Шаблон:Галоўная старонка/Стужка вікінавінаў

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="be">
  <siteinfo>
    <sitename>Вікікрыніцы</sitename>
    <dbname>bewikisource</dbname>
    <base>https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.2</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Мультымедыя</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Адмысловае</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Размовы</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Удзельнік</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Размовы з удзельнікам</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Вікікрыніцы</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Размовы пра Вікікрыніцы</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Размовы пра файл</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Размовы пра MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Размовы пра шаблон</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Даведка</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Размовы пра даведку</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Катэгорыя</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Размовы пра катэгорыю</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Аўтар</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Размовы пра аўтара</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Старонка</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Размовы пра старонку</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">Індэкс</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">Размовы пра індэкс</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Размовы пра модуль</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Шаблон:Галоўная старонка/Стужка вікінавінаў</title>
    <ns>10</ns>
    <id>9254</id>
    <revision>
      <id>285637</id>
      <parentid>285497</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:01:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>285637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20128" sha1="94t1f5qmud18mkjmq3bpdxa0367fjex" xml:space="preserve">&lt;!-- Пішыце ў стужку пад гэтай палоскай --&gt;
----
&lt;div style=&quot;height:500px;overflow:auto;&quot;&gt;
* {{Прапанаваны экспарт|Салавей (1928)}} 14.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Салавей (1928)|Салавей]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Ab teatry (1927)}} 14.05.2026 ''[[Аўтар:Станіслаў Грынкевіч|Stanisłaŭ Hrynkiewič]]''. «[[Ab teatry (1927)|Ab teatry]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/7}} 10.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/7|«Дзянніца», № 7]], 1916
* {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/6}} 10.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/6|«Дзянніца», № 6]], 1916
* {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/5}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/5|«Дзянніца», № 5]], 1916
* {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/4}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/4|«Дзянніца», № 4]], 1916
* {{Прапанаваны экспарт|Ветрагоны (1930)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Ветрагоны (1930)|Ветрагоны]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Пётр Гарбацэвіч-Клінцэвіч|Пётар Гарбацэвіч]]''. «[[Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)|Полёнізацыя Заходняй Беларусі]]», 1932
* {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/3}} 06.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/3|«Дзянніца», № 3]], 1916
* {{Прапанаваны экспарт|Суд (1925, Вільня)}} 05.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Суд (1925, Вільня)|Суд]]», 1925
* {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/2}} 05.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/2|«Дзянніца», № 2]], 1916
* {{Прапанаваны экспарт|На зломе (1925)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Янка Нёманскі|Янка Нёманскі]]''. «[[На зломе (1925)|На зломе]]», 1925
* {{Прапанаваны экспарт|За двадцаць пяць гадоў (1928)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[За двадцаць пяць гадоў (1928)|За двадцаць пяць гадоў]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/1}} 03.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/1|«Дзянніца», № 1]], 1916
* {{Прапанаваны экспарт|Дзесяць (1930)}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Дзесяць (1930)|Дзесяць]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Мікола Ільяшэвіч|Мікола Ільяшэвіч]]''. «[[Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Полымя (часопіс)/1922/1}} 01.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Полымя (часопіс)/1922/1|«Полымя», № 1]], 1922
----
* {{Прапанаваны экспарт|Апавяданні (Бядуля, 1947)}} 29.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Змітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданні (Бядуля, 1947)|Апавяданні]]», 1947
* {{Прапанаваны экспарт|Апавяданьні (Бядуля, 1926)}} 27.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданьні (Бядуля, 1926)|Апавяданьні]]», 1926
* {{Прапанаваны экспарт|Абдзіраловіч і Барыка}} 25.04.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Навіна]]''. «[[Абдзіраловіч і Барыка]]», 1939
* {{Прапанаваны экспарт|Smyk biełaruski (1908)}} 24.04.2026 ''[[Аўтар:Францішак Багушэвіч|Symon Reŭka s pad Barysowa]]''. «[[Smyk biełaruski (1908)|Smyk biełaruski]]», 1908
* {{Прапанаваны экспарт|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)}} 23.04.2026 ''[[Аўтар:Сяргей Паўловіч|Сяргей Паўловіч]]''. «[[Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|На зачарованых гонях (1927)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[На зачарованых гонях (1927)|На зачарованых гонях]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|Рэволюцыйным шляхам (1928)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Рэволюцыйным шляхам (1928)|Рэволюцыйным шляхам]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Над ракою Арэсай (1933)}} 12.04.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Над ракою Арэсай (1933)|Над ракою Арэсай]]», 1933
* {{Прапанаваны экспарт|Вогнішча барацьбы (1930)}} 08.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Вогнішча барацьбы (1930)|Вогнішча барацьбы]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка}} 04.04.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка|З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка]]», 1936
* {{Прапанаваны экспарт|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)}} 03.04.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімер Сваяк]]''. «[[Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі]]», 1992
----
* {{Прапанаваны экспарт|Бацькаў сын (1932)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Бацькаў сын (1932)|Бацькаў сын]]», 1932
* {{Прапанаваны экспарт|Бярозка (1923)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]]''. «[[Бярозка (1923)|Бярозка]]», 1923
* {{Прапанаваны экспарт|Янка Канцавы (1924)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Янка Канцавы (1924)|Янка Канцавы]]», 1924
* {{Прапанаваны экспарт|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Тамаш Грыб|Тамаш Грыб]]''. «[[И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года]]», 1936
* {{Прапанаваны экспарт|1905 год (1926)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Уладзімір Ленін|Уладзімір Ленін]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Канстанцін Ламака|Канстанцін Ламака]]''. «[[1905 год (1926)|1905 год]]», 1926
* {{Прапанаваны экспарт|Hołas dušy (1949)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Ks. K. Stepovič]]''. «[[Hołas dušy (1949)|Hołas dušy]]», 1949
* {{Прапанаваны экспарт|Кат у белай манішцы (1942)}} 13.03.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Кат у белай манішцы (1942)|Кат у белай манішцы]]», 1942
* {{Прапанаваны экспарт|Skarb (1927)}} 12.03.2026 ''[[Аўтар:Ян Васілеўскі (1885—1948)|Jan Wasileŭski]]''. «[[Skarb (1927)|Skarb]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)|Rodnaja mowa ŭ światyniach]]», 1929
* {{Прапанаваны экспарт|А што далей? (Шыла)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Мікола Шыла|Мікола Шыла]]''. «[[А што далей? (Шыла)|А што далей?]]», 1948
* {{Прапанаваны экспарт|Ляля Мэнке (Луцкевіч)}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Ляля Мэнке (Луцкевіч)|Ляля Мэнке]]», 1939
* {{Прапанаваны экспарт|Стагодзьдзе новага беларускага друку}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Гадлеўскі|Вінцэнт Гадлеўскі]]''. «[[Стагодзьдзе новага беларускага друку|Стагодзьдзе новага беларускага друку]]», 1935
* {{Прапанаваны экспарт|11 ліпеня (1930)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Ілары Барашка|Ілары Барашка]]''. «[[11 ліпеня (1930)|11 ліпеня]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)|Другое чытанне для дзяцей беларусаў]]», 1909
----
* {{Прапанаваны экспарт|Сымон Музыка (1925)}} 28.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Сымон Музыка (1925)|Сымон Музыка]]», 1925
* {{Прапанаваны экспарт|Лябірынты (1944)}} 26.02.2026 ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. «[[Лябірынты (1944)|Лябірынты]]», 1944
* {{Прапанаваны экспарт|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Фадзей Руткоўскі|Fadziej Rutkoŭski]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37]]», 1936
* {{Прапанаваны экспарт|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Wincuk Marcinkiewicz]]''. «[[Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła]]», 1910
* {{Прапанаваны экспарт|Гудкі (1931)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Гудкі (1931)|Гудкі]]», 1931
* {{Прапанаваны экспарт|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Сяргей_Замбржыцкі|Сяргей Замбржыцкі]]''. «[[«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа)]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Гірт з воўчага логу (1930)}} 19.02.2026 ''[[Аўтар:Яніс Райніс|Яніс Райніс]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Язэп Дыла|Назар Бываеўскі]]''. «[[Гірт з воўчага логу (1930)|Гірт з воўчага логу]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|З літуанізмаў у беларускай мове}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[З літуанізмаў у беларускай мове|З літуанізмаў у беларускай мове]]», 1939
* {{Прапанаваны экспарт|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры]]», 1921
* {{Прапанаваны экспарт|Закаханая (Салагуб)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Алесь Салагуб|Алесь Салагуб]]''. «[[Закаханая (Салагуб)|Закаханая]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі]]», 1919
* {{Прапанаваны экспарт|Напор (1933)}} 15.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Напор (1933)|Напор]]», 1933
* {{Прапанаваны экспарт|Гапонъ (1909)}} 13.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Гапонъ (1909)|Гапонъ]]», 1909
* {{Прапанаваны экспарт|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)}} 11.02.2026 ''[[Аўтар:Пятро Мятла|Пятро Мятла]]''. «[[Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе]]», 1932
* {{Прапанаваны экспарт|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Ігнат Дварчанін|Ігнат Дварчанін]]''. «[[Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Гаўрыіл Сушкін|Гаўрыіл Сушкін]]'', ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|ананімны пераклад]]''. «[[«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|Адвечная песьня (1927)}} 08.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Адвечная песьня (1927)|Адвечная песьня]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|400-лецьце Літоўскага Статуту}} 06.02.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Шкялёнак|Мікалай Шкялёнак]]''. «[[400-лецьце Літоўскага Статуту|400-лецьце Літоўскага Статуту]]», 1929
* {{Прапанаваны экспарт|Zyla Karalewič (1937)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Сцяпан Васільчанка|Sciapan Wasilčenko]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zyla Karalewič (1937)|Zyla Karalewič]]», 1937
* {{Прапанаваны экспарт|На рубяжы (1925)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[На рубяжы (1925)|На рубяжы]]», 1925
* {{Прапанаваны экспарт|Alenčyna wiasielle (1923)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Зязюля|Андрэй Зязюля]]''. «[[Alenčyna wiasielle (1923)|Alenčyna wiasielle]]», 1923
* {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Шляхам жыцьця (1923)|Шляхам жыцьця]]», 1923
----
* {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 25.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Устаноўка (1930)|Устаноўка]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)}} 24.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)|Сшытак вершаў (1938—1946)]]», 1946
* {{Прапанаваны экспарт|На загонах (1928)}} 23.1.2026 ''[[Аўтар:Васіль Каваль|Васіль Каваль]]''. «[[На загонах (1928)|На загонах]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Сьцежкі-дарожкі (1928))}} 21.1.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Сьцежкі-дарожкі (1928)|Сьцежкі-дарожкі]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Руска-беларускі слоўнік (1937)}} 20.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Руска-беларускі слоўнік (1937)|Руска-беларускі слоўнік]]», 1937
----
{{справа|''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2012|2012]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2013|2013]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2014|2014]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2015|2015]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2016|2016]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2017|2017]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2019|2019]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2020|2020]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2021|2021]], ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2022|2022]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2023|2023]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2024|2024]]''
''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2025|2025]]''}}
&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;[[Катэгорыя:Шаблоны для галоўнай старонкі]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>94t1f5qmud18mkjmq3bpdxa0367fjex</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Галоўная старонка/Што зрабіць</title>
    <ns>10</ns>
    <id>9260</id>
    <revision>
      <id>285661</id>
      <parentid>285373</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:18:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>285661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4773" sha1="5ss9sl992q5kc6d5n8zelxi2ey62gr4" xml:space="preserve">:&lt;span style=&quot;padding:0 0.5em;margin-right:1px; solid #000;background:#FFA0A0&quot; title=&quot;{{{1}}}&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt; [[:Катэгорыя:Вікікрыніцы:Індэксы без распазнанага тэксту|Патрэбнае распазнаванне тэксту]] ({{smaller|{{PAGESINCAT:Вікікрыніцы:Індэксы без распазнанага тэксту}}}})
:&lt;span style=&quot;padding:0 0.5em;margin-right:1px; solid #000;background:#FFE867&quot; title=&quot;{{{1}}}&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt; [[:Катэгорыя:Вікікрыніцы:Нявычытаныя індэксы|Патрэбная вычытка]] ({{smaller|{{PAGESINCAT:Вікікрыніцы:Нявычытаныя індэксы}}}})
:&lt;span style=&quot;padding:0 0.5em;margin-right:1px; solid #000;background:#AFAFFF&quot; title=&quot;{{{1}}}&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt; [[:Катэгорыя:Вікікрыніцы:Індэксы, гатовыя да кампіляцыі|‎Гатовая да супастаўлення і падзелу]] ({{smaller|{{PAGESINCAT:Вікікрыніцы:Індэксы, гатовыя да кампіляцыі}}}})
:&lt;span style=&quot;padding:0 0.5em;margin-right:1px; solid #000;background:#90FF90&quot; title=&quot;{{{1}}}&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt; [[:Катэгорыя:Вікікрыніцы:Індэксы ў вычытцы|Вычытаныя, але патрабуюць праверкі]] ({{smaller|{{PAGESINCAT:Вікікрыніцы:Індэксы ў вычытцы}}}})
:&lt;span style=&quot;padding:0 0.5em;margin-right:1px; solid #000;background:#00137F&quot; title=&quot;{{{1}}}&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt; [[:Катэгорыя:Вікікрыніцы:Правераныя індэксы‎|Правераныя]] ({{smaller|{{PAGESINCAT:Вікікрыніцы:Правераныя індэксы}}}})
&lt;hr/&gt;
Калі ласка, перад вычытваннем азнаёмцеся з [[Вікікрыніцы:Дапамога#Афармленьне_індэксаў|парадамі]] да гэтага.
&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;'''Вычытваецца цяпер'''&lt;/div&gt;
На дадзены момант на Вікікрыніцах вычытваюцца наступныя буйныя творы, з якімі Вы б маглі дапамагчы:

* Бѣлорусскій сборникъ. {{Скан|[[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3|Выпускъ 3]]|Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf}} [[Аўтар:Еўдакім Раманаў|Еўдакіма Раманава]] (1887)
* {{Скан|[[Гутарки аб неби и зямли (1907)|Гутарки аб неби и зямли]]|Гутарки аб неби и зямли (1907).pdf}} [[Аўтар:Карусь Каганец|Каруся Кастравіцкага]] і С. Шаўлоўскага (1907)
* {{Скан|[[Веснаход (1924)|Веснаход]]|Веснаход (1924).pdf}} [[Аўтар:Міхась Чарот|Міхася Чарота]] (1924)
* {{Скан|[[Рыгор Галота (1929)|Рыгор Галота (1920)]]|Рыгор Галота (1920) (1929).pdf}} [[Аўтар:Ілары Барашка|Іларыя Барашкі]] (1929)
* {{Скан|[[Вязьмо (1932)|Вязьмо]]|Вязьмо (1932).pdf}} [[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхася Зарэцкага]] (1932)
* {{Скан|[[Гоман зарніц (1932)|Гоман зарніц]]|Гоман зарніц (1932).pdf}} [[Аўтар:Цішка Гартны|Цішкі Гартнага]] (1932)
* {{Скан|[[Будучыня (1947)|Будучыня]]|Будучыня (1947).pdf}} [[Аўтар:Эдуард Самуйлёнак|Эдуарда Самуйлёнка]] (1947)

&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;'''Варта праверыць'''&lt;/div&gt;
Ніжэйпададзеныя творы варта праверыць. Магчыма, там ёсць памылкі друку, дапушчаныя ў часе вычытвання.
* {{Скан|[[Географія Беларусі (1922)|Географія Беларусі]]|Географія Беларусі.pdf}} [[Аўтар:Аркадзь_Смоліч|Аркадзя Смоліча]] (1922)
* {{Скан|[[Устаноўка (1930)|Устаноўка]]|Устаноўка (1930).pdf}} [[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэя Александровіча]] (1930)
* {{Скан|[[Апошні з магікан (1940)|Апошні з магікан]]|Апошні з магікан.pdf}} [[Аўтар:Джэймс_Фенімар_Купер|Джэймса Фенімара Купера]] (1940)

&lt;noinclude&gt;[[Катэгорыя:Шаблоны для галоўнай старонкі]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5ss9sl992q5kc6d5n8zelxi2ey62gr4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Індэкс:Салавей (1928).pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>38782</id>
    <revision>
      <id>285635</id>
      <parentid>107899</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T18:59:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>285635</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="211" sha1="55dnrgmg6qn7fr8pw7kzmjh2ubtjygv" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=book
|Title=[[Салавей (1928)|Салавей]]
|Language=be
|Volume=
|Author=[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва
|Address=Менск
|Year=1928
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=C
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>55dnrgmg6qn7fr8pw7kzmjh2ubtjygv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Лісты ад знаёмага (1931).pdf/148</title>
    <ns>104</ns>
    <id>75295</id>
    <revision>
      <id>285681</id>
      <parentid>266914</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T20:31:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>285681</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3236" sha1="1iajbcy06ttac12s8kr2043qnlqfbkq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Цэнтар|{{Разьбіўка|ЗЬМЕСТ}}|памер=120%}}

{{block center/s|style=width:100%; max-width:25em}}
{{Калёнтытул|right=''Стар.''}}

{{Dotted TOC||[[Лісты ад знаёмага (1931)/Прадмова|Прадмова]]|3{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}

{{Калёнтытул|[[Лісты ад знаёмага (1931)/Лісты ад знаёмага|Лісты ад знаёмага]]}}

{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Ліст дзевяты|19{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2.7em}}„{{gap|1em}}першы|21{{gap|0.6em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2.7em}}„{{gap|1em}}другі|28{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2.7em}}„{{gap|1em}}трэці|35{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2.7em}}„{{gap|1em}}чацьверты|45{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2.7em}}„{{gap|1em}}пяты|57{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2.7em}}„{{gap|1em}}шосты|65{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2.7em}}„{{gap|1em}}сёмы|73{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2.7em}}„{{gap|1em}}восьмы|86{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}

{{Калёнтытул|[[Лісты ад знаёмага (1931)/Вясна 1930 г.|Вясна 1930 г.]]}}

{{Dotted TOC||{{gap|2em}}У нашым жыце залом|95{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Зямля гарыць родавым палам|97{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Справа атрыманых папер|98{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Міжслоўе|102{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Нехацімцы ды выхадзімцы|103{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}А няхай-бы яны захацелі|109{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Міжслоўе|111{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Як зазвоняць у звон|112{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Мы скарынак яшчэ ня зьбіралі|116{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Міжслоўе|123{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Пра дзядзьку Макара|124{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Міжслоўе|126{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Дзе энтузыязм|127{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Міжслоўе|131{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Новэля з жахамі ды крыміналам|132{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Рунь|135{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Міжслоўе|139{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Сеем|—{{gap|1.1em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Finis coronat orus|143{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{block center/e}}

&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:1em&quot;&gt;&lt;/div&gt;

{{Накіравальная рыса|4em|height=1px}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1iajbcy06ttac12s8kr2043qnlqfbkq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>285682</id>
      <parentid>285681</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T20:32:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>285682</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3236" sha1="jc6hanvqz0nmagr72ui17jg835flkio" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Цэнтар|{{Разьбіўка|ЗЬМЕСТ}}|памер=120%}}

{{block center/s|style=width:100%; max-width:25em}}
{{Калёнтытул|right=''Стар.''}}

{{Dotted TOC||[[Лісты ад знаёмага (1931)/Прадмова|ПРАДМОВА]]|3{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}

{{Калёнтытул|[[Лісты ад знаёмага (1931)/Лісты ад знаёмага|ЛІСТЫ АД ЗНАЁМАГА]]}}

{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Ліст дзевяты|19{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2.7em}}„{{gap|1em}}першы|21{{gap|0.6em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2.7em}}„{{gap|1em}}другі|28{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2.7em}}„{{gap|1em}}трэці|35{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2.7em}}„{{gap|1em}}чацьверты|45{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2.7em}}„{{gap|1em}}пяты|57{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2.7em}}„{{gap|1em}}шосты|65{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2.7em}}„{{gap|1em}}сёмы|73{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2.7em}}„{{gap|1em}}восьмы|86{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}

{{Калёнтытул|[[Лісты ад знаёмага (1931)/Вясна 1930 г.|ВЯСНА 1930 г.]]}}

{{Dotted TOC||{{gap|2em}}У нашым жыце залом|95{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Зямля гарыць родавым палам|97{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Справа атрыманых папер|98{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Міжслоўе|102{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Нехацімцы ды выхадзімцы|103{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}А няхай-бы яны захацелі|109{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Міжслоўе|111{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Як зазвоняць у звон|112{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Мы скарынак яшчэ ня зьбіралі|116{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Міжслоўе|123{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Пра дзядзьку Макара|124{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Міжслоўе|126{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Дзе энтузыязм|127{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Міжслоўе|131{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Новэля з жахамі ды крыміналам|132{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Рунь|135{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Міжслоўе|139{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Сеем|—{{gap|1.1em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||{{gap|2em}}Finis coronat orus|143{{gap|0.5em}}|3|col3-width=2.5em}}
{{block center/e}}

&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:1em&quot;&gt;&lt;/div&gt;

{{Накіравальная рыса|4em|height=1px}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jc6hanvqz0nmagr72ui17jg835flkio</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Птушка шчасьця (1922).pdf/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>113231</id>
    <revision>
      <id>285656</id>
      <parentid>269460</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:10:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>285656</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1883" sha1="rvb212f9nq19f1d89ons1e0mcmkdh5o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;Асобы&quot;/&gt;{{Калёнтытул|left='''Францішак Аляхновіч.'''&lt;br /&gt;{{rule|11em|height=1px|align=left}}&lt;/center&gt;}}


{{ц|'''Птушка шчасьця|памер=200%}}
&lt;center&gt;п‘еса ў 3-х акт.&lt;/br&gt;
са сьпевамі і танцамі.&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:1em; margin-bottom:1em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{rule|3em|height=0.5px}}
{{block center/s}}
&lt;center&gt;{{larger|{{разьбіўка|АСОБЫ}}:}}&lt;/center&gt;
{{разьбіўка|Янка}}.&lt;/br&gt;
{{разьбіўка|Маланка}}.&lt;/br&gt;
{{разьбіўка|Жыд}}.&lt;/br&gt;
{{разьбіўка|Лясун}}.&lt;/br&gt;
Лясныя духі, русалкі.
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:1em; margin-bottom:1em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{rule|3em|height=0.5px}}
{{block center/e}}
&lt;section end=&quot;Асобы&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;I&quot;/&gt;&lt;center&gt;{{larger|{{разьбіўка|'''AKT I}}.}}&lt;/center&gt;
{{gap|2.5em}}{{fine|''Перад хатай. На прызьбе сядзіць Маланка і скрабе бульбу. Янка сячэ дровы. Сонца заходзіць.}}
{{ц|{{larger|{{разьбіўка|'''ЗЬЯВА 1}}.}}}}

&lt;center&gt;ЯНКА І МАЛАНКА.&lt;/center&gt;

{{gap|2.5em}}ЯНКА ({{разьбіўка|абцірае пот з лоба}}). Ох, нешчасьлівае жыцьцё маё! Рабі ды рабі праз цалюсенькі дзень, аж ногі і рукі анямелі. Ад самых курэй мала-што не да паўдня малаціў, а цяпер вось трэба дровы сячы, хоць ты трэсьні! Рукі ад цапа яшчэ не адыйшлі, аж тут ад сякеры мала-што не адсохнуць — і ніскуль няма ніякае помачы!

{{gap|2.5em}}МАЛАНКА. А я-ж табе не памагаю?
&lt;section end=&quot;I&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rvb212f9nq19f1d89ons1e0mcmkdh5o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Птушка шчасьця (1922).pdf/15</title>
    <ns>104</ns>
    <id>113245</id>
    <revision>
      <id>285657</id>
      <parentid>269471</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:12:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>285657</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2512" sha1="6zi2of4eogg40ydq2c6llhi6aj4scyv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

&lt;section begin=&quot;I&quot;/&gt;&lt;center&gt;{{larger|'''{{разьбіўка|ЗЬЯВА 6}}.}}&lt;/center&gt;

{{gap|2.5em}}ЯНКА ({{разьбіўка|адзін}}, {{разьбіўка|кладзецца пад кусьцікам}}).

{{gap|2.5em}}Ах, бедны-ж я чалавек! Вось і жыда чорт на маю галаву нагадзіў!.. — А ўсяму гэтаму Адам вінаваты! Каб ён не награшыў, дык-бы і жыд мне ў вочы за гарэлку ня лез, а я-б у раі штодзень па паўтара гарца з квартаю і палавінкаю выпіваў і ўсё сабе пяяў-бы: трам-да-трам-да-трам-да-трам!.. А цяпер больш клопату, як піцьця… А, каб цябе чорт узяў, Адам! наліха табе было слухаць сваю бабу, трэба было табе яе дзягаю сьцебануць: каб да яе ліха ня прыступіла, дык-бы яна табе ў вочы і ня лезла!..

{{gap|2.5em}}Эгэ! каб-жа то я быў табой, ужо-б я Эве задаў дзягаю, ох, даў-бы! а сам у карчму дый пагуляў-бы!.. А цяпер хоць ты трэсьні гаруючы, працуючы… Ох, Адам!.. Адам!.. ({{разьбіўка|пазёўвае і засыпае}}).
&lt;center&gt;{{разьбіўка|Заслона памалу апушчаецца}}.&lt;/center&gt;
&lt;section end=&quot;I&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;II&quot;/&gt;{{ц|{{larger|{{разьбіўка|'''AKT II}}.}}}}

{{gap|2.5em}}{{fine|''Рай. Каля стала поўнага смачнай ежы і напіткаў сьпяць у мягкіх крэслах ЯНКА i МАЛАНКА.}}

{{ц|{{разьбіўка|'''ЗЬЯВА 1}}.|памер=120%}}
&lt;center&gt;ЯНКА і МАЛАНКА.&lt;/center&gt;

{{gap|2.5em}}ЯНКА ({{разьбіўка|будзіцца}}, {{разьбіўка|працірае кулаком вочы}}). Фу, чорт! дзе-ж гэта я!? Сонца грэе, птушачкі пяюць, музыка нейкая грае… А вось і Маланка мая храпе!.. А якія мягкія крэслы! зусім як пярыны! Што за ліха! Скуль-жа гэта? Чыё-ж гэта? Здаецца-ж учора я ня быў п‘яны, дык як-жа-ж я трапіў у гэты панскі сад? Трэба
&lt;section end=&quot;II&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6zi2of4eogg40ydq2c6llhi6aj4scyv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Птушка шчасьця (1922).pdf/29</title>
    <ns>104</ns>
    <id>113259</id>
    <revision>
      <id>285659</id>
      <parentid>269508</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:13:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>285659</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2393" sha1="tmyx7xk8vsbkwrzj4s8k6cyt178l0je" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

&lt;section begin=&quot;II&quot;/&gt;{{gap|2.5em}}ЯНКА ({{разьбіўка|кідаючы люльку}}). Фу! якое ліха!.. Маланка! хутчэй уцякайма да хаты, бо ведзьмы нас тут пагубіць хочуць. ({{разьбіўка|Ударыў пярун; Янка з Маланкай правальваюцца пад зямлю}}).
&lt;center&gt;{{разьбіўка|Заслона}}.&lt;/center&gt;
&lt;section end=&quot;II&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;III&quot;/&gt;{{ц|'''{{разьбіўка|AKT}} III.|памер=120%}}
&lt;center&gt;{{fine|''Дэкарацыя такая, як у 1-м акце. Янка сьпіць на зямлі.}}&lt;/center&gt;

{{gap|2.5em}}МАЛАНКА ({{разьбіўка|выходзіць з хаты}}). Ну ўжо вячэра гатова, ідзі бульбу есьці. Што-ж гэта? Ён заснуў? Ну, уставай, павячэрай і кладзіся спаць у хаце, бо заўтра трэба рана ўстаць… Ну, Янка, а Янка!

{{gap|2.5em}}ЯНКА ({{разьбіўка|праз сон}}). Нашто місу адчыніла? Птушку нашто выпусьціла?

{{gap|2.5em}}МАЛАНКА. Якую птушку? Куры ўжо ўсе даўно я загнала ў катух, сьпяць ужо.

{{gap|2.5em}}ЯНКА (я. в.) Птушку нашто, ведзьма, выпусьціла? нашто місу адчыніла?

{{gap|2.5em}}МАЛАНКА. А куды-ж мне было бульбу сыпаць? Адчыніла, бо ўжо бульба зварылася? Ты здурэў, ці сьпіш?

{{gap|2.5em}}ЯНКА ({{разьбіўка|прачхнуўшыся}}). А! — гэта-ж я, ўзапраўды спаў… І, ведаеш, прысьніўся мне сон, што мы былі ў раі і ты тамака выпусьціла птушку, якая сядзела ў місе. — Вось навет гэтакая самая была міса.

{{gap|2.5em}}МАЛАНКА. Трэба будзе спытацца бабку Агату, што гэта значыць, бо яна ўмее добра сны тлумачыць… Можа гэта на якое ліха?

{{gap|2.5em}}ЯНКА. Вось праз цябе, калі ня будзеш мяне слухацца, і будзе якое ліха!
&lt;section end=&quot;III&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tmyx7xk8vsbkwrzj4s8k6cyt178l0je</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Птушка шчасьця (1922)/Птушка шчасьця</title>
    <ns>0</ns>
    <id>113328</id>
    <revision>
      <id>285660</id>
      <parentid>265048</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:14:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>285660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1062" sha1="hnzy1zgvixgf2obmq1hepozd667vk1w" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Птушка шчасьця
 | аўтар     = Францішак Аляхновіч
 | год       = 1922 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = П’еса
 | папярэдні = 
 | наступны  = [[Птушка шчасьця (1922)/Ноты|Ноты]]
 | анатацыі  = 
}}


&lt;pages index=&quot;Птушка шчасьця (1922).pdf&quot; from=&quot;7&quot; to=&quot;7&quot; tosection=&quot;Асобы&quot; /&gt;

== Акт I ==
{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Птушка шчасьця (1922).pdf&quot; from=&quot;7&quot; to=&quot;15&quot; fromsection=&quot;I&quot; tosection=&quot;I&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}

== Акт II ==
{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Птушка шчасьця (1922).pdf&quot; from=&quot;15&quot; to=&quot;29&quot; fromsection=&quot;II&quot; tosection=&quot;II&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}

== Акт III ==
{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Птушка шчасьця (1922).pdf&quot; from=&quot;29&quot; to=&quot;34&quot; fromsection=&quot;III&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>hnzy1zgvixgf2obmq1hepozd667vk1w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Птушка шчасьця (1922).pdf/37</title>
    <ns>104</ns>
    <id>113329</id>
    <revision>
      <id>285641</id>
      <parentid>269515</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:03:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Праблематычная */</comment>
      <origin>285641</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="dx1w5s3o7eqmvamdhbw0ke82lb0yz7v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Няма нот}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dx1w5s3o7eqmvamdhbw0ke82lb0yz7v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Птушка шчасьця (1922).pdf/38</title>
    <ns>104</ns>
    <id>113330</id>
    <revision>
      <id>285642</id>
      <parentid>269516</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:04:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Праблематычная */</comment>
      <origin>285642</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="dx1w5s3o7eqmvamdhbw0ke82lb0yz7v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Няма нот}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dx1w5s3o7eqmvamdhbw0ke82lb0yz7v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Птушка шчасьця (1922).pdf/39</title>
    <ns>104</ns>
    <id>113331</id>
    <revision>
      <id>285644</id>
      <parentid>269517</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:04:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Праблематычная */</comment>
      <origin>285644</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="dx1w5s3o7eqmvamdhbw0ke82lb0yz7v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Няма нот}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dx1w5s3o7eqmvamdhbw0ke82lb0yz7v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Птушка шчасьця (1922).pdf/40</title>
    <ns>104</ns>
    <id>113332</id>
    <revision>
      <id>285646</id>
      <parentid>269518</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:05:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Праблематычная */</comment>
      <origin>285646</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="dx1w5s3o7eqmvamdhbw0ke82lb0yz7v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Няма нот}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dx1w5s3o7eqmvamdhbw0ke82lb0yz7v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Птушка шчасьця (1922).pdf/41</title>
    <ns>104</ns>
    <id>113333</id>
    <revision>
      <id>285647</id>
      <parentid>269519</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:05:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>285647</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="s7t66o1hvxq0jqfojwcuj9jcb5x019y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Няма нот}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s7t66o1hvxq0jqfojwcuj9jcb5x019y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>285649</id>
      <parentid>285647</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:06:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Праблематычная */</comment>
      <origin>285649</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="dx1w5s3o7eqmvamdhbw0ke82lb0yz7v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Няма нот}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dx1w5s3o7eqmvamdhbw0ke82lb0yz7v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Птушка шчасьця (1922).pdf/42</title>
    <ns>104</ns>
    <id>113334</id>
    <revision>
      <id>285650</id>
      <parentid>269520</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:06:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Праблематычная */</comment>
      <origin>285650</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="rdb1lbd92min15eyxum6jwj2d22zcp0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rdb1lbd92min15eyxum6jwj2d22zcp0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>285652</id>
      <parentid>285650</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:07:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>285652</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="dx1w5s3o7eqmvamdhbw0ke82lb0yz7v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Няма нот}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dx1w5s3o7eqmvamdhbw0ke82lb0yz7v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Птушка шчасьця (1922).pdf/43</title>
    <ns>104</ns>
    <id>113335</id>
    <revision>
      <id>285651</id>
      <parentid>269529</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:06:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Праблематычная */</comment>
      <origin>285651</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="dx1w5s3o7eqmvamdhbw0ke82lb0yz7v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Няма нот}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dx1w5s3o7eqmvamdhbw0ke82lb0yz7v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Птушка шчасьця (1922).pdf/44</title>
    <ns>104</ns>
    <id>113336</id>
    <revision>
      <id>285653</id>
      <parentid>269530</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:08:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Праблематычная */</comment>
      <origin>285653</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="dx1w5s3o7eqmvamdhbw0ke82lb0yz7v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Няма нот}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dx1w5s3o7eqmvamdhbw0ke82lb0yz7v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тыпы Палесься (1924)/Птушка шчасьця</title>
    <ns>0</ns>
    <id>113337</id>
    <revision>
      <id>285655</id>
      <parentid>265049</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:09:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Выдалена перасылка на [[Птушка шчасьця (1922)/Птушка шчасьця]]</comment>
      <origin>285655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="4nn113q9r6wf3bvguzdjwwec6ftypl3" xml:space="preserve">{{Хутка выдаліць|}}</text>
      <sha1>4nn113q9r6wf3bvguzdjwwec6ftypl3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Птушка шчасьця (1922)/Ноты</title>
    <ns>0</ns>
    <id>113338</id>
    <revision>
      <id>285654</id>
      <parentid>265051</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:08:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>285654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="563" sha1="jy416ehj13vlpf4ulaz0o0g3g1gkmg7" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Ноты
 | аўтар     = Францішак Аляхновіч
 | год       = 1922 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = П’еса
 | папярэдні = [[Птушка шчасьця (1922)/Птушка шчасьця|Птушка шчасьця]]
 | наступны  = 
 | анатацыі  = 
}}

&lt;pages index=&quot;Птушка шчасьця (1922).pdf&quot; from=&quot;35&quot; to=&quot;35&quot; /&gt;

{{разрыў старонкі|тэкст=}}

&lt;pages index=&quot;Птушка шчасьця (1922).pdf&quot; from=&quot;37&quot; to=&quot;44&quot; /&gt;</text>
      <sha1>jy416ehj13vlpf4ulaz0o0g3g1gkmg7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вязьмо (1932).pdf/91</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123285</id>
    <revision>
      <id>285688</id>
      <parentid>285572</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T06:10:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>285688</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5053" sha1="ipfjct84dh2aepcfsruj7smqvmfx8qm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}— Дармо. Гэта ня пільнае.

{{Водступ|2|em}}…І вось ад таго часу мінуў цэлы год. Год гэты быў нязвычайны ў Зелянюковым жыцьці, бо ішоў ён паводле асаблівага дзівоснага календара, дзе было безьліч чырвоных дат, якія, каб дакладна расшыфраваць іх, далі-б надзвычайна стракатую номэнклятуру: супольны сход сутаварыскіх ячэек, сустрэча на вечары ў клюбе Карла Маркса, першы пацалунак, экскурсія ў тэхнікум, другі пацалунак, кіно, супольная паездка ў падшэфную вёску (і многа пацалункаў), даклад у тэхнікуме (ён дакладчык), вечар тэхнікуму на заводзе і выпадковая сварка (усё кончана! усё! усё!), доўгі і палкі вечар прымірэньня, брыгада па ўзаемным азнаямленьні з бытам, гарадзкі сад, чаромхавая ноч і прыкрае непаразуменьне з тэхнікумаўскімі варотамі (выдумалі, замыкаць), супольны політгурток (яны, вядома, самыя спраўныя сябры), супольны спэктакль (абое раптам — артысты) і г. д. Ды наогул, хто можа прасачыць за гэтым дзівачным комсамольскім каханьнем, якое ўплятае чаромху ў тэзісы аб соцспаборніцтве, а ў слодыч першых пацалункаў улівае гаркавы прысмак тэорыі дадатковае вартасьці!

{{Водступ|2|em}}І вось сядзіць Зеляцюк у глухіх Сівалапах, у хаце селяніна-серадняка Малаха Загароўскага і, апакаваны лютай пяшчотнасьцю, піша гарачы, бязладны ліст да свае каханае.

{{Водступ|2|em}}„Любая, мілая, слаўная, злосная, дрэнная Стаська!“

{{Водступ|2|em}}Пасьля клічніка ён становіць яшчэ адзін клічнік і, здаволены, уяўляе, як „слаўная, дрэнная Стаська“ ўзьніме зьдзіўлена бровы, прачытаўшы гэты ўступ, і раздумліва паківае галавой: „О!..“

{{Водступ2-пачатак|2|em}}{{Водступ|2|em}}„Ты думаеш, што я цябе, свайго дарагога зайчыка, не ўспамінаю кожную хвіліну, кожную сэкунду, кожную… (ня ведаю, ці ёсьць яшчэ што меншае за сэкунду)? Ты думаеш, што я не абнімаю цябе ў думках, не цалую тваіх сярдзітых губак, тваіх зялёных, як у кошкі! — вочак? Ты думаеш, што калі рэдка пішу, дык я ўжо і забываюся на цябе? Ведаеш, мая…“{{Водступ2-канец}}

{{Водступ|2|em}}Але ці варта перачытваць сьмешную сэнтымэнтальную пісаніну маладога хлопца, які, працяты нястрыманым палам пяшчотнасьці, забываецца на ўсю сваю грамадзкую значнасьць і станавітасьць і пачынае вярзьці зусім нестасоўнае глупства!

{{Водступ|2|em}}Адылі другая палавіна Зелянюковага ліста мела зусім інакшы характар, варты ўвагі нават сур‘ёзнага чалавека. Зелянюк пісаў пра савецкія справы.

{{Водступ2-пачатак|2|em}}{{Водступ|2|em}}…І мяне думка цешыць, што ты, Стаська, сур‘ёзна (а я думаю, што сапраўды сур‘ёзна) цікавішся гэтым. Дык вось… Пахваліцца асабліва няма чым. Той сход, пра які я табе пісаў, быў нам цэлая катастрофа. Праўда, што на наш актыў ён не зрабіў уплыву — мы працуем, як і раней, і расьцем. Па маіх падлічэньнях, мы маем цяпер блізка пяцьдзесят гаспадароў, якія зараз-жа гатовы пайсьці ў {{перанос пачатак|п=кол|к=гас}}{{Водступ2-канец}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ipfjct84dh2aepcfsruj7smqvmfx8qm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927).pdf/50</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123296</id>
    <revision>
      <id>285583</id>
      <timestamp>2026-05-14T12:00:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «Berlinam pieršuju ŭ toj čas na świecie himnastyčnuju płošču, na jakoj sam enerhična kirawaŭ himnastykawańniami moładzi. Usiu himnastyku planowa pasartawaŭ, tworačy swaju ŭłasnuju systemu, jakuju nazywaje „Turnkunde“.  {{Водступ|2|em}}Jahn byŭ dobrym palitykam i arhanizataram. Hałoŭnaj jaho metaj pry twareńni himnastyčnych tawarystwaŭ było ŭtwareńnie na skoruju ruku addziełaŭ aswabadzicielaŭ baćkaŭščyny. Hetyja himna...»</comment>
      <origin>285583</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1751" sha1="9g7s1lli33bkjlwfe0erqixtwab616p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Berlinam pieršuju ŭ toj čas na świecie himnastyčnuju płošču, na jakoj sam enerhična kirawaŭ himnastykawańniami moładzi. Usiu himnastyku planowa pasartawaŭ, tworačy swaju ŭłasnuju systemu, jakuju nazywaje „Turnkunde“.

{{Водступ|2|em}}Jahn byŭ dobrym palitykam i arhanizataram. Hałoŭnaj jaho metaj pry twareńni himnastyčnych tawarystwaŭ było ŭtwareńnie na skoruju ruku addziełaŭ aswabadzicielaŭ baćkaŭščyny. Hetyja himnastyčnyja tawarystwy wielmi chutka raspaŭsiudzilisia pa ŭsiej Niamieččynie nabirajučy sabie šmat starońnikaŭ.

{{Водступ|2|em}}Jaho systema składajecca z cełaj čarhi himnastykawańniaŭ, prytarnowujučych cieła da troch hałoŭnych pryładaŭ: žerdzi, dziarawiannaje kabyły i parenčaŭ. Niamieckaja himnastyčnaja systema Jahna jość nia ŭsiestaronnaja. Jana maje metu zrabić z himnastykujučaha siłača. Nachilaje ŭsiu swaju ŭwahu na častku muskułaŭ, mała rupiačysia cełym arhanizmam. Himnastyka hirami, ci naahuł padnašeńnie jakich niebudź ciažaraŭ, wyrablaje tolki ruki, škodna ŭpływajučy na addychańnie.

{{Водступ|2|em}}Aprača hetaha ad padniasieńnia ciažaraŭ na rukach, haławie i šyi razdymajucca žyły. Himnastyka na parenčach maje padobny ŭpłyŭ jak padnašeńnie hiraŭ; da hetaha jašče dachodzić u doŭha himnastykujučych nienarmalnaje padniaćcie plečaŭ z apuščeńniem uniz tuława, ad čaho časta paŭstaje zwužeńnie hrudziej. Uwa usich himnastyčnych wučeńniach niamieckaje systemy jość niastača praktyčnaje himnastyki, majučaj prytarnawańnie ŭ štodziennym žyćci čaławieka.

{{Водступ|2|em}}Maralny ŭpłyŭ himnastykawańniaŭ systemy {{перанос-пачатак|п=Jah|к=na}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9g7s1lli33bkjlwfe0erqixtwab616p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Салавей (1928).pdf/319</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123297</id>
    <revision>
      <id>285584</id>
      <timestamp>2026-05-14T12:04:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «канца сьвету музыку валачэ сюды — усё дрот! І язык у цябе драцяны. Увесь ты, Міхалачка, з дроту!&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}Звыкліся людзі і з гэтым. А спачатку вельмі пільна ў трубу глядзелі — можа там маленькі чалавечак сядзіць і вырабляецца… Шукалі за сьцяною — можа т...»</comment>
      <origin>285584</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2542" sha1="pfkz4736pb7l398wbvbugohcusaynld" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;канца сьвету музыку валачэ сюды — усё дрот! І язык у цябе драцяны. Увесь ты, Міхалачка, з дроту!&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Звыкліся людзі і з гэтым. А спачатку вельмі пільна ў трубу глядзелі — можа там маленькі чалавечак сядзіць і вырабляецца… Шукалі за сьцяною — можа там які-небудзь штукар фокусы робіць.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Старыя сяляне, якія выгадаваліся на падвохах і фальшах, шукалі і тут „падвохаў“ гарадзкіх фокусьнікаў. Яшчэ два гады таму назад, як сюды прыехала кіно, яны шукалі за палатном, ці там людзі не хаваюцца. А як пабачылі на экране горад, мора з караблямі, сьнег, дык зусім з панталыку зьбіліся.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Туман у вочы пускаюць. Ёсьць чараўнікі, якія ўмеюць гэта рабіць…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Некаторыя шапталі малітвы, жагналіся ў вялікім страху. Паказалі ім істужку з кіноздымкамі і чыталі популярную лекцыю пра тэхніку кіно.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}А „цуд“ за „цудам“ ляцеў да іх, нібы ў старадаўнай байцы.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}З кожным такім новым цудам людзі пераконваліся, што цудаў на сьвеце няма. Кожны раз „Олрайт“ (такую мянюшку ў апошні год далі Міхалцы) ім тлумачыў, што цудаў няма, што да ўсяго чалавек даходзіць сваім
розумам.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Прывезьлі трактар, альбо, як некаторыя гаварылі, „тарахтар“.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}І „тарахтар“ затарахтаў на вялізным полі Комуны.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Міхалка зноў давай тлумачыць, якая сіла цягне:&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Аўтомобіль бачылі?&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Чаму не? Штодня на тракце бачым. На нашых коняй страху наганяе.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pfkz4736pb7l398wbvbugohcusaynld</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927).pdf/51</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123298</id>
    <revision>
      <id>285585</id>
      <timestamp>2026-05-14T12:04:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=Jah|к=na}} jość taksama niezadawalniajučym, dziela taho, što wučań redka kali budzie zdawoleny z rezultataŭ (wynikaŭ) swajej himnastyki i zaŭsiody maje achwotu da roznych karkałomnych štučkaŭ.  {{Водступ|2|em}}Heta spryjaje raźwićciu ŭ moładzi pustaty i wynašeńnia nad druhimi, nia ŭpływajučy karysna na wychawańnie jaje.  {{Водступ|2|em}}Nia hledziačy na ŭsio heta himnastyčnaja niamieckaj...»</comment>
      <origin>285585</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1679" sha1="8r6ly1nolyctr9rydjn73g6fezqy789" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос-канец|п=Jah|к=na}} jość taksama niezadawalniajučym, dziela taho, što wučań redka kali budzie zdawoleny z rezultataŭ (wynikaŭ) swajej himnastyki i zaŭsiody maje achwotu da roznych karkałomnych štučkaŭ.

{{Водступ|2|em}}Heta spryjaje raźwićciu ŭ moładzi pustaty i wynašeńnia nad druhimi, nia ŭpływajučy karysna na wychawańnie jaje.

{{Водступ|2|em}}Nia hledziačy na ŭsio heta himnastyčnaja niamieckaja systema Jahna zapanawała ŭwa ŭsich kulturnych narodaŭ. Hetamu spryjała ščaśliwaje ŭ joj złučeńnie patryjatyzmu z fizyčnym zdaroŭjem i siłaj. A jašče bolš spryjała hetamu toje, što Niemcy pieramahli źnienawidžanaha woraha Francuza; heta apošniaje dadało niamieckaj himnastyčnaj systemie mnoha ł, tym balej u tych narodaŭ, jakija latucieli ab swajej niezaležnaści.

{{Водступ|2|em}}U 1816 hodzie Jahn wydaŭ knižku p. z. „Die deutsche Turnkunst“ (niamieckaja himnastyka), u jakoj apisaŭ padrobna ŭsiu swaju systemu fizyčnaha wychawańnia. Pamima wialikich niastačaŭ u systemie Jahna, maje jana wialikuju zasłuhu nia tolki pierad swaim narodam, ale j pierad cełym świetam. Za prykładam Niamieččyny i ŭwa ŭsich inšych narodaŭ paŭstawali himnastyčnyja tawarystwy.

{{Водступ|2|em}}''Francysk Amoros'', napoleonaŭski pałkoŭnik, z pachodžańnia Hišpaniec, užo ŭ try hady pa zasnawańni himnastyčnaje płoščy ŭ Berlinie, pačynaje wučyć prywatna ŭ Paryžy himnastyku. U 1819 hodzie prapanuje ŭwiaści himnastyku ŭ francuskaje wojska i asnowywaje dziaržaŭny instytut, u jakim pryhataŭlalisia-b nastaŭniki himnastyki dia škołaŭ i wojska.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8r6ly1nolyctr9rydjn73g6fezqy789</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Салавей (1928).pdf/320</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123299</id>
    <revision>
      <id>285586</id>
      <timestamp>2026-05-14T12:07:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— Тая самая сіла і ў трактара. Вось глядзеце, апускаюцца лемяшы. Іх тры. Бывае і пяць і сем. Апусьціліся… Можна і глыбей забраць. Можна ехаць павольна. Можна і хутчэй.&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}— Конь гэты не спацее, — жартавалі сяляне, — сып як толькі можаш!&lt;/br&gt; {{gap...»</comment>
      <origin>285586</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2585" sha1="21ykws1vgpvdrisathofm5vaye56g0h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|1.5em}}— Тая самая сіла і ў трактара. Вось глядзеце, апускаюцца лемяшы. Іх тры. Бывае і пяць і сем. Апусьціліся… Можна і глыбей забраць. Можна ехаць павольна. Можна і хутчэй.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Конь гэты не спацее, — жартавалі сяляне, — сып як толькі можаш!&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Міхалка папрасіў машыністага пусьціць машыну поўным ходам.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Роўныя пласты чарназёму, як лусты хлеба, клаліся ў барозны адна да аднэй. Лемяшы, як бліскучыя мамантавыя клыкі, глыбока грызьлі глебу. Расплыўся сьвежы,
здаровы пах узаранай зямлі. Над полем кружыліся зусім ня зьдзіўленыя птушкі. Вароны поркаліся ў зямлі, клявалі карэньні, шукалі рабачкоў.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Пякло сонца.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Трактар блішчэў усімі паліраванымі часткамі. Ён выглядаў жывой сталёвай істотай, нейкім дзівосным аратаем, які ў хвіліну мог узорваць вялікі шнур.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Сяляне з захапленьнем паглядалі на „сталёвага каня“. З любасьцю песьцілі вачыма кожную частку трактара. Радасьць расла ў грудзёх. Гэта ўжо выключна іхняя, мужыцкая машына… Для іх зрабілі яе рабочыя на фабрыках… Каб гаротную зямляробскую працу аблягчыць… У грудзёх сялян расла захаваная любасьць да людзей, што робяць такія машыны…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— А гэта ўсё розум чалавечы! — стукнуў сабе пальцам у лоб адзін з дзядзькоў.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}З вачэй гэтага дзядзькі, з яго глыбокіх зморшчын на лобе зьзяла неахопная гордасьць і шчырая радасьць.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Розум то розум, але ня твой! —адгіркнуўся другі дзядзька.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>21ykws1vgpvdrisathofm5vaye56g0h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Салавей (1928).pdf/321</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123300</id>
    <revision>
      <id>285587</id>
      <timestamp>2026-05-14T12:13:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Першы дзядзька ўзьеўся ад злосьці:&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}— Хоць ня мой розум, але цяпер і мая сьпіна і мае рукі ня будуць балець ад сахі, як дагэтуль балелі…&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}— Але ня твой розум!&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}— Але чалавечы розум…&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}— Але ня твой…&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}— Ц...»</comment>
      <origin>285587</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2508" sha1="4khflmxwybj2vlet19uep8tfc3zg6n0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|1.5em}}Першы дзядзька ўзьеўся ад злосьці:&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Хоць ня мой розум, але цяпер і мая сьпіна і мае рукі ня будуць балець ад сахі, як дагэтуль балелі…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Але ня твой розум!&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Але чалавечы розум…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Але ня твой…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Ціха вы! — пачаў іх мірыць Міхалка. — Можа, каб з маленства вучыліся, дык нешта падобнае прыдумалі-б і вы. За тое дзеці вашы такія штукі прыдумаюць, ажна ўвесь сьвет зьдзівяць!&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Трактар спыніўся.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Сяляне падышлі да яго. Гладзілі калёсы машыны, яе бакі, як прывыклі гладзіць спрацаванага коніка…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Бач, корму просіць… Галодненькі трахтар… пажартаваў адзін худы селянін з рыжай вострай бародкай.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— А чым-жа кормяць гэтага коніка? — запытаўся ён у машыністага.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Бэнзынай! — адказаў з усьмешкай машыністы.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Усе абкружылі машыністага, які сядзеў на машыне ў бліскучай скураной вопратцы. Абкружылі яго з такою зацікаўленасьцю, як часам абступаюць на рынку суседа, які толькі што добрага каня купіў…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Карміць трэба, як чалавека ўсё роўна, — жартаваў машыністы.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Чалавек — тая самая машына! — сур‘ёзным тонам сказаў на гэта Міхалка.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Але чалавек кіруе машынай, а не машына чалавекам, — сказаў машыністы.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Чалавек, бо ў яго — мазгі.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Хацеў Міхалка пагаварыць аб чалавечых мазгох, але змоўк. Пабаяўся, каб не наблутаць.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4khflmxwybj2vlet19uep8tfc3zg6n0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927).pdf/52</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123301</id>
    <revision>
      <id>285588</id>
      <timestamp>2026-05-14T12:18:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Водступ|2|em}}U hetym-ža hodzie piša knižku p. z. „Padručnik fizyčnaha wychawańnia“.  {{Водступ|2|em}}Metoda Amorosa jość wielmi zhodnaja z himnastyčnaj systemaj Jahna. Niama wiedama, ci Amoros swaje himnastykawańni pieraniaŭ ad niamieckaje systemy, ci stwaryŭ ich samadzielna. Da siańnia jašče idzie sprečka ŭ hetym kirunku.  {{Водступ|2|em}}Adnak jon i jaho praca kudy mienš mieli sympatyi i razhałosu ŭ Francyi...»</comment>
      <origin>285588</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1644" sha1="a63e5wrtda1y8uke9eqwezqwa4pwul5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}U hetym-ža hodzie piša knižku p. z. „Padručnik fizyčnaha wychawańnia“.

{{Водступ|2|em}}Metoda Amorosa jość wielmi zhodnaja z himnastyčnaj systemaj Jahna. Niama wiedama, ci Amoros swaje himnastykawańni pieraniaŭ ad niamieckaje systemy, ci stwaryŭ ich samadzielna. Da siańnia jašče idzie sprečka ŭ hetym kirunku.

{{Водступ|2|em}}Adnak jon i jaho praca kudy mienš mieli sympatyi i razhałosu ŭ Francyi, jak heta mieŭ Jahn u Niamieččynie a nawat i za miežami jaje.

{{Водступ|2|em}}Himnastyčnyja tawarystwy Amorosa raspaŭsiudžywalisia słaba. Udałosia tolki stwaryć himnastyčnuju wajskowuju škołu, istnujučuju da siańnia. U joj adbywalisia himnastykawańni, prytarnawanyja da wajennych patreb.

{{Водступ|2|em}}Himnastyčnaja systema Jahna była stworana na skoruju ruku, dziela patryjatyčnaje mety; z hetaj pryčyny jana była prytarnawana da himnastyki małych školnych dziaciej. Hetamu zaradziŭ pedahoh ''Adolf Spiess'', jaki papoŭniŭ i paprawiŭ systemu Jahna, prytarnoŭwajučy jaje da patreb dziaciej školnaha ŭzrostu; tak, što ŭ druhoj pałowie 19-ha stahodździa hetaja systema była ŭžo raspaŭsiudžana ŭwa ŭsich škołach Niamieččyny i ŭ mnohich škołach inšych eŭrapejskich haspadarstwaŭ.

{{Водступ|2|em}}A. Spiess napisaŭ knižku pad zahałoŭkam „Nawučańnie
himnastyki“.

{{Водступ|2|em}}Twarcom šwedzkaje himnastyčnaje systemy byŭ ''Piotr Henryk Ling''. Jon byŭ studentam Kopenhaskaha ŭniwersytetu, dzie zapaznaŭsia z himnastykaj i fechtawańniem. Ling u moładaści byŭ chwarawity, a paśla,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a63e5wrtda1y8uke9eqwezqwa4pwul5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Салавей (1928).pdf/322</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123302</id>
    <revision>
      <id>285589</id>
      <timestamp>2026-05-14T12:19:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}„Трэба яшчэ сягоньня знайсьці ў клюбе кніжку аб чалавечых мазгох“, падумаў Міхалка. „Трэба яе пачытаць і добра памазгаваць“… {{gap|1.5em}}Сьвяціла сонца.&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}З-пад лесу данасілася да поля комсамольская вясёлая песьня. Да яе прыслухоўваліся т...»</comment>
      <origin>285589</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2516" sha1="27w1gmrlwvmxb8m5q2gdwmvslgn80f8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|1.5em}}„Трэба яшчэ сягоньня знайсьці ў клюбе кніжку аб чалавечых мазгох“, падумаў Міхалка. „Трэба яе пачытаць і добра памазгаваць“…
{{gap|1.5em}}Сьвяціла сонца.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}З-пад лесу данасілася да поля комсамольская вясёлая песьня. Да яе прыслухоўваліся той лес, тое поле, тыя людзі, якія колькі год таму назад чулі валачобныя
песьні аб залатой царкоўцы на дварэ ў Івана. Новую песьню чулі тыя бярозкі, якія абламваліся на вянкі ў „русальную нядзелю“.

&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;font-family:Times New Roman; font-size: 110%;&quot;&gt;X&lt;/br&gt;
'''У будучыну&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
{{gap|1.5em}}Міхалка з маленства да апошніх часоў перажыў усю гісторыю культуры: ад лучыны — да электрычнасьці, ад язды на кані — да самалёту, ад старадаўняй сахі — да трактара, ад царскага нявольніцтва — да жыцьця ў Комуне, ад забабонаў аб нячыстай і чыстай сіле — да радыё і Ленінізму.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Тое, што чалавецтва правандравала тысячагодзьдзямі, ён праходзіў гадамі. Нібы перад яго вачыма мільгала кіно-
стужка, якая разгортвала на лесьвіцы эпох разьвіцьцё чалавечай творчасьці ад першабытнай пячоры да сучаснасьці.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Яшчэ будучы хлапчуком, Міхалка бачыў і адчуваў нейкую сілу і ў сабе і ў вакольнай прыродзе. Гэта сіла збліжала яго, зрадняла з усім, што было, існавала вакол і будзіла яго зацікаўленасьць і назіральнасьць.
Гэта сіла мільгала перад яго вачыма аганькамі, якіх нельга было злавіць, як свой уласны цень.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Гэта сіла была на кожным кроку.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>27w1gmrlwvmxb8m5q2gdwmvslgn80f8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927).pdf/53</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123303</id>
    <revision>
      <id>285590</id>
      <timestamp>2026-05-14T12:21:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «kali staŭ duža himnastykawacca, staŭsia zdarowym; dziela hetaha wielmi zacikawiŭsia lekarskaj wartaściu himnastyki i naahuł ruchu. Spačatku byŭ nastaŭnikam fechtawańnia ŭ uniwersytecie miesta Lund, a paśla nastaŭnikam u henym-ža ŭniwersytecie nia tolki fechtawańnia, ale naahuł usiaje himnastyki.  {{Водступ|2|em}}U 1813 hodzie šwedzki ŭrad naznačaje Linga kiraŭnikom centralnaha himnastyčnaha instytutu, jaki pryhataŭlaŭ nastaŭni...»</comment>
      <origin>285590</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1762" sha1="qid3iyn9hldo5s8xloxom4e2160n1lm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;kali staŭ duža himnastykawacca, staŭsia zdarowym; dziela hetaha wielmi zacikawiŭsia lekarskaj wartaściu himnastyki i naahuł ruchu. Spačatku byŭ nastaŭnikam fechtawańnia ŭ uniwersytecie miesta Lund, a paśla nastaŭnikam u henym-ža ŭniwersytecie nia tolki fechtawańnia, ale naahuł usiaje himnastyki.

{{Водступ|2|em}}U 1813 hodzie šwedzki ŭrad naznačaje Linga kiraŭnikom centralnaha himnastyčnaha instytutu, jaki pryhataŭlaŭ nastaŭnikaŭ himnastyki dla škołaŭ i wojska. Hety instytut aprača fizyčnaha wychawańnia naahuł pryhataŭlaŭ jašče specyjalistaŭ lekarskaje himnastyki.

{{Водступ|2|em}}Ling u himnastycy pieradusim zwaročwaje ŭwahu na ruchi, karysnyja zdaroŭju, studyjujučy pry hetym staranna anatomiju. Kaža wykonywać tolki tyja himnastyčnyja ruchi, jakija z punktu hledžańnia anatomii jość wyrazna karysny dla arhanizmu.

{{Водступ|2|em}}Šwedzkaja himnastyčnaja systema Linga nia była tak, jak niamieckaja, wynikam hwałtoŭnaje patreby zrabieńnia ŭ jak najchutčejšym časie silnych muskułaŭ u swaich hramadzian, dziela prahnańnia woraha, zaniaŭšaha baćkaŭščynu. Metaj systemy Linga jość zrabieńnie hramadzianina zdarowym i dobra zbudawanym, što asiahajecca praz planowaje systematyčnaje himnastykawańnie, da jakoha niama patreby ŭžywać jakich niebudź pryładaŭ i prytarnowywać da ich cieła wučnia. Najlepšaj himnastyčnaj pryładaj, pawodle Linga, jość samaje-ž cieła čaławieka, jakoje moža pasłužyć druhomu pry supolnym himnastykawańni.

{{Водступ|2|em}}{{Абмылка|Stučnaja|Štučnaja}} pryłada moža być tut tolki tady, kali treba wyrazna abmiežyć (ahraničyć) dziejańnie {{перанос-пачатак|п=paasob|к=nych}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qid3iyn9hldo5s8xloxom4e2160n1lm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927).pdf/54</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123304</id>
    <revision>
      <id>285591</id>
      <timestamp>2026-05-14T12:24:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=paasob|к=nych}} častkaŭ cieła. Asnaŭnym srodkam himnastyki jość ruch, ale tolki taki, karyść jakoha možna dakazać na asnowie anatomii, fizijalohii i psychalohii; kožny inšy ruch jość nie himnastyčnym, bieskarysnym, a mo’ nawat i škodnym.  {{Водступ|2|em}}Pry hetym byŭ źwiazany z wyraznym žadańniem swajho ŭradu, kab apuścić usie himnastykawańni na pryładach. Heta adnak nie dawodzić, što syste...»</comment>
      <origin>285591</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1717" sha1="govm0v9fvowx1q08f2dad7rwmf847ei" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос-канец|п=paasob|к=nych}} častkaŭ cieła. Asnaŭnym srodkam himnastyki jość ruch, ale tolki taki, karyść jakoha možna dakazać na asnowie anatomii, fizijalohii i psychalohii; kožny inšy ruch jość nie himnastyčnym, bieskarysnym, a mo’ nawat i škodnym.

{{Водступ|2|em}}Pry hetym byŭ źwiazany z wyraznym žadańniem swajho ŭradu, kab apuścić usie himnastykawańni na pryładach. Heta adnak nie dawodzić, što systema Linga saŭsim nia ŭžywaje himnastyčnych pryładaŭ, naadwarot, jany mohuć być tam, dzie hetaha wymahaje wyrabieńnie peŭnych muskułaŭ, jakoje biaz pryładaŭ nia moža być asiahnuta.

{{Водступ|2|em}}Ling za žyćcia wydaŭ knižku „Rehulamin wajskowaje himnastyki“.

{{Водступ|2|em}}Wajskowaja himnastyka Linga składajecca z pedahahičnaje himnastyki i fechtawańnia, katoraje jon pieraniaŭ ad Francuzaŭ, palepšyŭšy i ŭpraściŭšy jaje metodu. Hetaje papraŭlenaje francuskaje fechtawańnie až da ciapieraka jość u Šwedaŭ. Aprača „Rehulaminu“ Ling pisaŭ jašče wialikuju knižku ab himnastycy, ale nie dačakaŭsia jaje wydańnia; hetamu pieraškodziła jaho śmierć, nie pazwalajučy jamu dakončyć swaje pracy.

{{Водступ|2|em}}Wučni Linga zaraz pa śmierci swajho wučyciela wydali jaho pracu, ničoha ad siabie nie dadajucy, pad zahałoŭkam „Ahulnyja pryncypy himnastyki“. U hetaj knižcy Ling dzielić himnastyku na hetkija čatyry hrupy: na himnastyku wychawaŭčuju, wajskowuju, lekarskuju, i estetyčnuju.

{{Водступ|2|em}}Padzieł samych-ža himnastykawańniaŭ jość dawoli štučnym i zrobleny pawodle wonkawych abstawinaŭ, padobna jak heta było ŭ niamieckaj systemie&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>govm0v9fvowx1q08f2dad7rwmf847ei</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Салавей (1928).pdf/323</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123305</id>
    <revision>
      <id>285592</id>
      <timestamp>2026-05-14T12:24:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Яна цьвіла ў кожным каменьчыку, які прабіваў паветра, кінуты спрытнай рукою Міхалкі.&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}Яна таілася ў ветры-віхуры, часала, нібы грэбнем, саламяныя стрэхі вясковых хатак, круціла крыльлі ветрака і насьвіствала ў комінах, нібы Міхалка на жа...»</comment>
      <origin>285592</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2798" sha1="1snjaousmd0izupne5k812hj90o8s4n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|1.5em}}Яна цьвіла ў кожным каменьчыку, які прабіваў паветра, кінуты спрытнай рукою Міхалкі.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Яна таілася ў ветры-віхуры, часала, нібы грэбнем, саламяныя стрэхі вясковых хатак, круціла крыльлі ветрака і насьвіствала ў комінах, нібы Міхалка на жалейцы.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Яна бухала гучэла з самадзелкавага пісталета, з якога нябожчык дзед Міхалкі варон пужаў на гумне.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Яна тулілася да луку, якім Міхалка ў гору стрэлы пускаў, неба прастрэльваў, будучы пастушком.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Яна жыла ў імпэце драцяной спрунжыны старога парасона, які падарыў Міхалцы пан, калі Міхалка служыў пастухом у панскім дварэ.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Яна была ў вадзе русалкай і млыновыя жорны круціла.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Яна яскравіла ў праменьнях сонца, якія грэлі зямлю. Яна прысмактвалася да чорнай пахучай, як сьвежы хлеб, глебы, нібы дзіцё да матчыных грудзей, і выбівала зьнізу на карак зямлі ўзоры рознакалёравых кветак.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Усюды Міхалка адчуваў яе імпэтнасьць. Ён меў прагнасьць заўладаць гэтай скрытнай сілай, гнаўся за ёю, нібы за птушкаю.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Дзе яна, гэта сіла, што пхне і рухае ўсё?&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Міхалка хацеў накінуць на яе аркан як на дзікага каня ў стэпе, закілзаць і быць яе гаспадаром…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}З малых год Міхалка быў вынаходцам.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Ён прыдумваў дзіцячыя ветраныя млынкі з рознымі фокусамі, рабіў драўляныя скрыначкі з патаемнікамі, якія ня кожны мог адчыняць. Аднаго разу ён наладзіў у лесе „капэлю“. На галінах дрэў нацягнуў ніткі, як
струны. Склікаў хлопцаў і трымкалі там цэлы дзень. Гэта „капэля“ моцна напалохала старую кабеціну, якая&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1snjaousmd0izupne5k812hj90o8s4n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927).pdf/55</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123306</id>
    <revision>
      <id>285593</id>
      <timestamp>2026-05-14T12:26:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «Jahna. Himnastykawańni tut dzielacca na: 1) wolnyja, 2) pry pomačy cieła supolna himnastykujučychsia i 3) z himnastyčnymi pryładami.  {{Водступ|2|em}}Jakaść pryładaŭ dla Linga jość mała wažnym; možna tolki bolš mienš akuratna dahadywacca, što ŭ himnastycy jon karystaŭ z hetkich pryładaŭ: wiaroŭki (dla źwisaŭ), kładki, žerdzi, dzierawianaje kabyły, pryładaŭ da skokaŭ (dryhaniaŭ) ŭwyš i ŭdal i h. p.  {{Водступ|2...»</comment>
      <origin>285593</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1667" sha1="2j8u1rqcyqz5pw9qqdpf9kxe3ccqprf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Jahna. Himnastykawańni tut dzielacca na: 1) wolnyja, 2) pry pomačy cieła supolna himnastykujučychsia i 3) z himnastyčnymi pryładami.

{{Водступ|2|em}}Jakaść pryładaŭ dla Linga jość mała wažnym; možna tolki bolš mienš akuratna dahadywacca, što ŭ himnastycy jon karystaŭ z hetkich pryładaŭ: wiaroŭki (dla źwisaŭ), kładki, žerdzi, dzierawianaje kabyły, pryładaŭ da skokaŭ (dryhaniaŭ) ŭwyš i ŭdal i h. p.

{{Водступ|2|em}}Za žyćcia Linga jaho systemu pryniało całkom tolki šwedzkaje wojska; u hramadzianstwie adnak tady jašče jaho systema nia była tak raspaŭsiudžana, jak heta stałasia paźniej.

{{Водступ|2|em}}Syn Linga, ''Hijalmar'', udaskanaliŭ šmat systemu baćki da takoj stupieni, što jana da kanca XIX-ha stahodździa była raspaŭsiudžana ŭwa ŭsich cywilizawanych narodaŭ.

{{Водступ|2|em}}Hijalmar znaŭ dobra žyćcio i ŭmieŭ prytarnawać himnastyku da žyćciowych patreb.

{{Водступ|2|em}}U himnastycy Hijalmar rupiŭsia pieradusim ab wyrabieńni ŭ wučnia pryhožaj, prostaj postaci, patrebnaj z punktu hledžańnia hihijeny i estetyki. Wymahaŭ, kab nastaŭnik pierad lekcyjaj himnastyki mieŭ pryhatoŭlenuju zahadzia prahramu paasobnych himnastyčnych wučeńniaŭ.

{{Водступ|2|em}}U takoj prahramie himnastyčnaja lekcyja dzialiłasia na hrupy:

{{Водступ|2|em}}1) Ustupnyja himnastykawańni (pierawažna ruk i noh), pryhataŭlajučyja arhanizm da ciažejšych ruchaŭ, jakija dalej nastupiać ŭ lekcyi himnastyki;

{{Водступ|2|em}}2) Napružanyja skłony tuława;

{{Водступ|2|em}}3) Źwisy (źwisańni na rukach, nahach i h. p.);&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2j8u1rqcyqz5pw9qqdpf9kxe3ccqprf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>285596</id>
      <parentid>285593</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T12:29:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>285596</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1673" sha1="o5insmuz0to82utk0w98yqs5a2k8c9k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Jahna. Himnastykawańni tut dzielacca na: 1) wolnyja, 2) pry pomačy cieła supolna himnastykujučychsia i 3) z himnastyčnymi pryładami.

{{Водступ|2|em}}Jakaść pryładaŭ dla Linga jość mała wažnym; možna tolki bolš mienš akuratna dahadywacca, što ŭ himnastycy jon karystaŭ z hetkich pryładaŭ: wiaroŭki (dla źwisaŭ), kładki, žerdzi, dzierawianaje kabyły, pryładaŭ da skokaŭ (dryhaniaŭ) ŭwyš i ŭdal i h. p.

{{Водступ|2|em}}Za žyćcia Linga jaho systemu pryniało całkom tolki šwedzkaje wojska; u hramadzianstwie adnak tady jašče jaho systema nia była tak raspaŭsiudžana, jak heta stałasia paźniej.

{{Водступ|2|em}}Syn Linga, ''Hijalmar'', udaskanaliŭ šmat systemu baćki da takoj stupieni, što jana da kanca XIX-ha stahodździa była raspaŭsiudžana ŭwa ŭsich cywilizawanych narodaŭ.

{{Водступ|2|em}}Hijalmar znaŭ dobra žyćcio i ŭmieŭ prytarnawać himnastyku da žyćciowych patreb.

{{Водступ|2|em}}U himnastycy Hijalmar rupiŭsia pieradusim ab wyrabieńni ŭ wučnia pryhožaj, prostaj postaci, patrebnaj z punktu hledžańnia hihijeny i estetyki. Wymahaŭ, kab nastaŭnik pierad lekcyjaj himnastyki mieŭ pryhatoŭlenuju zahadzia prahramu paasobnych himnastyčnych wučeńniaŭ.

{{Водступ|2|em}}U takoj prahramie himnastyčnaja lekcyja dzialiłasia na hrupy:

{{Водступ|2.6|em}}1) Ustupnyja himnastykawańni (pierawažna ruk i noh), pryhataŭlajučyja arhanizm da ciažejšych ruchaŭ, jakija dalej nastupiać ŭ lekcyi himnastyki;

{{Водступ|2.6|em}}2) Napružanyja skłony tuława;

{{Водступ|2.6|em}}3) Źwisy (źwisańni na rukach, nahach i h. p.);&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o5insmuz0to82utk0w98yqs5a2k8c9k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Салавей (1928).pdf/324</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123307</id>
    <revision>
      <id>285594</id>
      <timestamp>2026-05-14T12:27:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «грыбы зьбірала. Яна ледзь жывая выбралася з лесу. Пасьля гэтага яна клялася і бажылася, што чула ігру лясуна.&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}Доўгі час малога Міхалку вабіў замок матчынага куфра. У гэтым замку быў схованы ад Міхалкі вялікі сакрэт. Пакруцяць ключом у адзін бок...»</comment>
      <origin>285594</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2693" sha1="e9309jwwgompryygikld0l1xig85n5s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;грыбы зьбірала. Яна ледзь жывая выбралася з лесу. Пасьля гэтага яна клялася і бажылася, што чула ігру лясуна.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Доўгі час малога Міхалку вабіў замок матчынага куфра. У гэтым замку быў схованы ад Міхалкі вялікі сакрэт. Пакруцяць ключом у адзін бок — замок зачыняецца, у другі бок — адчыняецца. Колькі разоў Міхалка з вялікай зацікаўленасьцю ўглядаўся ў дзірачку замка, але нічога пабачыць ня мог…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Тады хлопчык адважыўся на гвалтоўную рэч. Калі матка аднаго разу забылася і пакінула ключ у замку, ён украў замок. З гэтым надзвычайным скарбам Міхалка
пабег у поле, разьбіў замок аб камень і шукаў у ім „сакрэту“, якім чынам ён адмыкаецца і замыкаецца. За выкрыцьцё гэтага „сакрэту“ бацька яго да крыві лупцаваў.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}У другі раз ён быў захоплен тэхнікай малатарні і зрабіў маленечкую малатарню. Найвялікшым яго ідэалам быў гадзіньнік. Ён тады марыў аб тым, што, як
вырасьце і будзе сам грошы зарабляць, купіць гадзіньнік і разьбярэ яго на самыя драбнюткія кавалачкі… Ён тады шмат чаго даведаецца: знойдзе тую сілу, якая цюцюхкае ў гадзіньніку, нібы сэрца чалавека; выкрые тую істоту, якая паказвае час чорнымі тараканьнімі вусамі на белым кружочку. Ён выведае тады ўсю мэханіку калёсікаў, зубчыкаў, сьпіц, шасьцерняў, шрубікаў і спрунжын, якіх у гадзіньніку так многа, нібы пяску на вуліцы…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}У гадзіньніку мудрасьць усяго сьвету захавана.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Калі ў першы раз праз іхнюю вёску праехаў чалавек на вэлёсыпэдзе, Міхалка ў адзін міг зразумеў усю&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e9309jwwgompryygikld0l1xig85n5s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927).pdf/56</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123308</id>
    <revision>
      <id>285595</id>
      <timestamp>2026-05-14T12:29:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Водступ|2.6|em}}4) Raŭnawažnyja himnastykawańni, jak chod pa wuskaj kładcy i h. p.  {{Водступ|2.6|em}}5) Himnastykawańni karku;  {{Водступ|2.6|em}}6) Himnastykawańni chrybietu i plečaŭ;  {{Водступ|2.6|em}}7) Himnastykawańni muskułaŭ žywata;  {{Водступ|2.6|em}}8) Himnastykawańni pieramiešywanyja;  {{Водступ|2.6|em}}9) Skoki (dzyhańnie);  {{Водступ|2|em}}10) Himnastykawańni kancowyja, metaj j...»</comment>
      <origin>285595</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1741" sha1="n6t5st5rr6txwoqr39mj6s773oc0zuh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2.6|em}}4) Raŭnawažnyja himnastykawańni, jak chod pa wuskaj kładcy i h. p.

{{Водступ|2.6|em}}5) Himnastykawańni karku;

{{Водступ|2.6|em}}6) Himnastykawańni chrybietu i plečaŭ;

{{Водступ|2.6|em}}7) Himnastykawańni muskułaŭ žywata;

{{Водступ|2.6|em}}8) Himnastykawańni pieramiešywanyja;

{{Водступ|2.6|em}}9) Skoki (dzyhańnie);

{{Водступ|2|em}}10) Himnastykawańni kancowyja, metaj jakich jość supakoić stupniowa zmučany adbyŭšymi himnastyčnymi wučeńniami arhanizm.

{{Водступ|2|em}}Najwažniejšyja himnastyčnyja pracy Hijalmara takija: 1) „Prymiernik dla pedahahičnaha kursu ŭ himnastyčnym centralnym instytucie“ i 2) „Pieršyja paniaćci z nawuki ab ruchach“.

{{Водступ|2|em}}Pieršaja jaho praca daje šmat asnaŭnych lekcyjaŭ himnastyki i cennych metadyčnych radaŭ. Druhaja naahuł razhladaje teoryju himnastyki i daje pryhožy wobraz formy himnastyčnych wučeńniaŭ, padajučy až 600 {{Абмылка|ich ich|ich}} malunkaŭ.

{{Водступ|2|em}}Šwedzkaja himnastyčnaja systema spačatku jaje paŭstańnia była raspaŭsiudžana tolki ŭ swajej baćkaŭščynie, a paśla ŭsie narody pačali jeju cikawicca; paŭstała šmat literatury ŭ inšych mowach u hetym kirunku, tak, što ŭžo na pačatku XX-ha stahodździa amal nie ŭwa-ŭsich škołach staroha i nowaha świetu była raspaŭsiudžana himnastyka šwedzkaje systemy.

{{Цэнтар|'''Anhlijskaja systema fizyčnaha wychawańnia.'''}}

{{Водступ|2|em}}Metadyčnaje himnastyki takoje, jak heta mieła Niamieččyna abo Šwecyja, nia było ŭ Anhielcaŭ. Ich {{Абмылка||m toda|metoda}} fizyčnaha wychawańnia — heta sport, roznyja&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n6t5st5rr6txwoqr39mj6s773oc0zuh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Салавей (1928).pdf/325</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123309</id>
    <revision>
      <id>285597</id>
      <timestamp>2026-05-14T12:30:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Праблематычная */</comment>
      <origin>285597</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2848" sha1="h2j15kaq8lxoybs0kvndqn4skm79y7y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;„машынэрыю“ самаката і пасьля гэтага доўгі час майстраваў драўляны „лісапэт“.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}А як Міхалка зрабіўся кавалём, дык стаў хутка і сьлёсарам і зэгармайстрам. Ён умеў рабіць розныя замкі, пісталеты, пачыняў гадзіньнікі і шмат якія „машынэрыі“ разумеў.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Ня гледзячы на тое, што Міхалка тады быў яшчэ няпісьменным, ён уладаў багатай фантазіяй. Ён наслу-
хаўся ад старых людзей многа дзіўных казак з фокусамі-
пудамі: сямімільныя крокі асілкаў і дываны-самалёты;
жар-птух з сонцам на крыльлях і з месяцам на хвасьце;
асілкі, якія вырываюць дубы з коранем, кідаюць булаву
ў сорак пудоў у самае неба, праз адну ноч сьцелюць
жалезны ток на дзесяць вёрст. Такія казкі былі паху-
чай расою для дзівосных расьлін яго фантазіі. Гэта
быў пэрыод яго, спрунжыновай тэхнікі&quot;. Ён думаў над
тым, каб усе чары зьдзейсьніць праз сталёвыя спрун-
жыны. Ён пробаваў ужыць свой спрунжыновы&quot; мэтод
да, сямімільных крокаў&quot;. Ён хацеў змайстраваць спрун-
жыновыя хадулі, каб можна было рабіць на іх калі не
сямімільныя крокі, дык, прынамсі, сажнёвыя.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}У часе вялікай імпэрыялістычнай вайны, калі Міхалка
працаваў у вайсковай кузьні, ён пабачыў, што ўсе казкі
старых дзядоў зьдзейсьнены. Усе „цуды&quot; гэтых казак
існавалі на яве. Яму ня было ўжо чаго прыдумляць.
Апрача спрунжын і калёс, былі куды мудрэйшыя рэчы.
Перад імі і жалезны ток&quot; чыгункі быў дзіцячай гуль
нёю. Ён даведаўся аб дынаміце, які зрывае масты, руй-
нуе камяніцы, меле ў трэскі сталетнія лясы. Нейкія
газы нішчаць цэлыя палкі салдат у некалькі хвілін.
Адным з галоўных цудаў быў самалёт. Ён ня раз
21. Салавей
321&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h2j15kaq8lxoybs0kvndqn4skm79y7y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>285609</id>
      <parentid>285597</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T15:42:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не вычытаная */</comment>
      <origin>285609</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2833" sha1="g6blr4jhicydghzjkfgaej9oxpp5w0l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;„машынэрыю“ самаката і пасьля гэтага доўгі час майстраваў драўляны „лісапэт“.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}А як Міхалка зрабіўся кавалём, дык стаў хутка і сьлёсарам і зэгармайстрам. Ён умеў рабіць розныя замкі, пісталеты, пачыняў гадзіньнікі і шмат якія „машынэрыі“ разумеў.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Ня гледзячы на тое, што Міхалка тады быў яшчэ няпісьменным, ён уладаў багатай фантазіяй. Ён наслухаўся ад старых людзей многа дзіўных казак з фокусамі-цудамі: сямімільныя крокі асілкаў і дываны-самалёты;
жар-птух з сонцам на крыльлях і з месяцам на хвасьце; асілкі, якія вырываюць дубы з коранем, кідаюць булаву ў сорак пудоў у самае неба, праз адну ноч сьцелюць жалезны ток на дзесяць вёрст. Такія казкі былі пахучай расою для дзівосных расьлін яго фантазіі. Гэта быў пэрыод яго „спрунжыновай тэхнікі“. Ён думаў над тым, каб усе чары зьдзейсьніць праз сталёвыя спрунжыны. Ён пробаваў ужыць свой „спрунжыновы“ мэтод да „сямімільных крокаў“. Ён хацеў змайстраваць спрунжыновыя хадулі, каб можна было рабіць на іх калі не сямімільныя крокі, дык, прынамсі, сажнёвыя.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}У часе вялікай імпэрыялістычнай вайны, калі Міхалка працаваў у вайсковай кузьні, ён пабачыў, што ўсе казкі старых дзядоў зьдзейсьнены. Усе „цуды“ гэтых казак
існавалі на яве. Яму ня было ўжо чаго прыдумляць. Апрача спрунжын і калёс, былі куды мудрэйшыя рэчы. Перад імі і „жалезны ток“ чыгункі быў дзіцячай гульнёю. Ён даведаўся аб дынаміце, які зрывае масты, руйнуе камяніцы, меле ў трэскі сталетнія лясы. Нейкія газы нішчаць цэлыя палкі салдат у некалькі хвілін. Адным з галоўных цудаў быў самалёт. Ён ня раз&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g6blr4jhicydghzjkfgaej9oxpp5w0l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927).pdf/57</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123310</id>
    <revision>
      <id>285598</id>
      <timestamp>2026-05-14T12:34:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «ruchawyja ihry i hulni, jakija pawinny adbywacca na wolnym pawietry i na soncy. Anhlija ŭ hetym kirunku jość saŭsim samastojnaj. Nijakaje metody himnastyki nie pierajmała ad inšych narodaŭ. Pyšnaść z swaich starych tradycyjaŭ była dla anhielskaj moładzi pryčynaj wytrywańnia pry starych ihrach i sportach. Anhlija jość adnym z krajoŭ, dzie tradycyjnyja staryja ihry pierachawalisia i raźwilisia ŭ praciahu stahodździaŭ, tworačy šmat schod...»</comment>
      <origin>285598</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1652" sha1="24gxe10qob3ovymzikccjvuuoxc2yuq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ruchawyja ihry i hulni, jakija pawinny adbywacca na wolnym pawietry i na soncy. Anhlija ŭ hetym kirunku jość saŭsim samastojnaj. Nijakaje metody himnastyki nie pierajmała ad inšych narodaŭ. Pyšnaść z swaich starych tradycyjaŭ była dla anhielskaj moładzi pryčynaj wytrywańnia pry starych ihrach i sportach. Anhlija jość adnym z krajoŭ, dzie tradycyjnyja staryja ihry pierachawalisia i raźwilisia ŭ praciahu stahodździaŭ, tworačy šmat schodnaści da staradaŭnych ahulnahreckich tradycyjaŭ. Nia hledziačy na toje, što bahatšyja słai hramadzianstwa pačali zakidać staryja zwyčai i marnieć u biazruchu, adnak škoły anhlijskija, nazywanyja publičnymi (Public Schools), padtrymliwali i zachawali až da ciapierašniaha času ŭsie staryja tradycyjnyja ihry.

{{Водступ|2|em}}„Public Schools“ heta byli internaty, wyhadowywajučyja synoŭ šlachty i bahatšaha miaščanstwa.

{{Водступ|2|em}}Anhlijskaja systema fizyčnaha wychawańnia wyjaŭlałasia ŭ hetkich troch pryncypach:

{{Водступ|2|em}}1) Himnastyčnyja wučeńni jość u škole abawiazkowy, adnak nia treba školnym uładam prymušać wučniaŭ, bo jany samyja pawinny być aŭtanomnymi arhanizatarami hulniaŭ i sportu.

{{Водступ|2|em}}2) Himnastyčnyja ihry pawinny zabirać štodzienna kala 2-ch hadzin.

{{Водступ|2|em}}3) Usia arhanizacyja ihraŭ asnawana na supolnym spabornictwie paasobnych hrup unutry škoły, abo škołaŭ, sportawych tawarystwaŭ i h. p. — zwonku škoły.

{{Водступ|2|em}}Školny hod, datyčna sportu i ihraŭ, u Anhielcaŭ dzielicca na try čaści: 1) wosieńniu (ad wieraśnia da&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>24gxe10qob3ovymzikccjvuuoxc2yuq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927).pdf/58</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123311</id>
    <revision>
      <id>285599</id>
      <timestamp>2026-05-14T12:37:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «Kalad) adbywajecca što dnia trening&lt;ref&gt;Systematyčnaje praktykawańnie ŭ sporcie.&lt;/ref&gt; futbołu (nožnaha miačyka) i kančajecca astatnimi ihrami ŭzimku, jakaja tam pierawažna bywaje lohkaj;  {{Водступ|2|em}}2) Wiasnoj (ad Nowaha hodu da Wialikadnia) adbywajucca biehi, boks, fechtawańnie i niekataryja ihry;  {{Водступ|2|em}}3) Letam ad Wialikadnia da kanca lipnia — lohkaja atletyka i wiasławańnie. Takaja prahrama fizyčnaha wychawa...»</comment>
      <origin>285599</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1675" sha1="h541552tway3kdloxbdp5oxcof3e30l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Kalad) adbywajecca što dnia trening&lt;ref&gt;Systematyčnaje praktykawańnie ŭ sporcie.&lt;/ref&gt; futbołu (nožnaha miačyka) i kančajecca astatnimi ihrami ŭzimku, jakaja tam pierawažna bywaje lohkaj;

{{Водступ|2|em}}2) Wiasnoj (ad Nowaha hodu da Wialikadnia) adbywajucca biehi, boks, fechtawańnie i niekataryja ihry;

{{Водступ|2|em}}3) Letam ad Wialikadnia da kanca lipnia — lohkaja atletyka i wiasławańnie. Takaja prahrama fizyčnaha wychawańnia była spačatku ŭ publičnych škołach (Public Schools); paśla jaje pieraniali ŭniwersytety, katoryja stalisia asnowaj anhlijskaha sportu.

Najwydatniejšymi ludźmi ŭ świecie pracujučymi ŭ kirunku sportu byli ''Tamaš Arnold'' i ''H. Spencer''.

{{Водступ|2|em}}T. Arnold byŭ pastaram i nastaŭnikam publičnaje škoły ŭ Ruhby ŭ tryccatych hadach prošłaha stahodździa. U swaich kazańniach i piśmach wykazywaŭ pahlady zbližanyja da hreckich ideałaŭ fizyčnaha wychawańnia. Kličam jaho było: wyrabieńnie charaktaru praz złučeńnie chryścijanskich ideałaŭ z wymohami wychawańnia fizyčnaha. Heta byŭ adzin z hałoŭnych teoretykaŭ himnastykawańnia cieła.

{{Водступ|2|em}}Druhim taksama teoretykam fizyčnaha wychawańnia byŭ H. Spencer filozaf. Jon kazaŭ: „dla dabrabytu haspadarstwa pieradusim patreba, kab narod jaho składaŭsia z zdarowych i dobrych adzinak“.

{{Водступ|2|em}}Spencer raić, kab ihry, hulni i sporty, jak najachwotniej byli ŭpraŭlanyja praz moładź. Ćwierdzić, što himnastyka nikoli nie zastupić ihraŭ i hulniaŭ, dziela taho, što jana nie daje moładzi takoha {{перанос-пачатак|п=zacikaŭ|к=leńnia}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h541552tway3kdloxbdp5oxcof3e30l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927).pdf/59</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123312</id>
    <revision>
      <id>285600</id>
      <timestamp>2026-05-14T12:40:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=zacikaŭ|к=leńnia}}. Himnastyka moža być tolki pryłučana, jak dapaŭnieńnie da ihraŭ i hulniaŭ. Prypaminaje, što ŭ ihrach pawinny brać udzieł i žančyny, jakich za jaho časaŭ da hetaha nie dapuskana.  {{Цэнтар|}}'''Japonskaja metoda fizyčnaha wychawańnia'''&lt;br /&gt;„Djiu Djistu“ (džyudžystu).}}  {{Водступ|2|em}}Japoncy nia majuć takoje himnastyčnaje metody, jak heta my bačyli ŭ inšych naro...»</comment>
      <origin>285600</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1446" sha1="07j2ag2rw7x92wtyl5cmroq66ew5vpt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос-канец|п=zacikaŭ|к=leńnia}}. Himnastyka moža być tolki pryłučana, jak dapaŭnieńnie da ihraŭ i hulniaŭ. Prypaminaje, što ŭ ihrach pawinny brać udzieł i žančyny, jakich za jaho časaŭ da hetaha nie dapuskana.

{{Цэнтар|}}'''Japonskaja metoda fizyčnaha wychawańnia'''&lt;br /&gt;„Djiu Djistu“ (džyudžystu).}}

{{Водступ|2|em}}Japoncy nia majuć takoje himnastyčnaje metody, jak heta my bačyli ŭ inšych narodaŭ. Ich narodnaje hetak zwanaje džyudžystu, ścisła haworačy, nia jość systemaj fizyčnaha wychawańnia, a lepš zboram cełaha radu łoŭka i abdumana ŭłožanych ruchaŭ, patrebnych u žyćci dziela samaabarony.

{{Водступ|2|em}}Zbor takich ruchaŭ nia jość wydumkaj adnaho čaławieka, ale wypraktykawańniem mnohich japonskich pakaleńniaŭ, jakija staralisia wyhadowywać hramadzianina tak, kab jon moh dziakujučy swajej źwinnaści i łoŭkaści adaleć nawat šmat dužejšaha, ale nie wyhimnastykawanaha.

Džydžystu nie wymahaje kaniečnaha wyrabieńnia silnych muskułaŭ, a tolki patrabuje źwinnych, łoŭkich i peŭnych ruchaŭ, a takža adwahu, wytrywałaść i peŭnaść swajej siły.

{{Водступ|2|em}}Džyudžystu jość wielmi karysnaj praktyčnaj himnastykaj. U ciapierašnich časach nikatoryja pedahohi Eŭropy rajać, kab u škołach da zwyčajnaje himnastyki dadawać jašče niekatoryja karysnyja wučeńni z japonskaha džyudžystu.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>07j2ag2rw7x92wtyl5cmroq66ew5vpt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>285601</id>
      <parentid>285600</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T12:40:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>285601</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1444" sha1="kw4br10ahwd4qf6cg38ntwa9amgbac6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос-канец|п=zacikaŭ|к=leńnia}}. Himnastyka moža być tolki pryłučana, jak dapaŭnieńnie da ihraŭ i hulniaŭ. Prypaminaje, što ŭ ihrach pawinny brać udzieł i žančyny, jakich za jaho časaŭ da hetaha nie dapuskana.

{{Цэнтар|'''Japonskaja metoda fizyčnaha wychawańnia'''&lt;br /&gt;„Djiu Djistu“ (džyudžystu).}}

{{Водступ|2|em}}Japoncy nia majuć takoje himnastyčnaje metody, jak heta my bačyli ŭ inšych narodaŭ. Ich narodnaje hetak zwanaje džyudžystu, ścisła haworačy, nia jość systemaj fizyčnaha wychawańnia, a lepš zboram cełaha radu łoŭka i abdumana ŭłožanych ruchaŭ, patrebnych u žyćci dziela samaabarony.

{{Водступ|2|em}}Zbor takich ruchaŭ nia jość wydumkaj adnaho čaławieka, ale wypraktykawańniem mnohich japonskich pakaleńniaŭ, jakija staralisia wyhadowywać hramadzianina tak, kab jon moh dziakujučy swajej źwinnaści i łoŭkaści adaleć nawat šmat dužejšaha, ale nie wyhimnastykawanaha.

Džydžystu nie wymahaje kaniečnaha wyrabieńnia silnych muskułaŭ, a tolki patrabuje źwinnych, łoŭkich i peŭnych ruchaŭ, a takža adwahu, wytrywałaść i peŭnaść swajej siły.

{{Водступ|2|em}}Džyudžystu jość wielmi karysnaj praktyčnaj himnastykaj. U ciapierašnich časach nikatoryja pedahohi Eŭropy rajać, kab u škołach da zwyčajnaje himnastyki dadawać jašče niekatoryja karysnyja wučeńni z japonskaha džyudžystu.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kw4br10ahwd4qf6cg38ntwa9amgbac6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf/35</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123313</id>
    <revision>
      <id>285602</id>
      <timestamp>2026-05-14T12:43:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{smaller|3) Вовкъ ня йдеть козы рѣзать — козы не зарѣзавъ, 4) На медвѣдя насылается огонь: «огонь, огонь, ици мядвѣдя смолить!» Огонь-же насылается и на камень; «ици камянь жарить!» Въ одн. вар. на медвѣдя насылается дубъ: «идя мядвѣдя бить!» Стрѣльцы тогда не уп...»</comment>
      <origin>285602</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5800" sha1="otv277bzriy9n3loem1qd1o62t2gmil" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{smaller|3) Вовкъ ня йдеть козы рѣзать — козы не зарѣзавъ, 4) На медвѣдя насылается огонь: «огонь, огонь, ици мядвѣдя смолить!» Огонь-же насылается и на камень; «ици камянь жарить!» Въ одн. вар. на медвѣдя насылается дубъ: «идя мядвѣдя бить!» Стрѣльцы тогда не упоминаются; на дуба насылаются топоры, на воловъ довбни, на довбни черви. 5) Обращеніе козла варьируется; Ахъ, постойце, волы ... Ахъ, постой жа, огонь! Или: Вы, постойтетка, стральцы... Ты, постойка, мядвѣдь!.... 6) Вовки пошли козу гнать: ёсь коза съ орѣхами, ёсь коза съ орѣхами. Ели: пришла коза съ орѣшакъ! Вовки пошли кызу ѣсь, кыза пышла лозу ѣсь: пришла кыза съ орѣшкывъ! Или: Вовкъ потовъ козу рѣзать — козу и зарѣзавъ. Или: Вовки идутъ козу ѣсть: за козу — да у лозу!....}}

{{smaller|{{Водступ|2|em}}Не излишне замѣтить, что мѣста, повторяющіяся въ сказкѣ нѣсколько разъ, произносятся ''на распѣвъ'', напр. ку — ры ня й — дуть чар — вей дюв — бать, чер — ви ня й — дуть ка — мя — невъ то — чи — ть и&amp;nbsp;т.&amp;nbsp;д.}}

{{ц|'''9. Мыши и сочивка.'''|памер=120%}}

{{Водступ|2|em}}Живъ сабѣ дѣдъ изъ бабой, ѣвъ хлѣбъ съ папой ¹), ѣвъ хлѣбъ съ овсомъ, забивъ бабу ковшомъ! Посѣявъ дѣдъ сочивку ²). Выросла сочавичка богатая. Ставъ дѣдъ сочавичку молотить да у мѣшокъ сыпати. Сыпавъ, сыпавъ — трошку сочавички ня ўлѣзло у мѣхъ. Што тутъ дѣлати? Пошовъ дѣдъ по мышей: «мыши, мыши, ицитя сочавицы ѣсти!» — Нѣ, ня по́йдомъ! — «Ну, постойтя-жъ: нашлю я на васъ котовъ. Коты, коты, ицитя мышей ѣсти!» — Нѣ, ня по́йдомъ! — «Ну, погоцитя, коты ³): я нашлю на васъ собакъ. Собаки, собаки, ицитя котовъ кусать!» — Нѣ, ня по́йдомъ! — «Ну погоцитя-жъ, нашлю я на васъ вовковъ. Вовки, вовки, ицитя собакъ ловить!» — Нѣ, ня по́йдомъ! «Ну, нашлю-жъ я на васъ стралцовъ. Стралцы, стралцы, ицитя вовковъ бить!» — Нѣ, ня по́йдомъ! — «Ну, постойтя-жъ: нашлю я на васъ вяровокъ. Вяровки, вяровки, ицитя стралцовъ вязать!» — Нѣ, ня по́йдомъ! — «Ну, погоцитя, вяровки, нашлю я на васъ огню. Огонь, огонь, ици вяровки палить!» — Нѣ, ня пойду! — «Ну, подожджи, огонь: я на тябе воду нашлю. Вода, вода, ици огонь лить!» — Нѣ, ня пойду! — «Ну, погоци жъ, вода: я на тябе воловъ нашлю. Волы, волы, ицитя воду пить!» — Нѣ, ня по́йдомъ! — «Ну, погоцитя, волы: я нашлю на васъ довбешакъ. Довбешки, довбешки, ицитя воловъ бить!» — Нѣ, ня по́йдомъ! — «Ну, постойтя-жъ: довбешки: я на васъ чарвей нашлю ⁴). Черви, черви, ицитя довбешакъ точить!» — Нѣ, ня пойдомъ! — Ну, постойтя-жъ, черви: я на васъ курей нашлю. Куры, куры, ицитя чарвей клювать!» — Нѣ, ня по́йдомъ. — «Ну, постойтя-жъ, куры: я на васъ коршиковъ нашлю. Коршики, коршики, ицитя курей драть!» — А вотъ идомъ! Коршики идутъ курей драть, 5) куры идутъ чарвей клювать, черви идутъ довбешки точить, довбешки идутъ воловъ бить, волы идутъ воды пить, вода иде огню лить, огонь иде вяровки палить, вяровки идутъ стралцовъ вязать, стралцы идутъ вовковъ бить, вовки идутъ собакъ ловить, собаки идутъ котовъ кусать, коты идутъ мышей ѣсть, мыши идутъ сочивку точить. Точили, точили — поточили, сочивка и улѣзла у мѣхъ.

{{Водступ|2|em}}''Гом. у.''

{{smaller|{{Водступ|2|em}}1) Игра словъ: папа-хлѣбъ. 2) Въ сѣнн. у. «дѣдъ посѣявъ грачиху». 3) Тамъ-же: пыгодзи шъ, котъ: я на цябе голень нашлю. Голень, идзи кыта биць! — Нѣ, не пойду! — «Пыгодзи шъ, голень, я на цябе нашлю кызу. Кыза, идзи голень грызци!» — Нѣ, не {{перанос-пачатак|п=пой|к=ду}}}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>otv277bzriy9n3loem1qd1o62t2gmil</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf/36</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123314</id>
    <revision>
      <id>285603</id>
      <timestamp>2026-05-14T13:04:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{smaller|{{перанос-канец|п=пой|к=ду}}! — «Ну, пыгодзи-шъ, кыза: нашлю я на цябе вовка!».... 4) Тамъ же, дѣдъ насылаетъ на довбешку топоръ, на топоръ камень, на камень червей. 5) Коршунъ «къ ставъ курей церабиць, куры якъ стали чарвей клюваць вовкъ якъ ставъ кызу ѣсци,...»</comment>
      <origin>285603</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5833" sha1="nf9sm942hg0pfa69ctynov4h56kzx36" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{smaller|{{перанос-канец|п=пой|к=ду}}! — «Ну, пыгодзи-шъ, кыза: нашлю я на цябе вовка!».... 4) Тамъ же, дѣдъ насылаетъ на довбешку топоръ, на топоръ камень, на камень червей. 5) Коршунъ «къ ставъ курей церабиць, куры якъ стали чарвей клюваць вовкъ якъ ставъ кызу ѣсци, кыза якъ стала голень грызци, голень якъ ставъ кыта биць, котъ якъ ставъ мышей душиць, мыши якъ стали грачиху точиць! Пытачшш — и грачиха улѣзла у мѣхъ. Въ оршанскомъ у. сказка начинается такъ: «Потовъ верабей на шумецища. Выкопавъ енъ тамъ б’линку. Б’линка, б’линка, поколыши мяне! — Нѣ, не поколышу! «Ну, погодзи, былинка: я на цябе козъ нашлю. Козы, козы, идзице б’линку глодаць!» — Нѣ, не пойдземъ! «Ну, постойце жъ, козы, я на васъ вовковъ нашлю!» И т. д. Окончаніе: «Коршунъ пошовъ курей драць, куры пошли чарвей клюваць вовки пошли козъ душиць, козы пошли б’линку глодаць, б’линка стала верабъя колыхаць».}}

{{ц|'''10.	Вовкъ и собака.'''|памер=120%}}

{{Водступ|2|em}}Коли у воднаго ходяина бывъ дужа старой собака; такей старой, што ужо и брахаць ня уздолѣвъ. Ходятъ ня ставъ любиць собаки, и ня дававъ яку ѣсци. Собака отрокся ходяина и потовъ упрочки. Идзець ёнъ и плачець. Стрѣвъ яго вовкъ и кажиць: чаго ты плачашъ! — Якъ жа мнѣ ня плакаць: ходяинъ ня ставъ мяне любиць, и ѣсь ня даець, што я старъ ставъ, брахаць ня ўздолѣю. — «А што, ци добро цяперъ табѣ? А ўпяродъ ты, якъ бывъ молодэй, ня пускавъ мяне близко къ дому. Тоды цябе и ходяинъ любивъ!» — Што-жъ робиць: цяперъ такей свѣтъ ставъ, што ня помнюць старэя хлѣбъ-соли. — «Ну, али я-жъ табѣ помогу. Якъ тольки выйдуць жонки твойго ходяина у поле жаць, ды положуць дзяценка у люльцы, дыкъ я яго выхвачу и побягу у лѣсъ. А ты бяжи мяне догоняць; я табѣ дзяценка и отдамъ.» Ну, вотъ, вышли жонки жаць, поклали дзяценка у люльцы. Вовкъ поткрався и выхвацивъ дзяценка, ды ў лѣсъ. Жонки спужалиси, стояць, плачуць. Ажъ во, откуль узявся старэй собака, и побѣгъ догоняць вовка. Тэй отдавъ яму дзяценка, а собака и принесъ яго къ жонкамъ. Матка рада, сичасъ дала собаку молока, накрышила хлѣба.... Пошли жонки домовъ, разсказали, што здзѣялося, тоды ходятъ узнова ўзявъ къ сабѣ собаку. Ну, ўзявъ, дыкъ узявъ, али усетки дренно яго кормивъ. Сусимъ собака зъ голову звёвся, и ногъ не поволочѐць. Пошовъ енъ у лазьню, ды й ляжиць тамъ цихынько. Ажны приходзиць туды вовкъ: «А, здоровъ, якъ маесься? Ци добро цяперъ табѣ?» — Якое, до́бро! Чуць-ня-чуць ноги волочу. У ходяина сягоня вясельля гуляюць, а мнѣ, бѣдному, пришлося зъ голоду здохнуць. — «Ци заправды, сягоня вясельля?» — До души-жъ, правда! — «По́йдземъ и мы на вясельля, поживимся!» — Боюсь, набъюць. — «Нѣ, пойдземъ!» — Якъ жа-жъ мы у хату улѣземъ, коли дзвери зачиняты? — «Цяперъ-жа уси пъяные, дзвери, мусиць, наўсцяжъ стояць. Ты цихынько подъ ноги людзёмъ уцисшся, ды хвостомъ свѣточъ пували, — я й ускочу. И будземъ тамъ живитца: ты будзешъ ѣсци блинцы ды пироги, а я мясо ды косци!» Здався собака на вовчія словы, и пошли. Уциснывся собака подъ ноги людземъ, пуваливъ хвостомъ свѣточъ, вовкъ и уско́чивъ. Посѣли яны: собака подъ столомъ, а вовкъ у куцѣ подъ лавкой ¹) Людзи пъяные сидзяць за столомъ, ды ня съ-умысля цѣлыя скибки пироговъ, блинцы, мясо, роняюць доловъ, а яны тамъ подбираюцъ: собака ѣсь блинцы ды пироги, а вовкъ мясо ды косци. Наѣлись досыць. Вовкъ и говориць: «якъ бы цяперъ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nf9sm942hg0pfa69ctynov4h56kzx36</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>285605</id>
      <parentid>285603</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T13:07:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>285605</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5835" sha1="drrbyj70kqyow8guvowaruhvalwctxa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{smaller|{{перанос-канец|п=пой|к=ду}}! — «Ну, пыгодзи-шъ, кыза: нашлю я на цябе вовка!».... 4) Тамъ же, дѣдъ насылаетъ на довбешку топоръ, на топоръ камень, на камень червей. 5) Коршунъ «къ ставъ курей церабиць, куры якъ стали чарвей клюваць вовкъ якъ ставъ кызу ѣсци, кыза якъ стала голень грызци, голень якъ ставъ кыта биць, котъ якъ ставъ мышей душиць, мыши якъ стали грачиху точиць! Пытачили — и грачиха улѣзла у мѣхъ. Въ оршанскомъ у. сказка начинается такъ: «Потовъ верабей на шумецища. Выкопавъ енъ тамъ б’линку. Б’линка, б’линка, поколыши мяне! — Нѣ, не поколышу! «Ну, погодзи, былинка: я на цябе козъ нашлю. Козы, козы, идзице б’линку глодаць!» — Нѣ, не пойдземъ! «Ну, постойце жъ, козы, я на васъ вовковъ нашлю!» И т. д. Окончаніе: «Коршунъ пошовъ курей драць, куры пошли чарвей клюваць вовки пошли козъ душиць, козы пошли б’линку глодаць, б’линка стала верабъя колыхаць».}}

{{ц|'''10.	Вовкъ и собака.'''|памер=120%}}

{{Водступ|2|em}}Коли у воднаго ходяина бывъ дужа старой собака; такей старой, што ужо и брахаць ня уздолѣвъ. Ходятъ ня ставъ любиць собаки, и ня дававъ яку ѣсци. Собака отрокся ходяина и потовъ упрочки. Идзець ёнъ и плачець. Стрѣвъ яго вовкъ и кажиць: чаго ты плачашъ! — Якъ жа мнѣ ня плакаць: ходяинъ ня ставъ мяне любиць, и ѣсь ня даець, што я старъ ставъ, брахаць ня ўздолѣю. — «А што, ци добро цяперъ табѣ? А ўпяродъ ты, якъ бывъ молодэй, ня пускавъ мяне близко къ дому. Тоды цябе и ходяинъ любивъ!» — Што-жъ робиць: цяперъ такей свѣтъ ставъ, што ня помнюць старэя хлѣбъ-соли. — «Ну, али я-жъ табѣ помогу. Якъ тольки выйдуць жонки твойго ходяина у поле жаць, ды положуць дзяценка у люльцы, дыкъ я яго выхвачу и побягу у лѣсъ. А ты бяжи мяне догоняць; я табѣ дзяценка и отдамъ.» Ну, вотъ, вышли жонки жаць, поклали дзяценка у люльцы. Вовкъ поткрався и выхвацивъ дзяценка, ды ў лѣсъ. Жонки спужалиси, стояць, плачуць. Ажъ во, откуль узявся старэй собака, и побѣгъ догоняць вовка. Тэй отдавъ яму дзяценка, а собака и принесъ яго къ жонкамъ. Матка рада, сичасъ дала собаку молока, накрышила хлѣба.... Пошли жонки домовъ, разсказали, што здзѣялося, тоды ходятъ узнова ўзявъ къ сабѣ собаку. Ну, ўзявъ, дыкъ узявъ, али усетки дренно яго кормивъ. Сусимъ собака зъ голову звёвся, и ногъ не поволочѐць. Пошовъ енъ у лазьню, ды й ляжиць тамъ цихынько. Ажны приходзиць туды вовкъ: «А, здоровъ, якъ маесься? Ци добро цяперъ табѣ?» — Якое, до́бро! Чуць-ня-чуць ноги волочу. У ходяина сягоня вясельля гуляюць, а мнѣ, бѣдному, пришлося зъ голоду здохнуць. — «Ци заправды, сягоня вясельля?» — До души-жъ, правда! — «По́йдземъ и мы на вясельля, поживимся!» — Боюсь, набъюць. — «Нѣ, пойдземъ!» — Якъ жа-жъ мы у хату улѣземъ, коли дзвери зачиняты? — «Цяперъ-жа уси пъяные, дзвери, мусиць, наўсцяжъ стояць. Ты цихынько подъ ноги людзёмъ уцисшся, ды хвостомъ свѣточъ пували, — я й ускочу. И будземъ тамъ живитца: ты будзешъ ѣсци блинцы ды пироги, а я мясо ды косци!» Здався собака на вовчія словы, и пошли. Уциснывся собака подъ ноги людземъ, пуваливъ хвостомъ свѣточъ, вовкъ и уско́чивъ. Посѣли яны: собака подъ столомъ, а вовкъ у куцѣ подъ лавкой ¹) Людзи пъяные сидзяць за столомъ, ды ня съ-умысля цѣлыя скибки пироговъ, блинцы, мясо, роняюць доловъ, а яны тамъ подбираюцъ: собака ѣсь блинцы ды пироги, а вовкъ мясо ды косци. Наѣлись досыць. Вовкъ и говориць: «якъ бы цяперъ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>drrbyj70kqyow8guvowaruhvalwctxa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927).pdf/60</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123315</id>
    <revision>
      <id>285604</id>
      <timestamp>2026-05-14T13:07:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Цэнтар|VIII.&lt;br /&gt;'''Himnastyčnyja systemy ŭ XX stahodździ.'''}}  {{Водступ|2|em}}U našych časach usie cywilizawanyja narody źwiarnuli ŭwahu na fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa. Amal nia ŭ kožnym haspadarstwie pajaŭlajucca hyhijenisty i fizyčnyja wychawaŭcy, prabujučyja stwaryć swaju sobskuju himnastyčnuju systemu. Adnak da siańnia nichto ŭ hetym kirunku nie stwaryŭ ničoha ŭ asnowie nowaha.  {{Водступ|2|em}}U...»</comment>
      <origin>285604</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1601" sha1="6fzcoxro53xc4co81g9jua0w9d5yd1s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Цэнтар|VIII.&lt;br /&gt;'''Himnastyčnyja systemy ŭ XX stahodździ.'''}}

{{Водступ|2|em}}U našych časach usie cywilizawanyja narody źwiarnuli ŭwahu na fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa. Amal nia ŭ kožnym haspadarstwie pajaŭlajucca hyhijenisty i fizyčnyja wychawaŭcy, prabujučyja stwaryć swaju sobskuju himnastyčnuju systemu. Adnak da siańnia nichto ŭ hetym kirunku nie stwaryŭ ničoha ŭ asnowie nowaha.

{{Водступ|2|em}}Usie ciapierašnija, byccam nowyja, systemy jość ništo inšaje, jak palapšeńnie i papaŭnieńnie apisanych u papiarednim raździele himnastyčnych systemaŭ.

{{Водступ|2|em}}Najbolš probaŭ twareńnia sobskaje nowaje systemy było ŭ Francyi, jakaja pa prajhranaj wajnie z Niamieččynaj (1870—1871 h.) prakanałasia, što z pamiž roznych pryčyn jaje niaŭdačy było i toje, što francuskaja armija mieła žaŭnieraŭ mieniej fizyčna wytrywałych i zahartawanych, čymsia niamieckaja, i što hetaja niawytrywałaść pachodziła z niastačy systematyčnaha fizyčnaha wychawańnia hramadzianstwa.

{{Водступ|2|em}}Dziela hetaha wysłany byŭ da Šwecyi francuskim uradam ''G. Demeny'' z metaj zapaznacca z tamtejšaj himnastyčnaj systemaj.

{{Водступ|2|em}}Paśla pawarotu z Šwecyi G. Demeny staŭsia wialikim starońnikam Linhaŭskaje systemy; wydaŭ knižku, u jakoj zdaje sprawazdaču z swajej padarožy i apisywaje ŭražańnie datyčna ŭspomnienaje himnastyčnaje systemy.

{{Водступ|2|em}}Byŭ starońnikam šwedzkaje himnastyčnaje systemy, ale tolki da 1903 hodu; paśla pieramianiŭsia,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6fzcoxro53xc4co81g9jua0w9d5yd1s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927).pdf/61</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123316</id>
    <revision>
      <id>285606</id>
      <timestamp>2026-05-14T13:11:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «i ad 1905 hodu pačaŭ usio toje, što ŭpierad chwaliŭ, hanić; urešcie stwaryŭ swaju sobskuju francuskuju systemu.  {{Водступ|2|em}}Pawodle jaho pahladaŭ: 1) zaŭsiody ruch i praca, nijakich muskuławych natuhaŭ biaz ruchu nie pawinna być; 2) ruchi musiać być poŭnyja, zaakruhlenyja, praciažnyja i ŭwa ŭsich mahčymych kirunkach; 3) wykonywać ruchi z miahkaj hibkaściu, pakidajučy ŭ supačynku tyja muskuły, jakich praca nia jość patr...»</comment>
      <origin>285606</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1705" sha1="il8o2r8m9trjza3ec1i2q711i0qkgmj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;i ad 1905 hodu pačaŭ usio toje, što ŭpierad chwaliŭ, hanić; urešcie stwaryŭ swaju sobskuju francuskuju systemu.

{{Водступ|2|em}}Pawodle jaho pahladaŭ: 1) zaŭsiody ruch i praca, nijakich muskuławych natuhaŭ biaz ruchu nie pawinna być; 2) ruchi musiać być poŭnyja, zaakruhlenyja, praciažnyja i ŭwa ŭsich mahčymych kirunkach; 3) wykonywać ruchi z miahkaj hibkaściu, pakidajučy ŭ supačynku tyja muskuły, jakich praca nia jość patrebna; 4) kančyny cieła pawinny padčas ruchu apisywać zaakruhlenyja linii biaz wostrych kutoŭ; 5) woś hetych ruchaŭ jość abo raŭnaležna, abo stoćna, ci ŭkosna ŭ roznych płoščach, prachodziačych praz plačo, abo biadro; 6) kančyny cieła pracujuć abo supolna, abo paasobku; 7) chutkaść ruchu kančynaŭ cieła jość adwarotna da ich masy (lahčejšyja i mienšyja kančyny majuć chutčejšy ruch, a ciažejšyja i bolšyja — pawalniejšy);
8) harmanijnaść ruchu zaležyć ad postaci, dziejnaści muskułaŭ i asiliwanaha aporu padčas wykanańnia pracy“.

{{Водступ|2|em}}G. Demeny jašče raić swaju hetak zwanuju eŭrytmičnuju himnastyku, jakaja wyjaŭlajecca ŭ wykanańni himnastyčnych ruchaŭ pad muzyku, abo śpieŭ, z metaj wyrabieńnia pryhožaści ruchaŭ. Hetaha nielha źmiešywać z rytmičnaj himnastykaj ''Daleroza'', jakaja maje metaj wywučeńnie muzykalnaha rytmu (tachtu), a ścisła biaručy nia jość himnastykaj.

{{Водступ|2|em}}Systema J. Demenaha nia wyčerpywaje całkom tych usich ruchaŭ, jakija jość patrebny arhanizmu, — jość adnastarońniaj.

{{Водступ|2|em}}''G. Hébert'', francuski achwicer-matros — {{перанос-пачатак|п=stwa|к=ryŭ}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>il8o2r8m9trjza3ec1i2q711i0qkgmj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927).pdf/62</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123317</id>
    <revision>
      <id>285607</id>
      <timestamp>2026-05-14T13:14:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=stwa|к=ryŭ}} {{Абмылка|sobskujŭ|sobskuju}} himnastyčnuju systemu i nazwaŭ jaje narodnaj francuskaj himnastykaj, abo naturalnaj himnastyčnaj metodaj. Jaho systema asnowana amal nia wyklučna na praktyčnaj karyści ŭ žyćci himnastyčnych ruchaŭ; lekcyja himnastyki pawinna adbywacca na wolnym pawietry; wučni pamahčymaści musiać himnastykawacca hoła.  {{Водступ|2|em}}Hałoŭnaja čaść lekcyi składaj...»</comment>
      <origin>285607</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1804" sha1="0n1xx2fek38b4vo352700o9uvptt5ri" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос-канец|п=stwa|к=ryŭ}} {{Абмылка|sobskujŭ|sobskuju}} himnastyčnuju systemu i nazwaŭ jaje narodnaj francuskaj himnastykaj, abo naturalnaj himnastyčnaj metodaj. Jaho systema asnowana amal nia wyklučna na praktyčnaj karyści ŭ žyćci himnastyčnych ruchaŭ; lekcyja himnastyki pawinna adbywacca na wolnym pawietry; wučni pamahčymaści musiać himnastykawacca hoła.

{{Водступ|2|em}}Hałoŭnaja čaść lekcyi składajecca z hetkich himnastykawańniaŭ: chod, bieh, uśpinańnie, skoki, kidańnie, dužańnie, bićcio na kułački i pływańnie.

{{Водступ|2|em}}Systema Héberta mieła ŭ Francyi wialiki rozhałas i raspaŭsiudžana była ŭ wojsku i škołach.

{{Водступ|2|em}}Heta systema mieła starońnikaŭ i ŭ polskim wojsku, ale tolki da 1920 hodu (paśla pajawiŭsia rehulamin, fizyčnaha wychawańnia, uzorawany bolš na šwedzkaj systemie Linha); bolš za miežami Francyi systema Heberta nie pryniałasia.

{{Водступ|2|em}}Niamieckaja himnastyčnaja systema Jahna pawolna ciapier zanikaje, ustupajučy miejsca šwedzkaj systemie. Hetaja apošniaja padlahaje raźwićciu ŭ Swecyi i ŭ inšych krajach. Danija pryniała šwedzkuju systemu ŭ 1880 hodzie i prytarnawała jaje da hramadzianstwa ŭ značna bolšym raźmiery, čymsia sama Šwecyja, bo ŭwiała nia tolki ŭ škołach, ale i ŭ narodnych uniwersytetach i ŭ wielmi raspaŭsiudžanych himnastyčnych straleckich tawarystwach, jakija znachodzilisia amal nia ŭ kožnaj wioscy.

{{Водступ|2|em}}Tut himnastyčnyja nastaŭniki hetuju systemu razumowa palepšyli i papoŭnili.

{{Водступ|2|em}}Hałoŭnym refarmataram systemy Linha byŭ ''J. Lindhard'' — prafesar teoryi himnastyki i fizijalohii ŭ {{перанос-пачатак|п=Ko|к=penhaskim}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0n1xx2fek38b4vo352700o9uvptt5ri</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927).pdf/63</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123318</id>
    <revision>
      <id>285608</id>
      <timestamp>2026-05-14T13:18:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=Ko|к=penhaskim}} uniwersytecie ŭ Danii. Jon napisaŭ šmat nawukowa pedahahičnych padručnikaŭ i jość pieršym z pamiž teoretykaŭ fizyčnaha wychawańnia. Z pamiž jaho pracaŭ u kirunku fizyčnaha wychawańnia najhałaŭniejšymi jość: „Teoryja ahulnaj himnastyki“ i „Padrobnaja teoryja himnastyki“.  {{Водступ|2|em}}U swajej teoryi himnastyki Lindhard trymajecca ścisła krytyčnaha nawukowaha kirunku....»</comment>
      <origin>285608</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1804" sha1="a34k34o6183jh40tkd0m22p67fcceog" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос-канец|п=Ko|к=penhaskim}} uniwersytecie ŭ Danii. Jon napisaŭ šmat nawukowa pedahahičnych padručnikaŭ i jość pieršym z pamiž teoretykaŭ fizyčnaha wychawańnia. Z pamiž jaho pracaŭ u kirunku fizyčnaha wychawańnia najhałaŭniejšymi jość: „Teoryja ahulnaj himnastyki“ i „Padrobnaja teoryja himnastyki“.

{{Водступ|2|em}}U swajej teoryi himnastyki Lindhard trymajecca ścisła krytyčnaha nawukowaha kirunku.

{{Водступ|2|em}}Adnosna padziełu himnastyčnych wučeńniaŭ Lindhard razroźniwaje 4 hałoŭnyja hrupy. Da pieršaje hrupy zaličaje jon himnastykawańni z upływam pierawažna wychawaŭča-dyscyplinawanym; da druhoje — himnastykawańni, metaj jakich jość metadyčnaje prahimnastykawańnie ŭsich muskułaŭ i sustawaŭ; treciaja hrupa — heta himnastykawańni raŭnawažnyja (koordynacyja); da čaćwiertaje — naležać himnastykawańni, wyrablajučyja siłu, wytrywałaść i stojkaść, naprykład biehi, {{Абмылка|skoki-sportawyja|skoki, sportawyja}} hulni i wučeńnie źwinnaści.

{{Водступ|2|em}}Adnosna himnastyki dychańnia, dyk Lindhard raić saŭsim jaje skasawać, dakazywajučy, što praz heta my pieraškadžajem naturalnaj samarehulacyi našaha dychańnia. U hetym jon jość u sprečnaści z mnohimi lekarami i pedahohami, jakija dakazywajuć, što z himnastyki dychańnia my asiahajem wialikuju karyść u kirunku raźwićcia i zdaroŭja našych lohkich. Aprača hetaha Lindhard jość refarmataram himnastykawańniaŭ tuława. Teoryja Lindharda pryncypowa nie spatkałasia z praciwam pedahohaŭ i fizyčnych wychawaŭcaŭ. Na jaje asnowie haspadarstwy Skandynawii stwaryli škoły, u jakich upłyŭ Lindharda maje wialikuju wahu. Taksama hety ŭpłyŭ jość widawočny ŭ bolšaj ci mienšaj&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a34k34o6183jh40tkd0m22p67fcceog</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Салавей (1928).pdf/326</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123319</id>
    <revision>
      <id>285610</id>
      <timestamp>2026-05-14T15:46:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «бачыў, як самалёты луналі над зямлёю аграмаднымі птушкамі.&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}Часам Міхалка ўстане раніцаю і прыслухоўваецца, ці гудзіць варожы самалёт. Маленькай кропкай лунаў ён у небе над галавою і гудзеў, як аграмадны чмель. На яго стралялі з гарматы. У павет...»</comment>
      <origin>285610</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2558" sha1="2fia56r45zvmbshiu7mhg1tg5c0rk9t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;бачыў, як самалёты луналі над зямлёю аграмаднымі птушкамі.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Часам Міхалка ўстане раніцаю і прыслухоўваецца, ці гудзіць варожы самалёт. Маленькай кропкай лунаў ён у небе над галавою і гудзеў, як аграмадны чмель. На яго стралялі з гарматы. У паветры вакол яго тады рваліся снарады. Самалёт круціўся ва ўсе бакі. Дымкі
снарадаў выглядвалі шматкамі белай ваты і расплываліся ў дробныя сівыя хмаркі. Часам самалёт кіне ўніз некалькі бомбаў. Яны хоць рэдка, але забівалі людзей і руйнавалі будынкі…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}А колькі сілы ў маленькіх бомбах!..&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Памятае Міхалка, як аднаго разу сяляне знайшлі на полі прыгожую медную трубачку з бліскучай ручкай. Цацкаліся з ёю, пакуль яна зашыпела… Затраслася зямля ад вялікага грому. Некалькі чалавек гэта цацка
на шматы разарвала…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Ужо цяпер, калі Міхалка стаў сьвядомым чалавекам, ён зразумеў словы Леніна, які ўвесь час гаварыў: „вайна — вайне!“ Тады толькі, калі людзі ня будуць
ваяваць, можна будзе выкарыстоўваць усю магутнасьць сучаснай тэхнікі на карысьць чалавеку, а не на яго зьнішчэньне. А гэта будзе толькі тады, калі ва ўсіх дзяржавах зямлі пролетарыят будзе мець уладу у сваіх
руках.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Міхалка яшчэ і цяпер ламаў галаву над тым, каб яшчэ нешта новае прыдумаць. Невядомых энэргій і скарбаў у прыродзе вельмі многа. Іх трэба лічыць
мільёнамі на кожным кроку.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}У апошні час Міхалка вельмі многа чытаў кніг па тэхніцы.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2fia56r45zvmbshiu7mhg1tg5c0rk9t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Салавей (1928).pdf/327</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123320</id>
    <revision>
      <id>285611</id>
      <timestamp>2026-05-14T16:00:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Быў гарачы летні дзень — дзень адпачынку. Міхалка сядзеў у хаце і чытаў у газэце аддзел „Навука і тэхніка“. Там была напісана цікавая нататка аб караблі пустэчы. Ён зьяўляецца аграмадным трактарам, які будзе езьдзіць па пяшчаных пустэчах Афрык...»</comment>
      <origin>285611</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2642" sha1="k0kvmj9ulldma49x38rb6oozmgfx23a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|1.5em}}Быў гарачы летні дзень — дзень адпачынку. Міхалка сядзеў у хаце і чытаў у газэце аддзел „Навука і тэхніка“. Там была напісана цікавая нататка аб караблі пустэчы. Ён зьяўляецца аграмадным трактарам, які будзе езьдзіць па пяшчаных пустэчах Афрыкі. Другая
нататка — аб Нью-Ёркскім небаскробе ў семдзесят паверхаў.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Старшы сын Міхалкі, Юрка, і Вань з Паваложжа сядзелі над сваімі паперамі. І адзін і другі пісалі вершы. Іхнія творы ўжо друкаваліся ў газэтах. Хлопцы лічылі сябе песьнярамі. Цяга да літаратуры пачалася ў іх яшчэ тады, калі ў газэце „Беларуская Вёска“ была надрукавана першая корэспондэнцыя Міхалкі. Цяпер Глухі Бор мае некалькі селькораў. У сельсавеце зусім добрыя парадкі. Кулакі прыціхлі. У суседнім сельсавеце жанчына — старшынёю. Гэта спачатку некаторым старым было не да смаку, але пасьля звыкліся, а цяпер вельмі давольны.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Дык вось, пасьля тэй корэспондэнцыі Міхалкі, усе пачалі ў газэты пісаць. Ад корэспондэнцый перайшлі да вершаў.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Глухабораўцы загаварылі рыфмамі, забрынкалі на струнах поэзіі! — жартаваў часта Міхалка.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Юрка і Вань пісалі вершы ўзапар па некалькі штук штодня. Па ўсіх рэдакцыях ляжалі іхнія сшыткі. У „паштовых скрынках“ на задворку газэты хлопцы чыталі часта: „Ня пойдзе. Не апрацавана“. „Працуйце
над сабою“. „Мала пролетарскіх мотываў“. „Прабуйце пісаць прозай“. „Радасьці, радасьці больш!“ „Чаго сумаваць і сьлёзы ліць?“ і іншае ў такім тоне.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k0kvmj9ulldma49x38rb6oozmgfx23a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Салавей (1928).pdf/328</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123321</id>
    <revision>
      <id>285612</id>
      <timestamp>2026-05-14T16:06:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Хлопцы ня падалі духам. А калі і портрэцікі іхнія былі надрукованы ў „Чырвоным Сейбіце“, дык яны так узяліся „апрацоўваць“ вершы, ажна Міхалка спалохаўся, каб з панталыку ня зьбіліся…&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}— Ці варта над дрындушкамі галаву ламаць! — прыс...»</comment>
      <origin>285612</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2656" sha1="6l3c6uhjlficslj22qor728tiguzj3m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|1.5em}}Хлопцы ня падалі духам. А калі і портрэцікі іхнія былі надрукованы ў „Чырвоным Сейбіце“, дык яны так узяліся „апрацоўваць“ вершы, ажна Міхалка спалохаўся, каб з панталыку ня зьбіліся…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Ці варта над дрындушкамі галаву ламаць! — прыстае Міхалка. — Скажы, Вань, колькі рыфмаў маеш да слова „сонца?“.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Міхалка сьмяецца і давай па пальцах лічыць:&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Валаконцы, бяз конца, сасонцы, гамонцы, ваконцы, старонцы, тараронцы і так бяз конца!&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— А ты, Юрка, што яшчэ новага прыдумаў да слова „Беларусь?“ Пэўна — гусь, вус, прымус, хлеба кус, Пятрусь, ня руш. Сып, сынок, рыфмамі, нібы картоплю з дзіравага мяшка!&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Хлопцы сьмяюцца разам з Міхалкай.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Як там вашы крынічкі і рэчачкі і белыя авечачкі? — не адстае Міхалка. — Лепш, хлопцы, вучэцеся! Чытайце аб радыё, пра тэхніку. Мазгуйце над сур‘ёзнымі рэчамі. Вашымі вершыкамі не зацягнеш на сход сялян, як байкамі Крапівы. У яго зусім сьмякалка іншая ў думках і рыфма дарэчная. Яго байка ласкоча. Ад яе люд рагоча. Цьфу, ліха! — плюнуў Міхалка, — у рыфму загаварыў. Відаць, рыфма — пошасьць нейкая, як тыфус. І я ад вас заразіўся! Вашы вершы, хлопцы, для мяне
незразумелыя. Вось, як камары, гудзяць: дзун-дзун-дзун! Лепшага сэнсу ня бачу ў іх…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Хлопцы пакрыўдзіліся на Міхалку.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Вершы пісаць вялікая навука! — апраўдваецца Юрка. — Мы яшчэ толькі вучымся!&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Вучэцеся! Вучэцеся! Трэба, каб думка была ясная ў вашых пісанінах. Трэба, каб…&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6l3c6uhjlficslj22qor728tiguzj3m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Салавей (1928).pdf/329</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123322</id>
    <revision>
      <id>285613</id>
      <timestamp>2026-05-14T16:10:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Міхалка хацеў цэлую лекцыю казаць маладым поэтам аб тым, як пісаць, але шум на дзядзінцы спыніў яго.&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}— Што гэта за шум?&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}Міхалка зірнуў на двор праз вакно. І старыя і малыя бягом пусьціліся па дзядзінцы ў бок лесу.&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}— Няў...»</comment>
      <origin>285613</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2231" sha1="mx6azi560hj3x1djbnu6yu5dlrvxlpy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|1.5em}}Міхалка хацеў цэлую лекцыю казаць маладым поэтам аб тым, як пісаць, але шум на дзядзінцы спыніў яго.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Што гэта за шум?&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Міхалка зірнуў на двор праз вакно. І старыя і малыя бягом пусьціліся па дзядзінцы ў бок лесу.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Няўжо-ж лес гарыць? — устрывожыўся Міхалка і ўскочыў з месца. — У такую гарачыню можа быць і пажар. Зусім магчыма, што пастухі ліха нарабілі ў лесе.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Сонца паліла, як ніколі.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Пясок быў гарачы, як прысак. Паветра накалілася да таго, ажна здавалася, нібы дым расплываецца над зямлёю. Заснула паўднёвым сном зямля. Ад вялікай сьпякоты і птушкі не сьпявалі.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Міхалка і хлопцы выскачылі на двор.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Відаць было, як у бок лесу ішлі людзі з усёй ваколіцы — ішлі як на кірмаш.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Міхалка ледзь дабіўся, у чым рэч: на сенакос пад лесам спусьціўся самалёт. Міхалка, Юрка і Вань шпарка ішлі туды.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Шкада, — падумаў Міхалка, — пра авіацыю мала чытаў…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Здратуюць луг, — прамармытаў ён гаспадарчым тонам.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Вакол самалёту густым кругам стаяла многа народу. Самалёт выглядаў казачнай вялізнай птушкай, якую падстрэліла грамада паляўнічых. Птушка ўпала з гарачага сонца на зямлю. Цяпер паляўнічыя будуць дзяліць здабычу.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mx6azi560hj3x1djbnu6yu5dlrvxlpy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Салавей (1928).pdf/330</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123323</id>
    <revision>
      <id>285614</id>
      <timestamp>2026-05-14T16:16:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Лётчык скінуў з сябе кажух, шлем з навушнікамі і тупаўся каля машыны. Ён нешта правіў, закручваў і адкручваў розныя шрубкі, чысьціў, гладзіў незразумелыя для натоўпу часткі машыны.&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}Людзі шушукаліся, глядзелі на машыністага з такой заці...»</comment>
      <origin>285614</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2435" sha1="crd711lmmptex5bwpz6avovzxt9we41" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|1.5em}}Лётчык скінуў з сябе кажух, шлем з навушнікамі і тупаўся каля машыны. Ён нешта правіў, закручваў і адкручваў розныя шрубкі, чысьціў, гладзіў незразумелыя для натоўпу часткі машыны.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Людзі шушукаліся, глядзелі на машыністага з такой зацікаўленасьцю, нібы ён сапраўды істота іншай плянэты. Іх цікавіла яго вопратка, выгляд і голас. Яны перакідваліся з ім слоўцамі.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Глядзеце, у кажуху ды ў цёплай аблавушыне прыехаў!&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Бо там у вышыні холадна, — тлумачыў лётчык.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Дык у раі, значыць, таксама холадна! — засьмяяўся адзін хлапец. — Чуеш, Аўдоцьця!&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Аўдоцьця была самая набожная кабета ў Глухім Бары. І яна тут была.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Затое ў пекле горача. Мы цётку Аўдоцьцю туды адправім! — пажартаваў другі.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Кіньце глупства гаварыць! — зазлаваўся стары дзядзька. — Ой, паляруш іх бяры! Каровы ў шкоду палезьлі! Пасту-у-х! Пасту-у-ух!!&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— У такую гарачыню, а стада ў полі.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— І каровы прышлі на птушку паглядзець.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Людзі выціралі пот з твараў, разважалі, жартавалі, пробавалі пальцамі крыльлі, мацалі пропэлер.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Міхалка падышоў бліжэй. Разгаварыўся з лётчыкам. Той ехаў у Менск.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Машына пачала баламуціць, і я вось тут спусьціўся. Іншага месца не знайшоў. Не хацелася псаваць сенакосу.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Нічога не зашкодзіць машына. Вось грамада&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>crd711lmmptex5bwpz6avovzxt9we41</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Салавей (1928).pdf/331</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123324</id>
    <revision>
      <id>285615</id>
      <timestamp>2026-05-14T16:20:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «людзей вытаптала луг, — адказаў Міхалка. — Можа некалі і тут аэродром будзе…&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}Лётчык зірнуў вакол вострымі вачыма:&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}— Бадай, падыйдзе для гэтай справы луг…&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}Ён казаў гэтыя словы такім тонам, нібы зараз пачне тут будаваць аэро...»</comment>
      <origin>285615</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2522" sha1="sp7wm2jiouelk0uk8coe7qt01g1ydan" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;людзей вытаптала луг, — адказаў Міхалка. — Можа некалі і тут аэродром будзе…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Лётчык зірнуў вакол вострымі вачыма:&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Бадай, падыйдзе для гэтай справы луг…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Ён казаў гэтыя словы такім тонам, нібы зараз пачне тут будаваць аэродром.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Лётчык прапанаваў Міхалцы пакатацца ў горад. Самалёт быў на два чалавекі.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Толькі, таварыш, кажух адзень і шапку на вушы насунь. А то холадна ў вышыні, і два-тры дні ў вушох шумець будзе! — папярэдзіў лётчык.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Юрка пабег па кажух для бацькі. А жонка Міхалкі падняла крык:&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Ня пушчу! Каб ён тут трэснуў, ня пушчу!&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Міхалка да бога паляціць, — жартавалі людзі. Абрам яго там півам будзе паіць і абаранкамі карміць.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Міхалка як-бы ня чуў ні прычытаньняў жонкі, ні жартаў суседаў. Яго вочы, як зачараваныя, упіваліся ў машыну… Дзіўная птушка на гэты раз — яго ўласная…
Ён паляціць…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Міхалка апрануў кажух, шапку на вушы насунуў. Палез у сядзеньне. Зашпіліўся рэмнем.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Пропэлер гудзеў. Самалёт трапятаўся, як жывы. Ад яго шуму ня чуваць было людзкога гоману, ня чуваць было і ляманту Міхалкавай жонкі, якая пагражала
мужу:&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Як заб‘ешся, дык у хату не паказвайся!..&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Але грамадзе было не да сьмеху над спалоханай кабетай. Самалёт так пыхцеў, так грозна шумеў, ажна моцны вецер стварыў, у людзей шапкі зрываў. Людзі з апаскай адскочылі ў бок.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sp7wm2jiouelk0uk8coe7qt01g1ydan</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Салавей (1928).pdf/332</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123325</id>
    <revision>
      <id>285616</id>
      <timestamp>2026-05-14T16:26:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— Глядзеце… На калёсах гумовых па зямлі шмаргануў… Во… падымаецца… Якраз птушка…&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}„Дзе-ж гэта людзі падзеліся?“ падумаў Міхалка. „Вецер іх у бок адапхнуў… Адарвалася зямля… Уніз апускаецца… Крылатая зыбка застыгла на месцы, а па...»</comment>
      <origin>285616</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2640" sha1="5cw4wklisc8ckl5jxg2h4ya0wat6kw6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|1.5em}}— Глядзеце… На калёсах гумовых па зямлі шмаргануў… Во… падымаецца… Якраз птушка…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}„Дзе-ж гэта людзі падзеліся?“ падумаў Міхалка. „Вецер іх у бок адапхнуў… Адарвалася зямля… Уніз апускаецца… Крылатая зыбка застыгла на месцы, а пад ёю ўсё ўніз едзе. Нехта напірае на зямлю нагамі і
топіць…“&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Спачатку дыханьне стрымалася ў Міхалкі, нешта сьпёрлася ў грудзёх. Але хутка так лёгка і радасна стала, як ніколі да гэтага часу…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}„Каб сто гадоў таму назад над Глухім Борам замільгала такая птушка з чалавекам, падумалі-б, што гэта Ільля прарок у агнёвай калясьніцы. Людзі на каленях глядзелі-б на гэты цуд. Маліліся-б…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Але Міхалка доўга думаць аб гэтым ня мог.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Стада каля лесу выглядала кучкай кузурак. Будынкі ваколічных вёсак, поле і лес мігацяцца маленечкімі дзіцячымі цацкамі… Нібы малюнкі на паперы. Вузенькім шнурком, ня шырэй звычайнага паяска, дзе-ні-дзе ільдзянее рэчка Сьлізанка. Усё выглядае, як на мапе.
Рознакаляровыя клетачкі, кружкі, лініі, геомэтрычныя фігуры.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Самалёт вісіць. Вакол яго, зьверху і зьнізу — шкло, тоненькае ружова-сіняе шкло сонечных прастораў…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Міхалка бачыць сьпіну і патыліцу лётчыка. Загартаванымі рукамі той моцна руль трымае. Дарога вольная — бяз ухабін, без каменьняў… Птушка ледзь нахіліцца на адно крыло, на другое — зыбаецца…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Лётчык павярнуўся тварам да Міхалкі. Вочы блішчаць, як у арла. Сьмяецца, хоць і сьмеху ня чуваць&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5cw4wklisc8ckl5jxg2h4ya0wat6kw6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Салавей (1928).pdf/333</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123326</id>
    <revision>
      <id>285617</id>
      <timestamp>2026-05-14T16:29:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «ад ляманту машыны. З запытаньнем падымае палец у гару. Міхалка разумее:&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}— Яшчэ вышэй?&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}У адказ Міхалка таксама падымае палец:&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}— Яшчэ вышэй!&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}У нізе — туманістая процьма. Дзе-ні-дзе плывуць, нібы рассыпаныя кудзелі воў...»</comment>
      <origin>285617</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2494" sha1="a10hi874ur27b0n96lv3awwgx6ghzwh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ад ляманту машыны. З запытаньнем падымае палец у гару. Міхалка разумее:&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Яшчэ вышэй?&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}У адказ Міхалка таксама падымае палец:&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Яшчэ вышэй!&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}У нізе — туманістая процьма. Дзе-ні-дзе плывуць, нібы рассыпаныя кудзелі воўны, воблачкі. Яны наскрозь пранізаны кулямі сонца. Гараць празрыстым белаватым
агнём. Зіхаціць неахолная пустэча. Воблачкі ў пустэчы — казачныя оазісы.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}І пустэча і бліскучы круг сонца заглушаны, застыглі ад пераможнага крыку машыны.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Міхалка сьніць сон будучыны чалавецтва. Сэрца б‘ецца мацней, чым заўсёды. Кроў гарачым патокам у жылах пераліваецца…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— А вунь ледзь прыкметныя вадаспады палыхаюць, нібы рассыпаныя крыльлі дзікіх качак. А вунь у бязьмежжы зыбаюцца хвалі — сіняватыя з празрыстымі крывянымі
жылкамі. Далёка-далёка хадыром ходзяць стады хмарак розных формаў. Горад плыве ў туманістым паветры. Тысячы вежаў шкляных, пэрламутравых блішчаць. Не гэта ня горад, а белыя, абсыпаныя крэйдай горы. Паўзе гара на гару, нібы аграмадная дагістарычная жывёліна. Хвасты выцягнуты, ногі растапыраны. Не, гэта зноў воблакі. Курадымяць яны. Як-бы тут
толькі што страшнае пажарышча сканала. Нейкія фонтаны то ўверх, то ўніз апускаюцца.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}На месца зямлі — імгла.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Твар лётчыка гарыць ад блеску вачэй.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Лётчык зноў падымае палец ў гару:&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Яшчэ вышэй?&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a10hi874ur27b0n96lv3awwgx6ghzwh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Салавей (1928).pdf/334</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123327</id>
    <revision>
      <id>285618</id>
      <timestamp>2026-05-14T16:34:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— Яшчэ вышэй!!&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}— Два мазалістыя пальцы — лётчыка і Міхалкі — супакоілі сполах віхровага бязбрэжжа.&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}Людзі заваявалі неба.&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}Няўжо машына на ўвесь сьвет гудзіць страшнай прыгожай птушкай?&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}— У будучыну! У буду...»</comment>
      <origin>285618</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2483" sha1="k3l1hv22twl9li6iazbp4ofnecpfes0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|1.5em}}— Яшчэ вышэй!!&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Два мазалістыя пальцы — лётчыка і Міхалкі — супакоілі сполах віхровага бязбрэжжа.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Людзі заваявалі неба.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Няўжо машына на ўвесь сьвет гудзіць страшнай прыгожай птушкай?&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— У будучыну! У будучыну! — сьпявае мотор.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Няўжо-ж у даль уперлася цёмна-сіняя выспа?&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Выспа вісіць у паветры, калыхаецца, трасецца, як дзікі япрук. А бакі ў выспы — квашаніна. Гэта — глыба ночы, адколатая ветрам. Яна заблукалася ў растопленым сонечным мэтале. Сіраціна ночы — чорная выспа загрукала-застукала чыгуном. Навальніца там гуляе. Маланкі крывавяць густыя хмары, запалалі ў агнёвыя зыгзагі, лініямі напамінаюць аграмадныя шкілеты кажаноў.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Там… унізе дождж! — здагадваецца Міхалка.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Тут — ні ён, ні машына, ні сонца ня ведаюць аб гэтым. Яны адгароджаны рознакаляровымі слаямі паветра.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Сонечнай стралою ляціць Міхалка ў будучыну.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— У будучыну!..&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Хто гэта адважыўся раскрываць таямніцы тысячалецьцяў? На чаўне сонечных зьзяньняў яны плылі па хвалях людзкой фантазіі. Містычным блескам малітвенных вачэй людзі насялялі вышыню багамі.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Сталёвая ластаўка спалохала забабоны абросшых мохам вякоў.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Гудзіць машына.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Міхалку адарваў ад зямлі мотор у некалькі дзесяткаў конскіх сіл. Табун крылатых коняй нясе яго ў будучыну.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k3l1hv22twl9li6iazbp4ofnecpfes0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Салавей (1928).pdf/335</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123328</id>
    <revision>
      <id>285619</id>
      <timestamp>2026-05-14T16:39:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— У будучыну! у будучыну! — крычыць Міхалка, ахоплены радасьцю. Але голасу свайго ня чуе ў хвалях мэталёвага грукату.&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}Сонца, нібы агнёвае вока, залоціць даль, яно сыпле вакол сябе струмені іскраў, нібы Міхалка ў кузьні малатком па гарачы...»</comment>
      <origin>285619</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2386" sha1="q4g2luu1fhvo233rmirwhu2x4hzwbqu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|1.5em}}— У будучыну! у будучыну! — крычыць Міхалка, ахоплены радасьцю. Але голасу свайго ня чуе ў хвалях мэталёвага грукату.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Сонца, нібы агнёвае вока, залоціць даль, яно сыпле вакол сябе струмені іскраў, нібы Міхалка ў кузьні малатком па гарачым жалезе.

{{gap|1.5em}}У пустым моры паветра зноў пачала выступаць зямля: расла ўверх, нібы выспа з бірузовых вод.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Паказалася каляровая мапа сталіцы роднай рэспублікі.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Самалёт апусьціўся на аэродром.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— А вось тут хлявок для нашых сталёвых жывёлін! — пажартаваў лётчык.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}„Хлявок“ займаў вялізнае гладкае поле. Пад аграмаднымі паветкамі стаялі ў шэрагі самалёты, як стаеньнікі ў стайні. Было тут многа народу, шмат будынкаў, майстэрні.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Усё нязвычайнае для Міхалкі было тут так звычайна і проста, ажна нялоўка было яму і віду паказваць, што гэта яго вельмі дзівіць.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Лётчык папрасіў Міхалку на абед:&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Ты мой госьць! Я павінен цябе пачаставаць!&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Пасьля абеду Міхалка папрашчаўся. Трэба было ісьці цяпер назад у Комуну пехатой некалькі дзесяткаў вёрст, каб заўтра ў пару стаць на працу ў кузьні.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}„Па дарозе людзі дзівіцца будуць, што ў мяне кажух“, падумаў Міхалка. „Няхай сабе завуць мяне лятуном, але я па ўсёй ваколіцы Глухога Бору буду зьбіраць грошы на самалёт „Комуна“.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q4g2luu1fhvo233rmirwhu2x4hzwbqu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Салавей (1928).pdf/336</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123329</id>
    <revision>
      <id>285620</id>
      <timestamp>2026-05-14T16:41:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}Міхалка пусьціўся нацянькі палямі і гародамі, каб хутчэй папасьці на шырокі тракт. Ён трымаў кажух у левай руцэ, як трофэю свайго першага хрышчэньня ў паветры.&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}Думкі аб заваёве будучыны ня выходзілі з яго галавы.  {{gap|2em}}{{smaller|Менск. Ка...»</comment>
      <origin>285620</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="511" sha1="kvtxp9z9kk6k79dfbj5gu9bvrzyxwcc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Міхалка пусьціўся нацянькі палямі і гародамі, каб хутчэй папасьці на шырокі тракт. Ён трымаў кажух у левай руцэ, як трофэю свайго першага хрышчэньня ў паветры.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Думкі аб заваёве будучыны ня выходзілі з яго галавы.

{{gap|2em}}{{smaller|Менск. Кастрычнік. 1927 г.}}


{{лінія|4em}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kvtxp9z9kk6k79dfbj5gu9bvrzyxwcc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:На крэсах усходніх (1933).pdf/5</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123330</id>
    <revision>
      <id>285621</id>
      <timestamp>2026-05-14T17:33:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « &lt;center&gt;{{разьбіўка|ДЗЕЙНЫЯ АСОБЫ}}:&lt;/center&gt; &lt;div style=&quot;margin-left:2.5em&quot;&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''ДАБРАЛЮБАЎ БАРЫС''' — комісар палка, потым нач. партызанскага атраду, дзейнічае пад псэўданімам — Авадзень.&lt;/br&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''ГАНЧАРОВА ГАЛІНА''' — мясцовая сялянка, партызанка.&lt;/br&gt; {{...»</comment>
      <origin>285621</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1855" sha1="ldxhp6o70sg1igsxi7mwni12uyzqraf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;center&gt;{{разьбіўка|ДЗЕЙНЫЯ АСОБЫ}}:&lt;/center&gt;
&lt;div style=&quot;margin-left:2.5em&quot;&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''ДАБРАЛЮБАЎ БАРЫС''' — комісар палка, потым нач. партызанскага атраду, дзейнічае пад псэўданімам — Авадзень.&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''ГАНЧАРОВА ГАЛІНА''' — мясцовая сялянка, партызанка.&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''ЧАЙКОЎСКІ''' — палкоўнік польскай арміі, начальнік карнага
атраду.&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''ЧАПСКІ АДОЛЬФ''' — офіцэр польскай арміі, мясцовы абшарнік.&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''ЧАПСКАЯ ЮЗЭФА''' — яго жонка.&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''ПАНЯТОЎСКІ''' — ксёндз.&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''САКАЛОЎСКІ''' — прадстаўнік гораду.&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''ШУСТРЫ ВАСЬКА''' — комсамолец, нач. I групы партызанскага атраду.&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''ГРАНОЎСКІ ЗЫГМУНД''' — нач. II групы партызанскага атраду.&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''ВЯДУЧЫ.&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''БЯРОЗКА''' — провокатар.
{|style=&quot;margin-left:-2.7em; margin-top:-0.9em; margin-bottom:-0.9em;&quot;
|'''ЗРЭБНЫ&lt;/br&gt;АЎСЯНЬНІК&lt;/br&gt;КУЖЭЛЬНЫ'''{{gap|0.5em}}
| valign=&quot;middle&quot; |[[File:Bracket right 4.png|5px]]
|valign=&quot;middle&quot; |{{gap|1em}}Партызаны.
|}
{{водступ|-2.5|em}}'''МІКІТА''' — стары дзед, партызан.&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''СТАСЬ''' — панскі пастушок.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ldxhp6o70sg1igsxi7mwni12uyzqraf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>285622</id>
      <parentid>285621</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T17:35:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>285622</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1827" sha1="p9gnuup1gm4mldawcym8y461299yfkp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;center&gt;{{разьбіўка|ДЗЕЙНЫЯ АСОБЫ}}:&lt;/center&gt;
&lt;div style=&quot;margin-left:3em&quot;&gt;
{{водступ|-3|em}}'''ДАБРАЛЮБАЎ БАРЫС''' — комісар палка, потым нач. партызанскага атраду, дзейнічае пад псэўданімам — Авадзень.&lt;/br&gt;
{{водступ|-3|em}}'''ГАНЧАРОВА ГАЛІНА''' — мясцовая сялянка, партызанка.&lt;/br&gt;
{{водступ|-3|em}}'''ЧАЙКОЎСКІ''' — палкоўнік польскай арміі, начальнік карнага
атраду.&lt;/br&gt;
{{водступ|-3|em}}'''ЧАПСКІ АДОЛЬФ''' — офіцэр польскай арміі, мясцовы абшарнік.&lt;/br&gt;
{{водступ|-3|em}}'''ЧАПСКАЯ ЮЗЭФА''' — яго жонка.&lt;/br&gt;
{{водступ|-3|em}}'''ПАНЯТОЎСКІ''' — ксёндз.&lt;/br&gt;
{{водступ|-3|em}}'''САКАЛОЎСКІ''' — прадстаўнік гораду.&lt;/br&gt;
{{водступ|-3|em}}'''ШУСТРЫ ВАСЬКА''' — комсамолец, нач. I групы партызанскага атраду.&lt;/br&gt;
{{водступ|-3|em}}'''ГРАНОЎСКІ ЗЫГМУНД''' — нач. II групы партызанскага атраду.&lt;/br&gt;
{{водступ|-3|em}}'''ВЯДУЧЫ.&lt;/br&gt;
{{водступ|-3|em}}'''БЯРОЗКА''' — провокатар.
{|style=&quot;margin-left:-3.2em; margin-top:-0.9em; margin-bottom:-0.9em;&quot;
|'''ЗРЭБНЫ&lt;/br&gt;АЎСЯНЬНІК&lt;/br&gt;КУЖЭЛЬНЫ'''{{gap|0.5em}}
| valign=&quot;middle&quot; |[[File:Bracket right 4.png|5px]]
|valign=&quot;middle&quot; |{{gap|1em}}Партызаны.
|}
{{водступ|-3|em}}'''МІКІТА''' — стары дзед, партызан.&lt;/br&gt;
{{водступ|-3|em}}'''СТАСЬ''' — панскі пастушок.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p9gnuup1gm4mldawcym8y461299yfkp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:На крэсах усходніх (1933).pdf/6</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123331</id>
    <revision>
      <id>285623</id>
      <timestamp>2026-05-14T17:37:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{водступ|-3|em}}'''КАЦЯ''' — пакаёўка.&lt;/br&gt; {{водступ|-3|em}}'''ЧЫРВОНА АРМЕЙЦЫ.&lt;/br&gt; {{водступ|-3|em}}'''СЯЛЯНЕ.&lt;/br&gt; {{водступ|-3|em}}'''ПОЛЬСКІЯ САЛДАТЫ.&lt;/br&gt; {{водступ|-3|em}}'''ДАЛАКОПЫ.  &lt;center&gt;Дзея адбываецца над Нёмнам у 1920 годзе.&lt;/center&gt;»</comment>
      <origin>285623</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="402" sha1="kau0w7em88alr6jr5d92da1due0yiw5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;margin-left:3em&quot;&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{водступ|-3|em}}'''КАЦЯ''' — пакаёўка.&lt;/br&gt;
{{водступ|-3|em}}'''ЧЫРВОНА АРМЕЙЦЫ.&lt;/br&gt;
{{водступ|-3|em}}'''СЯЛЯНЕ.&lt;/br&gt;
{{водступ|-3|em}}'''ПОЛЬСКІЯ САЛДАТЫ.&lt;/br&gt;
{{водступ|-3|em}}'''ДАЛАКОПЫ.

&lt;center&gt;Дзея адбываецца над Нёмнам у 1920 годзе.&lt;/center&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kau0w7em88alr6jr5d92da1due0yiw5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:На крэсах усходніх (1933).pdf/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123332</id>
    <revision>
      <id>285624</id>
      <timestamp>2026-05-14T17:53:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{x-larger|'''1 зьвяно}}  {{АРЦ|{{fine|Старая віхурыстая беларуская вёска. Раніца. Нехта з вёдрамі прайшоў, чуцен скрып калодзежа. Вясковыя дзяўчаты, кабеты, засьпявалі народную песьню.}}}} &lt;div style=&quot;margin-left:2.5em; margin-top:-0.5em&quot;&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''Вядучы.'' Сьпявае вёска… А прыслу...»</comment>
      <origin>285624</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1568" sha1="bkkjgfsqrvzvb4791620csy6oa9lrsd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{x-larger|'''1 зьвяно}}

{{АРЦ|{{fine|Старая віхурыстая беларуская вёска. Раніца. Нехта з вёдрамі прайшоў, чуцен скрып калодзежа. Вясковыя дзяўчаты, кабеты, засьпявалі народную песьню.}}}}
&lt;div style=&quot;margin-left:2.5em; margin-top:-0.5em&quot;&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Вядучы.'' Сьпявае вёска… А прыслухаешся, плача, горка рыдае, галосіць… ('''''Пауза'''''). Навісьлі хмары па-над краем, не здабраваць народу…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Стась.''' Дзед Мікіта! Дзеду-у! Ды ты аглух, ці што?! Глянь! Унь, нейкая вялізарная птушка; крыльлямі не махае, а лётае…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Мікіта.''' Стасю — ды гэта-ж ераплян… ('''''Пауза'''''). Ээ-э, — а там пяхота, коньніца, валам валяць… ('''''Пауза'''''). Зьлацелася груганьнё…

{{АРЦ|{{fine|Чуцен выбух бомбы. Паднялася страшэнная завіруха. Застагналі гарматы, засакаталі кулямёты, заіржалі коні ліхія.}}}}

{{водступ|-2.5|em}}'''Галасы.''' — Па конях!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— У атаку!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Марш-марш!&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bkkjgfsqrvzvb4791620csy6oa9lrsd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>285625</id>
      <parentid>285624</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T17:54:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>285625</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1569" sha1="949zzhlyoned7b336plc81mst5bl6lc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{x-larger|'''1 зьвяно}}

{{АРЦ|{{fine|Старая віхурыстая беларуская вёска. Раніца. Нехта з вёдрамі прайшоў, чуцен скрып калодзежа. Вясковыя дзяўчаты, кабеты, засьпявалі народную песьню.}}}}
&lt;div style=&quot;margin-left:2.5em; margin-top:-0.5em&quot;&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Вядучы.''' Сьпявае вёска… А прыслухаешся, плача, горка рыдае, галосіць… ('''''Пауза'''''). Навісьлі хмары па-над краем, не здабраваць народу…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Стась.''' Дзед Мікіта! Дзеду-у! Ды ты аглух, ці што?! Глянь! Унь, нейкая вялізарная птушка; крыльлямі не махае, а лётае…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Мікіта.''' Стасю — ды гэта-ж ераплян… ('''''Пауза'''''). Ээ-э, — а там пяхота, коньніца, валам валяць… ('''''Пауза'''''). Зьлацелася груганьнё…

{{АРЦ|{{fine|Чуцен выбух бомбы. Паднялася страшэнная завіруха. Застагналі гарматы, засакаталі кулямёты, заіржалі коні ліхія.}}}}

{{водступ|-2.5|em}}'''Галасы.''' — Па конях!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— У атаку!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Марш-марш!&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>949zzhlyoned7b336plc81mst5bl6lc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>285626</id>
      <parentid>285625</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T17:54:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>285626</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1570" sha1="1xcwa1augq91hurb2mod16vh9s9havp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{x-larger|'''1 зьвяно}}

{{АРЦ|{{fine|Старая віхурыстая беларуская вёска. Раніца. Нехта з вёдрамі прайшоў, чуцен скрып калодзежа. Вясковыя дзяўчаты, кабеты, засьпявалі народную песьню.}}}}
&lt;div style=&quot;margin-left:2.5em; margin-top:-0.5em&quot;&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Вядучы.''' Сьпявае вёска… А прыслухаешся, плача, горка рыдае, галосіць… ('''''Пауза'''''). Навісьлі хмары па-над краем, не здабраваць народу…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Стась.''' Дзед Мікіта! Дзеду-у! Ды ты аглух, ці што?! Глянь! Унь, нейкая вялізарная птушка; крыльлямі не махае, а лётае…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Мікіта.''' Стасю — ды гэта-ж ераплян… ('''''Пауза'''''). Э-э-э, — а там пяхота, коньніца, валам валяць… ('''''Пауза'''''). Зьлацелася груганьнё…

{{АРЦ|{{fine|Чуцен выбух бомбы. Паднялася страшэнная завіруха. Застагналі гарматы, засакаталі кулямёты, заіржалі коні ліхія.}}}}

{{водступ|-2.5|em}}'''Галасы.''' — Па конях!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— У атаку!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Марш-марш!&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1xcwa1augq91hurb2mod16vh9s9havp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>285638</id>
      <parentid>285626</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:03:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>285638</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1594" sha1="ls1qszarlwlaqze3e5p6vopkwqo1l6x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{larger|'''I зьвяно}}

{{АРЦ|{{fine|Старая віхурыстая беларуская вёска. Раніца. Нехта з вёдрамі прайшоў, чуцен скрып калодзежа. Вясковыя дзяўчаты, кабеты, засьпявалі народную песьню.}}}}
&lt;div style=&quot;margin-left:2.5em; margin-top:-0.5em&quot;&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Вядучы.''' Сьпявае вёска… А прыслухаешся, плача, горка рыдае, галосіць… ('''''Пауза'''''). Навісьлі хмары па-над краем, не здабраваць народу…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Стась.''' Дзед Мікіта! Дзеду-у! Ды ты аглух, ці што?! Глянь! Унь, нейкая вялізарная птушка; крыльлямі не махае, а лётае…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Мікіта.''' Стасю — ды гэта-ж ераплян… ('''''Пауза'''''). Э-э-э, — а там пяхота, коньніца, валам валяць… ('''''Пауза'''''). Зьлацелася груганьнё…

{{АРЦ|{{водступ|-2.5|em}}{{fine|Чуцен выбух бомбы. Паднялася страшэнная завіруха. Застагналі гарматы, засакаталі кулямёты, заіржалі коні ліхія.}}}}

{{водступ|-2.5|em}}'''Галасы.''' — Па конях!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— У атаку!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Марш-марш!&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ls1qszarlwlaqze3e5p6vopkwqo1l6x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:На крэсах усходніх (1933).pdf/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123333</id>
    <revision>
      <id>285627</id>
      <timestamp>2026-05-14T18:04:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{водступ|1.5|em}}— Батарэя!&lt;/br&gt; {{водступ|1.5|em}}— Агонь!  {{АРЦ|{{fine|Галасы зьліваюцца ў страшэнны гул, часамі прарываецца іржаньне коняй.}}}}  {{водступ|-2.5|em}}'''Галасы.''' — А-а, краснапузыя!&lt;/br&gt; {{водступ|1.5|em}}— Смаруй пёнты!&lt;/br&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''Стась.''' Цётка Галіна, —...»</comment>
      <origin>285627</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1867" sha1="2gc11j07x9lr8gbyigs77cv1xlhsn90" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;margin-left:2.5em; margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Батарэя!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Агонь!

{{АРЦ|{{fine|Галасы зьліваюцца ў страшэнны гул, часамі прарываецца іржаньне коняй.}}}}

{{водступ|-2.5|em}}'''Галасы.''' — А-а, краснапузыя!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Смаруй пёнты!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Стась.''' Цётка Галіна, — уцякай!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' Куды, дзеткі, уцякаць?&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Вядучы.''' Уцякаць. Няма куды. Пайшла з апушчанымі рукамі, сялянка Галіна Ганчарова, пайшла, ня ведаючы куды, зачым…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' Куды? 3 кім? Дзе праўда? ('''''Разважаючы'''''). Ну так, альбо, альбо… Ці з панамі, ці з таварышамі… ('''''Пауза'''''). А можа ўцячы, схавацца… ('''''Пауза'''''). Ды дзе ты схаваешся ад гэтай навалы…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў''' ('''''стогне'''''). Матуля-я! Родная-я!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' Колькі іх, малойчыкаў удалых, заснула вечным сном… ('''''Пауза'''''). Іх сьлёзы ў срэбрыстым Нёмане, у ціхім Доне, іх косьці па курганох… ('''''Голасна'''''). Зямля! — Калі ты перастанеш убіраць кроў людзкую…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Матуля-я!&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2gc11j07x9lr8gbyigs77cv1xlhsn90</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>285639</id>
      <parentid>285627</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:03:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>285639</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1893" sha1="52p76jenuws8zch4w6t4d27sobn54x0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;margin-left:2.5em; margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Батарэя!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Агонь!

{{АРЦ|{{водступ|-2.5|em}}{{fine|Галасы зьліваюцца ў страшэнны гул, часамі прарываецца іржаньне коняй.}}}}

{{водступ|-2.5|em}}'''Галасы.''' — А-а, краснапузыя!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Смаруй пёнты!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Стась.''' Цётка Галіна, — уцякай!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' Куды, дзеткі, уцякаць?&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Вядучы.''' Уцякаць. Няма куды. Пайшла з апушчанымі рукамі, сялянка Галіна Ганчарова, пайшла, ня ведаючы куды, зачым…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' Куды? 3 кім? Дзе праўда? ('''''Разважаючы'''''). Ну так, альбо, альбо… Ці з панамі, ці з таварышамі… ('''''Пауза'''''). А можа ўцячы, схавацца… ('''''Пауза'''''). Ды дзе ты схаваешся ад гэтай навалы…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў''' ('''''стогне'''''). Матуля-я! Родная-я!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' Колькі іх, малойчыкаў удалых, заснула вечным сном… ('''''Пауза'''''). Іх сьлёзы ў срэбрыстым Нёмане, у ціхім Доне, іх косьці па курганох… ('''''Голасна'''''). Зямля! — Калі ты перастанеш убіраць кроў людзкую…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Матуля-я!&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>52p76jenuws8zch4w6t4d27sobn54x0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:На крэсах усходніх (1933).pdf/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123334</id>
    <revision>
      <id>285628</id>
      <timestamp>2026-05-14T18:11:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' Падбілі сокала… Перавязаць, ці што… ды чым? хіба кашуляю… але-ж у крыві… ('''''Пауза'''''). Э-эх, не лятаць табе, саколе малады, а поўзаць…&lt;/br&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' У сваім краі і поўзаць люба… Каб-жа поўзаць…&lt;/br&gt; {{водступ|-...»</comment>
      <origin>285628</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1832" sha1="09w3y2bxt4gt9o8sk70295ea5mf7xid" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;margin-left:2.5em; margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' Падбілі сокала… Перавязаць, ці што… ды чым? хіба кашуляю… але-ж у крыві… ('''''Пауза'''''). Э-эх, не лятаць табе, саколе малады, а поўзаць…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' У сваім краі і поўзаць люба… Каб-жа поўзаць…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' Ты хто? З якіх краёў? Кім будзеш?&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Гадаваўся ў калысцы…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' У калысцы, кажаш, гадаваўся… ('''''Пауза'''''). Усё-ж, кім будзеш, панам, ці таварышам?..&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Таварышам. Полк разьбіты, прымушан адступіць. Раненых не пасьпелі падабраць…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чайкоўскі''' ('''''голасна'''''). Сястрыца-а!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' Як засьцігне гора, дык і матка і сястрыца патрэбны… ('''''Пауза'''''). Скуль малойчык малады?&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чайкоўскі.''' Сусед… Расія царская аднолькава смактала сокі і кроў… Палкоўнік польскай арміі… Салдаты бальшавікоў пагналі, не да раненых… З-пад Варшавы буду…

{{АРЦ|{{fine|Прабягаюць чырвонаармейцы.}}}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>09w3y2bxt4gt9o8sk70295ea5mf7xid</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>285640</id>
      <parentid>285628</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:03:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>285640</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1858" sha1="ixizjsjintb3xjrvl48gn68mnyz4x2o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;margin-left:2.5em; margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' Падбілі сокала… Перавязаць, ці што… ды чым? хіба кашуляю… але-ж у крыві… ('''''Пауза'''''). Э-эх, не лятаць табе, саколе малады, а поўзаць…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' У сваім краі і поўзаць люба… Каб-жа поўзаць…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' Ты хто? З якіх краёў? Кім будзеш?&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Гадаваўся ў калысцы…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' У калысцы, кажаш, гадаваўся… ('''''Пауза'''''). Усё-ж, кім будзеш, панам, ці таварышам?..&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Таварышам. Полк разьбіты, прымушан адступіць. Раненых не пасьпелі падабраць…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чайкоўскі''' ('''''голасна'''''). Сястрыца-а!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' Як засьцігне гора, дык і матка і сястрыца патрэбны… ('''''Пауза'''''). Скуль малойчык малады?&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чайкоўскі.''' Сусед… Расія царская аднолькава смактала сокі і кроў… Палкоўнік польскай арміі… Салдаты бальшавікоў пагналі, не да раненых… З-пад Варшавы буду…

{{АРЦ|{{водступ|-2.5|em}}{{fine|Прабягаюць чырвонаармейцы.}}}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ixizjsjintb3xjrvl48gn68mnyz4x2o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:На крэсах усходніх (1933).pdf/10</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123335</id>
    <revision>
      <id>285629</id>
      <timestamp>2026-05-14T18:19:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Та-ва-ры-шы!&lt;/br&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''1-шы чырвонаармеец.''' Стой! Нібы голас комісара?&lt;/br&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''2-гі чырвонаармеец.''' Яго!&lt;/br&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''3-ці чырвонаармеец.''' Возьмем!&lt;/br&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''1-шы чырвонаармеец.''' Таварыш коміс...»</comment>
      <origin>285629</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2030" sha1="41lsa23j1lmacodg33is6keb2b3gspx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;margin-left:2.5em; margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Та-ва-ры-шы!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''1-шы чырвонаармеец.''' Стой! Нібы голас комісара?&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''2-гі чырвонаармеец.''' Яго!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''3-ці чырвонаармеец.''' Возьмем!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''1-шы чырвонаармеец.''' Таварыш комісар, давай з намі… ('''''Пауза'''''). Можа праб‘емся, а то укоцаюць паны… Данясем…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Не, не! 3-за мяне і вы загінеце… Трымайцеся на ўсход!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''2-гі чырвонаармеец.''' Не! Тады бывай, таварыш комісар!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''3-ці чырвонаармеец.''' Бяры, братва, няма чаго… ('''''Бяруць Дабралюбава''''').&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў''' ('''''стогне'''''). О-ой! О-о-ой!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''1-шы чырвонаармеец.''' Не-е… ('''''Цяжка'''''). Бывайце! ('''''Прыглядаецца'''''). Нейкі паніч, ці што… ('''''Пауза'''''). Офіцэр? ('''''Пауза'''''). У, гад, зьмяя шыпучая!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''2-гі чырвонаармеец.''' Ка-а-алі!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''3-ці чырвонаармеец.''' Прыкладам бі!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' У трох, ды на аднаго?&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чайкоўскі.''' Пане бальшавік, ляжачага ня б‘юць!..&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''1-шы чырвонаармеец.''' Правільна! ('''''Пайшлі''''').&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>41lsa23j1lmacodg33is6keb2b3gspx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:На крэсах усходніх (1933).pdf/11</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123336</id>
    <revision>
      <id>285630</id>
      <timestamp>2026-05-14T18:26:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{водступ|-2.5|em}}'''2-гі чырвонаармеец''' ('''''да Ганчаровай'''''). Ну і бабы нынчы, на хронт цягаюцца…&lt;/br&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''3-ці чырвонаармеец.''' Ня бабы, а чарцякі…&lt;/br&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''1-шы чырвонаармеец.''' Грудзьдзю адстаім Нёман, вёску беларускую. ('''''Пабеглі''''').&lt;/br&gt;...»</comment>
      <origin>285630</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2078" sha1="ch3m08iucch0qc2xwknuxkqpwsase7k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;margin-left:2.5em; margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''2-гі чырвонаармеец''' ('''''да Ганчаровай'''''). Ну і бабы нынчы, на хронт цягаюцца…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''3-ці чырвонаармеец.''' Ня бабы, а чарцякі…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''1-шы чырвонаармеец.''' Грудзьдзю адстаім Нёман, вёску беларускую. ('''''Пабеглі''''').&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Матуля-я!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чайкоўскі.''' Хто там, бальшавік?&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' Ды не, паночку, таварыш…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чайкоўскі.''' Таварыш? ('''''Пауза'''''). Калі вораг падняў галаву… ('''''Страляе''''').&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' Які ён вораг?.. Не разьбярэшся, хто вораг… ('''''Пауза'''''). Крывёю і сьлязьмі заліты наш край… ('''''Чуцен выбух'''''). Замітусіліся… Ня стрымалі… Зьмяшаліся
людзі, коні…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў''' ('''''камандуе'''''). Кулямёт!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чайкоўскі.''' А-а, загаварыла псякрэў…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' У, гадзюка! Недабіты вораг, горш вужакі; хоць на жываце поўзае, але мяркуе ўжаліць…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' Хто вораг? Дзе ён? Гэта-ж чалавек, сусед…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Галасы.''' — У атаку!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Ура!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Ур-р-ра!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Смаруй пёнты!&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ch3m08iucch0qc2xwknuxkqpwsase7k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:На крэсах усходніх (1933).pdf/12</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123337</id>
    <revision>
      <id>285631</id>
      <timestamp>2026-05-14T18:37:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{водступ|-2.5|em}}'''Чапскі.''' Давай! Давай! ('''''Пауза'''''). А-а, бальшавічка? Цо тут робіш?&lt;/br&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' Да не, не бальшавічка я, броньбожа. ('''''Хітра'''''). Паночку, дзіцятка маё забілі і кашулькі няма… Дык вось хацела з забітага таварыша зьняць. П...»</comment>
      <origin>285631</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1985" sha1="on7m689aw5l3r9fn51dmjt678hehoht" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;margin-left:2.5em; margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чапскі.''' Давай! Давай! ('''''Пауза'''''). А-а, бальшавічка? Цо тут робіш?&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' Да не, не бальшавічка я, броньбожа. ('''''Хітра'''''). Паночку, дзіцятка маё забілі і кашулькі няма… Дык вось хацела з забітага таварыша зьняць. Пахаваць-жа трэба…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чапскі.''' Сконт ты естесь?&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' Ды тут недалёчка. ('''''Пауза'''''). Унь з тае вёсачкі, што ля балотца, агнём палае…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чапскі.''' Комісар? ('''''Пауза'''''). Ну ты, не прытварайся, псіна бальшавіцка? Маўчыш?&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' Забіты ён…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чапскі.''' Забіты? Псякрэў! ('''''Ідучы штурхнуй нагой''''').&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' Да чаго народ азьвярэў, а яшчэ ў каўнэрыках… ('''''Пауза'''''). Ня мог прайсьці каб ня штурхнуць… ('''''Пауза'''''). Эх, бог, мой бог…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Які бог? — няма яго.&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' Што-о? Што ты чаўпеш, чалавеча… Перахрысьціся, калі хрышчоны… Страх падумаць…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў''' ('''''цяжка'''''). Ён сам, гэты страх і параджае багоў. ('''''Пауза'''''). Унь дзеткі,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>on7m689aw5l3r9fn51dmjt678hehoht</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:На крэсах усходніх (1933).pdf/13</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123338</id>
    <revision>
      <id>285632</id>
      <timestamp>2026-05-14T18:44:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «што на вогнішчы, босыя, у галавешкі гуляюць, ім хоць бы што, ні страху, ні бога, ні чорта ніякога…&lt;/br&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' Ну, а вайна, хіба ня страшна?&lt;/br&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Вайна страшна тым, хто яе пачынае…&lt;/br&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''Чайкоўскі'''...»</comment>
      <origin>285632</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1745" sha1="6eijnj9ofzovz1u6qhp9n9sugac55qv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;margin-left:2.5em; margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/noinclude&gt;што на вогнішчы, босыя, у галавешкі гуляюць, ім хоць бы што, ні страху, ні бога, ні чорта ніякога…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' Ну, а вайна, хіба ня страшна?&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Вайна страшна тым, хто яе пачынае…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чайкоўскі''' ('''''падпоўз'''''). Гм… Халера!.. ('''''Страляе''''').&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Варона! І страляць ня ўмееш… ('''''Перастрэлка''''').&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' Сьвінцом не заставіш маўчаць… Ён будзе жыць.

{{ц|{{fine|Праскакалі польскія коньнікі.}}}}

{{водступ|-2.5|em}}'''Галасы.''' — Нех жыве Польска!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Нех жыве пан Пілсудзкі!

{{ц|{{fine|Оркестры граюць пераможны марш, завывае вецер разносіцца песьня: „Яшчэ Польска ня згінэла“…}}}} 
{{водступ|-2.5|em}}'''Вядучы.''' Як львы, адважна і горда, біліся чырвоныя. Ня стрымалі. Адступілі, не пасьпеўшы падабраць параненых. Комісар палка, Дабралюбаў Барыс, застаўся да канца мужным салдатам рэволюцыі.
Сялянка Ганчарова не засталася ў баку,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6eijnj9ofzovz1u6qhp9n9sugac55qv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>285643</id>
      <parentid>285632</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:04:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>285643</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1797" sha1="gaw9m8qzh8jwkf4srmdxkaq4je2lfut" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;margin-left:2.5em; margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/noinclude&gt;што на вогнішчы, босыя, у галавешкі гуляюць, ім хоць бы што, ні страху, ні бога, ні чорта ніякога…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' Ну, а вайна, хіба ня страшна?&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Вайна страшна тым, хто яе пачынае…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чайкоўскі''' ('''''падпоўз'''''). Гм… Халера!.. ('''''Страляе''''').&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Варона! І страляць ня ўмееш… ('''''Перастрэлка''''').&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' Сьвінцом не заставіш маўчаць… Ён будзе жыць.

{{ц|{{водступ|-2.5|em}}{{fine|Праскакалі польскія коньнікі.}}}}

{{водступ|-2.5|em}}'''Галасы.''' — Нех жыве Польска!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Нех жыве пан Пілсудзкі!

{{ц|{{водступ|-2.5|em}}{{fine|Оркестры граюць пераможны марш, завывае вецер разносіцца песьня: „Яшчэ Польска ня згінэла“…}}}} 
{{водступ|-2.5|em}}'''Вядучы.''' Як львы, адважна і горда, біліся чырвоныя. Ня стрымалі. Адступілі, не пасьпеўшы падабраць параненых. Комісар палка, Дабралюбаў Барыс, застаўся да канца мужным салдатам рэволюцыі.
Сялянка Ганчарова не засталася ў баку,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gaw9m8qzh8jwkf4srmdxkaq4je2lfut</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>285645</id>
      <parentid>285643</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:05:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>285645</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1801" sha1="6b94evwr6pikeg20ojo0c2f3afoawug" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;margin-left:2.5em; margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/noinclude&gt;што на вогнішчы, босыя, у галавешкі гуляюць, ім хоць бы што, ні страху, ні бога, ні чорта ніякога…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' Ну, а вайна, хіба ня страшна?&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Вайна страшна тым, хто яе пачынае…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чайкоўскі''' ('''''падпоўз'''''). Гм… Халера!.. ('''''Страляе''''').&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Варона! І страляць ня ўмееш… ('''''Перастрэлка''''').&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' Сьвінцом не заставіш маўчаць… Ён будзе жыць.

{{ц|{{водступ|-2.5|em}}{{fine|Праскакалі польскія коньнікі.}}}}

{{водступ|-2.5|em}}'''Галасы.''' — Нех жыве Польска!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Нех жыве пан Пілсудзкі!

{{АРЦ|{{водступ|-2.5|em}}{{fine|Оркестры граюць пераможны марш, завывае вецер разносіцца песьня: „Яшчэ Польска ня згінэла“…}}}} 
{{водступ|-2.5|em}}'''Вядучы.''' Як львы, адважна і горда, біліся чырвоныя. Ня стрымалі. Адступілі, не пасьпеўшы падабраць параненых. Комісар палка, Дабралюбаў Барыс, застаўся да канца мужным салдатам рэволюцыі.
Сялянка Ганчарова не засталася ў баку,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6b94evwr6pikeg20ojo0c2f3afoawug</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:На крэсах усходніх (1933).pdf/14</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123339</id>
    <revision>
      <id>285633</id>
      <timestamp>2026-05-14T18:58:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «яна дапамагае Дабралюбаву захаваць яго жыцьцё.  {{АРЦ|{{fine|З усіх канцоў вёскі даносяцца плач, енкі, стогн. Оркестры граюць пераможны марш.}}}}  {{водступ|-2.5|em}}{{x-larger|'''II зьвяно}} &lt;center&gt;{{fine|Зямлянка, — штаб партызанскага атраду.}}&lt;/center&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''Вядучы.''' На...»</comment>
      <origin>285633</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1652" sha1="713tuss2g3135pv20nccxntj22j0ty8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;margin-left:2.5em; margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/noinclude&gt;яна дапамагае Дабралюбаву захаваць яго жыцьцё.

{{АРЦ|{{fine|З усіх канцоў вёскі даносяцца плач, енкі, стогн. Оркестры граюць пераможны марш.}}}}

{{водступ|-2.5|em}}{{x-larger|'''II зьвяно}}
&lt;center&gt;{{fine|Зямлянка, — штаб партызанскага атраду.}}&lt;/center&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Вядучы.''' Навесьці парадак! — аддаў загад маршалак Пілсудзкі, — „На крэсах Усходніх“…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Галасы.''' — О-ё-ё-ёй!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Паночку!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— А-я-я-яй!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Кажы, хто ў партызанах?&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Ня ведаю!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Ня ведаеш, псямаць!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Аё-я-ёй!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Сьціхні!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Вядучы.''' Бізун гульма-гуляе па сялу. Б‘юць і плакаць не даюць. Енкам-енчаць маткі, дзеці і ў зрэбных, і ў кужэльных. Гамоніць, галосіць вёска беларуская…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Мікіта''' ('''''голасна'''''). Чым жыць у няволі, то
лепей памерці!.. ('''''Пауза'''''). Мужчынкі! — ідзем да Авадня.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>713tuss2g3135pv20nccxntj22j0ty8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>285636</id>
      <parentid>285633</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:00:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>285636</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1650" sha1="owr3lf73gq7ffpk4nsme8n1og3tybjr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;margin-left:2.5em; margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/noinclude&gt;яна дапамагае Дабралюбаву захаваць яго жыцьцё.

{{АРЦ|{{fine|З усіх канцоў вёскі даносяцца плач, енкі, стогн. Оркестры граюць пераможны марш.}}}}

{{водступ|-2.5|em}}{{larger|'''II зьвяно}}
&lt;center&gt;{{fine|Зямлянка, — штаб партызанскага атраду.}}&lt;/center&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Вядучы.''' Навесьці парадак! — аддаў загад маршалак Пілсудзкі, — „На крэсах Усходніх“…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Галасы.''' — О-ё-ё-ёй!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Паночку!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— А-я-я-яй!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Кажы, хто ў партызанах?&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Ня ведаю!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Ня ведаеш, псямаць!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Аё-я-ёй!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Сьціхні!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Вядучы.''' Бізун гульма-гуляе па сялу. Б‘юць і плакаць не даюць. Енкам-енчаць маткі, дзеці і ў зрэбных, і ў кужэльных. Гамоніць, галосіць вёска беларуская…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Мікіта''' ('''''голасна'''''). Чым жыць у няволі, то
лепей памерці!.. ('''''Пауза'''''). Мужчынкі! — ідзем да Авадня.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>owr3lf73gq7ffpk4nsme8n1og3tybjr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>285648</id>
      <parentid>285636</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:06:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>285648</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1702" sha1="0ek5kafaq3cdium1avu4xij0gcb92hu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;margin-left:2.5em; margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/noinclude&gt;яна дапамагае Дабралюбаву захаваць яго жыцьцё.

{{АРЦ|{{водступ|-2.5|em}}{{fine|З усіх канцоў вёскі даносяцца плач, енкі, стогн. Оркестры граюць пераможны марш.}}}}

{{водступ|-2.5|em}}{{larger|'''II зьвяно}}
&lt;center&gt;{{водступ|-2.5|em}}{{fine|Зямлянка, — штаб партызанскага атраду.}}&lt;/center&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Вядучы.''' Навесьці парадак! — аддаў загад маршалак Пілсудзкі, — „На крэсах Усходніх“…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Галасы.''' — О-ё-ё-ёй!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Паночку!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— А-я-я-яй!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Кажы, хто ў партызанах?&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Ня ведаю!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Ня ведаеш, псямаць!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Аё-я-ёй!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Сьціхні!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Вядучы.''' Бізун гульма-гуляе па сялу. Б‘юць і плакаць не даюць. Енкам-енчаць маткі, дзеці і ў зрэбных, і ў кужэльных. Гамоніць, галосіць вёска беларуская…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Мікіта''' ('''''голасна'''''). Чым жыць у няволі, то
лепей памерці!.. ('''''Пауза'''''). Мужчынкі! — ідзем да Авадня.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0ek5kafaq3cdium1avu4xij0gcb92hu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Салавей (1928)/Дзесяць</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123340</id>
    <revision>
      <id>285634</id>
      <timestamp>2026-05-14T18:58:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = Дзесяць  | аўтар     = Змітрок Бядуля  | год       = 1928 год  | пераклад  =   | секцыя    = Аповесьць  | папярэдні = [[Салавей (1928)/Тры пальцы|Тры пальцы]]  | наступны  =   | анатацыі  = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Дзесяць (Бядуля, аповесьць)]]. }}  {{Выро...»</comment>
      <origin>285634</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="633" sha1="eear45cb9vl43gq90ny9tpn3ivyxayx" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Дзесяць
 | аўтар     = Змітрок Бядуля
 | год       = 1928 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Аповесьць
 | папярэдні = [[Салавей (1928)/Тры пальцы|Тры пальцы]]
 | наступны  = 
 | анатацыі  = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Дзесяць (Бядуля, аповесьць)]].
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Салавей (1928).pdf&quot; from=&quot;249&quot; to=&quot;336&quot; /&gt;
-----------
{{Крыніцы}}
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>eear45cb9vl43gq90ny9tpn3ivyxayx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:На крэсах усходніх (1933).pdf/15</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123341</id>
    <revision>
      <id>285658</id>
      <timestamp>2026-05-14T19:13:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{водступ|-2.5|em}}'''Стась.''' Дзед Мікіта! Няйначай, сам Чапскі…  &lt;center&gt;{{водступ|-2.5|em}}{{fine|Пранёсься на кані Чапскі, чутно цоканьне падкоў.}}&lt;/center&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''Мікіта.''' Ён! ('''''Усе рассыпаліся, хто куды''''').&lt;/br&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' А я-яй колькі вас тут на...»</comment>
      <origin>285658</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1913" sha1="omtsf4sq6sjkegf354kkvpuo6hd7fav" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;margin-left:2.5em; margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Стась.''' Дзед Мікіта! Няйначай, сам Чапскі…

&lt;center&gt;{{водступ|-2.5|em}}{{fine|Пранёсься на кані Чапскі, чутно цоканьне падкоў.}}&lt;/center&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Мікіта.''' Ён! ('''''Усе рассыпаліся, хто куды''''').&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' А я-яй колькі вас тут набралося… Зямлянка поўная…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Галасы.''' — Чапскі!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Чапскі!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Не праміне, абавязкова сюды зойдзе.&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' А вам, хлопцы, тут ня месца… Мала што можа здарыцца!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Галасы.''' — Правільна!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Мы выйдзем!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— Калі што, то гукні!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Добра! ('''''усе выходзяць'''''). Гамоніць гай, галосіць вёска, няйначай будзе буралом…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Вядучы.''' Хіба ільга не пацікавіцца, як жыве жабрак, асоба даволі падазроная… Нельга… Пан Чапскі павінен ведаць аб усім… ('''''Стук у двьверы''''').&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' Уваходзьце!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чапскі.''' Добры дзень!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' Дзень добры! Сядайце, пане Чапскі.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>omtsf4sq6sjkegf354kkvpuo6hd7fav</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:На крэсах усходніх (1933).pdf/16</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123342</id>
    <revision>
      <id>285662</id>
      <timestamp>2026-05-14T19:18:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Якім ветрам, пана да жабракоў занесла?&lt;/br&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''Чапскі.''' Я з жабракамі заўсёды ў хаўрусе…&lt;/br&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Яно-ж так, дзе жабрак, там і пан, дзе паны, там і жабракі… ды толькі ў пана з жабраком ніколі...»</comment>
      <origin>285662</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1940" sha1="6c27oi54bqs216smvjgqr09smr898uv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;margin-left:2.5em; margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Якім ветрам, пана да жабракоў занесла?&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чапскі.''' Я з жабракамі заўсёды ў хаўрусе…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Яно-ж так, дзе жабрак, там і пан, дзе паны, там і жабракі… ды толькі ў пана з жабраком ніколі хаўрусу ня было і ня будзе. ('''''Пауза'''''). Слуга пану не таварыш!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чапскі.''' А я без аканома, за стол ня сяду…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Аканом, што дзяк, адзін папу, другі пану, на адзін расьпеў цягнуць…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чапскі.''' Увабраць-бы запявалу гэтых песьняў…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Вецер, пане Чапскі, разносіць гэтыя песьні…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чапскі.''' Вецер з Усходу?&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Усходні вецер карысны Захаду, глядзіш, разгоніць хмары…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чапскі.''' Здаецца дзесьці мы з вамі сустракаліся… Так? А-а, пане комісар… Дзіўна!.. жабраком сталі?.. ('''''Голасна''''') Вы Авадзень?!.&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' Ха-ха-ха! Авадзень… Авадзень, гэта такая казюлька, пане Чапскі, а гудзе, нібы царкоўныя званы пасьля
імшы…&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6c27oi54bqs216smvjgqr09smr898uv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927).pdf/64</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123343</id>
    <revision>
      <id>285663</id>
      <timestamp>2026-05-14T19:23:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «stupieni ŭ nawiejšych padručnikach fizyčnaha wychawańnia.  {{Водступ|2|em}}Dawoli wiedamy ŭ našych časach ''J. P. Müller'' (Danijec) zacikawiŭ mnohich swajej metodaj fizyčnaha wychawańnia, pieradusim swaim hučnym wyražeńniem: „15 minut štodnia dla zdaroŭja“. Hetaja štodziennaja 15-ci minutowaja himnastyčnaja lekcyja składajecca z cełaje čarhi wučeńniaŭ šwedzkaje chatniaje himnastyki, dadajučy jašče da hetaha zmywańnie...»</comment>
      <origin>285663</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1753" sha1="b2cwmlfomxm5r00hjrag928i4b4z7em" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;stupieni ŭ nawiejšych padručnikach fizyčnaha wychawańnia.

{{Водступ|2|em}}Dawoli wiedamy ŭ našych časach ''J. P. Müller'' (Danijec) zacikawiŭ mnohich swajej metodaj fizyčnaha wychawańnia, pieradusim swaim hučnym wyražeńniem: „15 minut štodnia dla zdaroŭja“. Hetaja štodziennaja 15-ci minutowaja himnastyčnaja lekcyja składajecca z cełaje čarhi wučeńniaŭ šwedzkaje chatniaje himnastyki, dadajučy jašče da hetaha zmywańnie cieła, suchoje jaho wycirańnie i prabywańnie hołym na pawietry. Metoda Müllera maje metaj nie wyrabieńnie muskułaŭ, a zdaroŭje himnastykujučaha. Sam jon ab swajej systemie kaža tak: „Žyćciowaja siła nie znachodzicca ŭ plačy, dziela hetaha bolš treba kłapacicca ab tym, kab mieć dobryja lohkija, mocnaje serca i zdarowuju skuru; kab dobra trawić i mieć u paradku nyrki i wantrobu. Dziela hetaha ŭ šukańni nowych himnastyčnych ruchaŭ treba źwiartać bolšuju ŭwahu na ruchawyja ihry i abmiežyć biazmetnuju zawiłaść himnastyčnych wučeńniaŭ“. Metoda Müllera jość wielmi karysnaj, jak štodziennaja, nie patrabujučaja pryładaŭ, himnastyka, dastupnaja kožnamu hramadzianinu.

{{Водступ|2|em}}''Niels Bukh'', taksama Danijec, byŭ kiraŭnikom kursu instruktaroŭ himnastyčna-straleckich tawarystwaŭ u Danii, na jakich {{Абмылка|miej|mieŭ}} swaju sobskuju metodu fizyčnaha wychawańnia. Na kursach Bukh mieŭ pracoŭnych ludziej, pierawažna sialan i rabotnikaŭ, fizyčna silnych, adnak nia źwinnych, majučych ad ciažkaje pracy prutkija sustawy.

{{Водступ|2|em}}Chočučy pakanać hetuju prutkaść jon papieradžaŭ zwyčajny himnastyčny kurs čarhoj ustupnych {{перанос-пачатак|п=pryhata|к=waŭčych}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b2cwmlfomxm5r00hjrag928i4b4z7em</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:На крэсах усходніх (1933).pdf/17</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123344</id>
    <revision>
      <id>285664</id>
      <timestamp>2026-05-14T19:25:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{водступ|-2.5|em}}'''Чапскі.''' Жартаваць уздумалі…&lt;/br&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' О, не! Мужык, што мядзьведзь жартаў ня любіць… Рукі ўверх!&lt;/br&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''Чапскі.''' Жабрак!&lt;/br&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Но, но! ('''''Убягае група партызанаў'''''). Здайце ва...»</comment>
      <origin>285664</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1999" sha1="81x1ax26lh3s2flwfj7yyn7ua755s8d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;margin-left:2.5em; margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чапскі.''' Жартаваць уздумалі…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' О, не! Мужык, што мядзьведзь жартаў ня любіць… Рукі ўверх!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чапскі.''' Жабрак!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Но, но! ('''''Убягае група партызанаў'''''). Здайце вашу зброю. ('''''Пауза'''''). А цяпер, можаце ісьці на ўсё чатыры… Зразумелі? Марш! Ды не пападайцеся ў другі раз!..&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чапскі''' ('''''хутка выходзіць'''''). Ну!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Давідзэньне, пане Чапскі!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова''' ('''''цяжка ўздыхнула'''''). Цяпер не
здабраваць нам… Эх-ха-ха! У сваім краі прыходзіцца туляцца…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Сьлязьмі ды скаргамі не працярэбіш сьцежак да лепшай долі…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Вядучы.''' Паўсталі вякамі прыдушаныя, абяздоленыя, шэрыя сялянскія масы… ішлі ў лясы, ішлі шукаць сабе шчасьця — долі… ('''''Стук у дзьверы''''').&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Можна!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Сакалоўскі.''' Скажыце, ці далёка да бору Зялёная Дуброва?&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' А-а, Сакалоўскі, дружа!..&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Сакалоўскі.''' Барыс! Здароў!&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>81x1ax26lh3s2flwfj7yyn7ua755s8d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927).pdf/65</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123345</id>
    <revision>
      <id>285665</id>
      <timestamp>2026-05-14T19:26:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=pryhata|к=waŭčych}} himnastykawańniaŭ hibkaści. Dziakujučy swajej metodzie Bukh patrapiŭ u praciahu niekalki miesiacaŭ wyrabić z niaźwinnych prutkich wučniaŭ saŭsim dobrych i hibkich himnastykaŭ.  {{Водступ|2|em}}Prytarnawańnie metody Bukha pawinna być pad ścisłym dahladam lekara, katory pawinien prypisywać, jakija himnastykawańni hibkaści moža rabić paasobny wučań.  {{Водступ|2|em}}Tak,...»</comment>
      <origin>285665</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1732" sha1="1922aamnojtvovcljghedln96nckest" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос-канец|п=pryhata|к=waŭčych}} himnastykawańniaŭ hibkaści. Dziakujučy swajej metodzie Bukh patrapiŭ u praciahu niekalki miesiacaŭ wyrabić z niaźwinnych prutkich wučniaŭ saŭsim dobrych i hibkich himnastykaŭ.

{{Водступ|2|em}}Prytarnawańnie metody Bukha pawinna być pad ścisłym dahladam lekara, katory pawinien prypisywać, jakija himnastykawańni hibkaści moža rabić paasobny wučań.

{{Водступ|2|em}}Tak, jak nia kožny čaławiek jość adnolkawa silnym i nia moža rabić takich-samych himnastykawańniaŭ, jak druhi, dužejšy ad jaho, — taksama nie pawinny rabić adnolkawych himnastykawańniaŭ žonki i mužčyny, dzieci i ŭzrosłyja.

{{Водступ|2|em}}''Ellin Falk'', Šwedka, prytarnawała systemu Linha da patreb arhanizmu i dušy dziaciej, a ''Elli Björksten'', Finka, prytarnawała hetuju-ž samuju systemu da patreb žanočaha arhanizmu.

{{Водступ|2|em}}Hetaja apošniaja źwiarnuła taksama wialikuju ŭwahu na estetyku. Jana amal nia susim wykinuła z himnastyki tyja ruchi, jakija z punktu hledžańnia estetyki nia jość pryhožyja, prutkija i ćwiordyja.

{{Водступ|2|em}}Björksten źwiartaje wialikuju ŭwahu na ekanomiju siły wučniaŭ. Lekcyja jaje himnastyki zaŭsiody maje ŭ pałowie trywańnia supačynak, jaki adbywajecca praz lažańnie na plačach tak, kab usie muskuły ŭ praciahu 2—5 minut byli susim nia dziejnymi. Björksten źwiartaje ŭwahu i na rytm u himnastycy. Jana dobra ŭmieje wykarystać žanočuju psychalohiju, karystajučy łoŭkimi paraŭnańniami pry nazowach himnastyčnych ruchaŭ.

{{Водступ|2|em}}Adnosna himnastyki dychańnia Björksten, {{перанос-пачатак|п=taksa|к=ma}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1922aamnojtvovcljghedln96nckest</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927).pdf/66</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123346</id>
    <revision>
      <id>285666</id>
      <timestamp>2026-05-14T19:30:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=taksa|к=ma}} jak Lindhard, jaje nia raić. Björksten napisała dźwie knižki, u jakich apiswajucca himnastyčnyja wučeńni dla dziaŭčat da 13 hodu žyćcia; u 1918 hodzie wyjšła I-ja čaść, a ŭ 1923 hodzie — II-ja. Nastaŭnicy skandynaŭskich narodaŭ stwaryli suwiaź z metaj raspaŭsiudžywać wyšejapisanuju systemu. Suwiaź hetaja štohod arhanizuje kursy, jakimi kiruje sama E. Björksten.  {{Водступ|2|em...»</comment>
      <origin>285666</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1812" sha1="scweooshlc2zu1xgdqfs51tyhyicsge" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос-канец|п=taksa|к=ma}} jak Lindhard, jaje nia raić. Björksten napisała dźwie knižki, u jakich apiswajucca himnastyčnyja wučeńni dla dziaŭčat da 13 hodu žyćcia; u 1918 hodzie wyjšła I-ja čaść, a ŭ 1923 hodzie — II-ja. Nastaŭnicy skandynaŭskich narodaŭ stwaryli suwiaź z metaj raspaŭsiudžywać wyšejapisanuju systemu. Suwiaź hetaja štohod arhanizuje kursy, jakimi kiruje sama E. Björksten.

{{Водступ|2|em}}''E. J. Daleroze'' jość twarcom rytmiki i plastyki, abo jnakš rytmičnaje himnastyki; pachodzić z Šwajcaryi. Rytmika — heta jość aznačeńnie tachtu (rytmu) pry pomačy ruchaŭ; plastyka — heta jość wyjaŭleńnie pry pomačy ruchaŭ roznych nastrojaŭ, jakija źmiaščajucca ŭ muzycy. Daleroze ŭ swaim łoŭkim ułažeńni rytmičnych ruchaŭ nia mieŭ na ŭwazie twaryć metodu fizyčnaha wychawańnia, a tolki sposab nawučańnia muzyki i dobraha rytmu.

{{Водступ|2|em}}Amerykancy adnosna fizyčnaha wychawańnia źwiarnuli ŭwahu amal nia wyklučna na ruchawyja hulni i ihry. Jak najbolš demakratyčny narod, jany pastaralisia raspaŭsiudžwać himnastykawańnie cieła nawat u najbiadniejšych słajach hramadzianstwa.

{{Водступ|2|em}}Arhanizataram i teoretykam fizyčnaha wychawańnia byŭ tam ''L. H. Gulick'', lekar i kiraŭnik hulniaŭ i ihraŭ New-Yorskich dziaciej. U pieršych hadoch biahučaha stahodździa Amerykancy zasnawali arhanizacyju pad nazowam „Amerykanskaja suwiaź himnastyčnych płoščaŭ“ (Playground Association of America). Hetaja arhanizacyja maje wialikija kapitały, za jakija kuplaje najhoršyja ŭ haradoch dzialanki i tworyć na ich wialikija parki, poŭnyja płoščaŭ dla roznych hulniaŭ i ihraŭ.

{{Водступ|2|em}}Kali ŭ Eŭropie ŭ fizyčnym wychawańni rupiacca&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>scweooshlc2zu1xgdqfs51tyhyicsge</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:На крэсах усходніх (1933).pdf/18</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123347</id>
    <revision>
      <id>285667</id>
      <timestamp>2026-05-14T19:31:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Ды ты сьмялей, тут усе свае… ('''''Пауза'''''). Будзьце знаёмы, таварыш Сакалоўскі, партыйным комітэтам прысланы, разам працавалі ў падпольлі…&lt;/br&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''Галасы''' ('''''вітаючыся'''''). — Ганчарова!&lt;/br&gt; {{водступ|8|em}}— Шустры!&lt;/b...»</comment>
      <origin>285667</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1931" sha1="mkegkmrhx27j6op3vuar0nae0v1vedh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;margin-left:2.5em; margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Ды ты сьмялей, тут усе свае… ('''''Пауза'''''). Будзьце знаёмы, таварыш Сакалоўскі, партыйным комітэтам прысланы, разам працавалі ў падпольлі…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Галасы''' ('''''вітаючыся'''''). — Ганчарова!&lt;/br&gt;
{{водступ|8|em}}— Шустры!&lt;/br&gt;
{{водступ|8|em}}— Бярозка!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Сакалоўскі.''' Сувязь, браце, нікуды не гадзіцца… Ледзь знайшоў цябе… Не-е, не гадзіцца так… ('''''Пауза'''''). Дык вось што, заўтра на паўстанак графа Чапскага — прыбывае карны атрад па барацьбе з паўстанскім рухам на чале з палкоўнікам Чайкоўскім… ('''''Пауза'''''). Авадзень з яго сьвітаю, як яны пішуць, павінен быць павешан у людным месцы. На гэту
„опэрацыю“ даецца два тыдні. ('''''Пауза'''''). Да-а, ёсьць меркаваньні праз некаторы час перакінуць ваш атрад у другое месца… Як ты глядзіш?&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Варта зрабіць.&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Бярозка.''' Не-е, ніхто ня пойдзе… Разьбягуцца…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Сакалоўскі.''' З гэтым ня прыходзіцца лічыцца… Слабейшыя разьбягуцца, мацнейшыя застануцца… ('''''Пауза'''''). Да-а, асьцерагайся&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mkegkmrhx27j6op3vuar0nae0v1vedh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927).pdf/67</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123348</id>
    <revision>
      <id>285668</id>
      <timestamp>2026-05-14T19:33:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «pieradusim ab zdaroŭi himnastykujučych, dyk Amerykancy źwiartajuć uwahu pieradusim na karyść hramadzka-wychawaŭčuju. Ihry i hulni majuć ratawać amerykanskuju moładź ad roznych pakusaŭ, pjanstwa, raspusty i h. p. Pad hetkim kličam i paŭstaŭ tam ruch u kirunku fizyčnaha wychawańnia. Tawaryskija hulni i ihry majuć tam zabiwać nia dobryja instynkty ŭ hramadzianstwie. Na amerykanskaj płoščy dla ihraŭ jość asobnaje miejsca dla hulniaŭ m...»</comment>
      <origin>285668</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1678" sha1="mps50jdau1vneggom8aimz116xrp56d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;pieradusim ab zdaroŭi himnastykujučych, dyk Amerykancy źwiartajuć uwahu pieradusim na karyść hramadzka-wychawaŭčuju. Ihry i hulni majuć ratawać amerykanskuju moładź ad roznych pakusaŭ, pjanstwa, raspusty i h. p. Pad hetkim kličam i paŭstaŭ tam ruch u kirunku fizyčnaha wychawańnia. Tawaryskija hulni i ihry majuć tam zabiwać nia dobryja instynkty ŭ hramadzianstwie. Na amerykanskaj płoščy dla ihraŭ jość asobnaje miejsca dla hulniaŭ małych dziaciej i dla tych bolšych, jakija pryšli adny, biez kumpanoŭ, abo nia chočać tawarystwa.

{{Водступ|2|em}}Tut jany majuć mnoha piasku, hojdaŭkaŭ, karuzelaŭ i h. p. i ŭsie majuć dobry i peŭny nadzor. Jość tam taksama pływalnia, abo dla małych niahłybokaja sadžaŭka, dzie mohuć bosa pachadzić pa wadzie. Aprača takich publičnych płoščaŭ, wykarystywajucca jašče da ihraŭ školnyja płoščy. Hetyja apošnija zaŭsiody jość adkrytyja dla dziaciej, skulkolečy pryjšoŭšych, a nawat wiečarami aświatlajucca i mohuć być u kožnym časie wykarystanymi. Škoły, jakija z niastačy ziamli nia majuć płoščy na panadworku, ustrajwajuć jaje na roŭnaj strasie, dzie taksama majuć dostup usie dzieci ŭ hadzinach pazaškolnych. Kab zaachwocić da himnastyčnych płoščaŭ bolš moładzi, prysyłajecca tudy arkiestra.

{{Водступ|2|em}}Aprača „Amerykanskaje suwiazi himnastyčnych płoščaŭ“ ab fizyčnym wychawańni ŭ Amerycy rupicca jašče adna arhanizacyja, mianoŭna „YMCA“ (Suwiaź Chryścijanskaje moładzi). Dziela taho, što staryja tradycyjnyja anhlijska-amerykanskija ihry časta byli nie adpawiedny dla wychawaŭčaje mety, „YMCA“,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mps50jdau1vneggom8aimz116xrp56d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927).pdf/68</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123349</id>
    <revision>
      <id>285669</id>
      <timestamp>2026-05-14T19:37:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «jak chryścijanskaja arhanizacyja; stwaryła šmat nowych, karysnych z boku maralna-wychawaŭčaha hulniaŭ i ihraŭ.  {{Водступ|2|em}}''Ska''ŭ''stwa''. Twarcom skaŭstwa jość ''Baden-Powell'', anhlijski achwicer. Jon abdumaŭ arhanizacyju, jakaja-b prytarnowywała moładź da karysnaj i achwiarnaj słužby baćkaŭščynie. Dumka hetaja — zasnawańnie skaŭstwa — wypływała z sobskaha jaho pierakanańnia ab wialikaj karyści, jakuju moža pry...»</comment>
      <origin>285669</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1722" sha1="28cy809bjac32ggdhme2qf5fh0u1v1u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;jak chryścijanskaja arhanizacyja; stwaryła šmat nowych, karysnych z boku maralna-wychawaŭčaha hulniaŭ i ihraŭ.

{{Водступ|2|em}}''Ska''ŭ''stwa''. Twarcom skaŭstwa jość ''Baden-Powell'', anhlijski achwicer. Jon abdumaŭ arhanizacyju, jakaja-b prytarnowywała moładź da karysnaj i achwiarnaj słužby baćkaŭščynie. Dumka hetaja — zasnawańnie skaŭstwa — wypływała z sobskaha jaho pierakanańnia ab wialikaj karyści, jakuju moža pryniaści padčas wajny dla haspadarstwa zarhanizawanaja i zahartawanaja moładź. Takoha pierakanańnia Baden-Powell nabraŭ padčas wajny Anhlijcaŭ z Burami. U henaj wajnie Bury z niastačy darosłych mužčyn, jakija ŭsie byli na froncie, paručali słužbu na zadach chłapcam — i budučy maleńkim narodam patrapili zmahacca z wialikaj i silnaj dziaržawaj, jakoj jość Anhlija.

{{Водступ|2|em}}U 1908 hodzie Baden-Powell zasnawaŭ pieršuju družynu skaŭtaŭ i dumka jaho jak małankaj raspaŭsiudziłasia pa ŭsiej Anhlii, a ŭ nastupnych hadoch pieraniasłasia da inšych krajoŭ i narodaŭ.

{{Водступ|2|em}}Skaŭstwa jość karysnaj dla hramadzianstwa i haspadarstwa arhanizacyjaj. Jano wychowywaje moładź fizyčna i maralna, nie patrabujučy da hetaha himnastyčnych płoščaŭ, abo pryładaŭ; hartuje moładź da roznych niawyhod, trudoŭ i inš., adnym słowam pryhataŭlaje moładź na dobrych i karysnych hramadzian — abaroncaŭ narodu.

{{Водступ|2|em}}Jak bačym, u našyja časy chapaje wychawaŭcaŭ i hyhijanistaŭ, rupiačychsia pra fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa i abwiaščajučych swaje himnastyčnyja systemy. Taksama niama ciapier niwodnaha {{перанос-пачатак|п=haspa|к=darstwa}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>28cy809bjac32ggdhme2qf5fh0u1v1u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:На крэсах усходніх (1933).pdf/19</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123350</id>
    <revision>
      <id>285670</id>
      <timestamp>2026-05-14T19:37:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «провокатара… ('''''Пауза'''''). Ну, час дораг. Трэба дзейнічаць.&lt;/br&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў''' ('''''чотка'''''). Начальніку першай групы, таварышу Шустраму, заняць правы бок кудравай Рошчы. ('''''Пауза'''''). Прапусьціўшы галоўныя часткі карнага атраду, адкрыць агон...»</comment>
      <origin>285670</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1845" sha1="mrxvp6c0ed4kytj0k298wg68truu5fe" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;margin-left:2.5em; margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/noinclude&gt;провокатара… ('''''Пауза'''''). Ну, час дораг. Трэба дзейнічаць.&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў''' ('''''чотка'''''). Начальніку першай групы, таварышу Шустраму, заняць правы бок кудравай Рошчы. ('''''Пауза'''''). Прапусьціўшы галоўныя часткі карнага атраду, адкрыць агонь.&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Бярозка.''' Навошта?&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Які ты цікавы, таварыш Бярозка… Нельга такім быць… А-я-яй, ты ўжо пакрыўдзіўся… ('''''Пауза'''''). Трэба адбіць баявыя прыпасы, бо без патронаў, якія мы ваякі…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Шустры.''' Слухаю! ('''''Чотка паўтарае заданьне''''').&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Таварышу Бярозку, узяць пару вараных у пана Змудзінскага, якіх да ўсходу сонца прадставіць у штаб-кватэру атраду, вёска Прусакі.&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Бярозка.''' Слухаю! ('''''Паўтарае заданьне''''').&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў''' ('''''піша і голасна чытае'''''). „Расьпіска. Дана гэтая пану Змудзінскаму ў тым, што ў яго ўзята пара вараных у часовае карыстаньне. Авадзень“. ('''''Пауза'''''). Аддасі пану Змудзінскаму.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mrxvp6c0ed4kytj0k298wg68truu5fe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:На крэсах усходніх (1933).pdf/20</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123351</id>
    <revision>
      <id>285671</id>
      <timestamp>2026-05-14T19:40:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Праблематычная */</comment>
      <origin>285671</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1862" sha1="s0esfm6tlgdurc6xm04tmke933twryk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;margin-left:2.5em; margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''&lt;/noinclude&gt;&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Бярозка. Ёсьць!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў. А табе, таварыш Ганчарова,
трэба будзе зараз-жа падыйсьці ў вёску
Кудравая Рошча і організаваць там
ударную групу... (Пауза). На чале
можна паставіць таварыша Граноўскага...&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Сакалоўскі. А ён правераны?&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў. Хлопец не вялікі, бядняк, увесь
час батрачыў у пана Чапскага, паляк.
(Пауза). Заданьне: у часе руху галоў-
най колёны карнага атраду, крыху іх
папалохаць... Старацца зьбіць палкоўніка
Чайкоўскага.&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова. Ёсьць!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў. Далей тут заставацца нельга,
небясьпечна... (Пауза). Ну!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Галасы (выходзячы). - Бывай!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}} Сустрэча ў Прусаках!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў. Так.&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Сакалоўскі. Бывайце! (Пауза). Ты што
пішаш?&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў. Запіску пану Чапскаму...
(Сьмех).&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Сакалоўскі. Ці правераны ў цябе людзі.
Асьцерагайся провокатара...&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''
18&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s0esfm6tlgdurc6xm04tmke933twryk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>285691</id>
      <parentid>285671</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T06:43:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>285691</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1884" sha1="ekgpe1jqjisa4ppwacenikg9bu4lxgo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;margin-left:2.5em; margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Бярозка.''' Ёсьць!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' А табе, таварыш Ганчарова, трэба будзе зараз-жа падыйсьці ў вёску Кудравая Рошча і організаваць там ударную групу… ('''''Пауза'''''). На чале можна паставіць таварыша Граноўскага…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Сакалоўскі.''' А ён правераны?&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Хлопец не вялікі, бядняк, увесь час батрачыў у пана Чапскага, паляк. ('''''Пауза'''''). Заданьне: у часе руху галоўнай колёны карнага атраду, крыху іх папалохаць… Старацца зьбіць палкоўніка Чайкоўскага.&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' Ёсьць!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Далей тут заставацца нельга, небясьпечна… ('''''Пауза'''''). Ну!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Галасы''' ('''''выходзячы'''''). — Бывай!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.2|em}}— Сустрэча ў Прусаках!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Так.&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Сакалоўскі.''' Бывайце! ('''''Пауза'''''). Ты што пішаш?&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Запіску пану Чапскаму… ('''''Сьмех''''').&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Сакалоўскі.''' Ці правераны ў цябе людзі. Асьцерагайся провокатара…&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ekgpe1jqjisa4ppwacenikg9bu4lxgo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>285692</id>
      <parentid>285691</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T06:43:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не вычытаная */</comment>
      <origin>285692</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1884" sha1="s4dhswb5gna7dtr7ndr93ggmgyvwk4z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;margin-left:2.5em; margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Бярозка.''' Ёсьць!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' А табе, таварыш Ганчарова, трэба будзе зараз-жа падыйсьці ў вёску Кудравая Рошча і організаваць там ударную групу… ('''''Пауза'''''). На чале можна паставіць таварыша Граноўскага…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Сакалоўскі.''' А ён правераны?&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Хлопец не вялікі, бядняк, увесь час батрачыў у пана Чапскага, паляк. ('''''Пауза'''''). Заданьне: у часе руху галоўнай колёны карнага атраду, крыху іх папалохаць… Старацца зьбіць палкоўніка Чайкоўскага.&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова.''' Ёсьць!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Далей тут заставацца нельга, небясьпечна… ('''''Пауза'''''). Ну!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Галасы''' ('''''выходзячы'''''). — Бывай!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.2|em}}— Сустрэча ў Прусаках!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Так.&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Сакалоўскі.''' Бывайце! ('''''Пауза'''''). Ты што пішаш?&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Запіску пану Чапскаму… ('''''Сьмех''''').&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Сакалоўскі.''' Ці правераны ў цябе людзі. Асьцерагайся провокатара…&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s4dhswb5gna7dtr7ndr93ggmgyvwk4z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927).pdf/69</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123352</id>
    <revision>
      <id>285672</id>
      <timestamp>2026-05-14T19:40:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=haspa|к=darstwa}}, jakoje-b nie starałasia raspaŭsiudžywać himnastyku i sport u swaim hramadzianstwie.  {{Цэнтар|IX.&lt;br /&gt;'''Ruchawyja hulni, ihry, sporty i ich upłyŭ na wychawańnie hramadzianstwa.'''}}  {{Водступ|2|em}}Nia tolki čaławiek lubić pahulać, achwotna hetamu addajecca i kožnaja zdarowaja žywiolina. Chto z nas nia bačyŭ, jak hulajuć katy, sabaki, jak pryjemna brykajuć žerabiaty, cialaty...»</comment>
      <origin>285672</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1579" sha1="hjhysp6gk5z78k7g22er7w8wtv8mt60" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос-канец|п=haspa|к=darstwa}}, jakoje-b nie starałasia raspaŭsiudžywać himnastyku i sport u swaim hramadzianstwie.

{{Цэнтар|IX.&lt;br /&gt;'''Ruchawyja hulni, ihry, sporty i ich upłyŭ na wychawańnie hramadzianstwa.'''}}

{{Водступ|2|em}}Nia tolki čaławiek lubić pahulać, achwotna hetamu addajecca i kožnaja zdarowaja žywiolina. Chto z nas nia bačyŭ, jak hulajuć katy, sabaki, jak pryjemna brykajuć žerabiaty, cialaty i h. p., jak padskakiwajučy łapočuć kryllami kury, abo ŭ hniozdach buślaniaty, byccam prabujučy swaich sił, ci chutka buduć mahčy pakinuć swajo hniazdo! Kožny Biełarus-sielanin moža ŭsio heta prykmiecić pry swajej haspadarcy. Ale nia tolki hulajuć bolšyja žywioły, robiać heta nawat najmienšyja muški, muraški i h. p.

{{Водступ|2|em}}Hulaje kožnaja žywioła, bo instyktoŭna adčuwaje patrebu ruchu, jakoha wymahaje žywy arhanizm. Hety ruch čaławiek i žywioła wyjaŭlajuć u hulniach. Najbolš addajecca hulniam čaławiek i žywioła ŭ swajej moładaści, bo ŭ hetym časie raście i raźwiwajecca arhanizm, patrabujučy mnoha ruchu. Pad staraść niama ŭžo takoj achwoty da hulniaŭ, bo arhanizm jość tahdy saŭsim raźwity i nie wymahaje stolki ruchu. Adnak, kali nia budziem ruchacca, dyk i raźwityja muskuły mohuć asłabieć, a nawat i całkom zahubić swaju dziejnaść. Dyk woś dziela razwoju našaha arhanizmu, dziela padtrymańnia dziejnaści ŭsich našych muskułaŭ patrebny nam ruchawyja hulni i ihry, jakija jość naturalnaj himnastykaj cieła i ducha.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hjhysp6gk5z78k7g22er7w8wtv8mt60</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927).pdf/70</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123353</id>
    <revision>
      <id>285673</id>
      <timestamp>2026-05-14T19:43:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Водступ|2|em}}Treba ŭmieć adroźnić hulniu ad ihry. Hulnia z punktu hledžańnia fizyčnaha wychawańnia heta jość peŭnyja ruchi adzinki, abo hramady dziela pryjemnaści, wyklučajučy zawadki i chacieńnie wyjhryšu, a ihra — heta peŭnyja ruchi dźwuch, abo niekalki asob u baraćbie za wyjhryš. Metaj hulni jość samaja hulnia, jak pryjemnaja razryŭka, a metaj ihry jość wyjhryš, abo projhryš.  {{Водступ|2|em}}Jak bačym, dyk...»</comment>
      <origin>285673</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1695" sha1="7i5ppibnk1bkitqzhhhqgayztoa57jm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}Treba ŭmieć adroźnić hulniu ad ihry. Hulnia z punktu hledžańnia fizyčnaha wychawańnia heta jość peŭnyja ruchi adzinki, abo hramady dziela pryjemnaści, wyklučajučy zawadki i chacieńnie wyjhryšu, a ihra — heta peŭnyja ruchi dźwuch, abo niekalki asob u baraćbie za wyjhryš. Metaj hulni jość samaja hulnia, jak pryjemnaja razryŭka, a metaj ihry jość wyjhryš, abo projhryš.

{{Водступ|2|em}}Jak bačym, dyk tolki zawadki i wyjhryš roźniać hulniu ad ihry.

{{Водступ|2|em}}Dziela taho, što hulni adbywajucca pierawažna na pawietry, jany majuć wialiki ŭpłyŭ na našaje cieła; spryjajuć dychańniu, zmacniajučy hetym lohkija.

{{Водступ|2|em}}Ruchi padčas ihraŭ i hulniaŭ zmušajuć skuru da bolšaha wydzialańnia potu, što jość karysnym i nieadzoŭnym dla zdaroŭja.

{{Водступ|2|em}}Wočy našyja adpačywajuć pry hetym, hledziačy na ŭspakajwajučuju zialonaść raścinaŭ. Ruchawyja hulni i ihry jość najlepšym wychawaŭčym srodkam. Najwialikšy polski teoretyk fizyčnaha wychawańnia dr. P''iasecki'' hetak pra ich kaža (u niaścisłym tłumačeńni): „ruchawyja ihry jość najpryhažejšaj formaj (szczyt) fizyčnaha wychawańnia. Jany dajuć aprača zdaroŭja wialikuju wychawaŭčuju karyść, nie dajučuju zastupić čym niebudź druhim. Jany jość škołaj hramadzkaha žyćcia, jakaja wučyć pracawać, barocca i ciarpieć dla ahulnaha dabra. Dajuć hetuju nawuku najprystupniejšym sposabam, bo praz hulniu, jakaja nie prymušaje, a tolki zaachwočywaje dzicia — i praz heta naahuł jość najlepšym srodkam da razbudžeńnia achwoty da himnastyčnych wučeńniaŭ“. Jak&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7i5ppibnk1bkitqzhhhqgayztoa57jm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>285675</id>
      <parentid>285673</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:48:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>285675</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1725" sha1="3w9qqilu9wmjf97jdyk15bsmmc2uskf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}Treba ŭmieć adroźnić hulniu ad ihry. Hulnia z punktu hledžańnia fizyčnaha wychawańnia heta jość peŭnyja ruchi adzinki, abo hramady dziela pryjemnaści, wyklučajučy zawadki i chacieńnie wyjhryšu, a ihra — heta peŭnyja ruchi dźwuch, abo {{Абмылка|niekalki|niekalkich}} asob u baraćbie za wyjhryš. Metaj hulni jość samaja hulnia, jak pryjemnaja razryŭka, a metaj ihry jość wyjhryš, abo projhryš.

{{Водступ|2|em}}Jak bačym, dyk tolki zawadki i wyjhryš roźniać hulniu ad ihry.

{{Водступ|2|em}}Dziela taho, što hulni adbywajucca pierawažna na pawietry, jany majuć wialiki ŭpłyŭ na našaje cieła; spryjajuć dychańniu, zmacniajučy hetym lohkija.

{{Водступ|2|em}}Ruchi padčas ihraŭ i hulniaŭ zmušajuć skuru da bolšaha wydzialańnia potu, što jość karysnym i nieadzoŭnym dla zdaroŭja.

{{Водступ|2|em}}Wočy našyja adpačywajuć pry hetym, hledziačy na ŭspakajwajučuju zialonaść raścinaŭ. Ruchawyja hulni i ihry jość najlepšym wychawaŭčym srodkam. Najwialikšy polski teoretyk fizyčnaha wychawańnia dr. P''iasecki'' hetak pra ich kaža (u niaścisłym tłumačeńni): „ruchawyja ihry jość najpryhažejšaj formaj (szczyt) fizyčnaha wychawańnia. Jany dajuć aprača zdaroŭja wialikuju wychawaŭčuju karyść, nie dajučuju zastupić čym niebudź druhim. Jany jość škołaj hramadzkaha žyćcia, jakaja wučyć pracawać, barocca i ciarpieć dla ahulnaha dabra. Dajuć hetuju nawuku najprystupniejšym sposabam, bo praz hulniu, jakaja nie prymušaje, a tolki zaachwočywaje dzicia — i praz heta naahuł jość najlepšym srodkam da razbudžeńnia achwoty da himnastyčnych wučeńniaŭ“. Jak&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3w9qqilu9wmjf97jdyk15bsmmc2uskf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927).pdf/71</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123354</id>
    <revision>
      <id>285674</id>
      <timestamp>2026-05-14T19:46:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «bačym z wyšejapisanaha, dyk hulni i ihry jość adnym z hałoŭnych addziełaŭ fizyčnaha wychawańnia. Uwa ŭsich narodaŭ jość wielmi mnoha roznych hulniaŭ i ihraŭ, jakija śmieła mohuć dahadzić wymoham fizyčnaha wychawańnia. Možna nawat zrabić fizyjalohičny padzieł ihraŭ, jaki pazwolić prarablać ich u patrebnym z boku fizyčna-wychawaŭčaha paradku.  {{Водступ|2|em}}Z punktu hledžańnia intelektualnaje psychalohii hulni i ihry...»</comment>
      <origin>285674</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1709" sha1="9zuwgqdipxp6p6otp9ivrdyvqe9tz43" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;bačym z wyšejapisanaha, dyk hulni i ihry jość adnym z hałoŭnych addziełaŭ fizyčnaha wychawańnia. Uwa ŭsich narodaŭ jość wielmi mnoha roznych hulniaŭ i ihraŭ, jakija śmieła mohuć dahadzić wymoham fizyčnaha wychawańnia. Možna nawat zrabić fizyjalohičny padzieł ihraŭ, jaki pazwolić prarablać ich u patrebnym z boku fizyčna-wychawaŭčaha paradku.

{{Водступ|2|em}}Z punktu hledžańnia intelektualnaje psychalohii hulni i ihry wyrablajuć bystraść panatrawańnia, chutkaść reahawańnia (prociŭdziejańnia) na ŭsio akružajučaje nas. Aprača hetaha šmat ihraŭ wučać hramadzkaści, dziela taho, što ŭ ich biaruć udzieł cełyja hrupy ihrajučych, abo hulajučych. Tut jość wyjhryš adnaho wyjhryšam cełaje hramady, a heta wyrablaje tawaryskaść i ŭmieńnie prytarnawacca da tawarystwa i hramady. Tut wyrablajecca salidarnaść h. značyć pačućcio jednaści i łučnaści; tut učaśnik ihry časta musić wyrakacca sobskaje pryjemnaści, sobskaha pahladu, kab tolki dawiaści ihru da peŭnaje, usim ihrakom ahulnaje, mety. Z ihroj i hulnioj złučana ścisła dyscyplina: učaśnik ihry musić paddawacca peŭnym zakonam i słuchać pry hetym staršaha.

{{Водступ|2|em}}Staršyja {{Абмылка|wybranyj ada|wybranyja da}} ihry mohuć tut wyjaŭlać swaje kiraŭničyja zdolnaści.

{{Водступ|2|em}}Usio wyšejskazanaje jość ništo inšaje, jak prykmiety hramadzkaha žyćcia, dyk učaśnik ihry nabywaje henych prykmietaŭ, wyrablajučysia na dobraha i karysnaha hramadzianina. Pry hulniach i ihrach treba jašče źwiarnuć uwahu na toje, što jany bolš, čymsia jakija inšyja rečy, wyrablajuć instynkt emulacyjny (spabornicki).&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9zuwgqdipxp6p6otp9ivrdyvqe9tz43</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927).pdf/72</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123355</id>
    <revision>
      <id>285676</id>
      <timestamp>2026-05-14T19:51:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Водступ|2|em}}Aprača ŭsich wyšej skazanych prykmietaŭ, jakija dajuć hulniam i ihram pieršaje miesca ŭ fizyčnym wychawańni, treba adciemić i toje, što ihry i hulni jość tormazam aźwiarełaści i zawadyjactwa, što jość u kožnaha mužčyny dziela pryrodžanaha jamu bajawoha instynktu, jaki praz wychawańnie jość byccam prydušany, ale pry kožnaj da hetaha pakusie wyjaŭlajecca. U tawaryskich hulniach i ihrach učaśnik ich wyčer...»</comment>
      <origin>285676</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1734" sha1="75g3277z1tlfixdaqegd7ppx7eoon1d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}Aprača ŭsich wyšej skazanych prykmietaŭ, jakija dajuć hulniam i ihram pieršaje miesca ŭ fizyčnym wychawańni, treba adciemić i toje, što ihry i hulni jość tormazam aźwiarełaści i zawadyjactwa, što jość u kožnaha mužčyny dziela pryrodžanaha jamu bajawoha instynktu, jaki praz wychawańnie jość byccam prydušany, ale pry kožnaj da hetaha pakusie wyjaŭlajecca. U tawaryskich hulniach i ihrach učaśnik ich wyčerpywaje nadmier enerhii swajho bajawoha instynktu, a hramadzianstwa maje spakojnaha i dobraha hramadzianina. Kali chłapiec jość biaz nijakaha dahladu, biaz dobraha tawarystwa i biaz wychawańnia, dyk jaho bajawy instynkt budzie šukać wychadu ŭ roznych awanturach, u niepasłuchmianaści da ŭstanoŭlenych hramadzianstwam zakonaŭ, adnym słowam staniecca razbojnikam, złodziejam.

{{Водступ|2|em}}U fizyčnym wychawańni hramadzianstwa, aprača ruchawych hulniaŭ i ihraŭ, maje ahramadnaje značeńnie sport.

{{Водступ|2|em}}Trudna ścisła skazać, što takoje jość sport, bo ŭ šmat jakich halinach našaha žyćcia moža jon wyjaŭlajecca. Adzin lubić palawańnie, druhi konnuju jazdu, treci sabirańnie kallekcyj muškaŭ, inšy znoŭ ihraje ŭ futboł, skača, pływaje, wiasłuje i t. d. Kožny addajecca tamu, što jaho cikawić i daje razryŭku. Dyk słušna dr. D''rabčyk'' kaža: „sport — heta jość razryŭka dziela dasiahańnia što-raz to lepšaje fizyčnaje daskanalnaści, a razam z hetym i maralnaha wyrabieńnia“, abo jašče karaciej kaža: „sport — heta jość ruchawaja {{Абмылка|hulz|hulnia z}} samym saboj“. U daŭnyja časy, kali nia było porachu, kali nia było takich mašyn, jakija majemo ciapier,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>75g3277z1tlfixdaqegd7ppx7eoon1d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927).pdf/73</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123356</id>
    <revision>
      <id>285677</id>
      <timestamp>2026-05-14T19:54:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «čaławiek musiŭ usio rabić sabie sam, swaimi rukami; kali była ŭ tyja časy wajna, dyk siła i źwinnaść paasobnych adzinak mieła tady wialikaje značeńnie.  {{Водступ|2|em}}Silny daŭniejšy žaŭnier musiŭ źmierycca plačo ŭ plačo z woraham i siakieraj abo miačom pieramahčy jaho. Tady ludzi mahli nawat nie ŭpraŭlać niwodnych sportaŭ, bo žyćciowaja kaniečnaść u baraćbie za byt zmušała čaławieka być zaŭsiody ŭ ruchu i...»</comment>
      <origin>285677</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1686" sha1="g2haczbrpr4g2yzk9khqyyvmcqv2q96" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;čaławiek musiŭ usio rabić sabie sam, swaimi rukami; kali była ŭ tyja časy wajna, dyk siła i źwinnaść paasobnych adzinak mieła tady wialikaje značeńnie.

{{Водступ|2|em}}Silny daŭniejšy žaŭnier musiŭ źmierycca plačo ŭ plačo z woraham i siakieraj abo miačom pieramahčy jaho. Tady ludzi mahli nawat nie ŭpraŭlać niwodnych sportaŭ, bo žyćciowaja kaniečnaść u baraćbie za byt zmušała čaławieka być zaŭsiody ŭ ruchu i ŭ pracy, što jamu zamianiała sport. Ciapier adnak biaz sportu i himnastyki hramadzianstwa było-b kwołaje fizyčna, a tym samym i maralna. Siańnia, kali praca čaławiecych ruk jość zamieniena paraj i elektryčnaściu, nie ŭpraŭlajučaje himnastyki i sportu hramadzianstwa zwyradniaje.

{{Водступ|2|em}}Raspaŭsiudžwajučy sport treba adnak wiedać, što nie zaŭsiody jon budzie karysny cełamu hramadzianstwu. Kab jon byŭ karysny, dyk musić być biazinterasoŭnym i paŭsiudnym u hramadzianstwie. Biazinterasoŭnym sport budzie tady, kali kožny hramadzianin budzie jamu addawacca nia dziela wyklučna sobskaje sławy, abo nahrady, ale dziela padtrymańnia swajho zdaroŭja, źwinnaści, hartu i h. p.

{{Водступ|2|em}}Nielha adnak zapiarečyć saŭsim u sporcie narmalnaha spabornictwa, bo chacieńnie adznačycca abo zdabyć sabie sławu, nia robiačy pry hetym druhomu kryŭdy, nia jość drennym, a tolki narmalnym źjawiščam čaławiečaha charaktaru.

{{Водступ|2|em}}Kali sport upraŭlajecca dziela ahulna-zdaroŭnaje mety, dyk tady jość karysnym dla narodu, dajučy jamu zdarowych, adwažnych i zahartawanych da ŭsiaho hramadzian. Upraŭlajučy sport nielha zabywacca, što jon&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g2haczbrpr4g2yzk9khqyyvmcqv2q96</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927).pdf/74</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123357</id>
    <revision>
      <id>285678</id>
      <timestamp>2026-05-14T19:58:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «nia moža całkom zastupić racyjanalnaje himnastyki, jakuju treba ŭpraŭlać {{Абмылка|sumieżna|sumiežna}} z sportam.  {{Водступ|2|em}}Ad 19-ha stahodździa ŭwa ŭsich kulturalnych narodaŭ wyjaŭlajecca imknieńnie da raspaŭsiudžańnia sportaŭ, dziela zatrymańnia kiepskaha ŭpływu cywilizacyi na fizyčna zdaroŭnaje i maralnaje žyćcio čaławieka. A ciapier, dyk kožny zarhanizawany narod starajecca pry pomačy sportu i himnastyki...»</comment>
      <origin>285678</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1728" sha1="fo2yjw6uxovgziou5uqyvzykzry6quf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;nia moža całkom zastupić racyjanalnaje himnastyki, jakuju treba ŭpraŭlać {{Абмылка|sumieżna|sumiežna}} z sportam.

{{Водступ|2|em}}Ad 19-ha stahodździa ŭwa ŭsich kulturalnych narodaŭ wyjaŭlajecca imknieńnie da raspaŭsiudžańnia sportaŭ, dziela zatrymańnia kiepskaha ŭpływu cywilizacyi na fizyčna zdaroŭnaje i maralnaje žyćcio čaławieka. A ciapier, dyk kožny zarhanizawany narod starajecca pry pomačy sportu i himnastyki padtrymać u swaim hramadzianstwie fizyčna-maralnuju siłu i hart, barykajučysia z kwołaściu, jakoj u našych cywilizawanych časach kožny lohka moža paddacca, addajučy šmat karysnych fizyčnamu razwoju i zdaroŭju prac roznym mašynam.

{{Водступ|2|em}}Pieršym, što pryčyniŭsia da ahulnaha — mižnarodnaha raspaŭsiudžańnia sportu, heta byŭ Francuz ''Pierre de Coubertin''. Astatki pamiatnikaŭ daŭnych Olimpijskich ihraŭ, wykopywanych praz archealohaŭ ad 1875 da 1881 hodu, nasunuli jamu dumku adradžeńnia tradycyjaŭ Olimpijskich ihraŭ.

{{Водступ|2|em}}Jak wialiki staronnik sportaŭ Coubertin sklikaje ŭ 1894 hodzie da Paryža kanhres wučonych pedahohaŭ, fizyčnych wychawaŭcaŭ i spartoŭcaŭ usich kulturalnych narodaŭ i prapanuje im stwareńnie ahulnych sportawych zawadkaŭ usich haspadarstwaŭ, padobna hreckim Olimpijskim ihram. Dumka Coubertin’a była pryniata i mieła ščyrych staronnikaŭ uwa ŭsich cywilizawanych narodaŭ.

{{Водступ|2|em}}Na henym kanhresie zasnawaŭsia „Mižnarodny Kanhres Olimpijskich ihraŭ“, metaj jakoha była rupliwaść pra rehularnaje adbywańnie mižnarodnych Olimpijskich ihraŭ, palepšańnie ich tak, kab mahli być {{перанос-пачатак|п=hod|к=ny}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fo2yjw6uxovgziou5uqyvzykzry6quf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927).pdf/75</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123358</id>
    <revision>
      <id>285679</id>
      <timestamp>2026-05-14T20:15:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=hod|к=ny}} wialikim ich metam, arhanizawać sportawyja zawadki, pastawić sport na wyšyni wymohaŭ ciapierašniaje kultury i wiedy.  {{Водступ|2|em}}U hetym kamitecie jość pradstaŭniki 41-ha haspadarstwa. Staršynioj kamitetu jość Pierre de Coubertin, miejsca — Lozanna ŭ Šwajcaryi. Paśla zarhanizawańnia kamitetu, siabry jaho družna prynialisia da pracy, dziakujučy čamu adbylisia Olimpijskija mižnarodnyja...»</comment>
      <origin>285679</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1706" sha1="cd2eeqx3h9k233tqiznmcofxj2efyea" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос-канец|п=hod|к=ny}} wialikim ich metam, arhanizawać sportawyja zawadki, pastawić sport na wyšyni wymohaŭ ciapierašniaje kultury i wiedy.

{{Водступ|2|em}}U hetym kamitecie jość pradstaŭniki 41-ha haspadarstwa. Staršynioj kamitetu jość Pierre de Coubertin, miejsca — Lozanna ŭ Šwajcaryi. Paśla zarhanizawańnia kamitetu, siabry jaho družna prynialisia da pracy, dziakujučy čamu adbylisia Olimpijskija mižnarodnyja ihry ŭ hetkich miestach: u Afinach u 1896 hodzie, u Paryžu ŭ 1900 hodzie, ŭ Saint Louis (Złučanyja Dziaržawy Ameryki) u 1904 hodzie, u Londanie ŭ 1908 hodzie, u Stokholmie ŭ 1912 hodzie. U Berlinie mielisia adbycca ŭ 1916 hodzie, ale z pryčyny wajny nie adbylisia.

{{Водступ|2|em}}Paśla adbylisia ŭ Antwerpii ŭ 1920 hodzie i ŭ Paryžy ŭ 1924 hodzie, a jašče adbuducca ŭ 1928 hodzie ŭ Amsterdamie.

{{Водступ|2|em}}Asnowaj arhanizacyi sportu ŭ haspadarstwie jość tawarystwa, jakoje maje prahramu (statut), paćwierdžanuju praz dziaržaŭnuju suwiaź i maje peŭnuju kolkaść siabroŭ. Tawarystwy łučacca ŭ akružnuju suwiaź, a hetaja — ŭ suwiaź dziaržaŭnuju. Dziaržaŭnyja suwiazi pryhataŭlajuć tawarystwy da mižnarodnych ihraŭ i padlahajuć mižnarodnym sportawym suwiaziam.

{{Водступ|2|em}}Sportawaje tawarystwa, jakoje choča naležać da akružnoje suwiazi, musić, aprača peŭnaje kolkaści siabroŭ, mieć jašče dokazy, što jaho siabry addajucca sportawi tolki z amatorstwa, a nie ŭpraŭlajuć jaho jak ramiasło, dajučaje ŭtrymańnie ŭ žyćci. Mižnarodnaja sportawaja arhanizacyja abyjmaje ŭsie kulturalnyja narody i zabaraniaje naležańnie da jaje specjalistam,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cd2eeqx3h9k233tqiznmcofxj2efyea</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927).pdf/76</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123359</id>
    <revision>
      <id>285680</id>
      <timestamp>2026-05-14T20:17:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «nie dapuskajučy ich nawat da mižnarodnych amatorskich zawadkaŭ (ihraŭ).  {{Водступ|2|em}}Pastanowy mižnarodnych suwiaziaŭ jość nie admiennymi. Usie siabry musiać im paddawacca pad karaj {{Абмылка|wułučeńnia|wyłučeńnia}} z suwiazi i hetym samym niedapuščeńnia da mižnarodnych zawadkaŭ. Dziaržaŭny Kamitet Olimpijskich ihraŭ kožnaha haspadarstwa wysyłaje swaich pradstaŭnikoŭ na mižnarodnyja Olimpijskija ihry.  {{Водс...»</comment>
      <origin>285680</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1664" sha1="khpbl28k08tvdg1khl11b5gt1ihh617" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;nie dapuskajučy ich nawat da mižnarodnych amatorskich zawadkaŭ (ihraŭ).

{{Водступ|2|em}}Pastanowy mižnarodnych suwiaziaŭ jość nie admiennymi. Usie siabry musiać im paddawacca pad karaj {{Абмылка|wułučeńnia|wyłučeńnia}} z suwiazi i hetym samym niedapuščeńnia da mižnarodnych zawadkaŭ. Dziaržaŭny Kamitet Olimpijskich ihraŭ kožnaha haspadarstwa wysyłaje swaich pradstaŭnikoŭ na mižnarodnyja Olimpijskija ihry.

{{Водступ|2|em}}Akružnyja suwiazi ładziać u siabie zawadki, kab atrymać najlepšy wynik peŭnaj haliny sportu ŭ wokruzie, dziaržaŭnyja — tak-sama kab atrymać najlepšy wynik u dziaržawie, a mižnarodny kamitet ładzić Olimpijskija ihry, kab atrymać najlepšy mižnarodny wynik.

{{Водступ|2|em}}Hetaja arhanizacyja sportu łučyć amal nia ceły świet. Možna śmieła skazać, što heta jość adna z najsilniejšych mižnarodnych arhanizacyjaŭ.

{{Водступ|2|em}}Pa suświetnaj wajnie jość ahramadnaje zacikaŭleńnie sportam. Adnačasna možna prykmiecić natužanuju pracu ŭwa ŭsich kulturalnych narodaŭ u kirunku prapahandy i daskanaleńnia sportaŭ.

{{Водступ|2|em}}Kožnaja z ciapierašnich dziaržaŭ imkniecca da taho, kab kožny nawabraniec pryjšoŭšy da wojska byŭ fizyčna zdarowy, zahartawany i mieŭ niejkaje paniaćcie pra wajenščynu.

{{Водступ|2|em}}Dziela hetaha kožnaje haspadarstwa sumiežna z sportam arhanizuje tawarystwy, majučyja metaj wajskowaje pryhataŭleńnie moładzi.

{{Водступ|2|em}}Hety ruch jość wynikam dośledaŭ suświetnaj wajny, katoraja dakazała wažnaść fizyčnaha wychawańnia ŭ hramadzianstwie.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>khpbl28k08tvdg1khl11b5gt1ihh617</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927).pdf/77</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123360</id>
    <revision>
      <id>285683</id>
      <timestamp>2026-05-14T21:00:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Водступ|2|em}}Dyk kožny hramadzianin haspadarstwa musić być fizyčna pryhatawany, kab moh u kožnym časie stać u abaronie swaich nacyjanalnych, abo socyjalnych prawoŭ.  {{Водступ|2|em}}Prykładam u hetym kirunku jość Šwecyja, dzie moładź paddajecca probam u roznych halinach sportu i himnastyki. Proby hetyja patrebny dziela zaličeńnia da jakoj niebudź hrupy datyčna fizyčnaje spraŭnaści peŭnaj adzinki ŭ hramadzianstwie.  {...»</comment>
      <origin>285683</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1692" sha1="d88u0c01pvciitfonkjcqyvjg9nzhbj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}Dyk kožny hramadzianin haspadarstwa musić być fizyčna pryhatawany, kab moh u kožnym časie stać u abaronie swaich nacyjanalnych, abo socyjalnych prawoŭ.

{{Водступ|2|em}}Prykładam u hetym kirunku jość Šwecyja, dzie moładź paddajecca probam u roznych halinach sportu i himnastyki. Proby hetyja patrebny dziela zaličeńnia da jakoj niebudź hrupy datyčna fizyčnaje spraŭnaści peŭnaj adzinki ŭ hramadzianstwie.

{{Водступ|2|em}}Tamu, chto wykanaŭ prapisanyja proby, wydajecca sportawaja adznaka „Idrottsmarke“, majučaja try stupieni: bronzawuju, siarebranuju i załatuju. Bronzawaja adznaka dajecca tamu, chto wykanaŭ u praciahu adnaho hodu hetkich 5 probaŭ: 1) pływańnie 200 metraŭ; himnastyka, zadawalajučaja peŭnyja wymahańni;

{{Водступ|2|em}}2) skok u wyš nia mienš jak 135 cm.; skok u dal nia mienš jak 4 mtr. i 75 cm.;

{{Водступ|2|em}}3) bieh 100 metraŭ nie daŭžej jak 13 sekundaŭ, bieh 400 mtr. nie daŭžej jak 1 minuta i 5 sekundaŭ, bieh paŭtara kilametra nie daŭžej jak 5 minut i 15 sekundaŭ;

{{Водступ|2|em}}4) fechtawańnie, teoryja i praktyka pawodle peŭnaha padručnika; kidańnie dyskam nia bližej jak 40 metraŭ; kidańnie aščepam nia bližej jak 50 metraŭ; kidańnie žaleznaj hałkaj (kulaj) nia bližej jak 16 mtr.;

{{Водступ|2|em}}5) proba wytrywałaści: bieh na 10 kilametraŭ nie daŭžej jak 50 minut; pływańnie 1 kilametr nie daŭžej jak 28 minut; bieh na kańkach 10 kilametraŭ nie daŭžej jak 25 minut; bieh na łyžwach (nartach) 20 kilametraŭ nie daŭżej jak 2 hadziny i 15 minut; jazda na dwukole (wałasipiedzie) 20 wiorst nie daŭžej&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d88u0c01pvciitfonkjcqyvjg9nzhbj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927).pdf/78</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123361</id>
    <revision>
      <id>285684</id>
      <timestamp>2026-05-14T21:04:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «jak 50 minut; brańnie udziełu ŭ akružnych zawadkach kancowaje ihry nožnaha miačyka.  {{Водступ|2|em}}Siarebranuju adznaku dastaje toj, chto ŭ praciahu 4-ch hadoŭ budzie mieć takuju samuju fizyčnuju łoŭkaść, jakuju pakazaŭ pierad atrymańniem {{Абмылка|branzowaje|bronzawaje}} adznaki.  {{Водступ|2|em}}Kali takuju samuju łoŭkaść chto pakaža pa waśmi hadach ad atrymańnia bronzawaje adznaki, abo pa 4-ch ad atrymańnia s...»</comment>
      <origin>285684</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1626" sha1="mey51mek4tjora6lt3uclxllv8bqy1a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;jak 50 minut; brańnie udziełu ŭ akružnych zawadkach kancowaje ihry nožnaha miačyka.

{{Водступ|2|em}}Siarebranuju adznaku dastaje toj, chto ŭ praciahu 4-ch hadoŭ budzie mieć takuju samuju fizyčnuju łoŭkaść, jakuju pakazaŭ pierad atrymańniem {{Абмылка|branzowaje|bronzawaje}} adznaki.

{{Водступ|2|em}}Kali takuju samuju łoŭkaść chto pakaža pa waśmi hadach ad atrymańnia bronzawaje adznaki, abo pa 4-ch ad atrymańnia siarebranaje, — tady dastaje załatuju adznaku „Idrottsmarke“ jość raspaŭsiudžana pa ŭsiej Šwecyi. Amal nia kožny Šwed maje takuju adznaku. Jana jość najlepšym paciaham da sportaŭ, dakazywajučy adnačasna stupień fizyčnaha razwoju narodu. Za prykładam Šwecyi i inšyja haspadarstwy pačynajuć uwodzić u siabie padobnyja proby i adznaki, razumiejučy wialikuju wažnaść sportu dla fizyčnaha i maralnaha adradžeńnia narodu.

{{Водступ|2|em}}Adnosna roznych halinaŭ sportu, dyk jaho možna dzialić na wielmi mnoha roznych addziełaŭ. Tut razhledzim tolki tyja sporty, jakija karysny pieradusim zdaroŭju našaha arhanizmu i jakija adnačasna wyrablajuć enerhiju i hart ducha. Z ich ahulna raspaŭsiudžanymi ŭ Eŭropie jość hetkija:

{{Водступ|2|em}}1) ''lohkaja atletyka;''

{{Водступ|2|em}}2) ''wodnyja sporty'', jak pływańnie, wiasławańnie, i h. p.;

{{Водступ|2|em}}3) ''nožny miačyk'' (futbał);

{{Водступ|2|em}}4) ''fechtawańnie;''

{{Водступ|2|em}}5) ''zimowyja sporty'', jak jazda na kańkach, na łyžwach (nartach) i inšyja;

{{Водступ|2|em}}6) ''konnaja jazda;''&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mey51mek4tjora6lt3uclxllv8bqy1a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927).pdf/79</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123362</id>
    <revision>
      <id>285685</id>
      <timestamp>2026-05-14T21:09:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Водступ|2|em}}7) ''boks'' (bićcio na kułački) ''i dužańnie'';  {{Водступ|2|em}}8) ''šmatbai'': pentatlon (piaciboj), dekatlon (dziesiaciboj) i nawačasny piaciboj;  {{Водступ|2|em}}9) ''kalarstwa'' (jazda na dwukołach (wiełasipiedach);  {{Водступ|2|em}}10) ''tennis;''  {{Водступ|2|em}}11) ''stralańnie''.  {{Водступ|2|em}}''Lohkaja atletyka''. Z pamiž roznych sportaŭ pačesnaje miejsca zajmaje lohkaja a...»</comment>
      <origin>285685</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1717" sha1="3ttlinmuryus7nkqr6c2tftr4t5wus4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}7) ''boks'' (bićcio na kułački) ''i dužańnie'';

{{Водступ|2|em}}8) ''šmatbai'': pentatlon (piaciboj), dekatlon (dziesiaciboj) i nawačasny piaciboj;

{{Водступ|2|em}}9) ''kalarstwa'' (jazda na dwukołach (wiełasipiedach);

{{Водступ|2|em}}10) ''tennis;''

{{Водступ|2|em}}11) ''stralańnie''.

{{Водступ|2|em}}''Lohkaja atletyka''. Z pamiž roznych sportaŭ pačesnaje miejsca zajmaje lohkaja atletyka. Jana nia tolki wyrablaje i ŭzmacniaje zdaroŭje cieła, ale taksama ŭzmacniaje charaktar; wyrablaje samazaradnaść, siłu i achwotu da pracy; wučyć čaławieka dawać sabie radu ŭ roznych wypadkach jaho žyćcia. Lohkaja atletyka składajecca z naturalnych ruchaŭ i pasłuhoŭwajecca prostymi sposabami, mianoŭna: biehami, skokami i kidańniami. A heta jość samyja hałoŭnyja ruchi, wyrablajučyja fizyčnuju prydatnaść asoby.

{{Водступ|2|em}}Biehi jość karotkija, siarednija i doŭhija, abo jnakš wytrywałyja. Kožny bieh składajecca z troch častkaŭ: z wybiehu (startu), biehu i dabiehu (finišu). Karotkimi biehami ličacca: biehi na 100 metraŭ, 200 i 400 metraŭ.

{{Водступ|2|em}}Jany jość dobraj himnastykaj enerhii i wytrywałaści. Siarednija — heta jość biehi na 800 metraŭ i na 1500 metraŭ. Adnosna wykanańnia, dyk biehi siarednija roźniacca ad karotkich tym, što ŭ ich (u siarednich) jość raŭnawaha pamiž pracaj lohkich i serca z adnaho boku i pracaj muskułaŭ — z druhoha boku, čaho niama ŭ karotkich biehach. Biehi doŭhija, abo wytrywałyja — heta jość biehi na 3 kilametry, 5 klm., 10 klm. i 42 kilametry. Hety apošni {{перанос-пачатак|п=nazywa|к=jecca}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3ttlinmuryus7nkqr6c2tftr4t5wus4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927).pdf/80</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123363</id>
    <revision>
      <id>285686</id>
      <timestamp>2026-05-14T21:14:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=nazywa|к=jecca}} Maratonskim bieham, dziela taho, što takuju dalačyniu (42 klm. i 250 metraŭ) ad Maratonu da Afinaŭ prabieh pa bitwie z Persami pasłaniec hrecki z wiestkaj ab pieramozie. Wytrywałyja biehi wymahajuć šmat pryhatawańnia (treninhu); im mohuć addawacca ludzi tolki darosłyja i zdarowyja.  {{Водступ|2|em}}Usie biehi karysna ŭpływajuć na dziejańnie našaha serca i lohkich i naahuł jość wielmi...»</comment>
      <origin>285686</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1736" sha1="k9t4utc2ko1gl33v4m59rg1zkluwef2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос-канец|п=nazywa|к=jecca}} Maratonskim bieham, dziela taho, što takuju dalačyniu (42 klm. i 250 metraŭ) ad Maratonu da Afinaŭ prabieh pa bitwie z Persami pasłaniec hrecki z wiestkaj ab pieramozie. Wytrywałyja biehi wymahajuć šmat pryhatawańnia (treninhu); im mohuć addawacca ludzi tolki darosłyja i zdarowyja.

{{Водступ|2|em}}Usie biehi karysna ŭpływajuć na dziejańnie našaha serca i lohkich i naahuł jość wielmi karysny dla arhanizmu, dziela taho, što padčas ich biare ŭdzieł kala 60% muskułaŭ usiaho našaha cieła. Taksama jość karysny zdaroŭju skoki, jakija dzielacca na: skok u wyś, skok u dal z miejsca, abo z raźbiehu, i skok z tyčkaj. Kožny skok jość usiestaronnaj himnastykaj cieła. Tut biaruć udzieł muskuły noh, plačoŭ, šуi, žywata i ŭsie sustawy; aprača hetaha himnastykujucca pry hetym nerwy. Da ŭsiaho hetaha dachodzić jašče praktyčnaja karyść u žyćci čaławieka, lohka patrapiŭšaha pieraskakiwać pieraškody ŭ postaci płotaŭ i h. p.

{{Водступ|2|em}}Kidańni ŭ lohkaj atletycy adrožniwajucca hetkija: kidańni dyskam (kružok wialičynioj z talerku, 2 kilahramy wahi), aščepam (tyčka, zakončanaja śpičastym žalezam — maje 2 mtr. 60 cm. daŭžyni i 800 hramaŭ wahi) i kidańni žaleznaj hałkaj (kulaj, 7¼ kilahramaŭ wahi.)

{{Водступ|2|em}}Usie kidańni jość dobraj himnastykaj ruk, noh, tuława i wočnaj arjentacyi. Aprača hetaha jany jość karysny ŭ praktyčnym žyćci, bo wyrablajuć łoŭkaść u abaronie samoha siabie.

{{Водступ|2|em}}''Wodnyja sporty''. Hałoŭnym wodnym sportam jość pływańnie, jakoje śmieła možna nazwać idealnaj usiestaronnaj himnastykaj usiaho cieła.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k9t4utc2ko1gl33v4m59rg1zkluwef2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вязьмо (1932).pdf/92</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123364</id>
    <revision>
      <id>285687</id>
      <timestamp>2026-05-15T06:09:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|п=кол|к=гас}} і будуць, аб гэтым я не сумняваюся, цьвёрдыя колгасьнікі. Але мы ўсё-ткі бяром устаноўку на агульны масавы зрух, і ў гэтым сэнсе той сход падцяў нам ногі. Ён сапсаваў перадачу. Ты-ж езьдзіш на вэлёсыпэдзе, дык ведаеш, што гэта зна...»</comment>
      <origin>285687</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4702" sha1="m9xwhfeko02w5w239oknm203gi8y1ws" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|п=кол|к=гас}} і будуць, аб гэтым я не сумняваюся, цьвёрдыя колгасьнікі. Але мы ўсё-ткі бяром устаноўку на агульны масавы зрух, і ў гэтым сэнсе той сход падцяў нам ногі. Ён сапсаваў перадачу. Ты-ж езьдзіш на вэлёсыпэдзе, дык ведаеш, што гэта значыць, калі не працуе перадача. Малое кола круціцца, як сьлед, а вялікага ня рушыць. Так пакуль што і мы. Ды мала таго — яшчэ спрабуюць яго, гэтае кола, крутнуць назад, бо сход той дужа паспрыяў кулацкай зграі, даў глебу для іхнай падкалоднай працы. У некаторых вёсках, дзе ўжо зарганізаваныя колектывы, павеяла халадком: сярод колгасьнікаў зьявіліся дрэнныя настроі. Але усяму гэтаму мы дамо рады. Энэргіі ў нас досыць, мэта ў нас ясная, будзем працаваць як мага — і свайго дойдзем. Праўда, Стаська, ці не?

{{Водступ|2|em}}Найбольш засмучаюць мяне нашы стасункі з сэкратаром ячэйкі. У нас яшчэ, здаецца, не дайшло да адкрытае сваркі, але сутычкі былі жорсткія. Як табе вядома, ён больш за ўсіх вінаваты ў правале таго славутага сходу, і вось я ніяк ня ўцямлю, ці ўсведамляе ён гэта як сьлед, ці падмавьвае сябе шкоднай бравацыяй пад дудку старшыні сельсавету, з якім ён блізка таварышуе. Наогул мяне вельмі цікавіць гэты чалавек, і я да яго прыглядаюся можа троху больш, чым трэба. Здаецца, што ён прымячае гэта, і злуецца. Але я маю на гэта свае асаблівыя прычыны, аб якіх ён і не дагадваецца.

{{Водступ|2|em}}Я табе, Стаська, пісаў ужо неяк пра гэтага чалавека. Ён перажывае цяпер сямейную трагедыю, ці праўдзівей, робіць яе, і гэта так шчытна ўплятаецца ўва ўсё ягонае жыцьцё, у тым ліку і ў грамадзкую працу, што нават пяжка азначыць, што на што робіць уплыў і што чаму спрычыняецца.

{{Водступ|2|em}}Я добра ведаю яго жонку. Гэта вельмі сымпатычная жанчына, больш глыбокая, чымся гэта можа здацца з першага погляду. Ён бязумоўна не даацэньвае глыбіні яе перажываньняў бо, каб ведаў ён пра ўсе захаваныя мучэньні яе, ён-бы, напэўна, прысьпяшыў які-небудзь канец. Яна ніколі ня скардзіцца, унікае ад усякіх гутарак на гэтую далікатную тэму (прынамсі, са мной), але я часам бачу ў яе ў вачох ціхую надзею на нейкую староньнюю дапамогу, на нейкі ратунак. Можа, я дрэнна раблю, што старанна трымаюся ў баку ад іхных сямейных непаразуменьняў? Але я бачу па ім, што было-б горай. Ён мае хваравіты гонар, які ня дасьць яму спакойна сьцерпець чыйго-небудзь утыканьня ў ягоныя справы. Гэта больш толькі раздражніць яго і пагоршыць справу. Адно, што мы робім, гэта ўцягваем паступова яе ў грамадзкае жыцьцё (ёсьць тут на гэта адна надзвычай сымпатычная, разумная і спрытная жанчына) і маем посьпех у гэтым. Новае захапленьне патроху адводзіць яе ад пастаянных згрызот.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m9xwhfeko02w5w239oknm203gi8y1ws</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>285689</id>
      <parentid>285687</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T06:10:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>285689</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4771" sha1="7vabfvct4hjkofe02mi01smmp2jsblb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Водступ2-пачатак|2|em}}{{перанос канец|п=кол|к=гас}} і будуць, аб гэтым я не сумняваюся, цьвёрдыя колгасьнікі. Але мы ўсё-ткі бяром устаноўку на агульны масавы зрух, і ў гэтым сэнсе той сход падцяў нам ногі. Ён сапсаваў перадачу. Ты-ж езьдзіш на вэлёсыпэдзе, дык ведаеш, што гэта значыць, калі не працуе перадача. Малое кола круціцца, як сьлед, а вялікага ня рушыць. Так пакуль што і мы. Ды мала таго — яшчэ спрабуюць яго, гэтае кола, крутнуць назад, бо сход той дужа паспрыяў кулацкай зграі, даў глебу для іхнай падкалоднай працы. У некаторых вёсках, дзе ўжо зарганізаваныя колектывы, павеяла халадком: сярод колгасьнікаў зьявіліся дрэнныя настроі. Але усяму гэтаму мы дамо рады. Энэргіі ў нас досыць, мэта ў нас ясная, будзем працаваць як мага — і свайго дойдзем. Праўда, Стаська, ці не?

{{Водступ|2|em}}Найбольш засмучаюць мяне нашы стасункі з сэкратаром ячэйкі. У нас яшчэ, здаецца, не дайшло да адкрытае сваркі, але сутычкі былі жорсткія. Як табе вядома, ён больш за ўсіх вінаваты ў правале таго славутага сходу, і вось я ніяк ня ўцямлю, ці ўсведамляе ён гэта як сьлед, ці падмавьвае сябе шкоднай бравацыяй пад дудку старшыні сельсавету, з якім ён блізка таварышуе. Наогул мяне вельмі цікавіць гэты чалавек, і я да яго прыглядаюся можа троху больш, чым трэба. Здаецца, што ён прымячае гэта, і злуецца. Але я маю на гэта свае асаблівыя прычыны, аб якіх ён і не дагадваецца.

{{Водступ|2|em}}Я табе, Стаська, пісаў ужо неяк пра гэтага чалавека. Ён перажывае цяпер сямейную трагедыю, ці праўдзівей, робіць яе, і гэта так шчытна ўплятаецца ўва ўсё ягонае жыцьцё, у тым ліку і ў грамадзкую працу, што нават пяжка азначыць, што на што робіць уплыў і што чаму спрычыняецца.

{{Водступ|2|em}}Я добра ведаю яго жонку. Гэта вельмі сымпатычная жанчына, больш глыбокая, чымся гэта можа здацца з першага погляду. Ён бязумоўна не даацэньвае глыбіні яе перажываньняў бо, каб ведаў ён пра ўсе захаваныя мучэньні яе, ён-бы, напэўна, прысьпяшыў які-небудзь канец. Яна ніколі ня скардзіцца, унікае ад усякіх гутарак на гэтую далікатную тэму (прынамсі, са мной), але я часам бачу ў яе ў вачох ціхую надзею на нейкую староньнюю дапамогу, на нейкі ратунак. Можа, я дрэнна раблю, што старанна трымаюся ў баку ад іхных сямейных непаразуменьняў? Але я бачу па ім, што было-б горай. Ён мае хваравіты гонар, які ня дасьць яму спакойна сьцерпець чыйго-небудзь утыканьня ў ягоныя справы. Гэта больш толькі раздражніць яго і пагоршыць справу. Адно, што мы робім, гэта ўцягваем паступова яе ў грамадзкае жыцьцё (ёсьць тут на гэта адна надзвычай сымпатычная, разумная і спрытная жанчына) і маем посьпех у гэтым. Новае захапленьне патроху адводзіць яе ад пастаянных згрызот.{{Водступ2-канец}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7vabfvct4hjkofe02mi01smmp2jsblb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вязьмо (1932).pdf/93</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123365</id>
    <revision>
      <id>285690</id>
      <timestamp>2026-05-15T06:27:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Водступ2-пачатак|2|em}}{{Водступ|2|em}}Ну, але я табе, Стаська, цэлы, ўжо рапорт выпісаў, і, мабыць, добра табе надакучыў. Таму прашу прабачэньня і, каб разьвесяліць цябе, горача цалую тысячу разоў. Не адбівайся, усё роўна рады не дасі. Тысячу разоў — ня менш.  {{...»</comment>
      <origin>285690</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4457" sha1="t897ck1jzgqmwnjympkb5461kd4ks2w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ2-пачатак|2|em}}{{Водступ|2|em}}Ну, але я табе, Стаська, цэлы, ўжо рапорт выпісаў, і, мабыць, добра табе надакучыў. Таму прашу прабачэньня і, каб разьвесяліць цябе, горача цалую тысячу разоў. Не адбівайся, усё роўна рады не дасі. Тысячу разоў — ня менш.

{{Водступ|2|em}}Пішы мне, любая, часьцей, нават калі не атрымліваеш лістоў ад мяне. Калі я і ня пішу, дык не таму, што ня хочу (мне-ж гэта — усё роўна, што пагаманіць з табой, мне пісаць табе — шчасьце), а таму, што літаральна няма на гэта паквольнай хвіліны.

{{Водступ|2|em}}Яшчэ раз моцна абнімаю і цалую бяз конца любую, слаўную сваю Стаську. 

{{Калёнтытул|right=Твой Зелянюк.}}

{{Водступ|2|em}}Пішы мне, як і раней, на райком партыі — гэта больш пэўна“.{{Водступ2-канец}}

{{Водступ|2|em}}Зелянюк цьвёрда становіць кропку і адрывае ад ліста лятуценна мяккі, зусім не стасоўны да яго погляд. Сапраўды, у яго адчуваньне, нібы пагутарыў ён з сваёй Стаськай, і гэтая гутарка пакінула ў яго добры, малады, бадзёры настрой. Высьвістваючы вясёленькі напеўчык, ён акуратна залеплівае конвэрт, піша адрас доўга, старанна, нібы мае з гэтага сабе асаблівае здаволеньне, Потым устае ад стала і, падтупваючы ў тахт вясёленькаму напеўчыку, выходзіць на гаспадарскую палавіну: яго раптам пацягнула да людзей.

{{Водступ|2|em}}У хаце адна Аўгінька. Яна стаіць і глядзіць нечага ў акно, Зелянюк падходзіць і закрывае ёй далонямі вочы:

{{Водступ|2|em}}— А ну-тку, адгадай, Аўгінька хто гэта?

{{Водступ|2|em}}Ён і голасу нават не зьмяніў, ды Аўгінька-ж і ведае, што апрача яго нікога ў хаце няма, але дзе-ж яна так проста скажа!

{{Водступ|2|em}}— Або… Хто-ж гэта такі? Ніяк не пазнаю… З голасу, дык нібыццам дзед Піліп. Ці ўгадала?

{{Водступ|2|em}}Зелянюк пераварачвае да сябе яе твар і грозна глядзіць яа яе, вытрашчыўшы вочы.

{{Водступ|2|em}}— Дык гэта я — дзед? Я — дзед, га?

{{Водступ|2|em}}Аўгінька дробна сьмяецца, радая сваім жартам. Зелянюк сядае каля яе на лаўку.

{{Водступ|2|em}}— А я ведаю, Аўгінька, каго ты ў акне выглядала.

{{Водступ|2|em}}Яна чырванее і зараз-жа зраджае сябе:

{{Водступ|2|em}}— Думаеце, што Віктара? А во і не, да душы-ж не… Віктара і няма зусім…

{{Водступ|2|em}}— А дзе Віктар?

{{Водступ|2|em}}— Ён пайшоў… 

{{Водступ|2|em}}Але зараз-жа схапянулася і ўзяла цалком бязуважны тон:

{{Водступ|2|em}}— Адкуль-жа я ведаю? Што я сьцерагу яго, ці што? Толькі таго і клопату…

{{Водступ|2|em}}Зелянюк устае і дзелавіта бурчыць сам сабе:

{{Водступ|2|em}}— Так, значыцца, і скажу яму… Ня маю, значыцца, клолату, ня цікавы ён мне, ня гэткіх бачыла, хай ідзе к ліхой долі, валацуга…&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t897ck1jzgqmwnjympkb5461kd4ks2w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:На крэсах усходніх (1933).pdf/21</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123366</id>
    <revision>
      <id>285693</id>
      <timestamp>2026-05-15T06:53:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Што ля мяне, усіх ведаю, па мойму надзейныя, хаця…&lt;/br&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''Сакалоўскі.''' Глядзі.&lt;/br&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Гм… Ужо гойсаюць… Ну, пайшлі… ('''''Выходзячы'''''). Сустрэча ў Прусаках. ('''''Чутны стрэлы''''').&lt;/br&gt; {{водсту...»</comment>
      <origin>285693</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1852" sha1="nsfkqzrl3cg068ynwpxa5abomihqkpf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;margin-left:2.5em; margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Што ля мяне, усіх ведаю, па мойму надзейныя, хаця…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Сакалоўскі.''' Глядзі.&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Гм… Ужо гойсаюць… Ну, пайшлі… ('''''Выходзячы'''''). Сустрэча ў Прусаках. ('''''Чутны стрэлы''''').&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чапскі''' ('''''убягае'''''). У, гады, улізнулі!.. Відаць з перапалоху, забыліся пакет… ('''''Чытае'''''). „Ня варта было, пане Чапскі, лішне турбавацца, заўтра сам буду. Авадзень“. ('''''У роспачы'''''). У, хам! А сорам, сорам які… Што скажа Юзэфа… Што скажа
ойцец Панятоўскі…

{{водступ|-2.5|em}}{{larger|'''III зьвяно}}
{{АРЦ|{{водступ|-2.5|em}}{{fine|Маёнтак Чапскага, штаб-кватэра карнага атраду. Юзэфа на роялі грае „мазурку“.}}}}

{{водступ|-2.5|em}}'''Вядучы.''' Ветліва прыняў пан Чапскі палкоўніка Чайкоўскага. Дый, як ня прыняць, у іх адны інтарэсы. Партызанскі атрад абудвым не дае спакою.&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чайкоўскі.''' Разумееце, пані Юзэфа, неабходна мець свае вушы ў кожнай вёсцы, іначай гэтае хам‘ё… ('''''Пауза'''''). Калі-б ня наш чалавек, а па-іхняму, провокатар, які&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nsfkqzrl3cg068ynwpxa5abomihqkpf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:На крэсах усходніх (1933).pdf/22</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123367</id>
    <revision>
      <id>285694</id>
      <timestamp>2026-05-15T07:00:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «сваячасова данёс аб меркаваньнях атамана Авадня, то ля Кудравай Рошчы нездабраваць нам. ('''''Пауза'''''). Трэба сказаць, што перад намі, моцны вораг… ('''''Стук у дзьверы''''').&lt;/br&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''Юзэфа.''' Уваходзьце.&lt;/br&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''Панятоўскі''' ('''''вітаючыся'''...»</comment>
      <origin>285694</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1836" sha1="boenqfgs2jg5q9r35mka9w63i8kw805" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;margin-left:2.5em; margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/noinclude&gt;сваячасова данёс аб меркаваньнях атамана Авадня, то ля Кудравай Рошчы нездабраваць нам. ('''''Пауза'''''). Трэба сказаць, што перад намі, моцны вораг… ('''''Стук у дзьверы''''').&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Юзэфа.''' Уваходзьце.&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Панятоўскі''' ('''''вітаючыся'''''). Ойцец Панятоўскі.&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чайкоўскі.''' Добры дзень! Добры дзень!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Юзэфа.''' Прашу садзіцца.&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Панятоўскі''' ('''''садзіцца'''''). Пане палкоўнік, хам‘ё ўсюды мае свае вушы, хам‘ё арудуе… ('''''Пауза'''''). А пан Чапскі залішне
лібэральнічае з імі… Так, так… ('''''Пауза'''''). Вы не офіцэр польскай арміі, а баба!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чапскі.''' Як вы сьмелі!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Юзэфа.''' Адольф!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Панятоўскі.''' Пані Юзэфа, ну як вы скажаце. ('''''Пауза'''''). Па мойму, пан Чапскі залішне гуманьнічае з тымі, якія ў час захвату бальшавікамі „Старой Польшчы“, разрабавалі гэты маёнтак…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чапскі.''' Вы наіўны чалавек, ойцец Панятоўскі… ('''''Пауза'''''). Гуманьнічаем усе да часу…&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>boenqfgs2jg5q9r35mka9w63i8kw805</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вязьмо (1932).pdf/94</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123368</id>
    <revision>
      <id>285695</id>
      <timestamp>2026-05-15T07:06:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Водступ|2|em}}— А во і не казала так, няпраўда… Маніце! Маніце! У, манюка!..  {{Водступ|2|em}}Зелянюк сьмяецца, цалком здаволены. Ён дужа падабае Аўгіньку (можа таму, што, гледзячы на яе, успамінае сваю слаўную, дрэнную Стаську?) і дужа любіць дражніцца з ёй. Ён в...»</comment>
      <origin>285695</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4545" sha1="dwlqq4hv4gsyge97xv8u00v8b7woo4j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}— А во і не казала так, няпраўда… Маніце! Маніце! У, манюка!..

{{Водступ|2|em}}Зелянюк сьмяецца, цалком здаволены. Ён дужа падабае Аўгіньку (можа таму, што, гледзячы на яе, успамінае сваю слаўную, дрэнную Стаську?) і дужа любіць дражніцца з ёй. Ён вёдае, што іх з Віктарам вадой не разальлеш, і такое заўзятае каханьне яму вельмі імпонуе.

{{Водступ|2|em}}Але-ж яна, хітруньня, ведае добра, дзе цяпер Віктар, а ён патрэбен яму. І Зелянюк, лёгка зьмяніўшы тон, пытае:

{{Водступ|2|em}}— Скажы, папраўдзе, Аўгінька, куды: пайшоў Віктар — мне трэба ўбачыцца з ім.

{{Водступ|2|em}}Аўгінька яшче з момант глядзіць недаверліва, каб ня было падкопу якога, адылі здаецца:

{{Водступ|2|em}}— Ён пайшоў у Сівец. Ён скора ўжо вернецца:

{{Водступ|2|em}}— І прыдзе сюды?

{{Водступ|2|em}}— Пэўна, што прыдзе.

{{Водступ|2|em}}Яе нават дзівіць гэтае пустое запытаньне!

{{Водступ|2|em}}— Як прыдзе, дык скажы яму, Аўгінька, што я ў Лакоты.

{{Водступ|2|em}}Аўгінька нездаволена крывіцца.

{{Водступ|2|em}}— І каб прышоў?

{{Водступ|2|em}}— Ну, дзе-ж ён адразу пойдзе! Ня кіне-ж ён цябе раптам…

{{Водступ|2|em}}Ну, пагамоніце, памілуецеся троху…

{{Водступ|2|em}}— А йдзеце вы…

{{Ініцыял|'''2'''}} У Якуба Лакоты госьць — агроном Сініцкі. Старыя таварышы, удзельнікі аднаго партызанскага атраду. Разам, плячо ў плячо, прайшлі яны калісь праз страшныя, парытыя чорнымі каўдобінамі небясьпекі, гоні жыцьця, але вышлі з яго няроўныя. Побач з касьцяна-худым Якубавым тварам, нібы на сквозь прасьвідраваным глыбокімі ліхаманкавымі вачмі, шырокі, добрадушны твар агронома. Сініцкага выдае можа троху і залішяе рэзкім контрастам. Ён ужо лысы, але праз лысіну сьціпла зачосаны выстанкі рэдзенькіх валаскоў нявыразнага колеру. У яго слаўны целепаваты нос, 1 нечакана востранькія, жвавыя і разумныя вочкі. Барада шырока і густа абамшэла шызаю поўсьцю, але самая сярэдзіна, самы кончык голы — гладзенькім пятачком. Круглая, роўная галава Сініцкага дужа нагадвае недасьпелы гарбуз, на адным баку ў якога сонца выграла сьветлую лысіну, ды яшчэ з другога боку спаміж лісьця вытыркнуўся быў на сонца і пабялеў пятачок, але ўвесь гарбуз цьмяны яшчэ, шыза-зялёны.

{{Водступ|2|em}}Якуб сустрэў Зелянюка з парыўчатай радасьцю. Нязграбным ад шчырасьці рухам ён схапіў яго за палу і пасадзіў пры сабе на лаўку. Ён відочна быў устурбаваны нечым, і ў замяшаньні шморгаўся на месцы.

{{Водступ|2|em}}— Дык вось, браточак… Глупства… Нікуды ня варты ўсе мае пляны… Вось Сініцкі, агроном. Вы-ж ня знаеце адзін аднаго? Пазнаёмцеся… Ды я і ведаў… От, так сабе, забаўка. Каб спэцыяльнасьць, практыка…&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dwlqq4hv4gsyge97xv8u00v8b7woo4j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf/37</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123369</id>
    <revision>
      <id>285696</id>
      <timestamp>2026-05-15T07:07:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «примыслиць напитца!» Доповзъ собака по подлавеччу и знашовъ бутлю зъ горѣлкой. Вовкъ и кажець собаку: «няси суды! выпъемъ по чарцы: у головѣ повясялѣець!» Послухавъ собака вовка; принесъ бутлю и потро́шку выпили. Вотъ яны сидзяць, ды зюкаюць, ды горѣлочк...»</comment>
      <origin>285696</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5997" sha1="69ipygs2hytj4jl6ow4lg4lcxr5esds" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;примыслиць напитца!» Доповзъ собака по подлавеччу и знашовъ бутлю зъ горѣлкой. Вовкъ и кажець собаку: «няси суды! выпъемъ по чарцы: у головѣ повясялѣець!» Послухавъ собака вовка; принесъ бутлю и потро́шку выпили. Вотъ яны сидзяць, ды зюкаюць, ды горѣлочку попиваюць. И захмялѣли. Вовкъ и говориць: «ци знаетъ, братъ, што я надумався?» — А што ты надумався? — «Я надумався, кабъ мы запѣли!» — «Нѣ, ня пѣй тутъ, пропадзешъ! — «Нѣ, ня уцерплю, буду піяць.» Собака здався и говориць: ну, починай піяць. — «Нѣ, ты починай — мой голосъ товстэй!» — Нѣ, ты! Довго яны такъ вожджались, алитки собака вовка перамогъ. Вовкъ ставъ піяць, завывъ, а собака подводзиць: цявъ, цявъ, цявъ! И людзи пяюць, и яны пяюць. 5) Ды усетки людзи ихъ почули, попужациси, кричаць: ата, ту! ага, ту! Хто за кочаргу, хто за вилки, хто за помяло — давай пратаць вовка ды собаку! Чуць съ хаты яны выбягли. Пошли яны назадъ у лазьню, ды завалились спадъ. Выспались; собака ставъ жалитца вовку: ахъ, якъ моя голова болидъ! — «Ничо́го, про́йдзець: съ похмельля у ўсякаго болидъ голова!».... Ну, послѣ гетаго, вовкъ прощаетца съ собакомъ: «ну, у што жъ ты будзешъ цяперъ робиць?» — Ахъ, я и самъ ня вѣдую: кабъ хто хуць кожи принёсъ, можа бъ я и сциснувъ кому боцёнки якея нибудзь. — «Добро, я принясу табѣ кожи: зроби мнѣ боты. Ды якей кожи?» — Ды приняси ўжо хуць яловку-корову, дыкъ я и пошію табѣ боты! Вовкъ побѣгъ, и приносиць половину коровы: «коли жъ прици за ботами?» — А дни черазъ три.. Убиравъ собака тую корову три дни. Приходзиць вовкъ: «ну што, ци готовы боты?» — Готовы-то, готовы; ды кабъ ты принесъ мнѣ ящо порадошнаго барашка! Нехай бы было такъ, якъ у блугуродныхъ людзей: обложаны халявы барашкомъ. Вовкъ потовъ, и приносиць барана́: «ну коли-жъ будуць готовы боты?» — А дни черазъ два! Вовкъ пошовъ, а собака два дни убиравъ барана. Черазъ два дни приходзиць вовкъ: «отдавай боты!» — Ци вѣдыешъ, братъ, што: пошивъ я табѣ боты, ды повѣсивъ на круку, кабъ табѣ отдаць, а самъ пошовъ выпиць кватэрку горѣлки. Приходжу — а нѣхто узявъ ды укравъ!&lt;ref&gt;Вар. Волкъ, по требованію собаки, приноситъ прежде козла «на передки ды на халавы,» потомъ быка «на подошвы ды на подметки,» наконецъ, «жирнаго панскаго́ парсюка, кабъ было чимъ вымазаць боты.» Все, приносившееся волкомъ, «собака што самъ зьѣвъ, дыкъ зьѣвъ, а што зазвавъ родню ды роднѣ отдавъ.» На этомъ основаніи собака впослѣдствіи звала родню въ свѣтки. Тѣ отказались: мы-де не просили тебя звать насъ на угощеніе.... Въ послѣдній приходъ волкъ спрашиваетъ: «ци готовы боты?» Собака отвѣчаетъ: ды, братъ, готовы и помазаны. Ды ци вѣдаешъ што: помазавши, устновивъ я ихъ у коминъ сушиць. А жонка топила печку, ды й спалила.... Мѣстомъ для суда волкъ назначаетъ «вяликій мохъ».&lt;/ref&gt; Тоды вовкъ кажець: «до́бро, я табѣ гето не дарую, я съ тобой буду судзитца!» ²) Собака здався. «Бяри-жъ сабѣ свѣтокъ и приходзи на такей-то дзень на тую гуру, што выросло три дубы, на судъ!» й разыйшлись. Вовкъ узявъ сабѣ за свѣтокъ мядзьвѣдзя и дзикаго парсюка, а собака пошовъ зваць сабѣ за свѣтку Дзянисоваго собаку. Тэй кажець: мой ходятъ сягоня молоцивъ, мнѣ треба пилнуваць кучи, йдзи къ Рыгоровому собаку! Пошовъ енъ туды, и тэй отказався: идзи, кажець, къ Марцинковой сучцы: яна кривая и заўсёгды безъ работы, яна пойдзець! Пошовъ енъ, позвавъ сучку. Сучка : пошла. Тоды енъ позвавъ кота ды пятуха.³) И пошли на судъ. А мядзьвѣдзь узлѣзъ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>69ipygs2hytj4jl6ow4lg4lcxr5esds</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:На крэсах усходніх (1933).pdf/23</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123370</id>
    <revision>
      <id>285697</id>
      <timestamp>2026-05-15T07:07:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{водступ|-2.5|em}}'''Панятоўскі.''' Герой… Авадзень з-пад носу ўцёк, ды рэвольвэр адняў… Ваяка!.. Ха-ха-ха! Ды я яму-б зубамі горла перагрыз… ('''''Уваходзіць Каця''''').&lt;/br&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''Каця.''' Можна?&lt;/br&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''Юзэфа.''' Не, не, пачакай…&lt;/br&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''Ч...»</comment>
      <origin>285697</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1939" sha1="rn3e9qqys3hd174x5epm5aec25yr2b4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;margin-left:2.5em; margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Панятоўскі.''' Герой… Авадзень з-пад носу ўцёк, ды рэвольвэр адняў… Ваяка!.. Ха-ха-ха! Ды я яму-б зубамі горла перагрыз… ('''''Уваходзіць Каця''''').&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Каця.''' Можна?&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Юзэфа.''' Не, не, пачакай…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чайкоўскі.''' Якая красуня…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Юзэфа.''' Адольф абы якой ня возьме ў пакаёўкі… Да густу прышлася…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чайкоўскі.''' Нядрэнны густ… ('''''Прыстуквае шпорамі'''''). Нядрэнны…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Панятоўскі.''' На баб заглядаць… ('''''Сьмех'''''). Вам, сьмешна… Кругом кішмя-кішыць паўстанцкі рух, а яны… Які з вас офіцэр, палкоўнік Чайкоўскі, пасьля гэтага!.. Так, так! Дрэнныя з вас католікі. Выхаваньне офіцэраў не на належнай вышыні.&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чайкоўскі.''' Панове! Ойцец Панятоўскі ўва многім праў… ('''''Пауза'''''). Бальшавіцкая зараза разрастаецца з нарастаючай сілай і мы з імі такі гуманьнічаем… ('''''Пауза''''').
Трэба агнём і мячом змагацца з тымі, якія спрабуюць пасягнуць на Польскую Дэмократычную Рэспубліку… ('''''Пауза'''''). Наш карны атрад, пры вашай, панове,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rn3e9qqys3hd174x5epm5aec25yr2b4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:На крэсах усходніх (1933).pdf/24</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123371</id>
    <revision>
      <id>285698</id>
      <timestamp>2026-05-15T07:15:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «дапамозе, навядзе парадак „На крэсах Усходніх“… ('''''Пауза'''''). Панове! Унь, на галіне той бярозкі, слаўнага Кацярынскага шляху, будзе вісець атаман Авадзень… Лоўка! Ха-ха-ха!&lt;/br&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''Панятоўскі.''' Ог, гэта офіцэр! Люблю!&lt;/br&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''Чапск...»</comment>
      <origin>285698</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1854" sha1="os0x2yt6ch0cv8940p38f5ovshv7zv2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;margin-left:2.5em; margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/noinclude&gt;дапамозе, навядзе парадак „На крэсах Усходніх“… ('''''Пауза'''''). Панове! Унь, на
галіне той бярозкі, слаўнага Кацярынскага шляху, будзе вісець атаман Авадзень… Лоўка! Ха-ха-ха!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Панятоўскі.''' Ог, гэта офіцэр! Люблю!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чапскі.''' І скрозь з Варшавы і да Масквы, на кожнай бярозцы, будуць вісець та-ва-ры-шы, комісары…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Панятоўскі.''' От гэта, сыны Ойчыны!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чайкоўскі.''' Уверанаму мне атраду прыказана на працягу двух тыдняў зьнішчыць „банду“. Авадзень з яго сьвітай будзе павешан у людным месцы.&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Панятоўскі.''' Мае людзі данесьлі, што Авадзень, ніхто іншы, як комуніст, Дабралюбаў Барыс, з-пад Слуцку… З ім у шайцы арудуе Ганчарова Галіна, мясцовая сялянка…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Юзэфа.''' Галіна. Жонка матроса.&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Панятоўскі.''' Ну так. Матроса ўзялі ў салдаты, а яна комісара знайшла… О, гэтыя жанчыны, адна спакуса… Ха-ха-ха! ('''''Пауза'''''). А горш за ўсё, панове офіцэры, што да гэтага хам‘я пашлі палякі.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>os0x2yt6ch0cv8940p38f5ovshv7zv2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вязьмо (1932).pdf/95</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123372</id>
    <revision>
      <id>285699</id>
      <timestamp>2026-05-15T07:15:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «З Якубавагаі тону Зелянюк адразу пачуў, што гэта ён пакуль што яшчэ так сабе, ад сарамлівасьці, ці мо з перасьцярогі, каб загадзя падрыхтаваць лёгкі настрой на выпадак магчымай няўдачы.   {{Водступ|2|em}}Агроном Сініцкі з дзелавітай няўважнасьцю прывітаўся...»</comment>
      <origin>285699</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4616" sha1="i64hosq616qqmyazjm1lmglr3sf4tv0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;З Якубавагаі тону Зелянюк адразу пачуў, што гэта ён пакуль што яшчэ так сабе, ад сарамлівасьці, ці мо з перасьцярогі, каб загадзя падрыхтаваць лёгкі настрой на выпадак магчымай няўдачы. 

{{Водступ|2|em}}Агроном Сініцкі з дзелавітай няўважнасьцю прывітаўся з Зелянюком і зноў схіліў свой добрадушны гарбуз над шырокімі Якубавымі аркушамі. Вочкі яго шныпарылі борзьдзенька, жвава, што мышаняткі, і ласкава-ласкава ўсьміхаліся. Раз-по-раз ён вымаў з бакавой кішэні „вечнае“ пяро, з спакойнай мэтодычнасьцю адкручваў яго, нешта дробненька поркаў у запісной кніжцы і зноў, старанна закруціўшы пяро, клаў яго на месца. Потым ён узьняў галаву, паглядзеў на столь, нібы шукаў там нейкае згубленае лічбіны, апусьціў назад галаву, аж упёрся ў грудзі сьпелым пятачком, і толькі тады ўжо лагодна, здаволена ўсьміхнуўся. Якуб раптам сьціх і зірнуў на яго з непакойным чаканьнем, але ён ні з заго, ні з сяго зьвярнуўся да Зелянюка:

{{Водступ|2|em}}— Цікавая гэта работа — складаць вытворчыя пляны для новых колгасаў. Я ўжо рабіў іх у некалькіх колгасах. Гэта зусім не мэханічная работа, ня простыя вырахункі. У нас ёсьць ужо узорныя пляны, але на іх пакладацца ніяк не выпадае. Гэтыя новыя гаспадаркі мы пакуль што лепім з усякае драбязы, з усякага, прабачайце, сьмецьця. І ў кожным выпадку прыходзіцца рабіць асобныя комбінацыі, выкручваць, перакручваць. Нават нормы выпрацоўкі, нормы высеву і тыя ня ўсюды даём роўныя…

{{Водступ|2|em}}Яго маленькія вочкі раптам мякка зазьзялія яшчэ больш падрабнелі ад лятуценнасьці.

{{Водступ|2|em}}— Каб нам машыны ўсюды… Трактары… Каб нам хаця са два ці са тры трактары на першы абыход.

{{Водступ|2|em}}Зелянюк зацікавіўся.

{{Водступ|2|em}}— Хіба два ці тры трактары многа-б дапамаглі? Гэта-ж фактычна, дробязь?

{{Водступ|2|em}}— Хо-хо… Гэта ня дробязь. За нашымі ўмовамі тры трактары зробяць удзесяцера болей, чым яны могуць зрабіць…

{{Водступ|2|em}}І, здаволены сваёй няўмыснай загадкай, Сініцкі ўваткнуў зноў у грудзі пятачок і неяк дужа глыбока — жыватом толькі ды носам — засьмяяўся. Зелянюк таксама ўсьміхнуўся, сьледам за ім (фактычна, цудоўны сьмех агронома яго насьмяшыў) і, каб зрабіць прыемнасьць яму, зьдзіўлена запытаў:

{{Водступ|2|em}}— Як гэта разумець?

{{Водступ|2|em}}Сініцкаму яго зьдзіўленьне ўпадабалася.

{{Водступ|2|em}}— Хэ-хэ… Удзесяцера болей…

{{Водступ|2|em}}І яшчэ дзеля важнасьці хэхэкнуўшы разы са два, ён растлумачыў:

{{Водступ|2|em}}— Псыхіка… Убачыўшы трактар, і конь удвая больш узарэ. Нам ня то, што ўсё на трактары перавесьці — нам хоць паказаць гэты трактар. Трэба, каб пачулі нешта новае, большае за таго,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i64hosq616qqmyazjm1lmglr3sf4tv0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:На крэсах усходніх (1933).pdf/25</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123373</id>
    <revision>
      <id>285700</id>
      <timestamp>2026-05-15T07:20:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «Так! Парабак пана Чапскага, Граноўскі Зыгмунд, у іх начальнікам групы…&lt;/br&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''Чапскі.''' Нехта да нас на парцы вараных. ('''''Пауза'''''). А коні, коні усе ў мыле… Кацюша!&lt;/br&gt; {{водступ|-2.5|em}}'''Чайкоўскі.''' Няйначай Авадзень ганяў… Э-эх, жыўцом-бы яго ўв...»</comment>
      <origin>285700</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1991" sha1="ssamp5ie1lxphifxrpthzhm6gd5348x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;margin-left:2.5em; margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/noinclude&gt;Так! Парабак пана Чапскага, Граноўскі Зыгмунд, у іх начальнікам групы…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чапскі.''' Нехта да нас на парцы вараных. ('''''Пауза'''''). А коні, коні усе ў мыле… Кацюша!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чайкоўскі.''' Няйначай Авадзень ганяў… Э-эх, жыўцом-бы яго ўвабраць…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Панятоўскі.''' Што вы, што вы, лепей мёртвым… спакойней.&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чапскі.''' Прашу пана, заходзьце, заходзьце. Знаёмцеся. Гжэзінскі. Ха-ха-ха! Ня толькі аднаго мяне ганяюць…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Вядучы.''' Адважны Авадзень прабраўся ў штаб. Сілы няроўныя. Трэба ісьці на хітрыкі. Няма патронаў, неабходна іх дастаць.&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў''' ('''''пераадзеўшыся, прабраўся ў штаб карнага атраду і дзейнічае пад прозьвішчам пана Гжэзінскага'''''). Разумееце, палкоўнік, ледзь-ледзь прабраўся да пана Чапскага… ('''''Пауза'''''). Ведаеце, толькі гэта мы ад‘ехалі ад паўстанка графа Чапскага, як насустрач нам, на ліхім кані, імчыцца сам Авадзень.&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Юзэфа.''' Уй, цікава! Не, не, яго вешаць нельга… Яго трэба жывым адвесьці ў Варшаву… ('''''да ўсіх'''''). Панове! — прашу за стол.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ssamp5ie1lxphifxrpthzhm6gd5348x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:На крэсах усходніх (1933).pdf/26</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123374</id>
    <revision>
      <id>285701</id>
      <timestamp>2026-05-15T07:27:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Праблематычная */</comment>
      <origin>285701</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2079" sha1="duo7xjep5rkfson5jgme2dwxm8x2d9a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;margin-left:2.5em; margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''&lt;/noinclude&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чапскі.''' Прашу, прашу! Вып‘ем, панове, па келіху за галаву Авадня!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' ('''''ня лоўка сябе адчувае'''''). За галаву Авадня? ('''''хітра'''''). Многа гонару!?&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Галасы.''' — За здароўе Пілсудзкага!&lt;/br&gt;
{{водступ|1.5|em}}— За вялікую Польшу!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Панятоўскі.''' Няхай жыве Польшча ў межах 1772 году!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Чапскі.''' Пане Гжэзінскі, а вы расказалі-б нам, як гэта вас ганяў Авадзень… Ха-ха-ха!&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Можна. ('''''Пауза''''') Ось ведаеце, толькі гэта мы ад‘ехалі ад паўстанка, як у маёй пані сэрдэнка ёк ды ёк, няйначай кажа сустрэнемся з Аваднём…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Ганчарова''' ('''''пераадзеўшыся, трымаецца як пані Гжэзінская'''''). Адчувала я нядобрае…&lt;/br&gt;
{{водступ|-2.5|em}}'''Дабралюбаў.''' Нічога, кажу, старая, ня бойся, калі што, то вараныя вывязуць… ('''''Пауза'''''). Нясемся. У мыле рысакі, пахрапваюць. Пані мая і да маткі боскай Чэнстахоўскай і да пана Езуса, а ён тут, як тут, паўстаў, ува ўсёй велічы, перад
вачыма… ('''''Пауза'''''). Аглядзеў гэта ён
мяне з ног да галавы ды кажа… — А-а, пане Гжэзінскі… Колькі год ня бачыліся…&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>duo7xjep5rkfson5jgme2dwxm8x2d9a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вязьмо (1932).pdf/96</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123375</id>
    <revision>
      <id>285702</id>
      <timestamp>2026-05-15T07:28:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «што кожны меў у сваёй гаспадарцы… Два кані гэта — пэўна, што ня два кані, а троху болей, дзесяцера коняй разам зробяць блізка таго, што паасобку зробіць пятнаццаць, але селяніну гэтага мала, ён ня зьдзівіцца, убачыўшы ў колгасе свайго каня і свой плуг, хо...»</comment>
      <origin>285702</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5043" sha1="q9mrqbouqgqc13bujoe3sl202gm9l21" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;што кожны меў у сваёй гаспадарцы… Два кані гэта — пэўна, што ня два кані, а троху болей, дзесяцера коняй разам зробяць блізка таго, што паасобку зробіць пятнаццаць, але селяніну гэтага мала, ён ня зьдзівіцца, убачыўшы ў колгасе свайго каня і свой плуг, хоць і будзе ісьці ёй у чарадзе з суседзкім. А трактар ён паважае… ого!..

{{Водступ|2|em}}Зелянюк з настойнай цікавасьцю ўзіраўся ў гарбузаваты твар агронома Сініцкага, у яго вясёлыя і разумныя вочкі. Гэты чалавек яму падабаўся: у ім многа было прастаты і здаровае крэпкае кемкасьці. Зелянюк паспрабаваў уявіць яго ў рабоце і чамусьці, не ўважаючы на ягоную грубіню, целяпаватасьць, мог уявіць яго толькі рухавага, круткага, няўтомнага. Бадай што гэткі і быў агроном Сініцкі.

{{Водступ|2|em}}Тым часам небарака Якуб з ледзьве стрыманаю нецярплівасьцю чакаў свайго прысуду. Ён скрозь сачыў за Сініцкім, ня зводзячы з яго гарачых вачэй, як дзіця з марудлівага бацькі, што, прыехаўшы з кірмашу, ніяк не зьбярэцца паказаць прывезенага гасьцінца. Нарэцце ня вытрымаў ён і запытаў:

{{Водступ|2|em}}— Ну, як-жа гэта мая тлуманіна?

{{Водступ|2|em}}Ён як мага стараўся надаць свайму голасу і {{Абмылка|ўсьмешчы|ўсьмешцы}} сваёй спакойную бязрупатнасьць, ды ня выходзіла: усё роўна чуваць было яго балючае ўзрушэньне. Агроном добрадушна засьмяяўся і палэпаў яго па плячы:

{{Водступ|2|em}}— Хэ-хэ… Ты хочаш хлеб адбіць у мяне… Ды ці толькі ў мяне — тут і па будаўнічай лініі ці мала чаго намудраврана…

{{Водступ|2|em}}Якуб глядзеў на яго, зьбянтэжаны яго жартаўлівым тонам. Тады Сініцкі сказаў зусім сур‘ёзна:

{{Водступ|2|em}}— Во што, Якубе. Я-б гэткага пляну ня склаў, каб мне, скажам, прапанавалі зрабіць для вас… Праўду кажу. Бо ты-ж ведаеш тут кожны лапік зямлі, кожную, у каго якая ёсьць, шаўлюжку, і ўсё гэта ўзяў на ўвагу, падрахаваў, сплянаваў… Маладзец, Якуб… Гэта, ведаеце, праца дык праца…

{{Водступ|2|em}}Апошнія словы Сініцкі сказаў да Зелянюка — гэтым падкрэсьліў сур‘ёзнасьць свае ацэнкі.

{{Водступ|2|em}}Якуб Лакота гарэў ад шчасьця. Значыць, праца ягоная была ня марная! Значыць, ён не дарма сядзеў начамі над гэтымі вялізнымі аркушамі, над гэтай цяжкой, новай, неабыклай для яго справай.

{{Водступ|2|em}}Раптам Якуб пыхнуў увесь, замітусіўся:

{{Водступ|2|em}}— Гэта-ж мы з Мікітам… мы ўдвох…

{{Водступ|2|em}}І — нібы гэта было пільна патрэбна, нібы бяз гэтага ня можна было й абыйсьціся — выбег з „габінэту“, гукнуў малога:

{{Водступ|2|em}}— Сьцёпка. Бяжы, зараз пакліч Мікіту Лаўрынёнка. Скажы, каб як стой быў тут. Ну, смалі!..

{{Водступ|2|em}}Прышоў, Мікіта — дужы хлапчына з масяндзовым тварам, троху сутулаваты, унурысты і маўклівы. Станавіта і нязграбна парукаўся з усімі і з паблажлівай усьмешкай стаў слухаць Якубавы радасныя тлумачэньні. І — нібы згаварыліся — сьледам за ім упёрся ў хату камляваты, безнадзейна заблытаны ў густой паклычанай&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q9mrqbouqgqc13bujoe3sl202gm9l21</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вязьмо (1932).pdf/97</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123376</id>
    <revision>
      <id>285703</id>
      <timestamp>2026-05-15T07:38:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «барадзе дзядзька Тодар Малахаў, сваяк Зелянюковага гаспадара. Прыбег Віктар, бурна засопшыся ад бягні ці можа ад перарванае сустрэчы з Аўгінькай. За ім — яшчэ, і яшчэ, і сыйшліся някліканыя, нечаканыя мала ня ўсе сівалапаўскія актывісты — на вялікую З...»</comment>
      <origin>285703</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5201" sha1="206d1wduaymbgy8imoy145h54dhrrue" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;барадзе дзядзька Тодар Малахаў, сваяк Зелянюковага гаспадара. Прыбег Віктар, бурна засопшыся ад бягні ці можа ад перарванае сустрэчы з Аўгінькай. За ім — яшчэ, і яшчэ, і сыйшліся някліканыя, нечаканыя мала ня ўсе сівалапаўскія актывісты — на вялікую Зелянюкову радасьць і здаволеньне.

{{Водступ|2|em}}Аграном Сініцкі сядзеў сярод гурмы сялян пышна-распараны, тоўсты як самавар, і, як ад самавара, расплывалася ад яго наўкола крэпкая гаспадарская цяплыня, саграваючы дзядзькоў ціхамірна-дзелавым настроем. Нічога не гаварыў ён вялікага, выдатнага — от, перабіраў усякую драбязу, распытваўся, тлумачыў. Але гэтая драбяза набірала ў яго асаблівае значнасьці, трываласьці і трапна ўкліньвалася ў агульную сыстэму новых, прынадных ддя мужычага розуму, меркаваньняў.

{{Водступ|2|em}}Зелянюк адпачываў. Яму давала надзвычайную прыемнасьць сачыць так за паступовым, але пэўным рухам колёктыўнага настрою, якім з дасканалым умельствам кіраваў гэты тоўсьценькі гарбузаваты чалавек. Вось працяліся ўсе спакойнай развагай — паціхлі, утупілі хто куды лятуценна застылыя вочы. Вось занялося лёгкае сумненьне — паўзьнімалі галовы, настаражыліся. Гэта — добра. Гэта наўмысьля ён, таўстун, дазволіў ім на нейкі час пасумнявацца — з сумненьня заўсёды родзіцца мацнейшае пераконаньне. Адно слова, адна нязначная драбязговая заўвага — і сумненьне абярнулася ў упэўнасьць — здаволена ўсьміхаюцца ўжо і пазіраюць адзін на аднаго з вясёлым зьдзіўленьнем (бач ты, як яно, га?). А вось пайшло ўжо глыбей, ужо лёгка-крытычны настрой цалком распускаецца ў прагнай цікавасьці, перарастае ў захапленьне. І ўжо дрыжыць на тварах творчая нецярплівасьць, ужо карціць кожнаму паспрабаваць, рызыкнуць, распачаць, нарэшце, нешта новае, неабыклае.

{{Водступ|2|em}}Зелянюк і ня прымеціў добра, як яно сталася, але скончылася на тым, што загарэлася раптам настойнае злоснае абурэньне на Сівец, на сівецкіх „чыстых“ гаспадароў, што марудзяць толькі, не бяруцца самі і іх, сівалапаўцаў, забаўляюць.

{{Водступ|2|em}}— Што на іх глядзець? Яны, раздуроныя, яны адно глядзяць, каб як лучыць на лёгкі хлеб.

{{Водступ|2|em}}— Яны так і год будуць вілаводзіць, а пры іх і мы сядзім.

{{Водступ|2|em}}— Ня хочаш, дык ня трэба. І бяз іх абыйдземся!

{{Водступ|2|em}}Тут, вядома, значную ролю грала даўная ўзаемная варожасьць паміж Сіўцом і Сівалапамі. Можа, з гэтага і пайшло, можа проста жаданьне казырнуць, падцерці нос фанабэрыстаму Сіўцу штурхнула іх на раптоўную рашучасьць, але загудзелі раптам сівалапаўскія актывісты, каб не чакаць Сіўца, не марудзіць, а ўзяць ды організаваць свой асобны сівалапаўскі колектыў.

{{Водступ|2|em}}— А тады хай хто хоча ідзе да нас, запісваецца.

{{Водступ|2|em}}— Ня ўсё-ж нам да іх хадзіць!

{{Водступ|2|em}}— Ды яшчэ паглядзім тады, каго возьмем, а каго і не!

{{Водступ|2|em}}Зелянюк раптам зьдзівіўся, як гэта дасюль ня прышла яму ў галаву такая простая і трапная думка. Праўда, што многа&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>206d1wduaymbgy8imoy145h54dhrrue</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вязьмо (1932).pdf/98</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123377</id>
    <revision>
      <id>285704</id>
      <timestamp>2026-05-15T07:48:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «ёсьць нездаровага і няпэўнага ў гэтым патрыётычна-задзёрыстым настроі, але ў груньце сваім ідэя правільная. Настрой створаны, глеба гатова, марудзіць нельга, трэба сеяць, каб не спазьніцца, каб не ахаладзеў запал і рашучасьць. Будзе прыклад Сіўцу. Хай с...»</comment>
      <origin>285704</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4750" sha1="27avsabh0yzhwgnnjtopbrqmit63yjn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ёсьць нездаровага і няпэўнага ў гэтым патрыётычна-задзёрыстым настроі, але ў груньце сваім ідэя правільная. Настрой створаны, глеба гатова, марудзіць нельга, трэба сеяць, каб не спазьніцца, каб не ахаладзеў запал і рашучасьць. Будзе прыклад Сіўцу. Хай сабе і конкурэнцыя, гэта не пашкодзіць, а яшчэ паспрыяе агульнаму руху.

{{Водступ|2|em}}І Зелянюк цалком падтрымаў замер сівалапаўскіх актывістаў. Ён нават узяў самахоць на сябе абавязак абладзіць гэту справу з формальнага боку, каб ня было ніякіх затрымак.

{{Водступ|2|em}}Пасьля шумных гарачых размоў позна ўвечары разышліся з Якубавае хаты дзевятнаццаць чалавек сяброў новага Сівалапаўскага колгасу, які меў ужо нават, праўда, толькі ў проекце, гучную і троху прэтэнзійную назву „Наша перамога“.

{{Водступ|2|em}}Калі Зелянюк, развітаўшыся з мужчынамі, узяўся ўжо быў за клямку свае форткі, нехта нязграбна і рвучка скубануў яго за палу. Ён інстынктыўна адшаснуўся ў бок і напружыўся, гатовы даць адпор невядомаму напасьніку, аж на вялікае сваё дзіва, замест сабакі ці яшчэ якой зьвярыны, убачыў каля сябе разматлашаную ў цемры фігуру чалавека. Чалавек стаяў, прыпёршыся да варот, цяжка варушыўся і мармытаў сабе нешта пад нос. Яго грамозднае мешкаватае тулава паказвала відочную тэндэнцыю асесьці на дол — ён быў бязьмеры п‘яны.

{{Водступ|2|em}}— Хто тут?

{{Водступ|2|em}}Чалавек парыўчата таргануўся і на момант адлучыўся ад варот, але зараз-жа зноў узяў ранейшую паставу. Маляўнічым жэстам выставіў наперад руку і загаварыў інтымным шэптам:

{{Водступ|2|em}}— Таварыш… Я — п‘яны… дадушы, п‘яны… Я набраўся, як сьвіньня…

{{Водступ|2|em}}У голасе ў {{Абмылка|яко|яго}} было поўна пакорнага трагізму і разам з тым задаволеньня. Ён нібы каяўся, што п‘яны, і разам выхваляўся гэтым.

{{Водступ|2|em}}Зелянюк пазнаў Паўлюка Гвардыяна. Ён падышоў бліжэй да яго, спагадліва запытаў:

{{Водступ|2|em}}— Дахаты мусіць не патрапіце, дзядзька Паўлюк?

{{Водступ|2|em}}Той махнуў рукой з горкай безнадзейнасьцю:

{{Водступ|2|em}}— Што мне хата? Таваршш…быр…быр…быр…

{{Водступ|2|em}}Ён сабраў усе сілы, каб змагчы наравістае слова, і раптам выгаварыў яго скоранька і выразна:

{{Водступ|2|em}}—…брыгадзір…

{{Водступ|2|em}}Тады сам зьдзівіўся сваёй удачы і паспрабаваў яцічэ раз сказаць, але нічога ня вышла. Зелянюк узяў яго пад пашку.

{{Водступ|2|em}}— Ну, пашлі, дзядзька Паўлюк. Я завяду вас да хаты. Ну-ну сьмялей…Вось так…вось так…

{{Водступ|2|em}}За крокаў дзесяць-пятнаццаць Паўлюк пайшоў больш-менш цьвёрда. Адылі раптам сунуўся, с нечаканай круткасьцю завярнуўся на месцы і стаў перад Зелянюком твар у твар.

{{Водступ|2|em}}— А я да цябе… да вас ішоў, таваршш…бр…я п‘яны, але я сумленны чалавек…&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>27avsabh0yzhwgnnjtopbrqmit63yjn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вязьмо (1932).pdf/99</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123378</id>
    <revision>
      <id>285705</id>
      <timestamp>2026-05-15T08:04:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Водступ|2|em}}Ён нахіліўся да Зелянюковага вуха, каб сказаць па сакрэту, і рыкнуў на ўсю вуліцу:  {{Водступ|2|em}}— Я ўсё скажу, таваршш…Мяне брат напаіў…родны брат… дабрадзей…с-сукін с-сын…  {{Водступ|2|em}}Роўнавага здрадзіла старому, і ён важка ўткнуўся т...»</comment>
      <origin>285705</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4888" sha1="7c772iphwakquzu92b11cw5ap84bauy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}Ён нахіліўся да Зелянюковага вуха, каб сказаць па сакрэту, і рыкнуў на ўсю вуліцу:

{{Водступ|2|em}}— Я ўсё скажу, таваршш…Мяне брат напаіў…родны брат… дабрадзей…с-сукін с-сын…

{{Водступ|2|em}}Роўнавага здрадзіла старому, і ён важка ўткнуўся тварам у Зелянюкова плячо. Зелянюк мякка, але рашуча ўзяў яго аберуч і надаў ягонаму тулаву належны кірунак.

{{Водступ|2|em}}Рушылі далей. Паўлюк жыў у канцы Сівалапаў, і дарога нібы троху ацьверазіла яго. Ён колькі раз памкнуўся быў вызваліцца ад староньняе апекі і пайсьці самастойна, але ня меў удачы. Тады, пакорна здаўшыся на волю Зелянюка, ён дробна сьмяяўся дурнаватым сьмяшком і мармытаў:

{{Водступ|2|em}}— Бач ты…хе-хе!..усё роўна, як п‘яны…як п‘яны, хе-хе-хе… Сам туды, а ногі сюды…сам сюды, а ногі туды…

{{Водступ|2|em}}Хата Паўлюкова была завалена з сярэдзіны сакрэтным завалам: гэтую прамудрасьць стары мусіў зрабіць, як прапіў быў неяк няўмысьля свой апошні замок. І хоць добра ведаў ён, што нідзе ў сьвеце ня знойдзецца чалавека, які-б пагаліўся на ягонае дабро, але ўсё роўна трымаў сакрэт свайго завалу ў строгай таямніцы. Нават цяпер — на што ўжо быў няпрытомны — а ня здрадзіў сябе. Падышоўшы да дзьвярэй, ён з хвіліну стаяў перад імі, нешта сам сабе сьціху мармочучы, а тады абярнуўся і бесцарамонна адпіхнуў Зелянюка ў бок.

{{Водступ|2|em}}Прабачайце…таварыш… замок з сакрэтам…Раз-два (гэтыя, „раз-два“ прайшлі ў яго ў доўгай маруднай шарпаніне яедзе за вушаком)…раз-два…раз-два…і — гатова!

{{Водступ|2|em}}З пышнай ўрачыстасьцю ён расчыніў напята дзьверы і сам адкінуўся ў бок, саступаючы дарогу Зелянюку.

{{Водступ|2|em}}— Калі ласка! Паж-жаласта!..

{{Водступ|2|em}}Зелянюк стрымліваючы сьмех, сігануў у чорную дзірку дзьвярэй. На яго патхнула волкім кісьлявым пахам бруднага жыльля, і ён зразумеў, што сянец у Паўлюка няма, а дзьверы знадворку вядуць адразу ў жылую хату.

{{Водступ|2|em}}Стары зачыніў дзьверы і шамацеў недзе ў цемры, мабыць, шукаючы сярнічак. Зелянюк дастаў свае і запаліў. Цьмяны дрыготны агонь асьвятліў досыць раскошную хату — амаль пустую і страшэнна брудную. Чамусьці з асаблівай рэзкасьцю ўелася ў вочы страшная закарэлая шмотка ня стале і гнілы сноп саломы ў качарэжніку, пастаўлены туды няма ведама з якім прызначэньнем. Шмотка была, здаецца, адзіным прадстаўніком у гэтай хаце тканых вырабаў — хата ўрачыста блішчэла старою зашмальцаванаю гольлю.

{{Водступ|2|em}}Паўлюк нёс аднекуль з запечча маленькую ўбогую газовачку. Зелянюк хацеў быў узяць яе, каб запаліць, але стары таемна паківаў на яго пальцам.

{{Водступ|2|em}}— Я сам…Я яе ведаю ўжо навылет…Яна ў мяне кап…карп…

{{Водступ|2|em}}Ён безнадзейна заблытаўся ў слове, скрывіўся з патугі і нездаволеньня, адылі знайшоў выйсьце ў больш прасьцейшым:&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7c772iphwakquzu92b11cw5ap84bauy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вязьмо (1932).pdf/100</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123379</id>
    <revision>
      <id>285706</id>
      <timestamp>2026-05-15T08:10:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Водступ|2|em}}— Дрэнь…Паршывая дрэнь…  {{Водступ|2|em}}І, поркаючыся над газоўкаю, ён ня спускаў з твару горкае міны, поўнае пагарды да „паршывае дрэні“.  {{Водступ|2|em}}Зелянюк сеў пры стале на калодку і ўзіраўся у старога. Яму ўспомніўся бачаны калісь у ма...»</comment>
      <origin>285706</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5077" sha1="0w8kq2zoz5edi165wrj57kkmjiluddt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}— Дрэнь…Паршывая дрэнь…

{{Водступ|2|em}}І, поркаючыся над газоўкаю, ён ня спускаў з твару горкае міны, поўнае пагарды да „паршывае дрэні“.

{{Водступ|2|em}}Зелянюк сеў пры стале на калодку і ўзіраўся у старога. Яму ўспомніўся бачаны калісь у малыя гады малюнак страшнога чараўніка, які нешта рабіў, схіліўшыся над дзівосным начыньнем. Паўлюк быў падобны да таго чараўніка. Мігатлівы няслухмяны бляск газоўкі вырываў з цемры твар яго грубымі кавалкамі, якія ўяўленьне складала ў пачварнае нялюдзкае аблічча. Рэдкая нібы павыдзіраная барада, скрозь якую, сьвіцілася друзлая карабатая скура, надавала твару злы д‘ябалскі выраз. І да гэтага — крукаватыя дрыжачыя рукі з набраклымі неўвароткімі пальцамі, панура скурчаная постаць, абвешаная жудаснымі лахманамі, што канчаткова страцілі свой першапачатковы выгляд.

{{Водступ|2|em}}Нарэшце газоўка сяк-так загарэлася, і стары скрывіўся ў здаваленай усьмешцы.

{{Водступ|2|em}}— Я яе знаю…Мы ўжо з ёй век зьвекавалі…хе-хе…Яна ў мяне кап…карп…

{{Водступ|2|em}}Зноў не сказалася слова, але цяпер стары бязуважна махнуў на яго рукой — ліха яго бяры!

{{Водступ|2|em}}Ён сеў на лаўку і млява пахіліў галаву. Зелянюку здалося, што ён хоча драмаць, і ён устаў ужо быў, каб ісьці, але Паўлюк раптам усхапіўся і затрымаў яго.

{{Водступ|2|em}}— Чакай…чакай…Ты ў мяне-ў гасьцях, таварыш…быр…быр… Але частаваць няма чым…прабачай…Сядайце, паж-жаласта…

{{Водступ|2|em}}І сам сеў на месца, зноў пахіліў галаву. Потым загаварыў ціха і сьцеражліва, нібы адкрываў якую таямніцу.

{{Водступ|2|em}}— Я — п‘яны…Я ўчора піў і сягоньня піў…і заўтра…Брат паіў… Разумееш…свой брат…Цімахвей Міронавіч…А я — Павал Міронавіч…Паўлюк…п‘яніца…Я табе ўсё скажу. Чакай сядзі тут…

{{Водступ|2|em}}Ён нахіліўся да Зелянюка і зашаптаў:

{{Водступ|2|em}}— А чаму ён поіць мяне, га? Мя ведаеш?.. А я ведаю…

{{Водступ|2|em}}І стары хітра падміргнуў Зелянюку.

{{Водступ|2|em}}Ён разумненькі, ого!..Ён хоча, каб я рабіў, як яму трэба. Каб я слухаў усё ды яму пераказваў. Я — бедняк…разумееш? Мне ўсюды хады адкрыты…Я, калі хочаш, і на ячэйку пайду… і ў комуністы запішуся… Што, ня возьмеце? Га? Ня возьмеце?

{{Водступ|2|em}}Зелянюк супакоіў яго, і ён раптам упаў у сэнтымэнтальную ласку.

{{Водступ|2|em}}— Ты добры хлопец…дадушы, добры…Я шаную… люблю цябе… А ён ня любіць, баіцца…ха-ха… Сьвіньня ён, хоць і брат…Чуеш ты, таварыш… Ён-жа мяне са сьвету зьвёў, ён мяне загубіў… дадушы загубіў…Ты думаеш, гэта я так заўсёды? Думаеш, я ня быў гаспадаром?..Чакай, чакай…я пакажу табе зараз…

{{Водступ|2|em}}Важка баўтнуўшыся тулавам, ён рушыўся з лаўкі і патупаў па хаце. З нечаканым спрытам узьлез на печ і пачаў поркацца там. Зелянюк зірнуў сьледам за ім, і вока яго прыемна адпачыла ад нуднае хатняе пустаты: на печы было поўна ўсякага гаспадарчага гломазду. Там былі і ўбогія выстанкі калішняй адзежы,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0w8kq2zoz5edi165wrj57kkmjiluddt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf/38</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123380</id>
    <revision>
      <id>285707</id>
      <timestamp>2026-05-15T08:11:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «на дуба, пылядзѣць, ци йдзець собака на судъ. Ажъ видзиць: идуць собаковы свѣтки; котъ угору хвостъ задравъ, пятухъ пяець, а кривая сучка йдзець по дорози, ды ўсё — шталгикъ, шталгикъ! Мядзьвѣдзь спужався и кажець вовку ды парсюку: пылядзите-тка, якея яго с...»</comment>
      <origin>285707</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5885" sha1="4v9jzmaiflf1g8iy75s1usckyu46830" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;на дуба, пылядзѣць, ци йдзець собака на судъ. Ажъ видзиць: идуць собаковы свѣтки; котъ угору хвостъ задравъ, пятухъ пяець, а кривая сучка йдзець по дорози, ды ўсё — шталгикъ, шталгикъ! Мядзьвѣдзь спужався и кажець вовку ды парсюку: пылядзите-тка, якея яго свѣтки: одзинъ кричиць, другей пику нясець, а одзинъ ўсе каменьня собираець. Вотъ коли намъ уздадуць! Давай тоды яны ховатца мядзьвѣдзь ящо выше полѣзъ, парсюкъ ⁶) у мохъ закопався, тольки хвосцикъ видаць, а вовкъ у болото подъ кустъ. Приходзиць собака съ своими свѣтками; пылядзяць, ажны никого нема. Сѣли яны, ждуць. Вотъ парсюкъ лежавъ, лежавъ подъ мохомъ ды й ставъ хвостомъ шаволиць. Котъ подумавъ, што гето мышь шаволитца, ды цапъ за хвостъ! А парсюкъ якъ ускочиць, якъ чухнець, якъ побяжиць! Котъ зляку ды на дуба, а мядзьвѣдзь думыець, што гето по яго, ды зъ дуба доловъ, ды якразъ на вовка. И давай уси уцекаць! Такъ яны у сихъ и разогнали. ⁴) И не было ниякого суду.

{{Водступ|2|em}}''Д. Коровины, сѣнн. у.''

{{Водступ|2|em}}Вар. 1) Проциснылиси яны подъ ноги людзёмъ, ды подъ печь. Тоды субака пуваливъ хвостомъ свѣтычъ, ды на столъ. Набравъ, набравъ тамъ пироговъ, мяса, горѣлки, ды подъ печь. Вотъ и стали яны пиць и ѣсци.... 2) Собака, въ благодарность за помощь, обѣщала позвать волка на веселье, «Якъ толькя начнетца вясельля, я выйду за гумно и завыю. Тоды ты приходзи. Вотъ, якъ началося вясельля, субака вышувъ за гумно и завывъ Вовкъ и прибѣгъ....» Теперь, когда волка на весельѣ побили, онъ чувствуетъ себя обиженнымъ: «Я табѣ гетаго не подарую, што ты мяне позвавъ на вясельля, ды чуць мяне не забили: будземъ судзитца. 3) Свѣтками собаки бываютъ и котъ да козелъ. Тогда медвѣдь, наблюдавшій на дубѣ, говоритъ: йдзець енъ зъ дзѣдомъ, ды штыхомъ; яны насъ позаколюць; будземце-тка хуватца!» 4) Медвѣдь, свалившисъ съ дуба, убился, волкъ и парсюкъ убѣжали. «Собака принтовъ и давай ѣсци мядзьвѣдзя. Ѣвъ, ѣвъ, объѣвся, и самъ тамъ здохъ. Ср. Афан. II, 75, Мѣсто волка занимаетъ медвѣдь. Послѣ вечеринки медвѣдь убѣжалъ. О судѣ нѣтъ упоминанія, но прибавленъ эпизодъ о старой кошкѣ, прогнанной хозяевами, 5) Эпизодъ этотъ разсказывается и такъ. Вовкъ упився и собака упився. Вотъ, якъ тольки музыка зайгравъ на скрипку, вовкъ и говориць собаку: слухай, братъ: я ня уцерплю, запяю, бо дужа красиво йграюць! И запѣвъ. Госци вяседьные почули..... 6) Парсюкъ замѣняется барсюкомъ и барсукомъ.

{{ц|'''11. Дѣдъ да баба и вовкъ.'''|памер=120%}}

{{Водступ|2|em}}Живъ сабѣ дѣдъ да баба, й была у ихъ унучка, сучка, семярко овецъ, и быкъ половецъ. Прочувъ объ етымъ вовкъ. Пришовъ ёнъ къ имъ подъ вокно, и запѣвъ свою пѣсню: «уву, уву! уву! подыйду подъ гору — на той горѣ — соломяна хатка — у той хатцы дѣдъ да бабка — унучка, сучка — семярко овецъ и быкъ половецъ!» Баба и кажа: дѣдка! хорошо пяе! нумъ, мы овечачку яму отдадимъ! Отдали вовку овечку. Ёнъ за гору, за гору, да й зъѣвъ овцу. На другій день подыходя изновъ подъ вокно; «Уву! уву! уву! подыйду подъ гору — на той горѣ — соломяна хатка — у той хатцы дѣдъ и бабка — унучка, сучка — шестярко, овецъ да быкъ половецъ!» — Ай, дѣдка! якъ енъ хорошо пяе! Думъ, мы ще одну овечачку дадимъ! Дали вовку и другую овечку. Ёнъ за гору, за гору, да й зъѣвъ. На другій день приходя за третьтяй овечкой. Подыйшовъ подъ вокно и пяѐ: «уву! уву! уву! подыйду подъ гору — на той горѣ — {{перанос-пачатак|п=со|к=ломяна}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4v9jzmaiflf1g8iy75s1usckyu46830</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>285708</id>
      <parentid>285707</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T08:11:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>285708</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5897" sha1="l6p774h24e8walh1y1qx2hp88dnw89a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;на дуба, пылядзѣць, ци йдзець собака на судъ. Ажъ видзиць: идуць собаковы свѣтки; котъ угору хвостъ задравъ, пятухъ пяець, а кривая сучка йдзець по дорози, ды ўсё — шталгикъ, шталгикъ! Мядзьвѣдзь спужався и кажець вовку ды парсюку: пылядзите-тка, якея яго свѣтки: одзинъ кричиць, другей пику нясець, а одзинъ ўсе каменьня собираець. Вотъ коли намъ уздадуць! Давай тоды яны ховатца мядзьвѣдзь ящо выше полѣзъ, парсюкъ ⁶) у мохъ закопався, тольки хвосцикъ видаць, а вовкъ у болото подъ кустъ. Приходзиць собака съ своими свѣтками; пылядзяць, ажны никого нема. Сѣли яны, ждуць. Вотъ парсюкъ лежавъ, лежавъ подъ мохомъ ды й ставъ хвостомъ шаволиць. Котъ подумавъ, што гето мышь шаволитца, ды цапъ за хвостъ! А парсюкъ якъ ускочиць, якъ чухнець, якъ побяжиць! Котъ зляку ды на дуба, а мядзьвѣдзь думыець, што гето по яго, ды зъ дуба доловъ, ды якразъ на вовка. И давай уси уцекаць! Такъ яны у сихъ и разогнали. ⁴) И не было ниякого суду.

{{Водступ|2|em}}''Д. Коровины, сѣнн. у.''

{{smaller|{{Водступ|2|em}}Вар. 1) Проциснылиси яны подъ ноги людзёмъ, ды подъ печь. Тоды субака пуваливъ хвостомъ свѣтычъ, ды на столъ. Набравъ, набравъ тамъ пироговъ, мяса, горѣлки, ды подъ печь. Вотъ и стали яны пиць и ѣсци.... 2) Собака, въ благодарность за помощь, обѣщала позвать волка на веселье, «Якъ толькя начнетца вясельля, я выйду за гумно и завыю. Тоды ты приходзи. Вотъ, якъ началося вясельля, субака вышувъ за гумно и завывъ Вовкъ и прибѣгъ....» Теперь, когда волка на весельѣ побили, онъ чувствуетъ себя обиженнымъ: «Я табѣ гетаго не подарую, што ты мяне позвавъ на вясельля, ды чуць мяне не забили: будземъ судзитца. 3) Свѣтками собаки бываютъ и котъ да козелъ. Тогда медвѣдь, наблюдавшій на дубѣ, говоритъ: йдзець енъ зъ дзѣдомъ, ды штыхомъ; яны насъ позаколюць; будземце-тка хуватца!» 4) Медвѣдь, свалившисъ съ дуба, убился, волкъ и парсюкъ убѣжали. «Собака принтовъ и давай ѣсци мядзьвѣдзя. Ѣвъ, ѣвъ, объѣвся, и самъ тамъ здохъ. Ср. Афан. II, 75, Мѣсто волка занимаетъ медвѣдь. Послѣ вечеринки медвѣдь убѣжалъ. О судѣ нѣтъ упоминанія, но прибавленъ эпизодъ о старой кошкѣ, прогнанной хозяевами, 5) Эпизодъ этотъ разсказывается и такъ. Вовкъ упився и собака упився. Вотъ, якъ тольки музыка зайгравъ на скрипку, вовкъ и говориць собаку: слухай, братъ: я ня уцерплю, запяю, бо дужа красиво йграюць! И запѣвъ. Госци вяседьные почули..... 6) Парсюкъ замѣняется барсюкомъ и барсукомъ.}}

{{ц|'''11. Дѣдъ да баба и вовкъ.'''|памер=120%}}

{{Водступ|2|em}}Живъ сабѣ дѣдъ да баба, й была у ихъ унучка, сучка, семярко овецъ, и быкъ половецъ. Прочувъ объ етымъ вовкъ. Пришовъ ёнъ къ имъ подъ вокно, и запѣвъ свою пѣсню: «уву, уву! уву! подыйду подъ гору — на той горѣ — соломяна хатка — у той хатцы дѣдъ да бабка — унучка, сучка — семярко овецъ и быкъ половецъ!» Баба и кажа: дѣдка! хорошо пяе! нумъ, мы овечачку яму отдадимъ! Отдали вовку овечку. Ёнъ за гору, за гору, да й зъѣвъ овцу. На другій день подыходя изновъ подъ вокно; «Уву! уву! уву! подыйду подъ гору — на той горѣ — соломяна хатка — у той хатцы дѣдъ и бабка — унучка, сучка — шестярко, овецъ да быкъ половецъ!» — Ай, дѣдка! якъ енъ хорошо пяе! Думъ, мы ще одну овечачку дадимъ! Дали вовку и другую овечку. Ёнъ за гору, за гору, да й зъѣвъ. На другій день приходя за третьтяй овечкой. Подыйшовъ подъ вокно и пяѐ: «уву! уву! уву! подыйду подъ гору — на той горѣ — {{перанос-пачатак|п=со|к=ломяна}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l6p774h24e8walh1y1qx2hp88dnw89a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf/39</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123381</id>
    <revision>
      <id>285709</id>
      <timestamp>2026-05-15T08:28:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=со|к=ломяна}} хатка — у той хатцы дѣдъ и бабка — унучка, сучка — пятерко овецъ и быкъ половецъ!» — Дѣдка! якъ хорошо пяѐ! Нумо, дадимъ яму яще одну овечку! Дали и ще одну овцу, Вовкъ за гору, за гору, да й зъѣвъ. На другій день изновъ иде подъ...»</comment>
      <origin>285709</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5482" sha1="l8cy219b4i27hb16xxm2v6qhzq92517" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос-канец|п=со|к=ломяна}} хатка — у той хатцы дѣдъ и бабка — унучка, сучка — пятерко овецъ и быкъ половецъ!» — Дѣдка! якъ хорошо пяѐ! Нумо, дадимъ яму яще одну овечку! Дали и ще одну овцу, Вовкъ за гору, за гору, да й зъѣвъ. На другій день изновъ иде подъ вокно и пяе. свою пѣсню: «уву! уву! уву! подыйду подъ гору — на той горѣ — соломяна хатка — у той хатцы дѣдъ и бабка — унучка, сучка — четверко овецъ и быкъ половецъ!» — Нумо, дѣдка, дадимъ яму ще одну овечачку: бачъ, хорошо пяе! Дали изновъ овцу. Вовкъ за гору, за гору, и зъѣвъ. Назаўтраго изновъ иде подъ вокно: «уву! уву! уву! подыйду подъ гору — на той горѣ — соломяна хатка — у той хатцы дѣдъ да бабка — унучка, сучка — тройко овецъ и быкъ половецъ!» — Бачъ, дѣдка, якъ хорошо пяе! нумъ мы дадимъ яму ще овечачку! Дали вовку ще одну овечку. Ёнъ за гору, за гору, и зъѣвъ овцу. На другій день опять подыходя подъ вокно и пяе свою пѣсню: «уву! уву! уву! подыйду подъ гору — на той горѣ — соломяна хатка — у той хатцы дѣдъ да бабка — унучка, сучка — двойко овецъ и быкъ половецъ!» Баба кажа: дѣдка! хорошо пяе! нумъ-тя ще одну овечку дадимъ! Дали ще одну. Вотъ, и тую зъѣвъ за горой. А назаўтраго изновъ иде, заводя свою пѣсню: «уву! уву! уву! подыйду подъ гору — на той горѣ — соломяна хатка — у той хатцы дѣдъ и бабка — унучка, сучка — одна овечачка ды быкъ половецъ!» — Дѣдка, хорошо пяе! дадимо ўже и етую овечачку. Узяли и отдали послѣдняго овечку. На другій день приходя уже за воломъ: «уву! уву! уву! подыйду подъ гору — на той горѣ — соломяна хатка — у той хатцы дѣдка да бабка — унучка, сучка, и быкъ половецъ!» Отдали яму ўже и вола. Вовкъ за гору, за гору, и зъѣвъ вола. И самъ изновъ иде подъ вокно: «уву! уву! уву! Подыйду подъ гору — на той горѣ — соломяна хатка — у той хатцы дѣдка да бабка — унучка, и сучка!» — Дѣдка, хорошо пяе! Нумъ-тя ще и сучку отдадим! Дали вовку и сучку. Енъ и тую зъѣвъ за горой. А на другій день зновъ приходя: «уву! уву! уву! подыйду подъ гору — на той горѣ — соломяна хатка — у той хатцы дѣдъ и бабка, да унучка!» — Ну, што, дѣдъ? Нумъ, и ўнучку отдадим! Нечаго дѣлать: отдали и ўнучку. Вовкъ зъѣвъ унучку, а на другій день приходя и за бабой: «уву! уву! уву! подыйду подъ гору — на той горѣ — соломяна хатка — у той хатцы дѣдъ и бабка!» Ничего тутъ дѣдъ не подѣлавъ: отдавъ вовку и бабу; оставсь одинъ жить.

{{Водступ|2|em}}''С. Переростъ, гом. у.''

{{ц|'''12. Вовкъ дурень.'''|памер=120%}}

{{Водступ|2|em}}Живъ сабѣ одзинъ старикъ. И було у яго три сыны. Тоды тыя сыны не захоцѣли боли кормиць бацьки, уклали яму у торбу хлѣба ды сала кусокъ и выпихнули яго вонъ за порогъ. Ёнъ и пошовъ у свѣтъ. На дорози у ягоды й разулася нога. Знявъ енъ торбу и ставъ подбуваць. Бяжиць вовкъ, почувъ сало, ды кажець: дай мнѣ сала зьѣсь! А старикъ кажець: ахъ ты, католикъ &lt;ref&gt;Въ сѣнн. у. „католикъ“, въ гомельск. «полякъ» — бранныя слова&lt;/ref&gt; ты! гэто жъ пятница — постъ! Скульля зьѣжъ! Вовкъ и побѣгъ. Пробѣгъ три пядзи — видзиць, ходзиць тамыцьки быранъ зъ ягненкымъ. «Быранъ, а быранъ! я абы цябе зьѣмъ, абы твойго ягненка!» Тоды быранъ кажець: нѣ, вовкъ, ня ѣжъ! Ты у мяне будзешъ за кума. Идзи ды сядзь на&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l8cy219b4i27hb16xxm2v6qhzq92517</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вязьмо (1932).pdf/101</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123382</id>
    <revision>
      <id>285710</id>
      <timestamp>2026-05-15T09:59:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «і павышчарблены гліняны посуд, нейкая дзежачка, і нават худы рабраваты дзяркач. Відаць, там была ўласна Паўлюкова кватэра, а пустая хата служыла ёй толькі прыдзьвер‘ем.  {{Водступ|2|em}}Паўлюк дастаў з печы нешта завінутае ў рудую шмотачку і, паднёсшы да ст...»</comment>
      <origin>285710</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4727" sha1="rnd14o5iaa2y5eovihdpurmo1lqcciz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;і павышчарблены гліняны посуд, нейкая дзежачка, і нават худы рабраваты дзяркач. Відаць, там была ўласна Паўлюкова кватэра, а пустая хата служыла ёй толькі прыдзьвер‘ем.

{{Водступ|2|em}}Паўлюк дастаў з печы нешта завінутае ў рудую шмотачку і, паднёсшы да стала, стаў асьцярожна раскручваць.

{{Водступ|2|em}}— Во што… Зірнеце, таварыш… га?…

{{Водступ|2|em}}Гэта была фотографія дзяўчынкі гадоў у пятнаццаць, апранутай у гімназыйнуію уніформу. Тлустыя плямы, якімі пакрыта была картка, надавалі бязьмежна пакрыўджаны выгляд міньятурнаму жаласна-наіўнаму, як у птушаняці тварыку.

{{Водступ|2|em}}Стары шаптаў набожна і ціха, як пры нябожчыку:

{{Водступ|2|em}}— Дачка… Родная дачка… У гімназыі вучыў… у пятай клясе… Такая была… такая…

{{Водступ|2|em}}Зелянюк чакаў, што ён заплача, і гэтыя раптоўныя сьлёзы былі яму зразумелыя. Але дужа дзіўна, не пазвычайнаму плакаў гэты стары. Ён не хаваў твару, не закрываўся рукамі, а толькі адхінуў у бок галаву, каб не запляміць сьлязьмі фотографіі, і зьлёгку нахіліўся — пэўна, каб латвей было сьлёзам сьцякаць па карабатым твары. І яны цяклі спорна, дружна, весела, даганяючы адна адну, абмінаючы, то хаваючыся ў глыбокіх разлогах зморшчак, то зноў выбягаючы на грубыя, хваравіта-набраклыя ўзгоркі. А ў гэты час стары Паўлік пацешна чмыхаў сваім вялізным бульбаватым носам, і ў гэтым чмыханьні ня было ніякага падабенства плачу — больш падобна было да стрыманага нзрвовага сьмеху.

{{Водступ|2|em}}Адплакаўшыся, стары стаў амаль што цьвярозы. Ён спакойна закруціў у шмотку няшчасную фотографію, паклаў яе пры сабе на стол, сеў і стаў тлумачыць зусім складна, разважна:

{{Водступ|2|em}}— Памерла дачка. Даўно ўжо памерла. З гэтага і пайшло ўсё. Яна доўга хварэла, усё лячылі, думалі — палепшае. Многа грошай трэба было, а іх ня надта й было. У яго браў, у брата. А ён даваў — чаму, не! Ён-жа дабрадзей такі. І распісачкі браў… Ну, а потым — стоп! Падрахаваліся… Ну, і вышла, што я ўвесь чыста ў яго руках. Хату, дзякуй яму, пакінуў. Во гэту самую… А больш нічога…усё забраў…Ня судзіліся мы — так, па-добраму, як браты…

{{Водступ|2|em}}— А дачцэ не далі рады?

{{Водступ|2|em}}Зелянюк зрабіў гэта запытаньне проста так, дзеля размовы, але старога яно чамусьці ўзяло за жывое. Ён сударгава схапіў Зелянюка за рукаў і, жаласна зазіраючы яму ў вочы, загаварыў з старым, ужо абыклым яму болем:

{{Водступ|2|em}}— Вылечылі-б… дадушы, вылечылі-б… Не хапіла… Яшчэ каб якіх з паўсотні! Харчы трэба было добрыя даць. Ад харчоў, казалі, усё будзе…

{{Водступ|2|em}}— А ён больш ня даў?

{{Водступ|2|em}}Стары горка засьмяяўся.

{{Водступ|2|em}}— Ха-ха…Ня было больш рахубы даваць…Даваў, пакуль было пад што…Дабрадзей.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rnd14o5iaa2y5eovihdpurmo1lqcciz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вязьмо (1932).pdf/102</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123383</id>
    <revision>
      <id>285711</id>
      <timestamp>2026-05-15T10:09:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Водступ|2|em}}У старых асьлізлых вачох у яго з-пад алкогольнага туману, з-пад старэчае бязуважнасьці бліснуў нарэшце востры агенчык нянавісьці і дзівосным чынам зрабіў яго больш падобным да чалавека. Разам з нянавісьцю адрадзіўся і бледы цень чалавеча...»</comment>
      <origin>285711</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4741" sha1="rdiy9spx8sws62lovuvo94rdaitp4mz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}У старых асьлізлых вачох у яго з-пад алкогольнага туману, з-пад старэчае бязуважнасьці бліснуў нарэшце востры агенчык нянавісьці і дзівосным чынам зрабіў яго больш падобным да чалавека. Разам з нянавісьцю адрадзіўся і бледы цень чалавечага гонару, калупнуў старое нутро джгалам прыкрых згрызот.

{{Водступ|2|em}}— Прапашчы я чалавек, таварыш… Гарэлка губіць мяне… Як старая памёрла, дык я зачаў…Утрымкі ня маю…І да яго хаджу…зьдзекі цярплю. Ці-ж ён, думаеце, мяне як чалавека прымае? Як сабаку якому кіне костку дый патурыць вон… А яшчэ прымушае хадзіць усюды, выслухваць, што дзе пра яго гавораць, што дзе ладзяць супроць яго. Значыцца, нібы як за шпіёна ў яго служу…ха-ха…

{{Водступ|2|em}}Зелянюк халаднавата ўсьміхнуўся.

{{Водступ|2|em}}— Нашто ты гаворыш мне гэта, дзядзька Паўлюк?

{{Водступ|2|em}}Стары замятушыўся.

{{Водступ|2|em}}— Вось аб гэта-ж… Наўмысьля кажу… Даўно ўжо хацеў сказаць… Ня пускайце мяне нікуды, ганіце мяне, як сабаку… Усёроўна — прапашчы я чалавек…Свайму найгоршаму злосьніку падслужваюсь… Паганствам займаюся…Дык вось…ганіце мяне, як паршывага сабаку… ганіце адусюль…

{{Водступ|2|em}}Зелянюк устаў, ладзячыся ісьці. Падышоў да Паўлюка, паклаў яму руку на плячо.

{{Водступ|2|em}}— Во што, дзядзька Пайлюк. Ніхто цябе ніадкуль ня гнаў і гнаць ня будзе. Тое, што ты там пераказваеш каму, нас ані не абыходзіць. Мы, дзядзька, не хаваемся, робім усё наадкрыта. Наша справа не патрабуе ніякіх сакрэтаў, бо япа агульная, усіхная, яе робіць уся грамада. Разумееш? Ну, а што да цябе… Можа яшчэ паспрабуем як узяцца за справу, га? Можа яшчэ і ня ўсё прапала? У колгас-жа пойдзеш да нас? Ці мо яшчэ будзеш каля брата круціцца? Га? Дзядзька Паўлюк…

{{Водступ|2|em}}Паўлюк засьмяяўся сіпучым здушаным сьмехам. Яго сьлізкія вочы паплылі хісткім агнём лісьлівай давольнасьці. Ён раптам схапіў Зелянюкову руку і гучна, мокра яе пацалаваў.

{{Водступ|2|em}}Зелянюк пасьпешна пайшоў з хаты, заціскаючы ў сабе мімавольнае пачуцьцё агіды.

{{Ініцыял|3}} Галілеева „цыркулярная“ бяздымная печка цеперся ўжо стаіць занядбаная, кінутая сваім гаспадаром у самы рашучы момант, калі ўжо во-во гатова было канчаткова разьвязацца няпэўнае пытаньне яе жыцьця ці сьмерці.

{{Водступ|2|em}}Галілею ня тое ў галаве. У Галілея пільнейшыя і важнейшыя клопаты: ён да гэтага часу яшчэ ніяк ня можа дайсьці глыбокага карэннага сэнсу падзей, што разьвінаюцца вакол яго з бурнай няўхільнай напорнасьцю.

{{Водступ|2|em}}Якая гэта ідзе рэволюцыя? Супроць каго яна йдзе? Хто мусіць быць яе ворагам і хто прыяцелем? Дзіўны чалавек гэты Галілей! Яму мала таго, што чуе ён дзень у дзень на розных сходах ды мітынгах, яму мала таго, што&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rdiy9spx8sws62lovuvo94rdaitp4mz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вязьмо (1932).pdf/103</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123384</id>
    <revision>
      <id>285712</id>
      <timestamp>2026-05-15T10:20:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «бачыць ён сам на свае ўласныя вочы ў Сіўцы — ён шукае яшчэ нечага агульнага і глыбокага, адзінага ў сваёй першаістотнай глыбіні. Ад людзей ён чакае не тлумачэньняў, ня інструкцый, не ўгавораў — ён хоча пачуць нейкае мудронае, менавіта мудронае, усеабды...»</comment>
      <origin>285712</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4545" sha1="b475w917bu15gbmbjiywo8nn7o1cnge" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;бачыць ён сам на свае ўласныя вочы ў Сіўцы — ён шукае яшчэ нечага агульнага і глыбокага, адзінага ў сваёй першаістотнай глыбіні. Ад людзей ён чакае не тлумачэньняў, ня інструкцый, не ўгавораў — ён хоча пачуць нейкае мудронае, менавіта мудронае, усеабдымнае слова, якое-б яснай маланкай асвяціла яму затуманены кругавід. А гэтага мудронага слова, як на тое ліха, ніхто яму ня хоча ці ня ўмее сказаць. І мардуецца стары ў нязбыўных турботах, блудзіць па глухім гушчары сумненьняў, калоціцца ад ліхога трывожнага страху.

{{Водступ|2|em}}Газэт і кніжок Галілей ня чытае. Кніжкі ён паважае толькі тэхнічныя, а ад усяго іншага друкаванага ўнікае з дзівочнаю палахлівасьцю: баіцца, каб не атлуміцца. Адылі паспрабаваў чытаць газэтку, дык уражаньне асталося такое, нібы ўхапіў за сярэдзіну, а да пачатку, як ні біўся, не патрапіў дапасьці. Тады кінуў. Пачаў завіхацца каля людзей, браў іх хітрыкамі, топкай дыплёматыяй, вышукваў, вынюхваў, што хорт, і не знаходзіў таго, чаго шукаў.

{{Водступ|2|em}}І вось нарэшце адважыўся Галілей на апошнюю канчатковую акцыю: рашыў пайсьці напрасьцень, стаць адкрыта — твар у твар — перад людзьмі і вымагаць ад іх патрэбнага яму, мудронага слова. Абмеркаваўшы дакладны плян і набраўшыся духу, рушыў стары мудрагель у цудоўную сваю экспэдыцыю!

{{Водступ|2|em}}Першы па чарзе быў слаўны кіраўнік драмгуртка і местачковы філёзоф-аптэкар Плакс.

{{Водступ|2|em}}Галілей уступіў у аптэку э рашуча-дзелавым заклапочаным выглядам, які нават зьдзівіў аптэкара.

{{Водступ|2|em}}Прывітаўся ён, праўда, як зазвычай, з адменнаю далікатнасьцю і назваў свайго прыяцеля „доктарам“, што заўсёды ўзьнімала ў аптэкаравым сэрцы мілоснае задавальненьне. Але, прывітаўшыся, ня стаў, як звычайна, разглядаць з набожнай павагаю таемна-бліскучыя шэрагі аптэчных прыладаў, не зрабіў ніводнага прасякнутага нясьмелай цікавасьцю запытаньня, а стаў ля парога і з відочнай нецярплівасьцю чакаў, пакуль выйдуць усе наведавальнікі.

{{Водступ|2|em}}Нешта дзядзька Галілей дужа сярдзіты сягоньня? Ці не зрабіў дзядзька Галілей якога новага вынаходзтва?

{{Водступ|2|em}}Галілей прыцюпаў да Плаксавае катэдры і схапіў з яе карандаш.

{{Водступ|2|em}}— Вось карандаш? Ага… Карандаш?

{{Водступ|2|em}}— Бязумоўна, карандаш.

{{Водступ|2|em}}— Ты ведаеш, што гэта карандаш?

{{Водступ|2|em}}— Чаму-б я меў гэтага ня ведаць?

{{Водступ|2|em}}— І ты спакойны?

{{Водступ|2|em}}— Няма ніякай прычыны турбавацца…

{{Водступ|2|em}}— Ага… А вось каб ты бачыў і ня ведаў, што гэта… Га? Ці быў-бы спакойны тады?…

{{Водступ|2|em}}Аптэкар дамысна засьмяяўся.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b475w917bu15gbmbjiywo8nn7o1cnge</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вязьмо (1932).pdf/104</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123385</id>
    <revision>
      <id>285713</id>
      <timestamp>2026-05-15T10:56:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Водступ|2|em}}— Хе-хе… Я разумею, Галілей, аб чым справа. У цябе ў нутры загарэліся творчыя шуканьні. Ты нешта бачыш і не разумееш, і таму ты неспакойны… Пакладзі карандаш, і мы з зараз з табой памяркуем… Тэма?  {{Водступ|2|em}}Галілей троху спалохаўся.  {{Вод...»</comment>
      <origin>285713</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4819" sha1="8wziwagnwzz675w1p4wz0hc1mgu3lz8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}— Хе-хе… Я разумею, Галілей, аб чым справа. У цябе ў нутры загарэліся творчыя шуканьні. Ты нешта бачыш і не разумееш, і таму ты неспакойны… Пакладзі карандаш, і мы з зараз з табой памяркуем… Тэма?

{{Водступ|2|em}}Галілей троху спалохаўся.

{{Водступ|2|em}}— Ага… Што гэта, доктар, тэма?

{{Водступ|2|em}}— Гэта значыць — аб чым мы маём з табой гаманіць. Што цябе непакоіць?

{{Водступ|2|em}}Галілей сабраў ўсе свае сілы і адпаліў:

{{Водступ|2|em}}— Ня ведаю зусім, што цяпер дзеецца…

{{Водступ|2|em}}— Дзе?

{{Водступ|2|em}}— Усюды, доктар… ага ўсюды… Чаго яны, людзі, замятусіліся? Куды яны пнуцца?

{{Водступ|2|em}}Аптэкар Плакс няўцямна паварушыў правым плячом.

{{Водступ|2|em}}— Кажуць, што ў соцыялізм. Але дзе ён, той соцыялізм, я ня ведаю, Галілей. Гэта — не карандаш…

{{Водступ|2|em}}Галілей у раптоўнай злараднасьці затрос барадзёнкай.

{{Водступ|2|em}}— Ага, ня ведаеш? Ня ведаеш, доктар?… І я ня ведаю… нічога ня ведаю…

{{Водступ|2|em}}Плакс зразумеў, што троху схібіў, і, каб замацаваць свой аўторытэт, пусьціўся ў крайнюю філёзофію.

{{Водступ|2|em}}— Чуеш, Галілей… Вазьмі камок зямлі і шыбні яго куды хочаш. І вось ён ляціць… І што ты думаеш, на ім, гэтым камку, ня будзе жывога жыцьця? Ты думаеш, ня поўна там будзе ўсякага паскуднага стварэньня? А можа так і чалавек… Га, Галілей? Ляціць камок, пакуль ня бразьнецца аб нейкі дол, а людзі на ім капаюцца і думаюць, што гэта яны на сур‘ёз… ха-ха…

{{Водступ|2|em}}Адылі на Галілея Плаксава філёзофія не зрабіла належнага ўражаньня: яна яму не ўпадабалася. Ён вахмурыўся і сказаў з сярдзітым дакорам:

{{Водступ|2|em}}— Ня любіш ты, доктар, людзей, калі так гаворыш. Людзі ўсё робяць насур‘ёз. І зямля — не камок… ага… — не камок…

{{Водступ|2|em}}Тады ўжо Плакс ня ведаў што і казаць яшчэ гэтаму наравістаму шукальніку. Паміж старых прыяцеляў павеяў нядобры халадок. Але Плакс быў пагадлівы чалавек, і праз нейкае глупства сварыцца з Галілеем ён не хацеў. Таму, скупіўшы ўсю сваю волю і ўвагу, ён паспрабаваў сур‘ёзна ўзяцца за Галілеевы сумненьні, каб паказаць такім чынам сваю павагу да іх.

{{Водступ|2|em}}— Мне здаецца, Галілей, што ўсё яно робіцца стыхійна. А ўсё, што людзі робяць стыхійна, заўсёды на добрае пойдзе, бо гэта не яны робяць, а робіць прырода (гэтае слова ён сказаў з вялікай літары). Многа чаго яшчэ будзе разбурана, пакрышана, зьнішчана, але гэта будзе добра, бо гэта трэба. Перш чым сеяць, трэба падрыхтаваць глебу, трэба павыкарчоўваць старое карэньне…

{{Водступ|2|em}}Галілей ужо слухаў з напружанай увагай. Ён чуў у Плаксавых словах павеў нейкае далёкае праўды, і прагавіта лавіў яго. Але гэтая цьмяная праўда не магла задаволіць ягонае глыбока-практычнае істоты, і ён астаўся ў сумным расчараваньні. Падтакнуўшы&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8wziwagnwzz675w1p4wz0hc1mgu3lz8</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>