутка былі запрэжаны коні.</br> {{gap|1.5em}}Укутаныя ў дарожныя футры, паны рассаджваліся ў павозкі, раскланьваліся паважна з панам Вашамірскім, які стаяў на парадным ганку палацу.</br> {{gap|1.5em}}Фурманкі рынуліся з месца. Выехалі адна за адной у галоўныя прысады і расьцягнуліся доўгім зьмеем. Звон бразгулак разьліваўся над сьнежным абшарам тоненькімі шклянымі зыкамі. Бразгулкі пераклікаліся між сабою, нібы жывыя істоты.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі стаяў у глыбокім задуменьні на ганку. Ён глядзеў у бок асьнежаных прысад, дзе спаміж дрэў, нібы з-пад вэлюму, ярка вырысоўваўся доўгі абоз яго гасьцей. Пану відаць было, як госьці рабілі знакі адзін аднаму з павозак, як фурманы (відаць, па загаду гаспадароў) стрымлівалі коняй і ехалі паволі.</br> {{gap|1.5em}}„Мабыць, аба мне гутараць яны між сабою“, думаў пан Вашамірскі, бяручыся рукою за разгарачаны лоб.</br> {{gap|1.5em}}Пачаў пільна прыслухоўвацца і спаміж звону бразгулак пачуў нястрыманы гучны сьмех. Ён заўважыў, як на апошніх павозках госьці браліся за бакі, хапаліся за<noinclude></noinclude> pn8p10kmfdxara0vfa4hr2ik7p3r2b7 104 122987 285137 2026-05-10T15:57:53Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «грудзі: яны проста душыліся ад сьмеху — конвульсыўнага, дзікага, няпрыстойнага, што зусім не пасуе панскаму этыкету.</br> {{gap|1.5em}}Гэты сьмех вострымі голкамі лез у грудзі пану Вашамірскаму, аглушаў слух і драпаў па нэрвах, нібы кашачы концэрт яго маткі.</br>...» 285137 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>грудзі: яны проста душыліся ад сьмеху — конвульсыўнага, дзікага, няпрыстойнага, што зусім не пасуе панскаму этыкету.</br> {{gap|1.5em}}Гэты сьмех вострымі голкамі лез у грудзі пану Вашамірскаму, аглушаў слух і драпаў па нэрвах, нібы кашачы концэрт яго маткі.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі пабляднеў. Вочы ўглыбіліся, сківіцы хадыром захадзілі.</br> {{gap|1.5em}}Ужо некалькі хвілін, як у сьнежнай далі захаваліся павозкі гасьцей, і ня чуваць было звону бразгулак, а сьмех — кплівы, бязьлітасны, на розныя галасы, зьвінеў-аддаваўся ў вушох пана Вашамірскага.</br> {{gap|1.5em}}Гэта была толькі галюцынацыя сьмеху ў яго вушох.</br> {{gap|1.5em}}Вакол стаяла цішыня.</br> {{gap|1.5em}}Пан тупа глядзеў у бок сьвежа-праторанай дарогі і ня ведаў, дзе ён і што з ім. Ён уяўляў сабе міміку сьмеху, голас сьмеху ў рознастайных выглядах і зыках на кожным з сваіх гасьцей паасобку. Яны высьмейвалі яго, пана Вашамірскага, яго няўдачу з „Салаўём“. Яны закранулі яго панскі гонар. Пан упіваўся пякельнай музыкай сьмеху, якая жыла ў гэту хвіліну толькі ў яго выабражэньні. У сваім уяўленьні ён пераходзіў ад гасьця да гасьця, прыглядаўся, прыслухоўваўся.</br> {{gap|1.5em}}Вось тоўсты багаты пан Тольскі гігікае. Замасьленыя маленькія вочкі яго блішчаць двума кропельнымі лужынкамі. Твар чырвоны, як медзь, трайны падбародак складваецца ў шырокія фальбоны. „Гу-гу-гу!“ — сьмяецца басам пан Тольскі і трымаецца за вялізнае пуза. Здаецца, што гэта яго пуза гукі сьмеху выдае і гучыць, як пустая бочка: „гу-гу-гу“.</br><noinclude></noinclude> dqty7p8zvwnqvrjcs7w5821r8g8okb1 104 122988 285138 2026-05-10T16:03:40Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}А то нібы брэша пасабачаму тонкі, як жэрдка, пан Забелла. „Гі-га-гі-га-гі-га-аў“! Пры гэтым ён ківаецца з боку на бок, нібы трысьцянё пад бурай. Ён глытае словы, пырскае сьлінай з рэдкіх жоўтых зубоў, захлёбваецца — і словы з яго бледных вуснаў выры...» 285138 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}А то нібы брэша пасабачаму тонкі, як жэрдка, пан Забелла. „Гі-га-гі-га-гі-га-аў“! Пры гэтым ён ківаецца з боку на бок, нібы трысьцянё пад бурай. Ён глытае словы, пырскае сьлінай з рэдкіх жоўтых зубоў, захлёбваецца — і словы з яго бледных вуснаў вырываюцца сьлізкія, як жабы. Нічога ў іх не разьбярэш. Толькі ўрыўкі слоў раскудлачанымі шматамі чуе пан Вашамірскі: „Салавей уцёк! Пан Вашамірскі толькі — гі-га-га-аў — фарсіў! Нас абманваў!“</br> {{gap|1.5em}}Ксёндз Курачковіч сьмяецца мала. Але за тое яго ўсьмешка такая кплівая, вочы круглыя такія бліскучыя, а лацінскія фразы такія мудраныя, што горш рогату труцяць настрой пана Вашамірскага…</br> {{gap|1.5em}}А вось глухі пан Гайкоў. Калі яго лаеш, ён заўсёды ветла ўсьміхаецца, бо ня чуе. Пан Гайкоў і „Салаўя“ ня чуў-бы. А цяпер і ён сьмяецца, і ён крытыкуе.</br> {{gap|1.5em}}Паміж гучным сьмехам мужчын раздаецца цэлая капэля жаночага хіхату-піску. Пані сьмяюцца да плачу, да гістэрыкі, да няпрытомнасьці:</br> {{gap|1.5em}}„Хі-ха-хгі-і-і! Салавей не сьпяваў!“.</br> {{gap|1.5em}}„І-хі-ха! Пан Вашамірскі абмануў!“.</br> {{gap|1.5em}}„І-гі-гі-і-і! Баль ня ўдаўся!“.</br> {{gap|1.5em}}Пані заходзяцца ад сьмеху. Месца сабе не знаходзяць. Бязьлітасна крытыкуюць пана Вашамірскага. Белыя, вострыя зубкі ў іх пры гэтым блішчаць, асьляпляюць. Ямачкі на шчочках глыбеюць: ружовыя ямачкі, у якіх ня раз тапіўся зачараваны пан Вашамірскі.</br> {{gap|1.5em}}Жыва бачыў пан Вашамірскі ў сваім выабражэньні, як на прыгожых санках па дарозе сьмяюцца госьці з няўдалага балю, няўдалага дзякуючы таму, што яго<noinclude></noinclude> sslam04et1auhrjb3mhaiz6l41q6ukt 104 122989 285139 2026-05-10T16:07:51Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «гордасьць, яго пахвальба — „Салавей“ адмовіўся сьпяваць. Гэтулькі гутарак было аб „Салаўі“, так людзі цікавіліся, а раптам уцёк…</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі ня думаў цяпер аб тым, як будзе караць „Салаўя“. Думкі яго ўсё яшчэ насіліся ў сьнежных бязбрэж...» 285139 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>гордасьць, яго пахвальба — „Салавей“ адмовіўся сьпяваць. Гэтулькі гутарак было аб „Салаўі“, так людзі цікавіліся, а раптам уцёк…</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі ня думаў цяпер аб тым, як будзе караць „Салаўя“. Думкі яго ўсё яшчэ насіліся ў сьнежных бязбрэжжах каля павозак гасьцей, дзе, паводле яго выабражэньня, госьці выкпівалі няўдалы баль. Ён злаваўся на іх за такое выкпіваньне. Ён злаваўся на ўсіх людзей, на ўвесь сьвет.</br> {{gap|1.5em}}Доўга стаяў на ганку пан Вашамірскі.</br> {{gap|1.5em}}Уздрыгануўся нарэшце ўсім целам. Агледзеўся па бакох. Пуста на дзядзінцу. Нібы ўсе павыміралі, а ён адзін адным астаўся. Астаўся зьняслаўлены, асьмеяны ўсімі суседзямі.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі раптоўнымі крокамі ўвайшоў у палац.</br> {{gap|1.5em}}У салі, дзе ўночы кіпела жыцьцё, дзе столькі было блеску і вясёласьці, цяпер засталіся руіны. Ён кінуў вокам на тэатральную заслону, на стол, вакол якога мітусіліся слугі, прыбіраючы з яго пасуду і астаткі яды, і, як асьцёбаны, пайшоў у свой габінет.</br> {{gap|1.5em}}Пан сеў на мяккі дыван.</br> {{gap|1.5em}}Ён адчуваў вялікую стомленасьць. Цяжка было яму варухнуцца з месца. Доўга думаў аб конфузе на балі. Успамінаў усе падрабязгі мінулай ночы ў тэй чарзе, як яны адбываліся.</br> {{gap|1.5em}}Як выскачыў з салі „Салавей“, не захацеўшы быць „панскім салаўём“, усе госьці разьзявіліся ад дзіва. Зірнулі на яго, на пана Вашамірскага, такімі вачыма, нібы ён у іх штосьці ўкраў. Пасьля гэтага пачалі шушукацца і пераміргівацца. Яны хутка падняліся з-за стала, як-бы пакрыўджаныя. А яго маці, пані Вашамірская,<noinclude></noinclude> r7qowu6fh24qiax8rs7dd3x1ay6oeq3 104 122990 285140 2026-05-10T17:51:00Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «абамлела. Яна ўвесь час плача, зрабілася няпрытомнай ды ўсё нешта пра „Салаўя“ шэпча. У малельным пакоі моліцца, просіць літасьці ў бога, каб „Салавей“ вярнуўся. Ад яе не адыходзіць ксёндз Марцэвіч.</br> {{gap|1.5em}}Увесь гэты абраз, вельмі няпрыемны, стаяў п...» 285140 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>абамлела. Яна ўвесь час плача, зрабілася няпрытомнай ды ўсё нешта пра „Салаўя“ шэпча. У малельным пакоі моліцца, просіць літасьці ў бога, каб „Салавей“ вярнуўся. Ад яе не адыходзіць ксёндз Марцэвіч.</br> {{gap|1.5em}}Увесь гэты абраз, вельмі няпрыемны, стаяў перад вачыма пана Вашамірскага і не даваў яму супакою.</br> {{gap|1.5em}}„Вось рабі людзям дабро!“ думаў ён. „Хам заўсёды застаецца хамам. Прыгрэеш зьмяю на сваіх грудзёх, а яна цябе ўкусіць. Ці кепска жылося ў мяне „Салаўю“? Адарваў яго ад прыгоньніцкай працы. Панам жыў ён у мяне. А вось і аддзякаваў!“</br> {{gap|1.5em}}Пан тупнуў ад злосьці нагой.</br> {{gap|1.5em}}— Закатую яго… на сьмерць закатую!</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі тры разы пляснуў у далоні.</br> {{gap|1.5em}}Зьявіўся лёкай і, пакланіўшыся нізка, запытаў:</br> {{gap|1.5em}}— Што яснавяльможны пан прыкажа?</br> {{gap|1.5em}}— „Салаўя“ злавілі? — строга запытаўся пан.</br> {{gap|1.5em}}— Не, яснавяльможны пане.</br> {{gap|1.5em}}— Вон! — грымнуў пан Вашамірскі.</br> {{gap|1.5em}}Спалоханы лёкай пакланіўся яшчэ ніжэй і ціха высунуўся з пакою.</br> {{gap|1.5em}}— Вось рабі хаму палёгку! — крыўдзіўся пан невядома каму, паглядаючы тупа на францускую гравюру, якая вісела на сьцяне супроць яго.</br> {{gap|1.5em}}Пану зрабілася горача. Ён успомніў, што сядзіць у цёплай футры. Скінуў футру з плеч на дыван і зноў ляснуў тры разы ў далоні.</br> {{gap|1.5em}}Зноў зьявіўся спалоханы лёкай, пакланіўся і з маўклівым запытаньнем у вачох зірнуў на пана.</br> {{gap|1.5em}}— Футру забяры!</br> {{gap|1.5em}}Лёкай забраў футру і хутка вышаў з пакою.</br><noinclude></noinclude> btf2vzm3l3l42n322u1p2ysdmsv7fi8 104 122991 285141 2026-05-10T18:01:41Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Думкі аб неспагадных людзёх і аб яго надмерным панскім дабры да іх не давалі супакою.</br> {{gap|1.5em}}— Чаму я такі добры? Чаму? — уголас сказаў пан і зноў наставіў вочы на гравюру.</br> {{gap|1.5em}}Гравюра выяўляла захад сонца ў невядомым стэпу. Па высокім ка...» 285141 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Думкі аб неспагадных людзёх і аб яго надмерным панскім дабры да іх не давалі супакою.</br> {{gap|1.5em}}— Чаму я такі добры? Чаму? — уголас сказаў пан і зноў наставіў вочы на гравюру.</br> {{gap|1.5em}}Гравюра выяўляла захад сонца ў невядомым стэпу. Па высокім кавылі носіцца ўскач у вялікім сполаху табун дзікіх коняй. Недалёка ад іх у густым трысьці стаіць леопард, гатовы да нападу.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі раптам забыўся аб сваім надзвычайным дабры да сваіх прыгоньнікаў і давай пільней углядацца ў абраз. Распушчаныя конскія грывы, доўгія калматыя хвасты, дзіка бліскучыя вочы, сагнутыя позы дзікіх коняй, якія нібы ў паветры носяцца ўсімі чатырма нагамі над кавылём, захапілі пана сваім фантастычным першабытным хараством. <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">XXVII</span></center> {{gap|1.5em}}Пан Вольскі працёр вочы і зьдзіўлена азірнуўся па бакох: незнаёмы, вялізны пакой.</br> {{gap|1.5em}}— Няўжо гэта ўсё мне сьнілася? Дзе я? А мо‘ яшчэ і цяпер сьню? Я, здаецца, тут ніколі ня быў.</br> {{gap|1.5em}}Вольскі, нібы ашпараны варам, ускочыў на ногі, моршчыць лоб аднэй рукой, трэ яго другой; чэша пальцамі, нібы грэбнем, ускалмачаныя рыжыя валасы, і ў яго чырвоных вачох блішчыць непакой.</br> {{gap|1.5em}}— Ці я ўжо прачнуўся? Ці яшчэ сплю? — шэпча ён хрыплым п‘яным голасам і пачынае хадзіць па вялікім гардэробным пакоі туды і сюды, моцна ставячы ногі.</br> {{gap|1.5em}}Ад стуку яго ботаў раздаецца гул. Водгалас адказвае з усіх куткоў, нібы страляніна.</br> {{gap|1.5em}}— Не, ня сплю… — супакойвае Вольскі сам сябе.</br><noinclude></noinclude> q76qndyx86rr8nnj4sv8f4n5x9n2ayv 104 122992 285142 2026-05-10T18:06:33Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Ён аглядаецца на шафы з разьбою, з бронзавымі амурамі, успамінае музыку, якая яго так вабіла ўночы, і паглядае на сябе ў люстэрка. Не пазнае сябе ў зьбянтэжаным рыжым чалавечку, які глядзіць на яго са шкла. Вольскі зноў непакоіцца.</br> {{gap|1.5em}}— Мабы...» 285142 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Ён аглядаецца на шафы з разьбою, з бронзавымі амурамі, успамінае музыку, якая яго так вабіла ўночы, і паглядае на сябе ў люстэрка. Не пазнае сябе ў зьбянтэжаным рыжым чалавечку, які глядзіць на яго са шкла. Вольскі зноў непакоіцца.</br> {{gap|1.5em}}— Мабыць, сплю! — цьвёрда кажа ён.</br> {{gap|1.5em}}Выпадкова зірнуў на рукі і задрыжэў — рукі ў крыві…</br> {{gap|1.5em}}— Няўжо-ж забіў каго-колечы? Часам, праўда, настаўляў на людзей дзеля форсу дзедаўскі пісталет і крычаў: „застрэлю!“, але адвагі не хапала на гэта. Я больш языком мялю.</br> {{gap|1.5em}}Тут Вольскі ўспомніў, што ўночы сваёю крывёю верш пісаў. Паглядзеў на стол — ляжыць кавалак паперы, а на ёй напісана чырвонае слова „ой“.</br> {{gap|1.5em}}Трохі забалела рука, заныла ранка.</br> {{gap|1.5em}}— Не, ня сплю! — упэўніўся Вольскі і пачаў, як дзіцё, фукаць губамі на руку, каб не балела.</br> {{gap|1.5em}}Зноў узяўся за агляд пакою і ніяк ня мог успомніць, як ён тут апынуўся. Давай успамінаць аб усім тым, што рабілася ўночы, але гэта здавалася яму такім дзіўным і нязвычайным, ажна ніяк ня мог паверыць, што гэта было наяве. Праўда, пан Вашамірскі прасіў яго на вялікі баль — гэта было наяве. Але тое, што баль ужо адбыўся, што ён, Вольскі, ужо баляваў — сон.</br> {{gap|1.5em}}— Я сплю, сплю! — пастанавіў цьвёрда пан Вольскі, — бо я ня чуў яшчэ, як панскі „Салавей“ сьпявае.</br> {{gap|1.5em}}Калі пан Вольскі „ўпэўніўся“, што сьпіць, што гэта ўсё толькі чароўны сон, ён супакоіўся і нават вясёлым зрабіўся.</br> {{gap|1.5em}}— Прыемны сон цікавей няпрыемнай явы.</br><noinclude></noinclude> 59dg6t3g9eezrjrt1k4bxrkqaczy2o7 104 122993 285143 2026-05-10T18:33:12Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Ён перастаў баяцца незнаёмага пакою і пачуўся як у сябе дома.</br> {{gap|1.5em}}„Калі сон, дык трэба выкарыстаць“, падумаў пан Вольскі і хіхікнуў ад прыемнасьці. „Пастараюся зрабіць гэты сон яшчэ больш цікавым“.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вольскі пасунуўся да дзьв...» 285143 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Ён перастаў баяцца незнаёмага пакою і пачуўся як у сябе дома.</br> {{gap|1.5em}}„Калі сон, дык трэба выкарыстаць“, падумаў пан Вольскі і хіхікнуў ад прыемнасьці. „Пастараюся зрабіць гэты сон яшчэ больш цікавым“.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вольскі пасунуўся да дзьвярэй, скрыпнуў імі і апынуўся ў іншым пакоі. Па сьценах гэтага пакою віселі сьвятыя абразы ў залочаных рамах. Па сярэдзіне стаяў амбон. Гарэлі па кутох вялізныя васковыя сьвечкі, нібы ў касьцёле. Перад абразом „маткі боскай“ стаяла на каленях пані Вашамірская і ціха малілася. Недалёка ад яе сядзеў у задуме ксёндз Марцэвіч і хітра ўсьміхаўся, паглядаючы ў сьпіну пані.</br> {{gap|1.5em}}Хоць пану Вольскаму здавалася, што ўсё гэта бачыць ён ва сьне, аднак, стараўся выбрацца адгэтуль назад так ціха, каб яго не заўважылі.</br> {{gap|1.5em}}Ён зноў апынуўся ў ранейшым пакоі і ледзь знайшоў за шафамі іншыя дзьверы. Гэтыя дзьверы вывелі яго ў нейкі змрочны калідор. Ён ня ведаў, куды ісьці. Ад выпіўкі ўночы ў яго цяпер трашчэла галава, губы былі сухія, а ў роце нясмачна.</br> {{gap|1.5em}}„Усё роўна як ня ў сьне!“ падумаў пан Вольскі і пачаў выціраць рукавом успацеўшы лоб. А варта было-б трохі апахмяліцца, і ў сьне паможа!</br> {{gap|1.5em}}Пан Вольскі ішоў па доўгім змрочным калідоры. Слабы адсьвет пранікаў сюды толькі з абодвух канцоў калідору — з вакон з цёмна-сінімі палукруглымі шыбамі. Пан Вольскі ўпёрся ў невялічкія дзьверы, якія лёгка адчыніліся, і апынуўся на дзядзінцы супроць белай нізкай камяніцы.</br><noinclude></noinclude> c83h1yqljprewsg0dc64g0jzzcom6fj 104 122994 285144 2026-05-10T18:41:40Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}„Аднак і ў сьне холадна, калі табе сьніцца сьнег і мароз“, падумаў пан Вольскі.</br> {{gap|1.5em}}Ня гледзячы на холад, Вольскаму спадабалася вандраваньне ў сьне. Такія сны шмат разоў яму сьніліся: вандруе ў невядомым палацы ад пакою да пакою і ня можа вы...» 285144 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}„Аднак і ў сьне холадна, калі табе сьніцца сьнег і мароз“, падумаў пан Вольскі.</br> {{gap|1.5em}}Ня гледзячы на холад, Вольскаму спадабалася вандраваньне ў сьне. Такія сны шмат разоў яму сьніліся: вандруе ў невядомым палацы ад пакою да пакою і ня можа выбрацца адтуль. З лёгкім сэрцам ён спалохаў варону, якая дзёўбала нешта ў сьнезе, і адчыніў дзьверы ў камяніцу. Увайшоў у пусты пакой, прабраўся адтуль у другі і апынуўся якраз у пакоі, дзе спалі балярыны панскай студыі.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вольскі паглядзеў, бы кот на сала. Нават аблізвацца пачаў. Нават замурлыкаў у багатых вібрацыях пачуцьця сваё поэтычнае слова „ой!“</br> {{gap|1.5em}}— Ой, сон! Ой, слаўны, ой, прыгожы, ой, натхнёны, дзіўны сон! О-о-о-о-о-о-а-а-ай!</br> {{gap|1.5em}}Апошняе „ой“ ён выгаварыў так працягла, што, каб перадаць гэта на паперы, дык павінна заняць добрых трох радкоў вершу ў стылі пана Вольскага.</br> {{gap|1.5em}}— Так, здаецца, вечна гатоў сьніць!</br> {{gap|1.5em}}Пан Вольскі зрабіў рыцарскі выгляд — ганаровы, пачцівы, строгі, геркулесаўскі і горды.</br> {{gap|1.5em}}Сьмешна выглядала ў такой позе яго дробная мізэрная фігурка. Ён заўважыў гэта ў люстэрцы каля сьцяны.</br> {{gap|1.5em}}„Ой, не падыходзіць“ падумаў пан Вольскі, „давай зраблю сабе фізіономію чалавека ў экстазе малітвы!“</br> {{gap|1.5em}}Пан Вольскі стаў на калені, разьняў рукі, як-бы для вялікага маленьня і вытарашчыў вочы ўгару.</br> {{gap|1.5em}}— Хі-хі-ха-ха-хі! — пранесьліся гамы ціхага мэлёдыйнага сьмеху з усіх ложкаў, дзе ляжалі балярыны, адпачываючы пасьля такой бурна-працавітай ночы.</br><noinclude></noinclude> tvztu0ysuxh3hjxqqukjplvbfv1eajk 104 122995 285145 2026-05-10T18:45:53Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Пан Вольскі падумаў, што гэта нейкі нявідочны музыка праводзіць па струнах нявідочных гусьляў…</br> {{gap|1.5em}}З усіх ложкаў на яго паглядалі вочы. Кожная пара вачэй — пасвойму вабная, пасвойму чароўная, пасвойму казачная. Дадаткам да вачэй чырванел...» 285145 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Пан Вольскі падумаў, што гэта нейкі нявідочны музыка праводзіць па струнах нявідочных гусьляў…</br> {{gap|1.5em}}З усіх ложкаў на яго паглядалі вочы. Кожная пара вачэй — пасвойму вабная, пасвойму чароўная, пасвойму казачная. Дадаткам да вачэй чырванелі макам, малінамі, брусьніцамі і вішнямі губкі розных ліній і формаў. Доўгія валасы ад ільняна-русых да сіня-цёмных у розных пералівах перасыпаліся хвалямі і абрамлял твары балярын.</br> {{gap|1.5em}}Па чарзе ўсё гэта знаходзіла адбітак у чырвоных вачох пана Вольскага, вырывала водгукі з яго сэрца.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вольскі падняўся на ногі і з выглядам скромнага школьніка ціханька хадзіў ад ложка да ложка. Углядаўся бліжэй у змучаныя, бледныя твары балярын, з сінімі глыбокімі кругамі пад вачыма. Сэрца яго хутка цюцюкала пры гэтым, гаворачы на ўсіх мовах, якія толькі ёсьць на зямлі, слова: „ой…“</br> {{gap|1.5em}}— Ой, як цябе завуць? — пачаў пан Вольскі пытацца ў кожнай балярыны.</br> {{gap|1.5em}}У адказ пасыпаліся на розныя пявучыя спалоханыя галаскі псэўдонімы балярын — назвы грэцкіх муз:</br> {{gap|1.5em}}— Тэрпсыхора.</br> {{gap|1.5em}}— Талія.</br> {{gap|1.5em}}— Мэльпомена.</br> {{gap|1.5em}}— Эрата.</br> {{gap|1.5em}}— Полімнія.</br> {{gap|1.5em}}Чужыя вуху пана Вольскага словы зазьвінелі, нібы залатыя ягады, заблішчэлі, як дарагія дыямэнты з старасьвецкага скарбу.</br> {{gap|1.5em}}Вушы і вочы пана Вольскага былі асыпаны такімі дарамі, якія сапраўды можна мець толькі ў сьне.</br><noinclude></noinclude> i7thk40hn0h5txdpbqsto47fx2faaee 104 122996 285146 2026-05-10T18:52:46Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— Ой… — прастагнаў пан Вольскі.</br> {{gap|1.5em}}Гэты стогн меў у адчуваньнях пана Вольскага ў даным выпадку вельмі багаты сэнс, абшырны, як мора:</br> {{gap|1.5em}}„Ой, каб гэты чароўны сон не паплыў ад мяне, як рэчка на лузе; не схаваўся-б, як цень бярозкі; ня ў...» 285146 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— Ой… — прастагнаў пан Вольскі.</br> {{gap|1.5em}}Гэты стогн меў у адчуваньнях пана Вольскага ў даным выпадку вельмі багаты сэнс, абшырны, як мора:</br> {{gap|1.5em}}„Ой, каб гэты чароўны сон не паплыў ад мяне, як рэчка на лузе; не схаваўся-б, як цень бярозкі; ня ўзьняўся-б у нябёсы, як росы ранічныя“, і гэтак далей, і гэтак далей.</br> {{gap|1.5em}}Каб мацней затрымваць гэты дзіўны сон, пан Вольскі ўжыў яшчэ адно — самае багатае з запасу сваіх многіх пачуцьцяў — пачуцьцё мацаньня і пацалункаў. Гэтае пачуцьцё пану Вольскаму спадабалася больш за іншыя.</br> {{gap|1.5em}}— Ой, тут сапраўды адчуваеш! — характарызаваў заўсёды гэтае пачуцьцё пан Вольскі.</br> {{gap|1.5em}}Але справа ў тым, што да гэтага пачуцьця балярыны былі падрыхтаваны, дзякуючы выхаваньню, якое атрымалі ад ксяндза Марцэвіча, не на карысьць пану Вольскаму.</br> {{gap|1.5em}}Ксёндз Марцэвіч быў сам багата адораны гэтым пачуцьцём і быў страшна зайздросны да об‘ектаў сваіх боскіх пачуцьцяў. У гэту ноч ён пільна абараняў балярын ад наступу паноў.</br> {{gap|1.5em}}Калі пан Вольскі хацеў выпрабаваць на балярынах сваё самае галоўнае пачуцьцё, дык падняўся цэлы гармідар. Балярыны закрычалі ад страху.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вольскі нібы з неба зваліўся.</br> {{gap|1.5em}}Нязвычайныя істоты з нязвычайнымі імёнамі пачалі сыпаць на яго такімі звычайнымі словамі, якіх пан Вольскі часам чуў толькі ад „хлопак“.</br> {{gap|1.5em}}Ня то што дзяўчаты яго лаялі. Наадварот, яны вельмі далікатна прасілі, каб пан іх не чапаў. І {{„перанос пачатак|паноч|кам“}}<noinclude></noinclude> 7jooyoayxp5jiywm985loxgpvjxdslt 285147 285146 2026-05-10T18:53:16Z RAleh111 4658 285147 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— Ой… — прастагнаў пан Вольскі.</br> {{gap|1.5em}}Гэты стогн меў у адчуваньнях пана Вольскага ў даным выпадку вельмі багаты сэнс, абшырны, як мора:</br> {{gap|1.5em}}„Ой, каб гэты чароўны сон не паплыў ад мяне, як рэчка на лузе; не схаваўся-б, як цень бярозкі; ня ўзьняўся-б у нябёсы, як росы ранічныя“, і гэтак далей, і гэтак далей.</br> {{gap|1.5em}}Каб мацней затрымваць гэты дзіўны сон, пан Вольскі ўжыў яшчэ адно — самае багатае з запасу сваіх многіх пачуцьцяў — пачуцьцё мацаньня і пацалункаў. Гэтае пачуцьцё пану Вольскаму спадабалася больш за іншыя.</br> {{gap|1.5em}}— Ой, тут сапраўды адчуваеш! — характарызаваў заўсёды гэтае пачуцьцё пан Вольскі.</br> {{gap|1.5em}}Але справа ў тым, што да гэтага пачуцьця балярыны былі падрыхтаваны, дзякуючы выхаваньню, якое атрымалі ад ксяндза Марцэвіча, не на карысьць пану Вольскаму.</br> {{gap|1.5em}}Ксёндз Марцэвіч быў сам багата адораны гэтым пачуцьцём і быў страшна зайздросны да об‘ектаў сваіх боскіх пачуцьцяў. У гэту ноч ён пільна абараняў балярын ад наступу паноў.</br> {{gap|1.5em}}Калі пан Вольскі хацеў выпрабаваць на балярынах сваё самае галоўнае пачуцьцё, дык падняўся цэлы гармідар. Балярыны закрычалі ад страху.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вольскі нібы з неба зваліўся.</br> {{gap|1.5em}}Нязвычайныя істоты з нязвычайнымі імёнамі пачалі сыпаць на яго такімі звычайнымі словамі, якіх пан Вольскі часам чуў толькі ад „хлопак“.</br> {{gap|1.5em}}Ня то што дзяўчаты яго лаялі. Наадварот, яны вельмі далікатна прасілі, каб пан іх не чапаў. І {{перанос пачатак|„паноч|кам“}}<noinclude></noinclude> i3s1amqgrn0j1vf4p602qtsfe2d6jg9 104 122997 285148 2026-05-10T18:58:13Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|„паноч|кам“}} звалі і „літасьці“ прасілі, але „хамскі ензык“ быў ужо лаянкай для ганаровага пана, здаваўся яму грубым.</br> {{gap|1.5em}}Ён пачаў меней далікатна і сьмялей наступаць на гэтае „быдла“.</br> {{gap|1.5em}}Падняўся лямант.</br> {{gap|1.5em}}Набег...» 285148 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|„паноч|кам“}} звалі і „літасьці“ прасілі, але „хамскі ензык“ быў ужо лаянкай для ганаровага пана, здаваўся яму грубым.</br> {{gap|1.5em}}Ён пачаў меней далікатна і сьмялей наступаць на гэтае „быдла“.</br> {{gap|1.5em}}Падняўся лямант.</br> {{gap|1.5em}}Набегла шмат народу з панскай чэлядзі. Зьявіўся ксёндз Марцэвіч.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вольскі пачаў сумнявацца ў сваім сьне:</br> {{gap|1.5em}}„Ой, а можа я ўжо прачнуўся?“ трывожна падумаў ён. „Чаму-ж „Салавей“ не сьпявае ў панскім палацы?“ <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">XXVIII</span></center> {{gap|1.5em}}Доўга пан Вашамірскі глядзеў на гравюру. Розныя думкі лезьлі ў галаву, лезьлі такім напорам, нібы іх ганялі да яго, як пастух гоніць атару авечак. У выніку ўсіх думак згладзіўся боль, адышла крыўда мінулай ночы. І спакойныя разважаньні апанавалі ім:</br> {{gap|1.5em}}— Няма лепшага хараства над хараством прыроды. Няма болей пэўнага мастацтва над мастацтвам, якое раскідана ў прыродзе. Чалавек павінен толькі гэта ўразумець, аддавацца гэтаму ўсімі сваімі адчуваньнямі. І чаму я такі доўгі час быў сьляпым? Прырода — бязьвінна, чыста і ніколі ня здрадзіць, як чалавек.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі падняўся з дывана і пачаў хадзіць па пакоі, залажыўшы рукі за плечы. У яго галаве высьпявалі новыя пляны. Новыя ідэі хараства мігацелі рознакалёрнымі вясёлкамі. Трэба было толькі каму-кольвечы выказаць іх і нешта новае пачаць у гэтым кірунку рабіць.</br> {{gap|1.5em}}На пана надыйшла нецярплівасьць.</br><noinclude></noinclude> syzmngj2oyt1ldsr54n5nsbi86dmif1 104 122998 285149 2026-05-10T19:04:16Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Раптам пан Вашамірскі пачуў крыкі: „Салаўя! Салаўя!“</br> {{gap|1.5em}}„Злавілі „Салаўя!“ падумаў ён. </br> {{gap|1.5em}}Вочы ў яго загарэліся гневам. Ён выскачыў з пакою насустрач „Салаўю“. Тонкія белыя пальцы яго скрывіліся ў дрыгатах і зрабіліся падобнымі...» 285149 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Раптам пан Вашамірскі пачуў крыкі: „Салаўя! Салаўя!“</br> {{gap|1.5em}}„Злавілі „Салаўя!“ падумаў ён. </br> {{gap|1.5em}}Вочы ў яго загарэліся гневам. Ён выскачыў з пакою насустрач „Салаўю“. Тонкія белыя пальцы яго скрывіліся ў дрыгатах і зрабіліся падобнымі да кіпцюроў каршуна.</br> {{gap|1.5em}}У калідоры стаялі зьбянтэжаны пан Вольскі і ксёндз Марцэвіч.</br> {{gap|1.5em}}Рыжыя валасы ў пана Вольскага былі натапыршчаны нібы ў пеўня, які скача на ворага. Ён ажыўлена махаў рукамі. На вачох у аго выступалі сьлёзы, і хрыплым голасам ён крычаў:</br> {{gap|1.5em}}— Салаўя! Салаўя!</br> {{gap|1.5em}}— Ціха, пане Вольскі, — супакойваў яго ксёндз Марцэвіч, — а то пан Вашамірскі зноў пачастуе вэнгерскім віном з дзедаўскага келіха.</br> {{gap|1.5em}}— Я праспаў „Салаўя“. Хачу паслухаць яго сьпевы, — крычаў пан Вольскі.</br> {{gap|1.5em}}Супакоіўся ён толькі тады, як заўважыў пана Вашамірскага.</br> {{gap|1.5em}}— О, д‘ябал! А я думаў… — заскрыгатаў зубамі пан Вашамірскі. Але абавязак гасьціннасьці да чалавека, якога ён запрасіў у госьці, ды які яшчэ ня ўцёк ад яго, як усе іншыя госьці, прымусіў пана быць далікатным.</br> {{gap|1.5em}}— Прашу да майго пакою, пане Вольскі! — гасьцінным голасам сказаў пан Вашамірскі і ўзяў шляхціца пад руку з такой ласкавасьцю і асьцярожнасьцю, нібы пан Вольскі быў шкляны. На ксяндза Марцэвіча зірнуў пры гэтым такім злосным вокам, ажна ксёндз ціхім<noinclude></noinclude> 3vjo0biyrwc8ekligigx2gqj2fsoaof 104 122999 285150 2026-05-10T19:12:29Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «нячутным крокам шмыгнуў у малельню да пані Вашамірскай.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вольскі зьзяў ад вялікай прыемнасьці. Аглядаўся па бакох — можа хто яшчэ заўважыць (хоць-бы лёкай), якой пашанай ён карыстаецца ў пана Вашамірскага.</br> {{gap|1.5em}}Пан пасадзіў шляхціца ў...» 285150 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>нячутным крокам шмыгнуў у малельню да пані Вашамірскай.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вольскі зьзяў ад вялікай прыемнасьці. Аглядаўся па бакох — можа хто яшчэ заўважыць (хоць-бы лёкай), якой пашанай ён карыстаецца ў пана Вашамірскага.</br> {{gap|1.5em}}Пан пасадзіў шляхціца ў мяккі фотэль. Сам сеў насупраць на дыван.</br> {{gap|1.5em}}У пана Вольскага ў вачох і ва ўсёй фігуры выяўляліся і ўласны гонар, і пачцівасьць да пана, і хітрасьць.</br> {{gap|1.5em}}— Пан Вольскі мне друг? — запытаўся пан Вашамірскі ціхім таемным голасам.</br> {{gap|1.5em}}— Ой, вечна гатоў служыць яснавяльможнаму пану! — сказаў шляхціц яшчэ болей таемна, стукнуў абодвума кулакамі сабе ў грудзі, наморшчыў лоб і ледзь не расплакаўся.</br> {{gap|1.5em}}На тонкіх губах пана Вашамірскага мільгнула чуць прыкметная ўсьмешка. Ён заўважыў.</br> {{gap|1.5em}}— Верш, якім пан Вольскі мяне пачаставаў на балі, ніколі ня выйдзе з маёй памяці. Каб пана за яго аддзякаваць я прымушан быў пачаставаць пана з дзедаўскага келіха.</br> {{gap|1.5em}}Шляхціц наставіў на пана спалоханыя вочы. Рукі яго задрыжэлі.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі гучна зарагатаў, супакойваючы шляхціца:</br> {{gap|1.5em}}— З дзедаўскага келіха ня буду пана цяпер частаваць, але віна вып‘ем з панам!</br> {{gap|1.5em}}— Ой, вып‘ем, яснавяльможны пане! — прагаварыў набожным голасам пан Вольскі і падзіцячаму пачаў перабіраць нагамі.</br><noinclude></noinclude> 0y0cg7iogtktzho57pyfgvw00lw7lsh 104 123000 285151 2026-05-10T19:19:01Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— А пакуль што пагаворым аб справах!</br> {{gap|1.5em}}— Я слухаю, яснавяльможны пане!</br> {{gap|1.5em}}Шляхціц наставіў вушы. Ва ўсёй яго фігуры выяўлялася напружанасьць чаканьня.</br> {{gap|1.5em}}— Дык вось, пан Вольскі пэўна бачыў, якія стаеньнікі ў маіх гасьцей, а...» 285151 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— А пакуль што пагаворым аб справах!</br> {{gap|1.5em}}— Я слухаю, яснавяльможны пане!</br> {{gap|1.5em}}Шляхціц наставіў вушы. Ва ўсёй яго фігуры выяўлялася напружанасьць чаканьня.</br> {{gap|1.5em}}— Дык вось, пан Вольскі пэўна бачыў, якія стаеньнікі ў маіх гасьцей, а ў мяне на стайні ніводнага добрага каня няма.</br> {{gap|1.5em}}— Ой, праўда, яснавяльможны пане!</br> {{gap|1.5em}}Робячы гэту заўвагу, шляхціц спачуваюча зірнуў пану ў глыбіню вачэй, і яму горача стала ад пэрспэктывы гандлю і добрага заробку.</br> {{gap|1.5em}}— Значыцца, — казаў пан далей, — я памяняў сваю стайню на тэатр…</br> {{gap|1.5em}}— Ой, так, так, яснавяльможны пане, — больш халодным тонам прамармытаў шляхціц. З інтонацыі яго голасу нельга было ўцяміць, ці ён хваліць за гэта пана, ці ганіць.</br> {{gap|1.5em}}— Мабыць, гандлю ня будзе! — падумаў шляхціц.</br> {{gap|1.5em}}— Ня было мне часу, — гаварыў пан Вашамірскі, — калі глядзець за стайняй… Быў заняты тэатрам. А цяпер абавязкова мне трэба набыць некалькі троек. Абавязкова!</br> {{gap|1.5em}}Вочы пана Вашамірскага пры гэтым загарэліся. Пан Вольскі зноў ажыў: гандаль наклёўваецца.</br> {{gap|1.5em}}— Дык можа пан Вольскі дапаможа мне ў гэтай справе? — запытаўся пан Вашамірскі.</br> {{gap|1.5em}}Тут пан Вольскі пагандлярску гумкнуў і наморшчыў лоб:</br> {{gap|1.5em}}— Многа грошы будзе каштаваць, яснавяльможны пане. Ой, многа! Добрых коняй ніхто ня хоча {{перанос пачатак|прада|ваць}}<noinclude></noinclude> cevpsqjee26hl6phxdeqvou02j7spy7 104 123001 285152 2026-05-10T19:28:13Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|прада|ваць}}, а калі пан іх набудзе, дык хто за імі будзе глядзець? Пан тэатрам заняты…</br> {{gap|1.5em}}— Тэатрам? Няхай яго д‘яблы! Апрыкрыў ён мне! — горача і шчыра казаў пан Вашамірскі. — Я гатоў яго за дармо аддаць! Карысьці няма ад яго.</br> {{gap|1...» 285152 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|прада|ваць}}, а калі пан іх набудзе, дык хто за імі будзе глядзець? Пан тэатрам заняты…</br> {{gap|1.5em}}— Тэатрам? Няхай яго д‘яблы! Апрыкрыў ён мне! — горача і шчыра казаў пан Вашамірскі. — Я гатоў яго за дармо аддаць! Карысьці няма ад яго.</br> {{gap|1.5em}}— Нікому гэтыя тэатральныя хлопы не патрэбны. Яны-ж ні да якой працы ўжо не гадзяцца. Яны-ж адвыклі ад яе, — гнуў сваю лінію хітры шляхціц.</br> {{gap|1.5em}}— Бізун навучыць! — апраўдваў сваіх актораў пан Вашамірскі. — Коні, коні мне патрэбны нагвалт! — нібы літасьці прасіў ён у шляхціца.</br> {{gap|1.5em}}— Калі на тое пайшло, дык мы наладзім як-кольвечы справу яснавяльможнага пана! — казаў шляхціц такім тонам, якім гаворыць доктар да хворага.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі абрадваўся.</br> {{gap|1.5em}}— Калі ня будзе ахвотнікаў на актораў, — разважаў ён уголас, — дык я іх зноў пушчу на гаспадарку. Набалаваліся і годзе. А пану Вольскаму ў нагароду аддам калі захоча, некалькі чалавек з маёй трупы, па выбару. Пан Вольскі мне паможа купіць коняй.</br> {{gap|1.5em}}— Што яснавяльможны пан мне загадае, тое і выканаю!</br> {{gap|1.5em}}Пан Вольскі пры гэтым так моцна стукнуў сабе ў грудзі, ажна дыханьне стрымалася. „Выберу для сябе аднаго музыканта і пару балярын“, падумаў ён.</br> {{gap|1.5em}}Ад хмельнай радасьці шляхціц ёрзаў у панскім фотэлі, уздрыгваў і зноў упэўніўся, што гэта яму сон сьніцца.</br> {{gap|1.5em}}— Дык ідзём вып‘ем, пане Вольскі, — сказаў пан Вашамірскі, — аб справе пагаворым!</br><noinclude></noinclude> 9o3rgduou5jg3vv957stfjztuoswl7c 104 123002 285153 2026-05-10T19:33:12Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">XXIX</span></center> {{gap|1.5em}}Зоська зусім ня памятала свайго ўчынку — дзікага і жудаснага. Тапор быў яшчэ ў яе руках. Пальцы так моцна ўпіліся ў тапарышча, ажна пабялелі ў суставах, а пазуры наліліся крывёю. Яна бачыла перад са...» 285153 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">XXIX</span></center> {{gap|1.5em}}Зоська зусім ня памятала свайго ўчынку — дзікага і жудаснага. Тапор быў яшчэ ў яе руках. Пальцы так моцна ўпіліся ў тапарышча, ажна пабялелі ў суставах, а пазуры наліліся крывёю. Яна бачыла перад сабою толькі тое, што вось павінна зараз быць: панскі сабака Макар, нялюбы і агідны, будзе з яе жартаваць, будзе над ёю зьдзеквацца і гвалтам пацягне на панскі баль. Яго голас, яго круглы чырвоны твар, яго сіла над ёю цяпер, калі Сымонкі няма тут, даводзілі яе да таго, што зуб аб зуб ляпаў. Ад гэтага ляпаньня здавалася ёй, што рот поўны сухога гароху, і яна ніяк ня можа яго выплюнуць. Гэты гарох душыў яе, наганяў пену на губы. Яна хацела яго размалоць зубамі і не магла.</br> {{gap|1.5em}}Апамяталася Зоська толькі тады, калі пачула галошаньне маткі. Толькі тады яна заўважыла труп Макара, які ляжаў на гліняным памосьце тварам да зямлі ў лужы крыві.</br> {{gap|1.5em}}Тапор адразу выпаў з рук.</br> {{gap|1.5em}}Зоська зьдзівілася і як-бы супакоілася. Зьдзівілася таму, што раптам Макар так сьмешна лёг на зямлю, перакінуўшыся праз парог іхняй хаты. Супакоілася дзеля таго, што Макар яе болей чапаць ня будзе…</br> {{gap|1.5em}}Старая маці ламала рукі і галасіла: „А божа-ж мой! А божа-ж мой!“</br> {{gap|1.5em}}Схапіла старая вядро вады і лінула на Макара. Яна тармашыла яго, будзіла. Нічога не памагло.</br> {{gap|1.5em}}Маці выскачыла на вуліцу.</br> {{gap|1.5em}}— Ратуйце, людцы добрыя! Ратуйце! — чула Зоська ахрыплы крык маткі, — ра-тууйця-а-а!!</br><noinclude></noinclude> 3b0z3jatln6414alp7q04ayu2bvflrk 104 123003 285154 2026-05-10T19:37:26Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «<section begin="Полёнізацыя"/>{{перанос-канец|п=са|к=бе}} думак інакшых. З {{Абмылка|прычын''ы''|прычыны}} такога разуменьня польскімі імпэрыалістамі стасункау да Беларусі, національная пытаньне у йой заусьоды стаяла дужа востра і вызывала сабою няупынную барацьб...» 285154 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Полёнізацыя"/>{{перанос-канец|п=са|к=бе}} думак інакшых. З {{Абмылка|прычын''ы''|прычыны}} такога разуменьня польскімі імпэрыалістамі стасункау да Беларусі, національная пытаньне у йой заусьоды стаяла дужа востра і вызывала сабою няупынную барацьбу, якая цягнулася да часоу вайны з ніаслабным пэнтам; і толькі грукат гармат на нейкі час нібы прыглушыу яе, як і усе другія зйавішчы у жыцьці засцігнутых вайною {{Абмылка|старон,|старон.}} Але посьля таго, як немцам удалося заняць Польшчу, Літву часьціну Беларусі, гэта національная пытаньне у занятых крайох паднялося на поверх жыцьця з новаю сілаю. {{Водступ|2|em}}A памагая яму разгарацца нямецкі урад, пастаўляны над забранымі землямі. Надоячы газэты прыняслі дужа ня мілую нам вестку аб тым, што нямецкі урад у забранай Ліцьве і Беларусі прызнау глаунай {{Абмылка|мовай-мову|мовай — мову}} польскую. {{Водступ|2|em}}Гэтым нямецкая правіцяльства хоча падлізацца да Палякау, з якімі яно мая шмат сваіх інтарэсау пакончыць, даючы Расейскай Польшчы вольнасьць гасударскую. Беларусь жа зйауляцца у іх руках, як {{Абмылка|якая-цебудзь|якая-небудзь}} рэч, каторую яно дорыць на уцеху. Вядома, ля польонізатарскіх гурткоу польскага грамадзянства гэта справа ікрас на руку: што ж датыча беларусоу, дык ім гразіць нямецкая пастанова дужа вялікай бядою. Hiасілкаваушыся шчэ у сваім націанальным {{Абмылка|атрадженьню|атраджэньню}}, Беларусь нагальна кідаїцца дзікаю сілай пад цяжкі молат польонізаціі. Перад намі устае вялікі мус ратаваць сваей Стараны. І мы паднімаїм голас пратэсту проціу гвалтаваньня немцамі роднай Беларусі, апэлюючы к усім шчырым сыном сваей Краіны і к тым людзям, якім блізка і родна мэта національнай вольнасьці кожнага народу, — прылучыцца да нас. {{Калёнтытул|right=''Д. Ж—ч.''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}}<section end="Полёнізацыя"/> <section begin="Думкі"/>{{Цэнтар|'''Думкі да граматыкі.'''|памер=140%}} {{Цэнтар|7.|памер=100%}} {{Водступ|2|em}}Ні як нібудзь на адум, а толькі параунаваушы нескулькі падобных слоу бяруся судзіць — якоя слова ды як {{Абмылка|таэба|трэба}} {{Абмылка|пісаць|пісаць.}}<section end="Думкі"/> <section begin="Бацькава"/><div class="paragraphbreak" style="margin-top:0em"></div> {{Водступ|2|em}}Падняушыся з ложку, Зося барджэй прамыла халоднаю вадою заспаны твар і весяла убегла у хату, паспешна залезла за стол на свайо заусюднае мейсца, і прагна пачала ашыгаць ужо прыпасяную на стале кіслую з затаукаю і заскваркаю капусту. Бацька толькі што вярнууся з пасякі, падгарэушы, чорны ат пылу і поту, таксама быу здорава вымерхаушыся і старэнна, па поуніцы чэрпау дужа паважаную ім страву. Гледзючы на Зосю і татку, Тэклячка старалася нї {{Абмылка|астаццца|астацца}} ад іх і уганялася з ядою ікрас па бацькавым прымеру. {{Водступ|2|em}}Калі скончылі капусту, Марта яшчэ дала бульбы з мясам і грэцкі крупнік з малаком. Як і капуста, гэты дзьве стравы былі прыкончаны так сама скора і чыста. {{Водступ|2|em}}Павячэраушы, Мікола зараз {{Абмылка|вы ляз|выляз}} з-за стала, а Зося кінулася у вакно; Марта пачала прыбіраць са стала. {{Водступ|2|em}}— Як ты хаця там, Зоська, справілася з орывам? — цмокаючы люльку запытау Мікола. {{Водступ|2|em}}— Як, ці справілася? — перапытала Зося. {{Водступ|2|em}}— А так бач, ці скончыла, ці яшчэ засталося крыху? {{Водступ|2|em}}— А яшчэ, татачку, крыху засталося, — ня вылазючы з вакна, атказала Зося. {{Водступ|2|em}}— Ну, усьоткі ганоу з шасьцьора загарала ? {{Водступ|2|em}}— Э, болі, — ганоу з васьмьора… {{Водступ|2|em}}— Эгэ, та ты сеньні маладчына; апошняя скончыш на гэтым тыдні і у суботу, як раз на дзяды, можна будзя грэчку сеяць. Я думаю, яшчэ ня будзя пазнавата. {{Водступ|2|em}}— Ды яшчэ зусім ня {{Абмылка|позна —,|позна, —}} абазвалася з мыцяльніку Марта:<section end="Бацькава"/><noinclude></noinclude> opmtc7sexmyndou9ky9579l0v4woakm 285156 285154 2026-05-10T19:39:20Z Gleb Leo 2440 285156 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Полёнізація"/>{{перанос-канец|п=са|к=бе}} думак інакшых. З {{Абмылка|прычын''ы''|прычыны}} такога разуменьня польскімі імпэрыалістамі стасункау да Беларусі, національная пытаньне у йой заусьоды стаяла дужа востра і вызывала сабою няупынную барацьбу, якая цягнулася да часоу вайны з ніаслабным пэнтам; і толькі грукат гармат на нейкі час нібы прыглушыу яе, як і усе другія зйавішчы у жыцьці засцігнутых вайною {{Абмылка|старон,|старон.}} Але посьля таго, як немцам удалося заняць Польшчу, Літву часьціну Беларусі, гэта національная пытаньне у занятых крайох паднялося на поверх жыцьця з новаю сілаю. {{Водступ|2|em}}A памагая яму разгарацца нямецкі урад, пастаўляны над забранымі землямі. Надоячы газэты прыняслі дужа ня мілую нам вестку аб тым, што нямецкі урад у забранай Ліцьве і Беларусі прызнау глаунай {{Абмылка|мовай-мову|мовай — мову}} польскую. {{Водступ|2|em}}Гэтым нямецкая правіцяльства хоча падлізацца да Палякау, з якімі яно мая шмат сваіх інтарэсау пакончыць, даючы Расейскай Польшчы вольнасьць гасударскую. Беларусь жа зйауляцца у іх руках, як {{Абмылка|якая-цебудзь|якая-небудзь}} рэч, каторую яно дорыць на уцеху. Вядома, ля польонізатарскіх гурткоу польскага грамадзянства гэта справа ікрас на руку: што ж датыча беларусоу, дык ім гразіць нямецкая пастанова дужа вялікай бядою. Hiасілкаваушыся шчэ у сваім націанальным {{Абмылка|атрадженьню|атраджэньню}}, Беларусь нагальна кідаїцца дзікаю сілай пад цяжкі молат польонізаціі. Перад намі устае вялікі мус ратаваць сваей Стараны. І мы паднімаїм голас пратэсту проціу гвалтаваньня немцамі роднай Беларусі, апэлюючы к усім шчырым сыном сваей Краіны і к тым людзям, якім блізка і родна мэта національнай вольнасьці кожнага народу, — прылучыцца да нас. {{Калёнтытул|right=''Д. Ж—ч.''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}}<section end="Полёнізація"/> <section begin="Думкі"/>{{Цэнтар|'''Думкі да граматыкі.'''|памер=140%}} {{Цэнтар|7.|памер=100%}} {{Водступ|2|em}}Ні як нібудзь на адум, а толькі параунаваушы нескулькі падобных слоу бяруся судзіць — якоя слова ды як {{Абмылка|таэба|трэба}} {{Абмылка|пісаць|пісаць.}}<section end="Думкі"/> <section begin="Бацькава"/><div class="paragraphbreak" style="margin-top:0em"></div> {{Водступ|2|em}}Падняушыся з ложку, Зося барджэй прамыла халоднаю вадою заспаны твар і весяла убегла у хату, паспешна залезла за стол на свайо заусюднае мейсца, і прагна пачала ашыгаць ужо прыпасяную на стале кіслую з затаукаю і заскваркаю капусту. Бацька толькі што вярнууся з пасякі, падгарэушы, чорны ат пылу і поту, таксама быу здорава вымерхаушыся і старэнна, па поуніцы чэрпау дужа паважаную ім страву. Гледзючы на Зосю і татку, Тэклячка старалася нї {{Абмылка|астаццца|астацца}} ад іх і уганялася з ядою ікрас па бацькавым прымеру. {{Водступ|2|em}}Калі скончылі капусту, Марта яшчэ дала бульбы з мясам і грэцкі крупнік з малаком. Як і капуста, гэты дзьве стравы былі прыкончаны так сама скора і чыста. {{Водступ|2|em}}Павячэраушы, Мікола зараз {{Абмылка|вы ляз|выляз}} з-за стала, а Зося кінулася у вакно; Марта пачала прыбіраць са стала. {{Водступ|2|em}}— Як ты хаця там, Зоська, справілася з орывам? — цмокаючы люльку запытау Мікола. {{Водступ|2|em}}— Як, ці справілася? — перапытала Зося. {{Водступ|2|em}}— А так бач, ці скончыла, ці яшчэ засталося крыху? {{Водступ|2|em}}— А яшчэ, татачку, крыху засталося, — ня вылазючы з вакна, атказала Зося. {{Водступ|2|em}}— Ну, усьоткі ганоу з шасьцьора загарала ? {{Водступ|2|em}}— Э, болі, — ганоу з васьмьора… {{Водступ|2|em}}— Эгэ, та ты сеньні маладчына; апошняя скончыш на гэтым тыдні і у суботу, як раз на дзяды, можна будзя грэчку сеяць. Я думаю, яшчэ ня будзя пазнавата. {{Водступ|2|em}}— Ды яшчэ зусім ня {{Абмылка|позна —,|позна, —}} абазвалася з мыцяльніку Марта:<section end="Бацькава"/><noinclude></noinclude> ilgs710f55w3ylrlttt0h88ka15v6zq 104 123004 285155 2026-05-10T19:38:58Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Зоська азірнулася па хаце спалоханымі вачыма. Аглядала ўсе куткі, нібы ў першы раз убачыла печ, тапчан, стол, цялушку ў загарадцы; зірнула на труп Макара ў лужы крыві і рукі ў яе павісьлі, як чужыя. У сэрцы млосна стала. Кругі замітусіліся перад вач...» 285155 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Зоська азірнулася па хаце спалоханымі вачыма. Аглядала ўсе куткі, нібы ў першы раз убачыла печ, тапчан, стол, цялушку ў загарадцы; зірнула на труп Макара ў лужы крыві і рукі ў яе павісьлі, як чужыя. У сэрцы млосна стала. Кругі замітусіліся перад вачыма. Уся злосьць да Макара адпала.</br> {{gap|1.5em}}„А можа ён зараз зноў засьмяецца, зарагоча, як нядаўна рагатаў на кані…“ — думала Зоська.</br> {{gap|1.5em}}— Ратуйце, людцы добрыя! Рату-у-уй-ця-а!!</br> {{gap|1.5em}}Лямант маткі — такі роспачны, такі жаласьлівы і спуджаны, як тады, калі бацьку нябожчыка катавалі ў дварэ, Зоська тады яшчэ была малая. Гэта было яшчэ пры старым пане.</br> {{gap|1.5em}}Перад вачыма Зоські, як жывы, стаяў нябожчык бацька. Нізенькі, худзенькі, з скалмачанай русай бародкай. Яго вечна сьлязьлівыя вочы былі заўсёды спалоханыя. Завостраны нос быў бледны і сьмешны. Зоська ня памятае, за што тады бацька правініўся перад панам. Ён, бацька, тады малаціў. Там-жа на гумне яго білі. Як прывезьлі дахаты няжывога, дык мякінай былі абсыпаны ўсе раны на яго целе. У носе была мякіна, у вушох, між каравых чорных пальцаў — усюды ахварбаваная крывёй мякіна, што да хлеба прымешваюць…</br> {{gap|1.5em}}Гул галасоў чуе Зоська з вуліцы. Усё бліжэй да хаты…</br> {{gap|1.5em}}Яна адчувае, што нешта страшнае будзе ёй ад гэтых людзей. Яна не сваім голасам крычыць.</br> {{gap|1.5em}}— Ратуйце, людцы добрыя!..</br> {{gap|1.5em}}Зьбегліся людзі…</br> {{gap|1.5em}}Разьзявіліся…</br><noinclude></noinclude> l13y9a97x20qshot5mosi6thn9bubih 0 123005 285157 2026-05-10T19:39:38Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Полёнізація Беларусі | аўтар = Зміцер Жылуновіч | год = 31 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/7/Жальба|Жальба]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/7/Думкі да граматыкі|Думкі да граматыкі]] | а...» 285157 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Полёнізація Беларусі | аўтар = Зміцер Жылуновіч | год = 31 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/7/Жальба|Жальба]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/7/Думкі да граматыкі|Думкі да граматыкі]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 7.pdf" from="4" to="5" onlysection="Полёнізація" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Полёнізація Беларусі (Гартны)}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка Цішкі Гартнага]] [[Катэгорыя:Паланізацыя]] d8c4cjo5ypc1akystkmabxqh675vhxu 0 123006 285158 2026-05-10T19:40:03Z Gleb Leo 2440 Перасылае да [[Дзянніца (1916)/7/Полёнізація Беларусі]] 285158 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Дзянніца (1916)/7/Полёнізація Беларусі]] 5hvz14zillhzyh29yc95k1isky8fc3x 104 123007 285159 2026-05-10T19:44:05Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}На Зоську глядзела многа вачэй… Зьдзіўленыя, сумныя, вясёлыя, спалоханыя, бліскучыя. Зоська хацела ад іх схавацца, ды не магла. Яна адварочвалася — а вочы пранізвалі яе праз патыліцу, праз сьпіну. Яна апускала галаву ўніз — вочы грамады калолі я...» 285159 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}На Зоську глядзела многа вачэй… Зьдзіўленыя, сумныя, вясёлыя, спалоханыя, бліскучыя. Зоська хацела ад іх схавацца, ды не магла. Яна адварочвалася — а вочы пранізвалі яе праз патыліцу, праз сьпіну. Яна апускала галаву ўніз — вочы грамады калолі яе. Яна тарашчыла на іх, нібы на полымя, свае бяздонныя і пустыя вочы. Тады гэтыя сялянскія вочы ад яе адварочваліся. Ня вытрымлівалі…</br> {{gap|1.5em}}— Гэта на нас бяда… Ліха на ўсю вёску…</br> {{gap|1.5em}}— Закатуюць усіх нас… Усіх закатуюць…</br> {{gap|1.5em}}— Не чапаць яго — гэтага панскага сабаку! Не чапаць! Няхай так ляжыць!</br> {{gap|1.5em}}— Вось і тапор!</br> {{gap|1.5em}}— Вязаць яе! Вяза-а-аць!</br> {{gap|1.5em}}Як праз сон, як аглушаная, чула Зоська вакол сябе гоман устрывожаных людзей.</br> {{gap|1.5em}}— Маці! Вяроўку дай! Вяроўку! — крычаў нехта.</br> {{gap|1.5em}}Матка Зоські, жагнаючыся, божкаючыся, пабегла ў сенцы па вяроўку.</br> {{gap|1.5em}}Зоська прыслухоўвалася да матчыных слоў. Маці плачучы апавядала мо‘ ў дзесяты раз адно і тое самае. Зоська старалася ўцяміць сэнс гэтых слоў, страшных слоў:</br> {{gap|1.5em}}— Дык, людцы родненькія, Зоська ўскочыла ў хату і схапіла тапор. А ён гнаўся за ёю, божа-ж мой. Ён праз парог, а яна, міленькія, тра-а-ах тапаром па галаве. Трах!.. Ён і пакаціўся. А божа-ж мой, а родненькія! а міленькія!</br> {{gap|1.5em}}Зоська з цікавасьцю прыслухвалася да матчыных слоў. Уцяміла… Гэта яна, Зоська, сама ўчыніла.</br><noinclude></noinclude> eehza9nwjcnfmbmu0fgqqzf7amt40iq 104 123008 285160 2026-05-10T19:49:26Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Сэрца яе то моцна калацілася то зусім прыціхала, пуста рабілася ў грудзёх. Дрыжэлі рукі і ногі, кожная жылка дрыжэла. Валасы дуба падымаліся, як дрот цьвярдзелі.</br> {{gap|1.5em}}Зоська супакоілася толькі тады, калі рукі яе былі зьвязаны за плячыма, як п...» 285160 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Сэрца яе то моцна калацілася то зусім прыціхала, пуста рабілася ў грудзёх. Дрыжэлі рукі і ногі, кожная жылка дрыжэла. Валасы дуба падымаліся, як дрот цьвярдзелі.</br> {{gap|1.5em}}Зоська супакоілася толькі тады, калі рукі яе былі зьвязаны за плячыма, як пасадзілі яе ў кут пад абразамі.</br> {{gap|1.5em}}Да яе ног лашчыўся стары кот, цёрся бокам да спадніцы і махаў хвастом.</br> {{лінія|4em}} {{gap|1.5em}}Войт круціў тоўстыя вусы двума пальцамі правай рукі, падсоўваючы, нібы ў падарунак камусьці, то адзін вус, то другі. Мышыныя вочы яго былі лагодныя. На гэты раз ён зусім ня лаяўся. Ледзь кратаў тоўстымі губамі і цадзіў праз зубы:</br> {{gap|1.5em}}— Та-а-ак, та-ак… А-га… А-га!</br> {{gap|1.5em}}Войт спакойна распытваўся, як гэта здарылася, слухаў адным вухам, другім, жмурыў вочы, усьміхаўся і нібы радаваўся. Выходзіла, быццам ўсё гэта было яму надта прыемна. Распытваўся ў сялян, Зоськінай маткі і апрача „так-так!“ і „ага!“ ён нічога не казаў.</br> {{gap|1.5em}}Зоську ніхто не распытваў. Нібы аб ёй зусім забылі.</br> {{gap|1.5em}}Людзі агойталіся. На душы палягчэла ад лагоднасьці пана войта. З ім як-бы паратунак зьявіўся для вёскі ад гэтага няшчасьця.</br> {{gap|1.5em}}— Ну, разбойнікі, — грымнуў раптам войт, — вынасеце труп на санкі! А яе (войт паказаў рукой на Зоську) разьвязаць!</br> {{gap|1.5em}}Гэта слова „разьвязаць“ было сказана з такой злосьцю, нібы разьвязаць было для Зоські горшай карай, чымся быць зьвязанай.</br><noinclude></noinclude> 9o664en53mgffhx2940gtaga30ohijy 104 123009 285161 2026-05-10T19:55:17Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Жылы ў войта на твары надуліся, вочы заблішчэлі.</br> {{gap|1.5em}}Людзі вынесьлі труп на прыгатаваныя сані.</br> {{gap|1.5em}}Войт загадаў фурману везьці ў двор. Ён вярнуўся ў хату, за руку вывеў адтуль Зоську, сам накінуў ёй вяроўку на шыю, прывязаў да аглоблі п...» 285161 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Жылы ў войта на твары надуліся, вочы заблішчэлі.</br> {{gap|1.5em}}Людзі вынесьлі труп на прыгатаваныя сані.</br> {{gap|1.5em}}Войт загадаў фурману везьці ў двор. Ён вярнуўся ў хату, за руку вывеў адтуль Зоську, сам накінуў ёй вяроўку на шыю, прывязаў да аглоблі побач з канём, сеў у сані і ўзяўся за лейцы і пугу.</br> {{gap|1.5em}}Мужыкі анямелі на месцы, казелілі вочы і толькі галовамі ківалі.</br> {{gap|1.5em}}Завойкала-загаласіла старая маці Зоські:</br> {{gap|1.5em}}— Паночку… міленькі… родненькі…</br> {{gap|1.5em}}— Ціха, сука! быдла! — крыкнуў войт, і вочы яго наліліся крывёю, — маўчы!</br> {{gap|1.5em}}— Ёй будзе холадна, паночку… Кажух дам ёй…</br> {{gap|1.5em}}— Грэць буду! — усьміхнуўся ў вусы войт, і рознакалёрныя іскры пасыпаліся з яго вачэй.</br> {{gap|1.5em}}Матка ўскочыла ў хату па кажух. Тымчасам войт пацягнуў за лейцы. Паехаў лёгкім крокам.</br> {{gap|1.5em}}Зоська ішла побач з канём.</br> {{gap|1.5em}}Матка вынесла кажух і пабегла за фурманкай, крычала:</br> {{gap|1.5em}}— Паночку… паночку…</br> {{gap|1.5em}}Войт пагнаў каня шыбчэй, сьцебануў пугай Зоську…</br> {{gap|1.5em}}Конь панёсься хутка.</br> {{gap|1.5em}}Зоська ўся потам пакрылася, расчырванелася. У вачох стаяў туман. Нічога яна перад сабою ня бачыла. Толькі лясканьне пугай па яе плячох, нібы гром, глушыла ёй вушы, кусала яе, нібы сотні аваднёў, нібы снапы іскраў.</br> {{gap|1.5em}}Думкі у Зоські блыталіся.</br> {{gap|1.5em}}Яна падала ў сьнег. Забывалася, дзе яна знаходзіцца, што з ёю робіцца.</br><noinclude></noinclude> elij9a04mwe2qi4plqiezs4m8ps4bn3 104 123010 285162 2026-05-10T19:59:47Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Войтава пуга кожны раз падымала яе зноў на ногі. Войт з кожным ударам пугі ўсё болей зьвярэў, ахрып ад дзікай лаянкі, і правая рука, якая трымала пугу, занямела ад працы.</br> {{gap|1.5em}}Зоська ні разу ня крыкнула, не прасіла літасьці ў войта, толькі ціха...» 285162 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Войтава пуга кожны раз падымала яе зноў на ногі. Войт з кожным ударам пугі ўсё болей зьвярэў, ахрып ад дзікай лаянкі, і правая рука, якая трымала пугу, занямела ад працы.</br> {{gap|1.5em}}Зоська ні разу ня крыкнула, не прасіла літасьці ў войта, толькі ціха войкала і задыхалася ад гарачыні.</br> {{gap|1.5em}}Мароз пашчыпліваў войта за вушы. Вусы яго пасівелі ад шэрані, павісьлі на іх ільдзяныя макавінкі, але холаду ён не адчуваў.</br> {{gap|1.5em}}Далёка-далёка ад фурманкі адстала матка Зоські. Шэрай кропкай выглядала старая ў сьнежнай белі, соўвалася наперад, як мурашка. Хаткі вёскі захаваліся за касагорам. Ціха стала вакол.</br> {{gap|1.5em}}Трохі не па сабе зрабілася войту. Ён стрымаў шпаркі ход каня. Пачаў ехаць крокам і перастаў лупцаваць Зоську пугай.</br> {{gap|1.5em}}— Пано-о-о-очку!.. о-о-очку! — данасіўся да яго здалёку крык Зоськінай маткі…</br> {{gap|1.5em}}Войт уехаў у лес.</br> {{gap|1.5em}}Ціха было ў гушчары. У белых вывернутых шэрсьцю на верх кажухох стаялі маўклівыя калматыя елкі. Санкі лёгка коўзаліся па сьнезе. Зоська ступала спакойна побач з канём. Войт глядзеў ёй у сьпіну. Жудасна зрабілася яму і як-бы шкода гэтай дзяўчыны. Ён спыніў каня, зьлез з санак, зьняў з Зоські вяроўку і казаў ёй сесьці ў санкі.</br> {{gap|1.5em}}Зоська зьдзіўлена на яго зірнула. Нешта замармытала. Губы яе былі ў крывавай пене. Уздрыгі пранікалі ўсё яе цела…</br> {{gap|1.5em}}— Ну, садзіся хутчэй, пся косьць! — прашыпеў войт.</br> {{gap|1.5em}}Зоська ўсьміхнулася. Яшчэ раз зірнула на яго. Давай<noinclude></noinclude> st7pgezpv81cqlnrsy5w38b2dv1wo59 104 123011 285163 2026-05-10T20:04:02Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>Пішуць:</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| |style="vertical-align:top; text-align: left"| |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| падушэчка |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| падушачка |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| рабіночка |style="v...» 285163 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>Пішуць:</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| |style="vertical-align:top; text-align: left"| |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| падушэчка |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| падушачка |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| рабіночка |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| рабіначка |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| мамачка |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| мамачка |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Значыцца, павэдля адных тры спосабы пісаньня вун гэных слоу (а якія словы да каторага з іх дапасаваць — гэта яшчэ досьць будзіць бяды падзел зрабіць), а павэдля другіх — усе гэныя словы на адзін лад пішуцца. Пэунаж, другі спосаб пісаньня самы льогкі і зусім добры. {{Водступ|2|em}}Вотаж посьля цвёрдага гаманка̀ ідзець „а“ (…ачка). А посьля мяккага гаманка̀ будзя „і“ (…ічка): {{block center/s}} мамусічка, бабулічка<br /> Ганулічка, Зосічка {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Таксама адны на тры лады пішуць, а другія на адзін лад гэткія во словы: {{block center/s}} веток — ветак<br /> вёсэк — вёсак<br /> бабак — бабак {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Пэунаж лягчэйшы спосаб пісаньня і зусім добры — гэта другі спосаб. {{Водступ|2|em}}На гэты самы лад найлягчэй пісаць і такія во словы: {{block center/s}} хуст''ачак'', сястр''ычак''. {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Гэта значыцца, што калі слова азначаїць лік вялікі (шмат дзевачак, костачак) — дык канчатак будзя: „ак“; а калі слова азначаць будзя лік адзінокі — будзя посьля цьвьордага гаманка̀: „ык“, і посьля мягкага гаманка̀. — „ік“: {{block center/s}} хлопчык — сыночык — конік<br /> дожджык — каточык — козьлік<br /> ножык — значык — возік {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Йосьць словы, каторыя азначаюць тоя што мелася быць: {{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| уводзіны |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| запросіны |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| {{Абмылка|хрезьбіны|хрэзьбіны}} |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| запоіны. |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Канчаюцца яны так: {{Абмылка|„…іны„|„…іны“}}. На гэты лад нікаторыя пішуць такія словы, каторыя азначаюць {{Разьбіўка|як}} што сталося: {{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| зробліны |colspan="3" style="vertical-align:top; text-align: left"| пішуць і так: |style="vertical-align:top; text-align: left"| зробляны |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| аддадзіны |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| аддадзяны |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| купліны |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| купляны |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| знесіны |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| знесяны |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Гэткія словы лепі пісаць канчаючы так: „яны“. Гэткім способам пішучы ня будзіць плютаніцы гэтых слоу із вышэй паказанымі, ды будуць тады пасавацца із такімі во славамі (канчатак падобны). <section begin="Бацькава"/>— яшчэ і людзі толькі што прыняліся за сяубу. Сьоліта Тройца ранаватая, зямля толькі што пасьпела адапрэцца. {{Водступ|2|em}}— Ды яно ж такі і {{Абмылка|так —,|так, —}} пахкаючы, {{Абмылка|згадззіуся|згадзіуся}} Мікола… {{Водступ|2|em}}— А каню, бач, чаго кольвек падкінулі? — перайшоу йон к другому. {{Водступ|2|em}}— А якжаж, я дала цэлая бярэма {{Абмылка|дзяцельніку —,|дзяцельніку, —}} скорамоуна атказала Зося і ветрам выляцела с хаты, няуспеушы нават прычыніць дзьвярэй. {{Водступ|2|em}}— Што яна за цікавасьці убачыла там, што віхрам памчалася, — праказала сама сабе Марта і падышла к вакну. {{Водступ|2|em}}Узабраушыся на лаву, яна чуць, ня дапаясніцы прасунулася на двор і некулькі разоу пераглянулася ва усе бакі, потым спынілася вокам на маленькуй грамаццэ людзей, якія стаялі ля платоу, Прахоравага гародчыку і рукамі аб нечум голасна. Між іншымі кабетамі Марта угледзіла Сымоніху. Саламею Янкаву і Нязвычнаго Стэцу, Рыгораву матку; усе яны і шчэ некулькі другіх, стаялі у самым сяродку грамадкі і пільней усіх былі заняты гутаркаю. {{Водступ|2|em}}Зося настойна праціснулася у гурток і пачала сачыць за кожным словам Стэпы, якая жалілася жанкам на Берагчука, за яго няпамерную нагласць і хцівасць. Да Марты даносіліся та цэлыя словы, та кусочкі іх і яна, зацікавіушыся, пачала пільна прыслухоувацца да гаманы, паварочваючы голау у той бок, скуль яна даносілася. {{Водступ|2|em}}— І ты нешта убачыла там цікавая, — перабіу яе Мікола. {{Водступ|2|em}}— Чакай троху, дай адно прыслухацца {{Абмылка|лепш,|лепш, —}} матнуушы прасаджанаю назад рукою, уняла Мартамужа.<section end="Бацькава"/><noinclude></noinclude> m4hm90ge1fi95m2zka3l8nybw6xvqob 285164 285163 2026-05-10T20:05:24Z Gleb Leo 2440 285164 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>Пішуць:</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| |style="vertical-align:top; text-align: left"| |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| падушэчка |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| падушачка |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| рабіночка |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| рабіначка |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| мамачка |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| мамачка |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Значыцца, павэдля адных тры спосабы пісаньня вун гэных слоу (а якія словы да каторага з іх дапасаваць — гэта яшчэ досьць будзіць бяды падзел зрабіць), а павэдля другіх — усе гэныя словы на адзін лад пішуцца. Пэунаж, другі спосаб пісаньня самы льогкі і зусім добры. {{Водступ|2|em}}Вотаж посьля цвёрдага гаманка̀ ідзець „а“ (…ачка). А посьля мяккага гаманка̀ будзя „і“ (…ічка): {{block center/s}} мамусічка, бабулічка<br /> Ганулічка, Зосічка {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Таксама адны на тры лады пішуць, а другія на адзін лад гэткія во словы: {{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| веток |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| ветак |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| вёсэк |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| вёсак |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| бабак |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| бабак |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Пэунаж лягчэйшы спосаб пісаньня і зусім добры — гэта другі спосаб. {{Водступ|2|em}}На гэты самы лад найлягчэй пісаць і такія во словы: {{block center/s}} хуст''ачак'', сястр''ычак''. {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Гэта значыцца, што калі слова азначаїць лік вялікі (шмат дзевачак, костачак) — дык канчатак будзя: „ак“; а калі слова азначаць будзя лік адзінокі — будзя посьля цьвьордага гаманка̀: „ык“, і посьля мягкага гаманка̀. — „ік“: {{block center/s}} хлопчык — сыночык — конік<br /> дожджык — каточык — козьлік<br /> ножык — значык — возік {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Йосьць словы, каторыя азначаюць тоя што мелася быць: {{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| уводзіны |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| запросіны |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| {{Абмылка|хрезьбіны|хрэзьбіны}} |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| запоіны. |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Канчаюцца яны так: {{Абмылка|„…іны„|„…іны“}}. На гэты лад нікаторыя пішуць такія словы, каторыя азначаюць {{Разьбіўка|як}} што сталося: {{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| зробліны |colspan="3" style="vertical-align:top; text-align: left"| пішуць і так: |style="vertical-align:top; text-align: left"| зробляны |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| аддадзіны |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| аддадзяны |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| купліны |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| купляны |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| знесіны |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| знесяны |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Гэткія словы лепі пісаць канчаючы так: „яны“. Гэткім способам пішучы ня будзіць плютаніцы гэтых слоу із вышэй паказанымі, ды будуць тады пасавацца із такімі во славамі (канчатак падобны). <section begin="Бацькава"/>— яшчэ і людзі толькі што прыняліся за сяубу. Сьоліта Тройца ранаватая, зямля толькі што пасьпела адапрэцца. {{Водступ|2|em}}— Ды яно ж такі і {{Абмылка|так —,|так, —}} пахкаючы, {{Абмылка|згадззіуся|згадзіуся}} Мікола… {{Водступ|2|em}}— А каню, бач, чаго кольвек падкінулі? — перайшоу йон к другому. {{Водступ|2|em}}— А якжаж, я дала цэлая бярэма {{Абмылка|дзяцельніку —,|дзяцельніку, —}} скорамоуна атказала Зося і ветрам выляцела с хаты, няуспеушы нават прычыніць дзьвярэй. {{Водступ|2|em}}— Што яна за цікавасьці убачыла там, што віхрам памчалася, — праказала сама сабе Марта і падышла к вакну. {{Водступ|2|em}}Узабраушыся на лаву, яна чуць, ня дапаясніцы прасунулася на двор і некулькі разоу пераглянулася ва усе бакі, потым спынілася вокам на маленькуй грамаццэ людзей, якія стаялі ля платоу, Прахоравага гародчыку і рукамі аб нечум голасна. Між іншымі кабетамі Марта угледзіла Сымоніху. Саламею Янкаву і Нязвычнаго Стэцу, Рыгораву матку; усе яны і шчэ некулькі другіх, стаялі у самым сяродку грамадкі і пільней усіх былі заняты гутаркаю. {{Водступ|2|em}}Зося настойна праціснулася у гурток і пачала сачыць за кожным словам Стэпы, якая жалілася жанкам на Берагчука, за яго няпамерную нагласць і хцівасць. Да Марты даносіліся та цэлыя словы, та кусочкі іх і яна, зацікавіушыся, пачала пільна прыслухоувацца да гаманы, паварочваючы голау у той бок, скуль яна даносілася. {{Водступ|2|em}}— І ты нешта убачыла там цікавая, — перабіу яе Мікола. {{Водступ|2|em}}— Чакай троху, дай адно прыслухацца {{Абмылка|лепш,|лепш, —}} матнуушы прасаджанаю назад рукою, уняла Мартамужа.<section end="Бацькава"/><noinclude></noinclude> j64z9xhgpumuyswp8qhfrox61kooia1 285171 285164 2026-05-10T20:46:12Z Gleb Leo 2440 285171 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Думкі"/>{{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>Пішуць:</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| |style="vertical-align:top; text-align: left"| |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| падушэчка |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| падушачка |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| рабіночка |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| рабіначка |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| мамачка |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| мамачка |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Значыцца, павэдля адных тры спосабы пісаньня вун гэных слоу (а якія словы да каторага з іх дапасаваць — гэта яшчэ досьць будзіць бяды падзел зрабіць), а павэдля другіх — усе гэныя словы на адзін лад пішуцца. Пэунаж, другі спосаб пісаньня самы льогкі і зусім добры. {{Водступ|2|em}}Вотаж посьля цвёрдага гаманка̀ ідзець „а“ (…ачка). А посьля мяккага гаманка̀ будзя „і“ (…ічка): {{block center/s}} мамусічка, бабулічка<br /> Ганулічка, Зосічка {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Таксама адны на тры лады пішуць, а другія на адзін лад гэткія во словы: {{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| веток |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| ветак |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| вёсэк |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| вёсак |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| бабак |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| бабак |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Пэунаж лягчэйшы спосаб пісаньня і зусім добры — гэта другі спосаб. {{Водступ|2|em}}На гэты самы лад найлягчэй пісаць і такія во словы: {{block center/s}} хуст''ачак'', сястр''ычак''. {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Гэта значыцца, што калі слова азначаїць лік вялікі (шмат дзевачак, костачак) — дык канчатак будзя: „ак“; а калі слова азначаць будзя лік адзінокі — будзя посьля цьвьордага гаманка̀: „ык“, і посьля мягкага гаманка̀. — „ік“: {{block center/s}} хлопчык — сыночык — конік<br /> дожджык — каточык — козьлік<br /> ножык — значык — возік {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Йосьць словы, каторыя азначаюць тоя што мелася быць: {{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| уводзіны |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| запросіны |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| {{Абмылка|хрезьбіны|хрэзьбіны}} |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| запоіны. |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Канчаюцца яны так: {{Абмылка|„…іны„|„…іны“}}. На гэты лад нікаторыя пішуць такія словы, каторыя азначаюць {{Разьбіўка|як}} што сталося: {{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| зробліны |colspan="3" style="vertical-align:top; text-align: left"| пішуць і так: |style="vertical-align:top; text-align: left"| зробляны |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| аддадзіны |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| аддадзяны |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| купліны |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| купляны |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| знесіны |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| знесяны |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Гэткія словы лепі пісаць канчаючы так: „яны“. Гэткім способам пішучы ня будзіць плютаніцы гэтых слоу із вышэй паказанымі, ды будуць тады пасавацца із такімі во славамі (канчатак падобны).<section end="Думкі"/> <section begin="Бацькава"/>— яшчэ і людзі толькі што прыняліся за сяубу. Сьоліта Тройца ранаватая, зямля толькі што пасьпела адапрэцца. {{Водступ|2|em}}— Ды яно ж такі і {{Абмылка|так —,|так, —}} пахкаючы, {{Абмылка|згадззіуся|згадзіуся}} Мікола… {{Водступ|2|em}}— А каню, бач, чаго кольвек падкінулі? — перайшоу йон к другому. {{Водступ|2|em}}— А якжаж, я дала цэлая бярэма {{Абмылка|дзяцельніку —,|дзяцельніку, —}} скорамоуна атказала Зося і ветрам выляцела с хаты, няуспеушы нават прычыніць дзьвярэй. {{Водступ|2|em}}— Што яна за цікавасьці убачыла там, што віхрам памчалася, — праказала сама сабе Марта і падышла к вакну. {{Водступ|2|em}}Узабраушыся на лаву, яна чуць, ня дапаясніцы прасунулася на двор і некулькі разоу пераглянулася ва усе бакі, потым спынілася вокам на маленькуй грамаццэ людзей, якія стаялі ля платоу, Прахоравага гародчыку і рукамі аб нечум голасна. Між іншымі кабетамі Марта угледзіла Сымоніху. Саламею Янкаву і Нязвычнаго Стэцу, Рыгораву матку; усе яны і шчэ некулькі другіх, стаялі у самым сяродку грамадкі і пільней усіх былі заняты гутаркаю. {{Водступ|2|em}}Зося настойна праціснулася у гурток і пачала сачыць за кожным словам Стэпы, якая жалілася жанкам на Берагчука, за яго няпамерную нагласць і хцівасць. Да Марты даносіліся та цэлыя словы, та кусочкі іх і яна, зацікавіушыся, пачала пільна прыслухоувацца да гаманы, паварочваючы голау у той бок, скуль яна даносілася. {{Водступ|2|em}}— І ты нешта убачыла там цікавая, — перабіу яе Мікола. {{Водступ|2|em}}— Чакай троху, дай адно прыслухацца {{Абмылка|лепш,|лепш, —}} матнуушы прасаджанаю назад рукою, уняла Мартамужа.<section end="Бацькава"/><noinclude></noinclude> r667lpyqa93qokh0qb8n8mep5ewdi60 104 123012 285165 2026-05-10T20:08:51Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «пільна ўглядацца. Вочы {{абмылка|ея|яе}} расшырыліся ад захаванага нясьцерпнага страху, страху і агіды.</br> {{gap|1.5em}}— Макар… Макар… — шапнула яна, — ты, Макар…</br> {{gap|1.5em}}Наставіла супроць войта адубелыя рукі і закрычала:</br> {{gap|1.5em}}— Не хачу на панскі баль...» 285165 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>пільна ўглядацца. Вочы {{абмылка|ея|яе}} расшырыліся ад захаванага нясьцерпнага страху, страху і агіды.</br> {{gap|1.5em}}— Макар… Макар… — шапнула яна, — ты, Макар…</br> {{gap|1.5em}}Наставіла супроць войта адубелыя рукі і закрычала:</br> {{gap|1.5em}}— Не хачу на панскі баль! не хачу!</br> {{gap|1.5em}}На Зоську напаў раптам сьмех, нястрыманы рогат. Яна глядзела на войта белымі зрэнкамі і рагатала. Корчылася ад сьмеху. Пена валіла з губ. Яна гогокала, выставіўшы рукі на войта, пазіраючы ў глібыню яго вачэй.</br> {{gap|1.5em}}— Го-го-го!</br> {{gap|1.5em}}Жудасна зрабілася войту.</br> {{gap|1.5em}}Ён даў пугай па кані. Конь ірвануўся і пабег, пакінуўшы звар‘яцеўшую Зоську ў лесе.</br> {{gap|1.5em}}„Скажу, што яна ўцякла“ — падумаў войт.</br> {{gap|1.5em}}— Го-го-го! — чуў войт здалёку. <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">XXX</span></center> {{gap|1.5em}}„Салавей“ выскачыў з палацу на шырокі дзядзінец. Пакруціўся каля будынкаў і пабег у парк. Адтуль кінуўся ў вялізнае гумно. Здалёку чуў ён крык гайдукоў, якія пусьціліся за ім удагонку.</br> {{gap|1.5em}}— Лавеце! Лавеце! — крычалі яны на дзядзінцу.</br> {{gap|1.5em}}Забрахалі сабакі. Сьлед яго ужо быў страчаны.</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ урыўся ў вялізны стог сена і адпачываў.</br> {{gap|1.5em}}Як усё супакоілася, „Салавей“ вылез на гумно з панскага стога.</br> {{gap|1.5em}}Вакол стаяла цішыня. Перастаў падаць сьнег. Неба было чыстае, нібы цёмна-сіняе шкло. Буйныя яркія зоркі залатымі вышыўкамі мігацелі ў прасторы, віселі ў {{перанос пачатак|бяз|доннай}}<noinclude></noinclude> m84udu69w4y35b3821fyrbt0cmgwgqj 104 123013 285166 2026-05-10T20:15:32Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|бяз|доннай}} вышыні. Іскрачкі ад іх былі рассыпаны па сьнезе ледзь прыкметнымі кропелькамі-блесткамі.</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ зірнуў у бок лесу, які вызначаўся шараватай сьцяною. Пасьля цэлага дня сядзеньня ў запёртым цёмным пакоі, пасьля т...» 285166 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|бяз|доннай}} вышыні. Іскрачкі ад іх былі рассыпаны па сьнезе ледзь прыкметнымі кропелькамі-блесткамі.</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ зірнуў у бок лесу, які вызначаўся шараватай сьцяною. Пасьля цэлага дня сядзеньня ў запёртым цёмным пакоі, пасьля таго, як прывялі яго на панскі баль і прымусілі сьпяваць салаўём — ён адчуваў сябе чалавекам, ён меў перад сабою вольніцу-волю. Але ў гэтым вялізным прасторы „Салаўю“ было цесна. Ён ня ведаў, куды ісьці, дзе схавацца ад пана і яго наймітаў, дзе дзецца ад усіх людзей, якія ад страху пакажуць на яго пану.</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ дыхнуў сьвежым халодным паветрам і пусьціўся ў бок лесу. У гэтым самым лесе ён у маленстве пасьвіў панскае стада. Тут яму вядомы і блізкі, як родныя браты, кожнае дрэва, кожны кусток…</br> {{gap|1.5em}}З-за касагору зірнуў месяц — чырвоны, як кроў, што льецца на мужыцкім целе ад панскіх бізуноў. Месяц быў яркі, бы вогнішча начлежнікаў на полі.</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ усе бліжэй падыходзіць да лесу.</br> {{gap|1.5em}}Па сіняватым кужалі сьнегу побач з ім, як нясупынны вартаўнік, ідзе яго доўгі цень. Рукі і ногі ў ценю надзвычайна доўгія. „Салавей“ глядзіць на свой цень і думае: „Каб сам быў такой велічыні, увесь маёнтак перавярнуў-бы, камень на камені не пакінуў-бы“…</br> {{gap|1.5em}}Вось ён падышоў да старога дуплаватага дубу. Ня раз улетку ён тут вогнішча раскладваў. Тут заўсёды на купальле хлопцы і дзяўчаты зьбіраюцца. Гуляюць. Песьні пяюць. Скачуць. Тут ён з Зоськай ня раз сядзеў. Яшчэ як быў малы, тут дзед Мікіта яму байкі баяў. Цяпер дупло, высмаленае вогнішчам, сьнегам {{перанос пачатак|за|нясло}}<noinclude></noinclude> 4b9pknoyajnid5ivqngk0elif8gvayj 104 123014 285167 2026-05-10T20:23:05Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|за|нясло}}. А як быў малы, тут ад дажджу хаваўся… Шматгадовы попел таксама занясло гурбай, вялізнай, як мядзьведзь.</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ нырнуў у лес. Там яго цень драпаецца па хвоях, лезе на елкі. А месяц сьвеціць-сьвеціць, паглядае спаміж...» 285167 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|за|нясло}}. А як быў малы, тут ад дажджу хаваўся… Шматгадовы попел таксама занясло гурбай, вялізнай, як мядзьведзь.</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ нырнуў у лес. Там яго цень драпаецца па хвоях, лезе на елкі. А месяц сьвеціць-сьвеціць, паглядае спаміж пнёў, грае па сьнежных абрусох, пускае цьвет дробненькі па абсьнежаных галінах.</br> {{gap|1.5em}}Лес цяпер чароўны, казачны, нязвычайны.</br> {{gap|1.5em}}Крокі „Салаўя“ аддаюцца ў лесе мяккім шолахам. Гэты шолах зьвініць у вушох, глушыць. Сэрца ад неспакою нястрымана тухкае…</br> {{gap|1.5em}}І здаецца „Салаўю“, што ён даўным-даўно брыдзе ў гэтым месячным лесе, многа гадоў — з тых часоў, як дзед яму байкі баяў пры вогнішчы.</br> {{gap|1.5em}}Сьцюжа прабірае „Салаўя“. Але гэта толькі зьверху — рукі, твар. Унутры цёпла, ажна горача… Месяц здаецца дзедавым тварам. У яго выабражэньні дзед Мікіта паўстае жывёханькі. Лысіна яго бліскучая, трохі жаўтаватая. Бародка скалмачаная. Шмат зморшчынак на дзедавым сухім твары. Яны ткуцца густа-густа, як зрэбнае палатно. А вочы ў дзеда — маладыя, блішчаць двума аганёчкамі ад лучыны. Усьміхаюцца. А голас у дзеда трохі пісклявы. Часта ён зьбіваецца з тону, спыняецца, кашляе, плюе.</br> {{gap|1.5em}}Дзед пляце казку.</br> {{gap|1.5em}}Слова ў слова памятае „Салавей“ казку дзеда. Яна выплыла цяпер у яго памяці. Журчыць ручаём. Пераліваецца ў розныя калёры.</br> {{gap|1.5em}}„У якімсь краі жылі людзі, і пачаў да іх лятаць зьмей, і пачаў дабро цягаць і людзей к сабе хватаць. Людзі яму будавалі харомы, акопвалі іх канавамі, {{перанос пачатак|на|сыпалі}}<noinclude></noinclude> 6remndnaoxxebil9wr6f9t7s6hour51 104 123015 285168 2026-05-10T20:24:35Z RAleh111 4658 /* Праблематычная */ 285168 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|на|сыпалі}} валы зямлі і там гінулі. А зьмей хватае ды ва- лочыць туды ўсё новых ды новых людзей".</br> {{gap|1.5em}}"Салавей" нібы бачыць перад сабою дзеда, які ру- камі паказвае, як людзі харомы будуюць і як зьмей людзей хватае. Спрытна дзед умеў байкі баяць. Ён цягне іх доўга-доўга. Начлежнікі слухаюць. Ціха ся- дзяць.</br> {{gap|1.5em}}„Працуюць людзі на зьмея, а самі пухнуць з гола- ду і мруць, бы мухі. Тыя людзі, што засталіся жыць у харомах зьмея, зрабіліся яго ліхімі слугамі і пачалі дзерці скуру з людзей".</br> {{gap|1.5em}} Якраз, як гайдукі нашага пана! — кажа хтосьці з нач- лежнікаў.</br> {{gap|1.5em}} Ціха, не перабівайце! Каб на вас звод! - злуецца дзед і далей гавора:</br> {{gap|1.5em}}І ліхія слугі зьмея пачалі лічыць людзей горш га- вяды, пачалі саромяцца, што самі яны людзі, пачалі выдумоўваць сабе ўсялякія назьвіскі. Хто назваў сябе зьмеем, хто ваўком або мядзьведзем ці другім зьве рам, хто арлом, коршакам ці другою птушкаю, хто якім-кольвек дзеравам. І гэтак яны далі сабе назьвіскі. Ды от скуль узяліся паны Сьвінскія, Ваўковічы, Ар- лоўскія, Дубавіцкія і цэлая процьма іншых".</br> {{gap|1.5em}} А Вашамірскі скуль узяўся? - запытаўся малы тады хлопчык Сымонка.</br> {{gap|1.5em}}Ён шчыра верыў кожнаму слову байкі.</br> {{gap|1.5em}} Не перабівай! — грозна крыкнуў дзед, падкідаў ламачча на агонь і далей баяў, не збаўляючы грознага тону, нібы гнеў свой перакінуў з унука на герояў байкі.</br> {{gap|1.5em}} 172<noinclude></noinclude> e7bn9yfuza57xhvnihy170opcy03ihh 285204 285168 2026-05-11T07:34:29Z RAleh111 4658 /* Не вычытаная */ 285204 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|на|сыпалі}} валы зямлі і там гінулі. А зьмей хватае ды валочыць туды ўсё новых ды новых людзей“.</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ нібы бачыць перад сабою дзеда, які рукамі паказвае, як людзі харомы будуюць і як зьмей людзей хватае. Спрытна дзед умеў байкі баяць. Ён цягне іх доўга-доўга. Начлежнікі слухаюць. Ціха сядзяць.</br> {{gap|1.5em}}„Працуюць людзі на зьмея, а самі пухнуць з голаду і мруць, бы мухі. Тыя людзі, што засталіся жыць у харомах зьмея, зрабіліся яго ліхімі слугамі і пачалі дзерці скуру з людзей“.</br> {{gap|1.5em}}— Якраз, як гайдукі нашага пана! — кажа хтосьці з начлежнікаў.</br> {{gap|1.5em}}— Ціха, не перабівайце! Каб на вас звод! — злуецца дзед і далей гавора:</br> {{gap|1.5em}}„І ліхія слугі зьмея пачалі лічыць людзей горш гавяды, пачалі саромяцца, што самі яны людзі, пачалі выдумоўваць сабе ўсялякія назьвіскі. Хто назваў сябе зьмеем, хто ваўком або мядзьведзем ці другім зьверам, хто арлом, коршакам ці другою птушкаю, хто якім-кольвек дзеравам. І гэтак яны далі сабе назьвіскі. Ды от скуль узяліся паны Сьвінскія, Ваўковічы, Арлоўскія, Дубавіцкія і цэлая процьма іншых“.</br> {{gap|1.5em}}— А Вашамірскі скуль узяўся? — запытаўся малы тады хлопчык Сымонка.</br> {{gap|1.5em}}Ён шчыра верыў кожнаму слову байкі.</br> {{gap|1.5em}}— Не перабівай! — грозна крыкнуў дзед, падкідаў ламачча на агонь і далей баяў, не збаўляючы грознага тону, нібы гнеў свой перакінуў з унука на герояў байкі.</br><noinclude></noinclude> 63vvfpv02gl14qy1zjbuq17bhq0zkay 104 123016 285169 2026-05-10T20:43:16Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «<section begin="Думкі"/>{{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| змочаны |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| скалечаны |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| зложаны |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| звязаны |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| ск...» 285169 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Думкі"/>{{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| змочаны |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| скалечаны |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| зложаны |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| звязаны |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| скошаны |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| загнаны |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Пішучы словы: {{block center/s}} благонькі, маленькі {{block center/e}} відзїм, што над „о“ і над „е“ пад канец слова пападаіцца націск, а у славах, дзе націск на самым пачатку слова стаіць ці бліжэй — дык трудна згадаць — які гучны гамано̀к лепш пісаць пїрад канчаткам такіх во слоу: {{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| ценянькі |style="vertical-align:top; text-align: left"| ці |style="vertical-align:top; text-align: left"| ценінькі |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| белянькі |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| белінькі |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| бялюсянькі |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| бялюсінькі |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| белянькі |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| белінькі |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| цэлянькі |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| цэлінькі |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| спацянькі |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| спацінькі |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| люлянькі |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| люлінькі |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}І так і гэтак добра, алі лепі будзя пісаць канчаючы так: {{Абмылка|„…інькі|„…інькі“}}, бо на гэты лад усе гэныя і ім падобныя словы канчаць добра удаецца, а на іншы ні падходзіць; ось лепі: {{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| люлінькі, |style="vertical-align:top; text-align: left"| чымся |style="vertical-align:top; text-align: left"| люлянькі |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| цэлінькі |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| цэлянькі |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| добрынькі |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| добранкі |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| шэрынькі |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| шэрэнькі |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| шэранькі. |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}А затоя ось гэткія во словы трэба пісаць канчаючы: „анькі“ {{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| дзетанькі |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| галованькі |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| вішанькі |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| хатанькі |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Усе (нарѣчія) на адзін лад канчаць лепі (на „а — я“): {{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| доуга |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| посьля |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| добра |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| павэдля |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| міла |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>„</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| пекня. |} {{block center/e}} {{Калёнтытул|right=''Акцьуб.''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}}<section end="Думкі"/> <section begin="Навіны"/>{{Цэнтар|'''{{Разьбіўка|Навіны}}.'''|памер=140%}} {{Накіравальная рыса|2em|height=1px}} {{Водступ|2|em}}Аустрыякі гвалтам вывозюць сэрбскіх дзяцей к сабе і там прымусова вучуць іх у нямецкіх школах. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}}<section end="Навіны"/> <section begin="Вайна"/>{{Цэнтар|'''{{Разьбіўка|Вайна}}.'''|памер=140%}} {{Накіравальная рыса|2em|height=1px}} {{Водступ|2|em}}Нікаторыя можа сабе думаюць, што немцау ня пїрамагчы, што яны натта сільная войска маюць, гармат даволі, аружжа усякага, парадкі добрыя дапамагаюць ім<section end="Вайна"/> <section begin="Бацькава"/><div class="paragraphbreak" style="margin-top:0em"></div> {{Водступ|2|em}}Але ей даужэй слухаць нядавялося: гурток мешчанак неяк раптоуна ускалыхнууся і пачаў раставаць, расходзючыся ва усе бакі вуліцы. Зося адлучылася ат усіх і бягом павярнула к сваей хаці: яна паспела прыбегчы так швыдка, што Марта незавіхнулася шчэ вылясьці з вакна. {{Водступ|2|em}}— Што там трапілася {{Абмылка|такоускага-запытала|такоускага? — запытала}} яна дачку. {{Водступ|2|em}}— Што, нават і казаць {{Абмылка|брыдка-ліха|брыдка — ліха}} ведая што: вунь гэты самы Васіль Бераг, ведаяця, угледзїушы, што Стэпа нясе бярэмяйка галяйка, спыніу яе ля студні, абламзау і давай спавядаць перш, а потым і штурхаць. „Гэта, кажа, нейначай ты пакрала майо гальльо, швалдыга ты нешчасная.“ Ды узяу і атабрау дровы ат Стэпы. Вось яна цяпер і выказвала сваю скаргу кабетам… {{Водступ|2|em}}А яно так і {{Абмылка|трэба —,|трэба, —}} злосна уставіу {{Абмылка|Мікола —:|Мікола: —}} хай гэта голь нявучыцца абкрадваць чужых пасяк, ды абрываць лугоу, гародау і ніу. {{Водступ|2|em}}Бацькавы словы Зосі зусім нїспадабаліся, але яна нічога на іх нї захацела адказваць, каб неуразіць бацькі, а спакойна і маучліва паднялася з мейсца, вышла у сенцы і пачала збірацца класьціся спаць. {{Водступ|2|em}}На дварэ ужо цямнела: сонца схавалася за лесам, хоць яшчэ апошнія праменьня яго пекна залацілі неба і гэтым недавалі змроку акурат ахапіць зямлю. А мо і дзеля таго нїхацела яно сходзіць з неба, што ня усе яшчэ сілчане былі {{Абмылка|гдтовы|гатовы}} ка сну і на вуліцы чуліся клапатлівы гоман і крык… Але Зосі стала неяк нї пасабе, нудна і утомна; пачау марыць сон, і яна сеньні, раней чымсь заусьоды, рашыла лажыцца спаць, {{Цэнтар|Канец першуй часціне.}}<section end="Бацькава"/><noinclude></noinclude> lcea5p3aqd5kmhf7i1aztvgzxwksdh8 0 123017 285170 2026-05-10T20:45:36Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Думкі да граматыкі | аўтар = Эдвард Будзька | год = 31 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Мовазнаўчая праца | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/7/Полёнізація Беларусі|Полёнізація Беларусі]] | наступны = Дзянніца (1916)/7/Навіны|Навін...» 285170 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Думкі да граматыкі | аўтар = Эдвард Будзька | год = 31 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Мовазнаўчая праца | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/7/Полёнізація Беларусі|Полёнізація Беларусі]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/7/Навіны|Навіны]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Думкі да граматыкі]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 7.pdf" from="5" to="7" onlysection="Думкі" /> {{Выроўніваньне-канец}} 3inad16x1uhy46342zprot10hplnpru 0 123018 285172 2026-05-10T20:47:32Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Навіны | безаўтара = | год = 31 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/7/Думкі да граматыкі|Думкі да граматыкі]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/7/Вайна|Вайна]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пач...» 285172 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Навіны | безаўтара = | год = 31 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/7/Думкі да граматыкі|Думкі да граматыкі]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/7/Вайна|Вайна]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 7.pdf" from="7" to="7" onlysection="Навіны" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Навіны}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Сербія]] ndj3e4zicp74vtfv11bi8x83t4wbcu6 0 123019 285173 2026-05-10T20:48:26Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Вайна | безаўтара = | год = 31 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/7/Навіны|Навіны]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/7/Ад Рӓдакціі|Ад Рӓдакціі]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="...» 285173 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Вайна | безаўтара = | год = 31 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/7/Навіны|Навіны]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/7/Ад Рӓдакціі|Ад Рӓдакціі]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 7.pdf" from="7" to="8" onlysection="Вайна" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Вайна}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Першая сусветная вайна ў публіцыстыцы]] 0yfzud8f3sr8f6t0fv17wyj1biqahem 0 123020 285174 2026-05-10T20:49:55Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Бацькава воля | аўтар = Цішка Гартны | год = 31 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Раман | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/7/Да Беларускай Інтэлігенціі|Да Беларускай Інтэлігенціі]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/7/Зорка|Зорка]] | аната...» 285174 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Бацькава воля | аўтар = Цішка Гартны | год = 31 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Раман | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/7/Да Беларускай Інтэлігенціі|Да Беларускай Інтэлігенціі]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/7/Зорка|Зорка]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Сокі цаліны]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 7.pdf" from="2" to="7" onlysection="Бацькава" /> {{Выроўніваньне-канец}} k3362phi7iizw8tuodxvsjkh0uqso5h 0 123021 285177 2026-05-10T20:57:15Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Бацькава воля | аўтар = Цішка Гартны | год = 1916 год | пераклад = | секцыя = Раман | папярэдні = | наступны = | крыніца = Дзянніца. — 1 лістапада—31 сьнежня 1916. — №1. — С. 3—5; — №2. — С. 2—5; — №3. — С. 2—5; — №4. — С. 2—5; — №5. — С. 2—6;...» 285177 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Бацькава воля | аўтар = Цішка Гартны | год = 1916 год | пераклад = | секцыя = Раман | папярэдні = | наступны = | крыніца = Дзянніца. — 1 лістапада—31 сьнежня 1916. — №1. — С. 3—5; — №2. — С. 2—5; — №3. — С. 2—5; — №4. — С. 2—5; — №5. — С. 2—6; — №6. — С. 2—5; — №7. — С. 2—7. | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Сокі цаліны]]. }} == [[Дзянніца (1916)/1/Бацькава воля|№1]] == {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 1.pdf" from="3" to="5" onlysection="Бацькава" /> {{Выроўніваньне-канец}} == [[Дзянніца (1916)/2/Бацькава воля|№2]] == {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 2.pdf" from="2" to="5" onlysection="Бацькава" /> {{Выроўніваньне-канец}} == [[Дзянніца (1916)/3/Бацькава воля|№3]] == {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 3.pdf" from="2" to="5" onlysection="Бацькава" /> {{Выроўніваньне-канец}} == [[Дзянніца (1916)/4/Бацькава воля|№4]] == {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 4.pdf" from="2" to="5" onlysection="Бацькава" /> {{Выроўніваньне-канец}} == [[Дзянніца (1916)/5/Бацькава воля|№5]] == {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 5.pdf" from="2" to="6" onlysection="Бацькава" /> {{Выроўніваньне-канец}} == [[Дзянніца (1916)/6/Бацькава воля|№6]] == {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 6.pdf" from="2" to="5" onlysection="Бацькава" /> {{Выроўніваньне-канец}} == [[Дзянніца (1916)/7/Бацькава воля|№7]] == {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 7.pdf" from="2" to="7" onlysection="Бацькава" /> {{Выроўніваньне-канец}} mbjeixselapltdtdyg34rrullgm7ctc 0 123022 285178 2026-05-10T21:01:44Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Думкі да граматыкі | аўтар = Эдвард Будзька | год = 1916 год | пераклад = | секцыя = Мовазнаўчая праца | папярэдні = | наступны = | крыніца = Дзянніца. — 1 лістапада—31 сьнежня 1916. — №1. — С. 5—6; — №2. — С. 6—7; — №3. — С. 5—6; — №4. —...» 285178 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Думкі да граматыкі | аўтар = Эдвард Будзька | год = 1916 год | пераклад = | секцыя = Мовазнаўчая праца | папярэдні = | наступны = | крыніца = Дзянніца. — 1 лістапада—31 сьнежня 1916. — №1. — С. 5—6; — №2. — С. 6—7; — №3. — С. 5—6; — №4. — С. 6—7; — №5. — С. 4—6; — №6. — С. 7; — №7. — С. 5—7. | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Думкі да граматыкі]]. }} == [[Дзянніца (1916)/1/Думкі да граматыкі|№1]] == {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 1.pdf" from="5" to="6" onlysection="Думкі" /> {{Выроўніваньне-канец}} == [[Дзянніца (1916)/2/Думкі да граматыкі|№2]] == {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 2.pdf" from="6" to="7" onlysection="Думкі" /> {{Выроўніваньне-канец}} == [[Дзянніца (1916)/3/Думкі да граматыкі|№3]] == {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 3.pdf" from="5" to="6" onlysection="Думкі" /> {{Выроўніваньне-канец}} == [[Дзянніца (1916)/4/Думкі да граматыкі|№4]] == {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 4.pdf" from="6" to="7" onlysection="Думкі" /> {{Выроўніваньне-канец}} == [[Дзянніца (1916)/5/Думкі да граматыкі|№5]] == {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 5.pdf" from="4" to="6" onlysection="Думкі" /> {{Выроўніваньне-канец}} == [[Дзянніца (1916)/6/Думкі да граматыкі|№6]] == {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 6.pdf" from="7" to="7" onlysection="Думкі" /> {{Выроўніваньне-канец}} == [[Дзянніца (1916)/7/Думкі да граматыкі|№7]] == {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 7.pdf" from="5" to="7" onlysection="Думкі" /> {{Выроўніваньне-канец}} i5bbvfmawsct7asxw6c8xtbmmnojlzi 104 123023 285183 2026-05-11T06:09:23Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «мяккую цяплыню яе погляду, на сухі нявыразны жончын твар, і на гэтым твары адразу занялося тое незразумелае замяшаньне, якое ён заўважыў быў у яе ў хаце. Ён здрыгануўся, нібы акунуўшыся ў ледзяную ваду. Стала прыкра й трывожна. І ўжо далей ён стараўся зус...» 285183 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>мяккую цяплыню яе погляду, на сухі нявыразны жончын твар, і на гэтым твары адразу занялося тое незразумелае замяшаньне, якое ён заўважыў быў у яе ў хаце. Ён здрыгануўся, нібы акунуўшыся ў ледзяную ваду. Стала прыкра й трывожна. І ўжо далей ён стараўся зусім не глядзець у тое месца, дзе сядзела жонка. {{Водступ|2|em}}Пра што гаварыў у сваім дакладзе Сымон Карызна? {{Водступ|2|em}}Даклад быў бясспрэчна добры і поўны — у ім было ўсё, што трэба было, каб зрабіць яснай, як дзень, і няўхільнай справу колектывізацыі. Ён гаварыў пра анархічную яе організаванасьць, няздатнасьць дробнае гаспадаркі, пра жорсткую кулацкую эксплёатацыю, пра тупы ідыётызм дзікага вясковага бытаваньня, пра спрадвечную нядолю бедняка-селяніна. Ён разгортваў маляўнічую карціну жыцьця ў колгасе, паказваў усе перавагі яго над дробнаю індывідуальнаю гаспадаркаю, даводзіў гэта жывымі прыкладамі, цікавымі вылічэньнямі. Ён перадаваў заклік партыі і ўлады да перабудовы жыцьця, да зьнішчэньня кулацкае эксплёатацыі, да дружнага колектыўнага руху наперад, у яснае царства соцыялізму. Пад канец прамовы ён распаліўся, упаў у энтузыязм і скончыў гарачымі гучнымі лёзунгамі. {{Водступ|2|em}}Гэтыя гучныя лёзунгі недалужна захрасьлі ў ледзяным маўчаньні. {{Водступ|2|em}}Карызна здэтанаваўся. Ён не чакаў гэтага. У яго было адчуваньне дужа падобнае да таго, якое часам бывае ўва сьне, калі трэба крыкнуць чаго-небудзь, і крычыш, напружыўшы ўсе свае сілы, а тымчасам з жудасьцю чуеш наўкола адну мёртвую цішыню. У Карызны адзін караценькі момант было нават дзівоснае сумненьне, ці сапраўды ён сказаў свае апошнія словы, ці мо‘ толькі хацеў іх сказаць, мо‘ толькі падумаў. {{Водступ|2|em}}Якуб Лакота, які быў за старшыню, некалькі раз зьвярнуўся да сходу, выклікаючы на прамовы ці запытаньні — заля адказвала цяжкім непарушным маўчаньнем. Гэта-пачынала здавацца ненатуральным. Ці ня змова тут якая? {{Водступ|2|em}}Карызна ўсё гэта браў на сябе, на сваю няўдачу, страшэнна хваляваўся і злаваў. Чаму не пачне хто з сваіх? Многа-ж хто меўся выступаць. Чаго яны маўчаць? Гэта-ж няма ведама што, гэта-ж злачынства! {{Водступ|2|em}}Але раптам настрой разарваўся самым неспадзяваным чынам. На ўсю залю, закамянелую ў цішыні, балесна ўздыхнула тая маленькая бабулька, якую старанна расчульваў пад час прамовы Карызна. {{Водступ|2|em}}Нехта пырснуў, нехта перадражніў яе, і раптам завіхраваў у натоўпе рэзкі нэрвовы сьмех. {{Водступ|2|em}}Атмосфэра разрадзілася. {{Водступ|2|em}}Цяпер пайшло другое: усе чыста разам, як па камандзе, закрычалі бабы. Аб чым яна каторая крычала, чаго дамагалася, гэта было вядома толькі ёй самой, бо нават адна адну яны не ўпраўляліся слухаць. Угаворы з прэзыдыі толькі падгарачвалі іх,<noinclude></noinclude> 8gu3j9gksb1hg84nka28igtqvgm164t 0 123024 285184 2026-05-11T06:42:18Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{Неадназначнасьць}} * [[Дзесяць (Бядуля, аповесць)|Дзесяць, аповесьць]] (1927) * [[Дзесяць (1930)|Салавей, зборнік]] (1930) [[Катэгорыя:Проза Змітрака Бядулі]]» 285184 wikitext text/x-wiki {{Неадназначнасьць}} * [[Дзесяць (Бядуля, аповесць)|Дзесяць, аповесьць]] (1927) * [[Дзесяць (1930)|Салавей, зборнік]] (1930) [[Катэгорыя:Проза Змітрака Бядулі]] thckgnzcrnw3hkdpj4na3s000iw037n 285187 285184 2026-05-11T06:43:32Z Gleb Leo 2440 285187 wikitext text/x-wiki {{Неадназначнасьць}} * [[Дзесяць (Бядуля, аповесць)|Дзесяць, аповесьць]] (1927) * [[Дзесяць (1930)|Дзесяць, зборнік]] (1930) [[Катэгорыя:Проза Змітрака Бядулі]] sy8jzif6k4vvz2flsh3y6rpnhhzp5af 0 123025 285188 2026-05-11T06:44:58Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{Загаловак | назва = Дзесяць | аўтар = Змітрок Бядуля | секцыя = Аповесьць | арыгінал = | папярэдні = | наступны = | дата = 1927 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * Салавей (1928)/Дз...» 285188 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Дзесяць | аўтар = Змітрок Бядуля | секцыя = Аповесьць | арыгінал = | папярэдні = | наступны = | дата = 1927 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Салавей (1928)/Дзесяць|Дзесяць]] // {{Fine|[[Салавей (1928)|Салавей]] Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1928}} * {{Скан|[[Дзесяць (1930)|Дзесяць]]|Дзесяць (1930).pdf}} {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1930}} [[Катэгорыя:Аповесці Змітрака Бядулі]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] f2r1cqvesk03qrc8xhu0v5f5myjbx5v 0 123026 285189 2026-05-11T06:45:45Z Gleb Leo 2440 Перасылае да [[Дзесяць (Бядуля, аповесць)]] 285189 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Дзесяць (Бядуля, аповесць)]] h0v9bert1y6t46fmy255997ob8ng53z 104 123027 285205 2026-05-11T07:40:17Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}„Тымчасам зьмей пачаў гніць, бы падла (дзед плюнуў пры гэтым аж тры разы). Ляжыць ён на адным баку тысячу гадоў. Разышоўся ад яго смурод па ўсіх пакоях. Пайшла вонь на ўвесь сьвет. Прасьмярдзелі і пачалі гніць і паны“.</br> {{gap|1.5em}}Сівенькі дзед сашча...» 285205 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}„Тымчасам зьмей пачаў гніць, бы падла (дзед плюнуў пры гэтым аж тры разы). Ляжыць ён на адным баку тысячу гадоў. Разышоўся ад яго смурод па ўсіх пакоях. Пайшла вонь на ўвесь сьвет. Прасьмярдзелі і пачалі гніць і паны“.</br> {{gap|1.5em}}Сівенькі дзед сашчаміў нос двума закарузлымі пальцамі і давай чыхаць. Усе слухачы зарагаталі. Але дзед цягнуў байку далей мінорным тонам:</br> {{gap|1.5em}}„От служаць людзі дохлым паном і гнілому зьмею, аддаюць ім апошняе, а самі ходзяць галодныя, халодныя ды за працаю сонейка яснага ня бачаць. І людзям здаецца, што лепшага жыцьця і ня трэба, бо так жылі і дзяды і прадзеды“.</br> {{gap|1.5em}}Ціха-ціха вядзе дзед сваю гутарку, да шэпту даводзіць. Начлежнікі апускаюць галовы, нібы вінаватыя. Сумна і жудасна робіцца Сымонку. Вакол вогнішча стаіць ночны змрок, густы, душны.</br> {{gap|1.5em}}Пасьля доўгай паўзы дзед болей цьвёрдым голасам цягне далей:</br> {{gap|1.5em}}„Але вось нарадзіўся ў тым краі хлапчук. Быў ён вельмі благенькі, заняпаў змаленства ды так астаўся да трыццацёх год. І назвалі яго людзі Іванкам Прастачком. Прышлі да Іванкі старцы-дудары. Першы раз зайгралі — язык Іванку разьвязалі. У другі раз зайгралі — у сэрца жаласьці нагналі. Трэці раз зайгралі — Іванку сілу далі.</br> {{gap|1.5em}}„І пачаў Іванка Прастачок па сьвеце хадзіць, у дудачку граць, людзям праўду казаць. От учулі ў палацах той вялікі голас ды і спалохаліся слугі зьмея. Пачалі яны войска зьбіраць ды Іванку Прастачка шукаць…“</br><noinclude></noinclude> g9a3923zw9skykjxjirhzdey7dnn80x 104 123028 285206 2026-05-11T07:51:21Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}„Салавей“ ішоў па лясной дарозе і, думаючы і паўтараючы дзедаву казку, не глядзеў, што робіцца вакол. Але раптам успомніў, што яго могуць тут знайсьці панскія гайдукі. Ён збочыў з дарогі ў лес, думаючы далей аб дзедавай казцы, у якой гаворыцца аб...» 285206 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}„Салавей“ ішоў па лясной дарозе і, думаючы і паўтараючы дзедаву казку, не глядзеў, што робіцца вакол. Але раптам успомніў, што яго могуць тут знайсьці панскія гайдукі. Ён збочыў з дарогі ў лес, думаючы далей аб дзедавай казцы, у якой гаворыцца аб „жалезнай булаве ў сорак пудоў“. Надта баяўся зьмей гэтай булавы.</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ падумаў, што на пана Вашамірскага ня шкодзіла-б пайсьці з такой булавой.</br> {{gap|1.5em}}Болей шпаркім крокам пайшоў наперад „Салавей“.</br> {{gap|1.5em}}Ён ня ведаў, куды ідзе. Ня думаў аб гэтым. Толькі каб быць далей ад маёнтку.</br> {{gap|1.5em}}Раптам „Салавей“ убачыў нешта шэрае каля пня. Сэрца калатнулася.</br> {{gap|1.5em}}Ён падышоў бліжэй.</br> {{gap|1.5em}}— Няйначай чалавек скорчаны ляжыць…</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ нагнуўся.</br> {{gap|1.5em}}Шэрань пакрыў сівізнай дзявочыя скалмачаныя валасы.</br> {{gap|1.5em}}Дрэвы пачалі кружыцца перад вачыма „Салаўя“. Пні падалі ўніз.</br> {{gap|1.5em}}— Зоська! — крыкнуў „Салавей“ не сваім голасам, — Зоська! — застагнаў ён…</br> {{gap|1.5em}}— Зоська… <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">XXXI</span></center> {{gap|1.5em}}— Жывём мы на жарты і кпінкі для гояў, — гаварыў Мэер свае ранічныя псальмы, паглядаючы на ўсход у бок нявідочнага Сыону.</br> {{gap|1.5em}}Яго голас быў роўны, монотонны і мэлянхолічны. Мэер жмурыў вочы, ківаўся направа і налева, {{перанос пачатак|шчол|каў}}<noinclude></noinclude> 8zj32ws21y4g5unmkhra87d7ch0284m 104 123029 285207 2026-05-11T07:56:11Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|шчол|каў}} ад вялікага пачуцьця пальцамі і забываўся аб усім на сьвеце… Ён вёў цяпер бяседу з сваім богам Элогімам, апавядаў яму аб зьдзеках над сабою на балі ў пана Вашамірскага; скардзіўся на тое, чаму бог Элогім так захацеў.</br> {{gap|1.5em}}Мэ...» 285207 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|шчол|каў}} ад вялікага пачуцьця пальцамі і забываўся аб усім на сьвеце… Ён вёў цяпер бяседу з сваім богам Элогімам, апавядаў яму аб зьдзеках над сабою на балі ў пана Вашамірскага; скардзіўся на тое, чаму бог Элогім так захацеў.</br> {{gap|1.5em}}Мэер пры гэтым спалохаўся:</br> {{gap|1.5em}}— Гэта-ж грэх…</br> {{gap|1.5em}}Ён — нікчэмны чалавек, жанчынай нараджоны — учыняе грэх…</br> {{gap|1.5em}}Пачуцьцё спакоры ў яго слабее. Замест спакоры ні то крыўда, ні то злосьць кіпіць у яго грудзёх.</br> {{gap|1.5em}}— Няйначай д‘ябал думкі мае блытае…</br> {{gap|1.5em}}Лісток за лістком Мэер перагортвае стары пажоўклы псалтыр які перашоў да яго ў спадчыну ад дзіда-дзеда.</br> {{gap|1.5em}}Мэер глыбока стогне.</br> {{gap|1.5em}}Квадратовыя літары на жоўтым полі паперы скачуць перад ім, нібы чорныя кузуркі.</br> {{gap|1.5em}}Чырвоная паласа ўсходу палае над лесам.</br> {{gap|1.5em}}У хаце шэра. Ранічны сьветазмрок прабіваецца праз маленькія шыбіны вакна. Жонка Мэера, нізенькая і дробная жанчына, тупаецца заклапочаная ля печы, соўвае гаршкі, ладзіць сьняданьне. Першым чынам трэба накарміць карову, якая ў гэту ноч ацялілася, і дзеля чаго ў хаце вялікая радасьць. На гэту сямейную ўрачыстасьць прышла і жонка суседа Міхалкі — высокая, круглая і ружовая, з вечным дзівам у вачох.</br> {{gap|1.5em}}Каля печы стаіць цэбар, у якім ладзіцца сягоньня смачнае сьняданьне для каровы: запарваецца мякіна, абмешваецца варанай бульбай і аздабляецца высеўкамі ад жытняй мукі.</br><noinclude></noinclude> p7witksbou7j7m6r0a097hi3hddkx8v 104 123030 285208 2026-05-11T08:10:43Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— Гэта-ж проста панскае сьняданьне! — жартуе Мэерыха. — Ледзь дачакаліся малачка. А цяпер цэлы скарб у хаце будзе. Проста рай для дзяцей.</br> {{gap|1.5em}}— А як-жа, а як-жа! — згаджаецца Міхальчыха. — Парсюкоў вы-ж ня колеце. У вас усё малако ды малако.</br>...» 285208 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— Гэта-ж проста панскае сьняданьне! — жартуе Мэерыха. — Ледзь дачакаліся малачка. А цяпер цэлы скарб у хаце будзе. Проста рай для дзяцей.</br> {{gap|1.5em}}— А як-жа, а як-жа! — згаджаецца Міхальчыха. — Парсюкоў вы-ж ня колеце. У вас усё малако ды малако.</br> {{gap|1.5em}}Мэерыха пачынае пералічаць усе выгады ад каровы:</br> {{gap|1.5em}}— Тут табе і сыр, і масла, і сьмятана, і тварог, і кіслае малако, і масьлянка, і сырое малако і паранае. Тут табе і да бліноў ёсьць прысмакі! Тут табе і да рознай стравы акраса. Без малака пустая хата. Без малака, як бяз рук.</br> {{gap|1.5em}}— Дый што казаць, — спагадвае Міхальчыха, паўнюткая хата дабра, калі карова дойная.</br> {{gap|1.5em}}Мэер чытае псальмы і прыслухоўваецца адным вухам да бабскай гутаркі. На яго твары зьяўляецца ўсьмешка, але хутка хаваецца ў чорнай густой барадзе, бо радавацца — грэх. Ён бярэ са стала акраец хлеба, крышыць пальцамі і кідае ў цэбар. Пры гэтай рабоце Мэер ня спыняе сваіх псальмаў — глытае іх напамяць.</br> {{gap|1.5em}}А яго старшы сын Мэндалька новага сябра набыў: забаўляецца з цялушкай, якая на тонкіх ножках ледзь стаіць. Хлопчык мукае, як карова, пабрыквае вакол цялушкі на руках і нагах, гладзіць яе жоўтую шэрсьць і нарадвацца ня можа гэтай вялізнай падзеі ў яго жыцьці.</br> {{gap|1.5em}}Лёгка казаць, такога слаўнага таварыша мае!</br> {{gap|1.5em}}Праз дзень-два цялушка ўжо будзе пабрыкваць, скакаць ад стала да печы, ад печы да ложка. У хаце пойдзе такі гармідар і тарарам, ад якога Мэндалька ўжо цяпер мае вялікую ўцеху. А праз тыдзень, дык,<noinclude></noinclude> irvrji0p0dfasnu9xth1at75aquwjhm 104 123031 285209 2026-05-11T08:15:12Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=кудак|к=ча}}, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонять, вовкъ завывъ, мядьвѣдь заровъ, лось роги поскидавъ, — я ведры побила, коромисялъ поломала и заплакала, И дякъ пошовъ, ды книги попорвавъ. И де попъ: «...» 285209 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=кудак|к=ча}}, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонять, вовкъ завывъ, мядьвѣдь заровъ, лось роги поскидавъ, — я ведры побила, коромисялъ поломала и заплакала, И дякъ пошовъ, ды книги попорвавъ. И де попъ: «дякъ, чаго ты книги подорвавъ?» — Якъ жа мнѣ не рвать: бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка, была у ихъ курка рабушка, нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ, баба била, била — не разбила, мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила. Дѣдъ плача, баба плача, курочка кудакча, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонять, вовкъ завывъ, мядьвѣдь заровъ, лось роги поскидавъ, чалядка ве́дры побила, коромисялъ поломали и заплакала, — я дякъ, пошовъ книги попорвавъ. Пошовъ попъ и церкву запаливъ. {{Водступ|2|em}}''С. Переростъ гом. у.'' {{Водступ|2|em}}{{smaller|1) Вар. Живъ бывъ дѣдъ да баба.... Жили сабѣ дѣдъ и баба, была у ихъ курка раба (или: рабка). 2) Эпизодъ съ яйцами разсказывается и проще: Нанясла яецъ повянъ коробецъ. Мышка бѣгла, и побила. 3) Мѣсто лоси занимаетъ и баранъ. См. у Аф. IV стр. 87. Также: Садовник. 171. Чубинск. 90.}} {{Водступ|2|em}}б, Живъ дзѣдъ зъ бабый; была у ихъ курка раба, няслася на полки, въ аржаной соломки. Дзѣ была мышка, хвостомъ мотнула, яечки побила. Дзѣдъ расплакався, баба разромзалася... Дзѣ была сорока, сѣла на воротахъ, — вороты похилилися, сороки хвостъ отсѣкли. {{Водступ|2|em}}Пыляцѣла сорока на дубъ зеляненькій, а дубъ говориць: што жъ ты, сорока: учора была ты съ хвостомъ, а сядьни безъ хвоста, а што жъ, причина якая?—А вотъ якая: якъ живъ дзѣдъ зъ бабый; была у ихъ курка раба (и&nbsp;т.&nbsp;д. повторяется предыдущее). Я сѣла ны воротахъ, вороты похилилися и мнѣ хвостъ отсѣкли.... Дубъ кажець: а я сабѣ сучча обломаю! Узявъ да обломавъ. {{Водступ|2|em}}Пришовъ лось къ дубу и говориць: што жъ ты, дубъ, учора бывъ съ суччамъ, а сядьни бязъ сучча, а што жъ, причина якая? — А вотъ якая: якъ живъ дзѣдъ зъ бабый, была у ихъ курка раба (и&nbsp;т.&nbsp;д. повторяется предыдущее). Сороки хвостъ отсѣкло, а я сучча обломавъ. Лось говориць: а я сабѣ роги собъю! Узявъ да | и збивъ. {{Водступ|2|em}}Пошовъ лось къ рацѣ роги обмываць, а рѣчка спрашіець: што жъ ты, лось, учора ты бывъ зъ рогами, а сядьни, бязъ рогъ; а што жъ, причина якая?—А вотъ якая: живъ дзѣдъ зъ бабый и&nbsp;т.&nbsp;д. Сороки хвостъ отсѣкло, дубъ сучча обломавъ, а я сабѣ роги збивъ! А рѣчка говориць: а я возьму ды высохну! Узяла высохла. {{Водступ|2|em}}Пришла попова молотчанка воду браць и спрашіець: што жъ ты, рѣчка? учора ты была глубокая, а сядьни сусимъ высохла. А што жъ, причина якая?—А вотъ якая: якъ живъ дзѣдъ зъ бабый и&nbsp;т.&nbsp;д. Сороки хвостъ отсѣкло, дубъ сучча обломавъ, лось роги збивъ, а я высохла. А молотчанка говориць: а я ведры побью! Узяла побила: одно вядро объ землю грукъ! другое объ землю грукъ! а коро́миселъ закинула у канаву, и пошла домовъ. {{Водступ|2|em}}Приходзиць домовъ, а попиха хлѣбъ мѣсиць, и спрашіець у молотчанки: што ты довго бавилась? И воды ня принесла и бязъ ведзеръ пришла; а што жъ, причина якая?—А вотъ якая: якъ живъ дзѣдъ зъ бабый и&nbsp;т.&nbsp;д. Сороки хвостъ отсѣкло, дубъ<noinclude></noinclude> otm1ew5r2r2bjst612rc3l3pt63ic7k 285210 285209 2026-05-11T08:15:42Z Gabix 3485 285210 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=кудак|к=ча}}, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонять, вовкъ завывъ, мядьвѣдь заровъ, лось роги поскидавъ, — я ведры побила, коромисялъ поломала и заплакала, И дякъ пошовъ, ды книги попорвавъ. И де попъ: «дякъ, чаго ты книги подорвавъ?» — Якъ жа мнѣ не рвать: бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка, была у ихъ курка рабушка, нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ, баба била, била — не разбила, мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила. Дѣдъ плача, баба плача, курочка кудакча, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонять, вовкъ завывъ, мядьвѣдь заровъ, лось роги поскидавъ, чалядка ве́дры побила, коромисялъ поломали и заплакала, — я дякъ, пошовъ книги попорвавъ. Пошовъ попъ и церкву запаливъ. {{Водступ|2|em}}''С. Переростъ гом. у.'' {{Водступ|2|em}}{{smaller|1) Вар. Живъ бывъ дѣдъ да баба.... Жили сабѣ дѣдъ и баба, была у ихъ курка раба (или: рабка). 2) Эпизодъ съ яйцами разсказывается и проще: Нанясла яецъ повянъ коробецъ. Мышка бѣгла, и побила. 3) Мѣсто лоси занимаетъ и баранъ. См. у Аф. IV стр. 87. Также: Садовник. 171. Чубинск. 90.}} {{Водступ|2|em}}б, Живъ дзѣдъ зъ бабый; была у ихъ курка раба, няслася на полки, въ аржаной соломки. Дзѣ была мышка, хвостомъ мотнула, яечки побила. Дзѣдъ расплакався, баба разромзалася... Дзѣ была сорока, сѣла на воротахъ, — вороты похилилися, сороки хвостъ отсѣкли. {{Водступ|2|em}}Пыляцѣла сорока на дубъ зеляненькій, а дубъ говориць: што жъ ты, сорока: учора была ты съ хвостомъ, а сядьни безъ хвоста, а што жъ, причина якая?—А вотъ якая: якъ живъ дзѣдъ зъ бабый; была у ихъ курка раба (и&nbsp;т.&nbsp;д. повторяется предыдущее). Я сѣла ны воротахъ, вороты похилилися и мнѣ хвостъ отсѣкли.... Дубъ кажець: а я сабѣ сучча обломаю! Узявъ да обломавъ. {{Водступ|2|em}}Пришовъ лось къ дубу и говориць: што жъ ты, дубъ, учора бывъ съ суччамъ, а сядьни бязъ сучча, а што жъ, причина якая? — А вотъ якая: якъ живъ дзѣдъ зъ бабый, была у ихъ курка раба (и&nbsp;т.&nbsp;д. повторяется предыдущее). Сороки хвостъ отсѣкло, а я сучча обломавъ. Лось говориць: а я сабѣ роги собъю! Узявъ да и збивъ. {{Водступ|2|em}}Пошовъ лось къ рацѣ роги обмываць, а рѣчка спрашіець: што жъ ты, лось, учора ты бывъ зъ рогами, а сядьни, бязъ рогъ; а што жъ, причина якая?—А вотъ якая: живъ дзѣдъ зъ бабый и&nbsp;т.&nbsp;д. Сороки хвостъ отсѣкло, дубъ сучча обломавъ, а я сабѣ роги збивъ! А рѣчка говориць: а я возьму ды высохну! Узяла высохла. {{Водступ|2|em}}Пришла попова молотчанка воду браць и спрашіець: што жъ ты, рѣчка? учора ты была глубокая, а сядьни сусимъ высохла. А што жъ, причина якая?—А вотъ якая: якъ живъ дзѣдъ зъ бабый и&nbsp;т.&nbsp;д. Сороки хвостъ отсѣкло, дубъ сучча обломавъ, лось роги збивъ, а я высохла. А молотчанка говориць: а я ведры побью! Узяла побила: одно вядро объ землю грукъ! другое объ землю грукъ! а коро́миселъ закинула у канаву, и пошла домовъ. {{Водступ|2|em}}Приходзиць домовъ, а попиха хлѣбъ мѣсиць, и спрашіець у молотчанки: што ты довго бавилась? И воды ня принесла и бязъ ведзеръ пришла; а што жъ, причина якая?—А вотъ якая: якъ живъ дзѣдъ зъ бабый и&nbsp;т.&nbsp;д. Сороки хвостъ отсѣкло, дубъ<noinclude></noinclude> ag4mcrkjoyki6dij393o7brmcsrd1gs 285217 285210 2026-05-11T09:06:15Z Gabix 3485 285217 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=кудак|к=ча}}, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонять, вовкъ завывъ, мядьвѣдь заровъ, лось роги поскидавъ, — я ведры побила, коромисялъ поломала и заплакала, И дякъ пошовъ, ды книги попорвавъ. И де попъ: «дякъ, чаго ты книги подорвавъ?» — Якъ жа мнѣ не рвать: бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка, была у ихъ курка рабушка, нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ, баба била, била — не разбила, мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила. Дѣдъ плача, баба плача, курочка кудакча, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонять, вовкъ завывъ, мядьвѣдь заровъ, лось роги поскидавъ, чалядка ве́дры побила, коромисялъ поломали и заплакала, — я дякъ, пошовъ книги попорвавъ. Пошовъ попъ и церкву запаливъ. {{Водступ|2|em}}''С. Переростъ гом. у.'' {{Водступ|2|em}}{{smaller|1) Вар. Живъ бывъ дѣдъ да баба.... Жили сабѣ дѣдъ и баба, была у ихъ курка раба (или: рабка). 2) Эпизодъ съ яйцами разсказывается и проще: Нанясла яецъ повянъ коробецъ. Мышка бѣгла, и побила. 3) Мѣсто лоси занимаетъ и баранъ. См. у Аф. IV стр. 87. Также: Садовник. 171. Чубинск. 90.}} {{Водступ|2|em}}б, Живъ дзѣдъ зъ бабый; была у ихъ курка раба, няслася на полки, въ аржаной соломки. Дзѣ была мышка, хвостомъ мотнула, яечки побила. Дзѣдъ расплакався, баба разромзалася... Дзѣ была сорока, сѣла на воротахъ, — вороты похилилися, сороки хвостъ отсѣкли. {{Водступ|2|em}}Пыляцѣла сорока на дубъ зеляненькій, а дубъ говориць: што жъ ты, сорока: учора была ты съ хвостомъ, а сядьни безъ хвоста, а што жъ, причина якая?—А вотъ якая: якъ живъ дзѣдъ зъ бабый; была у ихъ курка раба (и&nbsp;т.&nbsp;д. повторяется предыдущее). Я сѣла ны воротахъ, вороты похилилися и мнѣ хвостъ отсѣкли.... Дубъ кажець: а я сабѣ сучча обломаю! Узявъ да обломавъ. {{Водступ|2|em}}Пришовъ лось къ дубу и говориць: што жъ ты, дубъ, учора бывъ съ суччамъ, а сядьни бязъ сучча, а што жъ, причина якая? — А вотъ якая: якъ живъ дзѣдъ зъ бабый, была у ихъ курка раба (и&nbsp;т.&nbsp;д. повторяется предыдущее). Сороки хвостъ отсѣкло, а я сучча обломавъ. Лось говориць: а я сабѣ роги собъю! Узявъ да и збивъ. {{Водступ|2|em}}Пошовъ лось къ рацѣ роги обмываць, а рѣчка спрашіець: што жъ ты, лось, учора ты бывъ зъ рогами, а сядьни, бязъ рогъ; а што жъ, причина якая?—А вотъ якая: живъ дзѣдъ зъ бабый и&nbsp;т.&nbsp;д. Сороки хвостъ отсѣкло, дубъ сучча обломавъ, а я сабѣ роги збивъ! А рѣчка говориць: а я возьму ды высохну! Узяла высохла. {{Водступ|2|em}}Пришла попова молотчанка воду браць и спрашіець: што жъ ты, рѣчка? учора ты была глубокая, а сядьни сусимъ высохла. А што жъ, причина якая? — А вотъ якая: якъ живъ дзѣдъ зъ бабый и&nbsp;т.&nbsp;д. Сороки хвостъ отсѣкло, дубъ сучча обломавъ, лось роги збивъ, а я высохла. А молотчанка говориць: а я ведры побью! Узяла побила: одно вядро объ землю грукъ! другое объ землю грукъ! а коро́миселъ закинула у канаву, и пошла домовъ. {{Водступ|2|em}}Приходзиць домовъ, а попиха хлѣбъ мѣсиць, и спрашіець у молотчанки: што ты довго бавилась? И воды ня принесла и бязъ ведзеръ пришла; а што жъ, причина якая?—А вотъ якая: якъ живъ дзѣдъ зъ бабый и&nbsp;т.&nbsp;д. Сороки хвостъ отсѣкло, дубъ<noinclude></noinclude> jzc4pk99951se4cm9qiuuaicvjj6fl8 104 123032 285211 2026-05-11T08:21:49Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «чаго добрага, яму ў цялушкі вучыцца прыдзецца, як час праводзіць, як на сьвеце жыць…</br> {{gap|1.5em}}У хаце пануе сьвяточная радасьць. Кожны пасвойму малюе зьмену ў жыцьці да лепшага: ацялілася карова.</br> {{gap|1.5em}}Скрып дзьвярэй перабіў агульны ўрачысты настро...» 285211 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>чаго добрага, яму ў цялушкі вучыцца прыдзецца, як час праводзіць, як на сьвеце жыць…</br> {{gap|1.5em}}У хаце пануе сьвяточная радасьць. Кожны пасвойму малюе зьмену ў жыцьці да лепшага: ацялілася карова.</br> {{gap|1.5em}}Скрып дзьвярэй перабіў агульны ўрачысты настрой. Адчыніліся дзьверы, і пасьля цэлага воблака пары на парозе паказаўся высокі дзяцюк.</br> {{gap|1.5em}}— Дзень добры ў хату! — казаў ён трохі ахрыплым голасам.</br> {{gap|1.5em}}— Добры дзень! — адказалі кабеты.</br> {{gap|1.5em}}— М-гу! — буркнуў і Мэер, які не хацеў перарваць малітвы.</br> {{gap|1.5em}}— О-о-о! ну! — вёў далей Мэер гутарку з дзяцюком на мігі, як нямы, і паказаў рукою на зэдлік, што азначала: „прашу сесьці“.</br> {{gap|1.5em}}— Дзякую! — адказаў дзяцюк, — буду грэцца каля печы, бо вельмі азяб!</br> {{gap|1.5em}}— Грэйся! грэйся! — гасьцінна папрасіла Мэерыха. — Вельмі ўжо ты лёгка адзеты. Не пазімоваму…</br> {{gap|1.5em}}— Відаць, душа грэе, — пажартавала Міхальчыха і давай прыглядацца пільней да дзяцюка.</br> {{gap|1.5em}}— А ці ня Сымон, панскі салавей? — запыталася Міхальчыха.</br> {{gap|1.5em}}— Сымон, але ўжо ня панскі салавей, — адказаў „Салавей“. — Пан Вашамірскі выгнаў мяне.</br> {{gap|1.5em}}— Ой, ой, ня можа быць! — казала Міхальчыха.</br> {{gap|1.5em}}— Праўда, я цэлую ноч у лесе бадзяўся. Там Зоська Халімонава мёртвая ляжыць. Трэба як-небудзь яе матцы наказаць.</br> {{gap|1.5em}}— А божа-ж мой! — зьдзівілася Міхальчыха, — што дзеецца на сьвеце!</br><noinclude></noinclude> ovhaf9anks50lz4o6x18qzq4gdelcnm 104 123033 285212 2026-05-11T08:29:45Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— Мэер, ня спыняючы псальмаў, зьвярнуўся да жонкі на мігі.</br> {{gap|1.5em}}— О-о-о! гам!</br> {{gap|1.5em}}Яна зразумела адразу і папрасіла „Салаўя“ на сьняданьне:</br> {{gap|1.5em}}— Сымон пэўна сьнедаць хоча!</br> {{gap|1.5em}}Міхальчыха задзівілася:</br> {{gap|1.5em}}— Божа-ж мой!...» 285212 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— Мэер, ня спыняючы псальмаў, зьвярнуўся да жонкі на мігі.</br> {{gap|1.5em}}— О-о-о! гам!</br> {{gap|1.5em}}Яна зразумела адразу і папрасіла „Салаўя“ на сьняданьне:</br> {{gap|1.5em}}— Сымон пэўна сьнедаць хоча!</br> {{gap|1.5em}}Міхальчыха задзівілася:</br> {{gap|1.5em}}— Божа-ж мой! Што на сьвеце робіцца! Ідзём у маю хату сьнедаць!</br> {{gap|1.5em}}— А наша хата — ня хата? — пакрыўдзілася Мэерыха.</br> {{gap|1.5em}}Мэер спыніў малітву і пачаў злавацца:</br> {{gap|1.5em}}— Садзіся, Сымон! зараз есьці будзем!</br> {{gap|1.5em}}— Для Сымона сала на сьняданьне зажару! — не адставала Міхальчыха, і яе зьдзіўленыя вочы паглядалі на ўсіх з просьбай.</br> {{gap|1.5em}}Пачуўшы слова „сала“, Мэер заткнуў вушы і адвярнуўся да сьцяны, каб не атрафіць малітву…</br> {{gap|1.5em}}Міхальчыха павяла „Салаўя“ ў сваю хату.</br> {{gap|1.5em}}У часе яды „Салавей“ з Міхалкай доўга шапталіся.</br> {{gap|1.5em}}Пасьля гэтага „Салавей“ лёг спаць на печы. А пад вечар Міхалка даў яму стары кажух, торбу харчоў і выправіў у дарогу. <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">XXXII</span></center> {{gap|1.5em}}Сакавік вандраваў па зямлі.</br> {{gap|1.5em}}Водарам пралесак і сон-кветкі ён хмяліў вясну. Над панскім паркам вісела сьветла-сіняе неба, якое зьвінела жаўранкамі. Сонечнай пазалотай блішчэлі пукаўкі на дрэвах. Сонечная цяплынь гарачыла кроў пана Вашамірскага.</br><noinclude></noinclude> 41yb1k69g2f27ldktokc911tbwgjvqt 104 123034 285213 2026-05-11T08:35:19Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}На вялізным дзядзінцы, недалёка ад сажалкі, муравалася новая камяніца — стайня для панскіх коняй. Дзеля гэтай справы прыехаў з Варшавы архітэктар. Былі таксама выпісаны спэцыяльныя майстры, пад чыім наглёдам працавалі прыгоньнікі пана. Вялізн...» 285213 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}На вялізным дзядзінцы, недалёка ад сажалкі, муравалася новая камяніца — стайня для панскіх коняй. Дзеля гэтай справы прыехаў з Варшавы архітэктар. Былі таксама выпісаны спэцыяльныя майстры, пад чыім наглёдам працавалі прыгоньнікі пана. Вялізная, доўгая камяніца расла з кожным днём. Праца кіпела. Разам з архітэктарам пан Вашамірскі кожны раз разглядаў пляны і малюнкі новай стайні.</br> {{gap|1.5em}}Доўга ён ня мог спыніцца на адным з многіх проектаў стайні, з прапанаваных яму архітэктарам. Пан углыбляўся ў вывучэньні рознастайных стыляў розных эпох. Ён знаёміўся з стылямі стайняў старарымскіх часоў, нямецкіх рыцараў, прускіх каралёў, польскіх магнатаў. З усіх гэтых малюнкаў, зробленых для яго архітэктарам, у яго ўяўленьні аб стайнях стварылася вялікая блытаніна. Ад гэтай блытаніны вышла нейкая мешаніна ўсіх гэтых стыляў, і стайня павінна была быць збудавана фантастычная: падобная ў частках і непадобная ў цэлым да ўсіх стайняў, якія дагэтуль былі ў розных вялікіх людзей.</br> {{gap|1.5em}}Гэта павінна было быць нешта накшталт ні то хораму, ні то палацу, з белымі калюмнамі, з вялізнымі стральчатымі вокнамі, з уваходам, як у касьцёле, з барэльефамі на сьценах, з скульптурнымі фігурамі коняй на даху і з многімі іншымі ўкрасамі, нябачанымі і нязнанымі дагэтуль.</br> {{gap|1.5em}}— Ніводны палац у маіх суседзяў не павінен быць так аздоблен, як мая стайня! — гаварыў пан Вашамірскі варшаўскаму архітэктару.</br> {{gap|1.5em}}Быўшыя акторы з панскай студыі ўжо былі {{перанос пачатак|пры|стасаваны}}<noinclude></noinclude> stve595h3xtzhccwstc0f3kayu78e4y 104 123035 285214 2026-05-11T08:41:48Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|пры|стасаваны}} канюхамі да коняй, якіх прыдбаў для пана па розных маёнтках пан Вольскі.</br> {{gap|1.5em}}Коні пакуль што месьціліся ў старой панскай стайні. Да кожнага каня быў прыстаўлены адзін з актораў, які павінен быў за ім глядзець: карміць,...» 285214 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|пры|стасаваны}} канюхамі да коняй, якіх прыдбаў для пана па розных маёнтках пан Вольскі.</br> {{gap|1.5em}}Коні пакуль што месьціліся ў старой панскай стайні. Да кожнага каня быў прыстаўлены адзін з актораў, які павінен быў за ім глядзець: карміць, мыць, чысьціць, убіраць.</br> {{gap|1.5em}}Вышэйшым ідэалам пана Вашамірскага ў гэту вясну было — мець коняй лепшых, чымся ва ўсіх суседаў ваколіцы. Гэта ў яго раптам вырасла ў манію, у хваравітую цягу.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі пачаў вывучаць гэты прадмет ва ўсю яго шыр і глыбіню. — Розныя пароды коняй. Адзнак добрага каня. Конскія хваробы. Ежа. Як іх гадаваць. Язда на кані і конна і на запрэжаным. Вывучаў нораў каня, яго псыхіку. Цікавіўся вельмі наезьнікамі, канакрадамі. Набыў аб конях багатую літаратуру.</br> {{gap|1.5em}}3 кім-бы пан Вашамірскі ні гутарыў, ці то з панам, ці то з простым чалавекам, ён заўсёды накіроўваў гутарку на гэту тэму. З тым самым імпэтам, з якім раней рыхтаваў тэатр у сваім маёнтку, ён цяпер будаваў стайню і набываў дарагіх коняй.</br> {{gap|1.5em}}Яго шталмэйстрам быў нейкі захудалы шляхціц, пан Анановіч. Ён быў прыняты на гэту пасаду толькі дзеля таго, што ведаў конскую хроніку ўсёй ваколіцы, ведаў розныя байкі аб канакрадах ваколіцы за апошнія сто гадоў.</br> {{gap|1.5em}}Аб ранейшым панскім тэатры пан Анановіч адзываўся вельмі крытычна:</br> {{gap|1.5em}}— Увесь тэатр ня варт аднаго добрага каня. Ад коняй ёсьць карысьць, а ад тэатру — ніякай. А сьпевы панскага „Салаўя“ глупства ў параўнаньні з музыкай падковаў.<noinclude></noinclude> mq82e4hzi9fzohizk58ufk0fs1u01al 104 123036 285215 2026-05-11T08:48:56Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «Паны сярод людзей, а коні сярод жывёлін — самыя шляхотныя істоты на зямлі.</br> {{gap|1.5em}}Такога роду філёзофію панскі шталмэйстар выкладваў перад панам Вашамірскім на цэлыя томы. Пан Анановіч пры гэтым моргаў вачыма, усё на сьвеце называў „балотам“, „нуд...» 285215 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>Паны сярод людзей, а коні сярод жывёлін — самыя шляхотныя істоты на зямлі.</br> {{gap|1.5em}}Такога роду філёзофію панскі шталмэйстар выкладваў перад панам Вашамірскім на цэлыя томы. Пан Анановіч пры гэтым моргаў вачыма, усё на сьвеце называў „балотам“, „нудою“, а толькі панскіх коняй хваліў.</br> {{gap|1.5em}}— Што такое панскі тэатр, — гаварыў пан Анановіч, — вы на яго сыкнулі — і ён у пух разьляцеўся. На коняй сыкаць ніколі ня будзеце. Іх толькі добра карміць трэба!</br> {{gap|1.5em}}У гэты час аб „Салаўі“ ні слуху ні духу ня было. Ён прапаў.</br> {{gap|1.5em}}Балярыны і актрысы з адрэзанымі косамі — пакараныя такім чынам па загаду пана нямаведама за што — працавалі на полі. Ім давалася самая цяжкая праца: чысьціць хлявы, вазіць гной і г. д.</br> {{gap|1.5em}}Некаторыя з былых панскіх актораў ня вытрымалі такой рэзкай зьмены ад сцэны да стайні. Яны ўцяклі з маёнтку. Лясы пана Вашамірскага былі для іх больш прытульныя за яго палацы. Лавіць цімакоў у лесе — тое самае, што лавіць ветра ў полі. Тым болей пану Вашамірскаму не да іх было, бо ў яго здарылася няшчасьце — тройку лепшых коняй укралі ў адну ноч.</br> {{gap|1.5em}}— Ня іначай, гэта акторы зрабілі! — гаварылі ўсе.</br> {{gap|1.5em}}І вось пан Вашамірскі мсьціў за ўсё гэта тым з іх, якія ў яго засталіся. Ня было таго дня, каб іх не лупцавалі, каб хто-колечы з іх ня быў закуты ў цяжкія калодкі.</br> {{лінія|4em}}<noinclude></noinclude> q2i4wa8ujvdxlm5umjnfkiv8n8r41se 104 123037 285216 2026-05-11T09:00:26Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Слава аб стаеньніках пана Вашамірскага разьляцелася па ўсіх ваколічных і нават далёкіх маёнтках. Разнасіў гэту славу на крыльлях свайго красамоўства шляхціц Вольскі. Яму вельмі да сэрца былі новыя ўчынкі пана Вашамірскага. Апрача таго, што вял...» 285216 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Слава аб стаеньніках пана Вашамірскага разьляцелася па ўсіх ваколічных і нават далёкіх маёнтках. Разнасіў гэту славу на крыльлях свайго красамоўства шляхціц Вольскі. Яму вельмі да сэрца былі новыя ўчынкі пана Вашамірскага. Апрача таго, што вялікая частка панскіх грошай, якія выдаваліся на куплю коняй, заставалася ў Вольскага, ён меў яшчэ добрую нагароду ад пана натурай: дзьвёх балярын і аднаго музыканта. Пад музыку скрыпача і скокі балярын яму вельмі лёгка даваліся рыфмы ў вершах. Калі-б толькі ні хацеў — зьяўлялася натхненьне.</br> {{gap|1.5em}}З усіх ваколіц прыяжджалі паны ў маёнтак пана Вашамірскага любавацца яго коньмі.</br> {{gap|1.5em}}Аднаго разу прыехаў здалёку нейкі пан Скшымбжыцкі.</br> {{gap|1.5em}}Пан Скшымбжыцкі быў чалавек гадоў пад шэсьцьдзесят пяць, з доўгай белай барадой, высокі, надзіва стройны і спрытны на свой узрост.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі паказаў пану Скшымбжыцкаму коняй, яшчэ някончаную новую стайню.</br> {{gap|1.5em}}У старога пана вочы блішчэлі, як у маладога, кожны раз, калі выводзілі новага каня з стайні на паказ.</br> {{gap|1.5em}}Відаць, пан Скшымбжыцкі быў вялікім знаўцай на коняй: ён кожнага каня аглядаў з ног да галавы, зблізку і здалёку, мацаў крыж, глядзеў капыты, зубы; беспамылкова характарызаваў каня, як толькі раз гляне на яго; гаварыў цэлыя прамовы аб харастве каня, аб яго ходзе, хваліў пана Вашамірскага за яго новыя ідэі і за іншыя добрачыннасьці.</br><noinclude></noinclude> tonflz4b5s6gk28s208e3ydciowhfrt 104 123038 285218 2026-05-11T09:07:20Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— Калісьці, — казаў пан Скшымбжыцкі, — і мой бацька быў аматарам да добрых коняй, але да такіх коняй, як у пана, было яму далёка.</br> {{gap|1.5em}}Компліменты старога пана былі вельмі да спадобы пану Вашамірскаму, і сымпатыя да гасьця расла ў яго з кожнай...» 285218 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— Калісьці, — казаў пан Скшымбжыцкі, — і мой бацька быў аматарам да добрых коняй, але да такіх коняй, як у пана, было яму далёка.</br> {{gap|1.5em}}Компліменты старога пана былі вельмі да спадобы пану Вашамірскаму, і сымпатыя да гасьця расла ў яго з кожнай хвілінай.</br> {{gap|1.5em}}Пасьля абеду пан Вашамірскі прапанаваў пану Скшымбжыцкаму пакатацца конна на адным з лепшых сваіх жарабцоў.</br> {{gap|1.5em}}— Але можа, ласкавы пане, па старасьці пану больш пажадана на лёгкай брычцы праехацца? — запытаўся пан Вашамірскі.</br> {{gap|1.5em}}— Ды я з панам яшчэ конна бяруся ў выперадкі! — з скрыпучым старчым сьмехам, кашляючы, прагаварыў пан Скшымбжыцкі. — Калісьці і я быў на гэта ахвотнікам!</br> {{gap|1.5em}}— Слова гонору, пану можна зайздросьціць, калі так, — зьдзівіўся пан Вашамірскі. — Аднак-жа думаю, што пан Скшымбжыцкі са мною ня справіцца.</br> {{gap|1.5em}}— Ня ведаю. Спрабуем. — Калісьці справіўся‘б! — працадзіў праз белую бараду пан Скшымбжыцкі і пры гэтым моцна закашляўся.</br> {{gap|1.5em}}— Эт, калісьці, — гаварыў госьць далей дрыжучым ад старасьці голасам, і я быў адным з першых наезьнікаў! Гады… гады…</br> {{gap|1.5em}}Госьць глыбока ўздыхнуў некалькі разоў, наставіў засмучаныя вочы ўдаль і ўвайшоў успамінамі ў далёкую мінуўшчыну.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі з шчырым спачуваньнем зірнуў на пана Скшымбжыцкага. Слова „калісьці“ кранула самыя чулыя струны яго душы. Ён успомніў свайго<noinclude></noinclude> 7nm0ws15nsw26lf7qj0pa63fnsmdoue 104 123039 285219 2026-05-11T09:17:48Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «дзеда з такой-жа барадой, з такім-жа „калісьці“. Вось як-бы копія з дзеда.</br> {{gap|1.5em}}— Мы будзем ехаць паволі. Выбярэм самых спакойных коняй, ласкавы пане! — супакойваючым, нібы да дзіцяці, тонам, сказаў пан Вашамірскі.</br> {{gap|1.5em}}Госьць доўга разважаў, па...» 285219 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>дзеда з такой-жа барадой, з такім-жа „калісьці“. Вось як-бы копія з дзеда.</br> {{gap|1.5em}}— Мы будзем ехаць паволі. Выбярэм самых спакойных коняй, ласкавы пане! — супакойваючым, нібы да дзіцяці, тонам, сказаў пан Вашамірскі.</br> {{gap|1.5em}}Госьць доўга разважаў, пасьля махнуў дрыжачай рукой, сьмешна тупнуў нагою і адважыўся:</br> {{gap|1.5em}}— Калі на тое пайшло, пане Вашамірскі, дык няхай ужо будуць коні самага лепшага гатунку. Стары вол баразны ня псуе. Калісьці і я быў не з апошніх малайцоў!</br> {{gap|1.5em}}Па загаду пана Вашамірскага канюхі асядлалі двух коняй.</br> {{gap|1.5em}}Стаеньнікі білі капытамі зямлю, стрыглі вушамі, чакаючы паноў.</br> {{gap|1.5em}}Спрытна ўскочыў на каня пан Вашамірскі. Ён сядзеў на тлустым „Віхоры“ (так зваўся конь) лёгка і зграбна — нібы во ў танец пусьціцца.</br> {{gap|1.5em}}Пан Скшымбжыцкі ўзьбіраўся на другога каня, па назьве „Нэрон“, цяжка, з воханьнем. Падскочыў адзін з канюхоў і памог яму. Але як сеў у сядло, дык таксама выпрастаўся, як-бы прырос да каня і выглядаў, нібы барадаты кентаўр на старасьвецкім малюнку.</br> {{gap|1.5em}}— Эх, калісьці не карабкаўся я на каня, як старая баба, — уздыхнуў пан Скшымбжыцкі.</br> {{gap|1.5em}}— Куды паедзем? — запытаўся ён болей цьвёрдым і пэўным голасам. Нібы акрэп і памаладзеў, седзячы ў сядле на такім слаўным кані.</br> {{gap|1.5em}}— Едзем прысадамі на шырокі тракт, ласкавы пане! — запрапанаваў пан Вашамірскі.</br><noinclude></noinclude> 9d3k0yqxopf4hb4faa0n536zjkcgb5k 104 123040 285220 2026-05-11T09:24:12Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— Не, пане, можа паедзем праз гумно ў бок лесу, — папрасіў госьць. — У лесе павінна быць вельмі прыемна цяпер. Калісьці я так любіў лес.</br> {{gap|1.5em}}— Што-ж, можна, ласкавы пане! — згадзіўся пан Вашамірскі.</br> {{gap|1.5em}}Яны пусьціліся праз гумно павольн...» 285220 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— Не, пане, можа паедзем праз гумно ў бок лесу, — папрасіў госьць. — У лесе павінна быць вельмі прыемна цяпер. Калісьці я так любіў лес.</br> {{gap|1.5em}}— Што-ж, можна, ласкавы пане! — згадзіўся пан Вашамірскі.</br> {{gap|1.5em}}Яны пусьціліся праз гумно павольным крокам. Мінуўшы гумно, паехалі шпарчэй.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі захацеў пафарсіць перад гасьцём, ляснуў па бакох жарабца канчуком і панёсься, як вецер.</br> {{gap|1.5em}}Аднак пан Скшымбжыцкі ад яго не адстаў.</br> {{gap|1.5em}}— Што-ж, я то стары, але „Нэрон“ малады, — гаварыў пан Скшымбжыцкі пану Вашамірскаму, калі яны падехалі к лесу. — Калісьці і я быў малады.</br> {{gap|1.5em}}— Ня гледзячы на тое, што „Нэрон“ мой малады, але яго род стары і ганаровы, ласкавы пане! Яго бабка з стайні графоў Патоцкіх.</br> {{gap|1.5em}}Так казаў з гонарам пан Вашамірскі і пачаў пералічаць пахаджэньні ўсіх сваіх коняй.</br> {{gap|1.5em}}З вялікай цікавасьцю слухаў яго госьць, устаўляў свае рэплікі і сваё „калісьці“.</br> {{gap|1.5em}}— Так, так, пане Вашамірскі! У пана добры густ. Калісьці і я меў някепскі густ. Я чуў ад пана Вольскага яшчэ цікавыя рэчы, нібы ў пана быў чалавек, які салаўём сьпяваў?</br> {{gap|1.5em}}Так запытаў госьць, і яго сівая барада траслася ў тахт яго словам.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі задумаўся перад тым, як адказаць на запытаньне.</br> {{gap|1.5em}}Яны ў гэты час былі ўжо ў лесе. Ехалі лясной дарогай. Абапал дарогі сьцяною стаялі, нібы ў белае палатно апранутыя, бярозы. Маладыя зялёныя лісьці<noinclude></noinclude> gk9u9qn3m3pzvqmna18olpg529bzv4h 104 123041 285221 2026-05-11T09:31:53Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «ледзь дрыжэлі ад лёгкага ветрыку. Глыбей у лесе відаць былі шэрагі ёлак. Спаміж дрэў прабівалася сонейка, якое асьвятляла сухія леташнія лісьці і шышкі, якія былі месцамі навалены ў кучы. На розныя галасы радаваліся птушкі. Сьвежай прэласьцю аддавала а...» 285221 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>ледзь дрыжэлі ад лёгкага ветрыку. Глыбей у лесе відаць былі шэрагі ёлак. Спаміж дрэў прабівалася сонейка, якое асьвятляла сухія леташнія лісьці і шышкі, якія былі месцамі навалены ў кучы. На розныя галасы радаваліся птушкі. Сьвежай прэласьцю аддавала ад аграмадных вываратняў і карчоў.</br> {{gap|1.5em}}— Салавей… — казаў у раздум‘і пан Вашамірскі, — ды пане ласкавы гэтым мне напамінае аб маіх глупствах, аб маім тэатры. Я хацеў хама зрабіць на пана. Я думаў задзівіць сьвет. „Салавей“ уцёк, а актораў сваіх я на канюхоў перарабіў.</br> {{gap|1.5em}}— Добрая справа, і я быў вось такі самы, як пан Вашамірскі, — буркнуў у бараду пан Скшымбжыцкі. — Я-б запрапанаваў трохі нам прагуляцца пехотаю па лесе. Хачу паглядзець, можа калі на паляваньне да пана прыеду.</br> {{gap|1.5em}}— Вельмі прашу! — згадзіўся пан Вашамірскі.</br> {{gap|1.5em}}— Я такі адчуваюся ня зусім добра. Даўно ня езьдзіў конна. Гады даюць аб сабе знаць. Калісьці ня быў такім трухлявым.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі спрытна саскочыў з каня і падбег да гасьця, каб памагчы яму зьлезьці.</br> {{gap|1.5em}}— Якраз мой дзед, — падумаў пан Вашамірскі, і ў яго з кожнай хвілінай расла ўсё большая чуласьць да пана Скшымбжыцкага.</br> {{gap|1.5em}}Яны прывязалі коняй да пня.</br> {{gap|1.5em}}— А я ведаю панскага „Салаўя“ — сказаў раптам пан Скшымбжыцкі жартаўлівым голасам, ён быў у маім маёнтку і сьвістаў салаўём…</br> {{gap|1.5em}}— О, ласкавы пане! — зьдзівіўся пан Вашамірскі.</br><noinclude></noinclude> 9r2dxt2ynw2y1wjtqovls8mtp1wvrqu 104 123042 285222 2026-05-11T09:46:46Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— Я нават і сьвістаць ад яго навучыўся. Калісьці і я любіў вясёлыя жарты.</br> {{gap|1.5em}}Ня гледзячы, што гэтае „калісьці“ ставіла мяжу паміж старым і маладым, аднак пан Вашамірскі пачуў да яго блізасьць.</br> {{gap|1.5em}}Пан Скшымбжыцкі пачаў сьвістаць сал...» 285222 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— Я нават і сьвістаць ад яго навучыўся. Калісьці і я любіў вясёлыя жарты.</br> {{gap|1.5em}}Ня гледзячы, што гэтае „калісьці“ ставіла мяжу паміж старым і маладым, аднак пан Вашамірскі пачуў да яго блізасьць.</br> {{gap|1.5em}}Пан Скшымбжыцкі пачаў сьвістаць салаўём…</br> {{gap|1.5em}}Водгаласкі пайшлі па лесе…</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі выставіў на яго пару зьдзіўленых вачэй і глядзеў, як зачарованы.</br> {{gap|1.5em}}— Дык няхай пан Вашамірскі ня дзівіцца, — сказаў пан Скшымбжыцкі і сарваў з сябе бараду і парык з галавы, — бачыце, акторы з панскай студыі, якія нядаўна ўцяклі ад пана, прынесьлі мне парыкі і грыму — прыгадзілася. Я грымаваўся пад панскага дзеда. Я вельмі добра памятаю яго.</br> {{gap|1.5em}}Перад панам Вашамірскім стаяў яго ранейшы „Салавей“…</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі пабляднеў, зуб аб зуб ляпаў. Пан быў такі спалоханы, што нават не супраціўляўся, калі „Салавей“ прывязваў яго да дрэва крэпкай вяроўкай: яна была схавана ў „Салаўя“ за пазухай.</br> {{gap|1.5em}}— Можа цяпер, пан Вашамірскі, сьвісьне салаўём? А калі пан ня хоча, дык…</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ пачаў дубасіць пана Вашамірскага па чым папала канчуком, прыгаварваючы:</br> {{gap|1.5em}}— Вось гэта табе, яснавяльможны пане, за тэатр! Вось гэта — за лупцоўку цяперашніх канюхоў — ранейшых актораў!</br> {{gap|1.5em}}Вось гэта…</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ пералічаў усе панскія грахі. Многа разоў паўтараў „вось гэта“…</br><noinclude></noinclude> b6nvabbxb7rg4poc7amo4v5y3xia1lc 104 123043 285223 2026-05-11T09:47:25Z RAleh111 4658 /* Праблематычная */ 285223 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="RAleh111" /></noinclude></br> {{gap|1.5em}}— Глядзі, яснавяльможны пане, калі ня спыніш зьдзекаў над людзьмі, дык салавей яшчэ раз сьвісьне!</br> {{gap|1.5em}}Пры гэтых словах „Салавей" адвязаў пана ад дрэва, сеў на каня, другога ўзяў за павады і паехаў хутка лясной дарогай, дзе ўжо чакаў на брычцы яго "фур- ман" - адзін з цімакоў. XXXIII</br> {{gap|1.5em}}Пані Вашамірская была хворая яшчэ з часоў балю. З кожным днём ёй рабілася ўсё горш ды горш. Дзіўная была хвароба пані старой. Яна ні з кім не гаварыла, ня скардзілася ні на якія болі, толькі ня ела і ня піла, а таяла, як сьвечка. Яе апанаваў сум. Ня спала яна па начох, а ўсё думала-думала. Свае думкі яна таіла пры сабе, нават духоўніку, ксяндзу Марцэвічу, нічога не гаварыла. Пані ўвесь час думала пра Салаўя“. Рассылала лю- дзей па ўсёй ваколіцы шукаць яго. Катоў сваіх яна вы- пусьціла на волю, выганяла з пакояў, калі яны лезьлі туды назад. Яны прымушаны былі ладзіць свае вясень- нія концерты на стрэхах яе старасьвецкіх будынкаў. Ня выпісвала пані да сябе ніякіх дактароў, бо ве- дала, што адно толькі лякарства ёй можа дапамагчы - "Салавей". Толькі мець яго ў сваіх пакоях. Салаўіных песьняў яна цяпер у сьне ня чула, бо яна наогул ня спала, але душа пані на яве сьніла-сьніла „Салаўя". Няйначай, памрэ пані, - шапталася чэлядзь у па- - коях. Пані Вашамірская ляжала на ложку, чакаючы сьмерці. Ад роспачы ёй нічога іншага чакаць не засталося. 188<noinclude></noinclude> t6fjkcjx7rtc27a6cti62s6l3gyozh9 104 123044 285224 2026-05-11T10:12:04Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «падлівалі масла ў агонь. Іншыя пераходзілі ў гістэрычны рык, іншыя спрабавалі плакаць. {{Водступ|2|em}}Карызна кінуў нецярплівы погляд на прэзыдыю. Няўжо яны ня могуць суняць гэты гармідар? У вочы яму адразу кінуўся Зелянюк: ён сядзеў на краю лаўкі, падаўш...» 285224 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>падлівалі масла ў агонь. Іншыя пераходзілі ў гістэрычны рык, іншыя спрабавалі плакаць. {{Водступ|2|em}}Карызна кінуў нецярплівы погляд на прэзыдыю. Няўжо яны ня могуць суняць гэты гармідар? У вочы яму адразу кінуўся Зелянюк: ён сядзеў на краю лаўкі, падаўшыся наперад усім тулавам, шчыра сьмяяўся, падміргваў і нешта паказваў на мігі ў бабскую гурму. Карызна паглядзеў сьледам за ягоным зіркам і ўбачыў Тацяну. Яна стаяла сярод баб распаленая, вясёлая, прыгожая і ўсьміхалася Зелянюку цямкай усьмешкай. Потым вышла неяк троху дзіўна. Яна пачала нешта гаварыць яму, Зелянюку. Карызна дабра бачыў гэта — адылі голас яе, перш задушаны бабскім лямантам, набіраў што далей большую і большую сілу, стаў гучэць упэўнена, уладна, падбіраючы пад сябе расьцярушаныя галасы бабскага бязладнага хору. Яшчэ хвіліна — і ўжо добра чуваць было, што ява гаворыць сваім густым, нізкаватым, цёпла расьцягнутым голасам. {{Водступ|2|em}}…Самі ня ведаюць, чаго і што… Ці-ж мала ты каторая пягаравала, пабедавала? Ці-ж у цябе было калі шчасьце ў жыцьці, ці ты калі сьвету яснага забачыла? Або! Каб мне столькі радасьці, сколькі кожная сьлёз палаліла за свой век. Дурныя, і больш нічога. Замест таго, каб падумаць, памеркаваць, можа нейкую прасьветласьць знайсьці ў жыцьці, дык яны — няма ведама што. — Як была быдлам у свайго мужыка, так і будзеш давеку. А тут што — не ягонай гэта злосьцю крычыш, ня ён гэта нацкаваў цябе каторую? Вунь яны стаяць, маўчаць, як вады набраўшы. Хай дурныя бабы крычаць, хай апастыляюцца, а мы, разумненькія, памаўчым, пачакаем, паглядзім, як яно куды… Што, няпраўда? Га? Мо‘ няпраўду кажу? Сьвіньні вы, а ня людзі… {{Водступ|2|em}}У мужчынах штучна і рэдзенька засьмяяліся. А бабы — мабыць за іх ужо, за мужыкоў — дружна накінуліся на Тацяну, закрычалі яшчэ горш, чым дасюль. {{Водступ|2|em}}— А твой дзе? Куды ён цябе вучыць? {{Водступ|2|em}}— Сама скруцілася ад аа дык ужо вычварае!.. {{Водступ|2|em}}— Распусьніца! {{Водступ|2|em}}— Табе толькі колгасу і трэба. Там многа будзе… {{Водступ|2|em}}Тацяна стаяла моўчкі, глядзела на разьюшаных баб ня то зьдзіўлена, ня то пагардліва: Кінула неўзаметку погляд на Зелянюка, і толькі адзін ён пабачыў праз гэты погляд цяжкую, блізкую да роспачы крыўду, якую яна старалася схаваць пад знадворнаю бязуважнасьцю. І разам з крыўдай выліўся на яго з гэтых добрых чыстых вачэй ціхі несьвядомы дакор ці мо‘ маўклівая просьба аб дапамозе. {{Водступ|2|em}}Зелянюк парыўчата ўстаў, вышаў на край сцэны і падняў руку, што хоча гаварыць. Яго, як сьвежага чалавека, паслухалі — прыціхлі ў падазронай цікавасьці, гатовыя, калі што ня ў лад, даць добрага гасу і яму — дармо, што з гораду прыехаў. Ён загаварыў спакойна, але тонкія вусны ў яго дробна дрыжэлі, ды девае вока стала зусім косае і зрабіла твар пустым, адчужаным.<noinclude></noinclude> g2zuunfdbbs3xyxs5bfb7lh6uoxxmof