Вікікрыніцы bewikisource https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікікрыніцы Размовы пра Вікікрыніцы Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Аўтар Размовы пра аўтара Старонка Размовы пра старонку Індэкс Размовы пра індэкс TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk 0 673 285241 241890 2026-05-11T18:17:59Z Gleb Leo 2440 285241 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Курачка-рабка | безаўтара = | секцыя = Беларуская народная казка | папярэдні = | наступны = | дата = | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. Іншыя апрацаваньні гэтага твора: [[Курачка-рабка]]. }} Казка, запісаная [[Аўтар:Еўдакім Раманаў|Еўдакім Раманаў]]. * [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/1|1. Курка рабушка]] // {{Fine|Бѣлорусскій сборникъ. [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3|Выпускъ 3]]. Витебскъ: Типо-Литографія Г. А. Малкина, 1887}} * [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/2|2. б, варіантъ]] // {{Fine|Бѣлорусскій сборникъ. [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3|Выпускъ 3]]. Витебскъ: Типо-Литографія Г. А. Малкина, 1887}} == Урыўкі == * [[Pieršaja čytanka (1916)/Kuračka-rabka|Kuračka-rabka]] // {{Fine|[[Pieršaja čytanka (1916)|Pieršaja čytanka]] / skład. ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Wacłaŭ Łastoŭski]]''. Wilnia: Drukarnia M. Kuchty, 1916}} * [[Niezabudka (1918)/III/Kuračka-rabka|Kuračka-rabka]] // {{Fine|[[Niezabudka (1918)|Niezabudka]] / skład. ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Wacłaŭ Łastoŭski]]''. Wilnia: Drukarnia „[[Гоман (1916)|Homan]]“, 1918}} * [[Pierszy pramień (1929)/39|39. Kuraczka-rabka]] // {{Fine|[[Pierszy pramień (1929)|Pierszy pramień]] / skład. ''[[Аўтар:Станіслаў Любіч-Маеўскі|Stanisłaŭ Lubicz-Majeŭski]]''. Lwoŭ: Dziarżaŭnae Wydawiectwa Szkolnych Kniżak, 1929}} [[Катэгорыя:Беларускія народныя казкі]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] 1z6l6u29mpo6nroftg7dbpr1097vd4m 285243 285241 2026-05-11T18:23:45Z Gleb Leo 2440 Замена старонкі на '{{Хутка выдаліць|}}' 285243 wikitext text/x-wiki {{Хутка выдаліць|}} 4nn113q9r6wf3bvguzdjwwec6ftypl3 0 88546 285246 211743 2026-05-11T18:24:44Z Gleb Leo 2440 285246 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Kuračka-rabka | безаўтара = | год = 1918 год | пераклад = | секцыя = Беларуская народная казка | папярэдні = [[Niezabudka (1918)/III/Prykazki 9|Prykazki]] | наступны = [[Niezabudka (1918)/III/Leto|Leto]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Курачка-рабка]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Niezabudka. Pieršaja paśla lemantara čytanka (1918).pdf" from="23" to="24" fromsection="Kuračka" tosection="Kuračka" /> {{Выроўніваньне-канец}} nnubl23su5fkbk04f6h0k451ofgmb4c 0 88788 285244 211744 2026-05-11T18:24:17Z Gleb Leo 2440 285244 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Kuračka-rabka | безаўтара = | год = 1916 год | пераклад = | секцыя = Беларуская народная казка | папярэдні = [[Pieršaja čytanka (1916)/Išoŭ baj pa ścianie|Saroka-warona]] | наступны = [[Pieršaja čytanka (1916)/Katok|Katok]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Курачка-рабка]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Pieršaja čytanka (1916).pdf" from="22" to="22" onlysection="Kuračka" /> {{Выроўніваньне-канец}} l9krgtt87cal08vyg77a4x947xsxvfx 0 88808 285242 211739 2026-05-11T18:23:29Z Gleb Leo 2440 285242 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Курачка-рабка | безаўтара = | секцыя = Беларуская народная казка | папярэдні = | наступны = | дата = | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} {{Вікіпэдыя}} [[File:2002. Курочка Ряба (марка).jpg|thumb|250px]] Казка, запісаная [[Аўтар:Еўдакім Раманаў|Еўдакімам Раманавым]]. * [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/1|1. Курка рабушка]] // {{Fine|Бѣлорусскій сборникъ. [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3|Выпускъ 3]] / сост. ''[[Аўтар:Еўдакім Раманаў|Евдокимъ Романовъ]]''. Витебскъ: Типо-Литографія Г. А. Малкина, 1887}} * [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/2|2. б, варіантъ]] // {{Fine|Бѣлорусскій сборникъ. [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3|Выпускъ 3]] / сост. ''[[Аўтар:Еўдакім Раманаў|Евдокимъ Романовъ]]''. Витебскъ: Типо-Литографія Г. А. Малкина, 1887}} == Урыўкі == * [[Pieršaja čytanka (1916)/Kuračka-rabka|Kuračka-rabka]] // {{Fine|[[Pieršaja čytanka (1916)|Pieršaja čytanka]] / skład. ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Wacłaŭ Łastoŭski]]''. Wilnia: Drukarnia M. Kuchty, 1916}} * [[Niezabudka (1918)/III/Kuračka-rabka|Kuračka-rabka]] // {{Fine|[[Niezabudka (1918)|Niezabudka]] / skład. ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Wacłaŭ Łastoŭski]]''. Wilnia: Drukarnia „[[Гоман (1916)|Homan]]“, 1918}} * [[Pierszy pramień (1929)/39|39. Kuraczka-rabka]] // {{Fine|[[Pierszy pramień (1929)|Pierszy pramień]] / skład. ''[[Аўтар:Станіслаў Любіч-Маеўскі|Stanisłaŭ Lubicz-Majeŭski]]''. Lwoŭ: Dziarżaŭnae Wydawiectwa Szkolnych Kniżak, 1929}} [[Катэгорыя:Беларускія народныя казкі]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] m5zb1f62mn45crzmb9yp7z23ment4o2 0 102966 285247 241888 2026-05-11T18:25:10Z Gleb Leo 2440 285247 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = 39. Kuraczka-rabka | безаўтара = | год = 1929 год | пераклад = | секцыя = Беларуская народная казка | папярэдні = [[Pierszy pramień (1929)/38|38. Hałodnaha nakarmi]] | наступны = [[Pierszy pramień (1929)/40|40. Lisiczyny sanki]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Курачка-рабка]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Pierszy pramień (1929).pdf" from="38" to="38" onlysection="39" /> {{Выроўніваньне-канец}} t667qygm7e999k3j374yz4qppps5glx 0 109505 285235 257240 2026-05-11T18:04:05Z Gleb Leo 2440 285235 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Курка рабушка | безаўтара = | год = 1887 год | пераклад = | секцыя = Беларуская народная казка | папярэдні = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Прадмова|Предисловіе]] | наступны = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/2|б, варіантъ]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Курачка-рабка]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf" from="22" to="23" tosection="1" /> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} dbs5zxv4xmq4xv5o2d31uw03f5xe84b 285239 285235 2026-05-11T18:11:07Z Gleb Leo 2440 285239 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = 1. Курка рабушка | безаўтара = | год = 1887 год | пераклад = | секцыя = Беларуская народная казка | папярэдні = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Прадмова|Предисловіе]] | наступны = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/2|2. б, варіантъ]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Курачка-рабка]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf" from="22" to="23" tosection="1" /> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} 44fre0nefx7qkw6akb7iwke5htmwae8 0 109506 285240 257175 2026-05-11T18:12:13Z Gleb Leo 2440 285240 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = 2. б, варіантъ | безаўтара = | год = 1887 год | пераклад = | секцыя = Беларуская народная казка | папярэдні = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/1|1. Курка рабушка]] | наступны = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/3|3. Жоронцы]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Курачка-рабка]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf" from="23" to="24" fromsection="2" tosection="2" /> {{Выроўніваньне-канец}} 6zuj7hyvqmxi46xi3vym0f41qdy5s0k 104 122829 285236 284909 2026-05-11T18:06:48Z Gleb Leo 2440 285236 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|'''ЖИВОТНЫЙ ЭПОСЪ.'''|памер=160%}} {{ц|'''1. Курка — рабушка.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}а, Бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка.<ref>Вар. Живъ бывъ дѣдъ да баба…. Жили сабѣ дѣдъ и баба, была у ихъ курка раба (или: рабка).</ref> Выла у ихъ курка — рабушка; нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ; баба била, била — не разбила. Мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила<ref>Эпизодъ съ яйцами разсказывается и проще: Нанясла яецъ повянъ коробецъ. Мышка бѣгла, и побила.</ref> Дѣдъ плача, баба плача, курочка кудакча, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонятъ…. Иде вовкъ: «Дѣдка, чаго вы плачетя?» — Якъ-жа намъ не плакать: жили сабѣ мы зъ бабкой, была у насъ курка — рабушка, нанясла ледъ повянъ коробецъ. Я бивъ, бивъ — не разбивъ, баба била, била — не разбила, мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила…. Дѣдъ плача, курочка {{Абмылка|кудачка|кудакча}}, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонятъ… И вовкъ завывъ. Иде мядьвѣдь: чаго ты, вовча, выешъ? — «Якъ жа мнѣ ня выть: бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка; была у ихъ курка — рабушка, нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ, баба била, била — не разбила, мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила…. Дѣдъ плача, курочка кудакча, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонятъ — и я, вовкъ, выю….» И мядьвѣдь заровъ. Иде лось<ref>Мѣсто лоси занимаетъ и баранъ. См. у Аф. IV стр. 87. Также: Садовник. 171. Чубинск. 90.</ref>: чаго ты, мядьвѣдь раве́шъ? — «А якъ жа мнѣ ня ровть: бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка; была у ихъ курка — рабушка, нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ, баба била, била — не разбила, мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила…. Дѣдъ плача, баба плача, курочка кудакча, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонятъ, вовкъ завывъ — и я, мядьвѣдь, заровъ». И лось роги поскидавъ. Пришовъ лось къ колодязю: попова чалядка воду бяре. «Чаго ты, лось, своѐ роги поскидавъ?»—Якъ жа мнѣ ня скидать: бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка; была у ихъ курка — рабушка, нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ, баба била, била — не разбила; мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила…. Дѣдъ плача, баба плача, курочка кудакча, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонять, вовкъ завывъ, мядьвѣдь заровъ, — и я, лось, роги поскидавъ, й чалядка ве́дры побила, корбми силъ поломала и заплакала. Иде дякъ: «дѣвка-дявица, чаго ты плачашъ?» Якъ жа мнѣ не плакать: бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка, была ў ихъ курка — рабушка, нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ, баба била, била — не разбила, мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила…. Дѣдъ плача, баба плача, курочка {{перанос-пачатак|п=кудак|к=ча}}<noinclude></noinclude> gr19lb4h1i5btft8agmu0huvwwfi5tp 0 122971 285233 285110 2026-05-11T17:57:13Z Gleb Leo 2440 285233 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Да Беларускай Інтэлігенціі | аўтар = Янка Станкевіч | год = 31 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/7/Пїтраград|Пїтраград]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/7/Бацькава воля|Бацькава воля]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 7.pdf" from="1" to="2" onlysection="Да" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Да Беларускай Інтэлігенціі (Станкевіч)}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка Янкі Станкевіча]] [[Катэгорыя:Паланізацыя]] fq1k2crfxxjb5dhyivi0y4si1gcukc4 104 123031 285234 285217 2026-05-11T17:59:51Z Gleb Leo 2440 285234 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude><section begin="1"/>{{перанос-канец|п=кудак|к=ча}}, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонять, вовкъ завывъ, мядьвѣдь заровъ, лось роги поскидавъ, — я ведры побила, коромисялъ поломала и заплакала, И дякъ пошовъ, ды книги попорвавъ. И де попъ: «дякъ, чаго ты книги подорвавъ?» — Якъ жа мнѣ не рвать: бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка, была у ихъ курка рабушка, нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ, баба била, била — не разбила, мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила. Дѣдъ плача, баба плача, курочка кудакча, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонять, вовкъ завывъ, мядьвѣдь заровъ, лось роги поскидавъ, чалядка ве́дры побила, коромисялъ поломали и заплакала, — я дякъ, пошовъ книги попорвавъ. Пошовъ попъ и церкву запаливъ. {{Водступ|2|em}}''С. Переростъ гом. у.'' {{Водступ|2|em}}{{smaller|1) Вар. Живъ бывъ дѣдъ да баба.... Жили сабѣ дѣдъ и баба, была у ихъ курка раба (или: рабка). 2) Эпизодъ съ яйцами разсказывается и проще: Нанясла яецъ повянъ коробецъ. Мышка бѣгла, и побила. 3) Мѣсто лоси занимаетъ и баранъ. См. у Аф. IV стр. 87. Также: Садовник. 171. Чубинск. 90.}}<section end="1"/> <section begin="2"/>{{Водступ|2|em}}б, Живъ дзѣдъ зъ бабый; была у ихъ курка раба, няслася на полки, въ аржаной соломки. Дзѣ была мышка, хвостомъ мотнула, яечки побила. Дзѣдъ расплакався, баба разромзалася... Дзѣ была сорока, сѣла на воротахъ, — вороты похилилися, сороки хвостъ отсѣкли. {{Водступ|2|em}}Пыляцѣла сорока на дубъ зеляненькій, а дубъ говориць: што жъ ты, сорока: учора была ты съ хвостомъ, а сядьни безъ хвоста, а што жъ, причина якая?—А вотъ якая: якъ живъ дзѣдъ зъ бабый; была у ихъ курка раба (и&nbsp;т.&nbsp;д. повторяется предыдущее). Я сѣла ны воротахъ, вороты похилилися и мнѣ хвостъ отсѣкли.... Дубъ кажець: а я сабѣ сучча обломаю! Узявъ да обломавъ. {{Водступ|2|em}}Пришовъ лось къ дубу и говориць: што жъ ты, дубъ, учора бывъ съ суччамъ, а сядьни бязъ сучча, а што жъ, причина якая? — А вотъ якая: якъ живъ дзѣдъ зъ бабый, была у ихъ курка раба (и&nbsp;т.&nbsp;д. повторяется предыдущее). Сороки хвостъ отсѣкло, а я сучча обломавъ. Лось говориць: а я сабѣ роги собъю! Узявъ да и збивъ. {{Водступ|2|em}}Пошовъ лось къ рацѣ роги обмываць, а рѣчка спрашіець: што жъ ты, лось, учора ты бывъ зъ рогами, а сядьни, бязъ рогъ; а што жъ, причина якая?—А вотъ якая: живъ дзѣдъ зъ бабый и&nbsp;т.&nbsp;д. Сороки хвостъ отсѣкло, дубъ сучча обломавъ, а я сабѣ роги збивъ! А рѣчка говориць: а я возьму ды высохну! Узяла высохла. {{Водступ|2|em}}Пришла попова молотчанка воду браць и спрашіець: што жъ ты, рѣчка? учора ты была глубокая, а сядьни сусимъ высохла. А што жъ, причина якая? — А вотъ якая: якъ живъ дзѣдъ зъ бабый и&nbsp;т.&nbsp;д. Сороки хвостъ отсѣкло, дубъ сучча обломавъ, лось роги збивъ, а я высохла. А молотчанка говориць: а я ведры побью! Узяла побила: одно вядро объ землю грукъ! другое объ землю грукъ! а коро́миселъ закинула у канаву, и пошла домовъ. {{Водступ|2|em}}Приходзиць домовъ, а попиха хлѣбъ мѣсиць, и спрашіець у молотчанки: што ты довго бавилась? И воды ня принесла и бязъ ведзеръ пришла; а што жъ, причина якая?—А вотъ якая: якъ живъ дзѣдъ зъ бабый и&nbsp;т.&nbsp;д. Сороки хвостъ отсѣкло, дубъ<section end="2"/><noinclude></noinclude> 97fmea2hfbg3i34n6et0bcr8kass4vi 285237 285234 2026-05-11T18:07:21Z Gleb Leo 2440 285237 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude><section begin="1"/>{{перанос-канец|п=кудак|к=ча}}, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонять, вовкъ завывъ, мядьвѣдь заровъ, лось роги поскидавъ, — я ведры побила, коромисялъ поломала и заплакала, И дякъ пошовъ, ды книги попорвавъ. И де попъ: «дякъ, чаго ты книги подорвавъ?» — Якъ жа мнѣ не рвать: бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка, была у ихъ курка рабушка, нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ, баба била, била — не разбила, мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила. Дѣдъ плача, баба плача, курочка кудакча, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонять, вовкъ завывъ, мядьвѣдь заровъ, лось роги поскидавъ, чалядка ве́дры побила, коромисялъ поломали и заплакала, — я дякъ, пошовъ книги попорвавъ. Пошовъ попъ и церкву запаливъ. {{Водступ|2|em}}''С. Переростъ гом. у.''<section end="1"/> <section begin="Каментары"/>{{Водступ|2|em}}{{smaller|1) Вар. Живъ бывъ дѣдъ да баба…. Жили сабѣ дѣдъ и баба, была у ихъ курка раба (или: рабка). 2) Эпизодъ съ яйцами разсказывается и проще: Нанясла яецъ повянъ коробецъ. Мышка бѣгла, и побила. 3) Мѣсто лоси занимаетъ и баранъ. См. у Аф. IV стр. 87. Также: Садовник. 171. Чубинск. 90.}}<section end="Каментары"/> <section begin="2"/>{{Водступ|2|em}}б, Живъ дзѣдъ зъ бабый; была у ихъ курка раба, няслася на полки, въ аржаной соломки. Дзѣ была мышка, хвостомъ мотнула, яечки побила. Дзѣдъ расплакався, баба разромзалася... Дзѣ была сорока, сѣла на воротахъ, — вороты похилилися, сороки хвостъ отсѣкли. {{Водступ|2|em}}Пыляцѣла сорока на дубъ зеляненькій, а дубъ говориць: што жъ ты, сорока: учора была ты съ хвостомъ, а сядьни безъ хвоста, а што жъ, причина якая?—А вотъ якая: якъ живъ дзѣдъ зъ бабый; была у ихъ курка раба (и&nbsp;т.&nbsp;д. повторяется предыдущее). Я сѣла ны воротахъ, вороты похилилися и мнѣ хвостъ отсѣкли.... Дубъ кажець: а я сабѣ сучча обломаю! Узявъ да обломавъ. {{Водступ|2|em}}Пришовъ лось къ дубу и говориць: што жъ ты, дубъ, учора бывъ съ суччамъ, а сядьни бязъ сучча, а што жъ, причина якая? — А вотъ якая: якъ живъ дзѣдъ зъ бабый, была у ихъ курка раба (и&nbsp;т.&nbsp;д. повторяется предыдущее). Сороки хвостъ отсѣкло, а я сучча обломавъ. Лось говориць: а я сабѣ роги собъю! Узявъ да и збивъ. {{Водступ|2|em}}Пошовъ лось къ рацѣ роги обмываць, а рѣчка спрашіець: што жъ ты, лось, учора ты бывъ зъ рогами, а сядьни, бязъ рогъ; а што жъ, причина якая?—А вотъ якая: живъ дзѣдъ зъ бабый и&nbsp;т.&nbsp;д. Сороки хвостъ отсѣкло, дубъ сучча обломавъ, а я сабѣ роги збивъ! А рѣчка говориць: а я возьму ды высохну! Узяла высохла. {{Водступ|2|em}}Пришла попова молотчанка воду браць и спрашіець: што жъ ты, рѣчка? учора ты была глубокая, а сядьни сусимъ высохла. А што жъ, причина якая? — А вотъ якая: якъ живъ дзѣдъ зъ бабый и&nbsp;т.&nbsp;д. Сороки хвостъ отсѣкло, дубъ сучча обломавъ, лось роги збивъ, а я высохла. А молотчанка говориць: а я ведры побью! Узяла побила: одно вядро объ землю грукъ! другое объ землю грукъ! а коро́миселъ закинула у канаву, и пошла домовъ. {{Водступ|2|em}}Приходзиць домовъ, а попиха хлѣбъ мѣсиць, и спрашіець у молотчанки: што ты довго бавилась? И воды ня принесла и бязъ ведзеръ пришла; а што жъ, причина якая?—А вотъ якая: якъ живъ дзѣдъ зъ бабый и&nbsp;т.&nbsp;д. Сороки хвостъ отсѣкло, дубъ<section end="2"/><noinclude></noinclude> nql9w5guggoxkn48dsa0scaybcxoxxe 104 123043 285228 285223 2026-05-11T16:44:12Z RAleh111 4658 /* Не вычытаная */ 285228 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— Глядзі, яснавяльможны пане, калі ня спыніш зьдзекаў над людзьмі, дык салавей яшчэ раз сьвісьне!</br> {{gap|1.5em}}Пры гэтых словах „Салавей“ адвязаў пана ад дрэва, сеў на каня, другога ўзяў за павады і паехаў хутка лясной дарогай, дзе ўжо чакаў на брычцы яго „фурман“ — адзін з цімакоў. <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">XXXIII</span></center> {{gap|1.5em}}Пані Вашамірская была хворая яшчэ з часоў балю. З кожным днём ёй рабілася ўсё горш ды горш. Дзіўная была хвароба пані старой. Яна ні з кім не гаварыла, ня скардзілася ні на якія болі, толькі ня ела і ня піла, а таяла, як сьвечка.</br> {{gap|1.5em}}Яе апанаваў сум.</br> {{gap|1.5em}}Ня спала яна па начох, а ўсё думала-думала. Свае думкі яна таіла пры сабе, нават духоўніку, ксяндзу Марцэвічу, нічога не гаварыла.</br> {{gap|1.5em}}Пані ўвесь час думала пра „Салаўя“. Рассылала людзей па ўсёй ваколіцы шукаць яго. Катоў сваіх яна выпусьціла на волю, выганяла з пакояў, калі яны лезьлі туды назад. Яны прымушаны былі ладзіць свае вясеньнія концэрты на стрэхах яе старасьвецкіх будынкаў.</br> {{gap|1.5em}}Ня выпісвала пані да сябе ніякіх дактароў, бо ведала, што адно толькі лякарства ёй можа дапамагчы — „Салавей“. Толькі мець яго ў сваіх пакоях. Салаўіных песьняў яна цяпер у сьне ня чула, бо яна наогул ня спала, але душа пані на яве сьніла-сьніла „Салаўя“.</br> {{gap|1.5em}}— Няйначай, памрэ пані, — шапталася чэлядзь у пакоях.</br> {{gap|1.5em}}Пані Вашамірская ляжала на ложку, чакаючы сьмерці. Ад роспачы ёй нічога іншага чакаць не засталося.</br><noinclude></noinclude> p9tvtd1s73018fodytrmelt9b2im5ep 104 123045 285225 2026-05-11T12:00:56Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «сучча обломавъ, лось роги збивъ, рѣчка, высохла, а я ведры побила. А попиха говориць: а я зъ дзяжи цѣсто повыкидаю! Увяла и зъ дзяжи цѣсто усё повыкидала. {{Водступ|2|em}} Пришовъ бацюшка и говориць: што ты, матушка, здурнѣла, што увесь хлѣбъ изъ дзяжи повыкида...» 285225 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>сучча обломавъ, лось роги збивъ, рѣчка, высохла, а я ведры побила. А попиха говориць: а я зъ дзяжи цѣсто повыкидаю! Увяла и зъ дзяжи цѣсто усё повыкидала. {{Водступ|2|em}} Пришовъ бацюшка и говориць: што ты, матушка, здурнѣла, што увесь хлѣбъ изъ дзяжи повыкидала? А што жъ, причина якая? — А вотъ якая: якъ живъ дзѣдъ зъ бабый и т. д, Сороки хвостъ отсѣкло, дубъ сучча обломавъ, лось роги збивъ, рѣчка высохла, молотчанка ведры побила, а я цѣсто изъ дзяжи повыкидала! Тоды бацюшка говориць: а я церковныя книги посяку! Узявъ, посѣкъ. {{Водступ|2|em}}Приходзиць дзякъ и говориць: што ты, бацюшка, здурнѣвъ, што царковныя книги посѣкъ? А што жъ, причина якая? — А вотъ якая: якъ живъ дзѣдъ зъ бабый; была у ихъ курка раба, няслася на полки, въ аржаной соломки. Дзѣ была мышка, хвостомъ мотнула, яечки побила. Дзѣдъ расплакався, баба разромзалася, сороки хвостъ отсѣкло, дубъ сучча обломавъ, лось роги збивъ, рѣчка высохла, молотчанка ведры побила, матушка цѣсто повыкидала, а я книги посѣкъ!... Тоды дзякъ говориць: а я церкву подпалю! Узявъ расплавъ длило подъ дерквой. Такъ церква и згорѣла.... {{Водступ|2|em}}Г. Сѣнно. Кр—ка Марья Кузьмина. {{ц|'''З. Жоронцы.'''|памер=120%}} Живъ дзѣдъ изъ бабый, жили яны дужо бѣдно. Ня было у ихъ дзяцей, тольки было у ихъ: баранъ, парсюкъ и пятухъ. Ды ящо были у ихъ жоронцы. Яны, гетыя жоронцы, сами ўсё мололи, сами немавѣдома идзѣ што брали, и дзѣду зъ бабый усё давали. Вотъ, скоро дзѣдъ померъ; осталася одна баба. Яна ящо хуже забяднѣла: нема у яѐ а ничего. Тольки и ўсяго, што якъ захочиць чаго — ци муки, ци ча- го — жоронцы и дадуць. Вотъ разъ были у бабы угодки по дзѣду. Пришла яна къ жоронцамъ и кажиць имъ: «жоронцы, жоронцы! дайдя мнѣ муки пшонныя.» й жоронцы дали ей и муки пшонныя и усяго, что треба къ угодкамъ. Баба стала печь блины. Ажны пришла лисица, и стала просиць у бабы цѣста. Баба дала ей комокъ цѣста; лисица побѣгла ў лѣсъ, сѣла подъ кустъ и ѣсь. Ажны бяжиць вовкъ: «кумка-голубка, дай жа-шъ мнѣ цѣста!»—А, кумокъ-голубокъ! идзи къ бабѣ. Яна цяперь блины пячець, и табѣ дась! Вовкъ побѣгъ къ бабѣ цѣста просидь. Ажны баба уже блиновъ напякла; барана, парсюка и пятуха накормила, и спаць ихъ положила. Парсюкъ легъ подъ поломъ, баранъ легъ на полу, а пятухъ узляцѣвъ на курчину. И сама баба узлѣзла на печь и поклалася спаци. Вовкъ и пришовъ у хату. Якъ тольки ёнъ увыйшовъ, — парсюкъ зъ бараномъ не дали яму и слова сказаць. Парсюкъ якъ ирванець яго за лытки, а баранъ якъ дась яму рогами у лобъ! А пятухъ ходзиць по курчини, ды усё кричиць: кудакъ — дакъ — дакъ, подайдя мнѣ яго! Вовкъ барджѣй съ хаты, ды ў лѣсъ. Сустрѣчаець тамъ пана. «Дзѣ ты, вовкъ, бывъ?» — Ходзивъ къ бабѣ цѣста просиць. Ёй жоронцы дали усяго, што треба, къ угодкамъ. Але якъ почали мяне тамъ биць — чуць я живъ застався: парсюкъ ставъ лытки мнѣ грызць, баранъ ставъ у лобъ биць рогами, а самый старшій ходзиць по курчини, ды кажиць: подайця мнѣ яго! подайця мнѣ яго!... Панъ пошовъ икъ бабѣ, поглядзѣць, што тамъ за дзиво такое, якія тамъ у яѐ жоронцы. Приходзиць и проситца нучувадь. Баба<noinclude></noinclude> 7hls4vku86k4vdlljkx2f1c0vvwbayc 285226 285225 2026-05-11T12:01:13Z Gabix 3485 285226 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>сучча обломавъ, лось роги збивъ, рѣчка, высохла, а я ведры побила. А попиха говориць: а я зъ дзяжи цѣсто повыкидаю! Увяла и зъ дзяжи цѣсто усё повыкидала. {{Водступ|2|em}} Пришовъ бацюшка и говориць: што ты, матушка, здурнѣла, што увесь хлѣбъ изъ дзяжи повыкидала? А што жъ, причина якая? — А вотъ якая: якъ живъ дзѣдъ зъ бабый и т. д, Сороки хвостъ отсѣкло, дубъ сучча обломавъ, лось роги збивъ, рѣчка высохла, молотчанка ведры побила, а я цѣсто изъ дзяжи повыкидала! Тоды бацюшка говориць: а я церковныя книги посяку! Узявъ, посѣкъ. {{Водступ|2|em}}Приходзиць дзякъ и говориць: што ты, бацюшка, здурнѣвъ, што царковныя книги посѣкъ? А што жъ, причина якая? — А вотъ якая: якъ живъ дзѣдъ зъ бабый; была у ихъ курка раба, няслася на полки, въ аржаной соломки. Дзѣ была мышка, хвостомъ мотнула, яечки побила. Дзѣдъ расплакався, баба разромзалася, сороки хвостъ отсѣкло, дубъ сучча обломавъ, лось роги збивъ, рѣчка высохла, молотчанка ведры побила, матушка цѣсто повыкидала, а я книги посѣкъ!... Тоды дзякъ говориць: а я церкву подпалю! Узявъ расплавъ длило подъ дерквой. Такъ церква и згорѣла.... {{Водступ|2|em}}Г. Сѣнно. Кр—ка Марья Кузьмина. {{ц|'''З. Жоронцы.'''|памер=120%}} Живъ дзѣдъ изъ бабый, жили яны дужо бѣдно. Ня было у ихъ дзяцей, тольки было у ихъ: баранъ, парсюкъ и пятухъ. Ды ящо были у ихъ жоронцы. Яны, гетыя жоронцы, сами ўсё мололи, сами немавѣдома идзѣ што брали, и дзѣду зъ бабый усё давали. Вотъ, скоро дзѣдъ померъ; осталася одна баба. Яна ящо хуже забяднѣла: нема у яѐ а ничего. Тольки и ўсяго, што якъ захочиць чаго — ци муки, ци ча- го — жоронцы и дадуць. Вотъ разъ были у бабы угодки по дзѣду. Пришла яна къ жоронцамъ и кажиць имъ: «жоронцы, жоронцы! дайдя мнѣ муки пшонныя.» й жоронцы дали ей и муки пшонныя и усяго, что треба къ угодкамъ. Баба стала печь блины. Ажны пришла лисица, и стала просиць у бабы цѣста. Баба дала ей комокъ цѣста; лисица побѣгла ў лѣсъ, сѣла подъ кустъ и ѣсь. Ажны бяжиць вовкъ: «кумка-голубка, дай жа-шъ мнѣ цѣста!»—А, кумокъ-голубокъ! идзи къ бабѣ. Яна цяперь блины пячець, и табѣ дась! Вовкъ побѣгъ къ бабѣ цѣста просидь. Ажны баба уже блиновъ напякла; барана, парсюка и пятуха накормила, и спаць ихъ положила. Парсюкъ легъ подъ поломъ, баранъ легъ на полу, а пятухъ узляцѣвъ на курчину. И сама баба узлѣзла на печь и поклалася спаци. Вовкъ и пришовъ у хату. Якъ тольки ёнъ увыйшовъ, — парсюкъ зъ бараномъ не дали яму и слова сказаць. Парсюкъ якъ ирванець яго за лытки, а баранъ якъ дась яму рогами у лобъ! А пятухъ ходзиць по курчини, ды усё кричиць: кудакъ — дакъ — дакъ, подайдя мнѣ яго! Вовкъ барджѣй съ хаты, ды ў лѣсъ. Сустрѣчаець тамъ пана. «Дзѣ ты, вовкъ, бывъ?» — Ходзивъ къ бабѣ цѣста просиць. Ёй жоронцы дали усяго, што треба, къ угодкамъ. Але якъ почали мяне тамъ биць — чуць я живъ застався: парсюкъ ставъ лытки мнѣ грызць, баранъ ставъ у лобъ биць рогами, а самый старшій ходзиць по курчини, ды кажиць: подайця мнѣ яго! подайця мнѣ яго!... Панъ пошовъ икъ бабѣ, поглядзѣць, што тамъ за дзиво такое, якія тамъ у яѐ жоронцы. Приходзиць и проситца нучуваць. Баба<noinclude></noinclude> 1eo4xj6f6tpzbrw6i20aob8opf90jiz 285238 285226 2026-05-11T18:10:12Z Gleb Leo 2440 285238 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude><section begin="2"/>сучча обломавъ, лось роги збивъ, рѣчка, высохла, а я ведры побила. А попиха говориць: а я зъ дзяжи цѣсто повыкидаю! Увяла и зъ дзяжи цѣсто усё повыкидала. {{Водступ|2|em}} Пришовъ бацюшка и говориць: што ты, матушка, здурнѣла, што увесь хлѣбъ изъ дзяжи повыкидала? А што жъ, причина якая? — А вотъ якая: якъ живъ дзѣдъ зъ бабый и т. д, Сороки хвостъ отсѣкло, дубъ сучча обломавъ, лось роги збивъ, рѣчка высохла, молотчанка ведры побила, а я цѣсто изъ дзяжи повыкидала! Тоды бацюшка говориць: а я церковныя книги посяку! Узявъ, посѣкъ. {{Водступ|2|em}}Приходзиць дзякъ и говориць: што ты, бацюшка, здурнѣвъ, што царковныя книги посѣкъ? А што жъ, причина якая? — А вотъ якая: якъ живъ дзѣдъ зъ бабый; была у ихъ курка раба, няслася на полки, въ аржаной соломки. Дзѣ была мышка, хвостомъ мотнула, яечки побила. Дзѣдъ расплакався, баба разромзалася, сороки хвостъ отсѣкло, дубъ сучча обломавъ, лось роги збивъ, рѣчка высохла, молотчанка ведры побила, матушка цѣсто повыкидала, а я книги посѣкъ!... Тоды дзякъ говориць: а я церкву подпалю! Узявъ расплавъ длило подъ дерквой. Такъ церква и згорѣла.... {{Водступ|2|em}}''Г. Сѣнно. Кр—ка Марья Кузьмина.''<section end="2"/> <section begin="3"/>{{ц|'''3. Жоронцы.'''|памер=120%}} Живъ дзѣдъ изъ бабый, жили яны дужо бѣдно. Ня было у ихъ дзяцей, тольки было у ихъ: баранъ, парсюкъ и пятухъ. Ды ящо были у ихъ жоронцы. Яны, гетыя жоронцы, сами ўсё мололи, сами немавѣдома идзѣ што брали, и дзѣду зъ бабый усё давали. Вотъ, скоро дзѣдъ померъ; осталася одна баба. Яна ящо хуже забяднѣла: нема у яѐ а ничего. Тольки и ўсяго, што якъ захочиць чаго — ци муки, ци ча- го — жоронцы и дадуць. Вотъ разъ были у бабы угодки по дзѣду. Пришла яна къ жоронцамъ и кажиць имъ: «жоронцы, жоронцы! дайдя мнѣ муки пшонныя.» й жоронцы дали ей и муки пшонныя и усяго, что треба къ угодкамъ. Баба стала печь блины. Ажны пришла лисица, и стала просиць у бабы цѣста. Баба дала ей комокъ цѣста; лисица побѣгла ў лѣсъ, сѣла подъ кустъ и ѣсь. Ажны бяжиць вовкъ: «кумка-голубка, дай жа-шъ мнѣ цѣста!»—А, кумокъ-голубокъ! идзи къ бабѣ. Яна цяперь блины пячець, и табѣ дась! Вовкъ побѣгъ къ бабѣ цѣста просидь. Ажны баба уже блиновъ напякла; барана, парсюка и пятуха накормила, и спаць ихъ положила. Парсюкъ легъ подъ поломъ, баранъ легъ на полу, а пятухъ узляцѣвъ на курчину. И сама баба узлѣзла на печь и поклалася спаци. Вовкъ и пришовъ у хату. Якъ тольки ёнъ увыйшовъ, — парсюкъ зъ бараномъ не дали яму и слова сказаць. Парсюкъ якъ ирванець яго за лытки, а баранъ якъ дась яму рогами у лобъ! А пятухъ ходзиць по курчини, ды усё кричиць: кудакъ — дакъ — дакъ, подайдя мнѣ яго! Вовкъ барджѣй съ хаты, ды ў лѣсъ. Сустрѣчаець тамъ пана. «Дзѣ ты, вовкъ, бывъ?» — Ходзивъ къ бабѣ цѣста просиць. Ёй жоронцы дали усяго, што треба, къ угодкамъ. Але якъ почали мяне тамъ биць — чуць я живъ застався: парсюкъ ставъ лытки мнѣ грызць, баранъ ставъ у лобъ биць рогами, а самый старшій ходзиць по курчини, ды кажиць: подайця мнѣ яго! подайця мнѣ яго!... Панъ пошовъ икъ бабѣ, поглядзѣць, што тамъ за дзиво такое, якія тамъ у яѐ жоронцы. Приходзиць и проситца нучуваць. Баба<section end="3"/><noinclude></noinclude> orre0xdnw2zyzop8qqjulbmky5d2huz 104 123046 285227 2026-05-11T14:27:36Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «пусцила. Вотъ панъ пераночувавъ, ды й жоронцы укравъ ¹). Назаўтраго, якъ панъ ужо пошовъ, оглѣдзилася баба, што ёнъ жоронцы укравъ. Жалко бабѣ стало жоронцовъ: сусимъ заплакылыся яна по ихъ. Вотъ парсюкъ и кажиць: што будзець, ня будзець — а пойду за жоронц...» 285227 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>пусцила. Вотъ панъ пераночувавъ, ды й жоронцы укравъ ¹). Назаўтраго, якъ панъ ужо пошовъ, оглѣдзилася баба, што ёнъ жоронцы укравъ. Жалко бабѣ стало жоронцовъ: сусимъ заплакылыся яна по ихъ. Вотъ парсюкъ и кажиць: што будзець, ня будзець — а пойду за жоронцами. И потовъ. Потовъ ёнъ за жоронцами, тольки не вярнувся у дворъ, — цяперь енъ тамъ. Нема ни жоронцовъ, ни парсюка. Пошовъ тоды за жоронцами баранъ. Ёнъ такъ жа само: жоронцовъ не принесъ, и самъ не пришовъ. Тоды ўжо кажиць пятухъ: ну, ўжо што будзець, ня будзець — хуць головкый наложу, а ўсётки жоронцы принясу. И поляцѣвъ пятухъ къ пану. Ляциць ёнъ дорогою, ляциць енъ широкою, — ажъ на ўстрѣчь яму ляциць ко́ршынъ: «пятухъ, пятухъ, возь''м''и мянѐ съ собою!» — Лѣзь у задъ, коли хочашъ. Коршынъ улѣзъ, и пятухъ поляцѣвъ дали. Ляциць енъ дорогою, ляциць енъ широкою, — а наўстрѣчь яму бяжиць лисица ды кажиць: «пятухъ, пятухъ, возь''м''и мяне исъ собой!»—Лѣзь у задъ. Лисица улѣзла, а пятухъ поляцѣвъ дали. Ляциць енъ дорогою, ляциць енъ широкою, — а наўстрѣчь яму бяжиць барсукъ и кажиць: «пятухъ, пятухъ, возь''м''и мяне исъ собою!»— Лѣзь у задъ! Барсукъ улѣзъ, а пятухъ поляцѣвъ дали. Ляциць енъ дорогою, ляциць енъ широкою, — наўстрѣчь яму бяжиць вовкъ и кажиць: «пятухъ, пятухъ, возьми мяне исъ собой!»—Лѣзь у задъ! Вовкъ улѣзъ, а пятухъ поляцѣвъ дали. Ляциць енъ дорогою, ляциць енъ широкою, — а наўстрѣчь яму бяжиць мядзьвѣдзь: «пятухъ, пятухъ, возь''м''и мяне исъ собой!» — Лѣзь у задъ! Мядзьвѣдзь улѣзъ, а пятухъ поляцѣвъ дали. Ляцѣвъ, ляцѣвъ, и приляцѣвъ къ пану. А у пана были госци. Пятухъ узляцѣвъ на вокно, ды кричиць: «кукареку! вязу пану калѣку. Панъ у бабы нучувавъ, и жоронцы укравъ: я приляцѣвъ со́йскываць. Панъ, отдавай жоронцы!» Пану стало стыдно, бы госци глядзяць яму ў вочи. Разсердзився панъ и кажиць слугамъ: слуги, слуги! возімиця гетаго пятуха, занясиця яго къ моимъ курамъ, тамъ яго куры забъюць! Слуги ўзяли, занясли пятуха къ курамъ и покинули тамъ. Вотъ пятухъ и кажиць: коршынъ, коршынъ, лѣзь изъ заду! Ходзи бяри, курей дзяри, и самъ уходзи. Коршынъ усихъ курей подравъ, а самъ поляцѣвъ. Тоды пятухъ приляцѣвъ ящо на вокно, ды кричиць: «кукареку! вязу пану калѣку. Панъ у бабы нучувавъ, и жоронцы укравъ: я приляцѣвъ со́йскываць. Панъ, отдавай наши жоронцы!» Панъ кажиць: ага, яго куры не забили? Слуги, слуги! занясиця его къ моимъ гусямъ: яны яго тамъ защиплюць! Слуги занясли пятуха къ гусямъ, ды й пошли домовъ. Вотъ пятухъ и кажиць: лисица, лисица, лѣзь изъ заду, ды би гусей, и сама уцякай. Лисица усихъ гусей побила и побѣгла. А пятухъ тоды приляцѣвъ, сѣвъ на вокнѣ, ды кричиць: «кукареку! вязу пану калѣку. Панъ у бабы нучувавъ, и жоронцы укравъ: я приляцѣвъ со́йскываць. Панъ, отдай наши жоронцы!» Панъ кажиць: ага, яго моѐ гуси не защипали? Слуги слуги! занясиця яго къ моимъ свиньнямъ: яны яго тамъ загрызуць! Слуги занясли пятуха къ свиньнямъ, а сами пошли домовъ. А пятухъ кажиць: барсукъ, барсукъ, лѣзь изъ заду, ды грызи свиньней, ды самъ уцякай. Барсукъ усихъ свиньней погрызъ и побѣгъ. Пятухъ тоды поляцѣвъ къ папу, ды сѣвъ на вокно и кричиць: «кукареку! вязу пану калѣку. Панъ у бабы нучувавъ и жоронцы укравъ: я приляцѣвъ со́йскываць. Панъ, отдай наши жоронцы!» Панъ кажиць: ага, яго моѐ свиньни не загрызли? Слуги, слуги, занясиця яго къ моимъ ко́нимъ: яны яго тамъ забъюць. Слуги занясли,<noinclude></noinclude> f54zgx22jtoxlhgkp5meoya1xqeljs9 104 123047 285229 2026-05-11T16:48:39Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Ксёндз Марцэвіч даўным даўно падрыхтаваў яе да сьмерці красамоўным маляваньнем чарцей і анёлаў пекла і рая.</br> {{gap|1.5em}}Пасьля таго, як пан Вашамірскі распусьціў свой тэатр, выправіў на свой кошт у Парыж францускіх пэдагогаў — рэжысэра і балетма...» 285229 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Ксёндз Марцэвіч даўным даўно падрыхтаваў яе да сьмерці красамоўным маляваньнем чарцей і анёлаў пекла і рая.</br> {{gap|1.5em}}Пасьля таго, як пан Вашамірскі распусьціў свой тэатр, выправіў на свой кошт у Парыж францускіх пэдагогаў — рэжысэра і балетмайстра, ксяндзу Марцэвічу ў пана Вашамірскага ня было чаго рабіць. Ад сваёй драматургіі яму застаўся адзін прыемны ўспамін: хвальба доктара богасловіі і філёзофіі — Курачковіча аб тым, што пекла ксяндза Марцэвіча можна параўнаць да пекла Дантэ.</br> {{gap|1.5em}}Гэта моцна засела ў галаве ксяндза Марцэвіча. Давай, — думаў ён, — буду разьвіваць далей сваё маляваньне пекла. Магу давясьці яго перад старой паняй Вашамірскай да вялікага мастацтва.</br> {{gap|1.5em}}Старая пані аказалася добрай глебай для імпровізацыйнай пякельнай творчасьці ксяндза Марцэвіча.</br> {{gap|1.5em}}Дзень у дзень ксёндз, які цяпер не адыходзіў ад пані ні на крок, убіваў ёй у мазгі жывыя малюнкі страшнага пекла. Рай ён перад паняй мала прадстаўляў. Ён спэцыялізаваўся, галоўным чынам, на малюнках пекла.</br> {{gap|1.5em}}Часта ён расьпісваў перад паняй у жудасных фарбах апошні шлях грэшнай душы. Першым чынам, ён тлумачыў старой, што зьяўляецца грэхам, а пасьля гаварыў аб карах за грэх:</br> {{gap|1.5em}}— Калі чалавек грэшны, калі не шануе духоўнікаў, калі не дае на касьцёл грошы, калі богу ня моліцца, дык да такога яшчэ пры кананьні прыходзяць чэрці — рагатыя, з казьлінымі бародамі, з капытамі, з хвосьцікамі. Вочы ў іх гараць-гараць зялёнымі аганькамі, гараць-гараць…</br><noinclude></noinclude> 08an4addyi9wob2k1kibdtz77wiu9uo 104 123048 285230 2026-05-11T16:53:08Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Ксёндз Марцэвіч гаворыць шэптам, монотонна. У яго самога шэрыя вочы так блішчаць, ажна пані Вашамірская баіцца зірнуць на яго. Ксёндз пераходзіць на больш драматычны тон:</br> {{gap|1.5em}}— Абцугамі пачынаюць чэрці рваць душу з чалавека. Ня хоча грэшна...» 285230 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Ксёндз Марцэвіч гаворыць шэптам, монотонна. У яго самога шэрыя вочы так блішчаць, ажна пані Вашамірская баіцца зірнуць на яго. Ксёндз пераходзіць на больш драматычны тон:</br> {{gap|1.5em}}— Абцугамі пачынаюць чэрці рваць душу з чалавека. Ня хоча грэшная душа выходзіць з грэшнага цела, вельмі ня хоча. Баіцца, лемантуе, трапечацца, крычыць… Чалавек корчыцца, мучаецца, дыханьне стрымліваецца. Нарэшце, вырвалі душу. Панесьлі чэрці душу грэшную праз горы, праз лясы, праз моры-акіяны, панесьлі-павалаклі ў апраметную. А там, унізе, пякельны агонь гарыць-палае, смала ў вялізных катлох кіпяціцца-пеніцца…</br> {{gap|1.5em}}— Ой… — стогне пані Вашамірская, — а далей што?</br> {{gap|1.5em}}— А там маршалак чарцей, Люцыпар, пытаецца ў грэшнай душы: „Ты духоўнікаў шанавала? Карміла іх? Песьціла іх? Спавядалася перад імі? На божы касьцёл давала грошы? Богу малілася?“ Дрыжыць грэшная душа ад страху. І кідаюць грэшную душу ў гарачую смалу. „Ой, горача-горача!“ — крычыць грэшная душа. Тады выймаюць яе з гарачай смалы і топяць у халодную, як лёд, ваду. „Ой, холадна-халодна!“ — зноў крычыць грэшная душа.</br> {{gap|1.5em}}Пані Вашамірская хапаецца за сэрца:</br> {{gap|1.5em}}— Я-ж, ойча сьвяты, ня грэшная, — кажа яна ў вялікім сполаху, — я і вам памагаю, i на касьцёл даю, і богу малюся, і спавядаюся…</br> {{gap|1.5em}}— Я кажу, наогул, аб грэшніках, — гаворыць салодкім голасам ксёндз Марцэвіч, — пані Вашамірская сьвятая. Пані дык напэўна ў рай пападзе.</br><noinclude></noinclude> 9vioraaivz8zfjyjj6jh7dt88zcrhmx 104 123049 285231 2026-05-11T16:57:15Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Ксёндз пераходзіць на трагічны лад:</br> {{gap|1.5em}}— Сьмяецца Люцыпар, рагоча. Чым больш грэшная душа пакутуе, тым прыямней маршалку пякельніцы. Ён кліча чарцей рознага росту: вялікіх, маленькіх, маленечкіх і самых дробненькіх, як шпілечкі. Яны рвуць...» 285231 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Ксёндз пераходзіць на трагічны лад:</br> {{gap|1.5em}}— Сьмяецца Люцыпар, рагоча. Чым больш грэшная душа пакутуе, тым прыямней маршалку пякельніцы. Ён кліча чарцей рознага росту: вялікіх, маленькіх, маленечкіх і самых дробненькіх, як шпілечкі. Яны рвуць у грэшнай душы язык за тое, што богу не малілася, што духоўнікаў не шанавала, што на сьвяты касьцёл не давала. І адрэзваюць ногі ў грэшнай душы, што ў касьцёл не хадзіла. І адрываюць вушы за тое, што ня слухала званоў касьцельных. І гарачым жалезам пратыкаюць сэрца грэшнай душы за тое, што ня была набожнай. І разьдзіраюць цела на драбнюткія кавалачкі і кідаюць зноў у смалу гарачую…</br> {{gap|1.5em}}— Ой, — стогне пані Вашамірская, — ойчанька, зьлітуйся…</br> {{gap|1.5em}}Ксёндз Марцэвіч як-бы ня чуе і гаворыць далей аўторытэтным голасам:</br> {{gap|1.5em}}— З гарачай смалы душа грэшная зноў выплывае цэлая, цэленькая, нібы толькі што на сьвет нарадзілася. На яе нападае вялікі голад, такі голад, быццам яна пасьцілася сорак дзён і сорак начэй. Тады чэрці падносяць ёй золата, брыльлянты, шаўкі, аксаміты; падносяць усё тое, што грэшная душа мела пры жыцьці. „Ты гэта не хацела даваць на касьцёл — на, еж! грызі!“ Чэрці кормяць грэшную душу ўсім гэтым, так кормяць, ажна ўсё назад з горла лезе…</br> {{gap|1.5em}}Пані Вашамірская дрыжыць ад страху і шапоча:</br> {{gap|1.5em}}— Усё, усё сваё багацьце аддаю на касьцёл…</br> {{gap|1.5em}}Шчодрай рукою пані Вашамірская сыпала золата. Вось хутка ксёндз Марцэвіч пачне будаваць гэты<noinclude></noinclude> rubzrdfvle2jglwcxruhgbt07d8jv4k 104 123050 285232 2026-05-11T17:01:49Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «касьцёл. Яшчэ вось трохі часу пачакае, бо на званіцу не хапае грошай…</br> {{gap|1.5em}}У той час у вакольных маёнтках адзін мніх-бэрнардынец таксама зьбіраў грошы на касьцёл. Ён спыніўся і ў маёнтку пані Вашамірскай.</br> {{gap|1.5em}}Вельмі ня рад быў свайму конкурэн...» 285232 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>касьцёл. Яшчэ вось трохі часу пачакае, бо на званіцу не хапае грошай…</br> {{gap|1.5em}}У той час у вакольных маёнтках адзін мніх-бэрнардынец таксама зьбіраў грошы на касьцёл. Ён спыніўся і ў маёнтку пані Вашамірскай.</br> {{gap|1.5em}}Вельмі ня рад быў свайму конкурэнту ксёндз Марцэвіч. Ён хмурыўся на мніха. Але мніх быў такі набожны, што ксёндз да яго доступу ня меў. Мніх вечна малітвы шаптаў і набожнымі вачыма шукаў на сьценах пакояў пані Вашамірскай сьвятых абразоў.</br> {{gap|1.5em}}Мніх был вельмі строгі і грозны. Ён спыніўся ў пані Вашамірскай на некалькі дзён і заняў адразу першае месца ў набожным сэрцы старой. Мніх падабаўся ёй сваім выглядам, які напамінаў біблійнага прарока. Ён быў таксама красамоўным, таксама расьпісваў пекла перад паняй Вашамірскай. У яго пекла мела трохі інакшую ахварбоўку, было больш інтымнага эвангелічнага характару. Грэшная душа, паводле слоў бэрнардынца, тая, якая шануе багатых і зьневажае бедных:</br> {{gap|1.5em}}— Па грэшную душу прыходзяць чэрці, такія самыя, аб якіх кажа ксёндз: рагатыя, барадатыя, хвастатыя. Яны накідваюць на грэшную душу пятлю і, як цялушку, цягнуць у пекла. Люцыпар пытае ў грэшнай душы во так — грозна, злосна: „Ты катавала прыгоньнікаў? Ты зьдзеквалася над мужыкамі? Ты жыла ў шаўку і золаце, а твае падданныя ў гнаі капаліся? Ты ела смачныя рэчы, а яны душыліся заціркай з мякіны? Ты піла заморскае віно, а яны пот і кроў сваю пілі?</br> {{gap|1.5em}}Мніх-бэрнардынец бліскае страшнымі вачыма на паню Вашамірскую. Старая нямее ад сполаху, маўчыць.</br> {{gap|1.5em}}— Вельмі грозны гэты самы Люцыпар. — „Гэй, слугі<noinclude></noinclude> egb2fm9zvv1hfl5aks511xxl9ur90di 104 123051 285245 2026-05-11T18:24:29Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «мае!“ камандуе ён, „прынясеце сюды тыя самыя бізуны, якімі бедных людзей катавала во гэтая грэшная!“ Можа сто, а можа тысяча чарцей валакуць панскія бізуны, чырвоныя, завэцганыя ў мужыцкай крыві, у хамскім мясе. Б‘юць, лупцуюць чэрці гэтымі бізунамі гр...» 285245 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>мае!“ камандуе ён, „прынясеце сюды тыя самыя бізуны, якімі бедных людзей катавала во гэтая грэшная!“ Можа сто, а можа тысяча чарцей валакуць панскія бізуны, чырвоныя, завэцганыя ў мужыцкай крыві, у хамскім мясе. Б‘юць, лупцуюць чэрці гэтымі бізунамі грэшную душу. Крычыць грэшная душа, літасьці просіць. Рагоча Люцыпар. „А ты, — кажа ён, — грэшная душа, зьлітавалася над людзьмі?“ І кідаюць грэшную душу ў тую самую смалу, аб якой гаварыў ксёндз. Смажыцца грэшная душа ў смале, як яечня на патэльні. „Яшчэ смалы! Мала смалы! — крычыць злосны Люцыпар. — Гэй, чарцюгі, ліха на вас, яшчэ смалы!“ „Мы змарыліся“, — кажуць рагатыя і касматыя. Тады прыбягаюць нябожчыкі-прыгоньнікі, якіх грэшная душа мучыла пры жыцьці. Яны на крык Люцыпара з раю ў пекла спусьціліся, пашкадавалі Люцыпара, хацелі яму дапамагчы. „Мы паночку лябедзіку, — кажуць мужыкі-прыгоньнікі, — прывыклі працаваць яшчэ на зямлі. На панскім прыгоне ой як працавалі. У раі мы разгультаіліся без работы. Ад абібоцтва косьці ломіць. Будзем дзеля забаўкі ліць смалу на нашу яснавяльможную панічку!“</br> {{gap|1.5em}}— О, матка найсьвентша! — стогне пані Вашамірская і рукі ламае.</br> {{gap|1.5em}}Бэрнардынец усьміхаецца ледзь прыкметна і далей гаворыць:</br> {{gap|1.5em}}— Хлопы цягнуць поўныя бочкі смалы і льлюць на грэшную душу. Тады рагатыя і касматыя чэрці пробуюць грэшную душу на смак, пробуюць так, як часам кухар пані смажанае і печанае пробуе, абліжуцца яны, паложаць грэшную душу на другі бок і зноў смажаць… Як грэшная душа зарумяніцца, бы скварка, тады {{перанос пачатак|Люцы|пар}}<noinclude></noinclude> d5q3p7u23smz8laex4jakoxkolltfb8 104 123052 285248 2026-05-11T18:29:28Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|Люцы|пар}} кажа: „Гатова!“ І страшны Люцыпар кліча тады катоў на сьняданьне. Тых самых катоў, якіх пані няньчыла і песьціла. „Няў-няў“, няўкаюць каты. Яны галодныя. Вочы блішчаць. Кіпцюры распушчаны. Шэрсьць натапоршчана. Ой, як страшна… К...» 285248 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|Люцы|пар}} кажа: „Гатова!“ І страшны Люцыпар кліча тады катоў на сьняданьне. Тых самых катоў, якіх пані няньчыла і песьціла. „Няў-няў“, няўкаюць каты. Яны галодныя. Вочы блішчаць. Кіпцюры распушчаны. Шэрсьць натапоршчана. Ой, як страшна… Каты кідаюцца на грэшную душу, грызуць, рвуць на кавалачкі…</br> {{gap|1.5em}}— Досыць… — просіць літасьці пані Вашамірская. — Вады! Вады!.. — Яе лоб пакрываецца халодным потам.</br> {{gap|1.5em}}Аднаго разу, калі ксёндз Марцэвіч даводзіў пані мо‘ ў дзесяты раз, што грэшнаму чалавеку зьяўляецца чорт перад самай сьмерцю, калі ён прыходзіць па душу, каб яе ў пекла забраць, — нячутна, ціха адчыніліся дзьверы пакою, дзе ляжала пані. У пакой увайшоў чорт, высокі, з казьлінымі рагамі, з хвосьцікам, з бліскучымі вачыма…</br> {{gap|1.5em}}Ксёндз Марцэвіч сядзеў каля пані і заканчваў новую сваю імпровізацыю пра чорта:</br> {{gap|1.5em}}— Во якраз такі, як пані бачыла на абразох, дзе намалёваны страшны суд, — канчаў апошнія словы ксёндз Марцэвіч. — Але толькі грэшныя павінны яго баяцца…</br> {{gap|1.5em}}— Мэ-э-э! — замэкаў чорт пры дзьвярох, — я прышоў па душу пані… — І голас выходзіў у яго казьліны.</br> {{gap|1.5em}}Пані з крыкам падскочыла на ложку і зірнула ў бок чорта.</br> {{gap|1.5em}}Ня менш за яе спалохаўся і ксёндз.</br> {{gap|1.5em}}Ён пачаў класьці крыжы і шаптаць:</br> {{gap|1.5em}}— Згінь, сіла нячыстая! згінь! У імя айца і сына і духа сьвятога. Аман!</br> {{gap|1.5em}}— Ня бойцеся, — сказаў чорт, — я той самы мніх, я пажартаваў…</br><noinclude></noinclude> 8qpdx8hl58n9a4umyp2zhbraizhg651 104 123053 285249 2026-05-11T18:35:00Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Чорт сарваў з сябе рогі, якія стукнуліся аб падлогу, сарваў хвост — стаяў ранейшы мніх…</br> {{gap|1.5em}}Ксёндз Марцэвіч кінуўся да яго з кулакамі.</br> {{gap|1.5em}}Бэрнардынец яго далікатна спыніў:</br> {{gap|1.5em}}— Я і ня мніх, я — „Салавей“.</br> {{gap|1.5em}}Мніх зьняў...» 285249 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Чорт сарваў з сябе рогі, якія стукнуліся аб падлогу, сарваў хвост — стаяў ранейшы мніх…</br> {{gap|1.5em}}Ксёндз Марцэвіч кінуўся да яго з кулакамі.</br> {{gap|1.5em}}Бэрнардынец яго далікатна спыніў:</br> {{gap|1.5em}}— Я і ня мніх, я — „Салавей“.</br> {{gap|1.5em}}Мніх зьняў з сябе грым і сьвіснуў салаўём.</br> {{gap|1.5em}}Пані Вашамірская ўжо ня чула „Салаўя“, бо заснула навекі.</br> {{gap|1.5em}}Ксёндз Марцэвіч вытрашчыў вочы.</br> {{gap|1.5em}}— Як вам, ойча, падабаецца мой мніх і чорт? — запытаўся „Салавей“ лагодным тонам у ксяндза Марцэвіча. — Не дармо-ж я быў у панскай студыі пад вашай апекай…</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ выняў з кішэні канчук…</br> {{лінія|4em}} {{gap|1.5em}}Зноў сьвісты „Салаўя“ чуваць былі. Зноў аб ім панеслася гучная слава па ўсіх маёнтках.</br> {{gap|1.5em}}Ён быў атаманам малайцоў, якія ўцякалі ад панскага прыгону, ад панскіх зьдзекаў. Ён зьяўляўся заўсёды да самых благіх паноў ваколіцы ў розных выглядах.</br> {{gap|1.5em}}„Салаўіны“ сьвіст сеяў жудасьць і страх.</br> {{gap|1.5em}}Цёмнымі грамадамі стаялі пушчы і лясы. У іхняй глыбіні і сярод белага дня дрымалі цені. Шумелі дрэвы, выстаўляючы ў неба ад сполаху тысячы рук-галін, нібы ў вечнай малітве.</br> {{gap|1.5em}}Па гэтых пушчах і лясох на страх паном вандраваў „Салавей“.</br> {{gap|1.5em}}Ня раз у маёвую ноч, калі яркі круглы месяц углядаўся ў казачна прыгожыя панскія палацы, паны ўздрыгвалі ад страху, пачуўшы песьню нават звычайнага салаўя ў густым пахучым парку…</br> {{gap|1.5em}}Яны тады чакалі непажаданага гасьця.</br><noinclude></noinclude> 25az2hclzvvoeacnibgbb58h6j5n8rk 104 123054 285250 2026-05-11T18:51:43Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{***3||50%|5|перад=1em|пасля=1em}} {{gap|1.5em}}Вось такую гісторыю чуў я ў цяперашняй „Савецкай Комуне“, у былым маёнтку пана Вашамірскага, ад старога дзеда, панскага лёкая.</br> {{gap|1.5em}}— Мужыкам прыгоньнікам „Салавей“ шмат дабра рабіў! — некалькі разоў паўтараў ст...» 285250 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{***3||50%|5|перад=1em|пасля=1em}} {{gap|1.5em}}Вось такую гісторыю чуў я ў цяперашняй „Савецкай Комуне“, у былым маёнтку пана Вашамірскага, ад старога дзеда, панскага лёкая.</br> {{gap|1.5em}}— Мужыкам прыгоньнікам „Салавей“ шмат дабра рабіў! — некалькі разоў паўтараў стары.</br> {{gap|1.5em}}Дзед скруціў „казіную ножку“, закурыў і падняўся з мяжы, дзе мы сядзелі. Ён задумна зірнуў у бок лесу. Вочы яго ўглыбіліся пад сівымі кусткамі брывей.</br> {{gap|1.5em}}— Ага, што я хацеў казаць? — запытаўся ў мяне дзед.</br> {{gap|1.5em}}Дзед доўга думаў. Нарэшце, стукнуў сабе пальцам у лоб:</br> {{gap|1.5em}}— Успомніў! — усьміхнуўся ён. — Вунь там за гэтым лесам ёсьць вялізныя пасекі, дзе ўвосень шмат апенкаў бывае. Там стаіць курган. У старадаўныя часы там усюды была пушча непраходная. Вакол кургана шушукаліся высачэзныя дрэвы. Гушчэча была такая, што і днём страшна рабілася. Вось там і жыў „Салавей“. Гэты курган і цяпер завецца „Салаўіным“, — „Салаўіны Курган.“</br> {{gap|1.5em}}— Невясёлы гэты курган, — казаў далей дзед, — хоць і салаўіны. Вось пры паляках там легіянэры польскія тутэйшых вясковых дзяцюкоў — пяць чалавек — застрэлілі… Тут у маёнтку польскае войска стаяла. Назьдзекваліся легіянэры над гэтымі хлопцамі, білі так, ажна ніводнай костачкі цэлай у іх не засталося. Павялі пасьля вунь туды, да „Салаўінага Кургану“. Там і прыкончылі. Бач, гэтыя хлопцы партызанамі былі.</br><noinclude></noinclude> q8kiljfdve7foypzgqr2yjeyrn84nkv 285251 285250 2026-05-11T18:53:08Z RAleh111 4658 285251 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{***2||50%|5|перад=1em|пасля=1em}} {{gap|1.5em}}Вось такую гісторыю чуў я ў цяперашняй „Савецкай Комуне“, у былым маёнтку пана Вашамірскага, ад старога дзеда, панскага лёкая.</br> {{gap|1.5em}}— Мужыкам прыгоньнікам „Салавей“ шмат дабра рабіў! — некалькі разоў паўтараў стары.</br> {{gap|1.5em}}Дзед скруціў „казіную ножку“, закурыў і падняўся з мяжы, дзе мы сядзелі. Ён задумна зірнуў у бок лесу. Вочы яго ўглыбіліся пад сівымі кусткамі брывей.</br> {{gap|1.5em}}— Ага, што я хацеў казаць? — запытаўся ў мяне дзед.</br> {{gap|1.5em}}Дзед доўга думаў. Нарэшце, стукнуў сабе пальцам у лоб:</br> {{gap|1.5em}}— Успомніў! — усьміхнуўся ён. — Вунь там за гэтым лесам ёсьць вялізныя пасекі, дзе ўвосень шмат апенкаў бывае. Там стаіць курган. У старадаўныя часы там усюды была пушча непраходная. Вакол кургана шушукаліся высачэзныя дрэвы. Гушчэча была такая, што і днём страшна рабілася. Вось там і жыў „Салавей“. Гэты курган і цяпер завецца „Салаўіным“, — „Салаўіны Курган.“</br> {{gap|1.5em}}— Невясёлы гэты курган, — казаў далей дзед, — хоць і салаўіны. Вось пры паляках там легіянэры польскія тутэйшых вясковых дзяцюкоў — пяць чалавек — застрэлілі… Тут у маёнтку польскае войска стаяла. Назьдзекваліся легіянэры над гэтымі хлопцамі, білі так, ажна ніводнай костачкі цэлай у іх не засталося. Павялі пасьля вунь туды, да „Салаўінага Кургану“. Там і прыкончылі. Бач, гэтыя хлопцы партызанамі былі.</br><noinclude></noinclude> mzxxu0epg5n4cxaja57csmevlza3fsl 285252 285251 2026-05-11T18:56:40Z RAleh111 4658 285252 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{***2||70%|5|перад=1em|пасля=1em}} {{gap|1.5em}}Вось такую гісторыю чуў я ў цяперашняй „Савецкай Комуне“, у былым маёнтку пана Вашамірскага, ад старога дзеда, панскага лёкая.</br> {{gap|1.5em}}— Мужыкам прыгоньнікам „Салавей“ шмат дабра рабіў! — некалькі разоў паўтараў стары.</br> {{gap|1.5em}}Дзед скруціў „казіную ножку“, закурыў і падняўся з мяжы, дзе мы сядзелі. Ён задумна зірнуў у бок лесу. Вочы яго ўглыбіліся пад сівымі кусткамі брывей.</br> {{gap|1.5em}}— Ага, што я хацеў казаць? — запытаўся ў мяне дзед.</br> {{gap|1.5em}}Дзед доўга думаў. Нарэшце, стукнуў сабе пальцам у лоб:</br> {{gap|1.5em}}— Успомніў! — усьміхнуўся ён. — Вунь там за гэтым лесам ёсьць вялізныя пасекі, дзе ўвосень шмат апенкаў бывае. Там стаіць курган. У старадаўныя часы там усюды была пушча непраходная. Вакол кургана шушукаліся высачэзныя дрэвы. Гушчэча была такая, што і днём страшна рабілася. Вось там і жыў „Салавей“. Гэты курган і цяпер завецца „Салаўіным“, — „Салаўіны Курган.“</br> {{gap|1.5em}}— Невясёлы гэты курган, — казаў далей дзед, — хоць і салаўіны. Вось пры паляках там легіянэры польскія тутэйшых вясковых дзяцюкоў — пяць чалавек — застрэлілі… Тут у маёнтку польскае войска стаяла. Назьдзекваліся легіянэры над гэтымі хлопцамі, білі так, ажна ніводнай костачкі цэлай у іх не засталося. Павялі пасьля вунь туды, да „Салаўінага Кургану“. Там і прыкончылі. Бач, гэтыя хлопцы партызанамі былі.</br><noinclude></noinclude> 2s0eyqw68krfeilzflnkajwwsa9wctd 104 123055 285253 2026-05-11T19:03:10Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Ад густога парку цягнуўся па полі доўгі цень. Адпала гарачыня летняга дня.</br> {{gap|1.5em}}Нібы косьці шкілета, тырчэлі з пяску на дарожцы вакол вялізнага запушчанага кветніка абломкі каменных ільвіных лап.</br> {{gap|1.5em}}Калісьці львы нема і горда пагляд...» 285253 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Ад густога парку цягнуўся па полі доўгі цень. Адпала гарачыня летняга дня.</br> {{gap|1.5em}}Нібы косьці шкілета, тырчэлі з пяску на дарожцы вакол вялізнага запушчанага кветніка абломкі каменных ільвіных лап.</br> {{gap|1.5em}}Калісьці львы нема і горда паглядалі ў даль з высокага ганку панскіх палацаў. {{gap|2em}}{{fine|Менск, 1926-1927 г.}} {{накіравальная рыса|4em|height=0.1px}}<noinclude></noinclude> gdue7400jk29s3joo5qonfde0jzce57 104 123056 285254 2026-05-11T19:08:57Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{c|{{larger|''ТРЫ ПАЛЬЦЫ}}}} <center>'''I. Тамаш і яго рэпэртуар</center> {{gap|1.5em}}Кукавала зязюля.</br> {{gap|1.5em}}У паўдзённым сонцы палаў бор.</br> {{gap|1.5em}}Хваёвыя пні, жоўтыя і шурпатыя, блішчэлі мядзянкамі кары, выдавалі моцны пах смалы і стаялі анямеўшымі шэрагамі вялізарных...» 285254 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{c|{{larger|''ТРЫ ПАЛЬЦЫ}}}} <center>'''I. Тамаш і яго рэпэртуар</center> {{gap|1.5em}}Кукавала зязюля.</br> {{gap|1.5em}}У паўдзённым сонцы палаў бор.</br> {{gap|1.5em}}Хваёвыя пні, жоўтыя і шурпатыя, блішчэлі мядзянкамі кары, выдавалі моцны пах смалы і стаялі анямеўшымі шэрагамі вялізарных васковых сьвечак. Час-ад-часу праплываў па вяршалінах гульлівы шэпт. Лёгкі ветрык, апрануты ў сонца і сьветла-сіняе шкло абшараў, зьвінеў па зялёных кучмах стромкіх хвоек.</br> {{gap|1.5em}}Кукавала зязюля.</br> {{gap|1.5em}}Яе голас быў грудны і тлусты. Яна выгуквала хвіліны, нібы жывы гадзіньнік. У кукаваньні тапіліся іншыя гукі: зьвінелі жаўранкі над блізкім полем, гудзелі чмялі, камары. 3 недалёкага хутара раздаваліся і людзкія галасы:</br> {{gap|1.5em}}— Та-ма-а-а-аў! Та-ма-а-а-аў!</br> {{gap|1.5em}}Паміж пнёў раскідваліся зычныя водгаласкі бабскага крыку.</br> {{gap|1.5em}}Тамаш Лукша, муж гэтай кабеты, сядзеў ля пагорку недалёка ад вялікага муравейніка.</br> {{gap|1.5em}}Кожны раз, калі раздавалася гуканьне жонкі, ён непакоіўся, моршчыў лоб і перабіраў плячыма з такім выглядам, нібы хацеў скінуць з сябе нявідочны цяжар.</br><noinclude></noinclude> 5nulsqas9mbkd7v6am62et68dpnai5d 285278 285254 2026-05-12T10:34:07Z RAleh111 4658 285278 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{c|{{larger|''ТРЫ ПАЛЬЦЫ}}}} <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">'''I. Тамаш і яго рэпэртуар</span></center> {{gap|1.5em}}Кукавала зязюля.</br> {{gap|1.5em}}У паўдзённым сонцы палаў бор.</br> {{gap|1.5em}}Хваёвыя пні, жоўтыя і шурпатыя, блішчэлі мядзянкамі кары, выдавалі моцны пах смалы і стаялі анямеўшымі шэрагамі вялізарных васковых сьвечак. Час-ад-часу праплываў па вяршалінах гульлівы шэпт. Лёгкі ветрык, апрануты ў сонца і сьветла-сіняе шкло абшараў, зьвінеў па зялёных кучмах стромкіх хвоек.</br> {{gap|1.5em}}Кукавала зязюля.</br> {{gap|1.5em}}Яе голас быў грудны і тлусты. Яна выгуквала хвіліны, нібы жывы гадзіньнік. У кукаваньні тапіліся іншыя гукі: зьвінелі жаўранкі над блізкім полем, гудзелі чмялі, камары. 3 недалёкага хутара раздаваліся і людзкія галасы:</br> {{gap|1.5em}}— Та-ма-а-а-аў! Та-ма-а-а-аў!</br> {{gap|1.5em}}Паміж пнёў раскідваліся зычныя водгаласкі бабскага крыку.</br> {{gap|1.5em}}Тамаш Лукша, муж гэтай кабеты, сядзеў ля пагорку недалёка ад вялікага муравейніка.</br> {{gap|1.5em}}Кожны раз, калі раздавалася гуканьне жонкі, ён непакоіўся, моршчыў лоб і перабіраў плячыма з такім выглядам, нібы хацеў скінуць з сябе нявідочны цяжар.</br><noinclude></noinclude> 72mz2kmr0nysyi86dv0g3mq8573h22i 104 123057 285255 2026-05-11T19:14:24Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Голас жонкі, звычайна пісклівы і сварлівы, здалёку зьвінеў басавымі ноткамі і здаваўся паважным і грозным.</br> {{gap|1.5em}}У вушох Тамаша аддаваліся толькі „Тамаў“: гук „ш“ скрадваўся. І гэтае імя было чужым Тамашу. Ні то ангельскае, ні то францускае...» 285255 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Голас жонкі, звычайна пісклівы і сварлівы, здалёку зьвінеў басавымі ноткамі і здаваўся паважным і грозным.</br> {{gap|1.5em}}У вушох Тамаша аддаваліся толькі „Тамаў“: гук „ш“ скрадваўся. І гэтае імя было чужым Тамашу. Ні то ангельскае, ні то францускае.</br> {{gap|1.5em}}Сьмешна было Тамашу. Нібы завуць не яго, а павінен адклікнуцца ён.</br> {{gap|1.5em}}— Та-ма-а-аў! — войкалі галасы з розных куткоў бору.</br> {{gap|1.5em}}Тамаш прылёг да зямлі, прыціснуўся далонямі да жорсткага моху і прытаіўся, як злодзей.</br> {{gap|1.5em}}Ён жыва ўяўляў сабе постаць жонкі, круглую, як бочка (яна была ў апошнім месяцы цяжарнасьці), чырвоны ад злосьці твар, вочы выпучаныя, з сінімі гнеўнымі аганькамі, а губы разьзяўленыя ў крыку так шырока, ажна відаць процьма роту, агароджаная белым парканам зубоў.</br> {{gap|1.5em}}— Та-ма-а-аў!</br> {{gap|1.5em}}Ён — ды ня ён…</br> {{gap|1.5em}}З прычыны гэтага ангельскага ці францускага імя Тамаш цяпер думаў аб сабе з большай павагай, чым заўсёды.</br> {{gap|1.5em}}Ён уздрыгваў.</br> {{gap|1.5em}}Камар моцна кусаў яго за шыю, але селянін сьцяў зубы і не крануў рукой. Другі камар сеў на босую нагу. Тамаш цярпеў. Яму здавалася, што гэта жончын крык кусае яго, смокча кроў.</br> {{gap|1.5em}}Сваёй цяперашняй маўклівасьцю ён помсьціўся на жонку. Яна кіравала ўсім у хаце. Была вялікім генэралам у спадніцы, а ён, Тамаш, увесь час у загоне знаходзіўся.</br><noinclude></noinclude> l48pl9jqji0htdyuu2fgzdpuffzb8xt 104 123058 285256 2026-05-11T19:21:09Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}„Яна, мабыць, і цяпер (думаў Тамаш) кліча на нейкую работу. Ні за што не паддамся! Няхай накрычыцца, налопаецца. Тады, нябось, памякчэе, як сьпечаная цыбуліна“.</br> {{gap|1.5em}}Па твары Тамаша лунала дзіцячая гульлівая ўсьмешка.</br> {{gap|1.5em}}Жончын крык ад...» 285256 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}„Яна, мабыць, і цяпер (думаў Тамаш) кліча на нейкую работу. Ні за што не паддамся! Няхай накрычыцца, налопаецца. Тады, нябось, памякчэе, як сьпечаная цыбуліна“.</br> {{gap|1.5em}}Па твары Тамаша лунала дзіцячая гульлівая ўсьмешка.</br> {{gap|1.5em}}Жончын крык ад басавых пераліваў ператварыўся ў пісклівы вырай слоў, які распыляўся ва ўсе бакі дробным макам.</br> {{gap|1.5em}}Тут ужо Тамаш чуў поўнае сваё імя з гукам „ш“ у канцы.</br> {{gap|1.5em}}У хвалях рознакаляровых лаянак яго імя было галоўнай пэрсонай: то выплывала на ўзьверх („каб ногі твае над зямлёй калыхаліся!“), то нырала на самым дне („каб ты глыбока, Тамаш, ляжаў на божай пасьцелі!“), а то чалёпкалася ў сярэдзіне самай ядранай лаянкі, заблытвалася ў моцных слаўцох, нібы муха ў павуціне.</br> {{gap|1.5em}}Жонка змоўкла.</br> {{gap|1.5em}}Ад усіх яе лаянак на сэрцы Тамаша застаўся толькі лёгкі пылок няпрыязьні да жонкі. Яму было крыўдна, што яна ў канцы яго імя дадала гэтае штодзеннае „ш“. „Тамаў“ было прывабней для яго вуха сваёй нязвычайнасьцю.</br> {{gap|1.5em}}На вострых, нібы зацёсаных калох, локцях ён прыпадняўся з зямлі, перавярнуўся на сьпіну і глядзеў у неба. Яму пасьля лаянак жонкі здавалася, што выкупаўся ў рэчцы, і цяпер так лёгка-лёгка.</br> {{gap|1.5em}}Тамаш пазіраў у неба.</br> {{gap|1.5em}}Яно выглядала нізюткім, нібы столь у хаце. Здавалася, што хвоі ўрасьлі вяршалінамі ў нябёсны паркаль і выгінаюць яго ў вялізную сіняватую буду.</br> {{gap|1.5em}}Тамаш сеў.</br><noinclude></noinclude> lyeu9lhoiz38p0h1t0z9n2ok5cgtbny 104 123059 285257 2026-05-11T19:31:48Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Спрытным паляўнічым узмахам рукі ён налаўчыўся забіць на шыі камара, укусы якога толькі цяпер пачуў. У гэтую-ж хвіліну ён забыўся аб жонцы, аб яе крыках і лаянках.</br> {{gap|1.5em}}Кукаваньне зязюлі, нібы гукі барабана, зноў запоўніла ваколіцу.</br> {{gap|1.5em}...» 285257 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Спрытным паляўнічым узмахам рукі ён налаўчыўся забіць на шыі камара, укусы якога толькі цяпер пачуў. У гэтую-ж хвіліну ён забыўся аб жонцы, аб яе крыках і лаянках.</br> {{gap|1.5em}}Кукаваньне зязюлі, нібы гукі барабана, зноў запоўніла ваколіцу.</br> {{gap|1.5em}}Тамаш перабіраў пальцамі левай рукі, нібы граў на нявідочным інструманце. Пры гэтым ён падпяваў мэлёдыю і адбіваў тахт нагою. Уся яго ўвага была зьвернута на пальцы. Ён узіраўся ў іхні ціхі скок, у нямую пантоміму іхніх выкрутасаў з такой пільнасьцю, нібы ад пальцаў залежаў яго лёс.</br> {{gap|1.5em}}Гэта было ня дзівацтвам, ня дзіцячай забаўкай з боку Тамаша, а сур‘ёзным заняткам, важнай працай. Яго лоб пакрыўся расою поту.</br> {{gap|1.5em}}Справа ў тым, што Тамаш быў вядомы ва ўсіх вакольных вёсках, як музыка. Ён граў на скрыпцы на сялянскіх вясельлях, на вечарынках, якія, галоўным чынам, адбываліся зімою. Яму дапамагаў тады на бубнах малады дзяцюк Арцём.</br> {{gap|1.5em}}„Рэпертуар“ яго быў небагаты: два маршы, тры полькі, кадрыль і вялікі цыкль вясельных песьняў.</br> {{gap|1.5em}}Кожны нумар яго „рэпэртуару“ меў сваю гісторыю, сваё паходжаньне.</br> {{gap|1.5em}}Маршы Тамаш перахапіў ад вандроўных музыкаў „варшавякаў“. Яны гралі ў маёнтку ў пана, а Тамаш стаяў пад вакном і слухаў. Ён убіраў у сябе гукі маршаў з такім смакам, нібы піў невядомае смачнае пітво. Пры гэтым жмурыў вочы і выабражаў, што трымае ў руках скрыпку. Пальцамі левай рукі ён перабіраў у паветры, правай — вадзіў нявідочным смычком па {{перанос пачатак|няві|дочных}}<noinclude></noinclude> pohxcydznx9bgnlxn8f97e67ap677oc 104 123060 285258 2026-05-11T19:39:12Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|няві|дочных}} струнах і тупаў левай нагой, адбіваючы тахт сваёй нячутнай ігры. Прышоўшы да хаты, Тамаш накінуўся на скрыпку, як на нейкую разбойніцу, і давай наігрываць гэтыя маршы. Тут ігра была ўжо на яве. На скрыпцы выходзіла зусім ня тое...» 285258 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|няві|дочных}} струнах і тупаў левай нагой, адбіваючы тахт сваёй нячутнай ігры. Прышоўшы да хаты, Тамаш накінуўся на скрыпку, як на нейкую разбойніцу, і давай наігрываць гэтыя маршы. Тут ігра была ўжо на яве. На скрыпцы выходзіла зусім ня тое, што ў „варшавякаў“ — нешта новае, іншае на Тамашовы лад.</br> {{gap|1.5em}}Тры полькі былі падобны адна да аднэй, як тры родныя сёстры. Галоўная розьніца між іх была тэрыторыяльная, паводле вёсак, у якіх яны выконваліся дзяцюкамі-гарманістымі: Борацкая полька, Малявіцкая полька і Шурпацінская полька. Гэта калісьці, як відаць па мэлёдыі, была адна полька, засеяная па тутэйшых загонах таксама вандроўным музыкай. Перахопленая з першага маху трыма гармоністымі, полька расчапілася на тры, як тоўстая лучына — на тоненькія. Самы стрыжань гэтых полек быў адзін, але яны разыходзіліся між сабою самабытнымі завітушкамі спачатку і ў канцы. Гэта залежала ад спрыту пальцаў і характару кожнага гарманістага. Гарманістыя гралі іх на вечарынках па сваіх вёсках. Тамаш пераняў гэтыя полькі ўжо ад гарманістых. Пераапранутыя з гармонікаў у гукі скрыпкі, яны набылі трохі іншае, Тамашовае, ахварбаваньне.</br> {{gap|1.5em}}Самае цяжкое і мудронае было з кадрыляй. Тамаш перахапіў гэту штуку ў местачковых музыкаў, якія гралі на вясельлі ў сына каваля Бэркі. Тут была скрыпка, цымбалы, флейта і басэтля. У вушох Тамаша мэлёдыі „кадрылі“ мігацелі, яскравіліся, як матылькі, пярэсьцілі, як многакаляровыя паяскі. Галоўная нітка „кадрылі“ моцна ўкаранілася ў яго памяці. Аднак, нялёгка было працадзіць гэту музыку праз струны скрыпкі. Няпрошанай госьцю лезьлі ў вушы высьвісты флейты.<noinclude></noinclude> 9ptukh6v6vfky2nn7wh4a7sh3mmmeaq 104 123061 285259 2026-05-11T19:44:53Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «Як дзіцё паміж ног, блыталася пстрыканьне цымбалаў. Грозна трумкала басэтля. Доўга мучыўся Тамаш над мэлёдыямі „кадрылі“. То яны станавіліся дуба, як наравістыя коні, а то не даваліся ў рукі, як палахлівыя кураняткі. Пасьля дзесятага поту музыка ледзь-...» 285259 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>Як дзіцё паміж ног, блыталася пстрыканьне цымбалаў. Грозна трумкала басэтля. Доўга мучыўся Тамаш над мэлёдыямі „кадрылі“. То яны станавіліся дуба, як наравістыя коні, а то не даваліся ў рукі, як палахлівыя кураняткі. Пасьля дзесятага поту музыка ледзь-ледзь супакоіў іх, прыручыў скокамі смычка і заліхвацкімі круцявідламі віхурыстых пальцаў.</br> {{gap|1.5em}}Самае лёгкае для музыкі былі вясельныя песьні. Песьні — у большасьці сумныя і жаласьлівыя, хоць і гралі іх на вясельлях. Старыя кабеціны зацягвалі сьпеў над маладою, а Тамаш наігрываў на скрыпцы.</br> {{gap|1.5em}}Гасьцём здавалася, што скрыпка гаворыць, як чалавек, пераказвае песьню слова ў слова.</br> {{gap|1.5em}}Музыка то лагодна вядзе смычком, палец дрыжыць на струне, як бы ў нейкім сполаху; скрыпка літасьці просіць, стогне… А то як заскача смычком па струнах, пабрыкваючы, нібы цялушка на выгане ў летні гарачы дзень, як хадыром пусьцяцца пальцы, замігцяцца крутухай-мяцеліцай, дык скрыпка засьмяецца, зарагоча ад нястрыманай весялосьці.</br> {{gap|1.5em}}Людзі толькі дзіву даюцца:</br> {{gap|1.5em}}— Скуль гэткі спрыт?</br> {{gap|1.5em}}— Проста за сэрца бярэ!</br> {{gap|1.5em}}Скрыпка Тамаша кожнаму на яго-ж мове гаварыла пад яго густ грала.</br> {{gap|1.5em}}Адна няпрыемнасьць была ў Тамаша — скрыпка мала прыбытку давала. Яму прыходзілася хадзіць на падзённую работу да шляхціца Чарнецкага. Музыка надта шкадаваў свае пальцы: ад працы яны рабіліся скарузлымі і грубымі, пакрываліся мазалямі і трацілі спрыт.</br><noinclude></noinclude> bsvd0cx3iigbahckdbs1vx4xjij3e2l 104 123062 285260 2026-05-11T19:49:31Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Праца вяла з пальцамі вечную барацьбу: а ну, хто каго?</br> {{gap|1.5em}}Пасьля цяжкой працы Тамаш кожны раз пробаваў кемнасьць пальцаў на скрыпцы. Ён граў і пільна глядзеў на пальцы. Яны так хутка бегалі па струнах, ажна здавалася, што не чатыры іх тут рух...» 285260 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Праца вяла з пальцамі вечную барацьбу: а ну, хто каго?</br> {{gap|1.5em}}Пасьля цяжкой працы Тамаш кожны раз пробаваў кемнасьць пальцаў на скрыпцы. Ён граў і пільна глядзеў на пальцы. Яны так хутка бегалі па струнах, ажна здавалася, што не чатыры іх тут рухаюцца, а цэлая сотня.</br> {{gap|1.5em}}Часам пасьля сенакосу або калі Тамаш араў ад цямна да цямна, ён вельмі ўважліва экзаменаваў свае пальцы, рэвізаваў іх і як-бы ўваходзіў у іхнюю душу, у іхняе нутраное жыцьцё. Яшчэ да спробы на скрыпцы ён прыглядаўся да пальцаў левай рукі. Усё цела Тамаша тады напружвалася, прыслухоўвалася да пальцаў — да сваіх пяці самых шаноўных, дарагіх істот.</br> {{gap|1.5em}}Спачатку Тамаш рабіў пільны агляд пальцаў з вонкавага боку: колер, мазалі, таўшчыня, узоры маршчынак на іх, параненьне.</br> {{gap|1.5em}}Колер меў вялікае значэньне. Паводле колеру Тамаш пазнаваў, ці пальцы вельмі змораны працай на полі. Ружовы водсьвет між пальцаў насупраць сонца ці агню сьведчыў аб іх добраякаснасьці, аб тым, што яны ня змораны.</br> {{gap|1.5em}}Мазалі і таўшчыня былі яркім паказам таму, ці пальцы мелі многа турботы ў нялюбай падзённай працы. У гэтым выпадку вокамер Тамаша быў надзвычайна акуратны і строгі. Рост мазалёў ён заўважваў кожны раз, калі мазоль нават на валасок таўсьцеў.</br> {{gap|1.5em}}Маршчынкі, чорныя, напоўненыя брудам, Тамашу таксама давалі прыметы аб здольнасьці пальцаў да згібаньня і разгібаньня пры ігры.</br><noinclude></noinclude> 50ffb51z4rwdd6saxjqr7rjv09rcvta 104 123063 285261 2026-05-11T19:54:44Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Параненьні на пальцах, галоўным чынам, на кончыках (пры рабоце гэта вельмі часта здаралася), былі яўным няшчасьцем для Тамаша. Бывала часам, што такі палец выбываў на некаторы час з строю, нібы паранены ваяка. У гэтых выпадках Тамаш ведаў спэцыяль...» 285261 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Параненьні на пальцах, галоўным чынам, на кончыках (пры рабоце гэта вельмі часта здаралася), былі яўным няшчасьцем для Тамаша. Бывала часам, што такі палец выбываў на некаторы час з строю, нібы паранены ваяка. У гэтых выпадках Тамаш ведаў спэцыяльныя лісточкі, якія прыкладваў да пакалечанага месца. Палец хутка загойваўся.</br> {{gap|1.5em}}Пасьля такога агляду з вонкавага боку Тамаш лез у нутро сваіх пальцаў. Пробаваў іх згібаць і разгібаць. Прыслухоўваўся, ці ныюць яны ад працы. Заўважваў ледзь прыкметны боль, на які чалавек звычайны, ня музыка, і ўвагі ня зьверне.</br> {{gap|1.5em}}Да правай рукі, якая працавала, смычком, ня было ў Тамаша такіх строгіх вымаганьняў. Тут ужо ня пальцы былі самым галоўным, а мускулы ўсяе рукі да самага пляча. Ён рабіў некалькі рознастайных рухаў рукой, нібы вадзіў смычком па струнах і зараз-жа ведаў становішча рукі.</br> {{gap|1.5em}}На шчасьце, звычайнай працай, бадай заўсёды, была занята правая рука. Левая ёй толькі дапамагала.</br> {{gap|1.5em}}Рэдка бывалі выпадкі, калі пальцы левай рукі былі стомлены ці пакалечаны да таго, каб ня мець магчымасьці граць на скрыпцы. Асьцярожнасьць Тамаша пры рабоце стварыла тую роўнавагу, што здольнасьць яго пальцаў да музыкі бадай ніколі не зьмяншалася.</br> {{gap|1.5em}}Пасьля такіх экзаменаў Тамаш рабіў апошнюю „рэвізію“ ўжо на скрыпцы. Спачатку вырабляў розныя выкрутасы на струнках пальцамі і смычком, а пасьля пераходзіў да свайго традыцыйнага рэпэртуару, які па парадку выконваў увесь.</br> {{gap|1.5em}}Часам Тамаш любіў забаўкі на скрыпцы.</br><noinclude></noinclude> nujuu3o107i8dhmjhaw6ss8l5eu8h8g 104 123064 285262 2026-05-11T19:57:03Z RAleh111 4658 /* Праблематычная */ 285262 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Ён зыходзіў з торанага шляху свайго звычайнага рэпэртуару на невядомыя сьцяжынкі імпровізацыі. Ён тады даваў волю пальцам і смычку - няхай робяць, што хочуць. Сам ён тады быў ня музыка, а звычайны чала- век. Ён толькі прыслухоўваўся да скрыпкі; нібы граў нехта іншы, а не Тамаш. А як уваходзіў у стос, дык нават і не прыслухоўваўся. Тады ён забываў аб усім, што робіцца вакол.</br> {{gap|1.5em}}Скрыпка шапоча нешта ціха, ціха, нібы вецер пра- ходзіць па лісьцёх старога дубу. Гукі павольна мацне- юць, растуць. Яны вырываюцца з нявідочных замчыш- чаў цішыні, як дзікія гусі з захаванай аірам затокі.</br> {{gap|1.5em}}Цэлы хаос гукаў.</br> {{gap|1.5em}}З бязладзьдзя першатворчасьці, з невядомага стэпу блуканьня гукі набываюць лад, прыемную стройнасьць. Яны льлюцца мерна, нібы хвалі на возеры пад ветрам. Скардзіцца скрыпка, кліча кудысьці ў незнаёмыя аб- шары. II. З маленькай бяды ў вялікую радасьць</br> {{gap|1.5em}}Тамаш сядзеў у бары і не падаваў ніякага голасу на гуканьне жонкі. Аднак пачаў непакоіцца. Зарупіла даведацца, у чым справа. Мабыць, ня так сабе жонка кліча.</br> {{gap|1.5em}}Ён падняўся з свайго месца, кінуў злосна ў мура вейнік некалькі галінак і шпаркім крокам пайшоў праз бор дахаты. Ад непакою ён не адчуваў, як сухія шышкі калолі босыя ногі.</br> {{gap|1.5em}}Чым бліжэй падыходзіў да хаты, тым мацней рос у яго непакой і прыкры страх перад жонкай. Паводле яе слоў, ён заўсёды быў вінаватым:</br> {{gap|1.5em}} 206<noinclude></noinclude> 2tzqs35so9iauq1622qn2j75t2nz26p 285264 285262 2026-05-12T06:52:45Z RAleh111 4658 /* Не вычытаная */ 285264 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Ён зыходзіў з торанага шляху свайго звычайнага рэпэртуару на невядомыя сьцяжынкі імпровізацыі. Ён тады даваў волю пальцам і смычку — няхай робяць, што хочуць. Сам ён тады быў ня музыка, а звычайны чалавек. Ён толькі прыслухоўваўся да скрыпкі; нібы граў нехта іншы, а не Тамаш. А як уваходзіў у стос, дык нават і не прыслухоўваўся. Тады ён забываў аб усім, што робіцца вакол.</br> {{gap|1.5em}}Скрыпка шапоча нешта ціха, ціха, нібы вецер праходзіць па лісьцёх старога дубу. Гукі павольна мацнеюць, растуць. Яны вырываюцца з нявідочных замчышчаў цішыні, як дзікія гусі з захаванай аірам затокі.</br> {{gap|1.5em}}Цэлы хаос гукаў.</br> {{gap|1.5em}}З бязладзьдзя першатворчасьці, з невядомага стэпу блуканьня гукі набываюць лад, прыемную стройнасьць. Яны льлюцца мерна, нібы хвалі на возеры пад ветрам. Скардзіцца скрыпка, кліча кудысьці ў незнаёмыя абшары. <center>'''II. З маленькай бяды ў вялікую радасьць</center> {{gap|1.5em}}Тамаш сядзеў у бары і не падаваў ніякага голасу на гуканьне жонкі. Аднак пачаў непакоіцца. Зарупіла даведацца, у чым справа. Мабыць, ня так сабе жонка кліча.</br> {{gap|1.5em}}Ён падняўся з свайго месца, кінуў злосна ў муравейнік некалькі галінак і шпаркім крокам пайшоў праз бор дахаты. Ад непакою ён не адчуваў, як сухія шышкі калолі босыя ногі.</br> {{gap|1.5em}}Чым бліжэй падыходзіў да хаты, тым мацней рос у яго непакой і прыкры страх перад жонкай. Паводле яе слоў, ён заўсёды быў вінаватым:</br><noinclude></noinclude> bpmsorvlt7nuqvkupdfbsvybh3cnuv7 285277 285264 2026-05-12T10:33:13Z RAleh111 4658 285277 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Ён зыходзіў з торанага шляху свайго звычайнага рэпэртуару на невядомыя сьцяжынкі імпровізацыі. Ён тады даваў волю пальцам і смычку — няхай робяць, што хочуць. Сам ён тады быў ня музыка, а звычайны чалавек. Ён толькі прыслухоўваўся да скрыпкі; нібы граў нехта іншы, а не Тамаш. А як уваходзіў у стос, дык нават і не прыслухоўваўся. Тады ён забываў аб усім, што робіцца вакол.</br> {{gap|1.5em}}Скрыпка шапоча нешта ціха, ціха, нібы вецер праходзіць па лісьцёх старога дубу. Гукі павольна мацнеюць, растуць. Яны вырываюцца з нявідочных замчышчаў цішыні, як дзікія гусі з захаванай аірам затокі.</br> {{gap|1.5em}}Цэлы хаос гукаў.</br> {{gap|1.5em}}З бязладзьдзя першатворчасьці, з невядомага стэпу блуканьня гукі набываюць лад, прыемную стройнасьць. Яны льлюцца мерна, нібы хвалі на возеры пад ветрам. Скардзіцца скрыпка, кліча кудысьці ў незнаёмыя абшары. <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">'''II. З маленькай бяды ў вялікую радасьць</span></center> {{gap|1.5em}}Тамаш сядзеў у бары і не падаваў ніякага голасу на гуканьне жонкі. Аднак пачаў непакоіцца. Зарупіла даведацца, у чым справа. Мабыць, ня так сабе жонка кліча.</br> {{gap|1.5em}}Ён падняўся з свайго месца, кінуў злосна ў муравейнік некалькі галінак і шпаркім крокам пайшоў праз бор дахаты. Ад непакою ён не адчуваў, як сухія шышкі калолі босыя ногі.</br> {{gap|1.5em}}Чым бліжэй падыходзіў да хаты, тым мацней рос у яго непакой і прыкры страх перад жонкай. Паводле яе слоў, ён заўсёды быў вінаватым:</br><noinclude></noinclude> ejtgad1jrqzbouoo29407cl3wtsqqyd 0 123065 285263 2026-05-11T20:33:25Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Салавей | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Аповесьць | папярэдні = | наступны = [[Салавей (1928)/Тры пальцы|Тры пальцы]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Салавей (Бядуля, аповесьць)]]. }} {{Выро...» 285263 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Салавей | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Аповесьць | папярэдні = | наступны = [[Салавей (1928)/Тры пальцы|Тры пальцы]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Салавей (Бядуля, аповесьць)]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Салавей (1928).pdf" from="9" to="197" /> {{Выроўніваньне-канец}} thy86owewgusuu466mjsb1hvlym7i6m 104 123066 285265 2026-05-12T07:00:53Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Жывецца кепска — вінават Тамаш.</br> {{gap|1.5em}}Няма заробкаў — ён гэтаму прычынай.</br> {{gap|1.5em}}Бычка забрала поліцыя на чыншы — ён ня мог выкруціцца.</br> {{gap|1.5em}}Хлеба няма — усё ён ды ён.</br> {{gap|1.5em}}Жылі ў зямлянцы, як вярнуліся з бежанства — ён ня дбаў, не...» 285265 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Жывецца кепска — вінават Тамаш.</br> {{gap|1.5em}}Няма заробкаў — ён гэтаму прычынай.</br> {{gap|1.5em}}Бычка забрала поліцыя на чыншы — ён ня мог выкруціцца.</br> {{gap|1.5em}}Хлеба няма — усё ён ды ён.</br> {{gap|1.5em}}Жылі ў зямлянцы, як вярнуліся з бежанства — ён ня дбаў, не клапаціўся, каб лесу дастаць на будоўлю.</br> {{gap|1.5em}}Жонка ледзь не вінаваціла Тамаша ў тым, што сусьветная вайна адбылася, што іхняя мясцовасьць цяпер пад польскім панам знаходзіцца.</br> {{gap|1.5em}}Тамаш пачаў шчыра верыць у сваю вялікую вінаватасьць. Ён верыў, што сам уласнымі рукамі расьсейвае і разносіць бяду і ліха вакол сябе, валачэ за сабою, як свой уласны цень. Гэта яго нават радавала: значыць, каб хацеў, дык ніякага шлімазарства ня было-б ў хаце, каб хацеў, дык добра жылося-б; каб хацеў…</br> {{gap|1.5em}}„Мабыць у мяне захавана нейкая сіла, якую жонка хоча выцягнуць на ўзьверх — і ёй гэта ніяк не ўдаецца“.</br> {{gap|1.5em}}„Мабыць і мяне ўлегцы ня возьмеш. Я нечага такі ды варт“.</br> {{gap|1.5em}}І Тамаш не хацеў.</br> {{gap|1.5em}}„Навошта марнаваць гэтыя сілы? Навошта пускаць іх на ўзьвей-вецер?“</br> {{gap|1.5em}}Такія думкі заўсёды паднімалі Тамаша з процьмы ў верх, надавалі яму крыльлі і служылі моцнай {{абмылка|зброяў|зброяй}} перад лаянкамі жонкі.</br> {{gap|1.5em}}Тое самае было і на гэты раз.</br> {{gap|1.5em}}Аднак ад нарастаючага страху ён цяпер сьвету белага ня бачыў. Не заўважыў ні яркага сонца, ні гучнага сьпеву жаўранкаў, ні паху высачэзнай густой ліпы<noinclude></noinclude> tsqo6dv146shkqic4jzv0k5o8944pg3 104 123067 285266 2026-05-12T07:08:16Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Усё-ж такі ён хацеў, каб жонка і цяпер яго моцна лаяла, каб вінаваціла. Гэтым яна напомніць яму аб тэй вялікай сіле, якая ў ім захавана… Такім чынам ён яшчэ раз упэўніцца, што каб захацеў, дык можа ўвесь сьвет перавярнуў-бы…</br> {{gap|1.5em}}Тамаш глянуў...» 285266 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Усё-ж такі ён хацеў, каб жонка і цяпер яго моцна лаяла, каб вінаваціла. Гэтым яна напомніць яму аб тэй вялікай сіле, якая ў ім захавана… Такім чынам ён яшчэ раз упэўніцца, што каб захацеў, дык можа ўвесь сьвет перавярнуў-бы…</br> {{gap|1.5em}}Тамаш глянуў на сваю хатку.</br> {{gap|1.5em}}Дах быў яшчэ ня ўвесь пакрыты саломай. Ён прасіў у суседа пазычыць дзесяць кулёў саломы. Той адмовіўся. Хатка была новенькая, але без палавіны страхі выглядала, як падшывалец-хлапец з падзёртым брылем на галаве.</br> {{gap|1.5em}}„Эх, каб толькі захацеў…“ — падумаў Тамаш.</br> {{gap|1.5em}}На неабгароджаным дзядзінцы яго сынок, Юрка, гнаўся за катом, гнаўся з вялікім імпэтам, не адставаў ад ката ні на крок. Кот ускочыў на стары дуб і з самай вяршыні кпліва пазіраў уніз на хлапца.</br> {{gap|1.5em}}Тамаш пачаў узірацца вакол. Ён стараўся знайсьці дзеколечы адзнакі жончынай злосьці. На ганку ляжыць на баку вядро ад вады.</br> {{gap|1.5em}}„Калі жонка лагодная, дык вядро стаіць на месцы паўнюткае вады“, мяркуе Тамаш.</br> {{gap|1.5em}}„А вунь дзяркач тырчыць на самым парозе. Ой, злосная сягоньня жонка“.</br> {{gap|1.5em}}Тамаш зрабіў вінаваты выгляд і ціха ўзяўся за клямку.</br> {{gap|1.5em}}„Вось будзе зараз, вось будзе!“ падумаў ён. „Яна-ж цяпер наогул злосная, бо цяжарная“.</br> {{gap|1.5em}}Тамаш адважыўся і ўвайшоў у хату.</br> {{gap|1.5em}}Спачатку, пасьля сонечнага сьвятла на дварэ, здавалася яму, што ў хаце цёмна, як пры вячэрніх змроках, але патроху звыкся. Ён пачаў паглядаць вакол. Жонка тупалася каля печы. Пах смажанага сала казлытаў нос.</br><noinclude></noinclude> m5eipnkonxqsksier3uwtpoom578ixg 104 123068 285267 2026-05-12T07:14:47Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Што за сьвяточную яду жонка сягоньня рыхтуе? Гэта-ж яна, бадай, апошні кавалак сала заскварыла…</br> {{gap|1.5em}}На вакне стаяла шклянка з вадою. Яна адбівалася супроць сонца ў вельмі прыгожыя колеры. На жаўтаватай дошцы падваконьніка мільгала маленьк...» 285267 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Што за сьвяточную яду жонка сягоньня рыхтуе? Гэта-ж яна, бадай, апошні кавалак сала заскварыла…</br> {{gap|1.5em}}На вакне стаяла шклянка з вадою. Яна адбівалася супроць сонца ў вельмі прыгожыя колеры. На жаўтаватай дошцы падваконьніка мільгала маленькаю дужкаю вясёлка. Ад гэтага ў Тамаша зьявіўся сьвяточны настрой.</br> {{gap|1.5em}}Тамаш адным вокам зірнуў на жонку.</br> {{gap|1.5em}}Вельмі круглы ад цяжарнасьці жывот і худы твар трохі стрымалі сьвяточнасьць яго душы. Па вачох ён бачыў, што яна злосная, як заўсёды, але вось маўчыць, ня лаецца…</br> {{gap|1.5em}}— Чаму не адазваўся, як цябе гукала? — зьвярнулася да яго жонка надзіва лагодным голасам.</br> {{gap|1.5em}}— Я ня чуў, — схлусіў Тамаш.</br> {{gap|1.5em}}— Аглох ты, ці што?</br> {{gap|1.5em}}На гэта Тамаш ня лічыў патрэбным адказаць. Уся напружанасьць чаканьня лаянкі ад жонкі адпала. Ён раней быў пэўны, што жонка сыпне на яго горкім макам гучных слаўцоў, ажна ня рад цяпер, што так ціха скончылася…</br> {{gap|1.5em}}— Што гэта з ёю сталася? — зьдзівіўся Тамаш. — Яна, відаць, перастала мяне паважаць…</br> {{gap|1.5em}}І дзіва за дзівам сыпалася перад ім:</br> {{gap|1.5em}}Жонка лагодна на яго зірнула, паставіла на стол гаршчок бульбы і патэльню са скваркамі.</br> {{gap|1.5em}}— Еж хутчэй! — ласкава сказала яна: — былі тут ад пана Чарнецкага. Трэба табе ісьці на фальварак!</br> {{gap|1.5em}}Тамаш пачаў ціха перабіраць пальцамі левай рукі.</br> {{gap|1.5em}}— На касьбу? — запытаўся ён, бяручыся за яду.</br><noinclude></noinclude> ozacdyvpb2t6rrvszrgn94x6q9fd3kl 104 123069 285268 2026-05-12T07:25:15Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Тамашыха зірнула на яго спакойна і сказала строгім голасам:</br> {{gap|1.5em}}— Еж!</br> {{gap|1.5em}}„Тут нешта ды нейкае“, — падумаў Тамаш.</br> {{gap|1.5em}}Ён рупна ўзяўся за яду.</br> {{gap|1.5em}}Жонка села супроць яго на лаву. Спагадна на яго паглядала.</br> {{gap|1.5em}}Тамаш ст...» 285268 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Тамашыха зірнула на яго спакойна і сказала строгім голасам:</br> {{gap|1.5em}}— Еж!</br> {{gap|1.5em}}„Тут нешта ды нейкае“, — падумаў Тамаш.</br> {{gap|1.5em}}Ён рупна ўзяўся за яду.</br> {{gap|1.5em}}Жонка села супроць яго на лаву. Спагадна на яго паглядала.</br> {{gap|1.5em}}Тамаш стараўся скарэй справіцца з ядой, каб даведацца, у чым справа.</br> {{gap|1.5em}}— Казалі ад пана Чарнецкага, каб ты ўзяў скрыпку з сабою. Там у фальварку нейкая гулянка.</br> {{gap|1.5em}}Тамаш аж падскочыў на месцы. Гэтага ён зусім не спадзяваўся. Жонка яму здавалася на гэты раз такой мілай і прывабнай, як тады, калі яшчэ была дзяўчынай, калі абое на начлезе пры вогнішчы жарты строілі.</br> {{gap|1.5em}}— Дык чаму ты раней не сказала? — пакрыўдзіўся Тамаш.</br> {{gap|1.5em}}— А я-ж рвала глотку на ўвесь бор! Дзе ты прападаў?</br> {{gap|1.5em}}Скрыпка апынулася ў яго руках.</br> {{gap|1.5em}}Ён мазаў смычок, правяраў струны. На яго напала такая радасьць, ажна ня ведаў, дзе дзецца. Даўно шлюбаў ня было. Ад самага вялікадню няма вечарынак. Скрыпка даўно хлебам яго не карміла. А тут, глядзі, зусім неспадзявана нейкую дытку заробіць. Апрача грошай, ужо даўно перад людзьмі ня граў.</br> {{gap|1.5em}}А граць перад людзьмі ў Тамаша было даражэй за грошы…</br> {{gap|1.5em}}— Арцёма з бубнамі! — літасьці прасіў Тамаш. — Няхай Юрка яго пазаве. Юрка, Юрачка! зьбегай да Арцёма! Няхай зараз-жа сюды прыдзе! Няхай возьме з сабою струмант!</br><noinclude></noinclude> if5u2vrnsex14795az82qjeqi9lo54l 104 123070 285269 2026-05-12T07:30:21Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Юрка пусьціўся бягом з хаты.</br> {{gap|1.5em}}„Перад панамі яшчэ ніколі ня граў“, думаў Тамаш.</br> {{gap|1.5em}}Ад гэткай неспадзяванкі на Тамаша напала нейкая прыемная жудасьць.</br> {{gap|1.5em}}Ён выскачыў на двор і давай рабіць рэпэтыцыю.</br> {{gap|1.5em}}Пакуль прышлі...» 285269 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Юрка пусьціўся бягом з хаты.</br> {{gap|1.5em}}„Перад панамі яшчэ ніколі ня граў“, думаў Тамаш.</br> {{gap|1.5em}}Ад гэткай неспадзяванкі на Тамаша напала нейкая прыемная жудасьць.</br> {{gap|1.5em}}Ён выскачыў на двор і давай рабіць рэпэтыцыю.</br> {{gap|1.5em}}Пакуль прышлі Юрка з Арцёмам, ён пасьпеў зыграць усе полькі. Ён пачаў рэпэтыцыю з ведаў, што паны любяць вясёлае.</br> {{gap|1.5em}}На скорую руку, пад акомпанімэнт бубнаў, ён паўтарыў увесь рэпэртуар.</br> {{gap|1.5em}}Слухачамі былі Юрка і кот, які прымасьціўся каля ног хлопчыка.</br> {{gap|1.5em}}— Пойдзем! Гайда! — крыкнуў у захапленьні Тамаш да Арцёма.</br> {{gap|1.5em}}— Пачакай! — супакоіла яго жонка. — Няўжо-ж так пойдзеш у фальварак. Гэта-ж брыдка — босы, у парванай кашулі. Адзень што-небудзь сьвяточнае!</br> {{gap|1.5em}}— А мо‘ праўду, жонка, кажаш! — згадзіўся Тамаш.</br> {{gap|1.5em}}Ён быў цяпер надзвычайна пакорлівы і паслухмяны.</br> {{gap|1.5em}}Жонка прынесла чыстую паркалёвую кашулю і боты.</br> {{gap|1.5em}}Тамаш адным махам накінуў на сябе кашулю і ўзяўся за боты.</br> {{gap|1.5em}}З ботамі справа была не такая лёгкая. Яны былі цеснаватыя і цьвёрдыя. Ён усунуў у юхтовую халяву цёмна-бурую заскарузлую нагу і пачаў пыхцець.</br> {{gap|1.5em}}— Асьцярожна! бот парвеш! — не на жарт спалохалася жонка. — Растаптаў ногі на лапаты. Хоць ты на іх хлеб у печы садзі. Пачакай, тоненькія анучкі прынясу — тады лягчэй палезуць.</br> {{gap|1.5em}}Жонка пабегла па анучкі.</br><noinclude></noinclude> jcsvllx6u7yl60ahnkcjbb4k5si231z 104 123071 285270 2026-05-12T07:34:35Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Боты былі пасьля скрыпкі другім сямейным фэтышам і гордасьцю ў Тамашовай хаце. Яны заўсёды стаялі ў самым ганаровым куце ў відочным месцы. Гэта былі першыя боты, якія меў Тамаш у сваім жыцьці. Звычайна зімой ён абуваецца ў лапці, а летам ходзіць б...» 285270 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Боты былі пасьля скрыпкі другім сямейным фэтышам і гордасьцю ў Тамашовай хаце. Яны заўсёды стаялі ў самым ганаровым куце ў відочным месцы. Гэта былі першыя боты, якія меў Тамаш у сваім жыцьці. Звычайна зімой ён абуваецца ў лапці, а летам ходзіць босы. Гэтыя боты бацька яму купіў на вясельле. Ён іх ужываў толькі ў самыя ўрачыстыя выпадкі жыцьця: на гадовы хвэст або на пятровы кірмаш у мястэчку. Тады Тамаш ускідваў іх на плечы і перад самым мястэчкам абуваў.</br> {{gap|1.5em}}На боты глядзелі ў хаце, як на найпрыгажэйшы твор мастацтва. З вялікай асьцярогай хадзілі каля іх усе хатнія. Нібы боты былі зроблены з самага дарагога і тонкага крышталю.</br> {{gap|1.5em}}Калі часам Юрка пачне скакаць у хаце з кута ў кут, забываючыся аб усім на сьвеце, тады матка крычыць спалоханым голасам: „Асьцярожна — боты!..“</br> {{gap|1.5em}}Калі часам, па недаглядзе, бот упадзе, дык хатнія непакоіліся, нібы няшчасьце здарылася.</br> {{gap|1.5em}}Тамашыха шанавала боты мужа болей, чым яго самаго. Кожны месяц яна сама мазала іх бярозавым дзёгцем. Кожны месяц боты мелі гэту даніну. Для іх была спэцыяльна здабыта гліняная пасудзіна на дзёгаць і квач. Мазалі іх дзёгцем раз, надзявалі халявамі ўніз на калы, якія былі ўбіты для іх на дзядзінцы. На гэтых калох боты сохлі на сонцы. Як высыхалі — мазалі другі раз, аж пакуль яны „плакалі“, пакуль дзёгаць стаяў на іх вечна кроплямі. Але, ня гледзячы на такую пястоту, боты мелі свой нораў: яны былі заўсёды цьвёрдыя.</br><noinclude></noinclude> 0ikg856x777e2pynqpf5f7o30s573ur 104 123072 285271 2026-05-12T08:48:40Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «ды пошли домовъ. Пятухъ кажиць: вовкъ, вовкъ, души коній, да самъ уцякай. Вовкъ усихъ копій подушивъ, поѣвъ, и самъ побѣгъ. Пятухъ поляцѣвъ къ пану, сѣвъ на вокно ды кричиць: «кукареку! вязу пану калѣку. Панъ у бабы нучувавъ, и жоронцы укравъ: я приляцѣвъ со́...» 285271 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>ды пошли домовъ. Пятухъ кажиць: вовкъ, вовкъ, души коній, да самъ уцякай. Вовкъ усихъ копій подушивъ, поѣвъ, и самъ побѣгъ. Пятухъ поляцѣвъ къ пану, сѣвъ на вокно ды кричиць: «кукареку! вязу пану калѣку. Панъ у бабы нучувавъ, и жоронцы укравъ: я приляцѣвъ со́йскываць. Панъ, отдай наши жоронцы!» Панъ кажиць: яго й кони не забили? Слуги, слуги! занясиця яго къ моимъ коровамъ: яны яго тамъ заколюць. Слуги занясли, ды пошли домовъ. А пятухъ и кажиць: мядзьвѣдзь, бяри, коровъ дзяри, ды самъ уцякай! Мядзьвѣдзь усихъ коровъ новадзиравъ, поѣвъ, а самъ побѣгъ. Вотъ тоды пятухъ поляцѣвъ къ пану, сѣвъ на вокно, ды кричиць: «кукареку! вязу пану калѣку. Панъ у бабы нучувавъ, и жоронцы укравъ: я приляцѣвъ со́йскываць. Панъ, отдай наши жоронцы!» Панъ кажиць: яго и коровы моѐ не закололи? Слуги, слуги! возьмиця гетаго пятуха ды зарѣжця, ды отдайця кухыру на кухню: я яго зъѣмъ! Слуги увяли ды забили пятуха, ды отдали кухыру на кухню. Кухыръ яго спекъ ды отдавъ пану. Панъ изъѣвъ, ды й ходзиць сабѣ по покою изъ госцями. Ажны пятухъ у правое вухо гылову вытыркнувъ ды и кричиць: «кукареку! вязу пану калѣку. Панъ у бабы нучувавъ, ды жоронцы укравъ: я приляцѣвъ со́йскываць. Отдай, панъ, наши жоронцы!» Панъ кажиць: слуги, слуги! сячиця яго, сячиця яго! Слуги узяли ды якъ сѣканули по вуху — вухо и отсѣкли правое. А пятухъ вытыркнувъ голову у лѣвое вухо, ды и кричиць: «кукареку! вязу пану калѣку. Панъ у бабы нучувавъ ды жоронцы ўкравъ: я приляцѣвъ сбйскывадь. Панъ, отдай наши жоронцы!» Панъ кажиць: слуги, слуги, сячиця яго, сячиця яго! Слуги якъ сѣканули— отсѣкли и лѣвое вухо. Пошовъ тоды панъ на дворъ. Пятухъ вытыркнувъ голову ды й кричиць: «кукареку! вязу пану калѣку. Панъ у бабы нучувавъ, ды жоронцы укравъ: я приляцѣвъ со́йскываць. Панъ, отдай наши жоронцы!» Панъ кажиць: слуги, слуги, сячиця яго, сячиця яго! Вотъ одна слуга узяла шаблю, ды якъ сѣканула, ды не по пятуху, ды по пану. А пятухъ и выляцѣвъ. Панъ и кажиць: слуги, слуги, возьмиця жоронцы, ды отдайця ихъ яму. Ды пусциця яго, лихо яго бяри, нехай енъ ляциць, ды головы ня тлумиць! ²) Слуги вынясли пятуху жоронцы, ды й отдали. Пятухъ узявъ, одзинъ камянь подъ одно крыло, другій камянь подъ другое крыло, ды й поляцѣвъ къ бабѣ. Баба обрадовалась по жоронцахъ, ды начала усяго у ихъ просиць, ды сама сябе и пятуха кормиць. {{Водступ|2|em}}''Дер. Глѣбовскъ, сѣнн. у.'' {{smaller|1) Въ одн. вар. сказка начинается такъ: Живъ дзѣдъ изъ бабой, и дужо яны были бѣдны: были у ихъ одны жорны, и тэн панъ узявъ! И была у ихъ курка и пятухъ. Пошли яны вясной на шуметникъ: пятухъ выгробъ бобину, а курица горошану. Принясли и говоруць: усыпъ, баба, у печь! Баба усыпала — и стала повна печь добра. Тоды пятухъ и говориць: полячу къ пану за жоронками! А яны яму говоруць: што ты, дурный? цябе забъюць, — Нѣ, полячу. й поляцѣвъ..... Въ другихъ вар. «пѣтухъ съ куркой идзѣ знайдуць зярно, дыкъ принясуць, ды укинуць у жорны, а жорны муки намелюць. Одзинъ разъ у дзѣда ночувавъ панъ. Яму стало завидно; дыкъ енъ укравъ жорны и поѣхавъ у ночьчи. На другій дзень яны оглѣдзилися, ажъ немашацька жоро́нъ Дзѣдъ изъ бабой плачуць, а пятухъ кудакчиць: не плачь, дзѣдъ, не плачь, баба: я жорны вярну. Вотъ поляцѣвъ пятухъ къ пану.....» 2) Вар. Когда панъ увидѣлъ, что пѣтухъ сгубилъ его птицу и скотъ, онъ рѣшился отдать украденные жернова. Пѣтухъ взялъ ихъ и отдалъ дѣду. «Яны тоды намололи добра, и стали жиць ды поживаць, ды добра наживаць... » См.}}<noinclude></noinclude> d9fjetsoyq652idavivbgmykxmt5u2v 285272 285271 2026-05-12T08:49:23Z Gabix 3485 285272 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>ды пошли домовъ. Пятухъ кажиць: вовкъ, вовкъ, души коній, да самъ уцякай. Вовкъ усихъ копій подушивъ, поѣвъ, и самъ побѣгъ. Пятухъ поляцѣвъ къ пану, сѣвъ на вокно ды кричиць: «кукареку! вязу пану калѣку. Панъ у бабы нучувавъ, и жоронцы укравъ: я приляцѣвъ со́йскываць. Панъ, отдай наши жоронцы!» Панъ кажиць: яго й кони не забили? Слуги, слуги! занясиця яго къ моимъ коровамъ: яны яго тамъ заколюць. Слуги занясли, ды пошли домовъ. А пятухъ и кажиць: мядзьвѣдзь, бяри, коровъ дзяри, ды самъ уцякай! Мядзьвѣдзь усихъ коровъ новадзиравъ, поѣвъ, а самъ побѣгъ. Вотъ тоды пятухъ поляцѣвъ къ пану, сѣвъ на вокно, ды кричиць: «кукареку! вязу пану калѣку. Панъ у бабы нучувавъ, и жоронцы укравъ: я приляцѣвъ со́йскываць. Панъ, отдай наши жоронцы!» Панъ кажиць: яго и коровы моѐ не закололи? Слуги, слуги! возьмиця гетаго пятуха ды зарѣжця, ды отдайця кухыру на кухню: я яго зъѣмъ! Слуги увяли ды забили пятуха, ды отдали кухыру на кухню. Кухыръ яго спекъ ды отдавъ пану. Панъ изъѣвъ, ды й ходзиць сабѣ по покою изъ госцями. Ажны пятухъ у правое вухо гылову вытыркнувъ ды и кричиць: «кукареку! вязу пану калѣку. Панъ у бабы нучувавъ, ды жоронцы укравъ: я приляцѣвъ со́йскываць. Отдай, панъ, наши жоронцы!» Панъ кажиць: слуги, слуги! сячиця яго, сячиця яго! Слуги узяли ды якъ сѣканули по вуху — вухо и отсѣкли правое. А пятухъ вытыркнувъ голову у лѣвое вухо, ды и кричиць: «кукареку! вязу пану калѣку. Панъ у бабы нучувавъ ды жоронцы ўкравъ: я приляцѣвъ сбйскывадь. Панъ, отдай наши жоронцы!» Панъ кажиць: слуги, слуги, сячиця яго, сячиця яго! Слуги якъ сѣканули— отсѣкли и лѣвое вухо. Пошовъ тоды панъ на дворъ. Пятухъ вытыркнувъ голову ды й кричиць: «кукареку! вязу пану калѣку. Панъ у бабы нучувавъ, ды жоронцы укравъ: я приляцѣвъ со́йскываць. Панъ, отдай наши жоронцы!» Панъ кажиць: слуги, слуги, сячиця яго, сячиця яго! Вотъ одна слуга узяла шаблю, ды якъ сѣканула, ды не по пятуху, ды по пану. А пятухъ и выляцѣвъ. Панъ и кажиць: слуги, слуги, возьмиця жоронцы, ды отдайця ихъ яму. Ды пусциця яго, лихо яго бяри, нехай енъ ляциць, ды головы ня тлумиць! ²) Слуги вынясли пятуху жоронцы, ды й отдали. Пятухъ узявъ, одзинъ камянь подъ одно крыло, другій камянь подъ другое крыло, ды й поляцѣвъ къ бабѣ. Баба обрадовалась по жоронцахъ, ды начала усяго у ихъ просиць, ды сама сябе и пятуха кормиць. {{Водступ|2|em}}''Дер. Глѣбовскъ, сѣнн. у.'' {{Водступ|2|em}}{{smaller|1) Въ одн. вар. сказка начинается такъ: Живъ дзѣдъ изъ бабой, и дужо яны были бѣдны: были у ихъ одны жорны, и тэн панъ узявъ! И была у ихъ курка и пятухъ. Пошли яны вясной на шуметникъ: пятухъ выгробъ бобину, а курица горошану. Принясли и говоруць: усыпъ, баба, у печь! Баба усыпала — и стала повна печь добра. Тоды пятухъ и говориць: полячу къ пану за жоронками! А яны яму говоруць: што ты, дурный? цябе забъюць, — Нѣ, полячу. И поляцѣвъ..... Въ другихъ вар. «пѣтухъ съ куркой идзѣ знайдуць зярно, дыкъ принясуць, ды укинуць у жорны, а жорны муки намелюць. Одзинъ разъ у дзѣда ночувавъ панъ. Яму стало завидно; дыкъ енъ укравъ жорны и поѣхавъ у ночьчи. На другій дзень яны оглѣдзилися, ажъ немашацька жоро́нъ Дзѣдъ изъ бабой плачуць, а пятухъ кудакчиць: не плачь, дзѣдъ, не плачь, баба: я жорны вярну. Вотъ поляцѣвъ пятухъ къ пану.....» 2) Вар. Когда панъ увидѣлъ, что пѣтухъ сгубилъ его птицу и скотъ, онъ рѣшился отдать украденные жернова. Пѣтухъ взялъ ихъ и отдалъ дѣду. «Яны тоды намололи добра, и стали жиць ды поживаць, ды добра наживаць... » См.}}<noinclude></noinclude> 7fd5b42ashpys40yionepok7x0trcla 104 123073 285273 2026-05-12T09:34:53Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— Хто з вас, цётачкі, хоча сказаць што дрэннае пра Тацяну? Хто яе ведае добра… Ну, кажы першая… Хто? Ты? {{Водступ|2|em}}Ён наўдагад тыркнуў у нейкую бабу, і гэтым ёмка адбіў магчымасьць новага агульнага выбуху. Баба спалохана адшаснулася. Зеля...» 285273 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Хто з вас, цётачкі, хоча сказаць што дрэннае пра Тацяну? Хто яе ведае добра… Ну, кажы першая… Хто? Ты? {{Водступ|2|em}}Ён наўдагад тыркнуў у нейкую бабу, і гэтым ёмка адбіў магчымасьць новага агульнага выбуху. Баба спалохана адшаснулася. Зелянюк пратрымаў усіх у нясьцерпна-доўгай жорсткай паўзе і закончыў: {{Водступ|2|em}}— Нашто дарма языком малоць. Крыкам ніякага сэнсу ня дойдзеш… Будзем гаварыць спакойна. Хто хоча гаварыць — прасі слова ў старшыні сходу. {{Водступ|2|em}}І махнуўшы рукой на прэзыдыю, пайшоў памалу, сеў на месца. І толькі потым ужо, як перасталі глядзець на яго, ён з палёгкаю ўздыхнуў, нібы зрабіўшы цяжкую работу, і здаволена ўсьміхнуўся. {{Водступ|2|em}}Сход пайшоў добрым ладам. Узяў слова Андрэй Шыбянкоў, Тацянін брат. Ён вышаў да сцэны зважна, упэўнена і перш, чым гаварыць, з лёгенькай усьмешачкай на прыгожым чарнявым твары азірнуў спакваля ўсю залю. З гэтага зразумелі, што праз нямалыя гады бадзяньня свайго па сьвеце ён ня раз выходзіў з прамовамі, ды й не з абыякімі. Можа нават быў дзе за комісара? Хто яго ведае? Многа ляжыць цёмнага на яго смуглым, як у мурына, абліччы. {{Водступ|2|em}}І праўда, Шыбянкоў загаварыў гучна, размашыста, гонка кідаючы перад сабой выразныя цьвёрдыя словы. Гэтыя словы білі і сваім зьместам і сваёй мэталёвай паверхняй. Гаварыў ён пра тое, як кулакі — гэтыя найлюцейшыя, найгрубейшыя эксплёататары, пілі кроў з селянскае беднаты, як яны абдзіралі яе, ня спыняючыся перад астатняй сарочкай, як даводзілі да жудаснага ўбоства, мала не да галоднае сьмерці. Ён гаварыў аб помсьце, аб расплаце за зьдзек, за пакуту, ён пагражаў блізкай расправай. {{Водступ|2|em}}Усё, што гаварыў Андрэй Шыбянкоў, сяляне ўжо чулі ці адзін раз, нічога ня было тут новага, нават словы былі абыклыя, многа раз чутыя, але сама страшное было ў тым, што Шыбянкоў — усегэта ведалі і адчувалі — мае на ўвазе пэўнага, усім вядомага чалавека. І калі ён, злосна бліскаючы вачмі, пагражаў кулакамі ў задні куток, дзе сярод блізкіх сваіх прыхільнікаў сядзеў Тімахвей Міронавіч Гвардыян, усім рабілася троху жудасна, бо зусім-жа блізка, усутыч, падступала яго справядлівая нянавісьць. Здавалася, што во зараз, во тут і пачнецца тая невядомая страшная расправа. {{Водступ|2|em}}Адылі ўсё абышлося спакойна. Шыбянкоў адкрычаўся і сеў на месца. Лакота запытаў сваім ціхім няроўным голасам: {{Водступ|2|em}}— Хто яшчэ хоча слова? {{Водступ|2|em}}Адразу нехта азваўся едка, віскліва, нібы не чалавек гэта гаварыў, а ўся, з цэлага мястэчка сабраная, злосьць: {{Водступ|2|em}}— Што там слова? Якое там слова? Каму тут трэба канечна гаварыць? Што я буду табе гаварыць, га? Што я буду гаварыць?.. {{Водступ|2|em}}І местачковая злосьць аж захліпнулася.<noinclude></noinclude> bx9hb4iuewexvrig7qwywor58ycz8wi 104 123074 285274 2026-05-12T09:38:52Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{smaller|выше. Въ тѣхъ варіантахъ, гдѣ жернова украдены у дѣда и бабы, припѣвъ пѣтуха, измѣняется: «панъ у дзѣда ночувавъ, и жоронцы укравъ». {{Водступ|2|em}}Въ варіантѣ, записанномъ нами отъ кр. дер. Горивца, сѣнн. у сказка оканчиваете разсказомъ о звѣряхъ въ ям...» 285274 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>{{smaller|выше. Въ тѣхъ варіантахъ, гдѣ жернова украдены у дѣда и бабы, припѣвъ пѣтуха, измѣняется: «панъ у дзѣда ночувавъ, и жоронцы укравъ». {{Водступ|2|em}}Въ варіантѣ, записанномъ нами отъ кр. дер. Горивца, сѣнн. у сказка оканчиваете разсказомъ о звѣряхъ въ ямѣ: «Ляцицъ пятухъ къ дзѣду, ажны видзиць — сидзяць у ями само тыя звѣри: мядзьвѣдзь, вовкъ, лисица, барсукъ и яще заяцъ, и не́якъ имъ вылѣзци изъ ямы. Тоды стали яны пятуха просиць, кабъ енъ ихъ выцигнувъ изъ ямы. А пятухъ кажаць: до́бро, я тольки занясу дзѣду жоронцы. Покуль пятухъ принесъ дзѣду жорны, дыкъ много годовъ пройшло, много воды изъ раки уцякло. Захоцѣлося звѣрямъ ѣсци, и стали яны думаць ды гадаць, якъ-бы ѣсци достаць. Тоды лисица кажаць: будзямъ выць! хто останетца, того зьядзимъ, И стали яны выць. Мядзьвѣдзь остався, яны мядзьвѣдзя разорвали и зъѣли. И. т. д. см. ск. «Звѣри въ ямѣ». Окончаніе: «Осталася одна лисица. Ажны идзець стралецъ, увидзѣвъ лисицу и кажаць: «бярися за ружжо, а я цябе выцягну!» А лисица кажиць: боюся ты мяне забъешъі — «Бярися!» — Боюся! — «Бярися!» — Боюся. Алитки лисица узялася. Стралецъ яе забивъ, здзеръ зь яе́ шкуру и пошивъ сабѣ шубу, ды ставъ шубу носиць, а Лисицыны дзѣци голосиць. {{Водступ|2|em}}Сравн. «Великор. сказки Худякова в. ІІ, стр. 108—109. Также Садовник. 169.}} {{ц|'''3. Пятухъ и курочка.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Живъ сабѣ дзѣдъ ды баба. И были у ихъ пятухъ и курычка. Разъ копались яны на дворѣ на пометнюци. Курка выкопала шпильку, а пятухъ горошинку. Курычка тоды кажець пятуху: дай мнѣ горошинку, на̀ табѣ шпильку! Пятушокъ отдавъ курычцы горошинку, а курычка дала яму шпильку. Стала ѣсци курычка горошинку — и зъѣла, ставъ ѣсци пятушокъ шпильку — и удавився. Побѣгла курычка за водой у мора: «мора, мора, дай воды — пятушокъ удавився!» — Нѣ, не дамъ табѣ воды: сходзи къ парсюку, нехай дась мнѣ клыка. Побѣгла курычка къ иарсюку: «парсюкъ, парсюкъ, дай мору клыка, мора дась мнѣ воды — пятушокъ удавився!» — Нѣ, не дамъ клыка: сходзи къ дубу, нехай дась жулуда! Побѣгла курычка къ дубу: «дубъ, дубъ, дай парсюку жулуда!» — Нѣ, не дамъ жулуда: сходзи къ корови, нехай дась мнѣ молока. Побѣгла курычка къ корови: «корова, корова, дай жулуду молока!» — Нѣ, не дамъ молока: сходзи къ косцу, нехай косецъ дась мнѣ сѣна! Побѣгла курычка къ косцу: «косецъ, косецъ, дай корови сѣна!» — Нѣ, не дамъ сѣна: сходзи къ липини, нехай липина дась мнѣ лыкъ на лапци! Побѣгла курычка къ липини: «липина, липина, дай косцу лыкъ на лапци!» — Нѣ, не дамъ: сходзи къ ковалю, нехай мнѣ дась коваль ножикъ! Побѣгла курычка къ ковалю: «коваль, коваль, дай мнѣ ножикъ!» — Сходзи туды, дзѣ дзѣлыюць гроши, приняси ихъ мнѣ, тоды дамъ. Курычка побѣгла туды, идзѣ гронш дзѣлыюць.... Приплела курычка гроши, дала ковалю, а коваль давъ курычцы ножикъ. Понясла курычка ножикъ липини, липина дала курычцы лыкъ косцу на лапци. Понясла куричка лыки косцу на лапци, косецъ давъ курычцы сѣна. Понясла курнчка сѣно корови. Корова стала ѣсци сѣно и дала курычцы мылока. Попясла курычка мылоко жулуду, дубъ давъ жулуда парсюку. Понясла курычка жулуда парсюку, парсюкъ давъ курычцы клыкъ. Увяла курычка клыкъ у парсюка и побѣгла къ мору: отдала мору клыкъ, а мора дало курычцы воды. Понясла курычка воду къ пятушку и улила у ротъ — пятушокъ закричавъ: кукареку! {{Водступ|2|em}}''С. Мощены.'' {{Водступ|2|em}}{{smaller|Ср. Аф. IV. стр. 85. запис въ арханг. губ. Садовник, 170.}}<noinclude></noinclude> kolc77x667zrnyjhx3n9rnayxj846t3 104 123075 285275 2026-05-12T10:30:15Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— Такая юхта! Тут ніякі дзёгаць не паможа! — з філёзофскім тонам гаварыў аб іх яшчэ нябожчык бацька Тамаша. — Тут і сам пан бог не паможа. А мазаць іх трэба, а то патрэскаюцца — дзёгаць боту тое самае, што хлеб чалавеку.</br> {{gap|1.5em}}Боты заўсёды рэза...» 285275 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— Такая юхта! Тут ніякі дзёгаць не паможа! — з філёзофскім тонам гаварыў аб іх яшчэ нябожчык бацька Тамаша. — Тут і сам пан бог не паможа. А мазаць іх трэба, а то патрэскаюцца — дзёгаць боту тое самае, што хлеб чалавеку.</br> {{gap|1.5em}}Боты заўсёды рэзалі Тамашу ногі, як нажамі ўсё роўна. Гэта, магчыма, і было адной з прычын сьвяткаваньня ботаў і будзённага выгляду Тамашовых ног. Але аб гэтай пакуце ведаў адзін толькі Тамаш. Ён нават і жонцы ніколі не казаў, што боты ногі рэжуць.</br> {{gap|1.5em}}Затое ўсе зналі аб іншай якасьці ботаў: калі Тамаш іх абуваў, тады ледзь не за вярсту людзі ведалі, што Тамашовыя боты гуляюць. Досыць было толькі пацягнуць носам. Яны выдавалі моцны пах дзёгцю.</br> {{gap|1.5em}}Гэтыя боты перавандравалі з гаспадаром усе гады бежанства, шмат дзе пабывалі — і вось цэленькія, бадай новыя, вярнуліся назад на родныя загоны.</br> {{gap|1.5em}}Пры дапамозе жонкі насунуўшы цяпер боты на ногі, Тамаш з Арцёмам, з музычнымі інструмантамі ў руках, пусьціліся нацянькі ў бок фальварку.</br> {{gap|1.5em}}— Асьцярожна — боты! — крыкнула ўдагонку Тамашыха. <center>'''ІІІ. Зыграй, галган, кракавяк!</center> {{gap|1.5em}}Пан Чарнецкі — кругленькі шляхціц, гадоў пад пяцьдзесят. Ружовы поўны твар, маленькія попельнага колеру вочкі, узьдзёрнуты ўверх невялічкі нос, завостраныя ўгару мышынымі хвасткамі рыжаватыя вусы гаварылі аб вялікім самашанаваньні шляхціца, казалі аб тым, што пан Чарнецкі імкнецца ўвысь, што гонар „знатных продкаў“ бурліць хмельным віном у яго {{перанос пачатак|пан|скай}}<noinclude></noinclude> 7208cca3vvzkybpm6a31l26axjli85h 285276 285275 2026-05-12T10:32:23Z RAleh111 4658 285276 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— Такая юхта! Тут ніякі дзёгаць не паможа! — з філёзофскім тонам гаварыў аб іх яшчэ нябожчык бацька Тамаша. — Тут і сам пан бог не паможа. А мазаць іх трэба, а то патрэскаюцца — дзёгаць боту тое самае, што хлеб чалавеку.</br> {{gap|1.5em}}Боты заўсёды рэзалі Тамашу ногі, як нажамі ўсё роўна. Гэта, магчыма, і было адной з прычын сьвяткаваньня ботаў і будзённага выгляду Тамашовых ног. Але аб гэтай пакуце ведаў адзін толькі Тамаш. Ён нават і жонцы ніколі не казаў, што боты ногі рэжуць.</br> {{gap|1.5em}}Затое ўсе зналі аб іншай якасьці ботаў: калі Тамаш іх абуваў, тады ледзь не за вярсту людзі ведалі, што Тамашовыя боты гуляюць. Досыць было толькі пацягнуць носам. Яны выдавалі моцны пах дзёгцю.</br> {{gap|1.5em}}Гэтыя боты перавандравалі з гаспадаром усе гады бежанства, шмат дзе пабывалі — і вось цэленькія, бадай новыя, вярнуліся назад на родныя загоны.</br> {{gap|1.5em}}Пры дапамозе жонкі насунуўшы цяпер боты на ногі, Тамаш з Арцёмам, з музычнымі інструмантамі ў руках, пусьціліся нацянькі ў бок фальварку.</br> {{gap|1.5em}}— Асьцярожна — боты! — крыкнула ўдагонку Тамашыха. <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">'''ІІІ. Зыграй, галган, кракавяк!</span></center> {{gap|1.5em}}Пан Чарнецкі — кругленькі шляхціц, гадоў пад пяцьдзесят. Ружовы поўны твар, маленькія попельнага колеру вочкі, узьдзёрнуты ўверх невялічкі нос, завостраныя ўгару мышынымі хвасткамі рыжаватыя вусы гаварылі аб вялікім самашанаваньні шляхціца, казалі аб тым, што пан Чарнецкі імкнецца ўвысь, што гонар „знатных продкаў“ бурліць хмельным віном у яго {{перанос пачатак|пан|скай}}<noinclude></noinclude> jdyi3metiscooloa961xb83hfrb46ne 104 123076 285279 2026-05-12T10:42:19Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|пан|скай}} крыві. Да кожнага сказу сваёй гутаркі, — ці ён гаворыць аб гаспадарцы, аб конях, або на політычныя тэмы, — пан Чарнецкі дадае запэўніваючае слова гонору“. Усё вакольнае, паводле яго погляду, — „ніжэйшае“ за яго, усё вакольнае ё...» 285279 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|пан|скай}} крыві. Да кожнага сказу сваёй гутаркі, — ці ён гаворыць аб гаспадарцы, аб конях, або на політычныя тэмы, — пан Чарнецкі дадае запэўніваючае слова гонору“. Усё вакольнае, паводле яго погляду, — „ніжэйшае“ за яго, усё вакольнае ён характарызуе коратка і выразна: „пся крэў“, „пся косьць“.</br> {{gap|1.5em}}Фальварак пана Чарнецкага знаходзіўся на баку ад тракту, атуляны густым лесам і дзякуючы гэтаму не пацярпеў ад расійска-нямецкага фронту. Гаспадарка ў пана Чарнецкага была багатая, і яго гонар з кожным годам усё вырастаў.</br> {{gap|1.5em}}На фальварку працавала многа парабкоў. А ў час сенакосу і жніва пан Чарнецкі наймаў яшчэ і падзённых з вакольных сялян.</br> {{gap|1.5em}}Жонка пана Чарнецкага памёрла маладою. Яна была добрая, пакорлівая кабета. Муж часта ўжываў на ёй свае „ганаровыя“ кулакі. Засталася ад жонкі дачка Ядвіська, якая ўжо вырасла ў паненьку. Да сваёй дачкі пан Чарнецкі адносіўся вельмі пяшчотна, выконваў усе яе капрысы.</br> {{gap|1.5em}}Панна Ядвіга такой-жа пяшчотнасьцю адказвала бацьку, называючы яго кволым голасам: „татусь“.</br> {{gap|1.5em}}Панна Ядвіга высокім ростам удалася ў матку, а тварам была копія бацькі, толькі з болей мяккімі і дробнымі рысамі. Апраналася панна Ядвіга паводле апошняй моды з Вільні. Так гаварыла ёй местачковая швачка. Панна Ядвіга вельмі мала вучылася, бадай нічога ня чытала. Болей усяго яна любіла кветкі. Яна з імі няньчылася паводле пор году. Вясною — бэз, летам — ружы, а зімой — вазоны. Простых палявых расьлін яна ня любіла і не паважала: яны — ня панскія, не {{перанос пачатак|„гана|ровыя“}}<noinclude></noinclude> 8m38cpp0bgpjgtstamz4y0bftmnyj5m 104 123077 285280 2026-05-12T10:48:21Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|„гана|ровыя“}}. У кожную нядзелю панна Ядвіга езьдзіла з „татусем“ у касьцёл за дзесяць вёрст. Там яна знаёмілася з ваколічнай шляхтай, хаця з кавалерамі мала гутарыла пры знаёмстве. Яна толькі моцна чырванела, і на яе твары было напісан...» 285280 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|„гана|ровыя“}}. У кожную нядзелю панна Ядвіга езьдзіла з „татусем“ у касьцёл за дзесяць вёрст. Там яна знаёмілася з ваколічнай шляхтай, хаця з кавалерамі мала гутарыла пры знаёмстве. Яна толькі моцна чырванела, і на яе твары было напісана: „я саромлюся!“ Яна апускала вочы або глядзела ў бок. Ня ведала, куды дзецца, дзе схаваць рукі. Улетку звычайна трымала вечна ў руках букет кветак.</br> {{gap|1.5em}}З семнаццаці год яна пачала знаёміцца з літаратурай.</br> {{gap|1.5em}}„Татусь“ прывёз з мястэчка цэлую пачку тоўстых картак пад назваю „Флірт Амура“. Гэта „літаратура" яе вельмі захапіла.</br> {{gap|1.5em}}Панна Ядвіга вывучала „Флірт Амура“ такім чынам: мела перад сваім уяўленьнем „кавалера“, з якім вяла бяседу. „Флірт Амура“ ляжаў перад ёю раскладзены на вялікім стале, як звычайныя карты. Панна Ядвіга гаварыла і за „кавалера“ і за сябе з друкаванага тэксту картак, дзе пытаньні і адказы знаходзіліся гатовыя пад нумарамі.</br> {{gap|1.5em}}„Кавалера“ панна Ядвіга ўяўляла ў выглядзе польскага рыцара на зграбным кані, у вайсковай вопратцы са зброяй. Такога яна бачыла на малюнках у „Гісторыі Польшчы“. Твару яго панна Ядвіга ня бачыла, бо саромілася паднімаць вочы. Але голас яго быў вельмі прыемны, пранізваў салодкім агнём усю яе істоту. Яна гаварыла за яго яго-ж голасам.</br> {{gap|1.5em}}Рыцар быў адным з знакамітых польскіх магнатаў — ні то князь Радзівіл, ні то граф Патоцкі. Гэта залежала ад густу паненкі, ад яе настрою ў той час. Пакой панны Ядвігі быў невялікі. Рыцару на кані ў ім ня было-б<noinclude></noinclude> ad4qjcjlopi5ssnhg787z7fr2aw8kwb 104 123078 285281 2026-05-12T10:56:20Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «месца, але ў сваім уяўленьні панна Ядвіга расшырыла гэты пакоік у вялізарныя палацы, у іх маглі-б разгульваць некалькі такіх коньнікаў.</br> {{gap|1.5em}}І вось пачынаецца гутарка па нумарох з картак „Флірту Амура“:</br> {{gap|1.5em}}{{разьбіўка|Рыцар}} — Якія ў панны п...» 285281 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>месца, але ў сваім уяўленьні панна Ядвіга расшырыла гэты пакоік у вялізарныя палацы, у іх маглі-б разгульваць некалькі такіх коньнікаў.</br> {{gap|1.5em}}І вось пачынаецца гутарка па нумарох з картак „Флірту Амура“:</br> {{gap|1.5em}}{{разьбіўка|Рыцар}} — Якія ў панны прыгожыя вочкі.</br> {{gap|1.5em}}{{разьбіўка|Панна Ядвіга}} — Ёсьць прыгажэйшыя.</br> {{gap|1.5em}}{{разьбіўка|Рыцар}} — Панна надзвычайна зграбная.</br> {{gap|1.5em}}{{разьбіўка|Панна Ядвіга}} — Ня люблю комплімэнтаў.</br> {{gap|1.5em}}{{разьбіўка|Рыцар}} — Я панну кахаю.</br> {{gap|1.5em}}{{разьбіўка|Панна Ядвіга}} — Ад многіх чула.</br> {{gap|1.5em}}{{разьбіўка|Рыцар}} — Ня мучце мяне.</br> {{gap|1.5em}}{{разьбіўка|Панна Ядвіга}} — Я-ж ня кат, каб мучыць людзей.</br> {{gap|1.5em}}{{разьбіўка|Рыцар}} — Будзеце маёю жонкаю?</br> {{gap|1.5em}}{{разьбіўка|Панна Ядвіга}} — Я нічыёй жонкаю ня буду.</br> {{gap|1.5em}}{{разьбіўка|Рыцар}} — Хачу пацалаваць ручкі панны.</br> {{gap|1.5em}}{{разьбіўка|Панна Ядвіга}} — Пан вельмі дзёрзкі.</br> {{gap|1.5em}}{{разьбіўка|Рыцар}} — Панна мяне любіць?</br> {{gap|1.5em}}{{разьбіўка|Панна Ядвіга}} — Гэта мой сакрэт.</br> {{gap|1.5em}}Але панна Ядвіга доўга хаваць „сакрэту“ ня можа. Яна так пяшчотна паднімае на рыцара вочы (першы раз у жыцьці), ажна рыцар па яе вачох аб усім здагадваецца.</br> {{gap|1.5em}}„Сакрэт“ выкрыт…</br> {{gap|1.5em}}Панна Ядвіга адкідвае карты.</br> {{gap|1.5em}}Рыцар саскаквае з каня. Становіцца перад паннай Ядвігай на калені. Потым бярэ яе на рукі, садзіць у сядло і мчыцца з паннай Ядвігай далёка-далёка: праз невядомыя казачныя лясы, праз моры-акіяны. У панны Ядвігі аж дух стрымліваецца ад вялікай асалоды.</br><noinclude></noinclude> 5rvq2pwtd7n0xwh0ltvf24pwc976ifb 104 123079 285282 2026-05-12T11:02:03Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Строгай мяжы паміж лятуценьнем і сапраўдным жыцьцём панна Ядвіга ня ведае.</br> {{gap|1.5em}}Так заўсёд канчаецца ў панны Ядвігі вывучэньне „Флірту Амура“.</br> {{gap|1.5em}}Пасьля гэткага хваляваньня панна Ядвіга нюхае кветкі і робіцца прытомнай. Складвае к...» 285282 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Строгай мяжы паміж лятуценьнем і сапраўдным жыцьцём панна Ядвіга ня ведае.</br> {{gap|1.5em}}Так заўсёд канчаецца ў панны Ядвігі вывучэньне „Флірту Амура“.</br> {{gap|1.5em}}Пасьля гэткага хваляваньня панна Ядвіга нюхае кветкі і робіцца прытомнай. Складвае карткі „Флірту Амура“, зноў раскладвае — і давай спачатку.</br> {{gap|1.5em}}У хаце пана Чарнецкага гаспадарыць яго сястра, старая панна Анэля. Такая нізкая, як і брат, але вельмі худая. Сваё дзявоцтва панна Анэля аддала пану Езусу. Ёй цяпер гадоў трыццаць пяць.</br> {{gap|1.5em}}Панна Анэля ненавідзіць усіх мужчын. Аб гэтым яна сама кажа кожнаму сустрэчнаму „кавалеру“ і ў той-жа час робіць яму вабную ўсьмешку зусім адваротнага зьместу.</br> {{gap|1.5em}}Апошнія месяцы панна Анэля вельмі няласкава з паннай Ядвігай. Гэта з тых часоў, як пан Чарнецкі пачаў гаварыць, што Ядвісьцы пара замуж.</br> {{gap|1.5em}}— Замуж, замуж, — пішчыць злосным голасам панна Анэля, — яна-ж зусім малая. Няхай раней старэйшыя за Ядвіську замуж павыходзяць…</br> {{gap|1.5em}}Пан Чарнецкі добра разумее, куды закідвае каменьчыкі яго сястра, і кажа:</br> {{gap|1.5em}}— Усе павыходзілі замуж, каму трэба было, а ты-ж мужчын ня любіш…</br> {{gap|1.5em}}Панна Анэля плача ў адказ на такія словы брата, дробненькія сьлёзы сыплюцца з вачэй і цякуць ледзь прыкметнымі ручайкамі па яе схудалым, пажоўклым твары.</br> {{gap|1.5em}}Пан Чарнецкі — чалавек строгі. Ён любіць, каб сказанае было зроблена. Ужо з тыдзень, як яго сястра наводзіць парадкі: пячэ і смажыць, смажыць і пячэ.</br><noinclude></noinclude> iadp0pinwo59q5br24ix5ubuimwwc5n 104 123080 285283 2026-05-12T11:11:27Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— Ядвіську трэба выдаць замуж.</br> {{gap|1.5em}}Так гаворыць ёй брат можа дваццаць разоў на дзень.</br> {{gap|1.5em}}Трэба склікаць на гулянку ўсю ваколічную шляхту. „Кавалераў“ цікавых ёсьць шмат. Галоўным чынам асаднікаў, якім выдалі зямлю тут на „крэсах“....» 285283 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— Ядвіську трэба выдаць замуж.</br> {{gap|1.5em}}Так гаворыць ёй брат можа дваццаць разоў на дзень.</br> {{gap|1.5em}}Трэба склікаць на гулянку ўсю ваколічную шляхту. „Кавалераў“ цікавых ёсьць шмат. Галоўным чынам асаднікаў, якім выдалі зямлю тут на „крэсах“. Выбар багаты. Так клюне, што Ядвіська не агледзіцца і ад „Флірту Амура“ апыніцца ў новым фальварку пана Ястрабінскага, які прыехаў сюды з Пазнані. Ён, пан Ястрабінскі, вельмі заслужаны перад айчынай — тры гады з бальшавікамі змагаўся.</br> {{gap|1.5em}}Так разважае пан Чарнецкі.</br> {{gap|1.5em}}Гулянка была наладжана на славу. Зьехаліся госьці з усёй ваколіцы. У пакоях пана Чарнецкага даўно такога шуму ня было.</br> {{gap|1.5em}}Гонар пана Чарнецкага не дазваляў яму рабіць баль, як звычайна ў суседзяў, — у сьвяточны дзень увечары. Ён наладзіў баль у будні час і ня ўвечары, а сярод белага дня.</br> {{gap|1.5em}}— Нашто хавацца ўночы, — гаварыў ён гасьцём, — слова гонору, у мяне нічога крадзенага няма. А пагуляць — пачэсная праца, слова гонору. Можна весяліцца ня толькі ў сьвята. Слова гонору.</br> {{gap|1.5em}}І госьці шчыра весяліліся.</br> {{gap|1.5em}}На сталох былі навалены цэлыя горы рознага смажанага, варанага і печанага. Бутэлькі з „пазнанскай“ пераліваліся ў шкляныя кілішкі, гарачылі шляхотную кроў і вырывалі з вуснаў крыкі „віват!“.</br> {{gap|1.5em}}— Слова гонору! — кіпяціўся пан Чарнецкі, — гэта-ж усё, што на стале, мая Ядвіська напякла, насмажыла, наварыла. Частуйцеся, шаноўныя госьці! Слова гонору!</br> {{gap|1.5em}}Панна Анэля аж зубамі скрыгатала ад злосьці.</br><noinclude></noinclude> g0rv3ent3agyfg9le11lidltepw7ufd 104 123081 285284 2026-05-12T11:17:08Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Яе брат схлусіў. Ядвіська пальцам нават не кранула па гаспадарцы. Усё гэта яна, панна Анэля, зрабіла.</br> {{gap|1.5em}}Панна Ядвіга кепска адчувалася ад такой бацькавай хлусьні. Хоць яна звычайна саромілася слова казаць, але на гэты раз ня вытрымала і ск...» 285284 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Яе брат схлусіў. Ядвіська пальцам нават не кранула па гаспадарцы. Усё гэта яна, панна Анэля, зрабіла.</br> {{gap|1.5em}}Панна Ядвіга кепска адчувалася ад такой бацькавай хлусьні. Хоць яна звычайна саромілася слова казаць, але на гэты раз ня вытрымала і сказала з дакорам:</br> {{gap|1.5em}}— Татусь…</br> {{gap|1.5em}}Госьці зразумелі, што панна Ядвіга ад вялікай скромнасьці саромеецца.</br> {{gap|1.5em}}Яны выпілі ў чэсьць панны Ядвігі — слаўнай гаспадыні, і вельмі красамоўна хвалілі пры гэтым закускі.</br> {{gap|1.5em}}Калі шум і галас гасьцей даходзіў да тэй мяжы, што адзін аднаго ня чуў, пан Ястрабінскі апынуўся каля панны Ядвігі.</br> {{gap|1.5em}}— Слова гонору! — Спрытны пан Ястрабінскі, — хваліў яго п‘яны пан Чарнецкі.</br> {{gap|1.5em}}— У Пазнані ўсе спрытныя! — крыкнуў адзін з гасьцей, таксама асаднік з Пазнані.</br> {{gap|1.5em}}— Нех жые Познань! Слова гонору! — пачціва сказаў пан Чарнецкі.</br> {{gap|1.5em}}Ад яго маленькіх вочак засталіся толькі дзьве замасьленыя, вузенькія шчылінкі.</br> {{gap|1.5em}}Госьці пілі ў чэсьць Пазнані.</br> {{gap|1.5em}}— Слова гонору, — успомніў родныя „крэсы“ пан Чарнецкі: — нашы „крэсы“ ня горш за Познань! П‘ем за „крэсы“! Слова гонору!</br> {{gap|1.5em}}Госьці зноў пілі.</br> {{gap|1.5em}}Многія з асаднікаў крыўдзіліся на „крэсы“, скардзіліся на тое, што тутэйшыя „хлопы“ паляць будынкі асаднікаў і што па лясох завяліся такія „банды“, ажна ад іх дзецца няма дзе. Успомнілі атамана Муху, ад якога „крэсы“ дрыжаць у вечным страху.</br><noinclude></noinclude> 20fiz9t54a5f3cy3fssc9bf7i86fozm 104 123082 285285 2026-05-12T11:25:26Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— Слова гонору! П‘ем за ачыстку „крэсаў“ ад тутэйшых хамаў! — гарачыўся пан Чарнецкі.</br> {{gap|1.5em}}Госьці пілі.</br> {{gap|1.5em}}— У Менску бунт. Бальшавікам скора будзе капут. У газэце чытаў! — казаў адзін з гасьцей.</br> {{gap|1.5em}}— П‘ем за пагібель бальшав...» 285285 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— Слова гонору! П‘ем за ачыстку „крэсаў“ ад тутэйшых хамаў! — гарачыўся пан Чарнецкі.</br> {{gap|1.5em}}Госьці пілі.</br> {{gap|1.5em}}— У Менску бунт. Бальшавікам скора будзе капут. У газэце чытаў! — казаў адзін з гасьцей.</br> {{gap|1.5em}}— П‘ем за пагібель бальшавікоў! Слова гонору!</br> {{gap|1.5em}}Зьвінелі кілішкі.</br> {{gap|1.5em}}Пры ўсёй гэтай завірусе пан Чарнецкі аднак не выпускаў з віду сваю дачку і пана Ястрабінскага.</br> {{gap|1.5em}}— Клюе! слова гонору, клюе! — радаваўся пан Чарнецкі і пазаліхвацку крутнуў вусы ўверх.</br> {{gap|1.5em}}У гэты час панна Ядвіга і пан Ястрабінскі былі заняты вельмі цікавымі справамі. П‘яны шум і галас гасьцей былі ад іх далёкі-далёкі, можа на некалькі вёрст.</br> {{gap|1.5em}}Пан Ястрабінскі быў такі высокі, ажна рослая панна Ядвіга здавалася перад ім нізенькай. Ён быў надзвычайна тонкі, і ўсё ў ім было нібы завострана: лоб, нос, вушы, рукі. Калі яму трэба было што-колечы казаць паненцы, дык нахіляўся да яе, згінаўся ў крук.</br> {{gap|1.5em}}Яны стаялі каля круглага століка і пан Ястрабінскі разглядаў фамільны альбом пана Чарнецкага. Ён вельмі цікавіўся кожнай фотографіяй, хто гэта, дзе ён, ці яна, і як жывуць яны.</br> {{gap|1.5em}}Панна Ядвіга тлумачыла, саромілася і чырванела.</br> {{gap|1.5em}}Ад альбому перайшлі да „Флірту Амура“.</br> {{gap|1.5em}}Доўга перакідваліся карткамі, шапталі нумары запытаньняў і адказаў.</br> {{gap|1.5em}}Друкаваная, нямая гутарка была накіравана паннай Ядвігай так спрытна (пасьля ранейшых рэпэтыцый), ажна вышла якраз, як раней, калі ў яе дзявочых лятуценьнях яна гутарыла з казачным рыцарам — то з {{перанос пачатак|кня|зем}}<noinclude></noinclude> prz5kjvwzyjom16fy5ar42q4082g8xw 104 123083 285286 2026-05-12T11:30:07Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|кня|зем}} Радзівілам, то з графам Патоцкім. У цяперашніх рэальных абставінах, калі замест фантастычнага рыцара быў высокі пан Ястрабінскі, эфэкт вышаў ня меншы, калі нават ня большы. „Флірт Амура“ меў цікавы канчатак: пан Ястрабінскі ніз...» 285286 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|кня|зем}} Радзівілам, то з графам Патоцкім. У цяперашніх рэальных абставінах, калі замест фантастычнага рыцара быў высокі пан Ястрабінскі, эфэкт вышаў ня меншы, калі нават ня большы. „Флірт Амура“ меў цікавы канчатак: пан Ястрабінскі нізка прыгнуўся да кволай ручкі панны Ядвігі. Ён гэта зрабіў так спрытна, так элегантна і так зграбна, нібы па сярэдзіне тулава ў яго знаходзіліся спрунжыны, і ён мог складвацца надвое, як сьцізорык.</br> {{gap|1.5em}}Пан Ястрабінскі пацалаваў ручку панны Ядвігі аж два разы.</br> {{gap|1.5em}}— Ой, татусь… — войкнула яна два разы кволым голасам і ледзь не абамлела на месцы.</br> {{gap|1.5em}}„Татусь“ увесь час пазіраў адным вокам на „Флірт Амура“ і пры слове „татусь“ падскочыў два разы ад вялікай прыемнасьці, адвярнуўся да гасьцей, нібы нічога не заўважыў, і крыкнуў:</br> {{gap|1.5em}}— Слова гонору! Музыку!</br> {{gap|1.5em}}У думках пан Чарнецкі меркаваў, што лёс Ядвіські ўжо вырашан.</br> {{gap|1.5em}}Госьці замітусіліся.</br> {{gap|1.5em}}Яны да гэтага часу зусім не заўважылі, што такая вясёласьць, а няма музыкі.</br> {{gap|1.5em}}Яны выставілі на гаспадара асалавелыя ад выпіўкі вочы і затупалі нагамі.</br> {{gap|1.5em}}— Музыка! музыка! — раздаваліся водгаласкі з усіх бакоў. Такі баль бяз музыкі тое самае, што касьцёл без званіцы.</br> {{gap|1.5em}}— Паклікаць Тамаша, слова гонору! — крыкнуў пан Чарнецкі.</br> {{gap|1.5em}}— Татусь… — літасьці прасіла панна Ядвіга, — хама прасіць…</br><noinclude></noinclude> 3r8tlyzfua8duxx95e7koyd6qnv1wd2