Вікікрыніцы bewikisource https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікікрыніцы Размовы пра Вікікрыніцы Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Аўтар Размовы пра аўтара Старонка Размовы пра старонку Індэкс Размовы пра індэкс TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk 10 9254 285497 285374 2026-05-14T07:03:51Z Gleb Leo 2440 285497 wikitext text/x-wiki <!-- Пішыце ў стужку пад гэтай палоскай --> ---- <div style="height:500px;overflow:auto;"> * {{Прапанаваны экспарт|Ab teatry (1927)}} 14.05.2026 ''[[Аўтар:Станіслаў Грынкевіч|Stanisłaŭ Hrynkiewič]]''. «[[Ab teatry (1927)|Ab teatry]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/7}} 10.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/7|«Дзянніца», № 7]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/6}} 10.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/6|«Дзянніца», № 6]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/5}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/5|«Дзянніца», № 5]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/4}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/4|«Дзянніца», № 4]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Ветрагоны (1930)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Ветрагоны (1930)|Ветрагоны]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Пётр Гарбацэвіч-Клінцэвіч|Пётар Гарбацэвіч]]''. «[[Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)|Полёнізацыя Заходняй Беларусі]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/3}} 06.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/3|«Дзянніца», № 3]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Суд (1925, Вільня)}} 05.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Суд (1925, Вільня)|Суд]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/2}} 05.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/2|«Дзянніца», № 2]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|На зломе (1925)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Янка Нёманскі|Янка Нёманскі]]''. «[[На зломе (1925)|На зломе]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|За двадцаць пяць гадоў (1928)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[За двадцаць пяць гадоў (1928)|За двадцаць пяць гадоў]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/1}} 03.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/1|«Дзянніца», № 1]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзесяць (1930)}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Дзесяць (1930)|Дзесяць]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Мікола Ільяшэвіч|Мікола Ільяшэвіч]]''. «[[Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Полымя (часопіс)/1922/1}} 01.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Полымя (часопіс)/1922/1|«Полымя», № 1]], 1922 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданні (Бядуля, 1947)}} 29.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Змітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданні (Бядуля, 1947)|Апавяданні]]», 1947 * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданьні (Бядуля, 1926)}} 27.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданьні (Бядуля, 1926)|Апавяданьні]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Абдзіраловіч і Барыка}} 25.04.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Навіна]]''. «[[Абдзіраловіч і Барыка]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Smyk biełaruski (1908)}} 24.04.2026 ''[[Аўтар:Францішак Багушэвіч|Symon Reŭka s pad Barysowa]]''. «[[Smyk biełaruski (1908)|Smyk biełaruski]]», 1908 * {{Прапанаваны экспарт|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)}} 23.04.2026 ''[[Аўтар:Сяргей Паўловіч|Сяргей Паўловіч]]''. «[[Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|На зачарованых гонях (1927)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[На зачарованых гонях (1927)|На зачарованых гонях]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Рэволюцыйным шляхам (1928)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Рэволюцыйным шляхам (1928)|Рэволюцыйным шляхам]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Над ракою Арэсай (1933)}} 12.04.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Над ракою Арэсай (1933)|Над ракою Арэсай]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Вогнішча барацьбы (1930)}} 08.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Вогнішча барацьбы (1930)|Вогнішча барацьбы]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка}} 04.04.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка|З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)}} 03.04.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімер Сваяк]]''. «[[Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі]]», 1992 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Бацькаў сын (1932)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Бацькаў сын (1932)|Бацькаў сын]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Бярозка (1923)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]]''. «[[Бярозка (1923)|Бярозка]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Янка Канцавы (1924)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Янка Канцавы (1924)|Янка Канцавы]]», 1924 * {{Прапанаваны экспарт|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Тамаш Грыб|Тамаш Грыб]]''. «[[И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|1905 год (1926)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Уладзімір Ленін|Уладзімір Ленін]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Канстанцін Ламака|Канстанцін Ламака]]''. «[[1905 год (1926)|1905 год]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Hołas dušy (1949)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Ks. K. Stepovič]]''. «[[Hołas dušy (1949)|Hołas dušy]]», 1949 * {{Прапанаваны экспарт|Кат у белай манішцы (1942)}} 13.03.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Кат у белай манішцы (1942)|Кат у белай манішцы]]», 1942 * {{Прапанаваны экспарт|Skarb (1927)}} 12.03.2026 ''[[Аўтар:Ян Васілеўскі (1885—1948)|Jan Wasileŭski]]''. «[[Skarb (1927)|Skarb]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)|Rodnaja mowa ŭ światyniach]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|А што далей? (Шыла)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Мікола Шыла|Мікола Шыла]]''. «[[А што далей? (Шыла)|А што далей?]]», 1948 * {{Прапанаваны экспарт|Ляля Мэнке (Луцкевіч)}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Ляля Мэнке (Луцкевіч)|Ляля Мэнке]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Стагодзьдзе новага беларускага друку}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Гадлеўскі|Вінцэнт Гадлеўскі]]''. «[[Стагодзьдзе новага беларускага друку|Стагодзьдзе новага беларускага друку]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|11 ліпеня (1930)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Ілары Барашка|Ілары Барашка]]''. «[[11 ліпеня (1930)|11 ліпеня]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)|Другое чытанне для дзяцей беларусаў]]», 1909 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Сымон Музыка (1925)}} 28.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Сымон Музыка (1925)|Сымон Музыка]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Лябірынты (1944)}} 26.02.2026 ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. «[[Лябірынты (1944)|Лябірынты]]», 1944 * {{Прапанаваны экспарт|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Фадзей Руткоўскі|Fadziej Rutkoŭski]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Wincuk Marcinkiewicz]]''. «[[Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła]]», 1910 * {{Прапанаваны экспарт|Гудкі (1931)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Гудкі (1931)|Гудкі]]», 1931 * {{Прапанаваны экспарт|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Сяргей_Замбржыцкі|Сяргей Замбржыцкі]]''. «[[«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа)]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Гірт з воўчага логу (1930)}} 19.02.2026 ''[[Аўтар:Яніс Райніс|Яніс Райніс]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Язэп Дыла|Назар Бываеўскі]]''. «[[Гірт з воўчага логу (1930)|Гірт з воўчага логу]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|З літуанізмаў у беларускай мове}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[З літуанізмаў у беларускай мове|З літуанізмаў у беларускай мове]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры]]», 1921 * {{Прапанаваны экспарт|Закаханая (Салагуб)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Алесь Салагуб|Алесь Салагуб]]''. «[[Закаханая (Салагуб)|Закаханая]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі]]», 1919 * {{Прапанаваны экспарт|Напор (1933)}} 15.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Напор (1933)|Напор]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Гапонъ (1909)}} 13.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Гапонъ (1909)|Гапонъ]]», 1909 * {{Прапанаваны экспарт|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)}} 11.02.2026 ''[[Аўтар:Пятро Мятла|Пятро Мятла]]''. «[[Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Ігнат Дварчанін|Ігнат Дварчанін]]''. «[[Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Гаўрыіл Сушкін|Гаўрыіл Сушкін]]'', ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|ананімны пераклад]]''. «[[«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Адвечная песьня (1927)}} 08.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Адвечная песьня (1927)|Адвечная песьня]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|400-лецьце Літоўскага Статуту}} 06.02.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Шкялёнак|Мікалай Шкялёнак]]''. «[[400-лецьце Літоўскага Статуту|400-лецьце Літоўскага Статуту]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Zyla Karalewič (1937)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Сцяпан Васільчанка|Sciapan Wasilčenko]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zyla Karalewič (1937)|Zyla Karalewič]]», 1937 * {{Прапанаваны экспарт|На рубяжы (1925)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[На рубяжы (1925)|На рубяжы]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Alenčyna wiasielle (1923)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Зязюля|Андрэй Зязюля]]''. «[[Alenčyna wiasielle (1923)|Alenčyna wiasielle]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Шляхам жыцьця (1923)|Шляхам жыцьця]]», 1923 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 25.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Устаноўка (1930)|Устаноўка]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)}} 24.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)|Сшытак вершаў (1938—1946)]]», 1946 * {{Прапанаваны экспарт|На загонах (1928)}} 23.1.2026 ''[[Аўтар:Васіль Каваль|Васіль Каваль]]''. «[[На загонах (1928)|На загонах]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Сьцежкі-дарожкі (1928))}} 21.1.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Сьцежкі-дарожкі (1928)|Сьцежкі-дарожкі]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Руска-беларускі слоўнік (1937)}} 20.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Руска-беларускі слоўнік (1937)|Руска-беларускі слоўнік]]», 1937 ---- {{справа|''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2012|2012]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2013|2013]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2014|2014]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2015|2015]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2016|2016]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2017|2017]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2019|2019]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2020|2020]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2021|2021]], ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2022|2022]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2023|2023]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2024|2024]]'' ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2025|2025]]''}} </div><noinclude>[[Катэгорыя:Шаблоны для галоўнай старонкі]]</noinclude> 27w6ac0cftulw8zcic31jvhrwox58ur 102 11682 285482 285332 2026-05-13T21:52:56Z Gleb Leo 2440 285482 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара |Імёны = Станіслаў |Прозвішча = Грынкевіч |Варыянты імёнаў = |Выява = Stanislaŭ Hrynkievič. Станіслаў Грынкевіч.jpg |ДН = 2 лютага 1902 года |Месца нараджэння = Новы Двор, Сакольскі павет, Гродзенская губерня, Літоўскае генерал-губернатарства, Расійская імперыя |ДС = 25 ліпеня 1945 (43 гады) |Месца смерці = Магілёў, БССР, СССР |Апісанне = беларускі грамадскі і палітычны дзеяч, лекар-псіханеўролаг, публіцыст, перакладчык, папулярызатар навукі. |Іншае = |Вікіпедыя = Станіслаў Грынкевіч |Вікіпедыя2 = Станіслаў Грынкевіч |Вікіцытатнік = |Вікісховішча = Category:Stanislaŭ Hrynkievič |Вікіліўр = |ЭСБЕ = |Google = |Катэгорыя = Станіслаў Грынкевіч |Першая літара прозвішча = Г }} == Творы == {{Усе творы}} * [[Zhuki Baćkaŭščyny]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Biełaruskaja Krynica]]. — 3—10 Čerwienia 1927. — [[Беларуская крыніца (1917)/1927/23|№23]]—[[Беларуская крыніца (1917)/1927/24|24]]}} * [[Nieabchodnaść hadawańnia narodu]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Biełaruskaja Krynica]]. — 25 Śniežnia 1929, 12 Studnia 1930. — [[Беларуская крыніца (1917)/1929/38|№38]], [[Беларуская крыніца (1917)/1930/2|2]]}} * {{Скан|[[Узгадаваньне характару]]|Узгадаваньне характару (1928).pdf}} // {{Fine|[[Студэнская думка (1924)|Студэнская Думка]]. — Сакавік—красавік 1928. — [[Студэнская думка (1924)/1928/2|№2 (9)]]}} * {{Скан|[[Аб прывычцы ў самаўзгадаваньні]]|Аб прывычцы ў самаўзгадаваньні (1928).pdf}} // {{Fine|[[Студэнская думка (1924)|Студэнская Думка]]. — Верасень—кастрычнік 1928. — [[Студэнская думка (1924)/1928/3|№3 (10)]]}} === У часопісе «Шлях Моладзі» === * [[Ліст Станіслава Грынкевіча да рэдакцыі часопіса «Шлях моладзі»]] * [[З XXI-га Процігарэлачнага Міжнароднага Кангрэсу]] === У часопісе «Калосьсе» === * {{Скан|[[Культура й загады нацыянальнае працы]]|Культура й загады нацыянальнае працы (1935).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1935. — [[Калосьсе (1935)/1935/1|Кніжка 1]]}} * {{Скан|[[З зацемак аб характары Беларусаў]]|З зацемак аб характары Беларусаў (1935).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1935. — [[Калосьсе (1935)/1935/2|Кніжка 2]]}} * {{Скан|[[З зацемак аб тэатры]]|З зацемак аб тэатры (Грынкевіч, 1935).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1935. — [[Калосьсе (1935)/1935/3|Кніжка 3]]}} * {{Скан|[[Аб праве да Бацькаўшчыны]]|Аб праве да Бацькаўшчыны (1936).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1936. — [[Калосьсе (1935)/1936/1|Кніжка 1 (5)]]}} * {{Скан|[[Паны «Жолондзі»|Паны „Жолондзі”]]|Паны «Жолондзі» (1936).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1936. — [[Калосьсе (1935)/1936/2|Кніжка 2 (6)]]}} * {{Скан|[[Псыхоаналіза і праблемы — літаратурныя і грамадзкія]]|Псыхоаналіза і праблемы — літаратурныя і грамадзкія (1936).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1936. — [[Калосьсе (1935)/1936/3|Кніжка 3 (7)]]}} * {{Скан|[[Гыгіена псыхічная, як праблема аснаўных адносінаў да жыцьця]]|Гыгіена псыхічная, як праблема аснаўных адносінаў да жыцьця (1937).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1937. — [[Калосьсе (1935)/1937/3|Кніжка 3 (12)]]}} * {{Скан|[[З роднае Сакольшчыны]]|З роднае Сакольшчыны (1937).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1937. — [[Калосьсе (1935)/1937/4|Кніжка 4 (13)]]}} * {{Скан|[[«Учора» і «сяньня» (Грынкевіч)|„Учора” і „сяньня”]]|«Учора» і «сяньня» (1938).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1938. — [[Калосьсе (1935)/1938/4|Кніжка 4 (17)]]}} * {{Скан|[[Трагічны крызыс]]|Трагічны крызыс (1939).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1939. — [[Калосьсе (1935)/1939/2|Кніжка 2 (19)]]}} === Кнігі === * {{Скан|[[Arlanio (1927)|Arlanio]]|Arlanio (1927).pdf}}. {{Fine|Wilnia: Wydawiectwa „Biełaruskaje Krynicy“, 1927}} * {{Скан|[[Ab teatry (1927)|Ab teatry]]|Ab teatry (1927).pdf}}. {{Fine|Wilnia: Wydawiectwa „Biełaruskaje Krynicy“, 1927}} * {{Скан|[[Narod (1927)|Narod]]|Narod (1927).pdf}}. {{Fine|Wilnia: Wydawiectwa „Biełaruskaje Krynicy“, 1927}} * {{Скан|[[Carkwa, Pomsta, Wiaźnica (1928)|Carkwa, Pomsta, Wiaźnica]]|Carkwa, Pomsta, Wiaźnica (1928).pdf}}. {{Fine|Wilnia: Wydawiectwa „Biełaruskaje Krynicy“, 1928}} * {{Скан|[[Aświeta (1936)|Aświeta]]|Aświeta (1936).pdf}}. {{Fine|Wilnia: Wydańnie „[[Беларуская крыніца (1917)|Biełaruskaj Krynicy]]“, 1936}} * {{Скан|[[У братоў украінцаў (1936)|У братоў украінцаў]]|У братоў-украінцаў (1936).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выданьне „[[Беларуская крыніца (1917)|Беларускай Крыніцы]]“, 1936}} == Пераклады == * ''[[Аўтар:Фама Кемпійскі|Kiempijski, T]]''. {{Скан|[[Śledam za Chrystusam (1934)|Śledam za Chrystusam]]|Śledam za Chrystusam.pdf}}. {{Fine|Lwoŭ—Wilnia: Wydańnie „Chryścijanskaj Dumki“, 1934}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Беларускія грамадскія дзеячы]] [[Катэгорыя:Публіцысты]] [[Катэгорыя:Лекары]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] dzc6edsbyu6yuv86qpb8sngxrf47774 106 48156 285493 126936 2026-05-14T06:58:36Z Gleb Leo 2440 285493 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[Ab teatry (1927)|Ab teatry]] |Language=be |Volume= |Author=[[Аўтар:Станіслаў Грынкевіч|Stanisłaŭ Hrynkiewič]] |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=Wydawiectwa „Biełaruskaje Krynicy“ |Address=Wilnia |Year=1927 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} pd0op9xxl0rtq0vwmen7n1nrry8f60y 104 63001 285531 281408 2026-05-14T08:29:02Z By-isti 3554 /* Праблематычная */ 285531 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="By-isti" /></noinclude> {{Цэнтар|{{Разьбіўка|'''Частка першая'''}}|памер=120%}} {{Ініцыял|'''1'''}} Надвячоркам, як ужо добра зашарэла ў хацëнцы, Галілей бордзенька саскочыў з печы, увамкнуў сьвятло свае саматужнае электрычнасьці і вострым руплівым вокам азірнуў начыньне. Але зараз-жа, мабыць раптоўна наважыўшы нешта, ён зноў загасіў электрычнасьць, гукнуў Босага і вышаў на вуліцу. Па вуліцы ён, як зазвычай, ня йшоў, а бег трушком, дробна падкідаючы ўсё сваё хударлявае тулава. І так сама, як ён, дробна трусіўся сьледам за ім яго неразлучны калматы таварыш. {{Водступ|2|em}}Так дабег Галілей да памяшканьня местачковае сямігодкі. Босага ён, не ўважаючы на яго жаласны протэст, пакінуў у цёмных халодных сенцах, а сам асьцярожна прачыніў дзьверы ў кватэру загадчыка сямігодкі. {{Водступ|2|em}}Марына Паўлаўна стаяла, укленчыўшы на канапе, перад акном — роўна, нярухома, як на шчырым маленьні, і ўзіралася ў сіні вечаровы змрок. Як вайшоў Галілей, яна страпянулася, быццам спалохалася, каб ня ўступіў хто ў кола яе вольна раскінутых на самоце думак, саскочыла долу і села, стуліўшыся, у куточку канапы. {{Водступ|2|em}}Галілей непакойна тупаў у парозе і раз-по-раз стрымана кашляў. {{Водступ|2|em}}— Можа сьвятло запаліць, дзядзька Ахрэм? {{Водступ|2|em}}— Кхе… кхе… вось зараз скончу сваю работу, дык зраблю электрычнасьць вам, Марына Паўлаўна… ветрачок, як у мяне… {{Водступ|2|em}}— Пакуль што я запалю лямпу. Сядайце, калі ласка. {{Водступ|2|em}}Галілей падышоў бліжэй, але астаўся стаяць — сядзець ён ня любіў. {{Водступ|2|em}}Марына Паўлаўна запаліла сьвятло, і яно цьмяна азарыла твар яе, стараваты ўжо, збляклы, з бясьцьветнымі вачмі, у пустэчы якіх правальваліся ўсе захаваныя думкі яе і адчуваньні. {{Водступ|2|em}}Галілеева барадзёнка затрэслася ў спагадлівай турбоце. І каб разьвеяць Марыне Паўлаўне яе глухую немарасьць, ён — аб чым-жа больш? — зачаў гаварыць аб сваім вынаходніцтве. {{Водступ|2|em}}— Усё з печкай вэдзгаюся, Марына Паўлаўна… ага… Цыркулярная печка… цыркуляцыя, значыцца, духу… ага… Дый карціць мне, каб як бяз дыму. Дым цяплыню з хаты выносіць, дык каб затрымаць яе…<noinclude></noinclude> 3onx58vfrr4scgjkcr9pr24av06p9tk 0 104497 285496 245899 2026-05-14T07:02:01Z Gleb Leo 2440 285496 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Arlanio | аўтар = Станіслаў Грынкевіч | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = | наступны = | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Арлянё (Грынкевіч)]]. }} <pages index="Arlanio (1927).pdf" from="5" to="5" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Arlanio (1927).pdf" from="7" to="7" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Arlanio (1927).pdf" from="9" to="57" /> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Творы на лацінцы]] [[Катэгорыя:Творы 1927 года]] [[Катэгорыя:Творы, выдадзеныя ў Мінску]] 3fgp3kifqq3hobo7tnuvodxenlzcibp 0 109478 285526 257178 2026-05-14T08:22:50Z Gleb Leo 2440 Замена старонкі на '{{загаловак | назва = 6. Коза лупленая | безаўтара = | год = 1887 год | пераклад = | секцыя = Беларуская народная казка | папярэдні = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/5|5. Козелъ]] | наступны = Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/...' 285526 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = 6. Коза лупленая | безаўтара = | год = 1887 год | пераклад = | секцыя = Беларуская народная казка | папярэдні = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/5|5. Козелъ]] | наступны = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/7|7. Зайкина хатка]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf" from="29" to="32" fromsection="6" tosection="6" /> {{Выроўніваньне-канец}} 1sqhwedj3mi3x5woyqj2g1fuwq03nhz 0 109539 285528 257211 2026-05-14T08:24:27Z Gleb Leo 2440 285528 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = 7. Зайкина хатка | безаўтара = | год = 1887 год | пераклад = | секцыя = Беларуская народная казка | папярэдні = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/6|6. Коза лупленая]] | наступны = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/8|8. Коза въ орѣхахъ]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf" from="32" to="33" fromsection="7" tosection="7" /> {{Выроўніваньне-канец}} mt29smtzc717wfjz2ipbteiaqvrwcal 104 122260 285471 283934 2026-05-13T20:21:42Z Gleb Leo 2440 285471 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>Латыша). Ёсьць на Беларусі і лёкальныя адхілкі, але звычайна пры граніцах з суседнімі народамі. Акрэсьленых граніц антрополёгія ня ведае, разуменьне гэтае — проблематычнае. {{Водступ|2|em}}''Форма чэрапа'' таксама важны мамэнт у антропомэтрыцкіх досьледах. Беларусы ў гэтым аглядзе, як мы ўжо зазначалі вышэй, прадстаўляюць цікавы тып, у якім антрополёгі хочуць бачыць найстаршы і найчысьцейшы тып славянскі. {{Водступ|2|em}}Калісьці славяне былі доўгагаловыя і толькі пазьней сталіся кароткагаловыя. Гэтая доўгагаловасьць найболей захавалася ў Беларусаў. Антрополёг Іваноўскі падае сярэдні індэкс для Беларусаў 81.87 (суббрахіцэфалы). {{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>Нацыянальная прыналежнасьць</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>Брахіцэфалы</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>Мэзоцэфалы</center> |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>Доліхоцэфалы</center> |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| Беларусы |style="vertical-align:top; text-align: left"| 64 проц. |style="vertical-align:top; text-align: left"| 23 проц. |style="vertical-align:top; text-align: left"| 13 проц. |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| Велікарусы |style="vertical-align:top; text-align: left"| 73{{gap|0.5em}}„ |style="vertical-align:top; text-align: left"| 18{{gap|0.5em}}„ |style="vertical-align:top; text-align: left"| {{gap|0.6em}}9{{gap|0.5em}}„ |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| Палякі |style="vertical-align:top; text-align: left"| 71{{gap|0.5em}}„ |style="vertical-align:top; text-align: left"| 18{{gap|0.5em}}„ |style="vertical-align:top; text-align: left"| 11{{gap|0.5em}}„ |} {{block center/e}} {{block center/s}} {{Цэнтар|{{Разьбіўка|Сярэдні індэкс}}:}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| Беларусы |style="vertical-align:top; text-align: left"| 81.87 (доўгагаловыя) |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| Велікарусы |style="vertical-align:top; text-align: left"| 82.41 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| Палякі |style="vertical-align:top; text-align: left"| 82.35 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| Літоўцы (з Вялік. Літвы) |style="vertical-align:top; text-align: left"| 82.— |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| Літоўцы (Жмудзь) |style="vertical-align:top; text-align: left"| 81. 6 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| Латышы |style="vertical-align:top; text-align: left"| 78. 5 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| Украінцы |style="vertical-align:top; text-align: left"| 83. 3 (кароткагаловыя) |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Паводле краніелёгічных досьледаў Беларусы зьяўляюцца якраз рэпрэзэнтанты калісьці доўгагаловага славянскага тыпу, толькі Палякі й Велікарусы ў суседзтве з Беларусамі маюць індэкс чэрапу троху падобны. {{Водступ|2|em}}Знак характэрызуючы Беларусаў, як праславянскі тып, праяўляецца і ў сьветлай комплексыі ''хварбы вочаў і валосься''<ref>Niederle, ibidem стр. 63. Talko-Hryncewicz „Charakterystyka fizyczna“ стр. 89.</ref>: {{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| | style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>Сьветлы тып</center> | style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>Цемны тып</center> |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| Беларусы | style="vertical-align:top; text-align: left"| 57 проц. | style="vertical-align:top; text-align: left"| 11 проц. |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| Палякі | style="vertical-align:top; text-align: left"| 57{{gap|0.5em}}„ | style="vertical-align:top; text-align: left"| 15{{gap|0.5em}}„ |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| Велікарусы | style="vertical-align:top; text-align: left"| 40{{gap|0.5em}}„ | style="vertical-align:top; text-align: left"| 20{{gap|0.5em}}„ |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| Украінцы | style="vertical-align:top; text-align: left"| 15{{gap|0.5em}}„ | style="vertical-align:top; text-align: left"| 40{{gap|0.5em}}„ |} {{block center/e}} {{block center/s}} {| | style="vertical-align:top; text-align: left"| | colspan="2" style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>{{Разьбіўка|Валасы}}</center> | colspan="2" style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>{{Разьбіўка|Вочы}}</center> |- | style="vertical-align:top; text-align: left"| | style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>сьветлыя</center> | style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>цемныя</center> | style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>сьветлыя</center> | style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>цемныя</center> |- | style="vertical-align:top; text-align: left"| Беларусы заходнія | style="vertical-align:top; text-align: left"| 82.4 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 17.6 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 79.1 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 29.9 |- | style="vertical-align:top; text-align: left"| Беларусы ўсходнія | style="vertical-align:top; text-align: left"| 76.7 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 23.3 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 70.3 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 29.7 |- | style="vertical-align:top; text-align: left"| Беларусы з Палесься | style="vertical-align:top; text-align: left"| 71.3 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 28.7 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 24.8 | style="vertical-align:top; text-align: left"| 25.2 |- | style="border-top:solid 2px black; vertical-align:top; text-align: left"| Агулам у Беларусаў | style="border-top:solid 2px black; vertical-align:top; text-align: left"| 76.7 | style="border-top:solid 2px black; vertical-align:top; text-align: left"| 23.7 | style="border-top:solid 2px black; vertical-align:top; text-align: left"| 74.6 | style="border-top:solid 2px black; vertical-align:top; text-align: left"| 25.4 |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Значыцца Беларусы адзначаюцца сьветлай комплексыяй ад суседзяў і ў большай меры ад іншых народаў.<noinclude></noinclude> pmwfrkgxt5vlq8o63sr7xsgi9asib9i 104 122893 285483 285009 2026-05-14T06:30:01Z RAleh111 4658 285483 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Сум і радасьць зьліваліся ў адну хвалю п‘янага чаду. Пад закуранай стольлю карчмы луналі і малітвы карчмара, і вясёлая ігра дудара, і сьлёзы гаротнага Язэпа, і песьні старых баб.</br> {{gap|1.5em}}У карчме зусім забылі пра мяцеліцу, за сасновымі сьценамі яе мала чуваць. Яе войканьні губляюцца ў п‘яным шуме.</br> {{gap|1.5em}}Ніхто нават не заўважыў, як Зоська ўсунулася праз дзьверы ў хату. Яна страсла сьнег з вопратак і, прыкрытая тканінай да самых вачэй, падышла да п‘яных кабет. Пашапталася з адной і, абагрэўшыся трохі, вышла з карчмы. <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">XV</span></center> {{gap|1.5em}}Пасьля мяцеліцы настала адліга з лёгкім марозам, які адшліфаваў поле, сьлізготнай зрабіў дарогу і пакрыў дрэвы ільдзяным шклом. У хвойніку было ціха, толькі час-ад-часу крыкне варона, шарахнецца заяц — і зноў усё змоўкне.</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ аглядаўся налева і направа і сваім вачом ня верыў, што вырваўся з панскіх палацаў на волю. Раней гэта яму не ўдавалася. Толькі цяпер, калі ўсе пазвар‘яцелі на „генэральную рэпэтыцыю“, яму ўдалося вырвацца на кароткі час. Яго адсутнасьць можа ня будзе заўважана.</br> {{gap|1.5em}}Хваля радасьці нахлынула на яго бурлівым патокам.</br><noinclude></noinclude> n6nnsq416uast7g49p41yidu6vfoaeh 104 123066 285484 285265 2026-05-14T06:38:21Z RAleh111 4658 285484 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Жывецца кепска — вінават Тамаш.</br> {{gap|1.5em}}Няма заробкаў — ён гэтаму прычынай.</br> {{gap|1.5em}}Бычка забрала поліцыя на чыншы — ён ня мог выкруціцца.</br> {{gap|1.5em}}Хлеба няма — усё ён ды ён.</br> {{gap|1.5em}}Жылі ў зямлянцы, як вярнуліся з бежанства — ён ня дбаў, не клапаціўся, каб лесу дастаць на будоўлю.</br> {{gap|1.5em}}Жонка ледзь не вінаваціла Тамаша ў тым, што сусьветная вайна адбылася, што іхняя мясцовасьць цяпер пад польскім панам знаходзіцца.</br> {{gap|1.5em}}Тамаш пачаў шчыра верыць у сваю вялікую вінаватасьць. Ён верыў, што сам уласнымі рукамі расьсейвае і разносіць бяду і ліха вакол сябе, валачэ за сабою, як свой уласны цень. Гэта яго нават радавала: значыць, каб хацеў, дык ніякага шлімазарства ня было-б ў хаце, каб хацеў, дык добра жылося-б; каб хацеў…</br> {{gap|1.5em}}„Мабыць у мяне захавана нейкая сіла, якую жонка хоча выцягнуць на ўзьверх — і ёй гэта ніяк не ўдаецца“.</br> {{gap|1.5em}}„Мабыць і мяне ўлегцы ня возьмеш. Я нечага такі ды варт“.</br> {{gap|1.5em}}І Тамаш не хацеў.</br> {{gap|1.5em}}„Навошта марнаваць гэтыя сілы? Навошта пускаць іх на ўзьвей-вецер?“</br> {{gap|1.5em}}Такія думкі заўсёды паднімалі Тамаша з процьмы ў верх, надавалі яму крыльлі і служылі моцнай {{абмылка|зброяў|зброяй}} перад лаянкамі жонкі.</br> {{gap|1.5em}}Тое самае было і на гэты раз.</br> {{gap|1.5em}}Аднак ад нарастаючага страху ён цяпер сьвету белага ня бачыў. Не заўважыў ні яркага сонца, ні гучнага сьпеву жаўранкаў, ні паху высачэзнай густой ліпы.</br><noinclude></noinclude> ennvcaazt7okll8o65xeq86njunqmyp 104 123120 285504 285336 2026-05-14T07:20:27Z Gleb Leo 2440 285504 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> <section begin="I"/>{{Водступ|2|em}}Dawoli karmić na pradstaŭleńniach dasiulešniaju wyklučna ježaju žartaŭ i kamedyjaŭ! Treba kab scena wučyła, a nia tolki kab była prypynkam śmiechu! {{Водступ|2|em}}Treba adnačasna pamahčy technična. Dajučy pjesu karysnuju, treba nawučyć, jak jaje wykarystać, kab kožnaja scena była škołaju, światyniaju i pakazalnikam usim hladzielnikam. <section end="I"/> <section begin="II"/>{{Цэнтар|II.}} {{Цэнтар|'''Značeńnie i meta teatru.'''}} {{Водступ|2|em}}Wialikija wučonyja, daśledčyki kultury čaławieckaje, adnahałosna wykazwajuć dumku, što tamaka budzie trywałkaja kultura, dzie ŭwieś narod, usie adzinki, u mieru mahčymaści swaje kožnaja, uwichacimucca kala jejnaha razwoju. I henaja dumka nia tolki jość prostym adhałoskam siańniašniaha demakratyzmu, jana sapraŭdy wykazwaje asnaŭny źmiest budawańnia i pajma (razumieńnia) kultury. Kaliś mo’ dawoli było, što adzin stan, adna klasa mieła wučonaść i dziakujučy hetamu świedama budawała kulturu. Inšyja stany nie aświečanyja, ciomnyja, zahnanyja, jak prykładam sialanstwa, niaświedama dawali swaju čaścinu ŭ skarbnicu bahaćcia kulturnaha. Jašče kali mała było złučwaŭ pamiž paasobnymi stanami, <section end="II"/><noinclude></noinclude> 0djw7de9pkz5vsqro5be5uoz3jboexc 104 123125 285505 285341 2026-05-14T07:21:51Z Gleb Leo 2440 285505 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="II"/>{{перанос-канец|п=čała|к=wieka}} nawytarajecca (prywykaje) pieramahać usie zaminki, jakija jaho sudačajuć (spatykajuć). {{Водступ|2|em}}A ci heta mała wy dumajecie?! {{Водступ|2|em}}Dobra naładžany teatr, jaki maje patrebnuju kolkaść i dobraha źmiestu padziejaŭ budzie na wioscy centralnaju škołaju hramadzkaha, nacyjanalnaha, mastackaha žyćcia. Jon budzie asiarodkam inšych kulturna-praświetnych ustanowaŭ, bo jon miecimie najbolš spahadnikaŭ, dziakujučy i jnakšaj staranie swajej. Značeńnie henaje druhoje starany biazumoŭna wialikaje. {{Водступ|2|em}}Čaławieku treba adpačyć, paciešycca, zabycca na časinu ab turbotach, złybiadach, biespatolnaści swajho harotnaha žyćcia. Čaho-ž jon hladziecimie i dzie šukacimie toj patoli i palohki, kali nia ŭ teatry! {{Водступ|2|em}}Biazsumliŭna ŭsieńkaja budučyna wioski zaležyć ad naładžańnia ŭ joj narodnych chatak, a pry ich teatru, a pobač z imi roznych ekanamickich ustanowaŭ. {{Водступ|2|em}}Wielmi časta, kali nie zaŭsiody, adziny šlach da narodnaje chaty, spažywieckaha tawarystwa, małačarni i h. d. idzie praz teatr. <section end="II"/> <section begin="III"/>{{Цэнтар|III.}} {{Цэнтар|'''Arhanizacyja teatralnaje trupy.'''}} {{Водступ|2|em}}Ab čym zdajecca było-b wiaści hutarku?! Jość achwota naładzić pradstaŭlennie, <section end="III"/><noinclude></noinclude> s1snszoso3h5kj2atdahvtbw2367ugf 104 123152 285506 285410 2026-05-14T07:23:41Z Gleb Leo 2440 285506 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="III"/>padhatoŭkach, kab wiedać, jak chto wywučyŭ swaju rolu, dy ŭ jakim miescy padkazwać. {{Водступ|2|em}}Woś i ŭsieńka ab ustrojstwie teatralnaje sekcyi. Była tolki tutaka hutarka ab ustrojstwie wonkawym, ab ustrojstwie anutranym; ab cioku pracy na padhatoŭkach pahutarym potym. <section end="III"/> <section begin="IV"/>{{Цэнтар|'''IV.'''}} {{Цэнтар|'''Praca na padhatoŭkach.'''}} {{Водступ|2|em}}Sapraŭdnaja praca teatralnaje sekcyi wiadziecca na padhatoŭkach. Pradstaŭleńnie — cikaŭnaje i karysnaje hladzielnikam. Pakazalnaje i pawučalnaje jano i artystam, dy zusim inakš čymsia hladzielnikam. Artysty karystajucca pradstaŭleńniem prysutnaściu nowych ludziej, kab zdaśledawać, ci dasiulešniaja praca ichniaja była takoju, jak treba. Pradstaŭleńnie — heta wystupy ichnija, sprawazdača z zdabytkaŭ ździejśnienych. {{Водступ|2|em}}Hladzielniki nia tolki śmiajucca, chaj na’t na wiasiołych kamedyjach, ci płačuć na dramach, — jany wučacca, sudziać i wučacca adnačasna. {{Водступ|2|em}}Dziela hetaha niemahčyma, kab adnosiny našyja da padhatowak byli lohkadumnyja. Druhaja jašče pryčyna nieabchodnaści ŭwažliwaści da pracy na padhatoŭkach taja, <section end="IV"/><noinclude></noinclude> a597jqywshvxrsvhw4sj51sluvkfitx 104 123159 285414 2026-05-13T12:01:53Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}„Каб яна там не пакрылася іржою“, занеўпакоіўся Міхалка.</br> {{gap|1.5em}}У думках ён угледзіў крушню — вялізную кучу каменьняў, абросшых шэрым аксамітным мохам, а пад імі — стрэльбу. Яна парудзела. Сталь ня блішчыць люстэркам, не адбівае ў мэталёвым...» 285414 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}„Каб яна там не пакрылася іржою“, занеўпакоіўся Міхалка.</br> {{gap|1.5em}}У думках ён угледзіў крушню — вялізную кучу каменьняў, абросшых шэрым аксамітным мохам, а пад імі — стрэльбу. Яна парудзела. Сталь ня блішчыць люстэркам, не адбівае ў мэталёвым блеску Міхалкавага твару ў пакалечаным, скрыўленым выглядзе…</br> {{gap|1.5em}}Толькі адзін кароценькі міг, як вокам міргнуць, ён бачыць перад сабою стрэльбу…</br> {{gap|1.5em}}Скрыпнулі драўляным рыпам дзьверы млыну. У Міхалкі сэрца спынілася</br> {{gap|1.5em}}— Кап-кап-кап… — капае вада.</br> {{gap|1.5em}}„Мо‘ зараз пойдуць да рэчкі шукаць?..“</br> {{gap|1.5em}}Жаўнеры селі на коняй. Паехалі.</br> {{gap|1.5em}}Адлягло ад сэрца. Стрэльба не прападзе…</br> {{gap|1.5em}}Тупат капыт запоўніў цемру, аддаляўся, тапіўся ў паветры, зьліваўся ў адзін гул, у сплецены ланцуг гукаў.</br> {{gap|1.5em}}„Пэўна, блішчаць вочы, упіваюцца ў цьму дарогі пад шырокімі брылікамі-бляшанкамі… Колькі дзесяткаў „пся крэў“ і іншых лаянак сыплюцца з вуснаў белаарловых панкоў“, думаў Міхалка.</br> {{gap|1.5em}}Толькі цяпер ён адчуў холад ва ўсім целе. Зуб аб зуб малоціць…</br> {{gap|1.5em}}Вышаў з рэчкі.</br> {{gap|1.5em}}Атросься, як конь пасьля купаньня. Вада лілася, цякла з яго вопратак. Не зьвярнуўшы на гэта ўвагі, бягом-галёпам пусьціўся ў поле — да крушні.</br> {{gap|1.5em}}Пакуль дабег, ажна горача стала…</br> {{gap|1.5em}}Давай разварочваць каменьні…</br> {{gap|1.5em}}З пазуроў цякла кроў. Пальцы склейваліся. Намацаў гарачымі пальцамі халодную сталь стрэльбы.</br><noinclude></noinclude> b6jcuxcvnah682icz2yt3rbm73ofzil 104 123160 285415 2026-05-13T12:12:59Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— Гэй! да таварышоў!</br> {{gap|1.5em}}А там — жытняе поле прачнулася.</br> {{gap|1.5em}}Крыкі.</br> {{gap|1.5em}}Войкала цемра.</br> {{gap|1.5em}}Стрэльбы бухалі, грымелі…</br> {{gap|1.5em}}Гойдалася поле ў пошчаках-водгаласках…</br> {{gap|1.5em}}Грамада паўстанцаў страляла ў упор.</br> {{gap|1.5em}...» 285415 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— Гэй! да таварышоў!</br> {{gap|1.5em}}А там — жытняе поле прачнулася.</br> {{gap|1.5em}}Крыкі.</br> {{gap|1.5em}}Войкала цемра.</br> {{gap|1.5em}}Стрэльбы бухалі, грымелі…</br> {{gap|1.5em}}Гойдалася поле ў пошчаках-водгаласках…</br> {{gap|1.5em}}Грамада паўстанцаў страляла ў упор.</br> {{gap|1.5em}}Пяць стрэльбаў — пяць коняй упалі. Польскі атрад уцякаў.</br> {{gap|1.5em}}Пяць жаўнераў жыўцом у жыта пацягнулі…</br> {{gap|1.5em}}Зноў вынырнуў месяц.</br> {{gap|1.5em}}Тырчэлі чорныя коміны Глухога Бору. Здалёку відаць былі. Вызначаліся, як трубы параходаў, на фоне нябёс.</br> {{gap|1.5em}}Недзе плакала спалоханая дрымотная птушка. <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">IV</br> {{разьбіўка|'''Мяжа}}</span></center> {{gap|1.5em}}Якая-ж гэта Беларусь? — ламаў галаву Міхалка. — Ішла яна, гэта самая Беларусь, раней з немцам, пасьля з палякам, а цяпер з бальшавікамі, зноў — яна ды яна…</br> {{gap|1.5em}}Як яна выглядае?</br> {{gap|1.5em}}Паякому гаворыць?</br> {{gap|1.5em}}Чаго хоча ад нас?</br> {{gap|1.5em}}Шмат запытаньняў было ў Міхалкі аб гэтай Беларусі. Чуў аб ёй многа ад розных людзей. Ніяк уцяміць ня мог.</br> {{gap|1.5em}}Яшчэ ні разу яе ня бачыў. Ні разу голасу яе ня чуў… Ціхая, нявідочная істота… Даведаўся Міхалка аб ёй, калі пачала звацца Савецкай.</br><noinclude></noinclude> 1dfml4fsn2b6uicy5frcv47r5mw1lv4 104 123161 285416 2026-05-13T12:19:01Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Савецкая Беларусь.</br> {{gap|1.5em}}У ёй гаспадараць працоўныя: рабочыя ў горадзе, сяляне — у вёсцы.</br> {{gap|1.5em}}Хтось раней Вільгельму хацеў яе сасватаць, пасьля — Пілсудзкаму падарыць.</br> {{gap|1.5em}}А Міхалка думаў, што Беларусь недзе за акіянам жыве. Яе лю...» 285416 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Савецкая Беларусь.</br> {{gap|1.5em}}У ёй гаспадараць працоўныя: рабочыя ў горадзе, сяляне — у вёсцы.</br> {{gap|1.5em}}Хтось раней Вільгельму хацеў яе сасватаць, пасьля — Пілсудзкаму падарыць.</br> {{gap|1.5em}}А Міхалка думаў, што Беларусь недзе за акіянам жыве. Яе людзі будуць новыя акопы капаць у Глухім Бары.</br> {{gap|1.5em}}Ён непакоіўся, што не зразумее гэтых людзей, бо з чужаземных моваў ведае толькі адну нямецкую: „ніто кум цыгар“.</br> {{gap|1.5em}}Ён трывожыўся, што прыдзецца многа даніны плаціць Беларусі.</br> {{gap|1.5em}}Міхалка гуртаваў людзей. Думаў бунтаваць народ…</br> {{gap|1.5em}}Абрадваўся, як растлумачылі ў сельсавеце. Ён даведаўся, што яшчэ адна краіна ёсьць на сьвеце — завецца Беларусь.</br> {{gap|1.5em}}Дык чаму-ж аб гэтым даўно не казалі?</br> {{gap|1.5em}}Ён-жа ведае кожны яе каменчык, кожную рэчку, узгоркі, балоты, лясы…</br> {{gap|1.5em}}Зусім ня знаў раней, што, апрача нямецкай, умее гаварыць яшчэ і на беларускай мове. Вось так, як ён гаворыць штодня з сваімі суседзямі з малых год. На гэтай мове ён нават сны сьніў ад маленства, сны сьніў аб волі, аб сонцы. На начлезе калісьці нават песьні сьпяваў, маладзіцы і цяпер на пагорках вясьнянкі пяюць на простай мове. У горадзе нават кніжкі друкуюцца з такімі песьнямі. Яго хлопчык Юрка чытае…</br> {{gap|1.5em}}З кніжкі глядзіць на Міхалку чалавек з вялікім лобам. Гэты чалавек жмурыць вочы на Міхалку, хавае ўсьмешку ў вачох і глядзіць. Гэта Ленін — першы {{перанос пачатак|бальша|вік}}<noinclude></noinclude> t6o19zdashc0xytvwzfnbzc1cs3frdr 104 123162 285417 2026-05-13T12:24:15Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|бальша|вік}}… Той самы, што аддаў Міхалцы Беларусь. Той самы, што зрабіў яе Савецкай.</br> {{gap|1.5em}}Міхалка злуецца на самога сябе, чаму раней сам ня ведаў такой простай рэчы. Шукаў люльку, а яна ў яго зубах!</br> {{gap|1.5em}}Такія думкі лезуць Міхалцы...» 285417 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|бальша|вік}}… Той самы, што аддаў Міхалцы Беларусь. Той самы, што зрабіў яе Савецкай.</br> {{gap|1.5em}}Міхалка злуецца на самога сябе, чаму раней сам ня ведаў такой простай рэчы. Шукаў люльку, а яна ў яго зубах!</br> {{gap|1.5em}}Такія думкі лезуць Міхалцы ў галаву, абсыпаюць яго, нібы іскры, якія мітусяцца, мільгаюць з горна ва ўсе бакі.</br> {{gap|1.5em}}Міхалка ў кузьні. Малатком гручыць па жалезе. Рука сама знае закон рытму; мускулы, нібы спрунжыны сталёвыя, разгінаюцца і згінаюцца ў тахт. Кожны ўдар малатка аднамерны і па сіле і па часе — нават на адно мігаценьне вока ня спудлуе. Другая рука сашчаміла абцугамі кавалак гарачага, мяккага жалеза. Нібы цеста, комкаецца жалеза пад малатком і прымае патрэбныя формы.</br> {{gap|1.5em}}Сын каваля, Юрка, любіць мяхі раздуваць. Трымаецца абедзьвюма рукамі за кій і ўзапар працуе.</br> {{gap|1.5em}}Такая дапамога вельмі пажадана для бацькі.</br> {{gap|1.5em}}Міхалка жыве недалёка ад граніцы.</br> {{gap|1.5em}}У Глухім Бары стаіць пагранічная варта — чырвонаармейцы з зоркамі на шапках.</br> {{gap|1.5em}}Міхалка ня раз бачыў і польскіх жаўнераў-пагранічнікаў з белымі арламі на шапках.</br> {{gap|1.5em}}Чырвоныя зоркі ня ладзяць з белымі арламі.</br> {{gap|1.5em}}Суседняя вёска, Жоўтыя Пяскі, знаходзіцца па тым баку граніцы. Калі ўзьбярэшся на ўзгорак, дзе раней стаяў высокі крыж, дык праз рэдкі хмызьняк можна пабачыць дым з комінаў Жоўтых Пяскоў.</br> {{gap|1.5em}}Часам хлопчыкі з Глухога Бору бягуць на ўзгорак, каб пабачыць „замежны“ дым. Яны пільна ўглядаюцца<noinclude></noinclude> q7rej34str4eh0eqo2wr6lp0yqe7vvh 104 123163 285418 2026-05-13T12:29:03Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «ў сінь неба, што на польскім баку знаходзіцца, каб пабачыць белага арла.</br> {{gap|1.5em}}Часам, у добрае надвор‘е, чуваць з „таго боку“ людзкія галасы.</br> {{gap|1.5em}}Часам карова заблудзіцца і апыніцца ў „чужаземнай краіне“. Тады між прадстаўнікамі чырвонай зор...» 285418 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>ў сінь неба, што на польскім баку знаходзіцца, каб пабачыць белага арла.</br> {{gap|1.5em}}Часам, у добрае надвор‘е, чуваць з „таго боку“ людзкія галасы.</br> {{gap|1.5em}}Часам карова заблудзіцца і апыніцца ў „чужаземнай краіне“. Тады між прадстаўнікамі чырвонай зоркі і белага арла пачынаюцца дыплёматычныя перагаворы. „Політычнымі нотамі“ абменьваюцца абодва бакі. Зьбянтэжаны гаспадар нарэшце адваёўвае сваю карову.</br> {{gap|1.5em}}Такія ідыліі часта чыняцца на вачох Міхалкі.</br> {{gap|1.5em}}Часта слупы пагранічныя акутвае туман. Ня відаць іх. Ня відаць і варты. Тады Міхалцы здаецца, што ніякай граніцы няма, што гэта толькі байка, прыдуманая людзьмі.</br> {{gap|1.5em}}Па тым баку, у вёсцы Жоўтыя Пяскі, стары бацька Міхалкі жыве. Цяпер Міхалка ніяк пабачыць яго ня можа. Чужымі парабіліся.</br> {{gap|1.5em}}Гэта ня байка — ёсьць граніца.</br> {{gap|1.5em}}Толькі жаўранкі граніцы ня ведаюць, носяцца над вёскамі, калі ранічная зараніца палыхае над хмызьняком і адбіваецца аднымі і тымі самымі водблескамі ў маленькіх шыбінах Глухога Бору і Жоўтых Пяскоў…</br> {{gap|1.5em}}Толькі вецер сінявокі ня знае слупоў на мяжы. Ён часам стукне аб гэтыя слупы нявідочнай даўбнёй, засьвісьне разбойніцкім заліхвацкім сьвістам, скокне з аднаго боку на другі, украдкам перанясе песьні з адной вёскі ў другую… На аднэй мове пяюцца гэтыя песьні — родныя яны. Смутак і радасьць зьмешваюцца, сплятаюцца ў адно, нібы дым з двух комінаў.</br> {{gap|1.5em}}Толькі рэчка Сьлізанка сьмяецца з гранічных капцоў. Адбіваючы колер неба, яна, гэтая вузенькая, як<noinclude></noinclude> bl0r0915v61xyxo4cdxzr9bhyptxsav 104 123164 285419 2026-05-13T12:33:44Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «сялянскі паясок, рачулачка, журчыць і булькае па каменьнях, загінаецца ў лукі, у абаранкі, у затокі і пераліваецца з лугу на луг ад Жоўтых Пяскоў у Глухі Бор. Акунькі і плоткі вузенькай Сьлізанкі перадаюць прывітаньні ад рыбаловаў Глухога Бору рыбаловам...» 285419 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>сялянскі паясок, рачулачка, журчыць і булькае па каменьнях, загінаецца ў лукі, у абаранкі, у затокі і пераліваецца з лугу на луг ад Жоўтых Пяскоў у Глухі Бор. Акунькі і плоткі вузенькай Сьлізанкі перадаюць прывітаньні ад рыбаловаў Глухога Бору рыбаловам Жоўтых Пяскоў…</br> {{gap|1.5em}}Але ўсё гэта мала цешыць Міхалку.</br> {{gap|1.5em}}„Падзялілі Беларусь. Так справа вымагала. Так трэба было.</br> {{gap|1.5em}}Адну булку хлеба сьпякла гаспадыня. Нехта вострым нажом раскроіў гэту булку на дзьве палавіны“.</br> {{gap|1.5em}}Такое ўяўленьне мае Міхалка аб падзеле Беларусі.</br> {{gap|1.5em}}Міхалка палажыў малаток на кавадлу, спыніў працу і засумаваў.</br> {{gap|1.5em}}Ад аднаго перабежчыка з Жоўтых Пяскоў ён даведаўся, што польскія жандары білі яго старога бацьку, зьдзекваліся над ім за тое, што мае сына бальшавіка.</br> {{gap|1.5em}}Сусед расказаў, што бацьку да поўсьмерці зьбілі. Пад пазурамі шпількамі калолі. Білі шомпаламі па галаве. Нагамі па старых грудзёх тапталі…</br> {{gap|1.5em}}Шмат яшчэ чаго жудаснага сусед гаварыў. Мужыкі па лясох хаваюцца. На панскія маёнткі нападаюць.</br> {{gap|1.5em}}Міхалка зноў сьціснуў малаток у вагромністых руках. Жалеза аб жалеза зазьвінела, загаварыла моваю іскраў і агню, залемантавала ад сталёвай злосьці.</br> {{gap|1.5em}}Дух бунту закіпеў у моцных грудзёх каваля. Вочы загарэліся:</br> {{gap|1.5em}}— Так ня будзе! Так ня будзе!</br> {{gap|1.5em}}— Тата… тата… — перабіў яго сын Юрка, — глядзі! Ён абаранкі есьць.</br> {{gap|1.5em}}— Хто? Якія абранкі? — зьдзівіўся бацька.</br><noinclude></noinclude> ee716pa4ivu343n134kzk59sguuqff9 104 123165 285420 2026-05-13T12:39:04Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— А вунь на дварэ!</br> {{gap|1.5em}}Міхалка спыніў працу і вышаў на двор.</br> {{gap|1.5em}}Каля кузьні на вялікім круглым камені з старых жорнаў сядзеў незнаёмы пятнаццацігадовы дзяцюк і еў абаранкі.</br> {{gap|1.5em}}І сын і бацька з дзівам глядзелі на абаранкі і на т...» 285420 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— А вунь на дварэ!</br> {{gap|1.5em}}Міхалка спыніў працу і вышаў на двор.</br> {{gap|1.5em}}Каля кузьні на вялікім круглым камені з старых жорнаў сядзеў незнаёмы пятнаццацігадовы дзяцюк і еў абаранкі.</br> {{gap|1.5em}}І сын і бацька з дзівам глядзелі на абаранкі і на таго, хто іх з апетытам еў.</br> {{gap|1.5em}}Юрка глытаў сьліну. Вочы блішчэлі ў яго, як у галоднага ваўчаня. Кожны раз, як дзяцюк адкусваў кавалак белага абаранка, Юрка ўяўляў сабе, што сам есьць, што адчувае надзвычайны смак…</br> {{gap|1.5em}}І майстар быў дзяцюк есьці гэтыя абаранкі! Ён іх еў па нейкаму спэцыяльнаму мэтоду. Нагне галаву на бок і пасабачаму раскусіць абаранак, расьцягне яго ў кілбасу. І тады толькі есьць. Еў ён усім целам: моршчыўся лоб, жмурыліся вочы, рухаліся рукі і ногі. Кожная частка цела памагала есьці.</br> {{gap|1.5em}}Юрка дзівіцца пры гэтым, куды дзірка ад абаранка дзяецца. Вось толькі што яна была, а раптам — няма. Абаранак яшчэ цэлы, толькі выцягнуты ўдоўжкі, а дзіркі няма…</br> {{gap|1.5em}}— Мабыць, спачатку дзірку есьць! — разважаў Юрка.</br> {{gap|1.5em}}Пах абаранка разьліваўся па жылках Юркі. Хлопец ажна ў твары мяняўся. Галава кружылася. Ён ня мог адарвацца ад гэтага дзіва, заглядаў невядомаму дзяцюку у рот. Зубы лічыў у яго. Хруст смачнага абаранка ў чужых зубох даводзіў хлопчыка да ахмяленьня… У грудзёх млосна рабілася.</br> {{gap|1.5em}}Быў зьдзіўлен таксама і Міхалка, але зусім паінакшаму:</br><noinclude></noinclude> l4jkazeocwdhgfwkd83oekm92jy5ao8 104 123166 285421 2026-05-13T12:40:19Z RAleh111 4658 /* Праблематычная */ 285421 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="RAleh111" /></noinclude></br> {{gap|1.5em}} Гэта-ж абаранкі з мястэчка Ільлі. Ён іх пазнае, як старых сяброў-зарумяненыя, крохкія, з вялікімі, як поўны месяц, дзіркамі. Хоць ты на частакол насоўвай! 1 пах знаёмы. Ня раз закусваў імі ў Малкі пасьля чаркі гарэлкі. Ня раз прыносіў адтуль дахаты цэлую вязанку гэткіх абаранкаў. Колькі вясёлых крыкаў было тады ад Юркі...</br> {{gap|1.5em}}Мястэчка Ільля знаходзіцца за чатырнаццаць вёрст ад граніцы на баку белага арла...</br> {{gap|1.5em}}Шмат успамінаў меў Міхалка аб гэтым мястэчку. Бадай кожны тыдзень у панядзелак езьдзіў туды на кір- маш. Ён і цяпер можа напамяць пералічыць усіх ільскіх коз. Яны яму добра ў знакі даліся-многа шкоды рабілі на возе.</br> {{gap|1.5em}}, Цікава, ці польскія жаўнеры козам таксама бароды павырывалі, як старым ільскім яўрэям?"</br> {{gap|1.5em}}Але доўга Міхалка над гэтым пытаньнем не за- думваўся.</br> {{gap|1.5em}}Падазронымі паказаліся яму і незнаёмы дзяцюк і знаёмыя абаранкі.</br> {{gap|1.5em}}Міхалка падышоў бліжэй да дзяцюка.</br> {{gap|1.5em}} Скуль ты, хлопча?</br> {{gap|1.5em}}Дзяцюк на яго скоса зірнуў. Вочы забегалі, заёрзалі неспакойна.</br> {{gap|1.5em}} А я, дзядзька, з суседняй вёскі.</br> {{gap|1.5em}} З якой?</br> {{gap|1.5em}} Ды з Малявіч.</br> {{gap|1.5em}} 272<noinclude></noinclude> 7ucgkfe0pt2l7h1lovamd6xn7d7pq91 285426 285421 2026-05-13T16:25:13Z RAleh111 4658 /* Не вычытаная */ 285426 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— Гэта-ж абаранкі з мястэчка Ільлі. Ён іх пазнае, як старых сяброў — зарумяненыя, крохкія, з вялікімі, як поўны месяц, дзіркамі. Хоць ты на частакол насоўвай! І пах знаёмы. Ня раз закусваў імі ў Малкі пасьля чаркі гарэлкі. Ня раз прыносіў адтуль дахаты цэлую вязанку гэткіх абаранкаў. Колькі вясёлых крыкаў было тады ад Юркі…</br> {{gap|1.5em}}Мястэчка Ільля знаходзіцца за чатырнаццаць вёрст ад граніцы на баку белага арла…</br> {{gap|1.5em}}Шмат успамінаў меў Міхалка аб гэтым мястэчку. Бадай кожны тыдзень у панядзелак езьдзіў туды на кірмаш. Ён і цяпер можа напамяць пералічыць усіх ільскіх коз. Яны яму добра ў знакі даліся — многа шкоды рабілі на возе.</br> {{gap|1.5em}}„Цікава, ці польскія жаўнеры козам таксама бароды павырывалі, як старым ільскім яўрэям?“</br> {{gap|1.5em}}Але доўга Міхалка над гэтым пытаньнем не задумваўся.</br> {{gap|1.5em}}Падазронымі паказаліся яму і незнаёмы дзяцюк і знаёмыя абаранкі.</br> {{gap|1.5em}}Міхалка падышоў бліжэй да дзяцюка.</br> {{gap|1.5em}}— Скуль ты, хлопча?</br> {{gap|1.5em}}Дзяцюк на яго скоса зірнуў. Вочы забегалі, заёрзалі неспакойна.</br> {{gap|1.5em}}— А я, дзядзька, з суседняй вёскі.</br> {{gap|1.5em}}— З якой?</br> {{gap|1.5em}}— Ды з Малявіч.</br><noinclude></noinclude> g1es1wm0abtfwhokm1t2otc7ijbmjin 104 123167 285422 2026-05-13T13:57:39Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— Які ты страшны быў, Карызна! Пачырванеў, вочы гараць, вусны калоцяцца. Я так спалохалася была, папраўдзе… {{Водступ|2|em}}Карызна нейкі час сядзеў моўчкі, у задуменьні. Думалася цяпер зусім лёгка, не балела нутро ад думак, і ўсё паказвалася п...» 285422 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Які ты страшны быў, Карызна! Пачырванеў, вочы гараць, вусны калоцяцца. Я так спалохалася была, папраўдзе… {{Водступ|2|em}}Карызна нейкі час сядзеў моўчкі, у задуменьні. Думалася цяпер зусім лёгка, не балела нутро ад думак, і ўсё паказвалася проста, ясна. Ён стаў аналізаваць свой настрой. {{Водступ|2|em}}— Ведаеш, Вера, у мяне-ж няма да іх злосьці ці нянавісьці. Я жалею іх — нядобрай, гнілой жаласьцю, як ня трэба жалець. І мой сёнешні шал быў протэст супроць гэтае жаласьці. Цяпер я ўсё бачу, як на далоні — мне ўсё ясна. Я не апавядаў табе пра адно здарэньне на вёсцы? Я выпадкова натрагіў быў на селяніна, які разьвітваўся з сваёй шаўлюжкай перад тым, як здаваць яе ў колгас. Ён плакаў. І я, пачуўшы плач ягоны, ледзьве ўтрымаўся, каб не заплакаць самому. Гэта страшна… {{Водступ|2|em}}Вера пасьпешна згадзілася з ім. {{Водступ|2|em}}— Праўда. Я разумею цябе… Я добра разумею… Я… {{Водступ|2|em}}Яна ледзьве не сказала, што сама прыблізна такое адчувала да маленькае молепадобнае жанчыны, але схапянулася. Мо‘ яшчэ рана пра гэта? Зірнула з апаскаю на Карызну, ці не заўважыў ён яе мімавольнага парываньня, але той быў захоплены сваім, і яна супакоілася. {{Водступ|2|em}}А Карызна гаварыў далей — ня то ёй, ня то самому сабе. {{Водступ|2|em}}— Я вырас у сялянскай сям‘і, і ўсе дробязі сялянскага бытаваньня застралі ў нутры ў маім, як маленькія нявідныя стрэмкі. Часам яны баляць… не, не баляць, садніюць — шчымліва, салодка, і гэта зьнясільвае, адбірае волю. Я-ж ведаю добра, што маё дзяцінства прайшло ў абставінах дзікіх, ганебных для чалавека, і разам з тым успаміны аб ім цешаць маё сэрца глыбокай слодыччу… Мяне цешыць тое, супроць чаго я змагаюся, што трэба зьнішчыць, выкарчаваць, як дзікі жудасны перажытак! Ты разумееш, Вера, як гэта цяжка, як гэта ломіць усяго, як трэба напружваць сябе, каб ня ўдацца ў адну ці ў другую крайнасьць… А можа… {{Водступ|2|em}}Ён закусіў губу, быццам стрымаўся, каб не сказаць лішняга, і зірнуў на Веру сьцеражліва-дапытлівым поглядам. Яна заўважыла гэты погляд, і на твары ў яе лёгкім ценем адбілася крыўда. {{Водступ|2|em}}Карызна ўстаў, пахадзіў па пакою, Яму паказвалася новая няясная думка, якую ён мабыць яшчэ ня мог ці баяўся акрэсьліць у сваёй сьвядомасьці. Ён вагаўся. {{Водступ|2|em}}Вера была нездаволена і, каб паказаць яму гэта, сказала з падкрэсьлена пакорнай ласкай: {{Водступ|2|em}}— Ты не кажы, калі табе цяжка… Ты не зважай на мяне — я не пакрыўджуся за недаверлівасьць. {{Водступ|2|em}}Ён парыўчата махнуў рукой. {{Водступ|2|em}}— Ня ў тым, Вера. Я проста сам яшчэ не разумею… Мне падумалася было, што можа, наогул мы ўжо лішнія ў гэтай рэволюцыі, мо‘ гэтая новая {{Абмылка|рёволюцыя|рэволюцыя}}, гэты новы этап яе — пойдзе бяз {{Разьбіўка|нас}}… Ты {{Абмылка|рязумееш|разумееш}}, пра каго я кажу? Не? Я кажу пра тых, хто ўвайшоў у рэволюцыю праз стыхійны<noinclude></noinclude> k3smmglo1gfeguz08ftmfun26x4sgry 104 123168 285423 2026-05-13T14:32:22Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «чаго ты плачетъ? — Якъ жа мнѣ ня плакыць: нѣхто ў моей хатцы есь. — «По́йдземъ, кумка-голубка, ци ня выгонимъ мы съ тобой!» — Идзѣ табѣ, рачикъ, выгныць? Зайчикъ гнавъ — ня выгнывъ, вовкъ гнавъ — ня выгнывъ, мядзьвѣдзь гнавъ — ня выгнавъ, и ты ня выгонишъ. —...» 285423 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>чаго ты плачетъ? — Якъ жа мнѣ ня плакыць: нѣхто ў моей хатцы есь. — «По́йдземъ, кумка-голубка, ци ня выгонимъ мы съ тобой!» — Идзѣ табѣ, рачикъ, выгныць? Зайчикъ гнавъ — ня выгнывъ, вовкъ гнавъ — ня выгнывъ, мядзьвѣдзь гнавъ — ня выгнавъ, и ты ня выгонишъ. — «Ну, а ўсе-тки ходземъ! «Пошли и спрашуюць: дзень-добрый тому, хто ў гетымъ дому? — Я коза луплена, за три гроши куплена: якъ дамъ копытомъ — опынесься подъ кутомъ; якъ дамъ рогомъ — опынесься за порогомъ, золотой бородой замяту! Ракъ тоды подъ печь, подповзъ подъ козу, ды якъ щипнець! Якъ побяжиць тая коза съ подъ печи, ды съ хаты, ды ў лѣсъ!... Лисичка накормила, напоила рака, а сама стала жиць ды поживаць, ды добра наживаць. {{Водступ|2|em}}''Ульяновицкая волость сѣнн. у.'' {{Водступ|2|em}}1) Вар. въ островенской вол. того-же уѣзда; Живъ бывъ старичокъ и старушка, и бывъ у ихъ сынъ и дочка. Вотъ купивъ сабѣ старичокъ козу, и пославъ енъ свою дочку пасциць яѐ. 2) Тамъ-же и въ Гомельск. у. коза говоритъ: «Нѣ, дѣдъ, не пила я, не ѣла, тольки якъ бѣгла черазъ мостокъ — ухватила кленовый листокъ, а якъ бѣгла черазъ гребельку — ухватила воды капельку. Тольки й пила я и ѣла. Въ ряснянск. вол. сѣнн. у. Ни напилася я, ни наѣлася: коло бярозки ходзила, бярозовый листокъ хвацила; коло рѣчки ходзила, лыжачку водзицы выпила. 3) Въ Гомельск. у. дѣдъ сталъ рѣзать козу. Рѣзалъ, рѣзалъ, половину бока облупилъ, и ножъ иступилъ. Пошолъ въ кузницу точить, а коза убѣжала. 4) Зайкина хатка. Первая приходила тогда къ зайчику лисица, а выгоняетъ козу пѣтухъ. Сказка о козѣ лупленой — обще-русская. См. Афан. II, 285 (позднѣйшая варіація) Терещенко IV, 45, малор. Чубинск, 128. Садовник. 179. {{ц|'''7, Зайкина хатка.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Жили были въ однымъ лѣси лисица и заяцъ. Жили яны одзинъ кыло другого близко. Пришла восянь; стало холодно. Уздумали яны сабѣ хатки строиць. Вотъ лисица построила сабѣ хатку съ труску-сняжку, а зайчикъ съ труску-пяску. Прожили зимку, настала вясна; у лисицы хатка растала, и зайчикова выстоила, Пришла лисица, выгныла зайчика, стала сама жиць у яго хатцы. Сядзиць зайка пыдъ бярезой и плачець. Идзець вовкъ: чаго ты, зайка, плачешь? — «Якъ жа мнѣ не плакыць: жили мы зъ лисицый близко. Стало холодно; построили мы сабѣ хатки: я сабѣ построивъ хатку съ труску-пяску, а лисица съ труску-сняжку. Настала вясна, яѐ хатка растала, а моя усто́ила. Яна мяне выгныла зъ моѐ хатки, и сама цяперь живець тамъ. Вотъ я сижу ды плачу. Пособъ горю горюваць!» — Ну, ходзи, я яѐ выгоню! Пришовъ вовкъ, ставъ на пороги: вылѣзай, лиса, вонъ, а то скину съ печи, побъю плечи! А лисица ня лѣзець съ печи, ды говориць: мой хвостъ шорсткій — якъ дамъ, дыкъ повалисься! Спужався вовкъ, побѣгъ и зайца кинывъ. Сѣвъ заяцъ изнова пыдъ бярезиный и плачець. Идзець пы лясу мядзьвѣдзь, увидзѣвъ зайку и спрашыець: чаго ты, зайка, плачешь? — «Якъ жа мнѣ не плакыць: жили мы зъ лисицый близко. Пришла восянь; построили мы сабѣ хатки: у яѐ хатка съ труску-сняжку, а ў мяне съ труску-пяску. Настала вясна: Лисицына хата растала, а моя устоила. Яна мяне и выгныла, сама тамъ живедь, а я сижу ды плачу!» Пособъ горю горюваць!» Вотъ и пошовъ мядзьвѣдзь лисицу выгоняць. Узыйшовъ на порогъ, а лисица и спрашыець: хто тамъ? мой хвостъ шорсткій — якъ дамъ, дыкъ повалисься!<noinclude></noinclude> f4ir5zhfrzzuyrlz86avm6p3a4fe8su 285424 285423 2026-05-13T14:32:55Z Gabix 3485 285424 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>чаго ты плачетъ? — Якъ жа мнѣ ня плакыць: нѣхто ў моей хатцы есь. — «По́йдземъ, кумка-голубка, ци ня выгонимъ мы съ тобой!» — Идзѣ табѣ, рачикъ, выгныць? Зайчикъ гнавъ — ня выгнывъ, вовкъ гнавъ — ня выгнывъ, мядзьвѣдзь гнавъ — ня выгнавъ, и ты ня выгонишъ. — «Ну, а ўсе-тки ходземъ! «Пошли и спрашуюць: дзень-добрый тому, хто ў гетымъ дому? — Я коза луплена, за три гроши куплена: якъ дамъ копытомъ — опынесься подъ кутомъ; якъ дамъ рогомъ — опынесься за порогомъ, золотой бородой замяту! Ракъ тоды подъ печь, подповзъ подъ козу, ды якъ щипнець! Якъ побяжиць тая коза съ подъ печи, ды съ хаты, ды ў лѣсъ!... Лисичка накормила, напоила рака, а сама стала жиць ды поживаць, ды добра наживаць. {{Водступ|2|em}}''Ульяновицкая волость сѣнн. у.'' {{smaller|{{Водступ|2|em}}1) Вар. въ островенской вол. того-же уѣзда; Живъ бывъ старичокъ и старушка, и бывъ у ихъ сынъ и дочка. Вотъ купивъ сабѣ старичокъ козу, и пославъ енъ свою дочку пасциць яѐ. 2) Тамъ-же и въ Гомельск. у. коза говоритъ: «Нѣ, дѣдъ, не пила я, не ѣла, тольки якъ бѣгла черазъ мостокъ — ухватила кленовый листокъ, а якъ бѣгла черазъ гребельку — ухватила воды капельку. Тольки й пила я и ѣла. Въ ряснянск. вол. сѣнн. у. Ни напилася я, ни наѣлася: коло бярозки ходзила, бярозовый листокъ хвацила; коло рѣчки ходзила, лыжачку водзицы выпила. 3) Въ Гомельск. у. дѣдъ сталъ рѣзать козу. Рѣзалъ, рѣзалъ, половину бока облупилъ, и ножъ иступилъ. Пошолъ въ кузницу точить, а коза убѣжала. 4) Зайкина хатка. Первая приходила тогда къ зайчику лисица, а выгоняетъ козу пѣтухъ. Сказка о козѣ лупленой — обще-русская. См. Афан. II, 285 (позднѣйшая варіація) Терещенко IV, 45, малор. Чубинск, 128. Садовник. 179.}} {{ц|'''7, Зайкина хатка.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Жили были въ однымъ лѣси лисица и заяцъ. Жили яны одзинъ кыло другого близко. Пришла восянь; стало холодно. Уздумали яны сабѣ хатки строиць. Вотъ лисица построила сабѣ хатку съ труску-сняжку, а зайчикъ съ труску-пяску. Прожили зимку, настала вясна; у лисицы хатка растала, и зайчикова выстоила, Пришла лисица, выгныла зайчика, стала сама жиць у яго хатцы. Сядзиць зайка пыдъ бярезой и плачець. Идзець вовкъ: чаго ты, зайка, плачешь? — «Якъ жа мнѣ не плакыць: жили мы зъ лисицый близко. Стало холодно; построили мы сабѣ хатки: я сабѣ построивъ хатку съ труску-пяску, а лисица съ труску-сняжку. Настала вясна, яѐ хатка растала, а моя усто́ила. Яна мяне выгныла зъ моѐ хатки, и сама цяперь живець тамъ. Вотъ я сижу ды плачу. Пособъ горю горюваць!» — Ну, ходзи, я яѐ выгоню! Пришовъ вовкъ, ставъ на пороги: вылѣзай, лиса, вонъ, а то скину съ печи, побъю плечи! А лисица ня лѣзець съ печи, ды говориць: мой хвостъ шорсткій — якъ дамъ, дыкъ повалисься! Спужався вовкъ, побѣгъ и зайца кинывъ. Сѣвъ заяцъ изнова пыдъ бярезиный и плачець. Идзець пы лясу мядзьвѣдзь, увидзѣвъ зайку и спрашыець: чаго ты, зайка, плачешь? — «Якъ жа мнѣ не плакыць: жили мы зъ лисицый близко. Пришла восянь; построили мы сабѣ хатки: у яѐ хатка съ труску-сняжку, а ў мяне съ труску-пяску. Настала вясна: Лисицына хата растала, а моя устоила. Яна мяне и выгныла, сама тамъ живедь, а я сижу ды плачу!» Пособъ горю горюваць!» Вотъ и пошовъ мядзьвѣдзь лисицу выгоняць. Узыйшовъ на порогъ, а лисица и спрашыець: хто тамъ? мой хвостъ шорсткій — якъ дамъ, дыкъ повалисься!<noinclude></noinclude> 3smfskl8u23txjmo0l48xw4ceynnrt5 285525 285424 2026-05-14T08:20:55Z Gleb Leo 2440 285525 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude><section begin="6"/>чаго ты плачетъ? — Якъ жа мнѣ ня плакыць: нѣхто ў моей хатцы есь. — «По́йдземъ, кумка-голубка, ци ня выгонимъ мы съ тобой!» — Идзѣ табѣ, рачикъ, выгныць? Зайчикъ гнавъ — ня выгнывъ, вовкъ гнавъ — ня выгнывъ, мядзьвѣдзь гнавъ — ня выгнавъ, и ты ня выгонишъ. — «Ну, а ўсе-тки ходземъ! «Пошли и спрашуюць: дзень-добрый тому, хто ў гетымъ дому? — Я коза луплена, за три гроши куплена: якъ дамъ копытомъ — опынесься подъ кутомъ; якъ дамъ рогомъ — опынесься за порогомъ, золотой бородой замяту! Ракъ тоды подъ печь, подповзъ подъ козу, ды якъ щипнець! Якъ побяжиць тая коза съ подъ печи, ды съ хаты, ды ў лѣсъ!... Лисичка накормила, напоила рака, а сама стала жиць ды поживаць, ды добра наживаць. {{Водступ|2|em}}''Ульяновицкая волость сѣнн. у.'' {{smaller|{{Водступ|2|em}}1) Вар. въ островенской вол. того-же уѣзда; Живъ бывъ старичокъ и старушка, и бывъ у ихъ сынъ и дочка. Вотъ купивъ сабѣ старичокъ козу, и пославъ енъ свою дочку пасциць яѐ. 2) Тамъ-же и въ Гомельск. у. коза говоритъ: «Нѣ, дѣдъ, не пила я, не ѣла, тольки якъ бѣгла черазъ мостокъ — ухватила кленовый листокъ, а якъ бѣгла черазъ гребельку — ухватила воды капельку. Тольки й пила я и ѣла. Въ ряснянск. вол. сѣнн. у. Ни напилася я, ни наѣлася: коло бярозки ходзила, бярозовый листокъ хвацила; коло рѣчки ходзила, лыжачку водзицы выпила. 3) Въ Гомельск. у. дѣдъ сталъ рѣзать козу. Рѣзалъ, рѣзалъ, половину бока облупилъ, и ножъ иступилъ. Пошолъ въ кузницу точить, а коза убѣжала. 4) Зайкина хатка. Первая приходила тогда къ зайчику лисица, а выгоняетъ козу пѣтухъ. Сказка о козѣ лупленой — обще-русская. См. Афан. II, 285 (позднѣйшая варіація) Терещенко IV, 45, малор. Чубинск, 128. Садовник. 179.}} <section end="6"/> <section begin="7"/>{{ц|'''7. Зайкина хатка.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Жили были въ однымъ лѣси лисица и заяцъ. Жили яны одзинъ кыло другого близко. Пришла восянь; стало холодно. Уздумали яны сабѣ хатки строиць. Вотъ лисица построила сабѣ хатку съ труску-сняжку, а зайчикъ съ труску-пяску. Прожили зимку, настала вясна; у лисицы хатка растала, и зайчикова выстоила, Пришла лисица, выгныла зайчика, стала сама жиць у яго хатцы. Сядзиць зайка пыдъ бярезой и плачець. Идзець вовкъ: чаго ты, зайка, плачешь? — «Якъ жа мнѣ не плакыць: жили мы зъ лисицый близко. Стало холодно; построили мы сабѣ хатки: я сабѣ построивъ хатку съ труску-пяску, а лисица съ труску-сняжку. Настала вясна, яѐ хатка растала, а моя усто́ила. Яна мяне выгныла зъ моѐ хатки, и сама цяперь живець тамъ. Вотъ я сижу ды плачу. Пособъ горю горюваць!» — Ну, ходзи, я яѐ выгоню! Пришовъ вовкъ, ставъ на пороги: вылѣзай, лиса, вонъ, а то скину съ печи, побъю плечи! А лисица ня лѣзець съ печи, ды говориць: мой хвостъ шорсткій — якъ дамъ, дыкъ повалисься! Спужався вовкъ, побѣгъ и зайца кинывъ. Сѣвъ заяцъ изнова пыдъ бярезиный и плачець. Идзець пы лясу мядзьвѣдзь, увидзѣвъ зайку и спрашыець: чаго ты, зайка, плачешь? — «Якъ жа мнѣ не плакыць: жили мы зъ лисицый близко. Пришла восянь; построили мы сабѣ хатки: у яѐ хатка съ труску-сняжку, а ў мяне съ труску-пяску. Настала вясна: Лисицына хата растала, а моя устоила. Яна мяне и выгныла, сама тамъ живедь, а я сижу ды плачу!» Пособъ горю горюваць!» Вотъ и пошовъ мядзьвѣдзь лисицу выгоняць. Узыйшовъ на порогъ, а лисица и спрашыець: хто тамъ? мой хвостъ шорсткій — якъ дамъ, дыкъ повалисься! <section end="7"/><noinclude></noinclude> 0trtrgazl43qtxafjyqicdgk9gl1scr 104 123169 285425 2026-05-13T14:39:01Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «Спужався мядзьвѣдзь, кинывъ и зайца, ды бѣгчи. Опяць сѣвъ зайка пыдъ бярезой, и жалыбно плачець. Ашъ идзець пы лясу пятухъ. Увидзѣвъ енъ зайку и спрашыець: чаго ты, зайка, плачетъ? Зайка ставъ жалитца пятуху: «жили мы зъ лисицый близко; построили мы сабѣ ха...» 285425 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>Спужався мядзьвѣдзь, кинывъ и зайца, ды бѣгчи. Опяць сѣвъ зайка пыдъ бярезой, и жалыбно плачець. Ашъ идзець пы лясу пятухъ. Увидзѣвъ енъ зайку и спрашыець: чаго ты, зайка, плачетъ? Зайка ставъ жалитца пятуху: «жили мы зъ лисицый близко; построили мы сабѣ хатки: я сабѣ хатку съ труску-пяску, а лисица съ трускусняжку. Пришла вясна; Лисицына хатка растала, а моя усто́ила. Яна мяне и выгныла зъ моѐ хатки.» — Пойду-тка я яѐ выгоню! Плачець зайка, ня вѣриць. «Идзѣ табѣ, пеця, выгныць? Вовкъ гнавъ — ня выгнывъ, мядзьвѣдзь гнавъ — ня выгнывъ!» — Нѣ, ходзи, спробую! Вотъ и пошли. Увыйшовъ пятухъ у хату, ставъ на норови и кричиць: я пятухъ-чабятухъ, на короткихъ ногахъ, на високихъ пятахъ, нясу косу на плячи, хочу лиску засячи. А лисица ляжиць ды кажиць: мой хвостъ шорсткій, якъ дамъ, дыкъ повалисься! Пятухъ скочивъ съ порога на полъ и знова кричиць: я пятухъ-чабятухъ, на короткихъ ногахъ, на високихъ пятахъ, нясу косу на плячи, хочу лиска засячи! Лисичка отвѣчаець: мой хвостъ шорсткій, якъ дамъ, дыкъ повалисься! А пятухъ усё ближе — ближе подходзиць, ды якъ ускочиць на пяко́лыкъ! А лисица скокъ съ печи доловъ! Пятухъ икъ ей, а яна за порогъ. А зайка и дзвери зачинивъ. Стали тоды зайка съ пятухомъ удвухъ жиць. {{Водступ|2|em}}''Д. Бутримово, сѣнн. у.'' {{ц|'''8, Коза въ орѣхахъ.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Пошовъ козелъ съ козой въ орахи: козелъ щипля, коза ѣсть. Нащипали три мяхи, а чатьвертый шалухи. «Коза, коза, ходѐмъ домовъ!» — Нѣ, не пойду!... Нема козы съ орѣхами, нема козы съ калеными. — «Подожджи жъ, коза, нашлю я на тябе вовковъ! ¹). Вовки, вовки, ицитя козу ѣсти!» ²) Вовки ня йдуть козы ѣсть, нема козы съ орѣхами, нема козы съ калеными! ³) — «Подожджитя жъ, вовки, нашлю я на васъ мядвѣдя. Мядвѣдь, мядвѣдь, ици вовковъ драть!» Медвѣдь ня йде вовковъ драть, вовки ня йдуть козы ѣсть: нема козы съ орѣхами, нема козы съ калеными! — «Подожджи-жъ, мядвѣдь, пошлю я на тябе стральцовъ⁴). Стральцы, стральцы, ицитя мядвѣдя бить!» Стральцы ня йдуть мядвѣдя бить, мядвѣдь ня йде вовковъ драть, вовки ня йдуть козы ѣсть: нема козы съ орѣхами, нема козы съ калеными! — «Постойтя-жъ, стральцы, нашлю я на васъ вяровки. Вяровки, вяровки, ицитя стральцовъ вязать!» Вяровки ня йдуть стральцовъ вязать, стральцы ня йдуть мядвѣдя бить, мядвѣдь ня йде вовковъ драть, вовки ня йдуть козы ѣсть: нема козы съ орѣхами, нема козы съ калеными. — «Постойтя-жъ, ⁵) вяровки, нашлю я на васъ огонь. Огонь, огонь, ици вяровки палить!» Огонь ня йде вяровки палить, вяровки ня йдуть стральцовъ вязать, стральцы ня йдуть мядвѣдя бить, мядвѣдь ня йде вовковъ драть, вовки ня йдуть козы ѣсть: нема козы съ орѣхами, нема козы съ калеными. — «Подожджи-жъ, огонь, нашлю я на тябе воду. Вода, вода, ици огонь тушить!» Вода ня йде огонь тушить, огонь ня йде вяровки палить, вяровки ня йдуть стральцовъ вязать, стральцы ня йдуть мядвѣдя бить, мядвѣдь ня йде вовковъ драть, вовки ня йдуть козы ѣсть: нема козы съ орѣхами, нема козы съ калеными! — «Подожджи-жъ, вода, нашлю я на тябе воловъ. Волы, волы, ицитя воду пить!» Волы ня йдуть воды пить, вода ня йде огонь тушить, огонь ня йде вяровки палить,<noinclude></noinclude> obc3rgvgtsz4u5zddcngegl0f2h7wlf 285527 285425 2026-05-14T08:23:22Z Gleb Leo 2440 285527 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude><section begin="7"/>Спужався мядзьвѣдзь, кинывъ и зайца, ды бѣгчи. Опяць сѣвъ зайка пыдъ бярезой, и жалыбно плачець. Ашъ идзець пы лясу пятухъ. Увидзѣвъ енъ зайку и спрашыець: чаго ты, зайка, плачетъ? Зайка ставъ жалитца пятуху: «жили мы зъ лисицый близко; построили мы сабѣ хатки: я сабѣ хатку съ труску-пяску, а лисица съ трускусняжку. Пришла вясна; Лисицына хатка растала, а моя усто́ила. Яна мяне и выгныла зъ моѐ хатки.» — Пойду-тка я яѐ выгоню! Плачець зайка, ня вѣриць. «Идзѣ табѣ, пеця, выгныць? Вовкъ гнавъ — ня выгнывъ, мядзьвѣдзь гнавъ — ня выгнывъ!» — Нѣ, ходзи, спробую! Вотъ и пошли. Увыйшовъ пятухъ у хату, ставъ на норови и кричиць: я пятухъ-чабятухъ, на короткихъ ногахъ, на високихъ пятахъ, нясу косу на плячи, хочу лиску засячи. А лисица ляжиць ды кажиць: мой хвостъ шорсткій, якъ дамъ, дыкъ повалисься! Пятухъ скочивъ съ порога на полъ и знова кричиць: я пятухъ-чабятухъ, на короткихъ ногахъ, на високихъ пятахъ, нясу косу на плячи, хочу лиска засячи! Лисичка отвѣчаець: мой хвостъ шорсткій, якъ дамъ, дыкъ повалисься! А пятухъ усё ближе — ближе подходзиць, ды якъ ускочиць на пяко́лыкъ! А лисица скокъ съ печи доловъ! Пятухъ икъ ей, а яна за порогъ. А зайка и дзвери зачинивъ. Стали тоды зайка съ пятухомъ удвухъ жиць. {{Водступ|2|em}}''Д. Бутримово, сѣнн. у.'' <section end="7"/> <section begin="8"/>{{ц|'''8. Коза въ орѣхахъ.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Пошовъ козелъ съ козой въ орахи: козелъ щипля, коза ѣсть. Нащипали три мяхи, а чатьвертый шалухи. «Коза, коза, ходѐмъ домовъ!» — Нѣ, не пойду!... Нема козы съ орѣхами, нема козы съ калеными. — «Подожджи жъ, коза, нашлю я на тябе вовковъ! ¹). Вовки, вовки, ицитя козу ѣсти!» ²) Вовки ня йдуть козы ѣсть, нема козы съ орѣхами, нема козы съ калеными! ³) — «Подожджитя жъ, вовки, нашлю я на васъ мядвѣдя. Мядвѣдь, мядвѣдь, ици вовковъ драть!» Медвѣдь ня йде вовковъ драть, вовки ня йдуть козы ѣсть: нема козы съ орѣхами, нема козы съ калеными! — «Подожджи-жъ, мядвѣдь, пошлю я на тябе стральцовъ⁴). Стральцы, стральцы, ицитя мядвѣдя бить!» Стральцы ня йдуть мядвѣдя бить, мядвѣдь ня йде вовковъ драть, вовки ня йдуть козы ѣсть: нема козы съ орѣхами, нема козы съ калеными! — «Постойтя-жъ, стральцы, нашлю я на васъ вяровки. Вяровки, вяровки, ицитя стральцовъ вязать!» Вяровки ня йдуть стральцовъ вязать, стральцы ня йдуть мядвѣдя бить, мядвѣдь ня йде вовковъ драть, вовки ня йдуть козы ѣсть: нема козы съ орѣхами, нема козы съ калеными. — «Постойтя-жъ, ⁵) вяровки, нашлю я на васъ огонь. Огонь, огонь, ици вяровки палить!» Огонь ня йде вяровки палить, вяровки ня йдуть стральцовъ вязать, стральцы ня йдуть мядвѣдя бить, мядвѣдь ня йде вовковъ драть, вовки ня йдуть козы ѣсть: нема козы съ орѣхами, нема козы съ калеными. — «Подожджи-жъ, огонь, нашлю я на тябе воду. Вода, вода, ици огонь тушить!» Вода ня йде огонь тушить, огонь ня йде вяровки палить, вяровки ня йдуть стральцовъ вязать, стральцы ня йдуть мядвѣдя бить, мядвѣдь ня йде вовковъ драть, вовки ня йдуть козы ѣсть: нема козы съ орѣхами, нема козы съ калеными! — «Подожджи-жъ, вода, нашлю я на тябе воловъ. Волы, волы, ицитя воду пить!» Волы ня йдуть воды пить, вода ня йде огонь тушить, огонь ня йде вяровки палить, <section end="8"/><noinclude></noinclude> 9vya49r063259i8x2nbg6bp2oie0tpd 104 123170 285427 2026-05-13T16:30:50Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— З Малявіч… А куды ідзеш?</br> {{gap|1.5em}}— У Менск! — бойка адказаў дзяцюк, сьмела пазіраючы Міхалцы ў вочы.</br> {{gap|1.5em}}— А скуль у цябе абаранкі?</br> {{gap|1.5em}}— Купіў, дзядзька, а што? Мо‘ хочаш пакаштаваць?</br> {{gap|1.5em}}Дзяцюк занепакоены сунуў да грудзей...» 285427 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— З Малявіч… А куды ідзеш?</br> {{gap|1.5em}}— У Менск! — бойка адказаў дзяцюк, сьмела пазіраючы Міхалцы ў вочы.</br> {{gap|1.5em}}— А скуль у цябе абаранкі?</br> {{gap|1.5em}}— Купіў, дзядзька, а што? Мо‘ хочаш пакаштаваць?</br> {{gap|1.5em}}Дзяцюк занепакоены сунуў да грудзей Міхалкі абаранак.</br> {{gap|1.5em}}Міхалка адпіхнуў абаранак і болей строгім голасам запытаў:</br> {{gap|1.5em}}— Дзе купіў?</br> {{gap|1.5em}}— Я… я… я іх ня ўкраў, а за грошы купіў…</br> {{gap|1.5em}}— Дзе? — грымнуў Міхалка. Ён пачаў злавацца.</br> {{gap|1.5em}}— У… у… у Менску, дзядзенька…</br> {{gap|1.5em}}— Ты-ж толькі во казаў, што ідзеш у Менск?</br> {{gap|1.5em}}— Я… дзядзенька… забыўся…</br> {{gap|1.5em}}Міхалка сьціснуў хлопца за карак і крыкнуў:</br> {{gap|1.5em}}— Гэта-ж ільскія абаранкі!! Ты іх купіў у Малкі! У Малкі!!</br> {{gap|1.5em}}Ён вытарашчыў на дзяцюка страшныя вочы.</br> {{gap|1.5em}}Дзяцюк расплакаўся. Пачаў маліць-прасіць:</br> {{gap|1.5em}}— Пусьці, дзядзенька… Мне трэба хутка падаць ліст у фальварак Маркаўшчызну…</br> {{gap|1.5em}}— Ад каго? — зарычэў Міхалка.</br> {{gap|1.5em}}— Ад… ад… ад начальніка нейкага…</br> {{gap|1.5em}}Так трымаючы дзяцюка за каўнер, Міхалка перадаў яго першаму чырвонаармейцу.</br> {{gap|1.5em}}У той жа дзень арыштавалі і шляхціца з фальварку Маркаўшчызны.</br> {{gap|1.5em}}Ён быў шпегам.</br><noinclude></noinclude> 18zimfwtrlygk407twulxq9ailj5i6m 104 123171 285428 2026-05-13T16:34:52Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">V</br> '''Хлопчык Вань</span></center> {{gap|1.5em}}Пасьля сьляпухі-мяцеліцы гурбы абляпілі дарогі.</br> {{gap|1.5em}}Белыя, бліскучыя гурбы, нібы горы пшанічнай мукі, душылі сабою платы, сьляпілі неба.</br> {{gap|1.5em}}Лясочкі і гайкі абапал дарог...» 285428 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">V</br> '''Хлопчык Вань</span></center> {{gap|1.5em}}Пасьля сьляпухі-мяцеліцы гурбы абляпілі дарогі.</br> {{gap|1.5em}}Белыя, бліскучыя гурбы, нібы горы пшанічнай мукі, душылі сабою платы, сьляпілі неба.</br> {{gap|1.5em}}Лясочкі і гайкі абапал дарогі былі засланы бялёным кужалем і выглядалі дзівоснымі істотамі з дзіцячай казкі, з дрымотнага царства марозу.</br> {{gap|1.5em}}Над дрэвамі крычалі вароны. Вострымі крыльлямі яны рэзалі празрыстае палатно неба, купаліся ў паветры. Часам апусьцяцца імпэтна на пушыстую вяршыну, пасыпяць уніз белую сьнежную крупу і зноў уздымуцца з краканьнем у сонечны мароз. Чорныя на белым фоне зьнізу і зьверху яны навявалі вакол нейкую строгую ўрачыстасьць.</br> {{gap|1.5em}}Спалі гурбы.</br> {{gap|1.5em}}Калі-ні-калі-як прабудзіцца ў нетрах бела-пуховага лесу марозьлівы, калючы вецер, як прачнецца на вялізных абсьнежаных стагох на мёртвым балоце, як пачне вандраваць у дзікіх скоках ад поля да поля, як пусьціцца шукаць тораных сьцяжын — гурбы сьнежныя зноў ажывалі. Яны пачыналі сыпаць ветру пыл у вочы. Ён круціўся тады асьлеплены на адным месцы, выў, скаголіў між белымі посьцілкамі, блытаўся ў іх і ня ведаў, што рабіць і дзе дзецца.</br> {{gap|1.5em}}Вунь соўваецца па дарозе нейкая нутлая кропка, рухаецца жывая істота ў шэрых анучах. Нехта карабкаецца па гурбах наперад. А завея сотнямі пытляў гоніць яго ў другі бок.</br> {{gap|1.5em}}Гэта ідзе хлопчык.</br><noinclude></noinclude> 390iy8fikvpzzaih9iutteya2ob4du2 104 123172 285429 2026-05-13T16:38:33Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}То бок накіруе, нібы руль, насустрач ветру, то сьпіною да яго адвернецца. А ўсё наперад ідзе. Часам твар пакажа: вочы, нібы два шустрыя зайчыкі, прамільгнуць па пуховых пярынах сьнегу. Тады вецер лоўчыцца крутнуць яго з ног да галавы, стараецца пап...» 285429 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}То бок накіруе, нібы руль, насустрач ветру, то сьпіною да яго адвернецца. А ўсё наперад ідзе. Часам твар пакажа: вочы, нібы два шустрыя зайчыкі, прамільгнуць па пуховых пярынах сьнегу. Тады вецер лоўчыцца крутнуць яго з ног да галавы, стараецца папасьці яму нявідочнай пугай у вочы, у рот.</br> {{gap|1.5em}}Чырвоны твар хлопчыка аж гарыць. Во, здаецца, кроў брызьне… Ён ня ведае, дзе дзець скачанелыя рукі. Часта хукае на іх, трэ далонь аб далонь, ня спыняючы пры гэтым заваёўваць зьбянтэжную даль.</br> {{gap|1.5em}}Увесь запас цяпла ў яго ў роце. Як дзьмухне некалькі разоў на рукі, дык адразу ажываюць пальцы, цяплеюць далоні і ў грудзёх лягчэй робіцца. Рот у яго — маленькая печачка, дзе можна рукі пагрэць… Каб яшчэ ногі можна было-б пагрэць у гэтай печачцы, тады хлопчык быў-бы, як у хаце… Ногі качарэжкамі парабіліся. Адубелі.</br> {{gap|1.5em}}Хлопчык ідзе кудысьці. Сам ня ведае куды. Ён уцякае ад нейкага страшэннага ворага.</br> {{gap|1.5em}}Здаецца хлопчыку, што сьніць жудасны сон.</br> {{gap|1.5em}}— Зусім нядаўна быў дома. Але не — даўно, даўно — ні то месяц, ні то год, ні то сто гадоў…</br> {{gap|1.5em}}Думкі ў яго блытаюцца. Успаміны ажываюць яркімі, бліскучымі малюнкамі. Ён ня ведае, дзе іх пачатак, дзе канец.</br> {{gap|1.5em}}Ён памятае гарачае, як прысак, лета. Сонца паліла, нібы вогнішча. Сухавеі насіліся па аграмадных абшарах Паваложжа. Пякучы дробны пясок, нібы воблака іскраў, дыміў па палёх. Сунь у яго палец — спражэцца. Пажаўцела поле. Збожжа ссохлася на пні. Саламяныя<noinclude></noinclude> p436ebk0y5l5iiq6v1fbdifmw9lnggj 104 123173 285430 2026-05-13T16:39:37Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «miarkujučy ŭ kožnuju časinu pa roli. U abčytkach dy i da kančatku znoŭ usie pracujuć supolna, pamahajučy adzin adnamu, jak lepš było-b skazać. Dziejnaść režysera tutaka adnača ŭžo bujniejšaja. Kožny sočyć za saboju, a jon dyk rupicca ab usich. {{Водступ|2|em}}Kali padpadzie jakoje miesca nadta trudnaje (prykładam znarok śmiajacca ci płakać, ci mo’ doŭhaja pramowa), dyk na jaho tre’ asabliwy nacisk zrabić: nie pakidać...» 285430 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>miarkujučy ŭ kožnuju časinu pa roli. U abčytkach dy i da kančatku znoŭ usie pracujuć supolna, pamahajučy adzin adnamu, jak lepš było-b skazać. Dziejnaść režysera tutaka adnača ŭžo bujniejšaja. Kožny sočyć za saboju, a jon dyk rupicca ab usich. {{Водступ|2|em}}Kali padpadzie jakoje miesca nadta trudnaje (prykładam znarok śmiajacca ci płakać, ci mo’ doŭhaja pramowa), dyk na jaho tre’ asabliwy nacisk zrabić: nie pakidać ničoha nia wyrašanym. Kali ŭsie supolna sabraŭšysia nie pamohuć wybłytacca, dyk skul potym adnamu ŭ chacie abdužać? {{Водступ|2|em}}Adnačasna z abčytkami ŭsie pa swaich chatach wučacca napamiać. Čym lepš chto ŭmiecimie napamiać, tym lepš toj budzie ihrać. Usie adnačasna chaj wučacca, kab chutčej biaz knižak i biaz rolaŭ rabić padhatoŭki. {{Водступ|2|em}}Rukapis u ruce kryšku zaminaje aktaru. Pakul jon nia maje ŭsiaho ŭ haławie, jamu niemahčyma dumać ab ruchach čelasami, ciełam, pry pierachodach z miesca na miesca. Dy nia tolki ŭ hetym zaminka. Nia wiedajučy dobra słowaŭ, aktar nia dumaje ab ich zmieście, nia dumaje, jakaja dumka z imi łučycca, a napružwajecca, kab schapić słowa, jakoje zabyŭsia. {{Водступ|2|em}}Na čarodnych značycca padhatoŭkach — budzie nawytarańnie ŭ wymowie napamiać.<noinclude></noinclude> fpj7kxdvpv3rp0turcuec05t2glyu4b 104 123174 285431 2026-05-13T16:42:11Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «Nie chapacca za spokiwy (žesty), pakul nie aswojkajucca ŭsieńkija z swaimi rolami da taje stupieni, što asoba, jakuju ihrajuć, ujaŭlajecca im byccam žywoju z usimi sobskimi swomaściami (ŭłaściwaściami). Kali ŭžo hawarycimuć nia tak, jak napamiać, a kali čužyja słowy, dumki aŭtarawyja buduć sobskimi ihralnikaŭ, dyk spokiwy samyja wyrastuć. Ich byccam i wučycca nia treba budzie. {{Водступ|2|em}}Kožny čaławiek z swajej pryrody...» 285431 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>Nie chapacca za spokiwy (žesty), pakul nie aswojkajucca ŭsieńkija z swaimi rolami da taje stupieni, što asoba, jakuju ihrajuć, ujaŭlajecca im byccam žywoju z usimi sobskimi swomaściami (ŭłaściwaściami). Kali ŭžo hawarycimuć nia tak, jak napamiać, a kali čužyja słowy, dumki aŭtarawyja buduć sobskimi ihralnikaŭ, dyk spokiwy samyja wyrastuć. Ich byccam i wučycca nia treba budzie. {{Водступ|2|em}}Kožny čaławiek z swajej pryrody — aktar, adzin tolki bolšy, druhi mienšy. Usie my biassprečna ihrajem na scenie žyćcia, dy jak naturalna! Ci-ž my nia złujemsia, nia radujemsia, nie kachajem? Biazumoŭna što tak. A kali chočam pakazać toje samaje, što robim štodzień pierad usimi ludźmi, dyk woś niejak i niaskładna. Pryčyna tutaka taja, što štodzień my nia dumajem zusim ab tym, što my ihrajem, a woś na scenie nie zabywajemsia. Heta spyniaje nas, zaminaje aktaram u ichniaj naturalnaści. Zabycca ab tym, što my ihrajem, a ŭciełaiścicca ŭ asobu swaje roli mahčyma tolki tady, kali aktar sapraŭdy wyabrazić, što jon užo nia jon, a toj, kaho jon ihraje. {{Водступ|2|em}}Kali heta ździejśnicca, dyk i spokiwy buduć. Našyja spokiwy štodzień dyk robiacca byccam samyja, treba kab i tamaka<noinclude></noinclude> 1fp6sz0fn4fh4ay4zgob8jxc1dcv3tm 104 123175 285432 2026-05-13T16:44:01Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «сьцяблы акасьцянелі. Пыл лез у вушы, хрусьцеў між зубоў і зажмурыўшыся трэба было хадзіць.</br> {{gap|1.5em}}А то сьціхнуць сухавеі, толькі пячэ-пячэ сьпякота… Лужыны і дробныя рачулкі даўно сонца высмакатала. Патрэскалася зямля, як разьбітая цэгліна. Птушкі р...» 285432 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>сьцяблы акасьцянелі. Пыл лез у вушы, хрусьцеў між зубоў і зажмурыўшыся трэба было хадзіць.</br> {{gap|1.5em}}А то сьціхнуць сухавеі, толькі пячэ-пячэ сьпякота… Лужыны і дробныя рачулкі даўно сонца высмакатала. Патрэскалася зямля, як разьбітая цэгліна. Птушкі раней восені паляцелі адтуль, нібы выбіраліся з ачумленай мёртвай зямлі. А тутэйшыя птушкі жаласьліва пішчэлі, нечага непакоіліся, бянтэжыліся.</br> {{gap|1.5em}}Хлопчыка тады болей усяго палохалі пахмурнелыя, строгія вочы бацькі. Яны застывалі, як лёд, пад сьціснутымі палумесяцамі брывёў і ня ўсьміхаліся ранейшай бацькаўскай цёплай усьмешкай. Па гэтых нязвычайных вачох хлопчык даведаўся аб вялікай небясьпецы, якая надыходзіць сюды.</br> {{gap|1.5em}}— Гэта горш усялякіх войнаў, горш пажараў, — сваім голасам гаварыў бацька.</br> {{gap|1.5em}}Маці плакала і часта перад бажніцай на каленях стаяла…</br> {{gap|1.5em}}На іхнюю ваколіцу наступаў голад.</br> {{gap|1.5em}}Што гэта за ягомасьць такі, які гэта новы белагвардзейскі генэрал — хлопчык ня ведаў. Так і не пабачыў яго, голаду, да апошняга дня…</br> {{gap|1.5em}}Хоць усе ў іхнім сяле гаварылі:</br> {{gap|1.5em}}— Голад ідзе! Вось ён! Ужо прышоў!</br> {{gap|1.5em}}Як хлопчык ні прыслухоўваўся, але і крокаў гэтага незнаёмага дзядзькі не пачуў. Адно толькі хлопчык заўважыў: такія вочы, як у яго бацькі, і ў іхняга коніка буланага, у кароўкі рабой і нават у яго найлепшага сябра — у сабачкі Ваўчка…</br> {{gap|1.5em}}Нібы крэўныя яны ўсе. Нібы адна маці іх радзіла. Ва ўсіх вочы сумныя з гарачым блескам. Іхнія вочы падобны да блеску сонца пад сухавеем… Сьпякотнае сонца<noinclude></noinclude> gcqga3vm5xjqv19wtiw32o8avf7vixd 104 123176 285433 2026-05-13T16:48:05Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «пакінула ў зрэнках людзей і жывёлін свой дзікі адбітак. Ва ўсіх адзін бацька — голад.</br> {{gap|1.5em}}Ваўчок часта лізаў рукі і твар у хлопчыка і выў-выў, як ніколі раней, жаласьліва скавытаў. Валасы дуба падымаліся пад шапкай у хлопчыка. А ў яго шчуплых грудзё...» 285433 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>пакінула ў зрэнках людзей і жывёлін свой дзікі адбітак. Ва ўсіх адзін бацька — голад.</br> {{gap|1.5em}}Ваўчок часта лізаў рукі і твар у хлопчыка і выў-выў, як ніколі раней, жаласьліва скавытаў. Валасы дуба падымаліся пад шапкай у хлопчыка. А ў яго шчуплых грудзёх нешта ныла, смактала. Толькі хлопчык прыслухоўвацца не хацеў да таго, што ў яго ўнутры робіцца…</br> {{gap|1.5em}}Коніка і кароўку даўно зьелі.</br> {{gap|1.5em}}Хлопчык памятае, што пры ядзе між сабою ні слова не гаварылі. Вось як-бы анямелі… Толькі дзьвякалі і цямкалі губамі і цэлымі кавалкамі глыталі. Таксама бацькі не глядзелі пры ядзе адзін на аднаго. Вось як-бы нечага саромеліся, або абакралі свайго блізкага суседа.</br> {{gap|1.5em}}Пасьля гэтага піру маці капала на яду нейкае карэньне, таўкла, малола ў жорнах, парыла, варыла — уся сям‘я глытала.</br> {{gap|1.5em}}Хлопчык даўным-даўно забыўся, што ёсьць дзесьці на сьвеце хлеб і бульба.</br> {{gap|1.5em}}Можа ніколі і ня было гэтага дабра? Можа аб гэтым толькі ў байках баялі?</br> {{gap|1.5em}}Штодня ў іхняй вёсцы памірала некалькі чалавек.</br> {{gap|1.5em}}Выкапалі на могілках вялізную яму.</br> {{gap|1.5em}}Мабыць, дзядзі баяліся ў адзіночку спаць у сухотнай зямлі.</br> {{gap|1.5em}}Суседзі хадзілі панурыя, як цені. Па нябожчыках бадай ня плакалі, не галасілі. У вачох жывых зьзяў галодны воўчы блеск.</br> {{gap|1.5em}}Наслухаўся хлопчык розных страшных гутарак: нябожчыкаў ядуць, жывых рэжуць, малых дзяцей ловяць.</br> {{gap|1.5em}}Ня стала Ваўчка. Ня чуваць выцьця сабакі.</br><noinclude></noinclude> 96t68g8vkkfedfnwzdlavehbq1txkwz 104 123177 285434 2026-05-13T17:14:41Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Пуста зрабілася на сэрцы хлопчыка бяз гэтага выцьця. Пры Ваўчку так моцна і голаду не адчуваў. Ваўчок заўсёды цёрся каля яго ног, пішчэў, як мыш. Тады хлопчык пра свой уласны голад забываў: жаласьлівасьць да сабачкі запаўняла ўсе яго пачуцьці.</br> {...» 285434 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Пуста зрабілася на сэрцы хлопчыка бяз гэтага выцьця. Пры Ваўчку так моцна і голаду не адчуваў. Ваўчок заўсёды цёрся каля яго ног, пішчэў, як мыш. Тады хлопчык пра свой уласны голад забываў: жаласьлівасьць да сабачкі запаўняла ўсе яго пачуцьці.</br> {{gap|1.5em}}Ваўчок быў яго гадунцом.</br> {{gap|1.5em}}Вясной хлопчык бачыў, як іхні сусед Мітры панёс у кошыку на поле, дзе гліну капалі, некалькі шчанят тапіць. Ледзь выпрасіў у дзядзі адно шчанятка, чорненькае, бліскучае з белымі акулярамі-кружкамі вакол вачэй.</br> {{gap|1.5em}}Хлопчык краў малако з матчыных гладышоў і выгадаваў сабачку — назваў Ваўчком. Колькі лупцоўкі меў за гэта ад бацькі — усё выцерпеў.</br> {{gap|1.5em}}А цяпер во — прапаў Ваўчок…</br> {{gap|1.5em}}Хлопчык па суседах Ваўчка шукаў. Плакаў у першы раз за ўвесь час страшнага голаду.</br> {{gap|1.5em}}— Дзе Ваўчок?</br> {{gap|1.5em}}— Ды ты-ж яго, сынок Вань, учора еў… — казала маці глухім голасам, — што-ж было рабіць? Дзіцё маё горкае…</br> {{gap|1.5em}}— Ваўчок! Ваўчок! — загаласіў Вань. Кінуўся вобземлю. Рваў на сабе валасы. Качаўся па зямлі і енчыў.</br> {{gap|1.5em}}— Дзе-ж гэты голад? Я зубы яму выкалачу! — злаваўся Вань.</br> {{gap|1.5em}}Сашчэміў Вань худзенькія кулачкі, на якіх сухімі сучкамі тырчэлі косткі, выставіў іх наперад, як нешта вельмі страшнае, і пабег шукаць, дзе дзядзя голад.</br> {{gap|1.5em}}Вань хацеў папомсьціцца за Ваўчка…</br> {{gap|1.5em}}Аднаго разу бацька нейк дзіўна зірнуў на Ваню. Кіўнуў да яго сухім пажоўклым пальцам, бліснуў вачыма і добрым, салодкім голасам сказаў:</br><noinclude></noinclude> gy4c12t22omxj3ez2np7ka5at87t53f 104 123178 285435 2026-05-13T17:25:49Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— Ва-а-ань…</br> {{gap|1.5em}}У бацькі твар зрабіўся вельмі дробным, высах і пажаўцеў. Пальцы былі тонкія і вострыя адны косьці. Толькі шышачкі мазалёў яшчэ тырчалі на гэтых костках. Ня зыходзілі. Выглядалі расьціснутымі чорнымі ягадамі.</br> {{gap|1.5em}}Ад та...» 285435 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— Ва-а-ань…</br> {{gap|1.5em}}У бацькі твар зрабіўся вельмі дробным, высах і пажаўцеў. Пальцы былі тонкія і вострыя адны косьці. Толькі шышачкі мазалёў яшчэ тырчалі на гэтых костках. Ня зыходзілі. Выглядалі расьціснутымі чорнымі ягадамі.</br> {{gap|1.5em}}Ад такой зьмены ў бацькі хлопчыку вельмі сьмешна стала. Вань ціха хіхікнуў.</br> {{gap|1.5em}}У адказ на яго хіхіканьне засьмяяўся бацька. Сьмяяўся доўга — усё галасьней і галасьней. Ня мог спыніць свой рогат. Ён трымаўся за бакі. Потныя валасы прыліплі да лобу. Ён вышчарыў на сына вострыя жоўтыя зубы і рагатаў-рагатаў.</br> {{gap|1.5em}}Вань глядзеў на бацьку спалоханы. Яго ахапіў такі страх, ажна ня ведаў, дзе дзецца.</br> {{gap|1.5em}}Вань уцёк.</br> {{gap|1.5em}}Бягом пусьціўся праз вёску, выскачыў на чыстае поле і нічога ня бачыў перад сабою. Яму здавалася, што за яго плячыма нехта рагоча, рагоча, рагоча… У вушох зьвінела „бум-бум-бум“, нібы пажарны звон.</br> {{gap|1.5em}}Вань яшчэ шпарчэй пабег. Хтосьці на крыльлях яго нёс. Ён быў такі лёганькі, ажна здавалася яму, што вецер яго нясе, як сухі ліст.</br> {{gap|1.5em}}Якім чынам апынуўся на возе нейкіх незнаёмых дзядзяў — Вань ня памятае.</br> {{gap|1.5em}}Дзядзі накармілі яго гарачай заціркай з меднага кацялка.</br> {{gap|1.5em}}Пасьля ён папаў на цягнік. Паехаў.</br> {{gap|1.5em}}Тарарахтаў цягнік па незнаёмым белым стэпе; насіўся, як шалёны, па роўных бліскучых рэйках усё далей і далей і далей…</br><noinclude></noinclude> ko8g5qkmia5eje6ylsgqvbo707tygwo 104 123179 285436 2026-05-13T17:32:24Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}А рэйкам канца ня было. Яны прарэзвалі рэчкі, лясы, даліны, узгоркі і былі выцягнутыя па напорыстых грудзёх зямлі, як срыбныя тысячавёрсныя палазы.</br> {{gap|1.5em}}І дзівіўся Вань на дым, які побач з цягніком віўся над рэйкамі. Гэты дым, пранізаны іскрам...» 285436 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}А рэйкам канца ня было. Яны прарэзвалі рэчкі, лясы, даліны, узгоркі і былі выцягнутыя па напорыстых грудзёх зямлі, як срыбныя тысячавёрсныя палазы.</br> {{gap|1.5em}}І дзівіўся Вань на дым, які побач з цягніком віўся над рэйкамі. Гэты дым, пранізаны іскрамі, стаяў воблакам з боку вагонаў над абшарам, дрыжэў, перакідваўся, і канца яму ня было. Удзень Вань у гэтым воблаку з дыму шмат чаго бачыў. То цэлая вёска іхняя ў ім зыбалася, то родная хата кульгалася на бакі, то хмызьнякі нейкія ківалі да яго з дыму, і невядомыя страшныя зьвяры грызьліся там між сабою.</br> {{gap|1.5em}}А паравоз тухкаўся, торгаў вагоны, іржаў жарабцом, выў, рагатаў, ажна не па сабе Ваню рабілася. А вагоны выцягваліся ў доўгае сяло. Хата на хату лезла. Сяло імчалася суровае, звар‘яцелае…</br> {{gap|1.5em}}Пад аднамерны рокат жалезных калёс Вань мармытаў жаласьлівыя песьні сваёй ваколіцы. Засыпаў. Прабуджаўся з крыкам. Яму сьніўся тады голад, Ваўчок, буланы конік і кароўка-рабулька.</br> {{gap|1.5em}}Усе яны выстаўлялі на яго бліскучыя, галодныя вочы.</br> {{gap|1.5em}}Вань ехаў доўгі час. Калі-ні-калі нават хлеба каштаваў.</br> {{gap|1.5em}}Урэшце Вань папаў у нейкі горад. Жыў у бараку. Вакол яго на нарах ляжалі людзі. Яны паміралі, як мухі ўвосень.</br> {{gap|1.5em}}Вань зноў уцёк. Хадзіў па незнаёмых вёсках. Мужыкі ня былі такія хмурыя, як у яго родным сяле. Кармілі яго гарачай стравай, бульбаю. Хлеб на дарогу давалі. Чужыя цёці гладзілі яго па галоўцы і гаварылі:</br><noinclude></noinclude> 9h6ycyir991tjauzwai1zlngwvf1c1l 104 123180 285437 2026-05-13T17:35:05Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «jany samarodnyja byli. Režyser pamoža z siabrami, kali mo’ dzie chto zabłutajecca. A kab nie zabycca, treba ŭ chacie toje samaje paŭtaryć. Najlepš mo’ i wučycca da abčytkaŭ i potym, nia ŭ chacie, a niedzie na panadworku, u poli ci tak dzie, kab tolki pry wučeńni nia było dumak ab tym, što mo’ niechta sočyć, padhladwaje zzadu. Heta zaminaje. {{Водступ|2|em}}Pačynajučy padhatoŭki z spokiwami, lepš užo nia trymacca adnaho mie...» 285437 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>jany samarodnyja byli. Režyser pamoža z siabrami, kali mo’ dzie chto zabłutajecca. A kab nie zabycca, treba ŭ chacie toje samaje paŭtaryć. Najlepš mo’ i wučycca da abčytkaŭ i potym, nia ŭ chacie, a niedzie na panadworku, u poli ci tak dzie, kab tolki pry wučeńni nia było dumak ab tym, što mo’ niechta sočyć, padhladwaje zzadu. Heta zaminaje. {{Водступ|2|em}}Pačynajučy padhatoŭki z spokiwami, lepš užo nia trymacca adnaho miesca, dzie pieradom usie siadzieli, a kratacca, chadzić, siadać, rabić adnym słowam {{Абмылка|ŭsieńka|usieńka}}, ab čym hutarka ŭ roli, u danuju časinu. Kožny ihralnik chaj staić na swaim miescy. Dziela taho, što ŭsie čarodnyja padhatoŭki achwiarawany na wywučwańnie miescapałažeńnia i, jak kažuć, na ich „padhatoŭki sytuacyjnyja“, ci pabiełarusku — padhatoŭki z miescapałažeńniem. {{Водступ|2|em}}Kali i jany prachodziać biaz šurpataściaŭ, śmieła rabicie apošniuju padhatouku (inakš kažuć hienieralnuju repetycyju), a potym i samaje pradstaŭleńnie. {{Водступ|2|em}}Kolki-ž treba ŭsich padhatowak? Kolkaść tutaka — pajmo adnosnaje, adnača, kali artysty mała nawytaranyja, dyk nia mienš 14—17; kali budzie bolš, dyk jašče lepš.<noinclude></noinclude> 3yem60ql93rhggqrx0kjnt3doemdi5k 104 123181 285438 2026-05-13T17:37:51Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— А міленькі, а няшчасьненькі хлопчык.</br> {{gap|1.5em}}Жаласьлівасьць чужых цётак Ваню была не да смаку. Гэта будзіла ў яго сэрцы ўспаміны аб родных. Яму плакаць хацелася. Ледзь стрымліваўся.</br> {{gap|1.5em}}Вань хадзіў ад вёскі да вёскі.</br> {{gap|1.5em}}Усе дзівіл...» 285438 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— А міленькі, а няшчасьненькі хлопчык.</br> {{gap|1.5em}}Жаласьлівасьць чужых цётак Ваню была не да смаку. Гэта будзіла ў яго сэрцы ўспаміны аб родных. Яму плакаць хацелася. Ледзь стрымліваўся.</br> {{gap|1.5em}}Вань хадзіў ад вёскі да вёскі.</br> {{gap|1.5em}}Усе дзівіліся на хлопца, які трохі паінакшаму гаворыць. За гэта яшчэ болей шкадавалі:</br> {{gap|1.5em}}— Чужэнькі… Гаротненькі…</br> {{gap|1.5em}}Мяцеліцы ня былі яму ўжо так страшны.</br> {{gap|1.5em}}Вань не галадаў. {{***2||50%|5|перад=1em|пасля=1em}} {{gap|1.5em}}Вань пабачыў над сьнягамі ў небе нейкую трубу. Нацянькі туды пабрыў.</br> {{gap|1.5em}}Гэта быў маёнтак Глухі Бор — цяперашняя Комуна, дзе працавала шмат сялян.</br> {{gap|1.5em}}Даўно ўжо ў Комуне Міхалка кавалём працуе.</br> {{gap|1.5em}}Вань здалёку пачуў звон малатка ў кузьні. Пайшоў туды грэцца.</br> {{gap|1.5em}}Рукі яго былі чырвоныя, як накалёнае жалеза. Вань іх трымаў над гарачымі вуглямі, круціў туды і сюды, нібы сьпякчы, як бульбіну, хацеў.</br> {{gap|1.5em}}— Як цябе завуць? — запытаўся ў яго Міхалка.</br> {{gap|1.5em}}— Вань.</br> {{gap|1.5em}}— Вань? Ты, мабыць, ня тутэйшы?</br> {{gap|1.5em}}— Не здешні…</br> {{gap|1.5em}}Міхалка аглядаў яго з ног да галавы.</br> {{gap|1.5em}}— Што ты тут робіш?</br> {{gap|1.5em}}— От голода вбёг…</br><noinclude></noinclude> iexc9vpmpu6cgswrutv242kgpn5jb3e 104 123182 285439 2026-05-13T17:38:59Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Цэнтар|V.}} {{Цэнтар|'''Jak wučycca roli i jak treba ihrać?'''}} {{Водступ|2|em}}Uciamiŭšy daskanalna źmiest padziei, ujawiŭšy, paśla hutarak na abčytkach ci na pačatnych padhatoŭkach, asnaŭnuju dumku a adumysłoŭna asobu, jakuju maniciesia ihrać, možna wučycca swaje roli. Nia ździejśniŭšy papiarednich wymohaŭ, nia tre’ chapacca za nawuku. Jana budzie niacikaŭnaju, mała karysnaju, dy nikoli nia daść mahčym...» 285439 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Цэнтар|V.}} {{Цэнтар|'''Jak wučycca roli i jak treba ihrać?'''}} {{Водступ|2|em}}Uciamiŭšy daskanalna źmiest padziei, ujawiŭšy, paśla hutarak na abčytkach ci na pačatnych padhatoŭkach, asnaŭnuju dumku a adumysłoŭna asobu, jakuju maniciesia ihrać, možna wučycca swaje roli. Nia ździejśniŭšy papiarednich wymohaŭ, nia tre’ chapacca za nawuku. Jana budzie niacikaŭnaju, mała karysnaju, dy nikoli nia daść mahčymaści dobra adyhrać. {{Водступ|2|em}}Biazsumliŭna, što chočučy wučycca napamiać, pieradom treba jaje dobra čytać. Umiectwa čytać nie maławažnaje dy nia lohkaje. Pahladzi i paŭsłuchajsia, jak čytajuć pa wioskach ci hazetu, ci tak jakuju knižku! Abo imčycca, byccam toj ciahnik małankawy ŭ Amerycy, abo kulhaje stohnučy. Kali chto nat‘ i lepš čytaje, dyk nie źwiartaje ŭwahi na naciski, na wymowu, na tuju miłahučnaść, jakaja swomaja kožnaj žywoj mowie. Błahi čytač z knižki, kali pačuješ jaho na wulicy, dyk nia toj čaławiek zdajecca. Jość u jaho adniekul i wysokija i niskija noty ŭ hołasie, kali jon śmiajecca, — dyk sapraŭdy ty bačyš śmiech; a kali dzicia spałochaŭšyś nasudošanaha waŭka, ci sabaki, pierakazwaje ludziam swaje sudosiny, dy kali chłapiec jašče bačyć prad {{перанос-пачатак|п=wa|к=čyma}}<noinclude></noinclude> ljxp0vnb2j54jznpwqhnfz3ka9l2nbe 104 123183 285440 2026-05-13T17:41:54Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=wa|к=čyma}} sobskimi i tuju łahčynu i jaho pomirsnaha waŭka i swoj społach, dyk pierad wami stanie toj abraz žywym, byccam wy byli prysutnym tamaka. A kali-b henaje samaje apawiadańnie wy pačuli čytanym pa knižcy, dy čytanym błaha, biaz ''wymowy'', biaz ''modulacyi'', dyk jano nijakich śledamkaŭ u was nie pakinuła-b: byccam było niešta, byccam ničoha. {{Водступ|2|em}}Na henym prykładzie i bačycie,...» 285440 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=wa|к=čyma}} sobskimi i tuju łahčynu i jaho pomirsnaha waŭka i swoj społach, dyk pierad wami stanie toj abraz žywym, byccam wy byli prysutnym tamaka. A kali-b henaje samaje apawiadańnie wy pačuli čytanym pa knižcy, dy čytanym błaha, biaz ''wymowy'', biaz ''modulacyi'', dyk jano nijakich śledamkaŭ u was nie pakinuła-b: byccam było niešta, byccam ničoha. {{Водступ|2|em}}Na henym prykładzie i bačycie, što nieabchodnaju ŭmowaju dziela taho, kab być dobrym ihralnikam, źjaŭlajecca wymowa z modulacyjaju. Kali jany ŭ was buduć, dyk spokiwaŭ (žesty) i kiwomihaŭ (mimika) potym zusim lohka wywučycca. {{Водступ|2|em}}Kab nawytarycca ŭ dobraj wymowie, čytajcie hołasna nia tolki swaju rolu, čytajcie hazety, knižki tak, kab mahli siabie pačuć, dziela dośledaŭ, ci dobra ciamicie i ci dobra wyjaŭlajecie dumku i źmiest taho, što čytajecie. Wymowy treba wučycca nia tolki dziela adnaho pradstaŭleńnia — a dumać i ab čarodnych. Umiectwa wymowy budzie wam karysnym u hramadzkim budučym žyćci. Nie zaŭsiody-ž my budziem madzieć, asabliwa kali moładź siańniašniaja padhadujecca, dyk biazumoŭna dźwiery samaŭradaŭ adčyniacca pierad nami. Dy nia tolki adnych samaŭradaŭ! Dasiul u nas, ščyra kažučy, nima nijakaha hramadzkaha<noinclude></noinclude> 2flmd4u43nnd71dekhevgfw2trx0bf5 104 123184 285441 2026-05-13T17:44:22Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «žyćcia, niama ekanamickich ci kulturnych ustanowaŭ, adtul i našaja halita. Kali nia schočam zmadzieć dazwańnia, dyk treba nam budzie stanuć na nakšy šlach. I woś tut wielmi karysnym dy prosta nieabchodnym — waładańnie wymowaju. Ciapier starejšyja samyja zdaśledawali, bywajučy na schodach hminnych, ci ŭ pawiecie, što taho praŭda, chto najlepš kazacimie. Usie my budziem paklikany da karysnaje hramadzkaje dziejnaści, dyk budziem imknucca...» 285441 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>žyćcia, niama ekanamickich ci kulturnych ustanowaŭ, adtul i našaja halita. Kali nia schočam zmadzieć dazwańnia, dyk treba nam budzie stanuć na nakšy šlach. I woś tut wielmi karysnym dy prosta nieabchodnym — waładańnie wymowaju. Ciapier starejšyja samyja zdaśledawali, bywajučy na schodach hminnych, ci ŭ pawiecie, što taho praŭda, chto najlepš kazacimie. Usie my budziem paklikany da karysnaje hramadzkaje dziejnaści, dyk budziem imknucca siańnia, kab čym najlepš padhatawacca. Adna woś z mahčymaściaŭ — u wywučwańni wymowy ŭ rolach. {{Водступ|2|em}}Pradstaŭleńnie daje mahčymaść nawučycca nam šmat čaho inšaha. Dyk bačycie, što nie adna hulnia na pradstaŭleńniach! {{Водступ|2|em}}Chaj sekcyja ładzić časta praktykawańni ŭ wymowie! Na praktykawańniach karystajcie nia tolki z padziejaŭ dramatycnych, a ahulna z kožnaha biełaruskaha drukawanaha słowa. Čytajcie supolna wieršy, apawiadańni prozaju. A kab zdaśledawać, jakoje niaŭščuknaje (niawyčerpnaje) bahaćcie źmiestu ŭ adnym mahčyma tolki skazie, dyk waźmiecie aby jaki i ciapier! Chaj kožny z prysutnych paŭtaraje toj skaz, adzin z sumam, druhi radasna, treci žorstka, toj dalikatna, toj sumlawajučysia, a toj z wieraju, adzin hrozna, druhi miakka i hetak biez kanca.<noinclude></noinclude> 67vbkf0h9vtjoergvxmd2a7thcwtvu7 104 123185 285442 2026-05-13T17:46:49Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «Ubačycie, što z adnaho tolki słowa zdolajecie wypładzić bahatuju symfoniju počawaŭ, dumak. I woś henaja mahčymaść abmiažowana jakaściu wymowy. {{Водступ|2|em}}Ludzi časta płačuć, čujučy hutarku niejkaha čaławieka, abo zusim nawywarat — śmiajucca až im žywaty chodyram chodziać zaležna ad taho, jakuju bałonku dušy razharnuŭ pramoŭca i na jakoj nocie tamaka zajhraŭ. Wializarnyja natoŭpy ludziej iduć u ahoń, u wadu, ni...» 285442 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>Ubačycie, što z adnaho tolki słowa zdolajecie wypładzić bahatuju symfoniju počawaŭ, dumak. I woś henaja mahčymaść abmiažowana jakaściu wymowy. {{Водступ|2|em}}Ludzi časta płačuć, čujučy hutarku niejkaha čaławieka, abo zusim nawywarat — śmiajucca až im žywaty chodyram chodziać zaležna ad taho, jakuju bałonku dušy razharnuŭ pramoŭca i na jakoj nocie tamaka zajhraŭ. Wializarnyja natoŭpy ludziej iduć u ahoń, u wadu, nie hladziać na śmierć, kali na ich dzieić mahutnaja mowa. {{Водступ|2|em}}Wučycca napamiać treba adnačasna dumajučy ab tym, što my wykonwajem orhanami našaje mowy. Wywučwacca mechanična niemahčyma! Kali kažu jakoje słowa, dyk adnačasna wyabražaju jahony źmiest, kab nia byŭ heta parožni huk tolki. {{Водступ|2|em}}Za wymowaju chaj śledujuć spokiwy. Spokiŭ — heta byccam mowa cieła. U štodziennaj hutarcy my zaŭsiody wykazwajem dumki nia tolki mowaju, a adnačasna i rukami i nahami i ŭsieńkim ciełam, a najbolš na twary kiwomihami. Biazumoŭna, chočučy, kab nam pawieryli, što my sumujem, ci radujemsia, mała tolki skazać, jašče treba, kab našaja asoba wyjaŭlała toj sum ci radaść. Bačym časta niamkoŭ (niamych). Jany biaz niwodnaha słowa, biaz niwodnaha huku patraplajuć pierakazać nam swaje dumki,<noinclude></noinclude> p0qd947tgvvl9v4hy55lj70ufzjwfr9 104 123186 285443 2026-05-13T17:50:19Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «karystajučysia wyklučna spokiwami dy kiwomihami. Naśledujma ich u ihry na scenie! My, waładajučy mowaju, lahčej i chutčej wykažam pierad hladzielnikami źmiest dumak padziei. {{Водступ|2|em}}Kab nia było zaminaŭ iz spokiwami na scenie, tre’ na padhatoŭkach z miescapałažeńniem wučycca ŭžo {{Абмылка|chadzć|chadzić}}, siadać, witacca, swarycca, kab potym hladzielniki bačyli zapraŭdy žywych ludziej, a nia lalki z drewa. Wy...» 285443 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>karystajučysia wyklučna spokiwami dy kiwomihami. Naśledujma ich u ihry na scenie! My, waładajučy mowaju, lahčej i chutčej wykažam pierad hladzielnikami źmiest dumak padziei. {{Водступ|2|em}}Kab nia było zaminaŭ iz spokiwami na scenie, tre’ na padhatoŭkach z miescapałažeńniem wučycca ŭžo {{Абмылка|chadzć|chadzić}}, siadać, witacca, swarycca, kab potym hladzielniki bačyli zapraŭdy žywych ludziej, a nia lalki z drewa. Wywučwajučy swaju rol u chacie, znoŭ rabi toje ŭsieńka, što było na padhatoŭcy. Nie stai nieparušna, a warušysia, byccam bačyš prad saboju žywoha čaławieka, z jakim wiadzieš hutarku. Kali niejak nia składna wychodzić u ciabie złość, dyk ujawi, što niechta kryčyć na ciabie, kali ty zusim nie winawaty, — ci breša na ciabie sabaka. Chaj pračchniecca ŭ tabie złość, schilisia, byccam chočaš schapić koł, ci kamień i woś užo ŭ ciabie spokiwy i kiwomihi, nad jakimi nichto nie sumlawacimiecca, što jany wykazwajuć złosnaść. {{Водступ|2|em}}Kali jasi niešta smačnaje, dyk chaj pa tabie ŭsieńkija bačać toje, kab až u ich zasmaktała nad žywatom ad adnaje dumki. {{Водступ|2|em}}Biazumoŭna, što šmat kamu z pačynajučych tolki nowytar (ihru) sceničny, nia zrazu ŭsieńka ładzicimiecca. Dyj niemahčyma, kab z samaha pačatku ŭsieńka było biez {{перанос-пачатак|п=abmy|к=łaŭ}}<noinclude></noinclude> 1zs76b4mpt6b3qabtwmioeycqgq2h90 104 123187 285444 2026-05-13T17:52:42Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=abmy|к=łaŭ}}, niedachopaŭ. Daskanalnaść ździejśnicca tolki ŭporystaju pracaju. Nie škadujma henaje pracy! U žyćci biespatolnym našaje wioski pradstaŭleńni — heta adzinyja świetłyja zorki, dzie nam mahčyma i pahulać i nawučycca. {{Цэнтар|VI.}} {{Цэнтар|'''Karotkija zaciemki nad ciokam ihry.'''}} {{Водступ|2|em}}Wiedajem užo, što nieabchodnymi ŭmowami dziela dobraje ihry źjaŭlajucc...» 285444 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=abmy|к=łaŭ}}, niedachopaŭ. Daskanalnaść ździejśnicca tolki ŭporystaju pracaju. Nie škadujma henaje pracy! U žyćci biespatolnym našaje wioski pradstaŭleńni — heta adzinyja świetłyja zorki, dzie nam mahčyma i pahulać i nawučycca. {{Цэнтар|VI.}} {{Цэнтар|'''Karotkija zaciemki nad ciokam ihry.'''}} {{Водступ|2|em}}Wiedajem užo, što nieabchodnymi ŭmowami dziela dobraje ihry źjaŭlajucca: cyścinia wymowy, dobra apracawanyja spokiwy i kiwomihi. Kali ich niamašaka, dyk pradstaŭleńnie nia ździejśnić swaje mety, a aktaram soram adzin. Lepš naładzić adnu padzieju dy dobra, čymsia dźwie dy błaha. {{Водступ|2|em}}Mety, pradstaŭleńnia my nie zaŭsiody bačym. Časta hladzim na ich adnaboka. Najbolš my imkniomsia zakranuć rodnym słowam dramlučaje nacyjanalnaje pačućcio. Adnačasna zaŭsiody imkniomsia dać hladzielniku niekalki časin wiasiella, ładziačy najčaściej kamedyi ci žarty. Biazumoŭna, što zaŭsiody trywać pry kamedyjach nielha. Heta było-b škodnaje abmiažawańnie metaŭ sceny sialanskaje. Jany šmat wialikšyja i wyšejšyja. Meta teatru heta — budzić počawy pryhožstwa, mastactwa, dziejać na dušy hladzielnikaŭ abo pakazwajučy ŭsie zahany<noinclude></noinclude> hazgjdb0joqeczqcbh3tnv46gdwv0uh 285507 285444 2026-05-14T07:25:13Z Gleb Leo 2440 285507 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="V"/>{{перанос-канец|п=abmy|к=łaŭ}}, niedachopaŭ. Daskanalnaść ździejśnicca tolki ŭporystaju pracaju. Nie škadujma henaje pracy! U žyćci biespatolnym našaje wioski pradstaŭleńni — heta adzinyja świetłyja zorki, dzie nam mahčyma i pahulać i nawučycca. <section end="V"/> <section begin="VI"/>{{Цэнтар|VI.}} {{Цэнтар|'''Karotkija zaciemki nad ciokam ihry.'''}} {{Водступ|2|em}}Wiedajem užo, što nieabchodnymi ŭmowami dziela dobraje ihry źjaŭlajucca: cyścinia wymowy, dobra apracawanyja spokiwy i kiwomihi. Kali ich niamašaka, dyk pradstaŭleńnie nia ździejśnić swaje mety, a aktaram soram adzin. Lepš naładzić adnu padzieju dy dobra, čymsia dźwie dy błaha. {{Водступ|2|em}}Mety, pradstaŭleńnia my nie zaŭsiody bačym. Časta hladzim na ich adnaboka. Najbolš my imkniomsia zakranuć rodnym słowam dramlučaje nacyjanalnaje pačućcio. Adnačasna zaŭsiody imkniomsia dać hladzielniku niekalki časin wiasiella, ładziačy najčaściej kamedyi ci žarty. Biazumoŭna, što zaŭsiody trywać pry kamedyjach nielha. Heta było-b škodnaje abmiažawańnie metaŭ sceny sialanskaje. Jany šmat wialikšyja i wyšejšyja. Meta teatru heta — budzić počawy pryhožstwa, mastactwa, dziejać na dušy hladzielnikaŭ abo pakazwajučy ŭsie zahany <section end="VI"/><noinclude></noinclude> rsug5b5anr01ramjdo4n8lirrlnyneb 104 123188 285445 2026-05-13T17:55:31Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «ludziej, hetkim čynam swomaje kožnamu čaławieku imknieńnie da daskanalnaści padtrymliwać, kab jano nie zmadzieła biaz kwołaha dahladu. {{Водступ|2|em}}Zwažajučy na wialikija mety, lohka nam ściamić, što ihrać treba tak, kab usieńka, ab čym latucieŭ aŭtar, wykazać hladzielnikam. {{Водступ|2|em}}Pobač z pracaju na padhatoŭkach, pobač z wywučwańniem rolaŭ, jašče treba hlanuć na ŭmiectwa pastupańnia na samaj scenie....» 285445 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>ludziej, hetkim čynam swomaje kožnamu čaławieku imknieńnie da daskanalnaści padtrymliwać, kab jano nie zmadzieła biaz kwołaha dahladu. {{Водступ|2|em}}Zwažajučy na wialikija mety, lohka nam ściamić, što ihrać treba tak, kab usieńka, ab čym latucieŭ aŭtar, wykazać hladzielnikam. {{Водступ|2|em}}Pobač z pracaju na padhatoŭkach, pobač z wywučwańniem rolaŭ, jašče treba hlanuć na ŭmiectwa pastupańnia na samaj scenie. Padčas na wiaskowaj scenie ŭsieńka było dobraje až da apošniaje padhatoŭki, jakuju zrabili ŭ wopratkach. Na joj dyk bačać usie, što wychodzić sutałaka, uwichajucca pa scenie kamu treba i kamu nie; toj, kamu treba stajać kala stała, staić kala piečy, a druhi — ŭžo zusim źbiantežyŭsia, bo jon prywykšy da piečki, a tamaka ciapier druhi staić. {{Водступ|2|em}}Dziela biaśpieki pierad hetkimi niespadzieŭkami, treba ŭžo na padhatoŭkach zwažać na nižpakazanyja punkty: {{Водступ|2|em}}1) Chaj na scenie nichto nie siadzić byccam miašok z bulbaju, chaj widać u im badzioraść, žyćcio, kali jon ihraje na’t i starawiekawuju asobu. Nia tolki maładyja, a nat’ i staryja ludzi warušacca, robiać kiwomihi, asabliwa, kali wiaduć z kim hutarku. Dyk chaj u was budzie toje samaje na {{перанос-пачатак|п=sce|к=nie}}<noinclude></noinclude> 8blr7ok9h55vzikqkonvv0n2qm82xpn 104 123189 285446 2026-05-13T17:56:17Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— Ага… — зразумеў Міхалка і глыбока зірнуў хлопчыку ў сінія вочы.</br> {{gap|1.5em}}— Дык ведаеш, Вань, кепска шляцца так па вёсках, як жабрак.</br> {{gap|1.5em}}Міхалка зрабіў строгі твар.</br> {{gap|1.5em}}Ваню прыемна стала ад строгага выгляду Міхалкі. Людзкая жалась...» 285446 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— Ага… — зразумеў Міхалка і глыбока зірнуў хлопчыку ў сінія вочы.</br> {{gap|1.5em}}— Дык ведаеш, Вань, кепска шляцца так па вёсках, як жабрак.</br> {{gap|1.5em}}Міхалка зрабіў строгі твар.</br> {{gap|1.5em}}Ваню прыемна стала ад строгага выгляду Міхалкі. Людзкая жаласьлівасьць апрыкрыла хлопчыку.</br> {{gap|1.5em}}— Ты, Вань, астанешся тут у мяне. Да вясны будзеш вучыцца ў школе, а з вясны пастухом цябе зробім у Комуне. А пасьля зноў вучыцца аддадзім. Як навучымся — увесь сьвет заваюем! Дык па руках?</br> {{gap|1.5em}}Міхалка падставіў Ваню правую аграмадную руку. Вань памужчынску ляснуў па ёй маленькай рукою, адагрэтай у кузьні.</br> {{gap|1.5em}}Абодвы засьмяяліся.</br> {{gap|1.5em}}— Харашо? — запытаўся Міхалка ў Вані, гледзячы на хлопчыка зьверху ўніз, стараючыся ўгадзіць яму расійскім словам.</br> {{gap|1.5em}}— Добре! — адказаў Вань, зірнуўшы на аграмаднага дзядзю зьнізу ўверх, маючы на ўвазе зрабіць прыемнасьць беларускім словам.</br> {{gap|1.5em}}Абодва былі здаволены.</br> {{gap|1.5em}}Міхалка павёў хлопчыка ў хату, <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">VI</br> '''У зімовы вечар</span></center> {{gap|1.5em}}Вечар цягнецца доўга-доўга.</br> {{gap|1.5em}}Ня вечар — год.</br> {{gap|1.5em}}Праз вокны глядзіць белавокая зіма. На вялікіх шыбінах панскіх палацаў яна тчэ ільдзяныя васількі, на<noinclude></noinclude> m3gxjiyj8nq1xsmbitgw4ew5j4h6zs9 104 123190 285447 2026-05-13T17:58:32Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=sce|к=nie}}. Biazumoŭna ruch pa scenie zaležyć ad padziei jejnaha źmiestu. {{Водступ|2|em}}2) Warušycca, kratacca, žyć — adnym słowam nia znača, što treba jorzać z kuta ŭ kutok pa scenie. Dyk zašmat nie chadzicie, chaj spokiwy wašyja buduć pa miarkoŭnyja. {{Водступ|2|em}}3) Trymacca miesca, jakoje mieŭ kožny na padhatoŭkach. Kali tolki adzin pamylicca, pačynajecca sutałaka i ŭsie pačyna...» 285447 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=sce|к=nie}}. Biazumoŭna ruch pa scenie zaležyć ad padziei jejnaha źmiestu. {{Водступ|2|em}}2) Warušycca, kratacca, žyć — adnym słowam nia znača, što treba jorzać z kuta ŭ kutok pa scenie. Dyk zašmat nie chadzicie, chaj spokiwy wašyja buduć pa miarkoŭnyja. {{Водступ|2|em}}3) Trymacca miesca, jakoje mieŭ kožny na padhatoŭkach. Kali tolki adzin pamylicca, pačynajecca sutałaka i ŭsie pačynajuć błukacca, byccam tyja awiečki, kali pastuch niedzie zabadziaŭsia. {{Водступ|2|em}}4) Kali adzin ihralnik haworyć da adnaho, dyk chaj heny sapraŭdy pakazwaje swajeju postaćciu, što da jaho źwierniena hutarka; chaj kiwaje haławoju, kali zhadžajecca, chaj piarečyć, dziwicca i h. d. A toj, chto haworyć, chaj hladzić na jaho. {{Водступ|2|em}}{{Абмылка|3)|5)}} Kali chto pamyliŭsia kryšku, dyk užo nie papraŭlacca, nie pačynać nanawa, a hawary i dalej byccam nia było nijakaje abmyłki. {{Водступ|2|em}}6) Pierachodziačy z miesca na miesca, treba tak ładzić, kab nie stajać zadam da hladzielni, a pierachodzić z zadu druhich ihralnikaŭ. {{Водступ|2|em}}7) Sačyć za paradkam i nie paźnicca z uwachodam ci wychadam sa sceny. Rupicca ab hetym režyser, adnača chaj i kožny z ihralnikaŭ dbaje sam. Kali ŭžo niejak {{перанос-пачатак|п=wy|к=šła}}<noinclude></noinclude> rc682hycd3lzytnxuzgra6wh4njxh53 104 123191 285448 2026-05-13T18:01:33Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=wy|к=šła}}, što niechta zadlaŭsia, dyk chaj tyja, što ihrajuć na scenie, nie spyniajucca, a pradoŭžwajuć apošnija skazy kiwomihami, kab na hladzielni nichto nie zaciemiŭ nieparadku. Kali tolki zaciemiać, dyk mahčyma što błaha ŭzhadawanyja adzinki pačnuć škielić i ŭsieńki nastroj padziei prapadzie. {{Водступ|2|em}}8) Nie stai biazdziejna pakul ty na scenie, kali nat’ i ničoha nie haworyš i nich...» 285448 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=wy|к=šła}}, što niechta zadlaŭsia, dyk chaj tyja, što ihrajuć na scenie, nie spyniajucca, a pradoŭžwajuć apošnija skazy kiwomihami, kab na hladzielni nichto nie zaciemiŭ nieparadku. Kali tolki zaciemiać, dyk mahčyma što błaha ŭzhadawanyja adzinki pačnuć škielić i ŭsieńki nastroj padziei prapadzie. {{Водступ|2|em}}8) Nie stai biazdziejna pakul ty na scenie, kali nat’ i ničoha nie haworyš i nichto da ciabie nie źwiartajecca. Hladzielniki bačać i ciabie i kali ty nie datarnuješsia da dziejstwa druhich, dyk ty budzieš winawatym niaskładnaści ŭ padziei, chacia byccam ničoha i nia robiš. Pakul ty na scenie, datul ihraješ, a raz ihraješ — dyk žywieš, dziejstwam tych, u čyich rukach na toj mament akcyja. Sačy zwažna, kab nie prahledzić, kali twoj čarod nadydzie. {{Водступ|2|em}}9) Nia leź napierad, bo zastupacimieš inšych, kamu jakha treba stajać na pieršym miejscy. {{Водступ|2|em}}10) Nia błutać ihralnikaŭ, pieramianiajučy słowy. Treba kazać tak, jak było ŭ knižcy i na padhatoŭkach. {{Водступ|2|em}}11) Nie ahladacca na suflora. Užo kali chto ŭziaŭ wywučycca — kab ihraŭ sam a nia suflor za jaho. Suflor tolki padkazwaje. Wielmi błaha, kali hołas suflora čutny daloka na hladzielni, dy hladzielniki, pačuŭšy jaho samyja pačnuć padkazwać ihralniku.<noinclude></noinclude> 8umad1kx328scanyrwnulf0v5oygiyj 104 123192 285449 2026-05-13T18:02:07Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «вэлюме срыбнай павуціны вышывае нідзе нявідочныя, дзіўныя каласкі на белых лебядзіных шыйках. Месяц запальвае гэтыя малюнкі маленькімі кроплямі іскраў. Кожная месячная кропля разьбіваецца на многа калёраў — блішчыць, зіхаціць і навявае затаёную ціх...» 285449 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>вэлюме срыбнай павуціны вышывае нідзе нявідочныя, дзіўныя каласкі на белых лебядзіных шыйках. Месяц запальвае гэтыя малюнкі маленькімі кроплямі іскраў. Кожная месячная кропля разьбіваецца на многа калёраў — блішчыць, зіхаціць і навявае затаёную ціхую радасьць.</br> {{gap|1.5em}}Цяпер у адным з вялікіх пакояў панскіх палацаў — клюб. Тут граматныя сябры Комуны чытаюць газэты і кніжкі, а рэшта — вучыцца грамаце.</br> {{gap|1.5em}}Міхалка адзін з тых, што вучацца грамаце. З друкаванага ён ужо чытае. Чытае па складох плякаты на сьцяне, загалоўкі ў газэтах. Бегла чытае пакуль што толькі дзьве фразы:</br> {{gap|1.5em}}„{{разьбіўка|Пролетары ўсіх краёў, злучайцеся}}!“</br> {{gap|1.5em}}„{{разьбіўка|Ленін}} — {{разьбіўка|правадыр сусьветных працоўных мас}}.“</br> {{gap|1.5em}}Тут літары ня скачуць перад яго вачыма, як спалоханае стада авечак. Яны не пярэсьцяць, як маланкі, а моцна прыбіты, нібы падковы да капытоў вухналямі.</br> {{gap|1.5em}}А болей усяго Міхалка любіць слухаць, як хто іншы чытае. Ён тады ўсё разумее. Часам рузумее нават лепш за таго, хто чытае.</br> {{gap|1.5em}}Кніжку Леніна аб сялянстве ён бадай напамяць ведае. Часам Міхалка дзівіцца, што Ленін думае якраз, як ён… Вось як-бы Ленін, перад тым, як пісаць, з ім, Міхалкай, гутарыў…</br> {{gap|1.5em}}Дзівіцца Міхалка, скуль Ленін ведае яго думкі? Ні разу ня бачыў яго.</br> {{gap|1.5em}}Ён глядзіць на портрэт Леніна, што на сьцяне насупроць вісіць. Углядаецца Леніну ў вочы. Як жывы… Хоць завядзі з ім бяседу…</br><noinclude></noinclude> 5vxig18y2g4sdz7oelcuzzcylom2h4j 104 123193 285450 2026-05-13T18:06:21Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Але Міхалцы няма часу доўга думаць аб усім гэтым — трэба вучыцца пісаць.</br> {{gap|1.5em}}Гэта справа ня лёгкая. Яго закарузлыя, крывыя пальцы папаленыя ў кузьні лягчэй малатком па жалезе б‘юць, чымся пяром па паперы мажуць.</br> {{gap|1.5em}}Міхалку кідае ў по...» 285450 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Але Міхалцы няма часу доўга думаць аб усім гэтым — трэба вучыцца пісаць.</br> {{gap|1.5em}}Гэта справа ня лёгкая. Яго закарузлыя, крывыя пальцы папаленыя ў кузьні лягчэй малатком па жалезе б‘юць, чымся пяром па паперы мажуць.</br> {{gap|1.5em}}Міхалку кідае ў пот. Цяжка перамагчы гэту мудрасьць.</br> {{gap|1.5em}}Літараў столькі, што іх і ня зьлічыш. А кожная літара пасвойму закручана, паінакшаму заверчана. Кожная літара мае свой выгляд і свой характар. Вось якраз жывыя істоты. А з першага погляду здаецца, што ўсе яны падобны адна да аднэй, як кітайцы, як падковы, альбо як мазалі на пальцах. Толькі ў кожнага кітайца свой асаблівы твар. У кожнага каваля падкова мае свой выгляд і зусім не такая, як у другога. У кожнага працаўніка мазалі на руках інакшыя: у каваля не такія, як у земляроба; у земляроба не такія, як у шаўца; у шаўца не такія, як у столяра.</br> {{gap|1.5em}}Па {{абмылка|мазёлах|мазалёх}} на руках Міхалка пазнае чалавека. Досыць яму толькі раз зірнуць. Тут вока ў яго вострае. Рукі — душа чалавека.</br> {{gap|1.5em}}Ня тое ў Міхалкі з літарамі на паперы… Перад яго вачыма літары сплываюцца, зьліваюцца ў адно. Хіба вельмі вучоны чалавек можа іх разблытаць, нібы цярплівая гаспадыня разблытвае скудлачаны маток нітак.</br> {{gap|1.5em}}Адно, што Міхалка ўжо навучыўся, — гэта напісаць сваё імя і прозьвішча. Тут ён увабраў у памяць не паасобныя літары, а словы цалкам. На гэта ён шмат часу штукаваўся. І то пры пэўных умовах. Ён убіў сабе ў мазгі раз на заўсягды думку, што ня піша пяром на<noinclude></noinclude> q7kbgre7hj0tzhve6mp3kout94q7bma 104 123194 285451 2026-05-13T18:10:36Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «паперы, а круціць пальцамі мяккі дрот, круціць яго так, што выходзіць Міхалка Саўчук.</br> {{gap|1.5em}}Міхалка стараецца з усіх сіл.</br> {{gap|1.5em}}Ленін казаў, што кожная кухарка павінна ўмець кіраваць дзяржавай. Калі так, дык каваль павінен умець кіраваць ня тольк...» 285451 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>паперы, а круціць пальцамі мяккі дрот, круціць яго так, што выходзіць Міхалка Саўчук.</br> {{gap|1.5em}}Міхалка стараецца з усіх сіл.</br> {{gap|1.5em}}Ленін казаў, што кожная кухарка павінна ўмець кіраваць дзяржавай. Калі так, дык каваль павінен умець кіраваць ня толькі аднэй дзяржавай, але ўсім сьветам. Увесь сьвет зробіцца бальшавіцкім!</br> {{gap|1.5em}}За пару гадзін у клюбе Міхалка больш змарыўся, чым за цэлы дзень працы ў кузьні…</br> {{gap|1.5em}}Міхалка ідзе дахаты.</br> {{gap|1.5em}}На вялікім дзядзінцы Комуны сьнег насыпан дробненькі, нібы ценкая сіняватая соль. Пад нагамі скрыпіць. Хоць галава стомлена, але лёгка на сэрцы. Міхалка дыхае сьвежым марозьлівым паветрам. Яму здаецца, што п‘е смачнае пітво.</br> {{gap|1.5em}}Розныя думкі бруяцца ў галаве, вылазяць з усіх куткоў істоты.</br> {{gap|1.5em}}Настаўнік чытаў учора газэты, і чытанае ня выходзіць у Міхалкі з галавы.</br> {{gap|1.5em}}Газэты зьяўляюцца для Міхалкі вышэйшай школай — унівэрсытэтам. Яны злучаюць яго нябачнымі ніткамі з усім сьветам. Ён ведае з іх, як ідзе праца на Волхвастроі, на вугольных Донскіх капальнях, як адбываецца забастоўка на розных фабрыках у Нямеччыне, як у капіталістычных краінах бунтуюцца працоўныя, ваююць за свой дабрабыт.</br> {{gap|1.5em}}Кожную навіну, кожную падзею Міхалка прымае блізка к сэрцу, хаця краіны, дзе ўсё гэта адбываецца, у яго ўяўленьні прымаюць сваявідную афарбоўку, праламляюцца пасвойму ў яго ўласнай географіі.</br><noinclude></noinclude> th9pb009j4lkou79vstg9knvqrzya2u 104 123195 285452 2026-05-13T18:15:36Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Міхалка ператасоўвае ў сваіх думках розныя краіны, нібы калоды карт. Заўсёды ён дзеліць людзей гэтых краін на дзьве часткі — на працоўных і дармаедаў.</br> {{gap|1.5em}}Болей усяго яго захапляе паўстанчы рух у Заходняй Беларусі. Там і знаёмыя мясцовась...» 285452 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Міхалка ператасоўвае ў сваіх думках розныя краіны, нібы калоды карт. Заўсёды ён дзеліць людзей гэтых краін на дзьве часткі — на працоўных і дармаедаў.</br> {{gap|1.5em}}Болей усяго яго захапляе паўстанчы рух у Заходняй Беларусі. Там і знаёмыя мясцовасьці і знаёмыя людзі. Дрыжаць паны. Над маёнткамі разгульваюць чырвоныя пеўні. Міхалка сьціскае кулакі ад гневу. Яго крэўныя закатаваны насьмерць жандарамі. Сотні працоўнага люду гібеюць у Віленскай, Беластоцкай і іншых турмах.</br> {{gap|1.5em}}Болей усяго яго цікавіць атаман паўстанцаў — Муха. Сполах наводзіць атаман Муха на польскіх паноў. Яго і злавіць нельга. Ён зьвіў сабе гнёзды ў Белавескіх, Налібоцкіх, Палескіх і іншых пушчах і лясох. А паны баяцца лясоў. Ня ідуць на Муху ў лес. Тады адважны атаман да іх у маёнткі прыходзіць. Застрэліць на дарозе некалькі жандараў, нападзе на пастарунак поліцыі і, пераадзеты ксяндзом, у маёнтку з паненкамі гуляе… У другім месцы яго атрад забірае коняй і — ізноў у лес.</br> {{gap|1.5em}}Багата лясоў на Беларусі. Багата і малайцоў-удальцоў…</br> {{gap|1.5em}}У гэтых думках Міхалка не заўважыў, што ледзь ня стукнуўся лобам у лоб з высокім старым папом.</br> {{gap|1.5em}}— Добры вечар!</br> {{gap|1.5em}}— Добры вечар!</br> {{gap|1.5em}}А сьцежка цёмнай зрабілася ад доўгага папоўскага ценю. З-пад капялюха „бацюшкі“ рассыпаны па плячох рэдкія пасмы жоўта-сівых валасоў. Чорная фігура папа псуе настрой Міхалкі.</br> {{gap|1.5em}}— Калі сустрэнеш папа на дарозе — не к дабру, — кажуць людзі.</br><noinclude></noinclude> ng05zihvhd04eokls4a33janx40v5cy 104 123196 285453 2026-05-13T18:21:22Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Міхалка плюе, што нібы верыць у гэты дурны забабон.</br> {{gap|1.5em}}— Але, бадай, гэта не забабон, а праўда. Поп заўсёды ідзе туды, дзе можа што-небудзь сьцягнуць. Бярэ за хрэсьбіны, бярэ за шлюб, бярэ і за хаўтуры. Усё дай і дай.</br> {{gap|1.5em}}Міхалка ўспомніў,...» 285453 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Міхалка плюе, што нібы верыць у гэты дурны забабон.</br> {{gap|1.5em}}— Але, бадай, гэта не забабон, а праўда. Поп заўсёды ідзе туды, дзе можа што-небудзь сьцягнуць. Бярэ за хрэсьбіны, бярэ за шлюб, бярэ і за хаўтуры. Усё дай і дай.</br> {{gap|1.5em}}Міхалка ўспомніў, што ў суседа Арцёма старая маці пры сьмерці.</br> {{gap|1.5em}}— Пэўна, поп туды павалокся — па „грэшную душу“ і мерку жыта…</br> {{gap|1.5em}}Міхалка плюнуў у сьнег.</br> {{gap|1.5em}}— Цьфу! Каб ты запрапасьціўся, каб ты!</br> {{gap|1.5em}}На твары Міхалкі залунала хітрыка і таемнасьць.</br> {{gap|1.5em}}— Сёньня гэтаму канец… — працадзіў ён праз вусы.</br> {{gap|1.5em}}Міхалка ўвайшоў у хату, крадучыся і аглядаючыся з апаскай па бакох.</br> {{gap|1.5em}}Ад зьзяньня месяца ў хаце было відна ва ўсіх закутках.</br> {{gap|1.5em}}Усе спалі.</br> {{gap|1.5em}}Міхалка зірнуў на кут, дзе адлівала золатам бліскучая бляха бажніцы. Адтуль паглядалі на яго „маці боская“, „младзенец“ і сівенькі Мікола.</br> {{gap|1.5em}}Колькі разоў Міхалка тлумачыў жонцы, што гэтыя „багі“ — папера, дрэва і бляха, што сорамна яму перад таварышамі, якія коляць вочы гэтымі багамі. Ён хоча зьняць багоў са сьцяны.</br> {{gap|1.5em}}Але набожная жонка лемантуе.</br> {{gap|1.5em}}Колькі разоў ён бабе гаварыў, што „лірыгія“ — хмель для народу, што вера — п‘янства, ад якога толькі дурман у галаве, — ніяк ня мог з‘агітаваць сваю „дурную бабу“, як ён называе яе.</br><noinclude></noinclude> esf07m77p12uezixsi4pd9de38d9scp 104 123197 285454 2026-05-13T18:26:28Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— А з мяне суседкі сьмяяцца будуць, а тое ды сёе скажуць, — сыпала словамі, нібы гарохам, жонка Міхалкі.</br> {{gap|1.5em}}Усё красамоўства Міхалкі аб тым, што папы абманваюць народ, што апошні фунт збожжа забіраюць, што абразы — папоўскія цацкі, — нічога...» 285454 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— А з мяне суседкі сьмяяцца будуць, а тое ды сёе скажуць, — сыпала словамі, нібы гарохам, жонка Міхалкі.</br> {{gap|1.5em}}Усё красамоўства Міхалкі аб тым, што папы абманваюць народ, што апошні фунт збожжа забіраюць, што абразы — папоўскія цацкі, — нічога не памагае.</br> {{gap|1.5em}}Упартая жонка ў Міхалкі.</br> {{gap|1.5em}}І вось на гэты раз Міхалка задумаў наладзіць рэволюцыю ў хаце — зьняць абразы.</br> {{gap|1.5em}}Строгія вочы „сьвятога“ Міколы пільна ўглядаліся ў ня менш строгія вочы Міхалкі. „Божая маці“ з „младзенцам“ болей рахмана глядзелі. У месячным зьзяньні вочы „сьвятых“ былі глыбокія і жывыя.</br> {{gap|1.5em}}Міхалка ўспомніў сваіх бацькоў і дзядоў. Гэтыя абразы яму ад дзеда ў спадчыну засталіся…</br> {{gap|1.5em}}„Ня мала дзед і бацька „бацюшку“ за абдзірства лаялі“.</br> {{gap|1.5em}}„Далоў гэту панскую выдумку!“</br> {{gap|1.5em}}„Прэч бляшаныя цацкі!“</br> {{gap|1.5em}}„Непатрэбны мне ідалы!“</br> {{gap|1.5em}}Такія думкі прамільгнулі ў яго мазгох трыма кароткімі лёзунгамі, якія павялічылі яго рашучасьць, паднялі гнеў.</br> {{gap|1.5em}}Міхалка асьцярожна, каб жонка не прачнулася, здымаў абразы са сьцяны.</br> {{gap|1.5em}}Тутэйшая комсамолія вельмі жыва адклікалася на ўсе здарэньні, якія адбываліся ў ваколіцы. Выпадак з абразамі ў Міхалкавай хаце, дзе гаспадыня вельмі набожная, быў у іх вялікай падзеяй. Комсамольцы даўно ведалі аб змаганьні, якое вядзе Міхалка з сваёй жонкай.</br> {{gap|1.5em}}Ня раз ён ім гаварыў, што лягчэй увесь сьвет заваяваць, чымся сваю ўпартую бабу. Не дае вынесьці<noinclude></noinclude> mcm4x7oubkrifp65syudoany76qyj3l 104 123198 285455 2026-05-13T18:33:02Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «царквы з хаты ды годзе! А мне хочацца сваю цэркаўку на клюб перарабіць у пустой бажніцы могуць ляжаць кніжкі і газэты, бо я ўжо сам чытаю!</br> {{gap|1.5em}}Комсамольцы былі вялікімі майстрамі прыдумваць частушкі і сьпяваць іх пад гармонік на ўсю вуліцу. На рэво...» 285455 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>царквы з хаты ды годзе! А мне хочацца сваю цэркаўку на клюб перарабіць у пустой бажніцы могуць ляжаць кніжкі і газэты, бо я ўжо сам чытаю!</br> {{gap|1.5em}}Комсамольцы былі вялікімі майстрамі прыдумваць частушкі і сьпяваць іх пад гармонік на ўсю вуліцу. На рэволюцыю ў хаце Міхалкі яны таксама прыдумалі песьню: {|style="font-size:83%; margin:auto; margin-bottom:1.5em" |У Міхалкі чуб-чупрына</br>Раскудлацілася.</br>Яго жонка пад адрынай</br>Бажаняцілася.</br>Поўна-поўненька ягнят</br>Невялічачкіх.</br>Ой, у хаце бажанят!</br>Ой, каплічачка!</br>Зазлаваўся гаспадар</br>Ды на цацачкі.</br>Выкінуў ён бажанят</br>З роднай хатачкі.</br>Сядзіць дзеўка на паркане</br>Паркан ломіцца.</br>А Міхалка малайчына</br>Комсамоліцца. |} <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">VII</br> '''Яны і мы</span></center> {{gap|1.5em}}Яны — і мы.</br> {{gap|1.5em}}Гэтымі словамі Міхалка падзяліў людзей сваёй ваколіцы на два лягеры — на ворагаў і прыяцеляў савецкай улады.</br> {{gap|1.5em}}Яны — багатыя, мы — бедныя.</br> {{gap|1.5em}}Яны — кулакі, мы — беднякі.</br><noinclude></noinclude> 7tjxcj6t4bosnlyo3ejwnqnzipwfa1p 104 123199 285456 2026-05-13T18:56:22Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Кожнае новае зьявішча ў вакольным жыцьці ён прымаў блізка к сэрцу. Кожную самую дробную праявіну афармляў пасвойму ў думках і адчуваньнях.</br> {{gap|1.5em}}Заўсёды пры выбарах у сельсавет сяляне інстынктыўна дзяліліся на два лягеры. Сымпатыя і крэўна...» 285456 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Кожнае новае зьявішча ў вакольным жыцьці ён прымаў блізка к сэрцу. Кожную самую дробную праявіну афармляў пасвойму ў думках і адчуваньнях.</br> {{gap|1.5em}}Заўсёды пры выбарах у сельсавет сяляне інстынктыўна дзяліліся на два лягеры. Сымпатыя і крэўнасьць у гэтым падзеле выяўляліся адразу бяз доўгіх разважаньняў. У гэтых выпадках здаралася так, што два родныя браты, сыны адных бацькоў, ішлі адзін супроць другога. Адзінства складалася не па сваяцтву крыві, а па сваяцтву кішэняў: багатых цягнула к багатым, бедных — к бедным.</br> {{gap|1.5em}}— Няхай сабе гультаі, галадранцы між сабою ладзяць, а мы не на іх будзем гараваць і працаваць, — гаварылі кулакі. — Мы не вінаваты ў тым, што яны запусьцілі свае гаспадаркі, што ня ўмеюць жыць. Мы ім сваіх дзесяцін не аддадзім!</br> {{gap|1.5em}}І вось кулакі, тыя, што „ўмеюць жыць“, мелі сваю тактыку пры выбарах у сельсавет. Першым чынам кулакі стараліся перад выбарамі задобрываць і паіць самагонам беднякоў, „каб не перашкаджалі“. Апрача таго, прыдумвалі шмат іншых штук.</br> {{gap|1.5em}}Кулакі прыходзілі на выбары апранутыя ў лахманы, у парваныя сьвіткі. Бедныя, наадварот, апраналіся ва ўсё лепшае, што ў іх ёсьць, — хоць белую зрэбную кашулю надзене, хоць новыя лапці абуе.</br> {{gap|1.5em}}Бедныя ідуць, як на сьвята, на сямейную ўрачыстасьць.</br> {{gap|1.5em}}Багатыя ідуць, як на неабходны маскарад.</br> {{gap|1.5em}}Багатыя да хрыпоты крычаць аб тым, што яны за савецкую ўладу.</br><noinclude></noinclude> jwq6mfq1vegxhv2dr4mw1rp68o1wnz3 104 123200 285457 2026-05-13T18:59:46Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}12) Usie pabočnyja hutarki na scenie, jakija wychodzili-b z miežaŭ padziei, zabaronieny. Wielmi časta dawodzicca bačyć, što niejki škielnik z ihralnikaŭ, byccam źniačywieli dawaj śmiašyć aktaraŭ, a nie dyk i hladzielniu. Kali ty jašče adzin, dy žartaŭliwaść tarnujecca da padziei, dyk mahčyma jašče. Adnača i to treba pieradam na padhatoŭkach abhawaryć usieńka. Nijak užo niemahčyma kali niekalki čaławiek...» 285457 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}12) Usie pabočnyja hutarki na scenie, jakija wychodzili-b z miežaŭ padziei, zabaronieny. Wielmi časta dawodzicca bačyć, što niejki škielnik z ihralnikaŭ, byccam źniačywieli dawaj śmiašyć aktaraŭ, a nie dyk i hladzielniu. Kali ty jašče adzin, dy žartaŭliwaść tarnujecca da padziei, dyk mahčyma jašče. Adnača i to treba pieradam na padhatoŭkach abhawaryć usieńka. Nijak užo niemahčyma kali niekalki čaławiek na scenie. Im lohka źbiantežycca, a tady, dziakujučy škielam adnaho, prapała ŭsieńkaja padzieja. {{Водступ|2|em}}Aŭtary pišuć šmat bolš jašče zaciemkaŭ dy spaściarohaŭ. Lik ich biazumoŭna nadta wialiki. Kožnaja źjawa, kožnaja padzieja wyklikaje nowyja i wy sami chutka nawytaryciesia adciemliwać šmat niedachopaŭ u swajej ihry. {{Водступ|2|em}}Pamianionyja zaciemki chaj buduć pakazalnikami samych nieabchodnych umowaŭ ihry. {{Водступ|2|em}}Zwažna abdumajcie ich, dy ŭžo, pry ŭładžwańni budučaha pradstaŭleńnia, datarnujcie. Adnačasna adciemcie, ci ŭ šmat z jakich punktaŭ pieradom wy rabili abmyłki. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> [[File:Ab teatry (1927). Узор 2.png|50px|center]]<noinclude></noinclude> qbmobkqa1b05wigh3ku65ue6he2msdy 104 123201 285458 2026-05-13T19:00:39Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Бедныя аб гэтым мала гавораць, бо гэта і так відаць з кожнага іхняга самага спакойнага слова.</br> {{gap|1.5em}}З кожнымі новымі выбарамі супрацілеглыя лягеры рыхтуюцца мацней, маючы практыку мінулага году, болей шчыльна гуртуюць свае сілы. Кожны выста...» 285458 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Бедныя аб гэтым мала гавораць, бо гэта і так відаць з кожнага іхняга самага спакойнага слова.</br> {{gap|1.5em}}З кожнымі новымі выбарамі супрацілеглыя лягеры рыхтуюцца мацней, маючы практыку мінулага году, болей шчыльна гуртуюць свае сілы. Кожны выстаўляе свой сьпісак. Чый сьпісак бярэ верх — на карысьць таго сельсавет працуе.</br> {{gap|1.5em}}Гэта Міхалка ўжо досыць нагледзіўся. Ад выбараў залежыць пасьля і сенакос, і дровы, і надзелы зямлі, і падаткі, і ўвесь дабрабыт сялян.</br> {{gap|1.5em}}Міхалка на выбарах кожны раз да хрыпоты ваюе.</br> {{gap|1.5em}}Сёлета, як Міхалка ні стараўся, а сельсавет быў выбран „іхні“ — кулацкі.</br> {{gap|1.5em}}Часта нават поп заходзіць у сельсавет, як свой чалавек. Бядняк за дзьвярмі застаецца.</br> {{gap|1.5em}}Старшыня сельсавету хабары бярэ. Некаторыя пачалі чуць не адкрыта самагон курыць. Падаткі запісваюцца няправільна. У багатых на сельсавецкіх паперах зьнікае па некалькі дзесяцін зямлі. У бедных, наадварот, на паперы зямля прырастае.</br> {{gap|1.5em}}Парадкі ідуць, як у старой царскай воласьці.</br> {{gap|1.5em}}Міхалка бачыць гэта дзень-у-дзень. Так праходзіць некалькі тыдняў.</br> {{gap|1.5em}}— Аб гэтым нельга маўчаць, — кажа Міхалка, — гарадзкі пролетарыят павінен ведаць. Трэба напісаць у „Беларускую Вёску“. — Гэта наша газэта!</br> {{gap|1.5em}}Два тыдні Міхалка рыхтуецца — праца нялёгкая. Выбірае спэцыяльны дзень — дзень адпачынку.</br> {{gap|1.5em}}— Юрка! — кліча Міхалка сынка, — Юрачка! Хадзі, сыночак, сюды!</br><noinclude></noinclude> mzdmyma2m505f8o0gd6s5cyx8rj6fhb 104 123202 285459 2026-05-13T19:01:58Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Цэнтар|VII.}} {{Цэнтар|Dazwoł na pradstaŭleńnie i cenzura pjesaŭ.}} {{Водступ|2|em}}Wioska nia choča bolš dramać, wioska žywie. Jość ludzi, jakija rupiacca, kab niaści świetač kultury ŭ ciemru našaha žyćcia. Jość achwotniki naładzić teatr i ihrać u im. Zdajecca, što ŭžo kaniec, kali jość achwota, dyk rabić i hodzi. Adnača nia zusim jano tak. Heta tolki pačatak, kali nat’ i rolaŭ nawučylisia i scenu p...» 285459 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Цэнтар|VII.}} {{Цэнтар|Dazwoł na pradstaŭleńnie i cenzura pjesaŭ.}} {{Водступ|2|em}}Wioska nia choča bolš dramać, wioska žywie. Jość ludzi, jakija rupiacca, kab niaści świetač kultury ŭ ciemru našaha žyćcia. Jość achwotniki naładzić teatr i ihrać u im. Zdajecca, što ŭžo kaniec, kali jość achwota, dyk rabić i hodzi. Adnača nia zusim jano tak. Heta tolki pačatak, kali nat’ i rolaŭ nawučylisia i scenu pabudawali. Treba jašče dastać dazwoł i na teatr i na padzieju (pjesu), treba znača jaje acenzurawać. Na pahlad zdajecca i tutaka wielmi ŭsieńka prosta. Adnača heta tolki tak zdajecca. Tyja, što ładzili ŭžo teatry, wiedajuć, kolki turbotaŭ, kolki kłopataŭ, a nat’ i ździekaŭ treba było strywać, pakul i henyja zaminy pieramahli: šmat kaho adna dumka ab henych kłopatach pałochała i adbiwała achwotu da pracy. {{Водступ|2|em}}Hetak było kaliś. Ciapier nielha kazać, kab užo zusim dobra było-b, adnača biazumoŭna šmat lahčej. — Istnuje, jak usie wiedajuć, „Biełaruski Instytut Haspadarki i Kultury“. Dziakujučy jamu, majema šmat palohkaŭ u kožnaj halinie dziejnaści, ci na niwie haspadarčaj ci kulturnaj. Kali dzie jość<noinclude></noinclude> imxr2lbb77pr0hgxwutwtxsen6usabz 285460 285459 2026-05-13T19:02:13Z Gleb Leo 2440 285460 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Цэнтар|VII.}} {{Цэнтар|'''Dazwoł na pradstaŭleńnie i cenzura pjesaŭ.'''}} {{Водступ|2|em}}Wioska nia choča bolš dramać, wioska žywie. Jość ludzi, jakija rupiacca, kab niaści świetač kultury ŭ ciemru našaha žyćcia. Jość achwotniki naładzić teatr i ihrać u im. Zdajecca, što ŭžo kaniec, kali jość achwota, dyk rabić i hodzi. Adnača nia zusim jano tak. Heta tolki pačatak, kali nat’ i rolaŭ nawučylisia i scenu pabudawali. Treba jašče dastać dazwoł i na teatr i na padzieju (pjesu), treba znača jaje acenzurawać. Na pahlad zdajecca i tutaka wielmi ŭsieńka prosta. Adnača heta tolki tak zdajecca. Tyja, što ładzili ŭžo teatry, wiedajuć, kolki turbotaŭ, kolki kłopataŭ, a nat’ i ździekaŭ treba było strywać, pakul i henyja zaminy pieramahli: šmat kaho adna dumka ab henych kłopatach pałochała i adbiwała achwotu da pracy. {{Водступ|2|em}}Hetak było kaliś. Ciapier nielha kazać, kab užo zusim dobra było-b, adnača biazumoŭna šmat lahčej. — Istnuje, jak usie wiedajuć, „Biełaruski Instytut Haspadarki i Kultury“. Dziakujučy jamu, majema šmat palohkaŭ u kožnaj halinie dziejnaści, ci na niwie haspadarčaj ci kulturnaj. Kali dzie jość<noinclude></noinclude> 1y7muohmszabzjd3ne940s5bviu87ht 104 123203 285461 2026-05-13T19:10:50Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Голас у Міхалкі строга-ласкавы. Грозныя вочы з усьмешкай на хлапца паглядаюць.</br> {{gap|1.5em}}— Сягоньня няхай Вань адзін гуляе. Ты мне патрэбен у хаце!</br> {{gap|1.5em}}Юрка трохі нездаволены.</br> {{gap|1.5em}}Сягоньня ў яго рашучая бітва. Павінен быць вырашаны лё...» 285461 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Голас у Міхалкі строга-ласкавы. Грозныя вочы з усьмешкай на хлапца паглядаюць.</br> {{gap|1.5em}}— Сягоньня няхай Вань адзін гуляе. Ты мне патрэбен у хаце!</br> {{gap|1.5em}}Юрка трохі нездаволены.</br> {{gap|1.5em}}Сягоньня ў яго рашучая бітва. Павінен быць вырашаны лёс дзьвюх армій — чырвонай і белагвардзейскай. Юрка — камандзір чырвонай арміі, Вань — белагвардзейскай.</br> {{gap|1.5em}}Доўга яны спрачаліся між сабою: хто якой арміяй павінен кіраваць. Ніхто не хацеў быць камандзірам белагвардзейцаў. Юрка ледзь Ваню ўпрасіў на гэту „брыдкую справу“. „Гэта-ж не сапраўды, а толькі як быццам“, — гаварыў Юрка.</br> {{gap|1.5em}}Белагвардзейскай арміяй былі дзеці кулакоў, якія згадзіліся самі на гэта. Толькі камандзір быў у іх ня свой — няшчыры. Ужо тры тыдні на выгане адбываліся бойкі між гэтымі двума арміямі — кожны дзень пасьля школьных заняткаў. Сягоньня павінна была кончыцца грамадзянская вайна. Але нічога ня зробіш! „Рашучы бой“ адлажылі на заўтра.</br> {{gap|1.5em}}А роля Вані ў гэтым „рашучым баі“, у „як быццам“ была вельмі цяжкая: ён у душы хацеў астацца пераможцам, гэроем. Але, як камандзір белагвардзейцаў, павінен быў прайграць вайну. Так вымагала справа. Ён быў ахвярай дзеля гэтай справы. Бо каб паставілі іншага — з кулацкага лягеру, дык можа гульня ў „як-быццам“ кончылася-б ня так, як трэба.</br> {{gap|1.5em}}Юрку зацікавіла бацькава справа. Хаця яшчэ ня ведае, у чым рэч.</br><noinclude></noinclude> qb76vkstntvbknk98aijs9edf99r0z9 104 123204 285462 2026-05-13T19:18:54Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— Дастань, сынок, паперу, ручку і атрамант, — скамандаваў Міхалка такім тонам, нібы загадаў прынесьці стрэльбы і патроны.</br> {{gap|1.5em}}— Мы з табою нешта напішам! — адкрыў ён сыну сакрэт. — Хоць адзін настаўнік вучыць нас, але спрыты ў нас розныя!</br>...» 285462 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— Дастань, сынок, паперу, ручку і атрамант, — скамандаваў Міхалка такім тонам, нібы загадаў прынесьці стрэльбы і патроны.</br> {{gap|1.5em}}— Мы з табою нешта напішам! — адкрыў ён сыну сакрэт. — Хоць адзін настаўнік вучыць нас, але спрыты ў нас розныя!</br> {{gap|1.5em}}Міхалка наморшчыў лоб і давай тлумачыць сыну, у чым у іх „розныя спрыты“:</br> {{gap|1.5em}}— Ты, сынок, хутчэй за мяне чытаеш і пішаш. Затое я больш за цябе разумею. Спрытнейшы, значыцца, на розум.</br> {{gap|1.5em}}Па выгляду Юркі відаць было, што ён не ва ўсім згодзен з бацькавай характарыстыкай. Ён ціха сьвіснуў і гарэзьлівым вокам зірнуў на бацьку.</br> {{gap|1.5em}}Міхалка гэта не заўважыў і казаў дзелавым тонам:</br> {{gap|1.5em}}— Дай зложым гэтыя спрыты ў адно! Наладзім свой саюз рэспублік!</br> {{gap|1.5em}}Пры гэтых словах Міхалка хітра ўсьміхнуўся.</br> {{gap|1.5em}}Юрцы, які некалькі тыдняў ужо знаходзіцца „на фронце“, дзе акопамі зьяўляюцца канавы на выгане, такія дыплёматычныя словы бацькі вельмі спадабаліся. Гэты „саюз рэспублік“ зьявіўся як-бы прыемным працягам яго дзіцячай гульні.</br> {{gap|1.5em}}Ён уважліва слухаў бацьку і жмурыў вочы супроць сонца, якое праз вакно біла ў твар.</br> {{gap|1.5em}}3 двара данасіўся ў хату гоман вераб‘ёў. Яны гучна, бадзёра чылікалі. То густою купкаю ўсядуцца на абмерзлай рабіне і здаюцца нейкімі дзівацкімі жывымі пладамі, то веерам спусьцяцца на руды сьнег. Дзяўбуць адзін аднаго, скубуць пер‘е і крычаць гвалту на ўвесь двор.</br><noinclude></noinclude> dm6t4jcawxn5153oey8kocav42jnnte 104 123205 285463 2026-05-13T19:24:41Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}На гэты раз Юрка не зварочвае ўвагі на вераб‘інае вясельле. Ён думае аб цікавым „саюзе рэспублік“ між ім і бацькам.</br> {{gap|1.5em}}„Саюз рэспублік“ хутка пачаў дзейнічаць: Юрка піша пад дыктоўку Міхалкі.</br> {{gap|1.5em}}— Пішы, сынок, пішы… „Яны і мы“. Н...» 285463 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}На гэты раз Юрка не зварочвае ўвагі на вераб‘інае вясельле. Ён думае аб цікавым „саюзе рэспублік“ між ім і бацькам.</br> {{gap|1.5em}}„Саюз рэспублік“ хутка пачаў дзейнічаць: Юрка піша пад дыктоўку Міхалкі.</br> {{gap|1.5em}}— Пішы, сынок, пішы… „Яны і мы“. Напісаў? Добра! Так будзе называцца карыспадэнцыя.</br> {{gap|1.5em}}І Міхалцы і Юрцы было прыемна ад гэтага слова. „Карыспадэнцыя“ было ўжо сур‘ёзнай дзяржаўнай політыкай…</br> {{gap|1.5em}}— І ў нас ёсьць кулакі і беднякі. Напісаў? „Бед-ня-кі“. Добра! Кулакі сядзяць у сельсавеце. „У сель-са-ве-це“. Кончыў? Вось так. Пішы: у нас кулацкая ўлада.</br> {{gap|1.5em}}Міхалка закасаў рукавы. Праца была нялёгкая. Ён моршчыў лоб і дыктаваў сыну ўсю хроніку іхняга сельсавету: і пра самагон, і пра няправільныя падаткі, і пра іншыя кепскія ўчынкі.</br> {{gap|1.5em}}Пісалі доўга. Абодва спацелі.</br> {{gap|1.5em}}„Жалезнай комуністычнай мятлой такіх вычысьціць трэба з нашага сельсавету!“ — кончыў Міхалка дыктаваць, а Юрка пісаць. Прачыталі два разы, пасьля чаго Міхалка падпісаўся сам:</br> {{gap|1.5em}}{{разьбіўка|Селькор Міхалка Саўчук}}.</br> {{gap|1.5em}}Корэспондэнцыя была паслана ў Менск, у газэту „Беларуская Вёска“.</br> {{gap|1.5em}}Як толькі прыходзіў сьвежы нумар газэты, Міхалка з нецярплівасьцю шукаў на яе слупкох сваю корэспондэнцыю. Нарэшце знайшоў! Пабачыў надрукаваныя чорным на белым словы: {{разьбіўка|Селькор Міхалка Саўчук}}.</br><noinclude></noinclude> g6c9c9sw2yrencn83ag6btksskakn0l 104 123206 285464 2026-05-13T19:28:21Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}У Міхалкі сэрца затрапятала ад радасьці… Ён меў такое здавальненьне, як тады, калі ў кузьні выклепаў першы цьвек. Ды яшчэ большую радасьць, бо яго будуць ведаць цяпер ва ўсім Саюзе, хто толькі гэту газэту чытае. Ды яшчэ большую радасьць, бо ўсе бу...» 285464 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}У Міхалкі сэрца затрапятала ад радасьці… Ён меў такое здавальненьне, як тады, калі ў кузьні выклепаў першы цьвек. Ды яшчэ большую радасьць, бо яго будуць ведаць цяпер ва ўсім Саюзе, хто толькі гэту газэту чытае. Ды яшчэ большую радасьць, бо ўсе будуць знаць, што ў іх паганы сельсавет. У горадзе зацікавяцца. Зьнімуць з працы ворагаў савецкай улады.</br> {{gap|1.5em}}Пасьля першых хваляваньняў Міхалка пачаў чытаць сваю друкаваную корэспондэнцыю. Яна была надрукавана пад іншым загалоўкам: „Зьвярнеце ўвагу на Глухабораўскі сельсавет!“ і была шмат скарочана. Неяк і чыталася цяпер лягчэй, чымся раней у рукапісе.</br> {{gap|1.5em}}— Праз машыну прапусьцілі — вось чаму такая гладкая вышла! — тлумачыў Міхалка сябром і давай чытаць у пяты раз.</br> {{gap|1.5em}}Уся ваколіца аб гэтым загаварыла. У Комуне на Міхалку глядзелі, як на героя, з большай зацікаўленасьцю, чымся тады, калі ён жывога польскага жаўнера прыцягнуў да чырвонаармейцаў.</br> {{gap|1.5em}}— Такую штуку кожны патрапіць. Вось папрабуй у газэце пісаніну друкаваць! На гэта патрэбны здаравенныя мазгі… Шут яго няхай бярэ — гэтага Міхалку!</br> {{gap|1.5em}}Да Міхалкі пачалі прыходзіць людзі, пакрыўджаныя ў сельсавеце. Яны гаварылі свае скаргі. Міхалка накіроўваў іх у раён. Па вечарох дыктаваў сыну пісулькі для гэтых людзей.</br> {{gap|1.5em}}У Міхалкавай кузьні заўсёды было бітком набіта народу. Як-бы другі — бядняцкі сельсавет зрабіўся тут…</br> {{gap|1.5em}}Аднаго разу па Міхалку прышоў з сельсавету міліцыянэр.</br><noinclude></noinclude> 4qlno6ovbseia34ijv6pggxq4jyvkk6 104 123207 285465 2026-05-13T19:53:13Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «na wioscy achwotniki, ci z moładzi ci z starejšych ludziej, jakija chacieli-b naładzić u siabie teatr, dyk treba zapisacca ŭ Instytut (Wilnia, Zawalnaja 6 — 5). Šmat chto nie zapisywajecca ŭ Instytut, nie arhanizujuć hurtkoŭ Instytutu, dziela taho, što dumajuć — byccam buduć wialikija košty, ci što mo’ znoŭ treba biezadkładna arhanizawać pry Hurtku biblijateku, ci jašče niejkuju ładzić ustanowu. Adnak, kali ŭ jakoj wioscy pakul-...» 285465 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>na wioscy achwotniki, ci z moładzi ci z starejšych ludziej, jakija chacieli-b naładzić u siabie teatr, dyk treba zapisacca ŭ Instytut (Wilnia, Zawalnaja 6 — 5). Šmat chto nie zapisywajecca ŭ Instytut, nie arhanizujuć hurtkoŭ Instytutu, dziela taho, što dumajuć — byccam buduć wialikija košty, ci što mo’ znoŭ treba biezadkładna arhanizawać pry Hurtku biblijateku, ci jašče niejkuju ładzić ustanowu. Adnak, kali ŭ jakoj wioscy pakul-što nia šmat jašče jość dziejnych rabačajoŭ, dyk prynamsia treba wykarystać mahčymaść ładžańnia pradstaŭleńniaŭ. Chaj budzie ŭ wioscy troch, čatyroch, ci nat’ dwuch bojkich chłapcoŭ, dyk jany i najduć jašče niekalki prychilnikaŭ sabie i ŭžo možna ładzić teatr. {{Водступ|2|em}}Tady, značycca, treba zhawarycca pamiž saboju i pasłać zajawu da Instytutu, a toj užo zrobić usieńka, što treba i nichto was nie čapacimie. Hetkim čynam budzie ŭ was hurtok Instytutu z adnoju tolki sekcyjaju teatralnaju. {{Водступ|2|em}}Kali woś z hetym wy abładzili, wybrali sabie padzieju (pjesu), wywučyli roli, treba. wam dastać dazwoł. {{Водступ|2|em}}Pawodle polskaha prawa (Dziennik Praw. № 14, par. 177, rok 1919; rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych, ogłoszone w Monitorze Polskim № 57,<noinclude></noinclude> aqcgtvtwxw6frub4sw5a0x06ik5b5qf 104 123208 285466 2026-05-13T19:56:25Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «par. 357, str. 982 i № 105 str. 1867, par. 695 z roku 1920<ref>Zrabicie zaciemku z hetaha, što napisana, i možacie paklikacca zaŭsiody na henyja parahrafy, kali-b uradowiec što kazaŭ wam.</ref>) jość dwa roznyja šlachi adnosna zachadaŭ dziela atrymańnia dazwołu. {{Водступ|2|em}}''Pieršaja mahčymaść'': treba padawać prośbu da starostwa, da adnosnaha referatu, kali padzieja (pjesa), jakuju wy chočacie ihrać, nia była na cenzury ŭ...» 285466 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>par. 357, str. 982 i № 105 str. 1867, par. 695 z roku 1920<ref>Zrabicie zaciemku z hetaha, što napisana, i možacie paklikacca zaŭsiody na henyja parahrafy, kali-b uradowiec što kazaŭ wam.</ref>) jość dwa roznyja šlachi adnosna zachadaŭ dziela atrymańnia dazwołu. {{Водступ|2|em}}''Pieršaja mahčymaść'': treba padawać prośbu da starostwa, da adnosnaha referatu, kali padzieja (pjesa), jakuju wy chočacie ihrać, nia była na cenzury ŭ centralnym presawym biuro ŭ Waršawie. Padawać prośbu treba na 48 hadzin pierad pradstaŭleńniem<ref>Lepš padać prośbu jašče raniej, kab nia wyšła potym jakaja zamina.</ref>. Da prośby treba dałučyć padzieju ŭ liku dwuch ekzemplaraŭ. Kali adnačasna mo’ buduć deklamawanyja wieršy, dyk treba padać u dwuch ekzemplarach i wieršy. Kali chočacie ładzić pa pradstaŭleńni skoki, ci tak jakuju hulniu, dyk adciemcie ŭ prośbie. {{Водступ|2|em}}Kali-b wašaja padzieja i była ŭ cenzury ŭ inšym starostwie, dyk usioroŭna treba padawać wam jašče raz. Kali adnača wiedajecie, što jaje ładzili ŭžo ŭ wašym pawiecie, dyk treba zrabić tak, jak budzie pakazana nižej.<noinclude></noinclude> dyegd0cv44jnamavl6iw1n8delt1gr5 104 123209 285467 2026-05-13T19:59:11Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}D''ruhaja mahčymaść'': kali ŭžo wašaja padzieja była ŭ cenzury ŭ Waršawie<ref>Na žal dahetul niwodnaja padzieja biełaruskaja nia była cenzurawanaju ŭ Waršawie. Adnača henuju abmyłu Instytut užo častkowa paprawiŭ, atrymaŭšy niekalki pracenzurawanych pjes.</ref> tamaka dali na jaje dazwoł, treba napisać tolki zajawu da starostwa, što ŭ taki j taki dzień, a toj i toj hadzinie, u wašaj wioscy ci miastečku ła...» 285467 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}D''ruhaja mahčymaść'': kali ŭžo wašaja padzieja była ŭ cenzury ŭ Waršawie<ref>Na žal dahetul niwodnaja padzieja biełaruskaja nia była cenzurawanaju ŭ Waršawie. Adnača henuju abmyłu Instytut užo častkowa paprawiŭ, atrymaŭšy niekalki pracenzurawanych pjes.</ref> tamaka dali na jaje dazwoł, treba napisać tolki zajawu da starostwa, što ŭ taki j taki dzień, a toj i toj hadzinie, u wašaj wioscy ci miastečku ładzicca pradstaŭleńnie z čarodnym prahramam (tutaka napišacie nazoŭ padziei). Zaraz kala hetaha adciemcie, što padzieja była acenzurawana ŭ Waršawie, u centralnym presawym biuro i za numaram takim a takim. {{Водступ|2|em}}Kali aprača padziei buduć jašče skoki, ci deklamacyi, dyk na ich treba prasić dazwołu. Chacia mahčyma Instytut padbiare peŭny lik wieršaŭ i pieśniaŭ, dyk i ab ich treba budzie tolki pawiedamlać. {{Водступ|2|em}}Wielmi wažna, kab Instytut zrabiŭ hetkuju cenzuru. Ciapier wielmi časta traplajecca, što adno starostwa daje dazwoł na padzieju, a inšaje nie. U adnym starostwie možna piajać niejkuju pieśniu, a ŭ inšym prynamsia pałowu słoŭ z jaje wykinuć. {{Водступ|2|em}}Jašče dziela adnaje pryčyny treba zapisywacca ŭ Instytut, chočučy ładzić chaj nat’ i adno pradstaŭleńnie. Biaz Instytutu z<noinclude></noinclude> iguej259jn0tx89yoazhs77fxlj5zgf 104 123210 285468 2026-05-13T20:01:42Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «was woźmuć wialiki padatak, kali jašče niama wiedama, ci wy miecimiecie hrošy z hladzielnikaŭ. {{Водступ|2|em}}Kali chočacie ładzić teatr, a nia wiedajecie, jakuju padzieju wam wybrać, dyk papytajcie pa susiednich wioskach, dzie što ładzili; i kali niama ŭ was nikoha pa susiedzku, dyk pišycie prosta ŭ Instytut u Wilniu, ci kamu bližej. {{Цэнтар|VIII.}} {{Цэнтар|'''Pabudowa sceny.'''}} {{Водступ|2|em}}Wialikaja ba...» 285468 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>was woźmuć wialiki padatak, kali jašče niama wiedama, ci wy miecimiecie hrošy z hladzielnikaŭ. {{Водступ|2|em}}Kali chočacie ładzić teatr, a nia wiedajecie, jakuju padzieju wam wybrać, dyk papytajcie pa susiednich wioskach, dzie što ładzili; i kali niama ŭ was nikoha pa susiedzku, dyk pišycie prosta ŭ Instytut u Wilniu, ci kamu bližej. {{Цэнтар|VIII.}} {{Цэнтар|'''Pabudowa sceny.'''}} {{Водступ|2|em}}Wialikaja balačka dy adnačasna zamina razwoju rodnaha mastactwa teatralnaha na wioscy — heta niedachop pamieškańnia. Mała jakaja wioska ŭ nas maje škołu, a choć dzie i jość, dyk nam niama nijakaje z jaje karyści. Nikoli nichto nia daść nam dazwołu, kab tamaka ładzić swaje schody ci pradstaŭleńni. Woś tutaka adna z pryčynaŭ, dziela jakoje my nie pawinny pakidać uporysta zmahacca za rodnuju škołu. Jana nia tolki budzie krynicaju aświety našym dzietkam, jana budzie krynicaju, skul paciače našaja šyrokaja kultura. Tamaka miecimuć prypynak i asielišča našyja hramadzkija, kulturnyja, ekanamickija ŭstanowy. Pry škole chutčej my naładzim narodny dom, dzie nia tolki ładzicimiem hulni — ihryščy, a<noinclude></noinclude> nidm4r1a9djy5baapw33cf8wo9sg3ls 285509 285468 2026-05-14T07:27:38Z Gleb Leo 2440 285509 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="VII"/>was woźmuć wialiki padatak, kali jašče niama wiedama, ci wy miecimiecie hrošy z hladzielnikaŭ. {{Водступ|2|em}}Kali chočacie ładzić teatr, a nia wiedajecie, jakuju padzieju wam wybrać, dyk papytajcie pa susiednich wioskach, dzie što ładzili; i kali niama ŭ was nikoha pa susiedzku, dyk pišycie prosta ŭ Instytut u Wilniu, ci kamu bližej. <section end="VII"/> <section begin="VIII"/>{{Цэнтар|VIII.}} {{Цэнтар|'''Pabudowa sceny.'''}} {{Водступ|2|em}}Wialikaja balačka dy adnačasna zamina razwoju rodnaha mastactwa teatralnaha na wioscy — heta niedachop pamieškańnia. Mała jakaja wioska ŭ nas maje škołu, a choć dzie i jość, dyk nam niama nijakaje z jaje karyści. Nikoli nichto nia daść nam dazwołu, kab tamaka ładzić swaje schody ci pradstaŭleńni. Woś tutaka adna z pryčynaŭ, dziela jakoje my nie pawinny pakidać uporysta zmahacca za rodnuju škołu. Jana nia tolki budzie krynicaju aświety našym dzietkam, jana budzie krynicaju, skul paciače našaja šyrokaja kultura. Tamaka miecimuć prypynak i asielišča našyja hramadzkija, kulturnyja, ekanamickija ŭstanowy. Pry škole chutčej my naładzim narodny dom, dzie nia tolki ładzicimiem hulni — ihryščy, a <section end="VIII"/><noinclude></noinclude> hbsrw45ugtvxj7k0wc7bib91juqwbfr 104 123211 285469 2026-05-13T20:04:58Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «dzie budziem wučycca, jak lepš treba žyć. U škole, ci narodnym domie miecimiem swaju scenu dziela pradstaŭleńniaŭ. {{Водступ|2|em}}Pakul što kažu niama ŭ nas ani rodnaje škoły, ani domu narodnaha. Heta strašenna zaminaje pracy. Adnača niejak i biaz hetaha treba warušycca, nielha-ž siadzieć zaščamiŭšy ruki dy biadujučy nad dolaju biespatolnaju. {{Водступ|2|em}}Karystajemsia tady z mahčyma wialikšaje chaty i tam rabicim...» 285469 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>dzie budziem wučycca, jak lepš treba žyć. U škole, ci narodnym domie miecimiem swaju scenu dziela pradstaŭleńniaŭ. {{Водступ|2|em}}Pakul što kažu niama ŭ nas ani rodnaje škoły, ani domu narodnaha. Heta strašenna zaminaje pracy. Adnača niejak i biaz hetaha treba warušycca, nielha-ž siadzieć zaščamiŭšy ruki dy biadujučy nad dolaju biespatolnaju. {{Водступ|2|em}}Karystajemsia tady z mahčyma wialikšaje chaty i tam rabicimiem sceny. Kab kožny raz nie rabić taje samaje raboty, dyk lepš na’t užo pazyčyć hrošaj, a kupić daščok, hwazdoŭ i kryšku pałatna na dekaracyi, čymsia padymać sutałaku pierad kožnym pradstaŭleńniem. U samoj scenie adciemim hetkija čaści: 1) rama (prasła) sceničnaja, 2) zasłona, 3) pod (padłoha) sceny, 4) dekaracyi, 5) stalawańnie, 6) budka suflora (kali jość na jaje miesca), 7) aświatleńnie sceny i 8) hladzielnia. {{Водступ|2|em}}Kažu ab usich henych spakmieniach (pradmietach) pry scenie, dziela taho, što ŭsieńkija treba nam budawać, ładziačy samuju scenu. {{Водступ|2|em}}Wialičynia našych scenaŭ užo dziela małych pamieškańniaŭ budzie nadta abmiažowana. Dzie adnača mahčyma tolki, dyk treba imknucca da hetkich spamieraŭ, kab šyrynia była kala 6 aršynaŭ, wyšynia kala<noinclude></noinclude> b79fq2crzyja34kx7rhax84olkigi8p 104 123212 285470 2026-05-13T20:07:57Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «4 aršynaŭ, hłybinia (heta znača addalnaść pačatku sceny, hledziačy ad hladzielni, da zadniaje ściany) kab była 4—4½ aršynaŭ. Kali mahčyma, dyk pakidajcie bolš miesca za kulisami<ref>Kulisa — heta adna z abciahnutych pałatnom i razmalawanych ramaŭ z boku.</ref>. Jano zdasca wam dziela roznych patrebaŭ. Adno što lahčej budzie chadzić ihralnikam, potym lohka tamaka zrabić patrebny wam widawok, prykładam pažar ci što jašče. {{Во...» 285470 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>4 aršynaŭ, hłybinia (heta znača addalnaść pačatku sceny, hledziačy ad hladzielni, da zadniaje ściany) kab była 4—4½ aršynaŭ. Kali mahčyma, dyk pakidajcie bolš miesca za kulisami<ref>Kulisa — heta adna z abciahnutych pałatnom i razmalawanych ramaŭ z boku.</ref>. Jano zdasca wam dziela roznych patrebaŭ. Adno što lahčej budzie chadzić ihralnikam, potym lohka tamaka zrabić patrebny wam widawok, prykładam pažar ci što jašče. {{Водступ|2|em}}Toje samaje treba adciemić i adnosna wyšyni. Kali scena dawoli wysokaja, lohka tady rabić dekaracyi na stoli, rama sceničnaja budzie amal nie raŭnabočnaja. Wielmi błahi wyhlad sceny, kali jość nadta šyrokaja, a ŭ wyšyniu dyk siaredniaje miery; aktaru treba schilacca, kab nie čaplać stoli haławoju {{Водступ|2|em}}Zrabiŭšy henyja ahulnyja zaciemki, ciapier čarodna abhaworym paasobnyja čaści sceny. {{Цэнтар|1. '''Rama''' (prasła).}} {{Водступ|2|em}}Na wiaskowych scenach časta zusim nia robiać ramy. A škoda! Jana adharodžwaje hladzielniu ad sceny. Pakul scena za zasłonaju, dyk pierad hladzielnikami praz uwieś čas staić jana i dobra, kali choć<noinclude></noinclude> 74aihgh2rz2lfup8ht9gmqefllju90v 285474 285470 2026-05-13T20:27:39Z Gleb Leo 2440 285474 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>4 aršynaŭ, hłybinia (heta znača addalnaść pačatku sceny, hledziačy ad hladzielni, da zadniaje ściany) kab była 4—4½ aršynaŭ. Kali mahčyma, dyk pakidajcie bolš miesca za kulisami<ref>Kulisa — heta adna z abciahnutych pałatnom i razmalawanych ramaŭ z boku.</ref>. Jano zdasca wam dziela roznych patrebaŭ. Adno što lahčej budzie chadzić ihralnikam, potym lohka tamaka zrabić patrebny wam widawok, prykładam pažar ci što jašče. {{Водступ|2|em}}Toje samaje treba adciemić i adnosna wyšyni. Kali scena dawoli wysokaja, lohka tady rabić dekaracyi na stoli, rama sceničnaja budzie amal nie raŭnabočnaja. Wielmi błahi wyhlad sceny, kali jość nadta šyrokaja, a ŭ wyšyniu dyk siaredniaje miery; aktaru treba schilacca, kab nie čaplać stoli haławoju {{Водступ|2|em}}Zrabiŭšy henyja ahulnyja zaciemki, ciapier čarodna abhaworym paasobnyja čaści sceny. {{Цэнтар|'''1. Rama''' (prasła).}} {{Водступ|2|em}}Na wiaskowych scenach časta zusim nia robiać ramy. A škoda! Jana adharodžwaje hladzielniu ad sceny. Pakul scena za zasłonaju, dyk pierad hladzielnikami praz uwieś čas staić jana i dobra, kali choć<noinclude></noinclude> mlew2mhg68n8xcou5w4ya5r91dkjc9j 104 123213 285472 2026-05-13T20:25:40Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «kryšku ŭ joj budzie charastwa. A lohka wielmi heta ździejśnić. {{Водступ|2|em}}Dziela taho, kab zrabić jaje, treba čatyry raŭnaležnych i čatyry stoćnych łatkoŭ (raŭnaležnyja da padłohi i stoli, a stoćnyja dla ścienaŭ) i z ich robim pieraharodku. Wialikuju dziru pakidajem na scenu, a rešnija, mienšyja dzirki, zasłaniajem bolš mienš adnolkawymi pościłkami, ci adumysłoŭna kuplanym afarbawanym pałatnom. Zwierchu pakiniem kuso...» 285472 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>kryšku ŭ joj budzie charastwa. A lohka wielmi heta ździejśnić. {{Водступ|2|em}}Dziela taho, kab zrabić jaje, treba čatyry raŭnaležnych i čatyry stoćnych łatkoŭ (raŭnaležnyja da padłohi i stoli, a stoćnyja dla ścienaŭ) i z ich robim pieraharodku. Wialikuju dziru pakidajem na scenu, a rešnija, mienšyja dzirki, zasłaniajem bolš mienš adnolkawymi pościłkami, ci adumysłoŭna kuplanym afarbawanym pałatnom. Zwierchu pakiniem kusok pałatna na 3—4 wiarški, kab wisieŭ nad dziraju na scenu. Jon zasłaniacimie wierchniaje aświatleńnie sceny. {{Водступ|2|em}}Hatowuju pieraharodku prybiwajem da {{Абмылка|scenaŭ|ścienaŭ}}. Kab nia bić zašmat hwadoŭ u ścianu, lepš prybić da jaje pa dźwie łatki z kožnaha boku i pamiž łatkami ustawić pieraharodku. {{Водступ|2|em}}Dobra zaciemić, što dziela lepšaje praporcyi, treba kab byŭ peŭny tasunak wyšyni dziry na scenu da jejnaje šyryni. Najlepš kali zrobicie hetak: {{Цэнтраваны блёк/пачатак}} {| | style="vertical-align:top; text-align: left"| wyšynia | rowspan="2" valign="middle" | = | style="vertical-align:top; text-align: left"| šyrynia |- | style="border-top:solid 2px black; vertical-align:top; text-align: left"| šyrynia | style="border-top:solid 2px black; vertical-align:top; text-align: left"| wyšynia + šyrynia |} {{Цэнтраваны блёк/канец}} {{Водступ|2|em}}Dzira, značycca, zaŭsiody budzie kryšku mieła wialikšuju šyryniu, čymsia wyšyniu. {{Водступ|2|em}}Woś z bolšaha ŭžo rama i hatowa. Biazumoŭna heta tolki na pačatak. Kali hurtok miecimie bolš hrošaj, dyk treba imknucca, kab pościłki na ramu byli zusim<noinclude></noinclude> i8ncvinf4x7b7rnc5kp9ffv6bkmxe0n 285473 285472 2026-05-13T20:26:10Z Gleb Leo 2440 285473 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>kryšku ŭ joj budzie charastwa. A lohka wielmi heta ździejśnić. {{Водступ|2|em}}Dziela taho, kab zrabić jaje, treba čatyry raŭnaležnych i čatyry stoćnych łatkoŭ (raŭnaležnyja da padłohi i stoli, a stoćnyja dla ścienaŭ) i z ich robim pieraharodku. Wialikuju dziru pakidajem na scenu, a rešnija, mienšyja dzirki, zasłaniajem bolš mienš adnolkawymi pościłkami, ci adumysłoŭna kuplanym afarbawanym pałatnom. Zwierchu pakiniem kusok pałatna na 3—4 wiarški, kab wisieŭ nad dziraju na scenu. Jon zasłaniacimie wierchniaje aświatleńnie sceny. {{Водступ|2|em}}Hatowuju pieraharodku prybiwajem da {{Абмылка|scenaŭ|ścienaŭ}}. Kab nia bić zašmat hwadoŭ u ścianu, lepš prybić da jaje pa dźwie łatki z kožnaha boku i pamiž łatkami ustawić pieraharodku. {{Водступ|2|em}}Dobra zaciemić, što dziela lepšaje praporcyi, treba kab byŭ peŭny tasunak wyšyni dziry na scenu da jejnaje šyryni. Najlepš kali zrobicie hetak: {{Цэнтраваны блёк/пачатак}} {| | style="vertical-align:top; text-align: left"| wyšynia | rowspan="2" valign="middle" | = | style="vertical-align:top; text-align: left"| šyrynia |- | style="border-top:solid 2px green; vertical-align:top; text-align: left"| šyrynia | style="border-top:solid 2px green; vertical-align:top; text-align: left"| wyšynia + šyrynia |} {{Цэнтраваны блёк/канец}} {{Водступ|2|em}}Dzira, značycca, zaŭsiody budzie kryšku mieła wialikšuju šyryniu, čymsia wyšyniu. {{Водступ|2|em}}Woś z bolšaha ŭžo rama i hatowa. Biazumoŭna heta tolki na pačatak. Kali hurtok miecimie bolš hrošaj, dyk treba imknucca, kab pościłki na ramu byli zusim<noinclude></noinclude> 1dt7giwsefbkezgrvrodrf00dttxm9m 285476 285473 2026-05-13T20:30:19Z Gleb Leo 2440 285476 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>kryšku ŭ joj budzie charastwa. A lohka wielmi heta ździejśnić. {{Водступ|2|em}}Dziela taho, kab zrabić jaje, treba čatyry raŭnaležnych i čatyry stoćnych łatkoŭ (raŭnaležnyja da padłohi i stoli, a stoćnyja dla ścienaŭ) i z ich robim pieraharodku. Wialikuju dziru pakidajem na scenu, a rešnija, mienšyja dzirki, zasłaniajem bolš mienš adnolkawymi pościłkami, ci adumysłoŭna kuplanym afarbawanym pałatnom. Zwierchu pakiniem kusok pałatna na 3—4 wiarški, kab wisieŭ nad dziraju na scenu. Jon zasłaniacimie wierchniaje aświatleńnie sceny. {{Водступ|2|em}}Hatowuju pieraharodku prybiwajem da {{Абмылка|scenaŭ|ścienaŭ}}. Kab nia bić zašmat hwadoŭ u ścianu, lepš prybić da jaje pa dźwie łatki z kožnaha boku i pamiž łatkami ustawić pieraharodku. {{Водступ|2|em}}Dobra zaciemić, što dziela lepšaje praporcyi, treba kab byŭ peŭny tasunak wyšyni dziry na scenu da jejnaje šyryni. Najlepš kali zrobicie hetak: {{Цэнтраваны блёк/пачатак}} {| | style="vertical-align:top; text-align: left"| wyšynia | rowspan="2" valign="middle" | {{Зялёны|=}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| šyrynia |- | style="border-top:solid 2px green; vertical-align:top; text-align: left"| šyrynia | style="border-top:solid 2px green; vertical-align:top; text-align: left"| wyšynia + šyrynia |} {{Цэнтраваны блёк/канец}} {{Водступ|2|em}}Dzira, značycca, zaŭsiody budzie kryšku mieła wialikšuju šyryniu, čymsia wyšyniu. {{Водступ|2|em}}Woś z bolšaha ŭžo rama i hatowa. Biazumoŭna heta tolki na pačatak. Kali hurtok miecimie bolš hrošaj, dyk treba imknucca, kab pościłki na ramu byli zusim<noinclude></noinclude> 92vvlnzmh15101jaznh52j4ke2p2d5x 285477 285476 2026-05-13T20:31:52Z Gleb Leo 2440 285477 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>kryšku ŭ joj budzie charastwa. A lohka wielmi heta ździejśnić. {{Водступ|2|em}}Dziela taho, kab zrabić jaje, treba čatyry raŭnaležnych i čatyry stoćnych łatkoŭ (raŭnaležnyja da padłohi i stoli, a stoćnyja dla ścienaŭ) i z ich robim pieraharodku. Wialikuju dziru pakidajem na scenu, a rešnija, mienšyja dzirki, zasłaniajem bolš mienš adnolkawymi pościłkami, ci adumysłoŭna kuplanym afarbawanym pałatnom. Zwierchu pakiniem kusok pałatna na 3—4 wiarški, kab wisieŭ nad dziraju na scenu. Jon zasłaniacimie wierchniaje aświatleńnie sceny. {{Водступ|2|em}}Hatowuju pieraharodku prybiwajem da {{Абмылка|scenaŭ|ścienaŭ}}. Kab nia bić zašmat hwadoŭ u ścianu, lepš prybić da jaje pa dźwie łatki z kožnaha boku i pamiž łatkami ustawić pieraharodku. {{Водступ|2|em}}Dobra zaciemić, što dziela lepšaje praporcyi, treba kab byŭ peŭny tasunak wyšyni dziry na scenu da jejnaje šyryni. Najlepš kali zrobicie hetak: {{Цэнтраваны блёк/пачатак}} {| | style="vertical-align:top; text-align: left"| wyšynia | rowspan="2" valign="middle" | {{Зялёны|<nowiki>=</nowiki>}} | style="vertical-align:top; text-align: left"| šyrynia |- | style="border-top:solid 2px green; vertical-align:top; text-align: left"| šyrynia | style="border-top:solid 2px green; vertical-align:top; text-align: left"| wyšynia + šyrynia |} {{Цэнтраваны блёк/канец}} {{Водступ|2|em}}Dzira, značycca, zaŭsiody budzie kryšku mieła wialikšuju šyryniu, čymsia wyšyniu. {{Водступ|2|em}}Woś z bolšaha ŭžo rama i hatowa. Biazumoŭna heta tolki na pačatak. Kali hurtok miecimie bolš hrošaj, dyk treba imknucca, kab pościłki na ramu byli zusim<noinclude></noinclude> 8rsadh5re4yf71ckeqmbzn91ah21d5e 104 123214 285475 2026-05-13T20:29:38Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «adnolkawyja. Kali nia pościłki, a pałatno, dyk jaho treba zamalawać, zrabić na im jakija kraski, ci najlepš uzory z biełaruskich pajaskoŭ. Adnačasna skromna i wielmi pryhoža. {{Цэнтар|'''2. Zasłona.'''}} {{Водступ|2|em}}Robiačy zasłonu, treba jaje datarnawać da ramy pradusim z boku koleru. Kali niemahčyma zrabić jaje z tych samych pościłak, jakimi my prybrali ramu, dyk chaj buduć najbolš padobnyja. Dziela hetaje pryčyny, k...» 285475 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>adnolkawyja. Kali nia pościłki, a pałatno, dyk jaho treba zamalawać, zrabić na im jakija kraski, ci najlepš uzory z biełaruskich pajaskoŭ. Adnačasna skromna i wielmi pryhoža. {{Цэнтар|'''2. Zasłona.'''}} {{Водступ|2|em}}Robiačy zasłonu, treba jaje datarnawać da ramy pradusim z boku koleru. Kali niemahčyma zrabić jaje z tych samych pościłak, jakimi my prybrali ramu, dyk chaj buduć najbolš padobnyja. Dziela hetaje pryčyny, kali majecie hrošy dyk kuplajcie pałatna adnačasna na ramu i zasłonu. {{Водступ|2|em}}Zasłonu robiać na niekalki roznych sposabaŭ, najlepš adnača dy najchutčej rabić takuju, jakaja rastulacimiecca na abodwyja baki sceny. Chočučy, kab nikoli na pradstaŭleńniach jana nam nie zaminała, dy kab zaŭsiody lohka jaje było rastulić, treba ŭžo adpačatku abzasobicca dwuma dratami, daŭžynioju krychu wialikšymi za pałowu šyryni dziry na scenie. Pa drocie ščakaŭzicimuć (buduć znača jeździć) metaličnyja kružki, da jakich pryšyjem zasłonu. {{Водступ|2|em}}Admiarać abiedźwija paławiny zasłony treba tak, kab bierahami swaimi jany zachodzili adna na adnu prynamsia na poŭaršyna, a to j bolš. Drot treba kab byŭ taŭsty, nia nadta prutki, bo jnakš jon<noinclude></noinclude> ha669izzi322jjwispm61pg03qgc12c 104 123215 285478 2026-05-13T20:37:08Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «chutka {{Абмылка|byŭby|byŭ-by}} dazwańnia krywy i nad zasłonaju {{Абмылка|byłab|była-b}} dzira na scenu, dy ciažka było-b rastulać. Prybjem jaho da wierchniaje čaści ramy z dwuch kancoŭ kožny kusok, pakidajučy pamiž łatkaju a drotam pratoru, na adzin, dwa palcy. {{Водступ|2|em}}Kala drotu z adnaho boku prybjem špulku (błok), praz jakuju prawiadziem šnurok na druhi bok, dzie stajacimie toj, chto budzie dahladać za ras...» 285478 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>chutka {{Абмылка|byŭby|byŭ-by}} dazwańnia krywy i nad zasłonaju {{Абмылка|byłab|była-b}} dzira na scenu, dy ciažka było-b rastulać. Prybjem jaho da wierchniaje čaści ramy z dwuch kancoŭ kožny kusok, pakidajučy pamiž łatkaju a drotam pratoru, na adzin, dwa palcy. {{Водступ|2|em}}Kala drotu z adnaho boku prybjem špulku (błok), praz jakuju prawiadziem šnurok na druhi bok, dzie stajacimie toj, chto budzie dahladać za rastulańniem i stulańniem zasłony. Z henaha boku treba dźwie špulki (błoki); praz abiedźwija prawiadziem šnurki: adzin z taho boku, a druhi šnurok z hetaha. Šnurki treba prywiazać dobra da tych kružočkaŭ pry bierahu kožnaje paławiny zasłony. Chočučy rastulić zasłonu, treba ciahnuć za wierchni šnurok, chočučy stulić — za spodni. {{Цэнтар|'''3. Pod (padłoha) sceny.'''}} {{Водступ|2|em}}Šmat pa jakich wakolicach zusim nia robiać podu. Kab dać mahčymaść bačyć adnolkawa ŭsim hladzielnikam, robiać zzadu wysokija łaŭki. Pry našych umowach lahčej zdajecca zrabić pod, čymsia wysokija laŭki. {{Водступ|2|em}}Pod lepš rabić wysoki (čym wyšejšy dyk lepšy). Kali my robim u chacie, dyk nia tre’ zabywacca, što miesca da stoli wielmi abmiažowanaje. Dziela taho najbolš kali nam udasca zrabić pod wyšynioju {{перанос-пачатак|п=6—|к=7}}<noinclude></noinclude> euwtopt27s2obpl3bkh0yuk8rc60y7p 104 123216 285479 2026-05-13T20:39:24Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=6—|к=7}} wiarškoŭ. Daŭžynia podu budzie hetkaja, jak hłybinia sceny, a šyryniu mierkawacimiem zaležna ad kolkaści daščok. Kali majemo ich dawoli, dyk šyrynia podu i sceny budzie adnolkawaju. Kali ich mała, dyk pod zrobim wuziejšym. Tady zrobim tolki prystaŭki, kab ihralnikam lahčej było ŭwachodzić na pod z-za bočnych kulisaŭ. {{Водступ|2|em}}Da ŭstrojstwa podu treba daščok i kazłoŭ. Kazły z...» 285479 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=6—|к=7}} wiarškoŭ. Daŭžynia podu budzie hetkaja, jak hłybinia sceny, a šyryniu mierkawacimiem zaležna ad kolkaści daščok. Kali majemo ich dawoli, dyk šyrynia podu i sceny budzie adnolkawaju. Kali ich mała, dyk pod zrobim wuziejšym. Tady zrobim tolki prystaŭki, kab ihralnikam lahčej było ŭwachodzić na pod z-za bočnych kulisaŭ. {{Водступ|2|em}}Da ŭstrojstwa podu treba daščok i kazłoŭ. Kazły zładzim hetkija samyja, jakimi karystajemsia da rezańnia drowaŭ. Kazły buduć, značycca, wyšynioju 6—7 wiarškoŭ. Daŭžynia ich adnolkawaja z hłybinioju sceny, kali majema doški daŭhija, što ich chopić na ŭsieńkuju šyryniu podu sceny. Kali našyja doški karotkija, dyk tady treba kazłoŭ daŭžejšych, adnolkawych, znača, z šyrynioju podu. {{Водступ|2|em}}Staŭlajem kazły abo ŭzdoŭž, abo ŭpopierak (zaležna ad taho, jakija my rabili, karotkija ci daŭhija) u addalnaści adzin ad adnaho nie wialikšaj za dwa aršyny, bo jnakš pod hojdacimiecca pad nahami aktaraŭ. Kab doški nia skrypieli, treba pakłaści pamiž imi kuski sukna, pakulla, ci tam jašče čaho. {{Водступ|2|em}}Dobra paprybiwać doški da kazłoŭ. Adnača, kali scenu treba chutka raźbirać, dyk lepš tady da kancawinaŭ daščok prybić dwuma, tryma hwazdami łatu i ŭžo jany nie kałychacimucca.<noinclude></noinclude> t9ngj7tk2sibq8qt4syff5u57f3ktcj 104 123217 285480 2026-05-13T20:49:52Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Wyšyniu podu treba hetkim čynam datarnawać da spodniaje čaści ramy sceničnaje, kab henaja apošniaja była wyšej, čymsia pod. Tutaka potym zrobim zaćmu ({{Абмылка|ram pu|rampu}}), nieabchodnuju dziela aświatleńnia sceny. {{Водступ|2|em}}Hetak pabudawany pod lohka skłaści i chutka razabrać. {{Цэнтар|'''4. Dekaracyi.'''}} {{Водступ|2|em}}Najčaściej u našych padziejach na scenie bačym sial...» 285480 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Wyšyniu podu treba hetkim čynam datarnawać da spodniaje čaści ramy sceničnaje, kab henaja apošniaja była wyšej, čymsia pod. Tutaka potym zrobim zaćmu ({{Абмылка|ram pu|rampu}}), nieabchodnuju dziela aświatleńnia sceny. {{Водступ|2|em}}Hetak pabudawany pod lohka skłaści i chutka razabrać. {{Цэнтар|'''4. Dekaracyi.'''}} {{Водступ|2|em}}Najčaściej u našych padziejach na scenie bačym sialanskuju chatku. Ad dekaracyjaŭ sialanskaje chaty treba i pačać. Samaja prostaja, praŭda što adnačasna i biednaja, scena abydziecca biez dekaracyi zadniaje ściany. Wykarystajem prysutnuju ścianu chaty. Treba tolki pawiesić na jej abraz ci niejkuju palicu i ŭžo dekaracyja hatowa. Z adnaho i druhoha boku pawiesim nasukaś kuski pałatna. Pałatno chaj budzie aby jakoje. Da pałatna prybjem doščački i za wierchnija pawiesim, kab jany wisieli sukosna. Henaja dekaracyja — pa toje, kab zasłanić pierad hladzielnikami bočnyja ścieny i kulisy. Henych kuskoŭ treba tolki, kab z hladzielni nia było widać dziraŭ pamiž imi. Dziela henaje mety my i wiešajem ich sukosna. {{Водступ|2|em}}Dźwiery da henaje najpraściejšaje chaty buduć u adnoj z dziraŭ pamiž dwuma kuskami pałatna.<noinclude></noinclude> szcxzw4qg0f2ighdw9k5itb325s3hnd 104 123218 285481 2026-05-13T21:48:00Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Kryšku strajniejšuju dekaracyju miecimiem, kali prybiarem i zadniuju ścianu. Robim tamaka dekaracyju z pałatna nia hładka pawiešanaha, a zhomtanaha ŭ składki. Pałatno toje najlepš kali budzie šeraje, ci zielanawataje. Na asnowiedzi hetkaha pałatna lohka pawiesić ci prybić roznyja spakmieni (pradmiety), jakija pajaśnimuć hladzielnikam miesca, znachod dziejstwa ŭ padziei. Pawiesiŭšy tamaka abrazy światych z palička...» 285481 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Kryšku strajniejšuju dekaracyju miecimiem, kali prybiarem i zadniuju ścianu. Robim tamaka dekaracyju z pałatna nia hładka pawiešanaha, a zhomtanaha ŭ składki. Pałatno toje najlepš kali budzie šeraje, ci zielanawataje. Na asnowiedzi hetkaha pałatna lohka pawiesić ci prybić roznyja spakmieni (pradmiety), jakija pajaśnimuć hladzielnikam miesca, znachod dziejstwa ŭ padziei. Pawiesiŭšy tamaka abrazy światych z paličkaju, miecimiem sialanskuju chatu; pastawiŭšy korč dy raskidaŭšy chworastu — miecimiem les i h. d. {{Водступ|2|em}}Užo hetkich prostych dekaracyjaŭ chopić wam dziela dawoli wialikaje kolkaści padziejaŭ. Kali jość chto z siabroŭ, jaki patrapić malawać, dyk nie za wialikija hrošy wy zrobicie jašče strajniejšyja dekaracyi. Dziela henaje mety treba razmalawać pałatno, jakoha chapiła-b na zadniuju ścianu. Na adnej staranie namalawać krajawid lesu ci chaty, a na druhoj wioski, wulicy i h. d. {{Цэнтар|'''5. Stalawańnie.'''}} {{Водступ|2|em}}Kab z hladzielni nia bačyli stoli chaty, u jakoj wy ładzicie scenu, treba zrabić jašče stalawańnie sceničnaje. Kali chata wysokaja, abo kali ładzicie pradstaŭleńni ŭ wysokaj budyninie, dyk tady treba razwiesić paniawieni (chwartuški) z pałatna raŭnaležna<noinclude></noinclude> lfquu56gqhawp2ukvt57pqlq18hdqar 104 123219 285485 2026-05-14T06:48:20Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Хоць ня раілі суседзі ісьці яму цяпер туды — у кулацкае гняздо, але Міхалка пайшоў. Цікава было пабачыць, як там людзі адчуваюць сябе пасьля яго корэспондэнцыі…</br> {{gap|1.5em}}Старшыня сельсавету адразу на яго наваліўся з крыкамі і лаянкамі:</br> {{gap|1.5...» 285485 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Хоць ня раілі суседзі ісьці яму цяпер туды — у кулацкае гняздо, але Міхалка пайшоў. Цікава было пабачыць, як там людзі адчуваюць сябе пасьля яго корэспондэнцыі…</br> {{gap|1.5em}}Старшыня сельсавету адразу на яго наваліўся з крыкамі і лаянкамі:</br> {{gap|1.5em}}— Ты што, Саўчук, за контр-рэволюцыю разводзіш? Га? Што гэта ты напісаў у газэту?</br> {{gap|1.5em}}— Напісаў, бо трэба было! — цьвёрда адказаў Міхалка, з усьмешкай паглядаючы на шырокія галіфэ старшыні.</br> {{gap|1.5em}}— Гэта ўсё хлусьня, што ты напісаў! — гарачыўся старшыня. — Будзеш сядзець у турме за клевяту!</br> {{gap|1.5em}}— Яшчэ пабачым, хто ў турме будзе сядзець, — спакойна сказаў Міхалка, але вочы яго сыпалі іскры. — У Мірона пятнаццаць дзесяцін зямлі, а ты запісаў восем. Сенакос пад барком за гарэлку каму ты аддаў? — Цыпруку, хоць ён і так сена прадае з ранейшых сенажацяй! Язэп самагон курыць на ўсю ваколіцу, ты яго пакрываеш, бо твой кум! А чаму да гэтага часу канакрадаў ня цапнулі? Бо ты…</br> {{gap|1.5em}}— Маўчаць! — крычаў старшыня не сваім голасам. — Не ў сваё карыта ня лезь!</br> {{gap|1.5em}}— Гэта якраз маё карыта! — грымнуў і Міхалка, стукнуўшы кулаком аб стол, ажно атрамантніца падскочыла і забрызгала атрамантам паперы.</br> {{gap|1.5em}}— Гэй, міліцыя! — зароў старшыня, і жылы на яго лобе надуліся. — Узяць яго — контр-рэволюцыю разводзіць!</br> {{gap|1.5em}}Два міліцыянэры, пры дапамозе старшыні сельсавету і яго сакратара, папхнулі Міхалку ў цёмны пакой…</br><noinclude></noinclude> byhzhfn7qwingl3xk9q8fixjxxu8ly2 104 123220 285486 2026-05-14T06:49:40Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «da ramy sceničnaje ŭ hetkaj addalnaści, kab nia było widać pamiž imi prahalinaŭ (adstupaŭ). Pałatno paniawieniaŭ dobra pamalawać z adnaje starany na koler bieła-šery, a z druhoje — siniawaty (bieła-šery budzie ŭ padziejach, dzie dziejstwa ŭ chacie, a siniawaty — kali dziejstwa na pawietry). {{Водступ|2|em}}Kali adnača chata jość nia wysokaj, dyk zamiest paniawieniaŭ možna karystacca adnoju wialikaju pościłkaju, prybitaju d...» 285486 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>da ramy sceničnaje ŭ hetkaj addalnaści, kab nia było widać pamiž imi prahalinaŭ (adstupaŭ). Pałatno paniawieniaŭ dobra pamalawać z adnaje starany na koler bieła-šery, a z druhoje — siniawaty (bieła-šery budzie ŭ padziejach, dzie dziejstwa ŭ chacie, a siniawaty — kali dziejstwa na pawietry). {{Водступ|2|em}}Kali adnača chata jość nia wysokaj, dyk zamiest paniawieniaŭ možna karystacca adnoju wialikaju pościłkaju, prybitaju da stoli chaty. Dobra budzie, kali miecimiecie zamiesta pościłki pałatno, razmalawanaje na šera-bieła i sinia. Prybiwać pościłku ci pałatno nia treba pačynajučy ad samaje ramy. Chopić na 5—6 wiarškoŭ u adležnaści ad jaje. Na 5—6 wiarškoŭ ad zadniaje ściany bierah pałatna puścić swabodna, kab wisieŭ nad scenaju. {{Цэнтар|'''6. Budka suflora.'''}} {{Водступ|2|em}}Nia wiedaju, ci robiać dzie ciapier u nas adumysłowuju budku dziela suflora. Najčaściej siadzić jon niedzie za kulisami i adtul padkazwaje. Biazumoŭna, kali my nia majem mahčymaści pabudawać sobskaje sceny, a kožny raz na pradstaŭleńnie pazyčajem daščok, dyk i dla suflora ničoha nia robim. Ładziačy sobskuju adnača scenu, lepš abzasobicca i na budku. Meta budki nie pryazdobleńnie sceny, a taja, kab hołas sufloraŭ nie zaminaŭ hladzielnikam sačyć<noinclude></noinclude> m6oyk4xmzqs9onhisoy7ivbbz70nn3i 104 123221 285487 2026-05-14T06:52:08Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «za ciokam dziejstwa. Wielmi niastrojna wychodzić, kali hołas jahony čutny nia tolki ŭ pieršych radach, a na’t i pa kutoch hladzielni. {{Водступ|2|em}}Budku treba rabić pasiaredzinie sceny pry zaćmie (rampie). Kali addalnaść podu sceny da padłohi ŭ was nia mienšaja čymsia 9—10 wiarškoŭ, dyk budka budzie mastackaja. Samuju budku možna zładzić z staroje skrynki, a kali hetkaje niama — dyk zbić chaj i z tonieńkich doščačak. C...» 285487 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>za ciokam dziejstwa. Wielmi niastrojna wychodzić, kali hołas jahony čutny nia tolki ŭ pieršych radach, a na’t i pa kutoch hladzielni. {{Водступ|2|em}}Budku treba rabić pasiaredzinie sceny pry zaćmie (rampie). Kali addalnaść podu sceny da padłohi ŭ was nia mienšaja čymsia 9—10 wiarškoŭ, dyk budka budzie mastackaja. Samuju budku možna zładzić z staroje skrynki, a kali hetkaje niama — dyk zbić chaj i z tonieńkich doščačak. Chočučy kab huki z budki nia byli čutnyja, treba jaje ŭsiaredzinie ababić suknom, kažuchom starym, pakullem, adnym słowam błahim pawadyrom hukaŭ. Najlepš kali budka budzie stajała nia wielmi wysoka, na roŭni podu sceny. Dobra było-b, kali-b zusim jaje nia było widać. {{Водступ|2|em}}Majučy budku, šyryni jakoje dawoli 9—10 wiarškoŭ, prarežam dziru ŭ podzie. Nad henaju dziroju stajacimie budka. Kab sufloru lahčej było leźci ŭ jaje, treba dziru ŭ kirunku da zadniaje ściany rabić daŭžejšuju, bolš mienš z aršyn, a kali scena hłybokaja — dyk i bolš. {{Водступ|2|em}}U budcy suflor stajacimie, siadziecimie ci lažacimie, zaležna ad wyšyni podu. {{Водступ|2|em}}Kali jana styrčacimie ad hladzielni, dyk treba jaje nakryć tym samym pałatnom, što i na ramie sceničnaj.<noinclude></noinclude> g3mxt60ucxzmsjwq8v4a4ut5lwdu4se 104 123222 285488 2026-05-14T06:52:22Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Міхалка быў да таго ашаломаны ўсім гэтым, што не бараніўся, калі на яго наваліліся і зьбілі да поўсьмерці. Яму пагражалі рэвольвэрамі і называлі контр- рэволюцыянэрам…</br> {{gap|1.5em}}Назаўтрае, як у Комуне даведаліся, што Міхалка арыштаваны, што яшчэ...» 285488 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Міхалка быў да таго ашаломаны ўсім гэтым, што не бараніўся, калі на яго наваліліся і зьбілі да поўсьмерці. Яму пагражалі рэвольвэрамі і называлі контр- рэволюцыянэрам…</br> {{gap|1.5em}}Назаўтрае, як у Комуне даведаліся, што Міхалка арыштаваны, што яшчэ не вярнуўся з сельсавету, дык цэлай грамадою прышлі яго вызваляць.</br> {{gap|1.5em}}Праз некалькі дзён старшыня сельсавету быў арыштаваны і вывезены ў акругу.</br> {{gap|1.5em}}Газэта „Беларуская вёска“ толькі што пасьпела выдрукаваць яшчэ адну корэспондэнцыю пад назваю „Зьдзекі кулакоў над селькорам“, дзе падробна была апісана ўся гісторыя аб тым, як Міхалку білі ў сельсавеце, — але надышлі сумныя, жалобныя дні. Нават сам Міхалка не зацікавіўся прачытаць, што аб ім комсамольцы ў газэту напісалі…</br> {{gap|1.5em}}У той час стаялі вялікія маразы.</br> {{gap|1.5em}}Вестка аб сьмерці Леніна абляцела ўвесь Саюз, дайшла і да Комуны ў былым Глухім Бары.</br> {{gap|1.5em}}Клюб быў перапоўнены.</br> {{gap|1.5em}}Вялікі портрэт Леніна на сьцяне быў у чорнай рамцы.</br> {{gap|1.5em}}Чорныя радкі газэт мітусяцца ў вачох Міхалкі.</br> {{gap|1.5em}}Там усё пра Леніна.</br> {{gap|1.5em}}Настаўнік доўга гаворыць аб жыцьці і працы Леніна.</br> {{gap|1.5em}}Нібы цьвякамі ўбіваюцца ў памяць Міхалкі малюнкі жыцьця Леніна.</br> {{gap|1.5em}}Яго жыцьцё — гісторыя рэволюцыі.</br> {{gap|1.5em}}Абразы змаганьня за волю прыгнечаных праходзяць кіно-стужкай перад Міхалкай.</br> {{gap|1.5em}}Кожны з гэтых абразоў зьвязан з Леніным…</br><noinclude></noinclude> hucuwpctig9gtotkkc4u7je1kti3a5k 104 123223 285489 2026-05-14T06:54:11Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Цэнтар|'''7. Aświatleńnie.'''}} {{Водступ|2|em}}Pa wialikich miastowych teatrach lohkaja zadača z aświatleńniem. Nakšaja hutarka na wioscy. Dobra, kali budzie dawoli lampaŭ z hazaju, bo pa nikatorych chatach dyk majuć pa malusieniečkaj hazoŭcy i bolš ničoha. {{Водступ|2|em}}Scenu aświatlacimiem z wierchniaje i spodniaje zaćmy. Adnaje spodniaje zaćmy mała. Twary ihralnikaŭ wychodziać tady nadta ćmiannymi. Spodniaja...» 285489 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Цэнтар|'''7. Aświatleńnie.'''}} {{Водступ|2|em}}Pa wialikich miastowych teatrach lohkaja zadača z aświatleńniem. Nakšaja hutarka na wioscy. Dobra, kali budzie dawoli lampaŭ z hazaju, bo pa nikatorych chatach dyk majuć pa malusieniečkaj hazoŭcy i bolš ničoha. {{Водступ|2|em}}Scenu aświatlacimiem z wierchniaje i spodniaje zaćmy. Adnaje spodniaje zaćmy mała. Twary ihralnikaŭ wychodziać tady nadta ćmiannymi. Spodniaja zaćma ŭžo ŭ nas zroblena pry ŭstrojstwie podu. Wierchniuju taksama wielmi lohka zrabić. Prybjem žerdku da stoli, a na joj pawiesim lampy, abo treba prybić došku nad dratami ad zasłony, a na joj stanawicimiem ich. {{Водступ|2|em}}Kab światło z lampaŭ nie raściarušwałasia na ŭsie storany, treba zrabić reflektary z blachi i prytarnawać ich hetkim čynam, kab usieńkija koski światła jšli na scenu. Wiešajučy ci stawiačy lampy, nie zabywacca ani na časinu ab aściarozie pierad ahniom i pažaram! Dziela dobraha efektu z aświatleńnia karystajemsia światłom nia tolki biełym, a čyrwonym, zialonym, jakim tolki nam chočacca. Zrabić heta wielmi lohka nakłuściŭšy papieru patrebnaha koleru i pastawiŭšy pierad lampami. Treba, kab i tutaka była peŭnaja addalnaść krynicy światła ad papiery, znoŭ dziela aściarohi ad ahniu.<noinclude></noinclude> t9w4z5gppegq9kegddpj5qgm4o7yqkc 104 123224 285490 2026-05-14T06:56:18Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Majučy šmat lampaŭ, dobra budzie pastawić jašče ich pamiž bočnymi dekaracyjami. Światła na scenie nikoli nia budzie zašmat! {{Водступ|2|em}}Dumajučy zaŭsiody ab mahčymaści pažaru, treba abzasobicca za kulisami niekalkimi wiodrami wady. Pažary najbolš bywajuć dziakujučy sutałacy, jakaja pačynajecca, kali tolki pakažacca dym ci kryšku połymia. Adno, druhoje wiadro wady chopić, kab spynić ahoń i spako...» 285490 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Majučy šmat lampaŭ, dobra budzie pastawić jašče ich pamiž bočnymi dekaracyjami. Światła na scenie nikoli nia budzie zašmat! {{Водступ|2|em}}Dumajučy zaŭsiody ab mahčymaści pažaru, treba abzasobicca za kulisami niekalkimi wiodrami wady. Pažary najbolš bywajuć dziakujučy sutałacy, jakaja pačynajecca, kali tolki pakažacca dym ci kryšku połymia. Adno, druhoje wiadro wady chopić, kab spynić ahoń i spakojna kančać pradstaŭleńnie, kali na’t i zatrusiŭ chto ahoń. {{Цэнтар|'''8. Hladzielnia.'''}} {{Водступ|2|em}}Nia šmat prydziecca kazać ab hladzielni. Naŭdaču ci jość dzie łaŭki na našych hladzielniach! Toje, što było ŭ chacie, woś i ŭsieńka. Adnača na toje sioje treba źwiarnuć uwahu. Nasampierš światło na hladzielni. Kal’ prazwaniŭ apošni zwončyk, abwiaščajučy prysutnym, što zaraz rastulacimiecca zasłona, treba zhasić lampy na hladzielni. Światło tutaka na tuju paru zaminajeć tolki, raściarušwaje ŭwahu, a karyści z jaho niama nijakaje. Kali pradstaŭleńnie dniom, — dyk wokny treba zasłanić {{Водступ|2|em}}Chaj jak nia ciesnaja hladzielnia, adnača pieršy rad hladzielnikaŭ treba kab byŭ na peŭnaj addalnaści ad sceny. Dziela {{перанос-пачатак|п=he|к=taha}}<noinclude></noinclude> fq0z6kozs1hkoum87rkm2d6x0nkit88 104 123225 285491 2026-05-14T06:56:52Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Міхалка іх ніколі не забудзе…</br> {{gap|1.5em}}Гісторыя рэволюцыі сваявідна ператвараецца ў адчуваньнях і ўяўленьні Міхалкі, адбіваецца ў яго сэрцы, як у каляровым шкле.</br> {{gap|1.5em}}Настаўнік быў майстрам апавядаць. У Міхалкі падзеі дзеляцца не хронолё...» 285491 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Міхалка іх ніколі не забудзе…</br> {{gap|1.5em}}Гісторыя рэволюцыі сваявідна ператвараецца ў адчуваньнях і ўяўленьні Міхалкі, адбіваецца ў яго сэрцы, як у каляровым шкле.</br> {{gap|1.5em}}Настаўнік быў майстрам апавядаць. У Міхалкі падзеі дзеляцца не хронолёгічна, а паводле яркасьці і романтыкі змаганьня.</br> {{gap|1.5em}}Жандары — тоўстыя, адкормленыя, з быдлячымі вачыма; шпегі — хітрыя, спрытныя: часам яны нават зьяўляюцца кіраўнікамі рэволюцыйных гурткоў, провокуюць на замах, на тэрор; сядзяць у турмах, як рэволюцыянэры, каб і там шпэгаваць; як цені, ходзяць па вуліцах, па закавулках за ахвярамі; праца ў падпольлі; шыбеніцы з сотнямі, тысячамі павешаных рэволюцыянэраў. Напады на цара, на царскіх саноўнікаў. Барыкады на вуліцах узбураных гарадоў. Страляніна. Трупы забітых на вуліцах. Горад увесь у агні і крыві.</br> {{gap|1.5em}}А ўсё гэта чынілася дзеля таго, каб маёнтак Глухі Бор зрабіўся-б Комунай…</br> {{gap|1.5em}}У настаўніка вочы гараць. Твар белы, як папера, ад хваляваньня. Дрож пранікае мускулы худога твару. Хвалюючы голас пранізвае сэрцы слухачоў. Кожнаму здаецца, што прамоўца выключна на яго глядзіць, толькі да яго гаворыць.</br> {{gap|1.5em}}…Ленін у Сібіры. Вялікі змагальнік за волю брыдзе па страшэнных сьнягох. Мароз гуляе па прасторах тайгі. Ленін не паддаецца: піша кнігі для народу.</br> {{gap|1.5em}}…Ленін за граніцай.</br> {{gap|1.5em}}Адтуль прыходзяць лісткі на папяроснай паперы. Дробныя, як мак, друкаваныя літары. Надта страшныя для царскай поліцыі гэтыя лісткі.</br><noinclude></noinclude> 4e8eecir676ueg4hnlr1bfqaxr78n8m 104 123226 285492 2026-05-14T06:58:19Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=he|к=taha}} najlepš pastawić pierad scenaju adnu, dźwie laŭki, i tyja, što siadziecimuć na ich — buduć nahladać, kab nichto nia piorsia až pad zaćmu. {{Абмылка|Mo|Mo’}} tolki małych dziaciej puścim, zahadwajučy adnačasna sroha, kab nie zaminali swaim śmiecham ci zaciemkami ihry aktaraŭ. {{Цэнтар|(Kaniec).}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> File:Ab teatry (1927). У...» 285492 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=he|к=taha}} najlepš pastawić pierad scenaju adnu, dźwie laŭki, i tyja, što siadziecimuć na ich — buduć nahladać, kab nichto nia piorsia až pad zaćmu. {{Абмылка|Mo|Mo’}} tolki małych dziaciej puścim, zahadwajučy adnačasna sroha, kab nie zaminali swaim śmiecham ci zaciemkami ihry aktaraŭ. {{Цэнтар|(Kaniec).}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> [[File:Ab teatry (1927). Узор 1.png|80px|center]]<noinclude></noinclude> oize5ctdthuf6e01670k35qj2e16t31 104 123227 285494 2026-05-14T07:01:22Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Баяцца лісткоў „сіцылістаў“, як дынаміту, бомбаў.</br> {{gap|1.5em}}У каго знаходзяць лісткі — катуюць насьмерць.</br> {{gap|1.5em}}Закованыя ў кайданах „сіцылісты“ ў каменных мяшкох усё жыцьцё пакутуюць. Усё за гэтыя лісткі.</br> {{gap|1.5em}}…З лісткоў народ пазна...» 285494 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Баяцца лісткоў „сіцылістаў“, як дынаміту, бомбаў.</br> {{gap|1.5em}}У каго знаходзяць лісткі — катуюць насьмерць.</br> {{gap|1.5em}}Закованыя ў кайданах „сіцылісты“ ў каменных мяшкох усё жыцьцё пакутуюць. Усё за гэтыя лісткі.</br> {{gap|1.5em}}…З лісткоў народ пазнае праўду. Нібы порах на агонь, падаюць словы з лісткоў у думкі мільёнаў працоўных. Пажар паўстаньня бухае па ўсіх куткох ранейшай царскай вялізнай імпэрыі, якая займае шостую частку сьвету.</br> {{gap|1.5em}}Надзвычайную сілу надаюць гаротнаму люду гэтыя вузенькія, тоненькія лісткі з густымі чорнымі літарамі</br> {{gap|1.5em}}Люд скідае страх, нібы агідныя анучы, сьмяецца з сьмерці, з мучэньняў. Ідзе тысячамі, мільёнамі наперад, каб вырываць волю з воўчых клыкоў багатых; кідаецца ў полымя бунтаў, каб скінуць з сваіх плеч векавую няволю; ідзе ў турмы, каб адваяваць свой чалавечы гонар.</br> {{gap|1.5em}}Усё гэта робіцца дзеля таго, каб Міхалка быў у Комуне сябром, роўным з усімі…</br> {{gap|1.5em}}У настаўніка, паводле ходу апавяданьня, мяняецца твар, постаць і голас. Нібы хтосьці яго перамалёўвае, падстаўляе іншага замест яго. Але не — вочы тыя самыя, кожнаму пазіраюць у глыб сэрца.</br> {{gap|1.5em}}А заўсягды настаўнік быў такі спакойны, ціхі, з слабым голасам.</br> {{gap|1.5em}}…Ленін у шалашы.</br> {{gap|1.5em}}Хаваецца ад агентаў буржуазіі, ад Керанскага, які выдаў загад арыштаваць Ільліча… На Леніна сыпяць розныя паклёпы. Нібы немцы далі яму грошы, каб загубіць Расію.</br> {{gap|1.5em}}Потым…</br><noinclude></noinclude> o4k3c7xvbbw0zbn8ao79bxyufp6brtx 0 123228 285495 2026-05-14T07:01:30Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Ab teatry | аўтар = Станіслаў Грынкевіч | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Аб тэатры (Грынкевіч)]]. }} <pages index="Ab teatry (1927).pdf" from="1" to="1" /> {{разрыў ст...» 285495 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Ab teatry | аўтар = Станіслаў Грынкевіч | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Аб тэатры (Грынкевіч)]]. }} <pages index="Ab teatry (1927).pdf" from="1" to="1" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Ab teatry (1927).pdf" from="3" to="3" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Ab teatry (1927).pdf" from="4" to="4" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ab teatry (1927).pdf" from="5" to="55" /> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Ab teatry (1927).pdf" from="57" to="57" /> {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Творы на лацінцы]] [[Катэгорыя:Творы 1927 года]] [[Катэгорыя:Творы, выдадзеныя ў Мінску]] lzgucmfikb58behe0h8paf5e0jsdhjf 285510 285495 2026-05-14T07:28:29Z Gleb Leo 2440 285510 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Ab teatry | аўтар = Станіслаў Грынкевіч | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Аб тэатры (Грынкевіч)]]. }} <pages index="Ab teatry (1927).pdf" from="1" to="1" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Ab teatry (1927).pdf" from="3" to="3" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Ab teatry (1927).pdf" from="4" to="4" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} == I. Uwahi ahulnyja == {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ab teatry (1927).pdf" from="5" to="10" tosection="I" /> {{Выроўніваньне-канец}} == II. Značeńnie i meta teatru == {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ab teatry (1927).pdf" from="10" to="15" fromsection="II" tosection="II" /> {{Выроўніваньне-канец}} == III. Arhanizacyja teatralnaje trupy == {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ab teatry (1927).pdf" from="15" to="21" fromsection="III" tosection="III" /> {{Выроўніваньне-канец}} == IV. Praca na padhatoŭkach == {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ab teatry (1927).pdf" from="21" to="27" fromsection="IV" /> {{Выроўніваньне-канец}} == V. Jak wučycca roli i jak treba ihrać? == {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ab teatry (1927).pdf" from="28" to="33" tosection="V" /> {{Выроўніваньне-канец}} == VI. Karotkija zaciemki nad ciokam ihry == {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ab teatry (1927).pdf" from="33" to="37" fromsection="VI" /> {{Выроўніваньне-канец}} == VII. Dazwoł na pradstaŭleńnie i cenzura pjesaŭ == {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ab teatry (1927).pdf" from="38" to="42" tosection="VII" /> {{Выроўніваньне-канец}} == VIII. Pabudowa sceny == {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ab teatry (1927).pdf" from="42" to="55" fromsection="VIII" /> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Ab teatry (1927).pdf" from="57" to="57" /> {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Творы на лацінцы]] [[Катэгорыя:Творы 1927 года]] [[Катэгорыя:Творы, выдадзеныя ў Мінску]] 8t6q6lec5yey6zwu1g6dmowineaymxe 104 123229 285498 2026-05-14T07:09:16Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Потым улада ў руках працоўнага люду — у руках бальшавікоў.</br> {{gap|1.5em}}Міхалка пералічвае ў памяці ўвесь ход падзей, грамадзянскую вайну, окупацыі на Беларусі. І ён прымаў маленькі ўдзел у гэтай рабоце пры змаганьні з палякамі.</br> {{gap|1.5em}}У часы гол...» 285498 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Потым улада ў руках працоўнага люду — у руках бальшавікоў.</br> {{gap|1.5em}}Міхалка пералічвае ў памяці ўвесь ход падзей, грамадзянскую вайну, окупацыі на Беларусі. І ён прымаў маленькі ўдзел у гэтай рабоце пры змаганьні з палякамі.</br> {{gap|1.5em}}У часы голаду, калі буржуазія з усяго сьвету хацела задушыць нашу рэволюцыю, Ленін кіраваў новым будаўніцтвам у вызваленай дзяржаве. Ленін дабіваўся, каб усе былі граматнымі, абутымі, адзетымі, у электрычным сьвятле, у добрых памяшканьнях. Ленін стараўся, каб усе народы, якія раней былі прыдушаны пад царскім ярмом, цяпер адраджаліся нанова.</br> {{gap|1.5em}}Усё гэта тлумачыць настаўнік перад грамадою ў клюбе Комуны.</br> {{gap|1.5em}}Вялікая гісторыя рэволюцыі ў вялікай краіне праходзіць перад вачыма Міхалкі ў сьвежых жывых фарбах.</br> {{gap|1.5em}}І ён, Міхалка, насіў гэту гісторыю на сваіх плячох, як мільёны іншых працоўных.</br> {{gap|1.5em}}…{{разьбіўка|Памёр Ленін}} — {{разьбіўка|жыве ленінізм}}, — чытае Міхалка баразну вялікіх чорных літар, якія надрукаваны над дробным макам пяці газэтных слупкоў.</br> {{gap|1.5em}}Перад Міхалкай адчыніўся сьвет новых думак, новых пачуцьцяў, новых разуменьняў.</br> {{gap|1.5em}}Міхалка новым чалавекам стаў. Ён першым у Комуне запісаўся ў партыю Леніна. <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">VIII</br> '''Борух — ня той Борух</span></center> {{gap|1.5em}}Боруху цяпер пад пяцьдзесят год. Ён даўно жыве ў вёсцы Глухі Бор. Яшчэ яго бацька тут жыў. Борух калісьці быў гандляром. У яго хаце была маленькая<noinclude></noinclude> qpjpr7dpuff5enfbmp6nbvfhlwunun4 104 123230 285499 2026-05-14T07:10:47Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Цэнтар|'''Zamiest pradmowy.'''}} {{Водступ|2|em}}Darahija braty Biełarusy! Kali horača kachajecie swaju Baćkaŭščynu Biełaruś, kali žadajecie najchutčejšaha ździejśnieńnia swaich patryjatyčnych latucieńniaŭ, kali žadajecie raśćwietu swajej Baćkaŭščyny, dyk pamiatajcie, što aprača wialikaje, ŭ nowych halinach pracy nieadzoŭna jość i praca ŭ kirunku fizyčnaha wychawańnia hramadzianstwa. Nie zahartawany da ŭsia...» 285499 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Цэнтар|'''Zamiest pradmowy.'''}} {{Водступ|2|em}}Darahija braty Biełarusy! Kali horača kachajecie swaju Baćkaŭščynu Biełaruś, kali žadajecie najchutčejšaha ździejśnieńnia swaich patryjatyčnych latucieńniaŭ, kali žadajecie raśćwietu swajej Baćkaŭščyny, dyk pamiatajcie, što aprača wialikaje, ŭ nowych halinach pracy nieadzoŭna jość i praca ŭ kirunku fizyčnaha wychawańnia hramadzianstwa. Nie zahartawany da ŭsiaho, chwarawity, nia źwinny, nia stojki i kwoły hramadzianin nie patrapić baranić swajho haspadarstwa. A što-ž kazać pra nas, Biełarusaŭ? Kali my jašče musim nia tolki što baranić, ale ciažkaj pracaj, naražajučysia na roznyja prykraści, a nawat na turmu j śmierć, adradžać, budawać i haić ranu Ryžskaha razrezu našaje zrujnawanaje Baćkaŭščyny. Kab mahčy lepiej słužyć i pracawać Jej, my pawinny być silnymi nia tolki ducham, ale i ciełam. {{Водступ|2|em}}U zdarowym ciele — zdarowy duch, kaža łacinskaja prykazka, a kab być zdarowym, silnym i adwažnym, treba fizyčna himnastykawacca i ŭpraŭlać sport. Chto z Was, darahija, u moładaści nia lubiŭ hulniaŭ, abo chto nia bačyŭ jak hulajuć maładyja žywioły? {{Водступ|2|em}}Dzieci i žywioły instyktoŭna hulajuć miž saboj. Pryroda dała im hety instynkt, kab dahadzić wymoham maładoha arhanizmu, wymahajučaha himnastyki i {{перанос-пачатак|п=ru|к=chu}}<noinclude></noinclude> f1n9n5af0qveqagp3wgmfehq749jwep 104 123231 285500 2026-05-14T07:14:58Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=ru|к=chu}}, biez jakoha arhanizm kiepska abo i saŭsim nia budzie raźwiwacca. Himnastyka i sport wyrablaje ŭ čaławieku siłu, adwahu, stojkaść, źwinnaść i padparadkawańnie da peŭnych zakonaŭ, adnym słowam fizyčna i maralna wyrablacca na dobraha hramadzianina. Usie zarhanizawanyja narody i haspadarstwy dobra zrazumieli wialikuju wahu fizyčnaha wychawańnia ŭ žyćci kožnaha haspadarstwa i staranna ŭ siabie ras...» 285500 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=ru|к=chu}}, biez jakoha arhanizm kiepska abo i saŭsim nia budzie raźwiwacca. Himnastyka i sport wyrablaje ŭ čaławieku siłu, adwahu, stojkaść, źwinnaść i padparadkawańnie da peŭnych zakonaŭ, adnym słowam fizyčna i maralna wyrablacca na dobraha hramadzianina. Usie zarhanizawanyja narody i haspadarstwy dobra zrazumieli wialikuju wahu fizyčnaha wychawańnia ŭ žyćci kožnaha haspadarstwa i staranna ŭ siabie raspaŭsiudžywajuć sport i himnastyku, zakładajučy kamitety, hurtki i tawarystwy roznych halinaŭ fizyčnaha wychawańnia. A ci my, Biełarusy, majemo choć jakuju adnu himnastyčna-spartowuju arhanizacyju? Pra takuju jašče nia było čuwać. A ci-ž tak ciažka zhurtawać dwanaccać chłapcoŭ dyj stwaryć družynu nožnaje piłki (futbołu h. zn. miačyka), abo jakoje inšaje tawaryskaje hulni? Na heta-ž nia treba ani dazwołu ŭłady, ani wialikich koštaŭ: kupić tolki piłku (miačyk) dyj sabrać achwotnikaŭ. {{Водступ|2|em}}Dziakawać Bohu {{Абмылка|biełarusy|Biełarusy}} jašče narod dawoli fizyčna silny i zahartawany i zmoh-by zdabyć sabie pačesnaje miejsca ŭ mižnarodnym sporcie, kab tolki była arhanizowannaść u hetym kirunku. {{Водступ|2|em}}Z historyi roznych haspadarstwaŭ možna zrabić wywad, što amal nia kožnaje z ich zaniapała adnačasna z zaniapadam u im fizyčnaha i maralnaha wychawańnia hramadzianstwa i naadwarot, z raźwićciom fizyčnaha wychawańnia razćwitała i mahutnaść haspadarstwa. {{Водступ|2|em}}Braty Biełarusy! {{Водступ|2|em}}Dziela chutčejšaha ździejśnieńnia našych narodnych ideałaŭ nam patrebna jość siła nia tolki ducha, ale i cieła. A heta my zdabudziem tolki praz fizyčnyja himnastyki i sport, upraŭlajučy jaho nia dziela {{перанос-пачатак|п=sobska|к=ha}}<noinclude></noinclude> gqdup925p10n986a1n5c4bt67bemygq 285501 285500 2026-05-14T07:16:31Z Gleb Leo 2440 285501 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=ru|к=chu}}, biez jakoha arhanizm kiepska abo i saŭsim nia budzie raźwiwacca. Himnastyka i sport wyrablaje ŭ čaławieku siłu, adwahu, stojkaść, źwinnaść i padparadkawańnie da peŭnych zakonaŭ, adnym słowam fizyčna i maralna wyrablacca na dobraha hramadzianina. Usie zarhanizawanyja narody i haspadarstwy dobra zrazumieli wialikuju wahu fizyčnaha wychawańnia ŭ žyćci kožnaha haspadarstwa i staranna ŭ siabie raspaŭsiudžywajuć sport i himnastyku, zakładajučy kamitety, hurtki i tawarystwy roznych halinaŭ fizyčnaha wychawańnia. A ci my, Biełarusy, majemo choć jakuju adnu himnastyčna-spartowuju arhanizacyju? Pra takuju jašče nia było čuwać. A ci-ž tak ciažka zhurtawać dwanaccać chłapcoŭ dyj stwaryć družynu nožnaje piłki (futbołu h. zn. miačyka), abo jakoje inšaje tawaryskaje hulni? Na heta-ž nia treba ani dazwołu ŭłady, ani wialikich koštaŭ: kupić tolki piłku (miačyk) dyj sabrać achwotnikaŭ. {{Водступ|2|em}}Dziakawać Bohu {{Абмылка|biełarusy|Biełarusy}} jašče narod dawoli fizyčna silny i zahartawany i zmoh-by zdabyć sabie pačesnaje miejsca ŭ mižnarodnym sporcie, kab tolki była arhanizowannaść u hetym kirunku. {{Водступ|2|em}}Z historyi roznych haspadarstwaŭ možna zrabić wywad, što amal nia kožnaje z ich zaniapała adnačasna z zaniapadam u im fizyčnaha i maralnaha wychawańnia hramadzianstwa i naadwarot, z raźwićciom fizyčnaha wychawańnia razćwitała i mahutnaść haspadarstwa. {{Водступ|2|em}}Braty Biełarusy! {{Водступ|2|em}}Dziela chutčejšaha ździejśnieńnia našych narodnych ideałaŭ nam patrebna jość siła nia tolki ducha, ale i cieła. A heta my zdabudziem tolki praz fizyčnyja himnastyki i sport, upraŭlajučy jaho nia dziela {{перанос-пачатак|п=sobska|к=je}}<noinclude></noinclude> 2ooqrcfycugt22afaixx1xyay2saz9t 104 123232 285502 2026-05-14T07:17:54Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «крамка, дзе прадавалася махорка, соль, мыла, дзёгаць, паркалёвыя хусткі і іншыя дробныя рэчы. Гэтым займалася яго жонка. Ён сам езьдзіў па вакольных вёсках і скупліваў збожжа. На зямлі працаваць вураднік яму не дазваляў.</br> {{gap|1.5em}}Калі ў Боруха гандаль ча...» 285502 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>крамка, дзе прадавалася махорка, соль, мыла, дзёгаць, паркалёвыя хусткі і іншыя дробныя рэчы. Гэтым займалася яго жонка. Ён сам езьдзіў па вакольных вёсках і скупліваў збожжа. На зямлі працаваць вураднік яму не дазваляў.</br> {{gap|1.5em}}Калі ў Боруха гандаль часам ня клеіўся, тады ён разам з сялянамі езьдзіў у лес на заробкі. У тэй ваколіцы шляхта мела многа лесу. Гарадзкія купцы іх патроху чысьцілі. Вось з гэтых лясоў Борух вазіў калоды да сплаўнай рэчкі. Доўгі абоз фурманак цягнуўся да рэчкі. Вазакі былі абмазаны смалою. У купецкай шафарні ім выдаваліся „цэтлікі“ на прывезены тавар. Раз на тыдзень плацілі па гэтых „цэтліках“.</br> {{gap|1.5em}}Борух, як граматны чалавек, не дазваляў купецкім прыказчыкам абманваць сваіх суседаў. За гэта часта яму адмаўлялі ад заробкаў. Урэшце, купцы зусім ня бралі Боруха на працу, як „неспакойнага чалавека“.</br> {{gap|1.5em}}Калі заробкаў у Боруха ня было, калі гандаль у яго ня клеіўся, калі ў суседаў ня было ўраджаю, — тады Борух езьдзіў па вёсках спаганяць старыя даўгі, аб якіх у добрыя гады заўсёды забываўся.</br> {{gap|1.5em}}— Скручаныя мазгі ў Боруха, — гаварылі сяляне, — калі ёсьць у нас чым заплаціць, дык Борух і носу не паказвае, а калі ў хаце галадуха, — тады тыц з даўгамі!</br> {{gap|1.5em}}Борух браў з запыленай паліцы тоўстую біблію і пускаўся ў дарогу.</br> {{gap|1.5em}}Надзвычайная біблія была ў Боруха: пузатая, у скураной аправе, вялізная, з вельмі шырокімі палямі вакол тэксту. Пяцікніжжа Майсея падзелена ў бібліі на пяцьдзесят два тыдні году. Адну з гэтых частак Борух чытаў па чарзе ў суботу паводле традыцыйнага {{перанос пачатак|сьпя|ваньня}}<noinclude></noinclude> ie2pj5jo905gx9p7zed3n0acq5tnx00 104 123233 285503 2026-05-14T07:19:44Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «<section begin="Pradmowa"/>{{перанос-канец|п=sobska|к=je}} sławy, abo nahrady, a dziela taho, što hetaha wymahaje karyść našaje Baćkaŭščyny, jakaja patrabuje adwažnych i stojkich synoŭ-hramadzian. Arhanizujmo skaŭctwa, himnastyčna-sportawyja hurtki, uzmacniajmosia fizyčna sami i raspaŭsiudžwajmo himnastyku i sport pa ŭsiej našaj Baćkaŭščynie, jakaja ciešycca jak i kožnaja matka, kali bačyć swaich synoŭ-hramadzian siln...» 285503 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Pradmowa"/>{{перанос-канец|п=sobska|к=je}} sławy, abo nahrady, a dziela taho, što hetaha wymahaje karyść našaje Baćkaŭščyny, jakaja patrabuje adwažnych i stojkich synoŭ-hramadzian. Arhanizujmo skaŭctwa, himnastyčna-sportawyja hurtki, uzmacniajmosia fizyčna sami i raspaŭsiudžwajmo himnastyku i sport pa ŭsiej našaj Baćkaŭščynie, jakaja ciešycca jak i kožnaja matka, kali bačyć swaich synoŭ-hramadzian silnymi, zdarowymi, stojkimi, źwinnymi — adnym słowam zdolnymi zakryć jaje swaimi šyrokimi plačmi ad kožnaj złybiady. {{Водступ|2|em}}Pračytaŭšy knižku „Fizyčnaje Wychawańnie Hramadziastwa“, prakanajeciesia, što staradaŭnyja haspadarstwy, tak jak i ŭsie ciapierašnija, dobra razumieli wažnaść hetaha wychawańnia, ab jakim rupiłasia sama dziaržawa. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=1px}} <section end="Pradmowa"/> <section begin="I"/>{{Цэнтар|I}} {{Цэнтар|'''Patreba ruchu i meta fizyčnaha wychawańnia.'''}} {{Водступ|2|em}}Ruch, jak asnaŭnaja forma ŭsiakaha himnastykawańnia cieła, stanowić nieadzoŭnuju patrebu žywoha arhanizmu, jość adznakaj žyćcia i kančajecca z žyćciom. Šmat wučonych až da siańniašniaha dnia dumaje nad tym, jak abjaśnić patrebu ruchu. Jość paŭstaŭšyja ŭ hetym kirunku roznyja teoryi. Naprykład Spencer kaža, što ruch patrebny čaławieku dziela pazbyćcia nahramadžanaj u im enerhii, jakoj čaławiek pazbywajecca praz ruchawyja {{Абмылка|hulni|hulni.}} Saŭsim inakš kaža Lazarus. Pawodle jaho hulnia dla čaławieka jość supačynkam<section end="I"/><noinclude></noinclude> 76p9652c0ldvpcgvllbxl53o49cligm 285518 285503 2026-05-14T07:58:27Z Gleb Leo 2440 285518 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Pradmowa"/>{{перанос-канец|п=sobska|к=je}} sławy, abo nahrady, a dziela taho, što hetaha wymahaje karyść našaje Baćkaŭščyny, jakaja patrabuje adwažnych i stojkich synoŭ-hramadzian. Arhanizujmo skaŭctwa, himnastyčna-sportawyja hurtki, uzmacniajmosia fizyčna sami i raspaŭsiudžwajmo himnastyku i sport pa ŭsiej našaj Baćkaŭščynie, jakaja ciešycca jak i kožnaja matka, kali bačyć swaich synoŭ-hramadzian silnymi, zdarowymi, stojkimi, źwinnymi — adnym słowam zdolnymi zakryć jaje swaimi šyrokimi plačmi ad kožnaj złybiady. {{Водступ|2|em}}Pračytaŭšy knižku „Fizyčnaje Wychawańnie Hramadziastwa“, prakanajeciesia, što staradaŭnyja haspadarstwy, tak jak i ŭsie ciapierašnija, dobra razumieli wažnaść hetaha wychawańnia, ab jakim rupiłasia sama dziaržawa. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=1px}} <section end="Pradmowa"/> <section begin="I"/>{{Цэнтар|I<br />'''Patreba ruchu i meta fizyčnaha wychawańnia.'''}} {{Водступ|2|em}}Ruch, jak asnaŭnaja forma ŭsiakaha himnastykawańnia cieła, stanowić nieadzoŭnuju patrebu žywoha arhanizmu, jość adznakaj žyćcia i kančajecca z žyćciom. Šmat wučonych až da siańniašniaha dnia dumaje nad tym, jak abjaśnić patrebu ruchu. Jość paŭstaŭšyja ŭ hetym kirunku roznyja teoryi. Naprykład Spencer kaža, što ruch patrebny čaławieku dziela pazbyćcia nahramadžanaj u im enerhii, jakoj čaławiek pazbywajecca praz ruchawyja {{Абмылка|hulni|hulni.}} Saŭsim inakš kaža Lazarus. Pawodle jaho hulnia dla čaławieka jość supačynkam<section end="I"/><noinclude></noinclude> c7x74zd316tgclarr7a30rhkevv8xqr 104 123234 285508 2026-05-14T07:25:46Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|сьпя|ваньня}}, якое было адзначана над словамі і пад імі спэцыяльнымі значкамі-нотамі. Кожны значок зьяўляўся цэлай фразай сьпеву.</br> {{gap|1.5em}}Разьдзелы пяцікніжжа на тыдні служылі Боруху вечным тыднёвым календаром. А шырокія палі вакол тэ...» 285508 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|сьпя|ваньня}}, якое было адзначана над словамі і пад імі спэцыяльнымі значкамі-нотамі. Кожны значок зьяўляўся цэлай фразай сьпеву.</br> {{gap|1.5em}}Разьдзелы пяцікніжжа на тыдні служылі Боруху вечным тыднёвым календаром. А шырокія палі вакол тэксту былі яго гросбухам, куды пад дыктоўку жонкі занатоўваў сялянскія даўгі дзень-у-дзень.</br> {{gap|1.5em}}Уся біблія была сьпісана даўгамі. Што-ж, калі бог Адэнай апекаваўся жыцьцём Боруха, дык няхай у сьвятым пісаньні натуецца і грашовы зварот „гешэфтаў“ Боруха на зямлі, няхай „сьвятыя“ патрыярхі, Абрам, Ісак і Якаў, контролююць рахункі Боруха. Вось з гэтых рахункаў некалісь і на небе даведаюцца аб жыцьці Боруха на зямлі… Лепшых дакумэнтаў і ня трэба.</br> {{gap|1.5em}}І сапраўды, вельмі цікава гармонаваў тэкст старога тэстаманту з новым тэкстам, прыпісаным Борухаваю рукою.</br> {{gap|1.5em}}На тым месцы, дзе Каін забіў Абэля, Борух напісаў на палёх дробнымі літарамі: „Юрка, бэн (сын) Цыпрука, павінен заплаціць за тры фунты солі і фунт дзёгцю“.</br> {{gap|1.5em}}Там, дзе Ной ляжаў п‘яны, і сыны з яго сьмяяліся, было адзначана рукой Боруха: „Сымон, бэн Янкі, вінават пяць залатовак за гарэлку“.</br> {{gap|1.5em}}Мы раней не казалі, што Борух і гарэлкай гандляваў, бо і тады гэта было забаронена. Дзеля гэтага мы не хацелі сароміць царскіх акцызьнікаў, якія за пачастункі дазвалялі Боруху яе прадаваць.</br> {{gap|1.5em}}Дзе Якаў абмануў сьляпога бацьку Ісака, было прыпісана Борухам: „тры фунты селядцоў і пачку сярнічак набраў Мікіта, бэн Паўлюка, альбо Марыля, бас (дачка) Барбарчыка Белавуса“.</br><noinclude></noinclude> 8ucxt40bv7pon6fx1fve05rym6mnq7b 104 123235 285511 2026-05-14T07:29:06Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «мужычы бунт, каго штурхнула на {{Абмылка|рэволюпыйны|рэволюцыйны}} шлях спрадвечная прагнасьць мужычая да зямлі, зьвярыны гнеў на памешчыка, ў свайго непасрэднага прыгнятальніка. Можа мы сваю ролю ўжо адыгралі, га? Вера? Разумееш? Можа мы {{Разьбіўка|орга...» 285511 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>мужычы бунт, каго штурхнула на {{Абмылка|рэволюпыйны|рэволюцыйны}} шлях спрадвечная прагнасьць мужычая да зямлі, зьвярыны гнеў на памешчыка, ў свайго непасрэднага прыгнятальніка. Можа мы сваю ролю ўжо адыгралі, га? Вера? Разумееш? Можа мы {{Разьбіўка|органічна}} сталі чужыя ў далейшым поступе рэволюцыі, адсталі, вытхнуліся, страцілі свой дзейны запал?.. Можа мы цягнёмся яшчэ пакуль што з інэрцыі да першага моцнага ўстрасеньня, калі адляцім, як лішнія атрофаваныя прыросткі… У мяне, Вера, толькі цяпер вось мільгнула гэтая думка. Мабыць, глупства гэта… {{Водступ|2|em}}Вера троху ў штучнай бадзёрасьці засьмяялася. {{Водступ|2|em}}— Ну, пэўна, што глупства. Тады-ж ладная частка ўсяе партыі, хто вышаў з сялянства, усе ўжо стануць гэтымі лішнімі? Гэта сьмешна, Карызна. Гэта ў цябе проста з нэрвовага ўзрушэньня. {{Водступ|2|em}}— Магчыма. Але што ты кажаш — усе, дык гэта… Ведаеш, Вера, у партыі могуць быць чыноўнікі, якія будуць рабіць тое, што ім загадаюць, хоць душой, нутром і ня ўспрымаюць гэтага… {{Водступ|2|em}}Ён зрабіў паўзу, і ў яго поглядзе Вера зноў заўважыла тую крыўдную для яе сьцеражлівасьць, недаверлівасьць. Але ён перадолеў сябе і, падышоўшы блізка да яе, загаварыў ціха, асьцярожна, з нейкай дзіўнай марудлівасьцю ў голасе: {{Водступ|2|em}}— Ведаеш, Вера… Тады, на першым этапе, было проста і ясна. Мы бачылі перад сабой адкрытага ворага, ненавідзелі яго непасрэднай, органічнай нянавісьцю, якую ўзгадавалі ў сабе з малых дзён. Я-ж памятаю, як я ставіўся да нашага пана, да ўсяго пышнага бляску яго, да раскошы жыцьця. Я захапляўся, зайздросьціў і ненавідзеў. Усё, кожная дробязь, кожны прадмет ягонага абыходу, кожная прыгожая аздоба — усё мне было чужое, ненавіснае. Я захапляўся хараством гэтага ўсяго і лятуцеў аб тым, каб як дапасьці ды ўсё гэта падрузгатаць, каб і духу-паху не асталося. А цяпер ня тое… Я ведаю, я ні на хвіліну не сумняваюся, што кулак яшчэ зласьнейшы эксплёататар, чымся вялікі пан, што {{Абмылка|эксцлёатацыя|эксплёатацыя}} яго самая дзікая, нялюдзкая, але… {{Водступ|2|em}}Карызна яшчэ бліжэй нахіліўся да Веры, з незразумелым благаньнем зазірнуў ёй у вочы. {{Водступ|2|em}}— Вера… Цяпер мой вораг — ведаеш, хто? Мой родны бацька… {{Водступ|2|em}}І раптам зацяўся ў наўмыснай бязуважнасьці і з цалком спакойным выглядам зманіў: {{Водступ|2|em}}— Майго бацьку раскулачылі і выслалі, як злоснага кулака. Ты спалохалася, Вера? Баішся? Пра гэта яшчэ ніхто ня ведае тут… Я ня хочу, каб ведалі… Ты ня скажаш?.. Праўда, Вера, ня скажаш?.. {{Водступ|2|em}}Вера сапраўды зьбялела і глядзела на яго шырокімі няўцямнымі вачмі. Яна, небарака, не ўяўляла сабё нічога страшнейшага, як соцыяльнае паходжаньне, бо гэта ў ея было самае балючае месца. Але яна ўбачыла, якой мукай адбіўся на ім яе інстыктыўны спалох, і ў нясьцерпным сораме затуліла далонямі твар. {{Водступ|2|em}}— Я — не… я так сабе… Я не баюся…<noinclude></noinclude> 1c5g96xldpdjhaxicl8x2k4dard40f3 104 123236 285512 2026-05-14T07:31:52Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «paśla pracy. Abiedźwie hetyja teoryi majuć šmat praŭdy, adnak nie abjaśniajuć nam całkom kaniečnaj patreby ruchu. {{Водступ|2|em}}Spencer nie abjaśniaje nam jasna, dziela čaho praz ruch pazbaŭlajemsia lišniaje enerhii; bo jak naprykład wytłumačyć takija fakty, kali ŭ hulni abo ŭ tancach pazbaŭlajemsia nia tolki nadmieru enerhii, ale tracim jašče šmat až da wialikaha zmučeńnia, nie pazbawiŭšysia ŭsiož taki achwoty da heny...» 285512 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>paśla pracy. Abiedźwie hetyja teoryi majuć šmat praŭdy, adnak nie abjaśniajuć nam całkom kaniečnaj patreby ruchu. {{Водступ|2|em}}Spencer nie abjaśniaje nam jasna, dziela čaho praz ruch pazbaŭlajemsia lišniaje enerhii; bo jak naprykład wytłumačyć takija fakty, kali ŭ hulni abo ŭ tancach pazbaŭlajemsia nia tolki nadmieru enerhii, ale tracim jašče šmat až da wialikaha zmučeńnia, nie pazbawiŭšysia ŭsiož taki achwoty da henych tancaŭ abo hulniaŭ. Tak sama i Lazarus. Nie wyjaśniaje jon, dziela čaho adpačynkam dla čaławieka, zmučanaha pracaj, moža być ruch, jaki jon robić padčas hulni. Bolš nam wyjaśniaje ŭ hetym kirunku nawuka psychalohii, jakaja znachodzić patrebu ruchu ŭ instynktach, jakija maje kožny čaławiek ad uradžeńnia. {{Водступ|2|em}}Hałoŭnyja z punktu hledžańnia fizyčnaha wychawańnia instynkty čaławieka i žywiołaŭ prafesar Paznanskaha ŭniwersytetu Dr. Piasecki padaje hetakija: {{Цэнтар|a) {{Разьбіўка|Instynkt ruchawy}}.}} {{Водступ|2|em}}Jon wyjaŭlajecca ŭ biazwiednym wykanańni praz čaławieka abo žywiołaŭ peŭnych ruchaŭ. Naprykład dzicia, abo maładaja žywioła instynktoŭna ruchajecca. Maje tolki z samoha ruchu pryjemnaść. {{Цэнтар|b) {{Разьбіўка|Instynkt naśladoŭčy}}.}} {{Водступ|2|em}}Jon zaznačajecca imknieńniem da wykanańnia bačanych ruchaŭ. Hety instynkt jość žarałom ahramadnaje hrupy dziacinnych hulniaŭ, jak naprykład pakazywańnie ruchami jakoj niebudź apowieści, naśledawańnie žywiołaŭ i naahuł usiaho, što akružaje nas.<noinclude></noinclude> 5x9rlg1ejdqv6k6057zgz0rnivhgwdy 104 123237 285513 2026-05-14T07:35:27Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Цэнтар|c) {{Разьбіўка|Instynkt manipulacyjny}}<br />(inakš prabawańnia i kambinawańnia)}} {{Водступ|2|em}}Jon ujaŭlajecca imknieńniem da prabawańnia i kambinawańnia nowych ruchaŭ. Naprykład dzicia, abo žywioła kambinuje nowyja ruchi pry pomačy roznaha datykańnia i prabawańnia rečaŭ. Dzicia atrymaŭšy jakuju niebudź cacku ŭwažna ahladaje i pierawaračywaje na ŭsie baki, jakby chočučy štoś wykambinawać. Žyw...» 285513 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Цэнтар|c) {{Разьбіўка|Instynkt manipulacyjny}}<br />(inakš prabawańnia i kambinawańnia)}} {{Водступ|2|em}}Jon ujaŭlajecca imknieńniem da prabawańnia i kambinawańnia nowych ruchaŭ. Naprykład dzicia, abo žywioła kambinuje nowyja ruchi pry pomačy roznaha datykańnia i prabawańnia rečaŭ. Dzicia atrymaŭšy jakuju niebudź cacku ŭwažna ahladaje i pierawaračywaje na ŭsie baki, jakby chočučy štoś wykambinawać. Žywioła jakuju niebudź napatkaŭšy reč hryzie, abo raździobywaje, prabuje i h. p. {{Цэнтар|d) {{Разьбіўка|Instynkt tawaryski}}.}} {{Водступ|2|em}}Jon jość nia tolki ŭ čaławieku, ale i ŭ žywiołaŭ. Naprykład: supolny bieh nienapužanych stadaŭ, supolnaje adlatańnie ptušak u ciopłyja krai, začatki charawodaŭ, prykmiečanych u žuraŭloŭ i ŭ nałpaŭ i h. p. Instynkt tawaryski jość asnowaj bolšaści ruchawych hulniaŭ i charawodaŭ, da jakich paźniej dachodziać dadatki, jak piajańnie i inšaje. {{Цэнтар|e) {{Разьбіўка|Instynkt emulacyjny}}.<br />(inakš spabornicki)}} {{Водступ|2|em}}Jon wyjaŭlajecca praz žadańnie baraćby za lepšaje paasobnych adzinak abo narodaŭ. Hety instynkt jość hałoŭnaj pružynaj ahułam usiaho postupu. Rola hetaha instynktu jość asabliwaja ŭ raźwićci fizyčnaha wychawańnia. Amal što wyklučna jamu treba prypisać raźwićcio staradaŭnich Olimpijskich ihraŭ i ciapierašni<noinclude></noinclude> 4opdkhfhitpxw57f43r3v5kd66806dz 104 123238 285514 2026-05-14T07:38:09Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «sport. {{Разьбіўка|Emulacyjny}} instynkt jość ahramadnaj {{Разьбіўка|pabudkaj}} dziela wyprabawańnia sił čaławieka ŭ-wa ŭsich halinach žyćcia. {{Цэнтар|f) {{Разьбіўка|Instynkt palaŭničy}}.}} {{Водступ|2|em}}Jon akazwajecca ŭ achwocie da palawańnia. Praŭdapadobna jon jość spadčynaj pa našych prodkach, zmušanych kaliś wiaści baraćbu za swajo istnawańnie. Hulni, jakija pachodziać z hetaha instyn...» 285514 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>sport. {{Разьбіўка|Emulacyjny}} instynkt jość ahramadnaj {{Разьбіўка|pabudkaj}} dziela wyprabawańnia sił čaławieka ŭ-wa ŭsich halinach žyćcia. {{Цэнтар|f) {{Разьбіўка|Instynkt palaŭničy}}.}} {{Водступ|2|em}}Jon akazwajecca ŭ achwocie da palawańnia. Praŭdapadobna jon jość spadčynaj pa našych prodkach, zmušanych kaliś wiaści baraćbu za swajo istnawańnie. Hulni, jakija pachodziać z hetaha instynktu, duža ŭpływajuć na wyabražeńnie. {{Водступ|2|em}}Naprykład: hulnia kata iz złoŭlenaj myšaj, dahonki j chapańnie žywioły taje samaje parody, sabaka honić druhuju sabaku i h. p. {{Цэнтар|g) {{Разьбіўка|Instynkt bajawy}}.}} {{Водступ|2|em}}Jość tolki ŭ mužčyn. Jon paŭstaŭ abo z žadańnia ŭtrymańnia hatunku ŭ postaci baraćby za samku, abo (pawodle Spencera) dziela pazbyćcia lišniaje enerhii. Siańnia źjaŭlajecca ŭ dalikatniejšaj formie, jak fechtawańnie (wyrableńnie sprytu npr. pałašom, šaškaj, pikaj i h. d.), boks (bićcio na kułački), futbał (miačyk nožny) i h. p. {{Водступ|2|em}}Bajawy instynkt źjaŭlajecca ŭ čaławieka ŭžo ad jaho moładaści. {{Водступ|2|em}}Cikaŭna, što jon wystupaje tolki ŭ ludziej zdarowych, a ŭ fizyčna słabych jaho amal saŭsim niama. U žančyn zamiest hetaha jość instynkt maciarynstwa. Naprykład: dziaŭčynka ad samaha dziacinstwa ŭžo lubić zabaŭlacca lalkami. {{Водступ|2|em}}Usie hulni, budučyja wynikam roznych instynktaŭ,<noinclude></noinclude> h27i2o02dwjlrrgh9f0n66gb3kplhin 104 123239 285515 2026-05-14T07:48:18Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «nia jość čymś biazmetnym, nia majučym suwiazi z razwićciom arhanizmu, a naadwarot jany jość kaniečnaj himnastykaj usich orhanaŭ i ich zdatnaści, tak słabych i nie raźwitych, u maładoha dziciaci. {{Водступ|2|em}}U baraćbie za istnawańnie wychodziać dobra tyja hatunki, jakija ŭ moładaści himnastykawali muskuły, nerwy i inšyja orhany pry pomačy hulniaŭ (teoryja Groosa). Dr. Piasecki dawodzić, što naturalnuju patrebu himnastyki...» 285515 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>nia jość čymś biazmetnym, nia majučym suwiazi z razwićciom arhanizmu, a naadwarot jany jość kaniečnaj himnastykaj usich orhanaŭ i ich zdatnaści, tak słabych i nie raźwitych, u maładoha dziciaci. {{Водступ|2|em}}U baraćbie za istnawańnie wychodziać dobra tyja hatunki, jakija ŭ moładaści himnastykawali muskuły, nerwy i inšyja orhany pry pomačy hulniaŭ (teoryja Groosa). Dr. Piasecki dawodzić, što naturalnuju patrebu himnastyki dla arhanizmu paćwiardžaje schodnaść, jakuju možna prykmiecić ŭ ruchawych hulniach plamieńniaŭ, narodaŭ. Naprykład: hulnia ŭ žmurki, kali adnamu z dziaciej zawiazywajuć wočy i jano starajecca zławić kaho niebudź, — usiudy hulajecca tak sama: ci to ŭ kulturnaj Eŭropie ci ŭ dzikich narodaŭ Azii, tolki ŭ kožnaha z narodaŭ heta hulnia jnakš nazywajecca i jnakšyja dałučajucca da jaje kazki i apawiadańni. Takaja schodnaść moža być tolki wytłumačana tym, što hulni wa ŭsich narodaŭ paŭstali pawodle supolnych uwa ŭsich čaławiecych rasach wyžej apisanych instynktaŭ. {{Водступ|2|em}}Adnosna mety fizyčnaha wychawańnia, dyk jana jość trajakaja: fizyčna-praktyčnaja, maralnaja i estetyčnaja. Wiedama, što nia ŭsie ludzi jość adnalkowa zdarowyja i zahartawany. Adzin moža bosa chadzić pa śniahu, druhi ad hetaha zachwareje. Zdarowy arhanizm nia chutka padajecca chwarobie. Jon wiadzie z joju baraćbu. Usiudy nawakoł nas žywuć miljony bakteryjaŭ (maleńkija žywučki, katoryja možna pabačyć tolki praz pawialičalnyja škły), jakija wyklikajuć u čaławieku<noinclude></noinclude> b27p4jpze84e19xvy04uoz4evef7kfy 104 123240 285516 2026-05-14T07:51:01Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «chwaroby. Čym słabiejšy arhanizm, tym chutčej jon zachwareje, bo nia zmoža adaleć chwarobatworčych bakteryjaŭ. {{Водступ|2|em}}Fizyčnaje wychawańnie ačyščaje kroŭ, hartuje cieła i hetym samym robić naš arhanizm wytrywałym i adpornym na ŭsie wonkawyja ŭpływy. Heta i jość fizyčnaj metaj himnastyki. Aprača hetaha praz sport i hulni my wučymsia mnoha ruchaŭ karysnych nam u žyćci, naprykład: skoki, kidańnie, pławańnie, bie...» 285516 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>chwaroby. Čym słabiejšy arhanizm, tym chutčej jon zachwareje, bo nia zmoža adaleć chwarobatworčych bakteryjaŭ. {{Водступ|2|em}}Fizyčnaje wychawańnie ačyščaje kroŭ, hartuje cieła i hetym samym robić naš arhanizm wytrywałym i adpornym na ŭsie wonkawyja ŭpływy. Heta i jość fizyčnaj metaj himnastyki. Aprača hetaha praz sport i hulni my wučymsia mnoha ruchaŭ karysnych nam u žyćci, naprykład: skoki, kidańnie, pławańnie, biehi i h. p. Heta jość praktyčnaja meta fizyčnaha wychawańnia. {{Водступ|2|em}}Z druhoha boku jość peŭnym, što praz tawaryskija hulni i sport wyrablajecca i hartujecca charaktar i rozum. Wiedama, jak treba chutka pry tawaryskich hulniach kiemić i na roznyja wypadki reahawać (prociŭdziejać) i jak mała raźwity hetyja prykmiety ŭ čaławieku, jaki pieršy raz prystupaje da jakoje niebudź tawaryskaje hulni. {{Водступ|2|em}}Sport i roznyja himnastyki cieła wyrablajuć u čaławieku prytomnaść, chutkaść pastanaŭleńnia, wučać być dyscyplinawanym, apanowywać swaje sobskija chacieńni, padparadkawajučy ich da ahulnaha dabra tawarystwa, u jakim hulajem, imknučysia z im da supolnaje mety. Wyrableńnie hetkich prykmietaŭ u čaławieku jość maralnaj metaj fizyčnaha wychawańnia. {{Водступ|2|em}}Estetyčnuju metu fizyčnaha wychawańnia asiahajem praz himnastyku, jakaja nadaje našym rucham planowaść ich wykanańnia, adkidajučy ŭsio, što nie patrebna da wykanańnia peŭnaje raboty. Dziakujučy<noinclude></noinclude> q4ujodqanjd98418clw06wyflvyi34v 104 123241 285517 2026-05-14T07:56:23Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «<section begin="I"/>hetamu, našyja ruchi robiacca peŭnyja, pazbaŭlenyja niepatrebnych prywyčkaŭ i sumleŭkaŭ, adnym słowam pryhožyja. {{Водступ|2|em}}Dyk jasna, što fizyčnaje wychawańnie ŭzmacniaje nia tolki cieła, ale i wyrablaje charaktar i ŭzmacniaje duch čaławieka. Tymbolej, što siły fizyčnyja i duchowyja čaławieka ścisła źwiazany miž saboj. {{Водступ|2|em}}Raźwiwajučy swaju fizyčnuju siłu, my pamahajem uzrast...» 285517 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="I"/>hetamu, našyja ruchi robiacca peŭnyja, pazbaŭlenyja niepatrebnych prywyčkaŭ i sumleŭkaŭ, adnym słowam pryhožyja. {{Водступ|2|em}}Dyk jasna, što fizyčnaje wychawańnie ŭzmacniaje nia tolki cieła, ale i wyrablaje charaktar i ŭzmacniaje duch čaławieka. Tymbolej, što siły fizyčnyja i duchowyja čaławieka ścisła źwiazany miž saboj. {{Водступ|2|em}}Raźwiwajučy swaju fizyčnuju siłu, my pamahajem uzrastać i našaj sile duchowaj. Dyk praz hulni, himnastyku i sport, — inakš fizyčnaje wychawańnie — wyrablajecca cieła i duch. Fizyčnym nazywajecca dziela taho, što pasłuhowywajemsia ŭ im fizyčnymi rečami, naprykład: pawietra, świet, wada, racyjanalnaje (razumnaje) spažyćcio strawy i adpawiedna raździelenaja praca muskułaŭ. <section end="I"/> <section begin="II"/>{{Цэнтар|II.<br />'''Fizyčnaje wychawańnie ŭ pradhistaryčnaha čaławieka.'''}} {{Водступ|2|em}}Jość peŭnym, što pieršabytny pradhistaryčny čaławiek himnastykawaŭ swajo cieła. I z samoha pačatku jon rabiŭ heta instynktoŭna, nie razumiejučy mety i patreby hetaha. Asnowaj himnastyki cieła pradhistaryčnaha čaławieka była kaniečnaść ruchu, pachodziačaja z roznych pryrodnych čaławieku instynktaŭ. Hetyja instynkty jość dokazam kaniečnaje žyćciowaje patreby fizyčnaha wychawańnia i adnosiacca całkom i da ciapierašniaha čaławieka. {{Водступ|2|em}}Kožny z nas u moładaści niraz adčuwaŭ patrebu pabiehać, paskakać, abo padužacca z kumpanom ci<section end="II"/><noinclude></noinclude> f5qym8aj1vhx1gpqkg6btz9hixllzl1 104 123242 285519 2026-05-14T08:05:59Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «pakidać kamieńnie; heta jość ništo inšaje, jak instynktoŭnaja patreba himnastyki. Takuju samuju patrebu adčuwaŭ i pieršabytny čaławiek. {{Водступ|2|em}}Himnastykawańnie cieła ŭ toj čas praŭdapadobna było prytarnawana da praktyčnych ruchaŭ, patrebnych u toj čas čaławieku ŭ žyćci i ŭ jaho baraćbie za istnawańnie; naprykład: uzłažywańnie na drewy, chod z nachilenym tuławam, jak heta da ciapierašniaha dnia robić šmat...» 285519 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>pakidać kamieńnie; heta jość ništo inšaje, jak instynktoŭnaja patreba himnastyki. Takuju samuju patrebu adčuwaŭ i pieršabytny čaławiek. {{Водступ|2|em}}Himnastykawańnie cieła ŭ toj čas praŭdapadobna było prytarnawana da praktyčnych ruchaŭ, patrebnych u toj čas čaławieku ŭ žyćci i ŭ jaho baraćbie za istnawańnie; naprykład: uzłažywańnie na drewy, chod z nachilenym tuławam, jak heta da ciapierašniaha dnia robić šmat dzikich narodaŭ. Paźniej, kali čaławiek staŭ zajmacca palawańniem, dyk himnastykawaŭ bieh, bićcio i kidańnie kamieńni, pałki, pływańnie i h. p. Aprača hetaha byli dziacinnyja hulni, jakija jak u žywiołaŭ tak i ŭ siańniašnich dzikich narodaŭ stanowiać hałoŭny srodak wychawańnia maładoha pakaleńnia. {{Водступ|2|em}}Na hetkim pačatkawym himnastykawańni cieła, wynikajučym iz instynktoŭnaje patreby, čaławiek i zastaŭsia-b, kab nie prachodziŭ šmat ciažkich momantaŭ, jakija prachodziła ludzkaść bolšaje čaści ziamnoje kuli. {{Водступ|2|em}}Hetkimi ciažkimi časami byli niekalki ladawych epochaŭ, pieraharodžanych pierarywami lahčejšaha klimatu. {{Водступ|2|em}}Hetyja epochi wyhubili šmat ludziej. Dla acaleŭšych adnak byli jany ćwiordaj i ciažkaj škołaj baraćby za istnawańnie, zmušajučy čaławieka da hruntoŭnaje źmieny jaho žyćcia i da wydumańnia rabieńnia wopratki, ahniu i kamiennaha aružža. {{Водступ|2|em}}Choład zmušaje jaho da šukańnia ciaplejšaha miesca ŭ dupłach wialikich dreŭ, abo ŭ hłybokich piačurach. Niastača raślinnaha kormu zmušaje čaławieka<noinclude></noinclude> 1v2x6x0q82lqla3n3greky65l3smxkz 285520 285519 2026-05-14T08:06:28Z Gleb Leo 2440 285520 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>pakidać kamieńnie; heta jość ništo inšaje, jak instynktoŭnaja patreba himnastyki. Takuju samuju patrebu adčuwaŭ i pieršabytny čaławiek. {{Водступ|2|em}}Himnastykawańnie cieła ŭ toj čas praŭdapadobna było prytarnawana da praktyčnych ruchaŭ, patrebnych u toj čas čaławieku ŭ žyćci i ŭ jaho baraćbie za istnawańnie; naprykład: uzłažywańnie na drewy, chod z nachilenym tuławam, jak heta da ciapierašniaha dnia robić šmat dzikich narodaŭ. Paźniej, kali čaławiek staŭ zajmacca palawańniem, dyk himnastykawaŭ bieh, bićcio i kidańnie kamieńni, pałki, pływańnie i h. p. Aprača hetaha byli dziacinnyja hulni, jakija jak u žywiołaŭ tak i ŭ siańniašnich dzikich narodaŭ stanowiać hałoŭny srodak wychawańnia maładoha pakaleńnia. {{Водступ|2|em}}Na hetkim pačatkawym himnastykawańni cieła, wynikajučym iz instynktoŭnaje patreby, čaławiek i zastaŭsia-b, kab nie prachodziŭ šmat ciažkich momantaŭ, jakija prachodziła ludzkaść bolšaje čaści ziamnoje kuli. {{Водступ|2|em}}Hetkimi ciažkimi časami byli niekalki ladawych epochaŭ, pieraharodžanych pierarywami lahčejšaha klimatu. {{Водступ|2|em}}Hetyja epochi wyhubili šmat ludziej. Dla acaleŭšych adnak byli jany ćwiordaj i ciažkaj škołaj baraćby za istnawańnie, zmušajučy čaławieka da hruntoŭnaje źmieny jaho žyćcia i da wydumańnia rabieńnia wopratki, ahniu i kamiennaha aružža. {{Водступ|2|em}}Choład zmušaje jaho da šukańnia ciaplejšaha miesca ŭ dupłach wialikich dreŭ, abo ŭ hłybokich piačurach. {{Водступ|2|em}}Niastača raślinnaha kormu zmušaje čaławieka<noinclude></noinclude> 4gz6aqllutqfzpnwou84akshc1njwo9 104 123243 285521 2026-05-14T08:09:44Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «da adžyŭlańnia pierawažna miasam, jakoje musić zdabyć palujučy na wialikich i niebiaśpiečnych źwiaroŭ. Palawańnie tahdy było nia tak lohkaje jak ciapier. Treba było dahaniać źwiara i adwažna iz kamiennaj siakieraj z im zmahacca. {{Водступ|2|em}}Takoje palawańnie wyrablała ŭ čaławieku siłu, adwahu i wytrywałaść u biehu. Heta ŭsio ŭpływała karysna na wyprastawańnie jaho postaci, raźwićcio lohkich i serca. Raŭnaležna z...» 285521 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>da adžyŭlańnia pierawažna miasam, jakoje musić zdabyć palujučy na wialikich i niebiaśpiečnych źwiaroŭ. Palawańnie tahdy było nia tak lohkaje jak ciapier. Treba było dahaniać źwiara i adwažna iz kamiennaj siakieraj z im zmahacca. {{Водступ|2|em}}Takoje palawańnie wyrablała ŭ čaławieku siłu, adwahu i wytrywałaść u biehu. Heta ŭsio ŭpływała karysna na wyprastawańnie jaho postaci, raźwićcio lohkich i serca. Raŭnaležna z hetym išło i raźwićcio prytomnaćci i wyžšych prymietaŭ duchowych. {{Водступ|2|em}}Bolšaja častka ciapierašnich dzikich narodaŭ znachodzicca i da siańnia na wysacie cywilizacyi kamiennaje epochi; dyk možna bolš mienš wierna skazać, što fizyčnaje wychawańnie hetych narodaŭ jość padobnaje da takoha-ž wychawańnia z kamiennaje epochi. Najlepš daśledžanyja jość dzikija narody Indziejcaŭ Paŭnočnaje Ameryki. Hetyja narody mieli da niadaŭna hetkija himnastyki cieła: wypieradki ŭ biehu, stralańnie z łuku, kidańnie strałoj da mety, kidańnie pałkaj tak, kab jana daloka sunułasia pa lodzie, abo pa śniehu, niekalki hulniaŭ u miačyk: — padobnyja da anhielskaha „hockeya“, wypieradki ihračoŭ na niekalki wiorst šturchajučy kožny swoj miačyk, abo pałku i h. p. {{Водступ|2|em}}Aprača hetaha mieli roznyja tancy. Wyžej skazanyja hulni i tancy jość ścisła złučany relihijnymi abradami. {{Водступ|2|em}}Pieramohšaha hieroja čakali wialikija nahrady. Tak sama jość wialikaje zacikaŭleńnie wynikam ihraŭ. Čaraŭnicy mieli wialiki ŭpłyŭ, starajučysia swaimi šeptami adnamu pamahčy, druhomu paškodzić. {{Водступ|2|em}}Aprača ŭsiaho hetaha jość šmat dziacinnych {{перанос-пачатак|п=hul|к=niaŭ}}<noinclude></noinclude> 3eni3fihgbrb4dgcogmm4cyc7r1amms 104 123244 285522 2026-05-14T08:13:01Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «<section begin="II"/>{{перанос-канец|п=hul|к=niaŭ}}, wielmi padobnych da hetkich-ža hulniaŭ dziaciej eŭropejskich cywilizawanych narodaŭ. Wučonyja kažuć, što hetyja hulni nia jość uziaty ad inšych kulturalniejšych narodaŭ, a paŭstali niezaležna ad wonkawych upływaŭ samadzielna na asnowie ahulnych usim narodam instynktaŭ. <section end="II"/> <section begin="III"/>{{Цэнтар|III.<br />'''Fizyčnaje wychawannie ŭ staražytn...» 285522 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="II"/>{{перанос-канец|п=hul|к=niaŭ}}, wielmi padobnych da hetkich-ža hulniaŭ dziaciej eŭropejskich cywilizawanych narodaŭ. Wučonyja kažuć, što hetyja hulni nia jość uziaty ad inšych kulturalniejšych narodaŭ, a paŭstali niezaležna ad wonkawych upływaŭ samadzielna na asnowie ahulnych usim narodam instynktaŭ. <section end="II"/> <section begin="III"/>{{Цэнтар|III.<br />'''Fizyčnaje wychawannie ŭ staražytnym Ehipcie, Indyi i Kitai.'''}} {{Водступ|2|em}}Na najstarejšych Ehipskich pamiatnikach, siahajučych blizka try tysiačy hadoŭ pierad Naradžeńniem Chrysta, jość šmat malunkaŭ, pradstaŭlajučych hołych chłapcoŭ dužajučychsia miž saboj. Z paźniejšych adnak pamiatnikaŭ možna zrabić wywad, što ihry, hulni ci tancy ŭpraŭlalisia tam tolki službu i niawolnikami dziela razryŭki dla panoŭ; padobna jak i da siańniašniaha dnia ŭ mnohich narodaŭ uschodu hetaje zaniaćcie naležyć tolki da specyjalnych barcoŭ, roznych atletaŭ i tancerak. Niama peŭnych dokazaŭ, ci staraehipskaje klasy moładź dzialiłasia na takich specjalistaŭ. {{Водступ|2|em}}Jość adnak praŭdapadobnym, što ŭ bahatšych familijach heta było. Paćwiardžajuć heta znajdzienyja z tych časaŭ staraehipskija rečy. Na malunkach, zroblenych na pamiatnikach i pradstaŭlajučych dužajučychsia chłapcoŭ: možna dahledzić kala siemdziesiat roznych himnastyčnych postaciaŭ. Tam-ža jość pradstaŭleny postaci žančyn, hulajučych miačykam, abo tancujučych, prypaminajučych našych {{Разьбіўка|baletnicaŭ}}. Z malunkaŭ možna taksama dahadacca, što pry hulniach ci<section end="III"/><noinclude></noinclude> 2oza4jy4lafdgq1bxug98rvoxss0izc 104 123245 285523 2026-05-14T08:15:56Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «tancach jany nie kłapacilisia ab zdaroŭi {{Абмылка|wykanaŭcaŭ,|wykanaŭcaŭ.}} Dokazam hetaha jość šmat abrazoŭ, pradstaŭlajučych wynas akalečanych, abo samleŭšych ihrakoŭ. Užo kala pałowy treciaha tysiačahodździa pierad Naradžeńniem Chrysta istnawaŭ zwyčaj, što Faraony (ehipskija karali) kazali swaich synoŭ wyhadowywać razam z rawieśnikami znatniejšych ehipskich familijaŭ. Było heta niešta prypaminajučaje achwicerskija...» 285523 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>tancach jany nie kłapacilisia ab zdaroŭi {{Абмылка|wykanaŭcaŭ,|wykanaŭcaŭ.}} Dokazam hetaha jość šmat abrazoŭ, pradstaŭlajučych wynas akalečanych, abo samleŭšych ihrakoŭ. Užo kala pałowy treciaha tysiačahodździa pierad Naradžeńniem Chrysta istnawaŭ zwyčaj, što Faraony (ehipskija karali) kazali swaich synoŭ wyhadowywać razam z rawieśnikami znatniejšych ehipskich familijaŭ. Było heta niešta prypaminajučaje achwicerskija škoły. Tam asobny nastaŭnik wučyŭ pływańnia, uładańnia aružžam, jazdy na rydwanach (dwuchkałowyja wazy, z-zadu atkrytyja, užywanyja padčas ihraŭ) i h. d. {{Водступ|2|em}}U Indyi ŭ druhim tysiačahodździ pierad Naradžeńniem Chrysta, za časaŭ zaŭziatych wojnaŭ prociŭ tamtejšych ciomnaskurych žycharaŭ światyja, knihi „Wedy“ časta ŭspaminajuć ab rycarskich ihryščach u postaci wypieradkaŭ na rydwanach. Paźniej hety zwyčaj adnak zanik dziela taho, što klimat tamtejšaha kraju nia spryjaŭ dla hadoŭli kaniej. {{Водступ|2|em}}U Kitai try tysiačay hadoŭ pierad Nar. Chrysta ŭžo himnastykawańniu cieła prypisywali wialikuju wahu i razumieli dobry ŭpłyŭ jaho na zdaroŭje. Heta my wiedajem z apisańnia, jakoje jość u kitajskaj knizie h. z. „Conh-Fou“, pachodziačaj z taho času. U hetaj knizie znachodzicca sposab wykanańnia himnastyčnych ruchaŭ, razbor roznych postaciaŭ cieła i h. p. {{Водступ|2|em}}U wyšej apisanych narodaŭ adnak nihdzie nie spatykajemsia z systematyčnym himnastykawańniem cieła dziela pedahohičnaje abo nacyjanalnaje mety. Adčuwali hetyja narody karyść z himnastyki, adnak nie razumieli wialikaje wažnaści i značeńnia jaje ŭ hramadzianstwie. Dziela hetaha fizyčnaje wychawańnie ŭ<noinclude></noinclude> t34e9tgwkr20rh8ngr7e0i871g36c6y 104 123246 285524 2026-05-14T08:19:11Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «hetych narodaŭ nie mahło zaniać adpawiednaje wyšyni i ahulna razpaŭsiudzicca. Chutka nastupiŭ zaniapad fizyčnaha himnastykawańnia, jak biezinteresoŭnaje razryŭki, katoraja ŭ takim razumieńni zachawałasia tolki ŭ dziaciej. {{Водступ|2|em}}Starejšaja-ž moładź achwatniej pryhledžwałasia štučkam najomnych atletaŭ, sama-ž nie chacieła brać udziełu. Niedachwat himnastyki narody ŭschodu staralisia dapaŭniać praz rupliwaje stasa...» 285524 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>hetych narodaŭ nie mahło zaniać adpawiednaje wyšyni i ahulna razpaŭsiudzicca. Chutka nastupiŭ zaniapad fizyčnaha himnastykawańnia, jak biezinteresoŭnaje razryŭki, katoraja ŭ takim razumieńni zachawałasia tolki ŭ dziaciej. {{Водступ|2|em}}Starejšaja-ž moładź achwatniej pryhledžwałasia štučkam najomnych atletaŭ, sama-ž nie chacieła brać udziełu. Niedachwat himnastyki narody ŭschodu staralisia dapaŭniać praz rupliwaje stasawańnie roznych, karysna ŭpływajučych na zdaroŭje, sposabaŭ, naprykład: masaž i myćcio cieła, wanny, łaźni i h. p. {{Водступ|2|em}}Dahlad nad čystatoj cieła byŭ u hetych narodaŭ wielmi raspaŭsiudžany. Nawat možna śmieła skazać, što hetyja narody zrabili wialiki ŭpłyŭ na paźniejšyja ŭ hetym kirunku zwyčai ŭ narodaŭ Eŭropy. {{Водступ|2|em}}U ehipskich damach, pachodziačych iz paławiny druhoha tysiačahodździa pierad Nar. Chrysta, nawat słužba mieła swaje wanny i łaźni. Taki dahlad cieła ŭ uschodnich staražytnych narodaŭ zamianiŭ im u peŭnaj stupieni fizyčnyja himnastykawańni, jakija bahatyja familii lanawalisia ŭpraŭlać. Hetyja himnastykawańni tady ŭpraŭlali tolki pierawažna najomnyja atlety (barcy-siłačy, silna zbudawanyja ludzi), kab mahčy wykanać roznyja štučki dziela zrabieńnia pryjemnaje razryŭki swaim panam. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=1px}}<noinclude></noinclude> 7d5lx3g3nsvyldiwwyk1gxynhnx3kel 104 123247 285529 2026-05-14T08:25:53Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}І, канчаткова заблытаўшыся, ускочыла з месца, але зараз-жа села зноў, потым, у раптоўным парываньні схапіла яго за руку і крыкнула ў роспачы, са сьлязьмі на вачох: {{Водступ|2|em}}— Карызна! Ня злуйся… Проста ты сказаў неяк раптам, такім голаса...» 285529 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}І, канчаткова заблытаўшыся, ускочыла з месца, але зараз-жа села зноў, потым, у раптоўным парываньні схапіла яго за руку і крыкнула ў роспачы, са сьлязьмі на вачох: {{Водступ|2|em}}— Карызна! Ня злуйся… Проста ты сказаў неяк раптам, такім голасам… Я не баюся… Чаго мне баяцца?.. {{Водступ|2|em}}І дадала наіўна-змоўніцкім тонам: {{Водступ|2|em}}— Я нікому не скажу пра гэта… Ня трэба, каб ведалі тут… {{Водступ|2|em}}Карызна моўчкі глядзеў на яе, усьміхаючыся ўдзячнай і разам з тым разгубленай, няпэўнай усьмешкай. На, яго-сышла цяпер глыбокая ціхасьць, у якой суняліся ўсе адчуваньні яго, сунялося ўсё жыцьцё, распусьцілася ў мяккім пявучым трымценьні нэрваў. Нічога ня турбуе, няма куды сьпяшацца, бо ў гэтай ціхасьці нешта спакойна-застылае, непазбыўнае. {{Водступ|2|em}}Дзе зазнаў ён раней гэткі салодкі настрой? {{Водступ|2|em}}Ён напружвае зьнясіленую памяць, але ніяк ня можа перамкнуцца туды — у блізка-знаёмае ды забытае. Яно лунае зусім вось тут, ля самага краю сьвядомасьці, зьвінуўшыся ў адзін няясны хімерны вобраз — у вобраз нейкага аднастайнага бязьмежна цягучага гуку. Ён выразна чуе гэты гук — ён зьвініць у вушшу тонкаю пчалінаю песьняй. {{Водступ|2|em}}Ага! Гэта-ж пяе верацяно ў худых карабатых матчыных пальцах. {{Водступ|2|em}}Цьмяная закураная хата… Лямпа, увабраная ў пажоўклую выразаную паперу… Аброслая копатам талерачка… Пануры бацька ў сваім глыбокім маўклівым адпачынку… Цёплая прытульная печка… кошка… тараканы… {{Водступ|2|em}}І вечнае, неадступнае, ціха-пявучае верацяно… {{Водступ|2|em}}Карызна зморшчыўся ад нутранага болю. {{Водступ|2|em}}— Я не магу іх ненавідзець. Вера, чуеш? Я не магу іх ненавідзець… {{Водступ|2|em}}Яго працяў пякучы жаль, на вочы накаціліся сьлёзы. Каб схаваць іх, ён узьлёгся локцямі на стол, паклаў галаву на далоні. {{Водступ|2|em}}Вера ціха дакранулася рукой да яго валасоў і сьмешна, падзіцячаму суцяшала: {{Водступ|2|em}}— Ня трэба так… Гэта ў кожнага бывае. Ведаеш, я-ж таксама шкадавала… Да мяне прыходзіла Гвардыяніха — такая простая няшчасная жанчына. Яны-ж дык — ого, якія злосныя кулакі, а мне ўсё роўна шкода было яе… Папраўдзе… А ў цябе бацькі. Бацькоў заўсёды шкода бывае… {{Водступ|2|em}}І яна дзелавіта ўздыхнула. {{Водступ|2|em}}Карызна ўзьняў галаву, зірнуў на Веру бліскучымі вачмі. Яна стаяла над ім — дужа сур‘ёзная, заклапочаная. Сашчэмленыя вусны, міла, падзяцінаму выпнуты наперад лоб, зморшчаны да {{Абмылка|немагпымасьці|немагчымасьці}}, аксамітныя броўкі спаўзьліся ўместа, затуліўшы вялікія ня то цёмна-карыя, ня то зусім чорныя вочы. І ўся яна празрыстачыстая, сьветлая, як крынічка. {{Водступ|2|em}}Карызна ўзяў яе маленькую руку і нязграбна, у прагавітай пасьпешнасьці прыціснуў да сваіх вуснаў. Яе прыгожыя {{перанос пачатак|п=аксаміт|к=ныя}}<noinclude></noinclude> htsrjzlhsyid5k51vc47o65p9y4zksg 104 123248 285530 2026-05-14T08:28:01Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|п=аксаміт|к=ныя}} броўкі ўзьняліся ў ціхім зьдзіўленьні. Рукі яна не адбірала, а ўважна, з дзіўнай цікавасьцю глядзела, як цалуе яе Карызна. Потым на твары ў яе засьвяцілася сарамлівая давольнасьць і ласка — яна абшчапіла яго вольнай руко...» 285530 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>{{перанос канец|п=аксаміт|к=ныя}} броўкі ўзьняліся ў ціхім зьдзіўленьні. Рукі яна не адбірала, а ўважна, з дзіўнай цікавасьцю глядзела, як цалуе яе Карызна. Потым на твары ў яе засьвяцілася сарамлівая давольнасьць і ласка — яна абшчапіла яго вольнай рукой за шыю і пяшчотна прытуліла да сваіх грудзей. {{Водступ|2|em}}…Карызна ўсю тую ноч перабыў у Веры Засуліч і з прыёмнасьцю пераканаўся, што ў гэтае разумнае, політычна-сьвядомае, бадай што першае на ўвесь Сівец актывісткі ня менш, а можа і больш цёплае, простае жаноцкае ласкі, чымся ў іншае звычайнае жанчыны. А таксама ўбачыў ён і тое, што вочы ў Веры Засуліч зусім ня цёмна-карыя і ня чорныя, а цёмна-цёмна-сінія цудоўна-прыгожага, якога ён ніколі ня бачыў у жыцьці, колеру. {{Водступ|2|em}}…І праз усю тую ноч стаяла, укленчыўшы на канапе, перад акном Марына Паўлаўна і глядзела ў чорную бязьлітасную цемру.<noinclude></noinclude> 6hrvg6793ke16ow2auy2z07klbegw86 104 123249 285532 2026-05-14T08:32:03Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Цэнтар|IV<br />'''Fizyčnaje wychawannie ŭ Staražytnaje Hrecyi.'''}} {{Водступ|2|em}}Jak u šmat inšych halinach kultury, tak i ŭ kirunku fizyčnaha wychawańnia staradaŭnaja Hrecyja daje nam u historyi pryhožy prykład. Tam fizyčnaje wychawannie hramadzianstwa stajała tak wysoka, što pasłužyła nawat za asnowu ŭsim paźniejšym pačynańniam u hetym kirunku. Nawat i da siańniašniaha dnia ŭ nikatorych drabnicach nielha jej da...» 285532 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Цэнтар|IV<br />'''Fizyčnaje wychawannie ŭ Staražytnaje Hrecyi.'''}} {{Водступ|2|em}}Jak u šmat inšych halinach kultury, tak i ŭ kirunku fizyčnaha wychawańnia staradaŭnaja Hrecyja daje nam u historyi pryhožy prykład. Tam fizyčnaje wychawannie hramadzianstwa stajała tak wysoka, što pasłužyła nawat za asnowu ŭsim paźniejšym pačynańniam u hetym kirunku. Nawat i da siańniašniaha dnia ŭ nikatorych drabnicach nielha jej daraŭniacca. Wiečnaj zasłuhaj staražytnaje Hrecyi jość toje, što jana pastawiła himnastyku na raŭnie z inšymi nawukami. Fizyčnym wychawańniem tam apiekawałasia i rupiłasia ŭsio tahačasnaje hramadzianstwa. Sport i himnastyka byli wyniesieny da wažnaści narodnaje ŭstanowy, jakaja mieła wialikuju wahu ŭ fizyčnym, maralnym i duchowym raźwićci hreckaha narodu. {{Водступ|2|em}}Metaj Hrekaŭ było raŭnamiernaje wychawańnie moładzi. Afinianie rupilisia ab pryhožaści cieła, a Spartanie ab fizyčnaj sile swajho hramadzianstwa. {{Водступ|2|em}}Likurh, zakonadaŭca Spartanaŭ (880 hadoŭ pierad Nar. Chrysta), wydajučy swaje zakony, mieŭ na mecie zapeŭnić dla swajho kraju adwažnych i sprytnych žaŭnieraŭ; pry hetym mieniej źwiartaŭ uwahi na pryhožaść cieła, a hałoŭnaje na wytrywałaść cieła, dziela stwareńnia praz heta wajennaje stojkaści i siły. {{Водступ|2|em}}Solon (594 hadoŭ pierad Nar. Chrysta), zakonadaŭca Afinianaŭ, starajecca złučyć u hramadzianina ŭsie prykmiety daskanalnaha čaławieka h. z. wyrabieńnie pryhožaści cieła i daskanalnaści ducha.<noinclude></noinclude> rn1ws9914jvysffxonoebqx4617iqjo 104 123250 285533 2026-05-14T08:37:02Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Najbolš my wiedajem ab fizyčnym wychawańni ŭ tym časie z ihryšč, apisanych u pryhožych tworach [[Аўтар:Гамэр|Homera]] [[Іліяда (Гамэр)|Ilijady]] i [[Адысэя (Гамэр)|Odysiei]]. Apisanyja ŭ hetych tworach ihryščy šmat roźniacca ad paźniejšych hreckich ihraŭ. {{Водступ|2|em}}Nahrady, jakija dajucca na hetych ihrach, aznačajuć nia stolki zasłuhu pieramožcy, skolki bahaćcie, abo...» 285533 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Najbolš my wiedajem ab fizyčnym wychawańni ŭ tym časie z ihryšč, apisanych u pryhožych tworach [[Аўтар:Гамэр|Homera]] [[Іліяда (Гамэр)|Ilijady]] i [[Адысэя (Гамэр)|Odysiei]]. Apisanyja ŭ hetych tworach ihryščy šmat roźniacca ad paźniejšych hreckich ihraŭ. {{Водступ|2|em}}Nahrady, jakija dajucca na hetych ihrach, aznačajuć nia stolki zasłuhu pieramožcy, skolki bahaćcie, abo dabrabyt taho, na čyju čeść byli ihry. Apošnija byli tolki panujučym i kamandzieram; prosty-ž narod mieŭ inšyja ihry, z šmat biadniejšym źmiestam. Pryhožy wobraz tahačasnych znatniejšych ihraŭ daje nam Homer u swaich tworach Ilijadzie i Odysiei, apiswajučy žałobny abchod na čeść Patrokła. Na hetym abchodzie ihry pačalisia ad wypieradkaŭ na rydwanach, paśla bićcio na kułački (boks), dužańnie, wypieradki ŭ biehu i ŭ kancy kidańnie aščepam. Aprača hetaha ŭ Odysiei apiswajecca kidańnie dyskam, stralańnie z łuka, tancy i hulni z miačykam. {{Водступ|2|em}}Tyja častyja wystupleńni na ihrach padčas roznych światkawańniaŭ mieli wialiki ŭpłyŭ na, tady jašče prywatnaje, wychawańnie tahačasnaje moładzi. {{Водступ|2|em}}Ihry za časoŭ Homera pa niekulki stahodździach u mnohich miestach zrabilisia peryjadyčna paŭtaralnymi światkawańniami na čeść pamioršych bahatyroŭ. Z tych ustanoŭlenych, spačatku lokalnych, ihraŭ paśla zdabyli ahulnaje hreckaje značeńnie hetkija: Olimpijskija ihry, Pityjskija, Istmijskija i Nemejskija ihry. Najsłaŭniejšyja z ich byli Olimpijskija ihry. Hetyja ŭsiahreckija ihry, dziela taho, što byli złučany z kultam bahoŭ, nazywalisia światymi. Jany razbudzili ŭ Hrekaŭ pačućcio supolnaści ŭsiaje Hrecyi. Olimpija {{перанос-пачатак|п=by|к=ła}}<noinclude></noinclude> ncspo3fu0plo8jp39u3ysumq6swlyl4 104 123251 285534 2026-05-14T08:41:16Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=by|к=ła}} tak popularna, što nawat była ŭstanoŭlena rachuba času, h. z. Olimpijady. {{Водступ|2|em}}Hetyja ihry mieli ahramadnaje značeńnie ŭ wychawańni hreckaha hramadzianstwa. Byli wialikaj pabudkaj da pastajannaha himnastykawańnia cieła. Kožny hramadzianin — Hrek, biaz roźnicy pachodžańnia, moh brać udzieł u ihrach. Pry hetym brana pad uwahu wiek ihraka. Asobna stawali da ihraŭ chłopcy, katoryc...» 285534 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=by|к=ła}} tak popularna, što nawat była ŭstanoŭlena rachuba času, h. z. Olimpijady. {{Водступ|2|em}}Hetyja ihry mieli ahramadnaje značeńnie ŭ wychawańni hreckaha hramadzianstwa. Byli wialikaj pabudkaj da pastajannaha himnastykawańnia cieła. Kožny hramadzianin — Hrek, biaz roźnicy pachodžańnia, moh brać udzieł u ihrach. Pry hetym brana pad uwahu wiek ihraka. Asobna stawali da ihraŭ chłopcy, katorych dzialili na niekulki klasaŭ, pawodle ich hadoŭ. Na Olimpijskija ihry staraja hreckaja tradycyja zabaraniała, pad karaj śmierci, uwachodzić žančynam. Jany što čaćwierty hod mieli swaje žanockija ihry, zwanyja Herajskimi, ad bahini Hery. {{Водступ|2|em}}Ab świataści i wažnaści Olimpijskich ihraŭ świedčyć fakt, što na niekalki miesiacaŭ pierad ich pačatkam heraldy abwiaščali ab ich {{Абмылка|ŭsie|usie}} miesty Hrecyi i pazywali da ihraŭ; kali ŭ hetym časie była wajna, dyk rabili zawiašeńnie aružža. Moładź, žadajučaja brać udzieł u ihrach, praz dziesiać miesiacaŭ pryhataŭlałasia da ich. A apošni miesiac pierad ihrami musiła prabywać u Elidzie i paddawacca prapisanaj dyjecie i himnastycy pad nadzoram daświedčanych nastaŭnikaŭ. {{Водступ|2|em}}Ihry adbywalisia ŭ hetak zwanym Stadyjonie, majučym formu prostakuta 211 metraŭ daŭžynioju i 32 metry šyrynioju. Nawakoł hetaha Stadyjonu, na štučna nasypanych abo naturalnych uzhorkach, mahło pamiaścicca kala sorak tysiačaŭ ludziej. {{Водступ|2|em}}Ihry pačatkowa pradaŭžalisia adzin dzień i składalisia tolki z wypieradkaŭ u biehu. Paśla prahrama była pawialičanaja i jany ciahnulisia piać dzion. Braŭšyja ŭdzieł u ihrach musili wystupać hołymi, a heta, z<noinclude></noinclude> 23wyk3md23b2prpp2reoklpwdcxh4je 285537 285534 2026-05-14T08:52:28Z Gleb Leo 2440 285537 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=by|к=ła}} tak popularna, što nawat była ŭstanoŭlena rachuba času, h. z. Olimpijady. {{Водступ|2|em}}Hetyja ihry mieli ahramadnaje značeńnie ŭ wychawańni hreckaha hramadzianstwa. Byli wialikaj pabudkaj da pastajannaha himnastykawańnia cieła. Kožny hramadzianin-Hrek, biaz roźnicy pachodžańnia, moh brać udzieł u ihrach. Pry hetym brana pad uwahu wiek ihraka. Asobna stawali da ihraŭ chłopcy, katorych dzialili na niekulki klasaŭ, pawodle ich hadoŭ. Na Olimpijskija ihry staraja hreckaja tradycyja zabaraniała, pad karaj śmierci, uwachodzić žančynam. Jany što čaćwierty hod mieli swaje žanockija ihry, zwanyja Herajskimi, ad bahini Hery. {{Водступ|2|em}}Ab świataści i wažnaści Olimpijskich ihraŭ świedčyć fakt, što na niekalki miesiacaŭ pierad ich pačatkam heraldy abwiaščali ab ich {{Абмылка|ŭsie|usie}} miesty Hrecyi i pazywali da ihraŭ; kali ŭ hetym časie była wajna, dyk rabili zawiašeńnie aružža. Moładź, žadajučaja brać udzieł u ihrach, praz dziesiać miesiacaŭ pryhataŭlałasia da ich. A apošni miesiac pierad ihrami musiła prabywać u Elidzie i paddawacca prapisanaj dyjecie i himnastycy pad nadzoram daświedčanych nastaŭnikaŭ. {{Водступ|2|em}}Ihry adbywalisia ŭ hetak zwanym Stadyjonie, majučym formu prostakuta 211 metraŭ daŭžynioju i 32 metry šyrynioju. Nawakoł hetaha Stadyjonu, na štučna nasypanych abo naturalnych uzhorkach, mahło pamiaścicca kala sorak tysiačaŭ ludziej. {{Водступ|2|em}}Ihry pačatkowa pradaŭžalisia adzin dzień i składalisia tolki z wypieradkaŭ u biehu. Paśla prahrama była pawialičanaja i jany ciahnulisia piać dzion. Braŭšyja ŭdzieł u ihrach musili wystupać hołymi, a heta, z<noinclude></noinclude> amxvfrrpo3uea7yy0oyu9z6vdy21ma7 104 123252 285535 2026-05-14T08:44:27Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «punktu hledžańnia hygijeny, byŭ wialiki i karysny postup, jakoha da siańniašniaha dnia nia možym asiahnuć. {{Водступ|2|em}}Pieršy dzień Olimpijskich ihraŭ raspačynaŭsia ŭračystym pachodam z Elidy da Olimpii. {{Водступ|2|em}}Hety pachod adbywaŭsia ŭ nastupnym paradku: na pieršym miejscy išli heraldy, za imi duchoŭnyja i sudździ, delehaty miestaŭ, paety, artysty, wučonyja, znatnyja hości i ŭ kancy ahramadnaja masa prysut...» 285535 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>punktu hledžańnia hygijeny, byŭ wialiki i karysny postup, jakoha da siańniašniaha dnia nia možym asiahnuć. {{Водступ|2|em}}Pieršy dzień Olimpijskich ihraŭ raspačynaŭsia ŭračystym pachodam z Elidy da Olimpii. {{Водступ|2|em}}Hety pachod adbywaŭsia ŭ nastupnym paradku: na pieršym miejscy išli heraldy, za imi duchoŭnyja i sudździ, delehaty miestaŭ, paety, artysty, wučonyja, znatnyja hości i ŭ kancy ahramadnaja masa prysutnych hladzieńnikaŭ. {{Водступ|2|em}}U hai, paświačonym Zeŭsawi, duchoŭnyja składali achwiary; paśla sudździ i zawadniki pierad Zeŭsam składali prysiahu. {{Водступ|2|em}}Pieršyja prysiahali, što buduć sprawiadliwa {{Абмылка|suhzić|sudzić}}, druhija, što sprawiadliwa buduć barykacca. Hety pieršy dzień kančaŭsia biasiedami j hulniami. {{Водступ|2|em}}Druhi dzień mieŭ u prahramie zawadki chłapcoŭ, mianoŭna: bieh praz paławinu Stadyjona, {{Абмылка|dużańnie|dužańnie}}, bićcio na kułački (boks) i kambinacyja dužańnia z bićciom na kułački. {{Водступ|2|em}}U trecim dniu byli zawadki darosłych mužčyn i składalisia z wytrywałaha biehu, heta značyć dwanadcać razoŭ abbiehčy Stadyjon (kala 5 kilametraŭ) i karotkaha biehu (kala 200 metraŭ). {{Водступ|2|em}}Da biehu dzialili zawadnikaŭ praz lasawańnie na hrupy, pa čatyroch čaławiek u kožnaj hrupie. {{Водступ|2|em}}Start (wybieh) byŭ aznačany praz kamiennyja plity, ukopanyja ŭ ziamlu. {{Водступ|2|em}}Pieramožcy ŭ paasobnych hrupach iznoŭ stanawilisia da biehu, rašajučaha ab pieramozie nad usimi biehačami.<noinclude></noinclude> 7pnhcljphxjak7qj4ts8b7fn9ponbfo 285536 285535 2026-05-14T08:51:56Z Gleb Leo 2440 285536 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>punktu hledžańnia hygijeny, byŭ wialiki i karysny postup, jakoha da siańniašniaha dnia nia možym asiahnuć. {{Водступ|2|em}}Pieršy dzień Olimpijskich ihraŭ raspačynaŭsia ŭračystym pachodam z Elidy da Olimpii. {{Водступ|2|em}}Hety pachod adbywaŭsia ŭ nastupnym paradku: na pieršym miejscy išli heraldy, za imi duchoŭnyja i sudździ, delehaty miestaŭ, paety, artysty, wučonyja, znatnyja hości i ŭ kancy ahramadnaja masa prysutnych hladzieńnikaŭ. {{Водступ|2|em}}U hai, paświačonym Zeŭsawi, duchoŭnyja składali achwiary; paśla sudździ i zawadniki pierad Zeŭsam składali prysiahu. {{Водступ|2|em}}Pieršyja prysiahali, što buduć sprawiadliwa {{Абмылка|suhzić|sudzić}}, druhija, što sprawiadliwa buduć barykacca. Hety pieršy dzień kančaŭsia biasiedami j hulniami. {{Водступ|2|em}}Druhi dzień mieŭ u prahramie zawadki chłapcoŭ, mianoŭna: bieh praz paławinu Stadyjona, dużańnie, bićcio na kułački (boks) i kambinacyja dužańnia z bićciom na kułački. {{Водступ|2|em}}U trecim dniu byli zawadki darosłych mužčyn i składalisia z wytrywałaha biehu, heta značyć dwanadcać razoŭ abbiehčy Stadyjon (kala 5 kilametraŭ) i karotkaha biehu (kala 200 metraŭ). {{Водступ|2|em}}Da biehu dzialili zawadnikaŭ praz lasawańnie na hrupy, pa čatyroch čaławiek u kožnaj hrupie. {{Водступ|2|em}}Start (wybieh) byŭ aznačany praz kamiennyja plity, ukopanyja ŭ ziamlu. {{Водступ|2|em}}Pieramožcy ŭ paasobnych hrupach iznoŭ stanawilisia da biehu, rašajučaha ab pieramozie nad usimi biehačami.<noinclude></noinclude> q3i2ggzbx0ylmzd2eg1tuq7xvsyhnor 285538 285536 2026-05-14T08:53:41Z Gleb Leo 2440 285538 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>punktu hledžańnia hygijeny, byŭ wialiki i karysny postup, jakoha da siańniašniaha dnia nia možym asiahnuć. {{Водступ|2|em}}Pieršy dzień Olimpijskich ihraŭ raspačynaŭsia ŭračystym pachodam z Elidy da Olimpii. {{Водступ|2|em}}Hety pachod adbywaŭsia ŭ nastupnym paradku: na pieršym miejscy išli heraldy, za imi duchoŭnyja i sudździ, delehaty miestaŭ, paety, artysty, wučonyja, znatnyja hości i ŭ kancy ahramadnaja masa prysutnych hladzieńnikaŭ. {{Водступ|2|em}}U hai, paświačonym Zeŭsawi, duchoŭnyja składali achwiary; paśla sudździ i zawadniki pierad Zeŭsam składali prysiahu. {{Водступ|2|em}}Pieršyja prysiahali, što buduć sprawiadliwa {{Абмылка|suhzić|sudzić}}, druhija, što sprawiadliwa buduć barykacca. Hety pieršy dzień kančaŭsia biasiedami j hulniami. {{Водступ|2|em}}Druhi dzień mieŭ u prahramie zawadki chłapcoŭ, mianoŭna: bieh praz paławinu Stadyjona, {{Абмылка|dużańnie|dužańnie}}, bićcio na kułački (boks) i kambinacyja dužańnia z bićciom na kułački. {{Водступ|2|em}}U trecim dniu byli zawadki darosłych mužčyn i składalisia z wytrywałaha biehu, heta značyć dwanadcać razoŭ abbiehčy Stadyjon (kala 5 kilametraŭ) i karotkaha biehu (kala 200 metraŭ). {{Водступ|2|em}}Da biehu dzialili zawadnikaŭ praz lasawańnie na hrupy, pa čatyroch čaławiek u kožnaj hrupie. {{Водступ|2|em}}Start (wybieh) byŭ aznačany praz kamiennyja plity, ukopanyja ŭ ziamlu. {{Водступ|2|em}}Pieramožcy ŭ paasobnych hrupach iznoŭ stanawilisia da biehu, rašajučaha ab pieramozie nad usimi biehačami.<noinclude></noinclude> 7pnhcljphxjak7qj4ts8b7fn9ponbfo 104 123253 285539 2026-05-14T08:56:11Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Hety {{Абмылка|pieramożca|pieramožca}} atrymoŭwaŭ nazoŭ „Olimpionike“ h. z. aznačany wiancom z halinak aliwy. Pa biehach nastupali dužańni, jakija ŭžo tady wymahali siły i źwinnaści. {{Водступ|2|em}}Dziela zmacawańnia i pawialičeńnia hibkaści cieła, šmarawalisia {{Абмылка|dużalniki|dužalniki}} aliwaj i pasypywalisia piaskom, kab lepš było trymać schwaciŭšy praciŭnika. Toj ličyŭsi...» 285539 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Hety {{Абмылка|pieramożca|pieramožca}} atrymoŭwaŭ nazoŭ „Olimpionike“ h. z. aznačany wiancom z halinak aliwy. Pa biehach nastupali dužańni, jakija ŭžo tady wymahali siły i źwinnaści. {{Водступ|2|em}}Dziela zmacawańnia i pawialičeńnia hibkaści cieła, šmarawalisia {{Абмылка|dużalniki|dužalniki}} aliwaj i pasypywalisia piaskom, kab lepš było trymać schwaciŭšy praciŭnika. Toj ličyŭsia pieramožcam, chto pawaliŭ praciŭnika try razy. {{Водступ|2|em}}Pary da dužańnia wybiralisia tak-sama pry pomačy lasawańnia. {{Водступ|2|em}}Pieramožcy ŭ paasobnych parach musieli jašče miž saboj dužacca, tak što astatni pieramožca byŭ toj, katory pieramoh ceły čarod druhich. {{Водступ|2|em}}Pry dužańni možna było chapać i dušyć praciŭnika za horła, trymać za kark, padstaŭlać nožku i h. p. adnym słowam nia treba było prytrymowywacca nijakich prawiłaŭ. {{Водступ|2|em}}Pa dužańniach nastupała bićcio na kułački (boks). {{Водступ|2|em}}Jano wyhladała woś jak: praciŭniki abkručywali ruki ad łokcia až da palcaŭ ramianiom z wałowaje skury, da katoraje časta byli prytarnawany ćwiordyja ramiennyja šyški, žaleznyja hałki abo ćwiaki. Bilisia tak doŭha, pakul ranieny i zmučany praciŭnik nie padnios u haru ruki, na znak, što ŭžo paddajecca. {{Водступ|2|em}}Pa hetkaj hulni wychodzili časta praciŭniki z wybitymi zubami, z pakalečanaj haławoj, pałamanymi palcami, a nawat dachodziła i da śmierci. Jašče ciažejšym byŭ rezultat „pankrationu“ h. z. łučeńnie dužańnia z bićciom na kułački.<noinclude></noinclude> ifplvfki98pbhpam3fkwtbrar93ew0j 104 123254 285540 2026-05-14T08:59:33Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Čaćwiorty dzień mieŭ u prahramie wypieradki na rydwanach. Tut brali ŭdzieł tolki arystakraty. Hety dzień byŭ najcikawiejšym i najpryhažejšym dla Hrekaŭ. {{Водступ|2|em}}Rydwany, zaprežanyja ŭ čaćwiorku, abkružali dwanadcać razoŭ hippodron (płošča dla wypieradkaŭ na koniach), jaki byŭ daŭžynioju kala dziewiaci kilometraŭ. Pieramahła taja čaćwiorka, jakaja pieršaja prybyła da mety. Wianiec atrymo...» 285540 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Čaćwiorty dzień mieŭ u prahramie wypieradki na rydwanach. Tut brali ŭdzieł tolki arystakraty. Hety dzień byŭ najcikawiejšym i najpryhažejšym dla Hrekaŭ. {{Водступ|2|em}}Rydwany, zaprežanyja ŭ čaćwiorku, abkružali dwanadcać razoŭ hippodron (płošča dla wypieradkaŭ na koniach), jaki byŭ daŭžynioju kala dziewiaci kilometraŭ. Pieramahła taja čaćwiorka, jakaja pieršaja prybyła da mety. Wianiec atrymowywaŭ nia furman i nia toj, što jechaŭ na rydwanie, a toj, čyje byli koni. {{Водступ|2|em}}Pa pałudni čaćwiortaha dnia adbywaŭsia piaciboj („pentatlon“), jaki składaŭsia z biehu, dužańniaŭ, skokaŭ, kidańniaŭ dyskam i aščepam. Dysk — heta byŭ žalezny kružok wialičynioju z talerku; wažyŭ dwa kilahramy. {{Водступ|2|em}}Toj wyjhrawaŭ, chto kinuŭ najdalej. Skoki byli ŭ dalačyniu; pry hetym nie naležaŭ da redkaści skok daŭžynioj 50 stop hreckich (kala 14 metraŭ). Piaty dzień byŭ praznačany na achwiary, pachody, biasiedy i hulni. Wučonyja i paety pramaŭlali da narodu wychwalajučy pieramožcaŭ. {{Водступ|2|em}}U kancy ŭračysta byli ŭručany im wiancy. Akrytyja sławaj zawadniki waročalisia da swaich radzimych miest, dzie ich wielmi ŭračysta spatykana i ŭznak čeści i pawažańnia nadawana roznyja prywilei. Na ich čeść na paświačonych miejscach staŭlali pamiatniki, a paety ŭwiekawiecywali ich imiony ŭ swajej paezii. Ihry byli ciesna złučany z relihijaj i heta było dla ich wielmi karysna, bo jany byli pastaŭleny na wyšyni relihijnaha abawiazku, a praz heta zaŭsiody byli ŭ wialikaj pawazie.<noinclude></noinclude> c1kdhfoytejigax3syijjweyl2v199q 104 123255 285541 2026-05-14T09:33:26Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Aprača hetaha, jašče adna reč pryčyniłasia da što-raz to wialikšaha pawažańnia Olimpijskich i inšych ihraŭ u Hrecyi, a heta było praktyčnaje pierakanańnie swaje wyžšaści nad inšymi narodami: u časie najwialikšaha razćwietu Hrecyi (pieršaja paławina 5-taha stahodździa pierad N. Chr.). {{Водступ|2|em}}Jana ščaśliwa prahnała najezd kudy bolšych likam Persaŭ. Prakanałasia, jak staić wyšej ad niep...» 285541 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Aprača hetaha, jašče adna reč pryčyniłasia da što-raz to wialikšaha pawažańnia Olimpijskich i inšych ihraŭ u Hrecyi, a heta było praktyčnaje pierakanańnie swaje wyžšaści nad inšymi narodami: u časie najwialikšaha razćwietu Hrecyi (pieršaja paławina 5-taha stahodździa pierad N. Chr.). {{Водступ|2|em}}Jana ščaśliwa prahnała najezd kudy bolšych likam Persaŭ. Prakanałasia, jak staić wyšej ad niepryjacielaŭ — barbaraŭ; razumieła, što hetuju wyžšaść asiahnuła praz wialiki patryjatyzm, adwahu i fizyčnuju łoŭkaść swaich wolnych hramadzian, jakija ŭsie hetyja prykmiety asiahnuli pry pomačy himnastykawańnia swajho cieła. {{Водступ|2|em}}Dziela hetaha ŭ tym časie ŭ Hrecyi było najwialikšaje da ihraŭ zacikaŭleńnie. Himnastykawalisia j brali ŭdzieł u ihrach usie Hreki. Nia było tam biezkarysnaha dla hramadzianstwa atletyčnaha prafesijanalizmu. Patryjatyzm wyklučaje ŭ atlety asabistuju ehaistyčnuju jaho karyść i kaža jamu himnastykawać cieła tak, kab moh słužyć baćkaŭščynie jak najdaŭžej i jak najlapiej. {{Водступ|2|em}}Kožny hramadzianin zajmajecca sportam, aceniwajučy jaho wartaść u hramadzianstwie i biazmetnaść prafesijanalizmu ŭ sporcie. {{Водступ|2|em}}Tak razumieli sport u Hrecyi i takuju metu mieli ich ihry. I heta było amal nie rašučaj pryčynaj razćwietu staradaŭnaje Hrecyi. Tym balej, što tam himnastykawańnie cieła było złučana z duchowaj kulturaj narodu. Paety, artysty i filozafy, na tak wialikich zboryščach, jak ihry, wyskazywali swaje idei. Paet<noinclude></noinclude> nhnzugdf4o3jfaov1nh3fqvgc8fnjea 104 123256 285542 2026-05-14T09:38:19Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «i artysta-muzykant apiawaŭ pieramožcaŭ, malar-mastak pakrywaŭ ścieny budynkaŭ malunkami z ihraŭ. {{Водступ|2|em}}Filozaf tut znachodziŭ temu nad razwažańniem karyści himnastykawańnia cieła dla narodu i haspadarstwa. {{Водступ|2|em}}Olimpijskija ihry pasłužyli asnowaj dla siańniašnich sportawych arhanizacyjaŭ. {{Водступ|2|em}}Fizyčnaje wychawańnie ŭ Hrecyi papaŭniałasia jašče tancami i hulniami, jakija byli ras...» 285542 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>i artysta-muzykant apiawaŭ pieramožcaŭ, malar-mastak pakrywaŭ ścieny budynkaŭ malunkami z ihraŭ. {{Водступ|2|em}}Filozaf tut znachodziŭ temu nad razwažańniem karyści himnastykawańnia cieła dla narodu i haspadarstwa. {{Водступ|2|em}}Olimpijskija ihry pasłužyli asnowaj dla siańniašnich sportawych arhanizacyjaŭ. {{Водступ|2|em}}Fizyčnaje wychawańnie ŭ Hrecyi papaŭniałasia jašče tancami i hulniami, jakija byli raspaŭsiudžany miž hreckimi chłapcami i dziaŭčatami. {{Водступ|2|em}}Ruchawyja hulni byli najbolš pašyrany ŭ Sparcie. Tam šmat hulniaŭ z miačykam, abo j biez jaho, ŭpraŭlana praz hramady roznaha wieku moładzi, hulajučy pad nadzoram daświedčanych instruktaroŭ. Apisy hetych hulniaŭ pierawažna zahinieny. {{Водступ|2|em}}Staradaŭnyja hreckija filozafy razumieli i sprawiadliwa aceniwali wažnaść fizyčnaha wychawańnia ŭ hramadzianstwie. Abrazok hledžańnia hreckich filozafaŭ na himnastykawańnie cieła daje nam [[Аўтар:Платон|Platon]] i [[Аўтар:Арыстоцель|Arystotel]] — najsłaŭniejšyja hreckija filozafy. {{Водступ|2|em}}Platon (427—348 pier. N. Chr.) byŭ lubimym wučniam [[Аўтар:Сакрат|Sokrata]]. {{Водступ|2|em}}Specyjalnaje pracy ab himnastycy jon nie pakinuŭ, ale amal nia ŭ kožnaj z swaich roznych prac wyskazywaje swaje pohlady na fizyčnaje wychawańnie. Naprykład, jaho pracy „Protagoras“ haworycca hetak: {{Водступ|2|em}}„Wypraŭlajuć dziaciej da nastaŭnikaŭ fechtawańnia, kab wyrabiŭšy cieła, uzmacniali hetym karysnyja dumki. {{Водступ|2|em}}Nastaŭnikam rajać bolš pilnawać u chłapcoŭ pryhožaści abyčajaŭ, čymsia pisańnia i jhrańnia na<noinclude></noinclude> fyj8bat64lb5xn3rqlkcnw42avxxy2g 104 123257 285543 2026-05-14T09:39:30Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Борух ня памятаў, за кім з памянёных дзьвюх асоб лічыцца гэты доўг. На ўсялякі выпадак успомніў і адну і другую асобу.</br> {{gap|1.5em}}Дзе Майсей гаварыў з царом Фараонам аб усіх пошасьцях, якія бог пашле на Эгіпэт, было прыпісана: „солі тры фунты, абара...» 285543 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Борух ня памятаў, за кім з памянёных дзьвюх асоб лічыцца гэты доўг. На ўсялякі выпадак успомніў і адну і другую асобу.</br> {{gap|1.5em}}Дзе Майсей гаварыў з царом Фараонам аб усіх пошасьцях, якія бог пашле на Эгіпэт, было прыпісана: „солі тры фунты, абаранкаў дзесяць штук, адна хустка, пяць фунтаў белай мукі, тры кварты гарэлкі Тодар, бэн Гаўрылы, набраў на хрэсьбіны“.</br> {{gap|1.5em}}Такім чынам, два тэксты запаўнялі біблію. Справы душы і цела былі злучаны ў Боруха ў адно… Борухавы рукапісны тэкст бібліі быў вельмі заблытаны, але Борух напамяць добра ведаў бадай усе даўгі. Яны былі замацаваны ў бібліі толькі дзеля таго, каб паказаць сялянам, што ў яго вядзецца „бухгальтэрыя“. „Што напісана пяром, ня вырубіш тапаром“. „Гросбух“ Боруха ў скураной аправе выклікаў у даўжнікоў давер‘е да лічбаў, якія ў ім былі занатаваны.</br> {{gap|1.5em}}У вільготныя васеньнія дні Борух езьдзіў па вёсках ад хаты да хаты, спыняў каня і з бібліяй пад пахай уваходзіў у хату.</br> {{gap|1.5em}}— Не раўнуючы, як поп па парафіі, — жартавалі сяляне і няпрыязна паглядалі на Борухаву біблію.</br> {{gap|1.5em}}Чалавек — як чалавек, але біблія твая, ой, у косьці ўлезла. Чаму ты ня прывёз яе ў лепшы час?</br> {{gap|1.5em}}Вохаў селянін і з гарцам ішоў у пуставаты сьвіран, каб даць Боруху ў лік даўгоў мерку збожжа…</br> {{gap|1.5em}}Борух памятае добра і рэволюцыю 1905 году.</br> {{gap|1.5em}}Вельмі орыгінальна праходзіла яна ў гэтым кутку.</br> {{gap|1.5em}}Сяляне з ваколічных вёсак хадзілі тады ў панскі лес па лыкі. Назапасілі сабе лапцёў аж на тры гады… Праўда, пан пасьля не дараваў за лыкі — паласаваў на<noinclude></noinclude> q7o8gnrkfn7f4pnmdbucvxv7uyflk8e 104 123258 285544 2026-05-14T09:41:09Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «cytry“. U „Ałkiwijadesie“ znachodzim hetak: „Chłapčanio nia moža być wyhadowywana niańkaj, ale takimi ludźmi, katorym jano jość pawierana, kab staralisia zrabić jaho jak najpryhažejšym, a ludzi, robiačyja heta, karystajuć z wialikaje pašany. Kali chłapcy darastajuć da siami hadoŭ, iduć da nastaŭnikaŭ konnaje jazdy, tak sama i na pływańnie i palawańnie pačynajuć pasyłać, dzie majuć wučycca biehańnia, kidańnia i stralań...» 285544 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>cytry“. U „Ałkiwijadesie“ znachodzim hetak: „Chłapčanio nia moža być wyhadowywana niańkaj, ale takimi ludźmi, katorym jano jość pawierana, kab staralisia zrabić jaho jak najpryhažejšym, a ludzi, robiačyja heta, karystajuć z wialikaje pašany. Kali chłapcy darastajuć da siami hadoŭ, iduć da nastaŭnikaŭ konnaje jazdy, tak sama i na pływańnie i palawańnie pačynajuć pasyłać, dzie majuć wučycca biehańnia, kidańnia i stralańnia z łuku. Pa skončanych 14 hadoch addajuć čatyrom majstrom: najrazumniejšamu, najsprawiadliwiejšamu, {{Абмылка|najpaważniejšamu|najpawažniejšamu}} i najbajčejšamu“. {{Водступ|2|em}}Platon wytrywała addawaŭsia himnastycy, nazywajučy jaje staršaj siastroj duchowaha wychawańnia. Kaža, što spačatku treba źwiartać uwahu tolki na fizyčnaje wyrableńnie dziciaci, a paśla, jak jano budzie dobra raźwitoje fizyčna, duchowaje wychawańnie pawinna jści sumiežna z fizyčnym. Platon paŭtaraje, što kali takoha sumiežnaha wychawańnia niama, dyk nia warta hawaryć ani ab ciele, ani ab dušy. Hałoŭnaj metaj fizyčnaha wychawańnia jość zdaroŭje, źwinnaść, zhodnaść (harmonija) ŭ paasobnych častkach cieła i pryhožaść, inakš kažučy pedahahičnaja i estetyčnaja himnastyka, dziela taho, što jana palapšajeć cieła, jakoje pawinna być daskanalnaj pryładaj dla ducha. {{Водступ|2|em}}Za najlepšyja himnastyčnyja wučeńni Platon ličyć wolnuju himnastyku, wyrablajučuju źwinnaść i nia mučačuju himnastykujučaha. Paasobnyja ruchi hetaje himnastyki pawinny jści stupianiowa ad lahčejšych da ciažejšych, abchopliwajučy raŭnamierna ŭsie muskuły, jakija pry himnastyčnych ruchach pawinny abo całkom skurčywacca, abo całkom wyciahacca. Platon hanić<noinclude></noinclude> jdxg2wwhiyfev8x96cpt89suhs0sqtv 104 123259 285545 2026-05-14T09:44:09Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «adnabočnuju ciažkuju himnastyku; kaža, što metaj himnastyki jość zrabieńnie z cieła pawolnuju słuhu woli. {{Водступ|2|em}}Žadaje himnastyki dla dziaciej biaz roźnicy rodu, ćwierdziačy, što jość wialikim hłupstwam nie źwiartać uwahi na fizyčnaje wychawańnie kabiety. Da 20-ha hodu žyćcia Platon raić dla maładziožy addawacca wyklučna himnastycy, bo ahułam biaručy, tolki hety wiek uwažaje za čas, kali abjaŭlajecca zhodnaś...» 285545 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>adnabočnuju ciažkuju himnastyku; kaža, što metaj himnastyki jość zrabieńnie z cieła pawolnuju słuhu woli. {{Водступ|2|em}}Žadaje himnastyki dla dziaciej biaz roźnicy rodu, ćwierdziačy, što jość wialikim hłupstwam nie źwiartać uwahi na fizyčnaje wychawańnie kabiety. Da 20-ha hodu žyćcia Platon raić dla maładziožy addawacca wyklučna himnastycy, bo ahułam biaručy, tolki hety wiek uwažaje za čas, kali abjaŭlajecca zhodnaść pamiž raźwićciom cieła i ducha, i ad jaho (wieku) ličyć užo moładź daśpiełaj i pryhatoŭlenaj da słuchańnia wyšejšych nawuk. {{Водступ|2|em}}Zaznačaje, što najwyšejšuju stupień raźwićcia asiahajem praz sumiežnaje raźwićcio cieła i intelihiencyi. Usiestarońnie raźwitaha hramadzianina, zdatnaha da roznych dziaržaŭnych metaŭ, možna tolki mieć praz raŭnaležnaje wychawańnie cieła i dušy; urešcie Platon wymahaje, kab nastaŭniki himnastyki byli ŭtrymliwanyja na košt dziaržawy. {{Водступ|2|em}}Druhim hreckim filozofam zasłužanym u kirunku fizyčnaha wychawańnia Hrekaŭ byŭ Arystotel. Jon byŭ wučniam Platona, a paśla nastaŭnikam [[Аўтар:Аляксандр Македонскі|Alaksandra Wialikaha]], znanaha wajaki staradaŭniaje Hrecyi. {{Водступ|2|em}}Arystotel (384—322 pier. N. Ch.) ličyć užo himnastyku jak wiedu i chilicca da stwareńnia metody fizyčnaha wychawańnia. Niama wiedama, ci pakinuŭ jon jakuju pracu specyjalna ab fizyčnym wychawańni. Adnak jość peŭnym, što jon rabiŭ dośledy karysnaści roznych himnastyčnych ruchaŭ. U swajej pracy h. zwanaj „Abyčai“ Arystotel kaža hetak: „Užo pierad 5-tym hodam dzicianio moža i pawinna prywykać da<noinclude></noinclude> evbj2f2j2qa26av49e8x9xy0t2g8cg0 104 123260 285546 2026-05-14T09:47:10Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «лыкі іхнія сьпіны нагайкамі, яны і грашмі заплацілі ў тры разы болей. Але ў параўнаньні з суседзямі, дык гэткая панская адплата была толькі балюшкай.</br> {{gap|1.5em}}У іншых мясцох сяляне бралі з панскіх лясоў не на лыкі, а на хаты, нават „бунтавацца“ пробавал...» 285546 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>лыкі іхнія сьпіны нагайкамі, яны і грашмі заплацілі ў тры разы болей. Але ў параўнаньні з суседзямі, дык гэткая панская адплата была толькі балюшкай.</br> {{gap|1.5em}}У іншых мясцох сяляне бралі з панскіх лясоў не на лыкі, а на хаты, нават „бунтавацца“ пробавалі. Там многія былі закатаваны насьмерць казакамі.</br> {{gap|1.5em}}Адна такая афяра была і тут. Гэта малодшы брат Боруха, Мэндаль. Ён даставаў ад „сіцылістаў“ забароненыя лісткі. Вураднік вывез яго адгэтуль зьвязанага, як разбойніка („сіцыліст — горш разбойніка“, гаварыў вураднік). Павезьлі Мэндэля ў горад. Ён адтуль болей не вярнуўся.</br> {{gap|1.5em}}Гэтая падзея паслужыла папу добрай тэмай для казаньня перад парафіянамі. Ён гаварыў з амбона, што ва ўсім вінаваты жыды, якія хочуць скінуць цара. Па гарадох, — гаварыў поп, — на іх пагромы робяць. Нішчаць гэтае паганае племя ўсе тыя, хто ў бога верыць.</br> {{gap|1.5em}}Па ўсіх вёсках тады гаварылася аб яўрэйскіх пагромах. Казалі, што нейкія царскія людзі ходзяць па ваколіцы і разбураюць яўрэйскія хаты, а яўрэяў насьмерць забіваюць. Казалі, што гэтыя пагромшчыкі ідуць і сюды — к Боруху.</br> {{gap|1.5em}}Каб выратаваць Боруха, яго суседзі пайшлі на „абман“. Наладзілі ў Борухавай хаце фальшывы пагром. Разабралі па суседзях бэбахі з Борухавай хаты, забралі і яго з сям‘ёю, пераапранулі іх у сялянскія вопраткі, каб не пазналі „царскія людзі“, што гэта „жыды“ і пайшлі разам з Борухам рабіць пагром у яго хаце…</br> {{gap|1.5em}}Выбілі вокны, паламалі некалькі зэдлікаў, зарэзалі пару курэй Боруха, запэцкалі падлогу крывёю курынай, а пер‘е рассыпалі на дварэ каля хаты. Падробка {{перанос пачатак|па|грому}}<noinclude></noinclude> 55bmtqsvlx8t02vqk6o94hejhuko0ss 104 123261 285547 2026-05-14T09:57:45Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|па|грому}} вышла артыстычная. Сяляне адчуваліся неяк нялоўка. Некаторыя жаласьлівыя бабы пачалі рукі ламаць, галасіць…</br> {{gap|1.5em}}— Калі царскія людзі прыдуць, — гаварылі суседзі, — мы скажам, што ўжо зрабілі пагром, перабілі ўсіх жыдоў....» 285547 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|па|грому}} вышла артыстычная. Сяляне адчуваліся неяк нялоўка. Некаторыя жаласьлівыя бабы пачалі рукі ламаць, галасіць…</br> {{gap|1.5em}}— Калі царскія людзі прыдуць, — гаварылі суседзі, — мы скажам, што ўжо зрабілі пагром, перабілі ўсіх жыдоў. А ты, Борух, такіх плаксівых вачэй не рабі… Бо „царскія людзі“ пазнаюць цябе. Нашыя вопраткі не памогуць. Сьмялей зрэнкамі вадзі! Гневайся! Во так…</br> {{gap|1.5em}}Праз некаторы час усё супакоілася, і Борух вярнуўся ў свае ранейшыя „палацы“.</br> {{gap|1.5em}}Пастаяннае такое напружнае жыцьцё, „гандаль у паветры“ — як гаварыў сам Борух, вечны страх дзеля таго, што ён „жыд“, які „замэнчыў пана Езуса“, які быў спульнікам Бэйліса перад вайною, які ў часе вайны быў „нямецкім шпіёнам“, налажылі на выгляд Боруха і на яго характар свой адбітак. Борух выглядаў вечна перапуджаным, быў вяртлявы, надзвычайна худы і пры гутарцы падміргваў вачыма, нібы ведае цікавы сакрэт, але выкрыць ня хоча. Вельмі лёгка было даводзіць яго да сьлёз. Ён плакаў, калі ў сьвяточны дзень вып‘е чарку гарэлкі; сьлёзы ліў, калі вясёлую песьню пачуе. Усе свае пачуцьці — нават самыя радасныя — ён выяўляў праз сьлёзы. Калі часам сьмяяўся, дык і сьмех яго быў падобны да ўсхліпваньняў… Таксама ён стараўся лебязіць перад кожным, ільсьціць — ці трэба ці ня трэба, бо „часам прыгадзіцца“. Быў ён вечна зьбянтэжаны.</br> {{gap|1.5em}}Рэволюцыя перарабіла і Боруха. Перажыўшы разам з сялянамі і немцаў і палякаў, яго збліжэньне з суседзямі прыняло зусім іншы характар. Яго дачка Мэйта, хоць супроць волі бацькі, вышла замуж за Язэпа, сына Юркі з суседняй вёскі.</br><noinclude></noinclude> 8yy7lnrpjuyw51noabljnn0xxxx6nmn 104 123262 285548 2026-05-14T10:03:37Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «źmieny temperatury, da peŭnaha ruchu i da pracy. Praca hetaja, dziela nieraźwitaści arhanizmu dziciaci pawinna być dla jaho jak-by hulnioj… {{Водступ|2|em}}Pa skončanym 5-tym hodzie žyćcia dzicianio pawinna praz 2 hady pryhladywacca na himnastykawańnie cieła i ducha ŭ druhich, kab zahadzia prywykała da źmiestu budučaha wučeńnia. 8, 9 i 10-ty hod žyćcia paświačać lohkim himnastykawańniam cieła; dalejšyja 6 hadoŭ — nawukam...» 285548 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>źmieny temperatury, da peŭnaha ruchu i da pracy. Praca hetaja, dziela nieraźwitaści arhanizmu dziciaci pawinna być dla jaho jak-by hulnioj… {{Водступ|2|em}}Pa skončanym 5-tym hodzie žyćcia dzicianio pawinna praz 2 hady pryhladywacca na himnastykawańnie cieła i ducha ŭ druhich, kab zahadzia prywykała da źmiestu budučaha wučeńnia. 8, 9 i 10-ty hod žyćcia paświačać lohkim himnastykawańniam cieła; dalejšyja 6 hadoŭ — nawukam i literatury, a astatnija 4 hady — trudniejšym himnastyčnym wučeńniam, jakija majuć wyrablać cieła biaz škody dla dušy. Himnastyka prynosić wialikija karyści, wyrablajučy zdaroŭje i pryhožaść, hartujučy i prytarnowywajučy cieła da žaŭnierskich trudoŭ. Ale nia {{Абмылка|ŭčym|ŭ čym}} nielha mieć pierasady. Waźmicie prykład z Spartanaŭ, katoryja addanyja wyklučna wučeńniam himnastyčnym, pamima dobrych zamieraŭ, papali ŭ dzikaść i hrubaść. U maim razumieńni hramadzianin nia moža być atletam, abo niespakojnym dla susiedziaŭ žaŭnieram, a pawinien prynasić dobryja prymiety i filazofskija dumki“. {{Водступ|2|em}}Hetak kazaŭ Arystotel, pišučy ab abyčajach. Aprača hetaha jon šmat dzie wyskazywaŭ swaje dumki ab fizyčnym wychawańni, zaznačajučy, što najlepšaj himnastykaj jość takaja, jakuju kožny moža ŭpraŭlać. Na asnowie swaich dośledaŭ dakazaŭ, čym pawinna być himnastyka, katoruju ŭwažaje za najlepšy sposab da daskanalnaha wyrableńnia serca i dušy, robiačy wywad, što himnastyka nia jość dziela zawadkaŭ, a dziela dobraha wychawańnia hramadzian. Arystotel hanić lišniaje, pierasadnaje himnastykawańnie cieła, a {{Абмылка|ciażkaj|ciažkaj}} atletyki saŭsim nia raić upraŭlać. Z punktu<noinclude></noinclude> sm7bo451t9dgtg59882uf1os6skgjed 104 123263 285549 2026-05-14T10:06:26Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «hledžańnia hihijeničnaha i realnaha kirunku Arystotelskaje filazofii wynikaje, što nielha prawodzić himnastyki adnačasna z duchowaj pracaj. {{Цэнтар|V.<br />'''Fizyčnaje wychawańnie ŭ Rymlanaŭ.'''}} {{Водступ|2|em}}Pawodle staroje rymskaje tradycyi wychawańnie moładzi naležała wyklučna da baćkoŭ. Dyk na’t wielmi bahatyja baćki wučyli sami swaich dziaciej i zmušali ich da himnastykawańnia cieła. Chutka adnak u bahaciejš...» 285549 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>hledžańnia hihijeničnaha i realnaha kirunku Arystotelskaje filazofii wynikaje, što nielha prawodzić himnastyki adnačasna z duchowaj pracaj. {{Цэнтар|V.<br />'''Fizyčnaje wychawańnie ŭ Rymlanaŭ.'''}} {{Водступ|2|em}}Pawodle staroje rymskaje tradycyi wychawańnie moładzi naležała wyklučna da baćkoŭ. Dyk na’t wielmi bahatyja baćki wučyli sami swaich dziaciej i zmušali ich da himnastykawańnia cieła. Chutka adnak u bahaciejšych uwajšło ŭ modu daručańnie chatniaje nawuki swaich dziaciej niawolnikam, najčaściej Hrekam. {{Водступ|2|em}}Biadniejšyja pasyłali dziaciej da škoł prywatnych. Hetyja škoły pa bolšaj čaści byli wielmi biednyja. Pamiaščeńnie mieli pad publičnymi kalumnadami, abo na’t pad hołym niebam na rynku. {{Водступ|2|em}}Pasłuhoŭwalisia ŭ škole metodaj pamiaćciowaj i srohaj dyscyplinaj. Bićcio było narmalnaj karaj. Wyniatak stanawili małyja dzieci, jakich wučyli pačatkam [[Біблія|św. Pisańnia]] padčas hulniaŭ. U škołach tak-sama była himnastyka. {{Водступ|2|em}}Rymskaja tradycja wymahała karysnych fizyčnych wučeńniaŭ, pieradusim wajennych. Da hetkich naležali: bieh, skok, kidańnie aščepam da mety, fechtawańnie i konnaja jazda. Rymskaja moładź achwotna addawałasia hetym fizyčnym wučeńniam na h. zwanym Marsawym poli. Dziaŭčaty pa skančeńniu pačatkawaj škoły addawalisia swaim žanočym abawiazkam, bahaciejšyja za ich wučylisia ad hreckich niawolnikaŭ mowy, jakaja była tady modnaj u rymskich salach.<noinclude></noinclude> q6z2ad87jpkksn321b5qhjtjb7ok9jh 285550 285549 2026-05-14T10:06:44Z Gleb Leo 2440 285550 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="IV"/>hledžańnia hihijeničnaha i realnaha kirunku Arystotelskaje filazofii wynikaje, što nielha prawodzić himnastyki adnačasna z duchowaj pracaj. <section end="IV"/> <section begin="V"/>{{Цэнтар|V.<br />'''Fizyčnaje wychawańnie ŭ Rymlanaŭ.'''}} {{Водступ|2|em}}Pawodle staroje rymskaje tradycyi wychawańnie moładzi naležała wyklučna da baćkoŭ. Dyk na’t wielmi bahatyja baćki wučyli sami swaich dziaciej i zmušali ich da himnastykawańnia cieła. Chutka adnak u bahaciejšych uwajšło ŭ modu daručańnie chatniaje nawuki swaich dziaciej niawolnikam, najčaściej Hrekam. {{Водступ|2|em}}Biadniejšyja pasyłali dziaciej da škoł prywatnych. Hetyja škoły pa bolšaj čaści byli wielmi biednyja. Pamiaščeńnie mieli pad publičnymi kalumnadami, abo na’t pad hołym niebam na rynku. {{Водступ|2|em}}Pasłuhoŭwalisia ŭ škole metodaj pamiaćciowaj i srohaj dyscyplinaj. Bićcio było narmalnaj karaj. Wyniatak stanawili małyja dzieci, jakich wučyli pačatkam [[Біблія|św. Pisańnia]] padčas hulniaŭ. U škołach tak-sama była himnastyka. {{Водступ|2|em}}Rymskaja tradycja wymahała karysnych fizyčnych wučeńniaŭ, pieradusim wajennych. Da hetkich naležali: bieh, skok, kidańnie aščepam da mety, fechtawańnie i konnaja jazda. Rymskaja moładź achwotna addawałasia hetym fizyčnym wučeńniam na h. zwanym Marsawym poli. Dziaŭčaty pa skančeńniu pačatkawaj škoły addawalisia swaim žanočym abawiazkam, bahaciejšyja za ich wučylisia ad hreckich niawolnikaŭ mowy, jakaja była tady modnaj u rymskich salach. <section end="V"/><noinclude></noinclude> 1oalwywmvdq5urlzwg8fmk3xms6nr8m 104 123264 285551 2026-05-14T10:07:57Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— Калі твая дачка за „гоя“ вышла замуж, дык і ты, Борух, „гоем“ рабіся! — казаў яму аднаго разу Міхалка.</br> {{gap|1.5em}}— Ды што ты, браце! — спалохаўся Борух і замахаў рукамі, — ці ня хочаш ты мне сасватаць мужычку за жонку? Мая Хава яшчэ рыпае…</br> {{gap...» 285551 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— Калі твая дачка за „гоя“ вышла замуж, дык і ты, Борух, „гоем“ рабіся! — казаў яму аднаго разу Міхалка.</br> {{gap|1.5em}}— Ды што ты, браце! — спалохаўся Борух і замахаў рукамі, — ці ня хочаш ты мне сасватаць мужычку за жонку? Мая Хава яшчэ рыпае…</br> {{gap|1.5em}}— Не, суседзе, — шчыра зарагатаў Міхалка, — хачу, каб і ты чалавекам стаў…</br> {{gap|1.5em}}— Няўжо-ж я патвойму быдла ці што? — зьбянтэжыўся Борух.</br> {{gap|1.5em}}— Ня тое, — супакойваў яго Міхалка. — Разумееш, гандлю ўжо цяпер няма: усюды коопэратывы.</br> {{gap|1.5em}}— То-ж бы-то… — застагнаў Борух, — бальшавікі зарэзалі мяне без нажа… Ня маю з чаго жыць.</br> {{gap|1.5em}}— Дык ты што, — зазлаваўся Міхалка, — можа да палякоў пойдзеш?</br> {{gap|1.5em}}— Ой, не, не… бачыш, у мяне зноў людзкая барада.</br> {{gap|1.5em}}— А помніш, як жаўнеры адарвалі маю бараду?</br> {{gap|1.5em}}— Некаторым мужыкам яны і голавы паадрывалі, — пацяшаў Міхалка Боруха…</br> {{gap|1.5em}}— Ліха няхай іх возьме гэтых паноў! — зазлаваўся ў сваю чаргу і Борух.</br> {{gap|1.5em}}— Ну, дык вось слухай, Борух, што я табе скажу. У цябе двое здаравенных хлапцоў. Што яны робяць?</br> {{gap|1.5em}}— Бацькаўскі хлеб жуюць ды паветра псуюць.</br> {{gap|1.5em}}— Гэта што хлеб жуюць, — усьміхнуўся Міхалка, — вельмі добра, а што паветра псуюць — вельмі кепска.</br> {{gap|1.5em}}— Я знаю і без твайго бальшавіцкага тлумачэньня, што добра, а што кепска, — казаў Борух у роспачы.</br> {{gap|1.5em}}— Дык можна, Борух, наладзіць так, каб і паветра не псавалі.</br><noinclude></noinclude> onwbhkerjaqu6k18c4wbc57rhdmybcf 104 123265 285552 2026-05-14T10:11:59Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Kožnaja kabieta musiła dobra znać žanočyja raboty, dziela taho, što zwyčaj nakazywaŭ, kab usia wopratka dla siam’i pryhataŭlałasia ŭ chacie. {{Водступ|2|em}}Adnosna himnastykawańnia cieła žonki ŭpraŭlali hulniu z miačykam i tancy. Apošnija patrebny byli im u charawodach na čeść bahoŭ, padobna jak i ŭ Hrecyi. Rymlanin pahardžaŭ hreckaj himnastykaj. Nia lubiŭ jon jaje dziela taho, što jana ŭpraŭla...» 285552 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Kožnaja kabieta musiła dobra znać žanočyja raboty, dziela taho, što zwyčaj nakazywaŭ, kab usia wopratka dla siam’i pryhataŭlałasia ŭ chacie. {{Водступ|2|em}}Adnosna himnastykawańnia cieła žonki ŭpraŭlali hulniu z miačykam i tancy. Apošnija patrebny byli im u charawodach na čeść bahoŭ, padobna jak i ŭ Hrecyi. Rymlanin pahardžaŭ hreckaj himnastykaj. Nia lubiŭ jon jaje dziela taho, što jana ŭpraŭlałasia hołaj, dyk Rymlanin bajaŭsia, kab nia było prastupkaŭ prociŭ maralnaści. {{Водступ|2|em}}Pieradusim za mała bačyŭ u jej praktyčnaha wajennaha prytarnawańnia. Dziela hetaha, nia hledziačy na wialiki ŭpłyŭ hreččyny ŭwa ŭsich inšych kirunkach, himnastyka hreckaja ŭwajšła da Rymlanaŭ šmat paźniej, majučy j dalej šmat praciŭnikaŭ. Rymlanie adnak nie asnowywali palestraŭ, abo himnazijaŭ, jak heta rabili Hreki. Nazoŭ „palestra“ aznačaŭ u Rymlanaŭ himnastyčnuju płošču, abo pamiaščeńnie, zroblenaje jak prybudoŭka da prywatnych i publičnych łaźniaŭ. Tam adbywalisia himnastyki, abo hulni, najčaściej hulnia z miačykam i što niebudź z hreckaje himnastyki; časta tolki kab razahrecca pierad chałodnym kupańniem, zamiest haračaje łaźni. Pry apošniaj było šmat niawolnikaŭ, znajučych daskanalna masaž i namazywańnie cieła. Aproč hetaha Rym mieŭ swaje tradycyjnyja ihry, duža roźniačyja ad hreckich. Užo za časaŭ karaleŭskich pačali budawać u Rymie, a paśla nawat i na prawincyjach, pryhožyja cyrki i amfiteatry, jakija mahli pamiaścić sotni tysiačaŭ {{Абмылка|hladzieńnikaŭ|hladzieńnikaŭ.}} Tut adbywalisia dahonki na kalaśnicach (rydwanach), baraćba z dzikimi źwiarami i bitwy Hładzijataraŭ, jakimi<noinclude></noinclude> 01vsu1m958hfsofu05o5llhe1i8yt3i 104 123266 285553 2026-05-14T10:12:43Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— А як? як? — зацікавіўся Борух і ад нецярплівасьці схваціў Міхалку за руку.</br> {{gap|1.5em}}— Мы пастанавілі сходам, каб выдаць табе надзел зямлі. Рэхт?</br> {{gap|1.5em}}— Рэхт!</br> {{gap|1.5em}}Ужо два гады як Борухава сям‘я працуе на зямлі. Спачатку было цяжкавата...» 285553 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— А як? як? — зацікавіўся Борух і ад нецярплівасьці схваціў Міхалку за руку.</br> {{gap|1.5em}}— Мы пастанавілі сходам, каб выдаць табе надзел зямлі. Рэхт?</br> {{gap|1.5em}}— Рэхт!</br> {{gap|1.5em}}Ужо два гады як Борухава сям‘я працуе на зямлі. Спачатку было цяжкавата, пасьля навучыліся працаваць ня горш за суседаў.</br> {{gap|1.5em}}Часам можна бачыць Боруха за плугам у полі. Сонца толькі што паднялося над лесам. На небе ніводнай хмаркі. Вялізнай фарфоравай міскай неба вісіць над зямлёю. Зьнізу паднімаецца ледзь прыкметны дымок туману. Над сьвежай глебай уецца жаўранак. Ён сьпявае над самай галавою Боруха. Борух кладзе баразну за баразной, ідзе павольным, але моцным крокам наперад. У яго вачох спакойнасьць, якой раней ніколі ня відаць было. У руках адчуваецца павага і цьвёрдасьць, набытыя таксама пры земляробстве. На руках аратая мазалі — новыя мазалі працы, ад якой рука памацнела, зрабілася цяжкай, і, куды ні прыткнецца, — застаецца сьлед; адчуваецца, што не гандлярская, а ратайская рука тут пабыла. Твар Боруха абветраны і спалены сонцам, а голас мужыцкі — грубы, моцны і ўроўнаважаны. З усяго відаць, што новы ратай адчувае сябе чалавекам.</br> {{gap|1.5em}}— Ведаеш, Міхалка, — сьмяецца часам Борух, маё ранейшае жыцьцё было нейкай хваробай, тыфусам. Бачыш, я нават пакруглеў цяпер. Глеба — мой доктар. Я так ем пасьля працы, як ніколі раней.</br> {{gap|1.5em}}— Фізкультура, брат, фізкультура памагла! — сур‘ёзна кажа Міхалка.</br><noinclude></noinclude> g4zzrbrxjjm9u21b6ag3j5y538x08so 104 123267 285554 2026-05-14T10:15:38Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «spačatku byli pałonnyja i niawolniki, wučanyja ŭ specyjalnych škołach. Hładzijatarskija bitwy byli zaŭsiody krywawyja i pakidali pa sabie šmat ludzkich achwiaraŭ. Wolnaja ad pracy taŭpa žadała što-raz to krywaŭšych widowiščaŭ, jakija zabiwali ŭ joj ludzkoje pačućcio. U kancy dahadžali hladzieńnikam widowiščy biezbaronnych chryścijan, razrywanych dzikimi źwiarami. {{Водступ|2|em}}Adnak jość i pryhožaja kraska adnosna fiz...» 285554 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>spačatku byli pałonnyja i niawolniki, wučanyja ŭ specyjalnych škołach. Hładzijatarskija bitwy byli zaŭsiody krywawyja i pakidali pa sabie šmat ludzkich achwiaraŭ. Wolnaja ad pracy taŭpa žadała što-raz to krywaŭšych widowiščaŭ, jakija zabiwali ŭ joj ludzkoje pačućcio. U kancy dahadžali hladzieńnikam widowiščy biezbaronnych chryścijan, razrywanych dzikimi źwiarami. {{Водступ|2|em}}Adnak jość i pryhožaja kraska adnosna fizyčnaha wychawańnia ŭ historyi rymskaha cezarstwa. A heta jość woś što: cezar Aŭhust zdaleŭ na asnowie stararymskich ihraŭ raźwić ustanowu, katoraja istnujučy praz try stahodździ pryčyniłasia ŭ wialikaj miery da adradžeńnia rycarskaha ducha i wajaŭničaści rymskaje moładzi. {{Водступ|2|em}}Hetaj ustanowaj byli suwiazi moładzi (sodalicia abo collegia iuvenum) pad staršynstwam pawažanych i znatnych hramadzian, utrymliwajučych materjalna suwiazi. {{Водступ|2|em}}Metaj henych suwiaziaŭ było adradžeńnie daŭniejšych rycarskich abyčajaŭ pry pomačy pastajannych himnastykawańniaŭ, pryhataŭlajučych da publičnych ihraŭ, adbywanych u istnujučych užo amfiteatrach. Praŭdapadobna da tahačasnaha fizyčnaha wychawańnia naležali hetkija sporty: palawańnie na wialikich źwiaroŭ, hładzijatarskija bitwy (z toj roźnicaj, što tut užo bilisia nie niawolniki, a moładź z najlepšych familijaŭ i sposabam nia tak krywawym). U pačatku pieršych troch stahodździaŭ pa N. Chr. suwiazi raźwiwalisia raŭnamierna z farmawańniem wojska rymskimi hramadzianami. U pieršym stahodździ pa N. Chr. — u<noinclude></noinclude> 6zu4z47t0fn1nqeyj4ye648tl6520lf 104 123268 285555 2026-05-14T10:18:04Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}І сапраўды — чалавек зьмяніўся. Яго ўнутраны сьвет, думкі і пачуцьці таксама іншымі сталі. Зьявілася надзвычайнае замілаваньне да роднай зямелькі. Гэтая цяга да краю была ў яго і раней, але нейкая балючая, паломаная. Борух памятае, што калісьці н...» 285555 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}І сапраўды — чалавек зьмяніўся. Яго ўнутраны сьвет, думкі і пачуцьці таксама іншымі сталі. Зьявілася надзвычайнае замілаваньне да роднай зямелькі. Гэтая цяга да краю была ў яго і раней, але нейкая балючая, паломаная. Борух памятае, што калісьці не паехаў у Амэрыку толькі дзеля таго, што вельмі шкадаваў гаёк і ўзгоркі каля рэчкі (хаця сароміўся аб гэтым гаварыць).</br> {{gap|1.5em}}Калісьці Борух ня так, як цяпер, цікавіўся вакольнай прыродай. Ён ведае цяпер назвы ўсіх птушак, ведае пароды траў, назовы розных дрэў. А калісьці хвоя, елка, дуб, клён, ліпа і іншыя мелі ў яго адну назву — дрэва. Варона, грак, салоўка, жаўранак, верабей і іншыя мелі ў яго адну назву — птушка.</br> {{gap|1.5em}}Борух пачаў разумець і адчуваць хараство прыроды. Раней на гэта ў яго думкі ня служылі — на кожную рэч ён глядзеў з боку гандлярскага — цаніў паводле грашовай вартасьці. Цяпер кожнае зьявішча, кожная рэч захапляе Боруха зусім іншай, новай каштоўнасьцю.</br> {{gap|1.5em}}Борух гардзіцца сваімі сынамі — першыя касцы ў ваколіцы. Скуль гэты спрыт у іх зьявіўся? У выперадкі пускаюцца з усімі вясковымі хлапцамі. А жніво? А малацьба? Тады ўся сям‘я занята. Ды наогул пры гаспадарцы вечна ўсе працу знаходзяць. Ня тое, што раней.</br> {{gap|1.5em}}Па вечарох Борух бывае таксама ў клюбе Комуны — прымацаваны да гэтага клюбу. Раней умеў чытаць і пісаць толькі паяўрэйску, цяпер навучыўся і пабеларуску.</br> {{gap|1.5em}}— Борух, а помніш біблію? — жартуюць часам старыя сяляне.</br> {{gap|1.5em}}— Яна яшчэ ў мяне і цяпер ляжыць, — кажа Борух спакойна.</br><noinclude></noinclude> 0yvqni0y7nvt08fdzfbd07vdlih5t71 104 123269 285556 2026-05-14T10:18:34Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «Italii, a ŭ dwuch nastupnych stahodździach nawat i ŭ addalenych prawincyjach rymskaje dziaržawy. {{Водступ|2|em}}Hetyja try stahodździ jość časam razćwietu rymskaje dziaržawy. Paźniej hetaja ahramadnaja dziaržawa była zaležna ad najomnych barbaraŭ, praz jakich sabie zhatawała zhubu. {{Водступ|2|em}}U pieršaj pałowie IV stahodździa panujučaj relihijaj u Rymskaj Imperyi stanowicca Chryścijanskaja. Heta byli časy, kali ŭ c...» 285556 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>Italii, a ŭ dwuch nastupnych stahodździach nawat i ŭ addalenych prawincyjach rymskaje dziaržawy. {{Водступ|2|em}}Hetyja try stahodździ jość časam razćwietu rymskaje dziaržawy. Paźniej hetaja ahramadnaja dziaržawa była zaležna ad najomnych barbaraŭ, praz jakich sabie zhatawała zhubu. {{Водступ|2|em}}U pieršaj pałowie IV stahodździa panujučaj relihijaj u Rymskaj Imperyi stanowicca Chryścijanskaja. Heta byli časy, kali ŭ chryścijanskim kaściele mieŭ wialiki ŭpłyŭ kirunak ascetyčny, paŭstaŭšy z Chrystowaj nawuki, paniataj adnabočna. Ascety žadali mučeńnia cieła, kab praz heta lepš było dla dušy źblizicca da Boha. Pasty, bičawańnie, biazsonnaść, niadbałaść pra swajo cieła, addzialeńnie ad świetu i klaštary-manastyry — woś kličy, prapanawanyja ascetami — wialikimi worahami fizyčnaha wychawańnia. {{Водступ|2|em}}Na ščaście pamiž wialikich ajcoŭ Chryścijanskaha kaścioła znajšlisia i takija, što patrapili pahadzić hreka-rymskuju cywilizacyju z wymahańniem Chryścijanskaje wiery. Hetymi ajcami byli św. Hieronim i św. Aŭhustyn. Pieršy z ich prapanuje wučyć dziaciej pačatkaŭ św. Pisańnia padčas hulniaŭ (rymskaja metoda), św. Aŭhustyn himnastyku ličyć naraŭnie z inšymi świeckimi nawukami i prapanuje, kab jaje znaŭ nawat duchoŭny. Nia hledziačy na niezrazumieńnie tahačasnym Chryścijanstwam karyści fizyčnaha wychawańnia, pokul istnawała rymskaja dziaržawa, hetaje wychawańnie ŭ joj adnak nie źmianiłasia, dajučy dla moładzi chacia reštki hreka-rymskaje kultury cieła, jakaja zachawałasia ŭ školnaj i siamiejnaj trahiedyi Rymlanaŭ.<noinclude></noinclude> 7bmth505dktwpdhcc75rrrggk386mrq 104 123270 285557 2026-05-14T10:22:35Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Z rymskich wučonych i znatnych mužaŭ, pracujučych u kirunku fizyčnaha wychawańnia, najsłaŭniejšym byŭ ''Galenus'' (131—201 pa N. Chr.). Jon byŭ lekaram hładzijatarskaje škoły, aznačaŭsia wialikaj wučonaściu i šmat pisaŭ. Da našych časaŭ zachawałasia 146 jaho prac, pierawažna pra anatomiju, fizyolohiju i fizyčnaje wychawańnie. Až da XVI stahodździa medycyna karystałasia jaho pracami. {{Водступ|2...» 285557 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Z rymskich wučonych i znatnych mužaŭ, pracujučych u kirunku fizyčnaha wychawańnia, najsłaŭniejšym byŭ ''Galenus'' (131—201 pa N. Chr.). Jon byŭ lekaram hładzijatarskaje škoły, aznačaŭsia wialikaj wučonaściu i šmat pisaŭ. Da našych časaŭ zachawałasia 146 jaho prac, pierawažna pra anatomiju, fizyolohiju i fizyčnaje wychawańnie. Až da XVI stahodździa medycyna karystałasia jaho pracami. {{Водступ|2|em}}Hety wučony ŭ wadnej z swaich prac pad zahałoŭkam „Hygiena“ wyrazna razhladaŭ teoryju himnastyki, jasna ŭstanawiŭ hruntoŭnuju systemu fizyčnaha wychawańnia i stwaryŭ asnowu lekarskaje himnastyki. Galenus nia raić himnastykawać usich roŭna, a prytarnowywać himnastyku da wieku (uzrostu), rodu, zdaroŭja i siły himnastykujučaje asoby. {{Водступ|2|em}}Himnastyčnyja ruchi dzielić jon na takija 4 hrupy: ruchi dziejnyja, pasyŭnyja, miašanyja i ruchi ŭspakajwajučyja. Ad nastaŭnikaŭ fizyčnaha wychawańnia wymahaje, kab jany źwiartali ŭwahu na indywidualnaść paasobnych wučniaŭ i kab pry himnastycy mieli stupianiowaść (hradacyju) ruchaŭ, pierachodziačy ad lahčejšych da ciažejšych. Ad wučniaŭ wymahaje, kab jany ŭsie himnastyčnyja ruchi wykonywali akuratna j enerhična. Za najlepšuju himnastyku ličyć takuju, jakaja zahartowywaje wučnia i wyrablaje ŭ jaho hrudnuju kletku i lohkija, rajučy dziela hetaha prywučać cieła da roznych niawyhadaŭ i mnoha piajać. {{Водступ|2|em}}U jaho himnastyčnaj systemie była źwiartana wialikaja ŭwaha na masaž cieła i na dobruju postać himnastykujučaha.<noinclude></noinclude> 32csblljagk3wjs34y4lk8rl3ejncc9 104 123271 285558 2026-05-14T10:23:39Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— А я табе, здаецца, за два фунты мазі і фунт солі вінават, — кажа адзін дзядзька.</br> {{gap|1.5em}}— Забыўся…</br> {{gap|1.5em}}Борух першы раз у жыцьці забыўся аб такіх справах… Аднак паморшчыў лоб і пачаў думаць. Яго ня так грашовы доўг зацікавіў, як тое, што...» 285558 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— А я табе, здаецца, за два фунты мазі і фунт солі вінават, — кажа адзін дзядзька.</br> {{gap|1.5em}}— Забыўся…</br> {{gap|1.5em}}Борух першы раз у жыцьці забыўся аб такіх справах… Аднак паморшчыў лоб і пачаў думаць. Яго ня так грашовы доўг зацікавіў, як тое, што пачаў забываць такія рэчы… Нарэшце павесялеў — прыпомніў:</br> {{gap|1.5em}}— Гэта было пры выхадзе ізраільцян з Міцраім, як бог первенца Фараона забіў… У бібліі запісана якраз на гэтым месцы.</br> {{gap|1.5em}}— Дык колькі-ж табе заплаціць?</br> {{gap|1.5em}}— А ня трэба! Ня трэба! — аднекваўся Борух. — Замурую біблію ў запечцы. Няхай на вачох ня будзе…</br> {{gap|1.5em}}— Замуруй, замуруй, браце! — спагадна кажа селянін. — Няхай твае ўнукі і праўнукі яе болей ня знойдуць!</br> {{gap|1.5em}}Часта Міхалка з Борухам езьдзяць у горад дэлегатамі ад сялян. Мала таго, што яны ў горадзе праводзяць на зьездах свае сялянскія справы, яны зьяўляюцца там яшчэ пажаданымі гасьцьмі: начуюць у чыстых сьветлых пакоях, харчуюцца дарма ў цэрабкопаўскіх сталоўках, слухаюць розныя лекцыі па сельскай гаспадарцы, бываюць у тэатрах. Але галоўным чынам у горадзе іх цікавяць фабрыкі і заводы, дзе ўсё ім паказваюць, як гаспадаром, ад маленькіх ролікаў да вялізных рухавікоў, жалезных асілкаў у некалькі дзесяткаў конскіх сіл. Надзвычайная стройнасьць працы, дзе мускулы людзей заменены мускуламі чыгуну і сталі, захапляюць Міхалку і Боруха сваім хараством і магутнасьцю. Ветлыя твары сотняў рабочых глядзяць на гасьцей з усьмешкай, такія блізкія ім, такія родныя.</br><noinclude></noinclude> g227od7hwh7dqeoj12g23x44fmd4eo7 104 123272 285559 2026-05-14T10:31:32Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— Аднаго поля з намі ягадкі, — крычыць Міхалка да Боруха на самае вуха, бо праз грукат і стукат машын ледзь чутны яго словы. — Гэта, браце ты мой, і ёсьць змычка гораду з вёскай. Мы іх хлебам і мясам кормім, а яны нам цьвякі даюць, вопратку, боты і ро...» 285559 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— Аднаго поля з намі ягадкі, — крычыць Міхалка да Боруха на самае вуха, бо праз грукат і стукат машын ледзь чутны яго словы. — Гэта, браце ты мой, і ёсьць змычка гораду з вёскай. Мы іх хлебам і мясам кормім, а яны нам цьвякі даюць, вопратку, боты і розныя прылады да нашай гаспадаркі. Мазалі і ў іх, і ў нас ад аднэй і тэй самай музыкі — ад працы.</br> {{gap|1.5em}}З гарою кніг, газэт і іншых падарункаў ад сваіх шэфаў — рабочых з фабрыкі „Комінтэрн“ — Міхалка з Борухам едуць да хаты. <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">IX</br> '''Пановаму</span></center> {{gap|1.5em}}Пановаму перарэзана ранейшая панская і папоўская зямля. Пановаму перарэзваецца і ранейшы панскі і папоўскі гадавы каляндар. Адно з адным зьвязана новымі ўмовамі працы і новымі настроямі працоўных.</br> {{gap|1.5em}}З тым самым імпэтам, як пры дзяльбе панскай зямлі, Міхалка дзеліць год на новыя шнуры. Міхалка цяпер не адзін — ёсьць вялікая грамада комсамольцаў і піонэраў. Яны перахварбоўваюць год у новыя калёры. Скасаваны старыя царкоўныя сьвяты. Сьвяткуюцца новыя. Толькі некаторыя з старых дзядоў і бабулек ходзяць у царкву за некалькі вёрст.</br> {{gap|1.5em}}Найвялікшыя цяпер сьвяты: Кастрычнік — увосені, Першае Мая — увесну.</br> {{gap|1.5em}}Шмат каштавала стараньня Міхалцы, грамадзе комсамольцаў і піонэраў гэтая перакройка году на новы лад. Прыходзілася ледзь ня бойкамі адваёўваць новы каляндар. Міхалка ведаў, як называецца гэтая барацьба — барацьба на ідэолёгічным фронце. Гэты фронт,<noinclude></noinclude> sf1oylu9bplwtprj1jq9dfyd5315nfy 104 123273 285560 2026-05-14T10:35:40Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «ведаў Міхалка, самы цяжкі. Стрэльбай і кулямётам тут нічога ня зробіш. Але бяседы, спэктаклі і песьні, а галоўнае, новыя ўмовы жыцьця ўзялі верх над старым календаром.</br> {{gap|1.5em}}Стары каляндар абрастае мохам і пачынае забывацца,</br> {{gap|1.5em}}У тое лета Міхал...» 285560 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>ведаў Міхалка, самы цяжкі. Стрэльбай і кулямётам тут нічога ня зробіш. Але бяседы, спэктаклі і песьні, а галоўнае, новыя ўмовы жыцьця ўзялі верх над старым календаром.</br> {{gap|1.5em}}Стары каляндар абрастае мохам і пачынае забывацца,</br> {{gap|1.5em}}У тое лета Міхалка быў вельмі занят газэтамі. Чытаў ён зусім лёгка і бадай усё сам разумеў. Ён накідваўся на друкаванае слова, як галодны на хлеб. Тое, што да сталых гадоў быў няпісьменным, павялічыла цяпер яго цягу да навукі. Ён хацеў запоўніць цяпер пустыя прагаліны сваіх ведаў. І чым больш ён чытаў, тым больш пустых прагалін стаяла перад ім. А калісьці думаў, што ўсё знае і ведае.</br> {{gap|1.5em}}Чытаючы газэту, або кніжку, Міхалка спыняўся над кожным незразумелым словам. Даведваўся ў настаўніка, у некаторых комсамольцаў-рабфакаўцаў, якія прыяжджалі з Менску на вакацыі, глядзеў у слоўнікі, якімі назапасіўся сам у горадзе. Географію вывучаў па газэтных тэлеграмах. На сьцяне ў клюбе Комуны вісела вялікая карта зямлі. Бачыць Міхалка ў газэце: „Мадрыд“, „даёш слоўнік“ — думае Міхалка. Бярэ слоўнік. „Дык вось яно што, сталіца Гішпаніі“. Знайшоў на карце Гішпанію. Так вось і Мадрыд маленькай кропкай. Пасьля гэтага цягне паглядзець у „Настольны каляндар“ кароткае апісаньне Гішпаніі: які там дзяржаўны лад, якая прамысловасьць, сельская гаспадарка і іншае.</br> {{gap|1.5em}}Чытаньне газэт выклікае ў яго патрэбу да чытаньня розных кніжак і кніг. Вельмі зацікавіўся Кітаем, дзе за апошнія гады там нешта бурыцца, кіпіць, як у катле. Ангельскі капітал там арудуе. Кітайскі рыкша (Міхалка ведае і гэтае слова) бунтуецца. Там рэволюцыя.</br><noinclude></noinclude> bz00iarck1d28hbt87yzoxtxmke2a0l 104 123274 285561 2026-05-14T10:39:40Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Galenus u swajej systemie wyličaje šmat hulniaŭ, pieradusim hulniaŭ ź miačykam. {{Водступ|2|em}}U swajej knižcy „Hygiena“ časta kaža hetak: „Najlepšyja adnak wyklučna, bo asnaŭnyja himnastyčnyja wučeńni — heta systematyčnyja, jak łučačyja ŭ sabie pryjemnaść, uwahu na zdaroŭje i pryhožaść“. {{Водступ|2|em}}U kancy swajej knižki paświačaje ceły raździeł sprawie pryhataŭleńnia...» 285561 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Galenus u swajej systemie wyličaje šmat hulniaŭ, pieradusim hulniaŭ ź miačykam. {{Водступ|2|em}}U swajej knižcy „Hygiena“ časta kaža hetak: „Najlepšyja adnak wyklučna, bo asnaŭnyja himnastyčnyja wučeńni — heta systematyčnyja, jak łučačyja ŭ sabie pryjemnaść, uwahu na zdaroŭje i pryhožaść“. {{Водступ|2|em}}U kancy swajej knižki paświačaje ceły raździeł sprawie pryhataŭleńnia nastaŭnikaŭ himnastyki, kažučy tak: „Istnuje wialikaja roźnica pamiž wywučanym kiraŭnikom himnastyki, a nieŭświadomlenym, katory nie rabiŭ dośledaŭ, a znaje tolki praktyčny wonkawy bok himnastyki; roźnica jość tak wialikaja, jak pamiž lekaram i kucharam. {{Водступ|2|em}}Pamior Galenus u pačatku III-ha stahodździa pa N. Chr., u časie, kali rymskaja dziaržawa ciešyłasia razćwietam, wialikaj mahutnaściu i dabrabytam swaich hramadzian. {{Водступ|2|em}}Adnačasna z bahaćciem i dabrabytam rymskaha narodu pačałosia hulaščaje i raspusnaje žyćcio i ahulnaje panižeńnie dobrych abyčajaŭ. Razam z hetym źnikaje rupliwaść pra fizyčnaje wychawańnie hramadzian. Nie pamahli załožanyja cezaram Aŭhustam suwiazi („Sodaliciae iuvenum“). Rymskaja moładź zamiesta ŭzmacniać swajo cieła himnastykaj, zamiesta pryhataŭlacca fizyčna i maralna dziela pracy dla dabra baćkaŭščyny, addawałasia biazmetnamu hulaščamu žyćciu. {{Водступ|2|em}}Fizyčnaje wychawańnie, złučanaje z hartawańniem i niawyhodami cieła, mieła što-raz mienš starońnikaŭ, ustupajučy miesta cyrkowym papisam, mała karysnym ahulnamu zdaroŭju hramadzianstwa.<noinclude></noinclude> ge4crnho8nkzo8hlio9sf3mpjuz3eaq 104 123275 285562 2026-05-14T10:41:54Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Hetkim sposabam staŭsia zaniapad fizyčnaha, a razam z hetym i maralnaha wychawańnia ŭ Rymlanaŭ. {{Водступ|2|em}}Śmieła možna skazać, što heta była adna z pryčyn zaniapadu rymskaje dziaržawy. {{Цэнтар|VI.<br />'''Fizyčnaje wychawańnie ŭ siaredniawiečy i nawiejšych časach.'''}} {{Водступ|2|em}}U pačatku VI-ha stahodździa byŭ zaniapad rymskaje dziaržawy. Adnoj z pryčyn hetaha zaniapadu był...» 285562 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Hetkim sposabam staŭsia zaniapad fizyčnaha, a razam z hetym i maralnaha wychawańnia ŭ Rymlanaŭ. {{Водступ|2|em}}Śmieła možna skazać, što heta była adna z pryčyn zaniapadu rymskaje dziaržawy. {{Цэнтар|VI.<br />'''Fizyčnaje wychawańnie ŭ siaredniawiečy i nawiejšych časach.'''}} {{Водступ|2|em}}U pačatku VI-ha stahodździa byŭ zaniapad rymskaje dziaržawy. Adnoj z pryčyn hetaha zaniapadu było ahulnaje abnižeńnie cywilizacyi i poŭny zanik fizyčnaha wychawańnia ŭ rymskich škołach, katoryja byli tady ŭ rukach Chryścijanskaha kaścioła. {{Водступ|2|em}}Razumiejecca, što himnastykawańnie i dahlad cieła byli wyklučany z prahramy školnaha wychawańnia. Boj jak-ža-ž mahli ascety pazwolić himnastykawać i dahladać cieła, kali ŭwažali jaho za woraha dušy! {{Водступ|2|em}}U škołach dzieci instyktoŭna adčuwali patrebu hulniaŭ, dziela hetaha ŭ niekatorych škołach pazwalali im na hulniu, uwažajučy jaje za biazhrešnuju razryŭku. Adnak u bolšaj čaści tahočasnych škołaŭ ciažkimi karami było zabaroniena addawacca hulniam. Razam z hetym usio bolej paharšalisia ŭ škołach metady nawučańnia, jakoje było wyklučna pamiaćciowaje i ŭ čužoj miortwaj łacinskaj mowie. {{Водступ|2|em}}Aprača hetaha bićcio dziaciej było bolš raspaŭsiudžana, jak u časach staradaŭnych. Nia hledziačy adnak na ŭsio heta nielha skazać, što ŭ časach siaredniawieča byŭ ahulny zaniapad fizyčnaha wychawańnia.<noinclude></noinclude> jgpaedlhnecr0h3bxcf9ighdfgplt14 104 123276 285563 2026-05-14T10:43:04Z By-isti 3554 /* Праблематычная */ 285563 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="By-isti" /></noinclude> {{Цэнтар|{{Разьбіўка|'''Частка другая'''}}|памер=120%}} {{Ініцыял|'''1'''}} Хоць брыгадзір Зелянюк і паказваецца ў гэтым апавяданьні, як цалкам станоўчы, мала не ідэальны герой сучаснасьці, але і ён, як кожны жывы чалавек, меў свае слабасьці. Так, напрыклад, ён кахаў дзяўчыну. Кахаў пяшчотна, горача, прагавіта, як-ткі і кожны хлопёц гадоў у дваццаць ці троху болей, што ня ўправіўся яшчэ марна растрэсьці жыватворчы агонь свайго маладога сэрца. {{Водступ|2|em}}Дзяўчына Зелянюкова жыла ў горадзе і да падзей, што тут апісваюцца, мела толькі ўкосныя адносіны, але дзеля паўнейшае характарыстыкі самога Зелянюка ня шкодзіць сказаць колькі слоў і пра яго любую. {{Водступ|2|em}}Зелянюку яна заўсёды ўспамінаецца такая, як ён яе ўпяршыню ўбачыў на заводзе сярод дакучлівае гурмы экскурсантаў. {{Водступ|2|em}}Яна стаяла над ім трошку сьмешная ў сваім наіўным захапленьні. Яна нібы брала сама ўдзел у рабоце, памагала яму. Ці толькі прыкладаў ён да дрэва разец, з-пад яго празрыстым мярэжыстым касьніком выпаўзала сьвежая стружка, — яна са шчырай турботай сачыла за пакручастым рухам гэтае стружкі. Яе тонкія бровы ўсё падымаліся і падымаліся, лоб старанна зьбіраўся ў густую сетку маршчынак, а напаўраскрытыя ружовыя губкі пацешна рухаліся ў тахт варштату. Як прымаў ён разец, напружаньне ўраз зьлятала з яе твару, і яна аж уздыхала, небарака, у раптоўным палягчэньні. Потым — зноў. {{Водступ|2|em}}Яна ўпэўнена была, што ён, заняты работай, ня бачыць яе, і ня мела патрэбы сачыць за сабой, за выразам свайго тавару — яна памагала яму з поўным самазабыцьцём. Алё ён упраўляўся ўсё-ткі кідаць у яе бок няпрыметныя погляды, ледзьве стрымліваў усьмешку. {{Водступ|2|em}}Скрозь высокія з дробнымі шыбкамі вокны ў цэх зазірала рэдкае зімовае сонца і гуляла па стружках залатымі жвавымі зайчанятамі. Адзін зайчык скрозь трапятаўся ў яе на твары і надаваў яму дзіўную кволую празрыстасьць. Калі-ж ён, гарэза, ускочыў быў раптам у яе старанна раскрыты ружовы раток, Зелянюк ня вытрымаў, і, адхіснуўшыся ад варштату, голасна засьмяяўся. Яна зьдзіўлена паглядзела на яго: {{Водступ|2|em}}— Чаго ты, сьмяешся? {{Водступ|2|em}}Ён ня ведаў, што адказаць, бо не хацеў пакрыўдзіць яе. Тады, каб парушыць няпрыемнае маўчаньне, яна запытала:<noinclude></noinclude> 3jpecrjgrkcjauggi69d6qcuedksyu5 104 123277 285564 2026-05-14T10:44:38Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Hety zaniapad byŭ tolki ŭ škołach. {{Водступ|2|em}}U tahočasnym hramadzianstwie himnastyka i naahuł kultura cieła nie zaniapała. {{Водступ|2|em}}Škołaŭ było adnosna nia mnoha. Jany byli pierawažna manastyrskija, katedralnyja i parachwijalnyja. Usie jany pryhataŭlali moładź wyklučna na duchoŭnikaŭ i pamocnikaŭ kaścielnaje słužby. {{Водступ|2|em}}Nia ŭsie-ž tady byli duchoŭnikami; wiali...» 285564 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Hety zaniapad byŭ tolki ŭ škołach. {{Водступ|2|em}}U tahočasnym hramadzianstwie himnastyka i naahuł kultura cieła nie zaniapała. {{Водступ|2|em}}Škołaŭ było adnosna nia mnoha. Jany byli pierawažna manastyrskija, katedralnyja i parachwijalnyja. Usie jany pryhataŭlali moładź wyklučna na duchoŭnikaŭ i pamocnikaŭ kaścielnaje słužby. {{Водступ|2|em}}Nia ŭsie-ž tady byli duchoŭnikami; wialikaja častka moładzi była hadawana zusim inakš, pawodle tradycyjaŭ pahanskaha hramadzianstwa, z jakoha pachodziła. Hetyja tradycyi stwaryli Kielty, paŭnočnyja Giermany i Sławianie. {{Водступ|2|em}}Kielty — heta wajaŭničyja plamiony, — wielmi lubili sport i himnastyku. U Irlandcaŭ, jakija majuć prymiešku krywi Kieltaŭ, narodnyja ihry zachawalisia najdaŭžej z usich cywilizawanych narodaŭ. Hetyja ihry byli padobny da stara-hreckich i adbywalisia tak-sama ŭ čeść pamioršych daŭnych bahatyroŭ z pahanskich časaŭ. Wyšej uspomnienyja ihry ŭ Irlandcaŭ zanikli tolki na pačatku prošlaha stahodździa. {{Водступ|2|em}}Paŭnočnyja Giermany byli wielmi dobryja maraki, kalanizatary i zdabyŭcy; razam z hetym nałahowa addawalisia rycarskim ihram. {{Водступ|2|em}}Ab Sławianach pahutarym u raździele ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ. {{Водступ|2|em}}Wyhadawanaje na tradycyjach wyšejuspomnienych, tady jašče pahanskich narodaŭ, hramadzianstwa siaredniawieča nie pakidała rupicca ab dahladzie i himnastykawańni cieła, nia hledziačy na toje, što praniknutaje ducham ascetyzmu tahočasnaje chryścijanstwa mieła zusim inšy klič.<noinclude></noinclude> qxryyxzhqso5vom7olnubwv5or2232d 104 123278 285565 2026-05-14T10:47:19Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Hetym kličam było: „Muč i pahardžaj swajo cieła, bo jano jość woraham twajej dušy“. {{Водступ|2|em}}Abstawiny tahočasnaha žyćcia zmušajuć bolšuju častku hramadzianstwa da fizyčnaje pracy i rabieńnia aružžam. Heta datyčyć pieradusim rycarskaje klasy. Wychawańnie rycarskaha chłapca pačynałasia ŭ 7-m hodzie jaho žyćcia. Hetaje wychawańnie adbywałasia doma, pad kiraŭnictwam baćki, abo inšaha i...» 285565 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Hetym kličam było: „Muč i pahardžaj swajo cieła, bo jano jość woraham twajej dušy“. {{Водступ|2|em}}Abstawiny tahočasnaha žyćcia zmušajuć bolšuju častku hramadzianstwa da fizyčnaje pracy i rabieńnia aružžam. Heta datyčyć pieradusim rycarskaje klasy. Wychawańnie rycarskaha chłapca pačynałasia ŭ 7-m hodzie jaho žyćcia. Hetaje wychawańnie adbywałasia doma, pad kiraŭnictwam baćki, abo inšaha instruktara, i składałasia z himnastykawańniaŭ cieła, pryhataŭlajučych pieradusim da wajenščyny. {{Водступ|2|em}}Paśla achwotna pasyłana chłapca da zamku bahaciejšaha i słaŭniejšaha rycara; najčaściej heta było ad 14-ci da 15-ci hadoŭ žyćcia. Tam addawaŭsia chłapiec tradycyjnym himnastykawańniam swȧich pahanskich prodkaŭ, naprykład: bieh, skok, kidańnie kamieniem, aščepam, dužańnie i specjalnyja šlachockija sporty, jak jazda konna, fechtawańnie, tancy i stralańnie. {{Водступ|2|em}}Aprača hetaha było palawańnie, hulnia ź miačykam i pływańnie. Adnym słowam rycarski chłapiec wučyŭsia pieranosić choład, hoład i ŭsialakija niawyhody, inakš — zahartowywaŭsia da ŭsiaho. Wyhadawany hetkim sposabam u 26-ym hodzie swajho žyćcia rabiŭsia ŭžo jon rycaram. {{Водступ|2|em}}Zamiest daŭnych pahanskich ihraŭ rycary mieli swaje turniry, jakija, padobna jak i bolšaść rycarskich zwyčajaŭ, byli zapačatkawany ŭ Francyi. {{Водступ|2|em}}Hetyja turniry, padobna ihram, apisanym ŭ Homera, adbywalisia wypadkowa, padčas roznych światkawańniaŭ. Udzieł brali ŭ ich tolki rycary. Pierad {{перанос-пачатак|п=tur|к=nirami}}<noinclude></noinclude> 76m1lv79dq5buvfjqok09r046mwy0a4 104 123279 285566 2026-05-14T10:50:28Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=tur|к=nirami}} adbywałasia dawoli starannaje i doŭhaje da ich pryhataŭleńnie. {{Водступ|2|em}}Užo niekalki miesiacaŭ pierad imi heraldy abjaždžali časam nawat dalokija zamiežnyja krai i abwiaščali turniry. {{Водступ|2|em}}Nia mała kłopatu mieła kamisija, jakaja spraŭdžała, chto z braŭšych udzieł na turniry maje prawa da hetaha. {{Водступ|2|em}}Da turniraŭ nie dapuščana heretykaŭ...» 285566 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=tur|к=nirami}} adbywałasia dawoli starannaje i doŭhaje da ich pryhataŭleńnie. {{Водступ|2|em}}Užo niekalki miesiacaŭ pierad imi heraldy abjaždžali časam nawat dalokija zamiežnyja krai i abwiaščali turniry. {{Водступ|2|em}}Nia mała kłopatu mieła kamisija, jakaja spraŭdžała, chto z braŭšych udzieł na turniry maje prawa da hetaha. {{Водступ|2|em}}Da turniraŭ nie dapuščana heretykaŭ, zdradnikaŭ swajho karala, abo kniazia, dezerciraŭ, nie datrymliwajučych słowa, zabojcaŭ, bandytaŭ, kryŭdzicielaŭ swaich paddanych, abo ŭdowaŭ i sirotaŭ i šmat inšych. {{Водступ|2|em}}Brana pad uwahu taksama, ci aružža rycara jość u paradku i ci koń jaho nia maje jakich norawaŭ. {{Водступ|2|em}}Wybranaje da turniru miesta abharadžywali płotam, katory mieŭ formu prostakuta; wialičynia jaho zaležała ad taho, skolki było pradbačana prysutnych hladzielnikaŭ. {{Водступ|2|em}}Ziamlu na abharodžanym miejscy raŭniali i ćwiorda ŭbiwali. Praznačanyja miejscy dla 2-ch praciŭnych hrupaŭ rycaraŭ raździalali šnurami, jakija na znak pačatku bitwy pieracinali. Dla znatnych hladzielnikaŭ pry adnym z bakoŭ prostakuta budawali trybuny. Inšyja baki prostakuta praznačany byli ludziam prostym, jakija byli padzieleny pawodle relihii, abo narodnaści. {{Водступ|2|em}}Trybuny, a tak-sama i baki prostakutnaje płoščy byli choraša prybrany. {{Водступ|2|em}}Turniry byli ŭ najlepšym razćwiecie ad X da XV stahodździa. Jany składalisia z aružnaje baraćby konnych rycaraŭ. Spačatku ŭžywałasia da hetaha {{перанос-пачатак|п=zwy|к=čajnaje}}<noinclude></noinclude> 7ha4fljm5xaqq7dxwwl3kagundyvapj 104 123280 285567 2026-05-14T10:51:38Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— Ты тут працуеш, у мадэльным? {{Водступ|2|em}}— Не, я ў ліцейным. {{Водступ|2|em}}— А што ты тут робіш? {{Водступ|2|em}}Ён трошку падумаў, мяркуючы, мабыць, ці варта з ёй удавацца ў падрабязную гутарку, але зірнуў на яе шчыры поўны сур‘ёзнае ўвагі, тв...» 285567 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Ты тут працуеш, у мадэльным? {{Водступ|2|em}}— Не, я ў ліцейным. {{Водступ|2|em}}— А што ты тут робіш? {{Водступ|2|em}}Ён трошку падумаў, мяркуючы, мабыць, ці варта з ёй удавацца ў падрабязную гутарку, але зірнуў на яе шчыры поўны сур‘ёзнае ўвагі, твар і здаўся. {{Водступ|2|em}}— Бачыш, я выхадны сёньня. А варштат гэты вольны. Я папрасіў дазволу папрацаваць на ім. Так, для сябе… {{Водступ|2|em}}— А што ты робіш? {{Водступ|2|em}}Ён трошку засароміўся. {{Водступ|2|em}}— Я раблю модэль аднае машыны… новае машыны… {{Водступ|2|em}}Дзяўчына працягнула з адкрытым зьдзіўленьнем і павагай: {{Водступ|2|em}}— Ты вынаходца? {{Водступ|2|em}}Ён скрывіў твар у пагардлівую грымасу (ат, якое там вынаходзтва!), і яна, падбадзёраная гэтай грымасай, па-свойску ўсьміхнулася і, жвава падміргнуўшы яму, папрасіла: {{Водступ|2|em}}— Дай мне паспрабаваць… Я асьцярожна… {{Водступ|2|em}}Ён адгарадзіў яе рукой ад варштату. {{Водступ|2|em}}— Ня можна… Папсуеш. {{Водступ|2|em}}— А можа і не папсую? {{Водступ|2|em}}— У нас на „а можа“ ня робіцца. {{Водступ|2|em}}Дзяўчына нездаволена скрывіла губкі, Яна пэўна і пайшла-б ад яго пасьля гэтага, але, мабыць, не хацела пакідаць па сабе няёмкае ўражаньне і таму, пільна паглядзеўшы на Зелянюка, запытала: {{Водступ|2|em}}— Ты комсамолец? {{Водступ|2|em}}— І партыец. {{Водступ|2|em}}— О!.. {{Водступ|2|em}}Яна змоўчыла троху. Потым пахвалілася: {{Водступ|2|em}}— Я таксама комсамолка. Ты ведаеш, што наша тэхнікумская ячэйка будзе з вашаю ў сутаварыстве? Будзём памагаць вам, а вы нам… {{Водступ|2|em}}— Ведаю… А што? {{Водступ|2|em}}— Нічога. Не дасі пакруціць? {{Водступ|2|em}}— Ня дам. {{Водступ|2|em}}Яна дакорліва паківала галавой і строга паглядзела на Зелянюка. Хацела яшчэ нешта сказаць, але яе гукнулі ад дзьвярэй: {{Водступ|2|em}}— Стася! мы пайшлі далей! {{Водступ|2|em}}Яна крутка завярнулася і пайшла ад яго шпаркай цьвёрдай хадою. Ен глядзеў ёй усьлед з спакойнай усьмешкай, а як дайшла яна да дзьвярэй, ён раптам чамусьці занепакоіўся і, нібы ўздумаўшы нешта, гукнуў яе: {{Водступ|2|em}}— Стася! {{Водступ|2|em}}Яна перш сунялася, не азіраючыся — разважала, ці варта адгукнуцца, ці мо‘ лепей не зьвярнуць увагі. Але ён ужо дагнаў яе, і яны пайшлі поплеч. {{Водступ|2|em}}— Я пайду з табой па заводу, буду тлумачыць табе. Добра? {{Водступ|2|em}}— А модэль?<noinclude></noinclude> tmj0g9hhgzjput951az7mdahszr6pk9 104 123281 285568 2026-05-14T10:53:45Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=zwy|к=čajnaje}} wostraje aružža. Paźniej adnak heta było redkaściaj, a ahulna ŭžywana pikaŭ z tupymi kancami. Pamima hetaha, baraćba dawała šmat wypadkaŭ ciažkaha paranieńnia, a nawat i śmierci. Kab aścierahčy ad hetaha, rabili piki z miakkaha drewa, jakoje chutčej łamałasia pry spatkańni rycaraŭ, nie pazwalajučy hetym samym zrabić adzin druhomu wialikaj škody. Taksama i turniraŭskija miečy mieli tu...» 285568 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=zwy|к=čajnaje}} wostraje aružža. Paźniej adnak heta było redkaściaj, a ahulna ŭžywana pikaŭ z tupymi kancami. Pamima hetaha, baraćba dawała šmat wypadkaŭ ciažkaha paranieńnia, a nawat i śmierci. Kab aścierahčy ad hetaha, rabili piki z miakkaha drewa, jakoje chutčej łamałasia pry spatkańni rycaraŭ, nie pazwalajučy hetym samym zrabić adzin druhomu wialikaj škody. Taksama i turniraŭskija miečy mieli tupyja kancy. Narmalny sposab baraćby — heta byŭ duel dwuch rycaraŭ, jakija paśla niewialikaha raźbiehu staralisia trapić ŭ tułaŭ. Aprača adzin druhoha pikaj u haławu, abo hetkich duelaŭ adbywalisia jašče turniry, prypaminajučyja ciapierašnija maneŭry. Rycary pry hetym dzialilisia na dwa addzieły, biŭšyjasia adzin z druhim. Pry takich turnirach dachodziła da wialikaje zaŭziataści. {{Водступ|2|em}}U kancy siaredniawieča pajaŭlajecca na turnirach i piachotnaja baraćba. Hetaja adbywałasia woś jak: rycary stajać z miečami, abo pikami z abodwuch staron adharadžywajučaj ich barjery, z-za katoraje paśla atakujuć adzin druhoha. Heta jość ništo inšaje, jak pačatak fechtawańnia. {{Водступ|2|em}}Chutka turniry byli tak raspaŭsiudžany, što kožny rycar amal nie zaŭsiody moh u ich brać udzieł. {{Водступ|2|em}}Turniry mieli karysny ŭpłyŭ nia tolki na wychawańnie rycaraŭ, ale taksama i inšych klasaŭ, jakija chacia nia byli dapuščany da turniraŭ, adnak mahli być ich hladzielnikami, a hetym samym brali prykład i achwotu da swaich, nia tak uračystych ihraŭ. {{Водступ|2|em}}Turniry mieli adnak i swaju kiepskuju staranu. Pamima ŭžywańnia tupoha aružža, časta zdaralisia wypadki paranieńniaŭ, abo j śmierci. Z hetaje {{перанос-пачатак|п=pryčy|к=ny}}<noinclude></noinclude> 40w8fkvqlkr3t96kuatvdn66nbkl35f 104 123282 285569 2026-05-14T10:57:35Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=pryčy|к=ny}} biskupy zabaraniali chryścijanam brać udzieł u turnirach. {{Водступ|2|em}}Adnak hety rycarski zwyčaj byŭ tak papularny i raspaŭsiudžany, što nawat chryścijanam trudna było wykanać prykaz swaich biskupaŭ. Na turnirach, pamima zabarony, časta byli prysutnymi náwat znatnyja chryścijanskija duchoŭniki. {{Водступ|2|em}}A što-ž kazać pra prosty chryścijanski narod? {{Водступ|...» 285569 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=pryčy|к=ny}} biskupy zabaraniali chryścijanam brać udzieł u turnirach. {{Водступ|2|em}}Adnak hety rycarski zwyčaj byŭ tak papularny i raspaŭsiudžany, što nawat chryścijanam trudna było wykanać prykaz swaich biskupaŭ. Na turnirach, pamima zabarony, časta byli prysutnymi náwat znatnyja chryścijanskija duchoŭniki. {{Водступ|2|em}}A što-ž kazać pra prosty chryścijanski narod? {{Водступ|2|em}}Treba zaznačyć, što ŭčaśniki turniraŭ aprača maralnaha zadawaleńnia mieli z ich i materyjalnuju karyść. Pieramožca tam atrymliwaŭ darahija naharody, a jašče bolš łakomym — heta było addawańnie pieramožanaha ŭ niawolu pieramožcy, a koń i zbroja pieršaha — wajennaj zdabyčaj druhoha i rabiłasia jaho ŭłasnaściu. Z hetaje pryčyny wytwaryłasia paśla šmat rycaraŭ, jakija praz turniry staralisia ŭzbahacicca, biaručy wykup ad pieramožanych. Praŭdziwyja i dobryja rycary adnak pahardžali hetym. {{Водступ|2|em}}Ahramadnym zaachwočwańniem da wialikich čynaŭ byli dla rycaraŭ kabiety {{Водступ|2|em}}Jany ŭručali pieramožcam naharody, chwalili ich siłu i adwahu, žadajučy im pieramohi na nastupnyja turniry. Pawodle pryniataha zwyčaju kožny rycar addawaŭsia na słužbu adnoj z kabiet, u znak čaho nasiŭ na swajej zbroi jakuju niebudź pryhožuju reč, uziatuju ad jaje. Hetaja adznaka prypaminała jamu tyja abiacańni, jakija daŭ swajej dziaŭčynie. {{Водступ|2|em}}Siaredniawiakowyja turniry ŭ niekatorych miestach pratrywali až da kanca XVI stahodździa. Pryčynaj ich zaniapadu było nastupnaje: zaniapad samoj-ža {{перанос-пачатак|п=rycar|к=skaje}}<noinclude></noinclude> 6x4tdu56i2a45tfr9fa6jb15e2aitxq 104 123283 285570 2026-05-14T11:06:37Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=rycar|к=skaje}} klasy, pierachod abarony miežaŭ haspadarstwa ŭ ruki adumysłowa nabiranaha wojska i źmiena wajennaje techniki. {{Водступ|2|em}}Časy ad XIV da XV stahodździa — heta jość časy humanizmu. Datyčna fizyčnaha wychawańnia — heta časy adradžeńnia hreckich ideałaŭ. Dahlad cieła znachodzić iznoŭ šmat starońnikaŭ, a najbolš spamiž italijskich humanistaŭ, z katorych hłaŭniejšym byŭ...» 285570 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=rycar|к=skaje}} klasy, pierachod abarony miežaŭ haspadarstwa ŭ ruki adumysłowa nabiranaha wojska i źmiena wajennaje techniki. {{Водступ|2|em}}Časy ad XIV da XV stahodździa — heta jość časy humanizmu. Datyčna fizyčnaha wychawańnia — heta časy adradžeńnia hreckich ideałaŭ. Dahlad cieła znachodzić iznoŭ šmat starońnikaŭ, a najbolš spamiž italijskich humanistaŭ, z katorych hłaŭniejšym byŭ ''P. Vergerio''. Jon napisaŭ knižku ab adukacyi znatnaha rodu chłapca. U hetaj knižcy pamiž inšym jość pohlady na fizyčnaje wychawańnie. U hetym kirunku jon idzie za prykładam staradaŭnych hreckich časaŭ. {{Водступ|2|em}}Raić, kab chłapiec addawaŭsia nia tolki dla klasyčnaj literatury, ale kab i ŭpraŭlaŭ biehi, skoki, boks, a paśla j wajennyja wučeńni, jak konnaja jazda, fechtawańnie i h. p. Raić taksama addawacca hulniam, pieradusim ź miačykam, i karystać jak najbolej sa spacyru na wolnym pawietry. Naahuł kaža ŭ mieru jeść, pić i da ŭsiaho hartawacca. {{Водступ|2|em}}Druhim italijskim humanistym, adznačyŭšymsia ŭ kirunku fizyčnaha wychawańnia, byŭ ''Vittorino Da Feltre''. Jon swaich pohladaŭ nia pisaŭ, ale pamima hetaha byŭ adnym z pieršych refarmataraŭ praktyčnaha wychawańnia. Budučy nastaŭnikam kniazioŭskich dziaciej, jon kirawaŭ himnastykawańniem cieła i hulniami swaich wučniaŭ, sam biaručy razam ź imi ŭ ich udzieł. {{Водступ|2|em}}Za prykładam italijskich humanistaŭ pajšło šmat tahočasnych dziejačaŭ roznych krajoŭ. {{Водступ|2|em}}Usie pačali zwaračywać uwahu na fizyčnaje wychawańnie swaich hramadzian, pa myśli hreckich ideałaŭ, tak, što ŭžo XVI stahodździe śmieła možna {{перанос-пачатак|п=na|к=zwać}}<noinclude></noinclude> dm6xhpzrasoc8ijyfgg7qsh4it5d0yv 104 123284 285571 2026-05-14T11:10:16Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=na|к=zwać}} adradžeńniem fizyčnaha wychawańnia. U hetych časach užo amal nia ŭsie dziejačy byli pierakanany ab wialikaj patrebie i wažnaści himnastyki i sportu. {{Водступ|2|em}}Słaŭny italijski lekar ''Hieronymus Mercurialis'' piša wialikuju knižku pad zahałoŭkam „De arte gymnastica“ (ab himnastyčnaj štuce). U hetaj knižcy jon wyskazwaje swaje, zusim niezaležnyja ad inšych upływaŭ, pohlady n...» 285571 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=na|к=zwać}} adradžeńniem fizyčnaha wychawańnia. U hetych časach užo amal nia ŭsie dziejačy byli pierakanany ab wialikaj patrebie i wažnaści himnastyki i sportu. {{Водступ|2|em}}Słaŭny italijski lekar ''Hieronymus Mercurialis'' piša wialikuju knižku pad zahałoŭkam „De arte gymnastica“ (ab himnastyčnaj štuce). U hetaj knižcy jon wyskazwaje swaje, zusim niezaležnyja ad inšych upływaŭ, pohlady na fizyčnaje wychawańnie, prytarnowujučy jaho da duchu i kirunku taho času. {{Водступ|2|em}}Usiu himnastyku jon dzielić na try hetkija čaści: na himnastyku narmalnuju, wajennuju i „błudnuju“ — inakš atletnuju. Hetu apošniuju nazywaje „błudnaj“ dziela taho, što ŭwažaje atletyzm za kirunak, jaki nie dasiahaje ahulnaje mety fizyčnaha wychawańnia. {{Водступ|2|em}}Razumiejučy wialikuju wažnaść sportu i himnastyki ŭ hramadzianstwie Mercurialis rabiŭ starańni pierad carom Maksymilijanam i znatnymi kniaziami, nahawarywajučy ich uwaskresić staradaŭnuju hreckuju sławu fizyčnaha wycháwańnia. {{Водступ|2|em}}Druhim znatnym ŭ hetym časie dziejačam ŭ kirunku himnastyki cieła byŭ francuz ''Michel de Montaigne'', jaki napisaŭ knižku pad zahałoŭkam „Proby“. Hetuju knižku jon całkom paświaciŭ fizyčnamu wychawańniu i zrabiŭ jeju ŭpłyŭ na wychawańnie moładzi nia tolki XVI stahodździa, ale i nastupnych časaŭ. Knižka jaho dačakałasia kala 80 wydańniaŭ, tłumačučy hetym samym ab wialikaj zacikaŭlenaści himnastykawańniem cieła. {{Водступ|2|em}}Trecim mužam XVI-ha stahodździa, dbajučym užo tady pra fizyčnaje wychawańnie, byŭ hišpaniec ''Ludvik Vives'' (1492—1540). Jon raić raspaŭsiudžywać<noinclude></noinclude> 7q8w0z0vs4asnzo3komhz7ybafju274 104 123285 285572 2026-05-14T11:10:40Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— Дармо. Гэта ня пільнае. {{Водступ|2|em}}…І вось ад таго часу мінуў цэлы год. Год гэты быў нязвычайны ў Зелянюковым жыцьці, бо ішоў ён паводле асаблівага дзівоснага календара, дзе было безьліч чырвоных дат, якія, каб дакладна расшыфраваць іх,...» 285572 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Дармо. Гэта ня пільнае. {{Водступ|2|em}}…І вось ад таго часу мінуў цэлы год. Год гэты быў нязвычайны ў Зелянюковым жыцьці, бо ішоў ён паводле асаблівага дзівоснага календара, дзе было безьліч чырвоных дат, якія, каб дакладна расшыфраваць іх, далі-б надзвычайна стракатую номэнклятуру: супольны сход сутаварыскіх ячэек, сустрэча на вечары ў клюбе Карла Маркса, першы пацалунак, экскурсія ў тэхнікум, другі пацалунак, кіно, супольная паездка ў падшэфную вёску (і многа пацалункаў), даклад у тэхнікуме (ён дакладчык), вечар тэхнікуму на заводзе і выпадковая сварка (усё кончана! усё! усё!), доўгі і палкі вечар прымірэньня, брыгада па ўзаемным азнаямленьні з бытам, гарадзкі сад, чаромхавая ноч і прыкрае непаразуменьне з тэхнікумаўскімі варотамі (выдумалі, замыкаць), супольны політгурток (яны, вядома, самыя спраўныя сябры), супольны спэктакль (абое раптам — артысты) і г. д. Ды наогул, хто можа прасачыць за гэтым дзівачным комсамольскім каханьнем, якое ўплятае чаромху ў тэзісы аб соцспаборніцтве, а ў слодыч першых пацалункаў улівае гаркавы прысмак тэорыі дадатковае вартасьці! {{Водступ|2|em}}І вось сядзіць Зеляцюк у глухіх Сівалапах, у хаце селяніна-серадняка Малаха Загароўскага і, апакаваны лютай пяшчотнасьцю, піша гарачы, бязладны ліст да свае каханае. {{Водступ|2|em}}„Любая, мілая, слаўная, злосная, дрэнная Стаська!“ {{Водступ|2|em}}Пасьля клічніка ён становіць яшчэ адзін клічнік і, здаволены, уяўляе, як „слаўная, дрэнная Стаська“ ўзьніме зьдзіўлена бровы, прачытаўшы гэты ўступ, і раздумліва паківае галавой: „О!..“ {{Водступ2-пачатак|2|em}}{{Водступ|2|em}}„Ты думаеш, што я цябе, свайго дарагога зайчыка, не ўспамінаю кожную хвіліну, кожную сэкунду, кожную… (ня ведаю, ці ёсьць яшчэ што меншае за сэкунду)? Ты думаеш, што я не абнімаю цябе ў думках, не цалую тваіх сярдзітых губак, тваіх зялёных, як у кошкі! — вочак? Ты думаеш, што калі рэдка пішу, дык я ўжо і забываюся на цябе? Ведаеш, мая…“{{Водступ2-канец}} {{Водступ|2|em}}Але ці варта перачытваць сьмешную сэнтымэнтальную пісаніну маладога хлопца, які, працяты нястрыманым палам пяшчотнасьці, забываецца на ўсю сваю грамадзкую значнасьць і станавітасьць і пачынае вярзьці зусім нестасоўнае глупства! {{Водступ|2|em}}Адылі другая палавіна Зелянюковага ліста мела зусім інакшы характар, варты ўвагі нават сур‘ёзнага чалавека. Зелянюк пісаў пра савецкія справы. {{Водступ2-пачатак|2|em}}{{Водступ|2|em}}…І мяне думка цешыць, што ты, Стаська, сур‘ёзна (а я думаю, што сапраўды сур‘ёзна) цікавішся гэтым. Дык вось… Пахваліцца асабліва няма чым. Той сход, пра які я табе пісаў, быў нам цэлая катастрофа. Праўда, што на наш актыў ён не зрабіў уплыву — мы працуем, як і раней, і расьцем. Па маіх падлічэньнях, мы маем цяпер блізка пяцьдзесят гаспадароў, якія зараз-жа гатовы пайсьці ў {{перанос пачатак|п=кол|к=гас}}<noinclude></noinclude> 8w0vj8glneznzp3oyz056fb7y1kwkbd 104 123286 285573 2026-05-14T11:17:39Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «usiudy himnastyku, upraŭlajučy jaje jak maha na wolnym pawietry; kaža, kab baćki dziaciej zaachwočwali addawacca himnastycy nia tolki ŭ škole, ale j doma. {{Водступ|2|em}}U hetym samym časie žyŭ niemiec ''W. Trotzendorf'' (1490—1566), jaki byŭ kiraŭnikom škoły ŭ Goldbergu. Jon prymaniwaŭ da swajej škoły wučniaŭ amal nia z usich staronak tahočasnaje Eŭropy. {{Водступ|2|em}}U jaho škole wučni pawinny byli ŭpraŭlać h...» 285573 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>usiudy himnastyku, upraŭlajučy jaje jak maha na wolnym pawietry; kaža, kab baćki dziaciej zaachwočwali addawacca himnastycy nia tolki ŭ škole, ale j doma. {{Водступ|2|em}}U hetym samym časie žyŭ niemiec ''W. Trotzendorf'' (1490—1566), jaki byŭ kiraŭnikom škoły ŭ Goldbergu. Jon prymaniwaŭ da swajej škoły wučniaŭ amal nia z usich staronak tahočasnaje Eŭropy. {{Водступ|2|em}}U jaho škole wučni pawinny byli ŭpraŭlać himnastyku i sport letam i zimoj, z metaj wyrableńnia fizyčnaje siły i źwinnaści. Wialikaja nahrada dawałasia tamu, jaki wydumaŭ jaki-niebudź nowy himnastyčny ruch. {{Водступ|2|em}}Heta wielmi spryjała dla razwoju himnastyki i jaje raspaŭsiudžańnia. {{Водступ|2|em}}Aprača hetaha ŭ Niamieččynie wiadomy refarmatar ''[[Аўтар:Марцін Лютэр|Marcin Lutar]]'' raić u swaich pedahahičnych pracach, kab pamiatali ab fizyčnym wychawańni moładzi. Takija samyja dumki možna znajści i ŭ polskaj literatury XVI-ha stahodździa. Naprykład ''[[Аўтар:Мікалай Рэй|Mikałaj Rej]]'' u swaim twory pad zahaloŭkam „[[:pl:Żywot człowieka poczciwego|Žywot człowieka poczciwego]]“, [[Аўтар:Лукаш Гурніцкі|Łukaš Gurnicki]] ŭ knižcy „[[:pl:Dworzanin (Górnicki)|Dworzanin]]“ i [[Аўтар:Анджэй Фрыч-Маджэўскі|Andrej-Fryč Modrzewski]] ŭ knižcy „[[:pl:O naprawie Rzeczypospolitej|O naprawie Rzeczypospolitej]]“ — usie jany ŭ swaich pracach wykazywajuć dumki ab patrebie fizyčnaha wychawańnia. {{Водступ|2|em}}Haworačy pra XVI stahodździe nielha abminuć Anhlii, jakaja wielmi mnoha zrabiła ŭ kirunku fizyčnaha wychawańnia, i to nia ŭ teoryi, jak heta jość u inšych narodaŭ, a ŭ praktycy. Tam u hetym časie nia było jakich niebudź wialikich pisanych knižak pra himnastyku, adnak wiedama tam było pra wialikuju praktyčnuju pracu ŭ hetym kirunku.<noinclude></noinclude> m5e9mt4pu01c44yom04hu5stunnedq7 104 123287 285574 2026-05-14T11:20:07Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Fizyčnaje wychawańnie ŭ Anhlii ŭ tyja časy raźwiwałasia pamysna, dziakujučy ahulnamu nacisku na sport i himnastyku ŭ praktycy. Hetamu duža spryjali terytoryjalnyja abstawiny Anhlii. Addzialeńnie jaje moram ad inšych krajoŭ redka pazwalała kamu niebudź panawać nad Anhlijaj, dziakujučy čamu da jaje nie dastawalisia tak chutka čužyja ŭpływy, nosiačyja zaniapad radzimamu sportawi i himnastycy. {{Водступ|2|e...» 285574 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Fizyčnaje wychawańnie ŭ Anhlii ŭ tyja časy raźwiwałasia pamysna, dziakujučy ahulnamu nacisku na sport i himnastyku ŭ praktycy. Hetamu duža spryjali terytoryjalnyja abstawiny Anhlii. Addzialeńnie jaje moram ad inšych krajoŭ redka pazwalała kamu niebudź panawać nad Anhlijaj, dziakujučy čamu da jaje nie dastawalisia tak chutka čužyja ŭpływy, nosiačyja zaniapad radzimamu sportawi i himnastycy. {{Водступ|2|em}}Šmat ihraŭ i sportawych hulniaŭ, začatki katorych byli ŭ inšych narodaŭ, u Anhlii stanowiacca narodnaj ułasnaściu. {{Водступ|2|em}}Hetamu pamahaje morski jaje klimat, łahodžany ciopłymi ciačeńniami, pazwalajučy praz ceły hod addawacca sportawym ihram i hulniam. Aprača hetaha Anhielcy mieli wialikuju luboŭ da fizyčnych himnastykawańniaŭ. Luboŭ heta jość im danaja swajakami pa krywi, Kieltami. Ab wialikaj achwocie Anhielcaŭ da hulniaŭ świedčać dachawanyja da siańniašniaha dnia histaryčnyja dakumanty, jakimi jość karaleŭskija zabarony, kab nia hulać tak časta ŭ miačyk nožny, praz što niaraz robicca škoda druhomu, jak raźbićcio wakonnaje šyby i h. p. {{Водступ|2|em}}Hetyja zabarony pačynajucca ŭžo ŭ XIV stahodździ i ciahnucca dalej, stanowiačy cennyja zabytki ŭ historyi anhielskaje kultury. {{Водступ|2|em}}U XVI stahodździ paŭstali ŭ Anhlii istnujučyja da siańnia fundacyjnyja škoły kaścielnaha charaktaru, h. zw. „Publik Schools“, z katorych najsłaŭniejšaja była ŭ Rugby.<noinclude></noinclude> 4igu52akimttwt13ddnmb1l4r3d2hrr 104 123288 285575 2026-05-14T11:26:30Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}U hetych škołach bolšuju častku dnia prawodžana na wolnym pawietry, upraŭlajučy roznyja sporty i himnastyki. {{Водступ|2|em}}Pad kaniec XVI stahodździa i ŭ pačatku XVII-ha humanizm zajmaŭ kirujučaje miesca ŭ hramadzkim žyćci zachodniaje Eŭropy. Uwa ŭsich škołach pedahohi pačali razumieć patrebu raŭnaležnaha wychawańnia dušy i cieła. {{Водступ|2|em}}Z tahočasnych pedahohaŭ, dbaŭšych ab fiz...» 285575 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}U hetych škołach bolšuju častku dnia prawodžana na wolnym pawietry, upraŭlajučy roznyja sporty i himnastyki. {{Водступ|2|em}}Pad kaniec XVI stahodździa i ŭ pačatku XVII-ha humanizm zajmaŭ kirujučaje miesca ŭ hramadzkim žyćci zachodniaje Eŭropy. Uwa ŭsich škołach pedahohi pačali razumieć patrebu raŭnaležnaha wychawańnia dušy i cieła. {{Водступ|2|em}}Z tahočasnych pedahohaŭ, dbaŭšych ab fizyčnym wychawańni, najsłaŭniejšymi byli: ''[[Аўтар:Ян Амос Каменскі|J. A. Komensk’y]] i [[Аўтар:Джон Лок|John Locke]]''. {{Водступ|2|em}}Swaje ahulnyja pohlady na wychawańnie apisywaje pieršy ŭ knižcy, pad zahałoŭkam „Wialikaja dydaktyka“. Druhim znatnym ŭ hetym kirunku byŭ anhielski wučony psycholah i lekar ''John Locke''. Jon napisaŭ knižku pad zahałoŭkam „Dumki ab wychawańni“, jakaja była nadrukawana ŭ kancy XVII stahodździa. Adnak hety wučony waročajecca da staroje prywyčki, imienna zajmajecca tolki dziaćmi „dobra urodžanymi“, h. značyć znatnych i bahatych baćkoŭ. {{Водступ|2|em}}U eŭrapejskich škołach fizyčnaje wychawańnie pačali ŭwodzić tolki ŭ XVIII stahodździ. U hetym časie źjaŭlajucca pracy roznych wučonych, z katorych najsłaŭniejšym byŭ Šwajcarski francuz ''[[Аўтар:Жан-Жак Русо|J. J. Rousseau]]'' (1712—1778). Jon napisaŭ knižku pad zahałoŭkam „Emil“ (ab wychawańni), heta jość wychawaŭčy ramans, nadrukawany ŭ pačatku druhoj paławiny XVIII stahodździa. {{Водступ|2|em}}Tut Rousseau pryzywaje da „pawarotu da pryrody“. Wychawańnie Emila ŭ jaho knižcy jość {{перанос-пачатак|п=wy|к=klučna}}<noinclude></noinclude> 6dzfvh1jkyiimd5sid4d2dpf4ar4xvy 104 123289 285576 2026-05-14T11:33:33Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=wy|к=klučna}} fizyčnaje, ułožanaje ŭ wychawaŭčuju metodu asnawanuju na wyklučeńni ŭsiaho, što jość štučnym i nie naturalnym. Hety twor jość ahramadnaje wartaści na tyja časy, kali ŭ škołach byŭ jašče siarednia-wiakowy sposab nawučańnia; — najčaściej u klaštarnych škołach, abstaŭlenych błaha hyhijenična. {{Водступ|2|em}}Z šmat razumnych dumak J. J. R. ab fizyčnym wychawańni najcik...» 285576 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=wy|к=klučna}} fizyčnaje, ułožanaje ŭ wychawaŭčuju metodu asnawanuju na wyklučeńni ŭsiaho, što jość štučnym i nie naturalnym. Hety twor jość ahramadnaje wartaści na tyja časy, kali ŭ škołach byŭ jašče siarednia-wiakowy sposab nawučańnia; — najčaściej u klaštarnych škołach, abstaŭlenych błaha hyhijenična. {{Водступ|2|em}}Z šmat razumnych dumak J. J. R. ab fizyčnym wychawańni najcikawiejšyja jość hetkija: „Cieła musić mieć siłu, kab słužyć duchawi; čym balej jano silnaje, tym lahčej paddajecca prykazam ducha“. „Dzieci sto razoŭ bolš karystajuć padčas hulniaŭ, čymsia ŭ klasie padčas lekcyi maralnaści“. {{Водступ|2|em}}Widać z hetaha, što Rousseau dakładna razumieŭ, što himnastyka i ruchawyja hulni wyrablajuć charaktar i raźwiwajuć małady arhanizm. {{Водступ|2|em}}Druhim znatnym mužam u hetym kirunku byŭ niemiec ''J. B. Basedow'' (1723—1790). {{Водступ|2|em}}Pawodle jaho staradaŭnaja himnastyka musić pamiž nami ŭwaskresnuć i światkawać dzień nowaha adradžeńnia. Jana wyhadowywała dziaciej pryrody, jana wiernie takža i siańniašni świet pryrodzie, wydaść jamu nowyja aryhinalnyja rozumy, silnyja i dobryja charaktary“. {{Водступ|2|em}}Z inicyjatywy Basedowa paŭstajuć u Niamieččynie wychawaŭčyja {{Абмылка|ŭstano wy|ŭstanowy}}, zwanyja „filantropinami“. Kožnaja z lekcyjaŭ u „Filantropinum“ pradaŭžałasia na poŭ hadzinu i była pieraharadžywana piajańniem, muzykaj, ručnymi rabotami i himnastykaj na wolnym pawietry, abo ŭ časie niepahody ŭ adumysłowa zroblenych da hetaha salach. Aprača hetaha wučyli tam fechtawańnia, pływańnia, ślizgańnia i roznych spacyraŭ. (Usio<noinclude></noinclude> 694239491yxtxalc56tc4w1nq8bsx60 104 123290 285577 2026-05-14T11:37:32Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «<section begin="VI"/>heta było roblena nie wypadkowa, a pawodle zahadzia ŭłožanaje prahramy. Najlepšaj była ŭstanowa ŭ „Schepfental“ ŭ Turynhii. Hetaja škoła była załožana ''Chrystyjanam Salzmanam'' (1744—1811), katory byŭ wučniam Basedowa. Salzman fizyčnaje wychawańnie stawić na raŭnie z duchowym. {{Водступ|2|em}}U wyšej skazanaj škole nastaŭnikam fizyčnaha wychawańnia byŭ „''Frydrych Gutsmuths'' (1759—1839), jako...» 285577 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="VI"/>heta było roblena nie wypadkowa, a pawodle zahadzia ŭłožanaje prahramy. Najlepšaj była ŭstanowa ŭ „Schepfental“ ŭ Turynhii. Hetaja škoła była załožana ''Chrystyjanam Salzmanam'' (1744—1811), katory byŭ wučniam Basedowa. Salzman fizyčnaje wychawańnie stawić na raŭnie z duchowym. {{Водступ|2|em}}U wyšej skazanaj škole nastaŭnikam fizyčnaha wychawańnia byŭ „''Frydrych Gutsmuths'' (1759—1839), jakoha śmieła možna nazwać twarcom nowačasnaje himnastyki. Jon nia wydumaŭ mnoha nowych himnastyčnych wučeńniaŭ, ale paźbiraŭ i pasartawaŭ ich pawodle roznych formaŭ ruchu, na asnowie swaje ŭłasnaje praktyki. Usie jaho himnastyčnyja wučeńni pieraplatajucca hulniami i ihrami. Gutsmuths napisaŭ dźwie knižki: {{Водступ|2|em}}Gimnastik für die Jugend“ (himnastyka dla moładzi) i „Spiele zur Ubung und Erholung des Körpers und des Geistes“ (hulni dla himnastykawańnia i supačynku cieła i dušy). {{Водступ|2|em}}Himnastyki i dumki, apisanyja ŭ hetych knižkach, jość asnowaj siańniašnich himnastyčnych systemaŭ, paŭstaŭšych u XIX stahodździ. <section end="VI"/> <section begin="VII"/>{{Цэнтар|VII.<br />'''Nowačasnyja himnastyčnyja systemy.'''}} {{Водступ|2|em}}XIX-je stahodździe maje wialikuju wahu ŭ raźwićci fizyčnaha wychawańnia. U hetym časie jość šmat kirunkaŭ wychawańnia, paŭstaŭšych u roznych kulturnych narodaŭ. Z hetych kirunkaŭ paŭstała {{перанос-пачатак|п=niekal|к=ki}}<section end="VII"/><noinclude></noinclude> qwnzff1c6y2htttyvwrchfk8cdlw28i 104 123291 285578 2026-05-14T11:39:37Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «вяровки ня йдуть стральцовъ вязать, стральцы ня йдуть мядвѣдя бить, мядвѣдь ня йде вовковъ драть, вовки ня йдуть козы ѣсть: нема козы съ орѣхами, нема козы съ калеными. — «Постойтя-жъ, волы, нашлю я на васъ довбневъ. Довбни, {{Абмылка|довни|довбни}}, ицитя во...» 285578 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>вяровки ня йдуть стральцовъ вязать, стральцы ня йдуть мядвѣдя бить, мядвѣдь ня йде вовковъ драть, вовки ня йдуть козы ѣсть: нема козы съ орѣхами, нема козы съ калеными. — «Постойтя-жъ, волы, нашлю я на васъ довбневъ. Довбни, {{Абмылка|довни|довбни}}, ицитя воловъ бить!» Довбни ня йдуть воловъ бить, волы ня йдуть воду пить, вода ня йде вяровки палить, вяровки ня йдуть стральцовъ вязать, стральцы ня йдуть мядвѣдя бить, мядвѣдь ня йде вовковъ драть, вовки ня йдуть козу ѣсть: нема козы съ орѣхами, нема козы съ калеными! — «Постойтя-жъ, довбни, нашлю я на васъ топоровъ. Топоры, топоры, йцитя довбневъ сѣчь!» Топоры ня йдуть довбневъ сѣчь, довбни ня йдуть воловъ бить, волы ня йдуть воду пить, вода ня йде огонь тушить, огонь ня йде вяровки палить, вяровки ня йдуть стральцовъ вязать, стральцы ня йдуть мядвѣдя бить, мядвѣдь ня йде вовковъ драть, вовки ня йдуть козу ѣсть: нема козы съ орѣхами, нема козы съ калеными. — «Постойтя-жъ, топоры, нашлю я на васъ камянёвъ. Камяни, камяни, ицитя топоровъ тупить!» Камяни ня йдуть топоровъ тупить, топоры ня йдуть довбневъ сѣчь, довбни ня йдуть воловъ бить, волы ня йдуть воду нить, вода ня йде огонь тушить, огонь ня йде вяровки палить, вяровки ня йдуть стральцовъ вязать, стральцы ня йдуть мядвѣдя бить, мядвѣдь ня йде вовковъ драть, вовки ня йдуть козы ѣсть: нема козы съ орѣхами, нема козы съ калеными! — «Постойтя-жъ, камяни, нашлю я на васъ чарвей. Черви, черви, ицитя камяневъ точить!» Черви ня йдуть камяневъ точить, камяни ня йдуть топоровъ тупить, топоры ня йдуть довбневъ сѣчь, довбни ня йдуть воловъ бить, волы ня йдуть воду пить, вода ня йде огонь тушить, огонь ня йде вяровки палить, вяровки ня йдуть стральцовъ вязать, стральцы ня йдуть мядвѣдя бить, мядвѣдь ня йде вовковъ драть, вовки ня йдуть козы ѣсть: нема козы съ орѣхами, нема козы съ калеными! — «Постойтя-жъ, черви, нашлю я на васъ курей. Куры, куры, ицитя чарвей дювбать!» Куры ня йдуть чарвей дювбать, черви ня йдуть камяневъ точить, камяни ня йдуть топоровъ тупить, топоры ня йдуть довбневъ сѣчь, довбни ня йдуть воловъ бить, волы ня йдуть воду пить, вода ня йде огонь тушить, огонь ня йде вяровки палить, вяровки ня йдуть стральцовъ вязать, стральцы ня йдуть мядвѣдя бить, мядвѣдь ня йде вовковъ драть, вовки ня йдуть козы ѣсть: нема козы съ орѣхами, нема козы съ калеными! — «Постойтя-жъ, куры, нашлю я на васъ ко́ршука. Коршукъ, коршунъ, ици курей драть!» Коршукъ пошовъ курей драть, кури пошли чарвей дювбать, черви пошли камяневъ точить, камяни пошли топоровъ тупить, топоры пошли довбневъ сѣчь, довбни пошли воловъ бить, волы пошли воду пить, вода пошла огонь тушить, огонь пошовъ вяровки палить, вяровки пошли стральцовъ вязать, стральцы пошли мядвѣдя бить, мядвѣдь пошовъ вовковъ драть, вовки пошли козу ѣсть: ёсть коза съ орѣхами, есть коза съ калеными! ⁶). {{Водступ|2|em}}''Рогачевскій у.'' {{smaller|{{Водступ|2|em}}Варіанты въ другихъ у. у. 1) Пошовъ козелъ у лычки, коза увъ орѣшки. Пришовъ козелъ изъ лычакъ, нема козы съ орѣшакъ. Постой-жа, коза, нашлю на тябѐ вовка.... Или: Пошовъ козелъ у грибки, козычка въ орѣшки. Пришовъ козелъ изъ грибовъ, нѣтъ козы съ орѣшкывъ. Постой-жа, коза, нашлю на тябе вовка. Вовкъ ня йдеть козы ѣсть, коза ня йдеть дозы ѣсть, — нѣтъ козы съ орѣшкывъ! 2) Козу гнать. Или: козу рѣзать.}}<noinclude></noinclude> 5gkstvl03al4ma1vcow3ly198ja67b2 104 123292 285579 2026-05-14T11:45:52Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}А вось забастоўкі вуглякопаў у Англіі! Гэта яго надзвычайна захапляе. Кожны дзень пасьля працы бягом пускаецца ў клюб, упіваецца ў газэтныя слупкі…</br> {{gap|1.5em}}— Хто бярэ верх: рабочыя ці буржуазія?</br> {{gap|1.5em}}Міхалка зьбірае грошы і збожжа для гал...» 285579 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}А вось забастоўкі вуглякопаў у Англіі! Гэта яго надзвычайна захапляе. Кожны дзень пасьля працы бягом пускаецца ў клюб, упіваецца ў газэтныя слупкі…</br> {{gap|1.5em}}— Хто бярэ верх: рабочыя ці буржуазія?</br> {{gap|1.5em}}Міхалка зьбірае грошы і збожжа для галодных дзяцей забастоўшчыкаў у Англіі. Грыміць на сходах.</br> {{gap|1.5em}}— Перамога рабочых над буржуазіяй у Англіі — гэта адна з нашых перамог у сусьветнай рэволюцыі!</br> {{gap|1.5em}}Міхалка пустых фраз ня любіць гаварыць. Яго прамовы цяпер кароткія і моцныя. Кожнае слова — стук молата па кавадле. Брызгаюць іскры з вачэй прамоўцы…</br> {{gap|1.5em}}Сябры Комуны жартам называюць Міхалку „ангельцам“. Міхалка, захоплены забастоўкай ангельскіх вуглякопаў, ад „амэрыканца“ Сымона, які пяць год таму назад з Амэрыкі вярнуўся, вывучыў некалькі ангельскіх слоў. Кожны раз, як атрымліваў падарункі для ангельскіх забастоўшчыкаў, ён радасна гаварыў „олрайт“.</br> {{gap|1.5em}}Як скончылася забастоўка ў Англіі, у Міхалкі пачаліся новыя справы. Словы Леніна аб новым будаўніцтве пачалі праводзіцца ў жыцьцё і ў Глухім Бары.</br> {{gap|1.5em}}Ужо з вясны перабудавалі стары млын, прывезьлі турбіны, павялічылі будынак. Пры млыне паставілі маленькую электростанцыю для ваколіцы.</br> {{gap|1.5em}}Старыя з дзівам паглядалі на сьвежыя хваёвыя слупы, якія ўкопваліся ў зямлю і стаялі, нібы вялізныя смалілістыя сьвечкі, роўнай лініяй, перарэзваючы поле нацянькі ў Комуну. Нацягнулі дрот ад слупа да слупа. Блішчэлі белыя галачкі на слупох. Час-ад-часу на дроце гудзеў вецер, насьвістваў новыя песьні. Па нацягнутых струнах мітусіліся вераб‘і, як-бы сходы ладзілі на дроце.</br><noinclude></noinclude> lqxy009tbbbcc3czxd12ojvc6zpei35 104 123293 285580 2026-05-14T11:52:05Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Старыя дзяды ківалі галовамі.</br> {{gap|1.5em}}Выгляд ваколіцы мяняецца… Трохі як-бы і жудасна… Няпрывычна. Вецер і то паінакшаму засьпяваў… Усё мяняецца. Твар зямлі новы выгляд прымае…</br> {{gap|1.5em}}Мутнымі, выцьвіўшымі вачыма глядзелі дзяды на новыя с...» 285580 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Старыя дзяды ківалі галовамі.</br> {{gap|1.5em}}Выгляд ваколіцы мяняецца… Трохі як-бы і жудасна… Няпрывычна. Вецер і то паінакшаму засьпяваў… Усё мяняецца. Твар зямлі новы выгляд прымае…</br> {{gap|1.5em}}Мутнымі, выцьвіўшымі вачыма глядзелі дзяды на новыя слупы.</br> {{gap|1.5em}}— Як гэта будзе? Што гэта за цымбалы вялізныя? — пыталіся ў Міхалкі.</br> {{gap|1.5em}}— Электрыфікацыя будзе! — гаварыў адрывіста Міхалка.</br> {{gap|1.5em}}— Як у горадзе? Ляктрычнасьць? — дзівіліся сяляне.</br> {{gap|1.5em}}— А мы што, горшыя за гарадзкіх? — гаварыў Міхалка.</br> {{gap|1.5em}}— Так яно, так. Але як гэта будзе сьвяціць? Дзе свае газоўкі падзенем?</br> {{gap|1.5em}}— Падзенеце там, дзе і лучыны. А сьвяціць будзе лямпачкамі.</br> {{gap|1.5em}}— Зноў лямпачкі? Шкляныя?</br> {{gap|1.5em}}— Зноў лямпачкі, шкляныя.</br> {{gap|1.5em}}— Скуль агонь возьмецца?</br> {{gap|1.5em}}— Машына будзе яго даставаць. У млыне такая машына ёсьць. Па дроце ў хаты запаўзае агонь, як вогнены зьмей.</br> {{gap|1.5em}}— Пажару ня будзе?</br> {{gap|1.5em}}— Ня будзе. Пажар толькі ад вашых газьніц і лучын бывае. А тут сьмела сьвяці ў хаце, малаці ў додніку пры электрычнасьці. Будзе сьвятлютка і ніякага пажару ня бойцеся!</br> {{gap|1.5em}}У першы раз электрычнасьць засьвяцілася на млыне і ў Комуне. Зьбегліся людзі з усёй ваколіцы глядзець на дзіва. Агонь запальваецца без запалкі. Толькі круць<noinclude></noinclude> p6quar7dkdp1qdz5f7r7x38bf5nmpia 104 123294 285581 2026-05-14T11:54:31Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=niekal|к=ki}} systemaŭ, katoryja mieli swaich starońnikaŭ i praciŭnikaŭ, spračajučychsia miž saboj. {{Водступ|2|em}}Siańnia hetaja sprečka jdzie ŭ 2-ch kirunkach: 1) u kirunku karyści himnastyki, wysowywajučy na pieršym miejscy pracu nad chutkim pawialičeńniem muskularnaje siły hramadzianstwa, kab wykarystać hetuju siłu dziela jakoj niebudź mety, i 2) u kirunku stwareńnia himnastyki, metaj jakoj jo...» 285581 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=niekal|к=ki}} systemaŭ, katoryja mieli swaich starońnikaŭ i praciŭnikaŭ, spračajučychsia miž saboj. {{Водступ|2|em}}Siańnia hetaja sprečka jdzie ŭ 2-ch kirunkach: 1) u kirunku karyści himnastyki, wysowywajučy na pieršym miejscy pracu nad chutkim pawialičeńniem muskularnaje siły hramadzianstwa, kab wykarystać hetuju siłu dziela jakoj niebudź mety, i 2) u kirunku stwareńnia himnastyki, metaj jakoj jość pawialičeńnie zdaroŭja i ahulnaje fizyčnaje spraŭnaści hramadzianstwa, apirajučysia na hruntoŭnych dziejańniach cieła i dušy. Ciapier hetaja sprečka prybližajecca da kanca, ustupajučy miesca druhomu wyžej skazanamu kirunku. {{Водступ|2|em}}Majemo ciapier hetkija systemy fizyčnaha wychawańnia: Niamieckaja, Šwedzkaja, Anhielskaja i Japonskaja. Hetaja apošniaja ścisła haworačy nia jość systemaj, adnak zasłuhoŭwaje na ŭwahu z pryčyny jaje samadzielnaści i aryhinalnaści. {{Водступ|2|em}}Twarcom Niamieckaje systemy jość Frydryk Ludwik Jahn (1778—1852). Jaho systema ŭ pieršych hadoch jaje paŭstańnia była raspaŭsiudžana pa ŭsiej Eŭropie. {{Водступ|2|em}}Z małych let Jahn achwotna himnastykawaŭsia. Byŭ wialikim patryjotam i latucieŭ ab złučeńni ŭsiaje Niamieččyny, padzielenaj tady jašče na šmat małych haspadarstwaŭ. Dziela hetaje mety jon jašče za swaich studenskich časaŭ hurtawaŭ usiu studenskuju moładź u hetak zwanyja „Burschenschafty“. Metaj hetych arhanizacyjaŭ było razbudžeńnie i padniasieńnie patryjatyzmu praz adnaŭleńnie baćkaŭskich tradycyjaŭ, pracu i sumlennaść. U 1811 hodzie załažyŭ Jahn pad<noinclude></noinclude> ib94g9310nfcp4kbfjarnue7geo0uq5 104 123295 285582 2026-05-14T11:58:50Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «нейкі гузічак — і гарыць… І ня дыміць агонь і смуроду няма… А замест кноту — цянюткія, як павуціна, дроцікі.</br> {{gap|1.5em}}Некаторыя пробвалі прыкурваць папяроску ў лямпачкі.</br> {{gap|1.5em}}— Халодны агонь. Ня бярэ! — жартавалі людзі.</br> {{gap|1.5em}}Сьвецяць лямпачк...» 285582 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>нейкі гузічак — і гарыць… І ня дыміць агонь і смуроду няма… А замест кноту — цянюткія, як павуціна, дроцікі.</br> {{gap|1.5em}}Некаторыя пробвалі прыкурваць папяроску ў лямпачкі.</br> {{gap|1.5em}}— Халодны агонь. Ня бярэ! — жартавалі людзі.</br> {{gap|1.5em}}Сьвецяць лямпачкі па хатах, як маленькія сонейкі…</br> {{gap|1.5em}}Бабулькі баяліся прытыкацца да кнопкі.</br> {{gap|1.5em}}— Чаго добрага — пстрыкне і ў шматкі цябе разарве.</br> {{gap|1.5em}}Некаторыя да таго баяліся „пякельнага агню“, што вечарам з хаты ўцякалі.</br> {{gap|1.5em}}— Пякельны агонь пячэ, а гэты не пячэ! — аўторытэтна тлумачылі другія.</br> {{gap|1.5em}}А па вечарох маленькая дзяўчынка Міхалкі, Іскрачка, сядзела на стале пад электрычнай лямпачкай і забаўлялася: прытыкалася пальчыкам да шкла і казала: „зюзя — гам! зюзя — гам!“</br> {{gap|1.5em}}За гэтым „цудам“ зьявіўся і другі — радыё.</br> {{gap|1.5em}}Высачэзны слуп стаяў каля былых панскіх палацаў. З усіх бакоў ад слупа да зямлі былі прычэплены драты.</br> {{gap|1.5em}}На дзядзінцы пасьля працы заўсёды зьяўлялася шмат народу.</br> {{gap|1.5em}}— Ды што гэта за радыё! Гэта-ж грамафон!</br> {{gap|1.5em}}— Не грамафон, а радыё, — гаварыў Міхалка. — Во цяпер вы чуеце песьні з Менску. Учора вы чулі музыку з Масквы.</br> {{gap|1.5em}}— Як-жа чуваць так далёка?</br> {{gap|1.5em}}— Дрот ловіць гукі, словы, галасы.</br> {{gap|1.5em}}— Дрот! Дрот! Ён табе агонь прыносіць, ён табе з<noinclude></noinclude> le9tqax482gvx6i75o4xvxud4wkypdd