Індэкс:А. Быкаў. Грашовы баланс сялянскай гаспадаркі Беларусі.pdf

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="be">
  <siteinfo>
    <sitename>Вікікрыніцы</sitename>
    <dbname>bewikisource</dbname>
    <base>https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.7</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Мультымедыя</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Адмысловае</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Размовы</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Удзельнік</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Размовы з удзельнікам</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Вікікрыніцы</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Размовы пра Вікікрыніцы</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Размовы пра файл</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Размовы пра MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Размовы пра шаблон</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Даведка</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Размовы пра даведку</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Катэгорыя</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Размовы пра катэгорыю</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Аўтар</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Размовы пра аўтара</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Старонка</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Размовы пра старонку</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">Індэкс</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">Размовы пра індэкс</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Размовы пра модуль</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Індэкс:А. Быкаў. Грашовы баланс сялянскай гаспадаркі Беларусі.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>3300</id>
    <revision>
      <id>289531</id>
      <parentid>23933</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T15:25:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>289531</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="348" sha1="f4zr5kr91817k3658s1wq5jlq6yykmz" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=book
|Title=[[Грашовы баланс сялянскай гаспадаркі Беларусі]] / Матар’ялы да геаграфіі і статыстыкі Беларусі
|Language=be
|Volume=
|Author=[[Аўтар:Аркадзь Быкаў|Аркадзь Быкаў]]
|Translator=
|Editor=[[Аўтар:Аркадзь Смоліч|Аркадзь Смоліч]]
|Illustrator=
|School=
|Publisher=
|Address=Менск
|Year=1928
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=pdf
|Image=2
|Progress=C
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>f4zr5kr91817k3658s1wq5jlq6yykmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Галоўная старонка/Стужка вікінавінаў</title>
    <ns>10</ns>
    <id>9254</id>
    <revision>
      <id>289533</id>
      <parentid>289422</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T15:30:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>289533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25530" sha1="nxraj0emwr5otc9imduuiol9nxv8a8s" xml:space="preserve">&lt;!-- Пішыце ў стужку пад гэтай палоскай --&gt;
----
&lt;div style=&quot;height:500px;overflow:auto;&quot;&gt;
* {{Прапанаваны экспарт|Грашовы баланс сялянскай гаспадаркі Беларусі}} 18.06.2026 ''[[Аўтар:Аркадзь Быкаў|Аркадзь Быкаў]]''. «[[Грашовы баланс сялянскай гаспадаркі Беларусі]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932)}} 12.06.2026 ''[[Аўтар:Канстанцін Кернажыцкі|Канстанцін Кернажыцкі]]''. «[[Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932)|Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной]]», 1932
* {{Прапанаваны экспарт|Вязьмо (1932)}} 12.06.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Вязьмо (1932)|Вязьмо]]», 1932
* {{Прапанаваны экспарт|Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863)}} 08.06.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Niewiadomy]]''. «[[Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863)|Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj]]», 1863
* {{Прапанаваны экспарт|Weliki Hospodarv presławnych Narodow…}} 05.06.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Niewiadomy]]''. «[[Weliki Hospodarv presławnych Narodow…]]», 1648
* {{Прапанаваны экспарт|Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926)}} 04.06.2026 ''[[Аўтар:Аляксандр Цвікевіч|Алесь Галынец]]''. «[[Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926)|Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне?]]», 1926
* {{Прапанаваны экспарт|Атрута (1927)}} 03.06.2026 ''[[Аўтар:Максім Гарэцкі|Максім Гарэцкі]]''. «[[Атрута (1927)|Атрута]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|На чыгунцы (1928)}} 03.06.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[На чыгунцы (1928)|На чыгунцы]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)}} 02.06.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. «[[Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)|Падарунак Беларускаму Жаўнеру]]», 1920
----
* {{Прапанаваны экспарт|Гутарки аб неби и зямли (1907)}} 30.05.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Невядомы]]''. «[[Гуторка об тым, куды мужыцкіе грошы идуць (1903)|Гуторка об тым, куды мужыцкіе грошы идуць]]», 1903
* {{Прапанаваны экспарт|Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)}} 30.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Казлоўскі|Uładysłaŭ Kazłoŭščyk]]''. «[[Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)|Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Мэтодыка роднае мовы (1926)}} 27.05.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Канстанцін Міцкевіч]]''. «[[Мэтодыка роднае мовы (1926)|Мэтодыка роднае мовы]]», 1926
* {{Прапанаваны экспарт|Птушка на волі (1932)}} 20.05.2026 ''[[Аўтар:Вольга Сахарава|Ольга Сахарава]]''. «[[Птушка на волі (1932)|Птушка на волі]]», 1932
* {{Прапанаваны экспарт|Гутарки аб неби и зямли (1907)}} 18.05.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Невядомы]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Карусь Каганец|Карусь Костровицки]]'' і ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|С. Шаулоўски]]''. «[[Гутарки аб неби и зямли (1907)|Гутарки аб неби и зямли]]», 1907
* {{Прапанаваны экспарт|Язэп Крушынскі (1929—1932)/2}} 16.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Язэп Крушынскі (1929—1932)/2|Язэп Крушынскі. Кніга другая]]», 1932
* {{Прапанаваны экспарт|На крэсах усходніх (1933)}} 15.05.2026 ''[[Аўтар:Ілья Гурскі|Ільля Гурскі]]''. «[[На крэсах усходніх (1933)|На крэсах усходніх]]», 1933
* {{Прапанаваны экспарт|Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927)}} 15.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Казлоўскі|Uładysłaŭ Kazłoŭščyk]]''. «[[Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927)|Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|Салавей (1928)}} 14.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Салавей (1928)|Салавей]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Ab teatry (1927)}} 14.05.2026 ''[[Аўтар:Станіслаў Грынкевіч|Stanisłaŭ Hrynkiewič]]''. «[[Ab teatry (1927)|Ab teatry]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/7}} 10.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/7|«Дзянніца», № 7]], 1916
* {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/6}} 10.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/6|«Дзянніца», № 6]], 1916
* {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/5}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/5|«Дзянніца», № 5]], 1916
* {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/4}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/4|«Дзянніца», № 4]], 1916
* {{Прапанаваны экспарт|Ветрагоны (1930)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Ветрагоны (1930)|Ветрагоны]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Пётр Гарбацэвіч-Клінцэвіч|Пётар Гарбацэвіч]]''. «[[Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)|Полёнізацыя Заходняй Беларусі]]», 1932
* {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/3}} 06.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/3|«Дзянніца», № 3]], 1916
* {{Прапанаваны экспарт|Суд (1925, Вільня)}} 05.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Суд (1925, Вільня)|Суд]]», 1925
* {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/2}} 05.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/2|«Дзянніца», № 2]], 1916
* {{Прапанаваны экспарт|На зломе (1925)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Янка Нёманскі|Янка Нёманскі]]''. «[[На зломе (1925)|На зломе]]», 1925
* {{Прапанаваны экспарт|За двадцаць пяць гадоў (1928)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[За двадцаць пяць гадоў (1928)|За двадцаць пяць гадоў]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/1}} 03.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/1|«Дзянніца», № 1]], 1916
* {{Прапанаваны экспарт|Дзесяць (1930)}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Дзесяць (1930)|Дзесяць]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Мікола Ільяшэвіч|Мікола Ільяшэвіч]]''. «[[Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Полымя (часопіс)/1922/1}} 01.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Полымя (часопіс)/1922/1|«Полымя», № 1]], 1922
----
* {{Прапанаваны экспарт|Апавяданні (Бядуля, 1947)}} 29.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Змітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданні (Бядуля, 1947)|Апавяданні]]», 1947
* {{Прапанаваны экспарт|Апавяданьні (Бядуля, 1926)}} 27.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданьні (Бядуля, 1926)|Апавяданьні]]», 1926
* {{Прапанаваны экспарт|Абдзіраловіч і Барыка}} 25.04.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Навіна]]''. «[[Абдзіраловіч і Барыка]]», 1939
* {{Прапанаваны экспарт|Smyk biełaruski (1908)}} 24.04.2026 ''[[Аўтар:Францішак Багушэвіч|Symon Reŭka s pad Barysowa]]''. «[[Smyk biełaruski (1908)|Smyk biełaruski]]», 1908
* {{Прапанаваны экспарт|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)}} 23.04.2026 ''[[Аўтар:Сяргей Паўловіч|Сяргей Паўловіч]]''. «[[Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|На зачарованых гонях (1927)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[На зачарованых гонях (1927)|На зачарованых гонях]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|Рэволюцыйным шляхам (1928)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Рэволюцыйным шляхам (1928)|Рэволюцыйным шляхам]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Над ракою Арэсай (1933)}} 12.04.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Над ракою Арэсай (1933)|Над ракою Арэсай]]», 1933
* {{Прапанаваны экспарт|Вогнішча барацьбы (1930)}} 08.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Вогнішча барацьбы (1930)|Вогнішча барацьбы]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка}} 04.04.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка|З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка]]», 1936
* {{Прапанаваны экспарт|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)}} 03.04.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімер Сваяк]]''. «[[Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі]]», 1992
----
* {{Прапанаваны экспарт|Бацькаў сын (1932)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Бацькаў сын (1932)|Бацькаў сын]]», 1932
* {{Прапанаваны экспарт|Бярозка (1923)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]]''. «[[Бярозка (1923)|Бярозка]]», 1923
* {{Прапанаваны экспарт|Янка Канцавы (1924)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Янка Канцавы (1924)|Янка Канцавы]]», 1924
* {{Прапанаваны экспарт|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Тамаш Грыб|Тамаш Грыб]]''. «[[И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года]]», 1936
* {{Прапанаваны экспарт|1905 год (1926)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Уладзімір Ленін|Уладзімір Ленін]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Канстанцін Ламака|Канстанцін Ламака]]''. «[[1905 год (1926)|1905 год]]», 1926
* {{Прапанаваны экспарт|Hołas dušy (1949)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Ks. K. Stepovič]]''. «[[Hołas dušy (1949)|Hołas dušy]]», 1949
* {{Прапанаваны экспарт|Кат у белай манішцы (1942)}} 13.03.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Кат у белай манішцы (1942)|Кат у белай манішцы]]», 1942
* {{Прапанаваны экспарт|Skarb (1927)}} 12.03.2026 ''[[Аўтар:Ян Васілеўскі (1885—1948)|Jan Wasileŭski]]''. «[[Skarb (1927)|Skarb]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)|Rodnaja mowa ŭ światyniach]]», 1929
* {{Прапанаваны экспарт|А што далей? (Шыла)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Мікола Шыла|Мікола Шыла]]''. «[[А што далей? (Шыла)|А што далей?]]», 1948
* {{Прапанаваны экспарт|Ляля Мэнке (Луцкевіч)}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Ляля Мэнке (Луцкевіч)|Ляля Мэнке]]», 1939
* {{Прапанаваны экспарт|Стагодзьдзе новага беларускага друку}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Гадлеўскі|Вінцэнт Гадлеўскі]]''. «[[Стагодзьдзе новага беларускага друку|Стагодзьдзе новага беларускага друку]]», 1935
* {{Прапанаваны экспарт|11 ліпеня (1930)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Ілары Барашка|Ілары Барашка]]''. «[[11 ліпеня (1930)|11 ліпеня]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)|Другое чытанне для дзяцей беларусаў]]», 1909
----
* {{Прапанаваны экспарт|Сымон Музыка (1925)}} 28.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Сымон Музыка (1925)|Сымон Музыка]]», 1925
* {{Прапанаваны экспарт|Лябірынты (1944)}} 26.02.2026 ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. «[[Лябірынты (1944)|Лябірынты]]», 1944
* {{Прапанаваны экспарт|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Фадзей Руткоўскі|Fadziej Rutkoŭski]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37]]», 1936
* {{Прапанаваны экспарт|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Wincuk Marcinkiewicz]]''. «[[Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła]]», 1910
* {{Прапанаваны экспарт|Гудкі (1931)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Гудкі (1931)|Гудкі]]», 1931
* {{Прапанаваны экспарт|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Сяргей_Замбржыцкі|Сяргей Замбржыцкі]]''. «[[«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа)]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Гірт з воўчага логу (1930)}} 19.02.2026 ''[[Аўтар:Яніс Райніс|Яніс Райніс]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Язэп Дыла|Назар Бываеўскі]]''. «[[Гірт з воўчага логу (1930)|Гірт з воўчага логу]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|З літуанізмаў у беларускай мове}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[З літуанізмаў у беларускай мове|З літуанізмаў у беларускай мове]]», 1939
* {{Прапанаваны экспарт|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры]]», 1921
* {{Прапанаваны экспарт|Закаханая (Салагуб)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Алесь Салагуб|Алесь Салагуб]]''. «[[Закаханая (Салагуб)|Закаханая]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі]]», 1919
* {{Прапанаваны экспарт|Напор (1933)}} 15.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Напор (1933)|Напор]]», 1933
* {{Прапанаваны экспарт|Гапонъ (1909)}} 13.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Гапонъ (1909)|Гапонъ]]», 1909
* {{Прапанаваны экспарт|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)}} 11.02.2026 ''[[Аўтар:Пятро Мятла|Пятро Мятла]]''. «[[Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе]]», 1932
* {{Прапанаваны экспарт|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Ігнат Дварчанін|Ігнат Дварчанін]]''. «[[Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Гаўрыіл Сушкін|Гаўрыіл Сушкін]]'', ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|ананімны пераклад]]''. «[[«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|Адвечная песьня (1927)}} 08.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Адвечная песьня (1927)|Адвечная песьня]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|400-лецьце Літоўскага Статуту}} 06.02.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Шкялёнак|Мікалай Шкялёнак]]''. «[[400-лецьце Літоўскага Статуту|400-лецьце Літоўскага Статуту]]», 1929
* {{Прапанаваны экспарт|Zyla Karalewič (1937)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Сцяпан Васільчанка|Sciapan Wasilčenko]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zyla Karalewič (1937)|Zyla Karalewič]]», 1937
* {{Прапанаваны экспарт|На рубяжы (1925)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[На рубяжы (1925)|На рубяжы]]», 1925
* {{Прапанаваны экспарт|Alenčyna wiasielle (1923)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Зязюля|Андрэй Зязюля]]''. «[[Alenčyna wiasielle (1923)|Alenčyna wiasielle]]», 1923
* {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Шляхам жыцьця (1923)|Шляхам жыцьця]]», 1923
----
* {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 25.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Устаноўка (1930)|Устаноўка]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)}} 24.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)|Сшытак вершаў (1938—1946)]]», 1946
* {{Прапанаваны экспарт|На загонах (1928)}} 23.1.2026 ''[[Аўтар:Васіль Каваль|Васіль Каваль]]''. «[[На загонах (1928)|На загонах]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Сьцежкі-дарожкі (1928))}} 21.1.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Сьцежкі-дарожкі (1928)|Сьцежкі-дарожкі]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Руска-беларускі слоўнік (1937)}} 20.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Руска-беларускі слоўнік (1937)|Руска-беларускі слоўнік]]», 1937
----
{{справа|''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2012|2012]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2013|2013]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2014|2014]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2015|2015]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2016|2016]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2017|2017]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2019|2019]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2020|2020]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2021|2021]], ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2022|2022]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2023|2023]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2024|2024]]''
''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2025|2025]]''}}
&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;[[Катэгорыя:Шаблоны для галоўнай старонкі]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nxraj0emwr5otc9imduuiol9nxv8a8s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Волаты (1929).pdf/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>93074</id>
    <revision>
      <id>289540</id>
      <parentid>222584</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T16:53:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289540</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4475" sha1="ljkhyw9juti7yc65kro86ug93v84sxj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Ssvb&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{Справа|М. І. КАСЬПЯРОВІЧ.}}

{{Цэнтар|{{larger|{{разьбіўка|Волаты}}.}}}}

{{Цэнтар|''(Прычынак да высевятленьня перадгістарычнай этнолёгіі Беларусі).''}}

{{Водступ|2.5|em}}1.

{{Водступ|2.5|em}}На беларускай тэрыторыі знаходзіцца многа гарадзішч, валоў і курганоў. Беларускія, расійскія і польскія дасьледчыкі налічвалі іх дзесяткі тысяч. Сама больш ёсьць, зразумела, курганоў. Завуцца яны, нават у наш час, у розных мясцох, а то і ў аднэй мясцовасьці, парознаму. Так, адны
называюць іх валатоўкамі, другія — сопкамі, трэція — капцамі, а чацьвертыя — курганамі. Сярод пісьменных людзей у апошні час пад уплывам літаратурнай мовы пераважае назва курган. Але наўрад ці так было крыху раней.&lt;/br&gt;
{{Водступ|2.5|em}}Прынамсі ў розных актах 16 і 17 стагодзьдзяў даволі часта ўжывалася называньне курганоў валатоўкамі: „мху у волотовки“ (11.5.1569)[[Волаты (1929)/Увагі/1|(1)]]; „идучы от Острое могилы назвиском Матшышъское, з волотовкою“
(14.3.1591) 2); „на полях Задунайских, подле волотовок“ (28.6.1595) 3);
„за рекою Двиною у Волотовках“ (19.6.1623) 4); „от тое волотовки у другую
волотовку“ (26.10.1624); „знову на волотовце у волсе рубежы“
(4.6.1627) 6); „коло каменя великого, против волотовки“ (11.6.1627) 7);
„подле волотовок великую и поля Мошенского“ (13.1.1628) 8); „водле того
пляцу лежачый подле волотовок“ (19.6.1634) 9); „от копца в березу рубежную
между волотовок“ (17.10.1697) 10); „от каменя у волотовку Борисуцкую“
(? 1570) 11) і інш. Весялоўскі 12) і Вяроўкін 13) у адпаведных працах
таксама прыводзяць шмат прыкладаў з старадаўніх актаў, у якіх курганы
называюцца валатоўкамі.

{{Водступ|2|em}}Але і значна пазьней, у 19 і 20 стагодзьдзях, розныя дасьледчыкі
адзначалі называньне курганаў на Беларусі валатоўкамі. Адны з іх сьведчылі
аб існаваньні гэтай назвы на ўсёй Беларусі, другія — у паасобных
краінах яе. Так, Эўст. Тышкевіч у свой час пісаў, што ёсьць асобны від
курганоў, які на Беларусі завецца валатоўкамі 14). Гэтыя весткі сьцьвярджаў
і К. Тышкевіч, адзначаючы ў аднэй з сваіх прац, што „курганы
вядомы цяпер на мове беларусаў пад назваю валатовак“ 15). Долэнга-Хадакоўскі-ж
яшчэ раней паказваў на існаваньне гэтай назвы адно ў
паўночна-ўсходняй Беларусі, пішучы, што „каля Віцебску і Полацку
сяляне да сяго часу называюць старасьвецкія вялікія магілы валатоўкамі“
16). У „Tugodnik'у ilustrowany'м“ 17) і ў „Wisl'е“ 18), ёсьць упаміны
аб тым, што каля Беразьвеча на землях б. віленскай губ. курганы таксама
завуцца валатоўкамі. Весялоўскі значна пазьней сьцьвердзіў весткі Хадакоўскага
аб тым, што „на Беларусі ў ваколіцах Полацку і Віцебску вала-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ljkhyw9juti7yc65kro86ug93v84sxj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289541</id>
      <parentid>289540</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T17:05:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289541</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4475" sha1="p6nt07f69k12ik5urm4zcut9ng8m24p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Ssvb&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{Справа|М. І. КАСЬПЯРОВІЧ.}}

{{Цэнтар|{{larger|{{разьбіўка|Волаты}}.}}}}

{{Цэнтар|''(Прычынак да высевятленьня перадгістарычнай этнолёгіі Беларусі).''}}

{{Водступ|2.5|em}}1.

{{Водступ|2.5|em}}На беларускай тэрыторыі знаходзіцца многа гарадзішч, валоў і курганоў. Беларускія, расійскія і польскія дасьледчыкі налічвалі іх дзесяткі тысяч. Сама больш ёсьць, зразумела, курганоў. Завуцца яны, нават у наш час, у розных мясцох, а то і ў аднэй мясцовасьці, парознаму. Так, адны
называюць іх валатоўкамі, другія — сопкамі, трэція — капцамі, а чацьвертыя — курганамі. Сярод пісьменных людзей у апошні час пад уплывам літаратурнай мовы пераважае назва курган. Але наўрад ці так было крыху раней.&lt;/br&gt;
{{Водступ|2.5|em}}Прынамсі ў розных актах 16 і 17 стагодзьдзяў даволі часта ўжывалася называньне курганоў валатоўкамі: „мху у волотовки“ (11.5.1569)[[Волаты (1929)/Увагі/1|[1]]]; „идучы от Острое могилы назвиском Матшышъское, з волотовкою“
(14.3.1591) 2); „на полях Задунайских, подле волотовок“ (28.6.1595) 3);
„за рекою Двиною у Волотовках“ (19.6.1623) 4); „от тое волотовки у другую
волотовку“ (26.10.1624); „знову на волотовце у волсе рубежы“
(4.6.1627) 6); „коло каменя великого, против волотовки“ (11.6.1627) 7);
„подле волотовок великую и поля Мошенского“ (13.1.1628) 8); „водле того
пляцу лежачый подле волотовок“ (19.6.1634) 9); „от копца в березу рубежную
между волотовок“ (17.10.1697) 10); „от каменя у волотовку Борисуцкую“
(? 1570) 11) і інш. Весялоўскі 12) і Вяроўкін 13) у адпаведных працах
таксама прыводзяць шмат прыкладаў з старадаўніх актаў, у якіх курганы
называюцца валатоўкамі.

{{Водступ|2|em}}Але і значна пазьней, у 19 і 20 стагодзьдзях, розныя дасьледчыкі
адзначалі называньне курганаў на Беларусі валатоўкамі. Адны з іх сьведчылі
аб існаваньні гэтай назвы на ўсёй Беларусі, другія — у паасобных
краінах яе. Так, Эўст. Тышкевіч у свой час пісаў, што ёсьць асобны від
курганоў, які на Беларусі завецца валатоўкамі 14). Гэтыя весткі сьцьвярджаў
і К. Тышкевіч, адзначаючы ў аднэй з сваіх прац, што „курганы
вядомы цяпер на мове беларусаў пад назваю валатовак“ 15). Долэнга-Хадакоўскі-ж
яшчэ раней паказваў на існаваньне гэтай назвы адно ў
паўночна-ўсходняй Беларусі, пішучы, што „каля Віцебску і Полацку
сяляне да сяго часу называюць старасьвецкія вялікія магілы валатоўкамі“
16). У „Tugodnik'у ilustrowany'м“ 17) і ў „Wisl'е“ 18), ёсьць упаміны
аб тым, што каля Беразьвеча на землях б. віленскай губ. курганы таксама
завуцца валатоўкамі. Весялоўскі значна пазьней сьцьвердзіў весткі Хадакоўскага
аб тым, што „на Беларусі ў ваколіцах Полацку і Віцебску вала-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p6nt07f69k12ik5urm4zcut9ng8m24p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289543</id>
      <parentid>289541</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T17:12:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289543</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4486" sha1="fjxqvrdz44ielkjcgt9t3nbl152jceg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Ssvb&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{Справа|М. І. КАСЬПЯРОВІЧ.}}

{{Цэнтар|{{larger|{{разьбіўка|Волаты}}.}}}}

{{Цэнтар|''(Прычынак да высевятленьня перадгістарычнай этнолёгіі Беларусі).''}}

{{Водступ|2.5|em}}1.

{{Водступ|2.5|em}}На беларускай тэрыторыі знаходзіцца многа гарадзішч, валоў і курганоў. Беларускія, расійскія і польскія дасьледчыкі налічвалі іх дзесяткі тысяч. Сама больш ёсьць, зразумела, курганоў. Завуцца яны, нават у наш час, у розных мясцох, а то і ў аднэй мясцовасьці, парознаму. Так, адны
называюць іх валатоўкамі, другія — сопкамі, трэція — капцамі, а чацьвертыя — курганамі. Сярод пісьменных людзей у апошні час пад уплывам літаратурнай мовы пераважае назва курган. Але наўрад ці так было крыху раней.&lt;/br&gt;
{{Водступ|2.5|em}}Прынамсі ў розных актах 16 і 17 стагодзьдзяў даволі часта ўжывалася называньне курганоў валатоўкамі: „мху у волотовки“ (11.5.1569)[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[1]&lt;/sup&gt;]]; „идучы от Острое могилы назвиском Матшышъское, з волотовкою“
(14.3.1591) 2); „на полях Задунайских, подле волотовок“ (28.6.1595) 3);
„за рекою Двиною у Волотовках“ (19.6.1623) 4); „от тое волотовки у другую
волотовку“ (26.10.1624); „знову на волотовце у волсе рубежы“
(4.6.1627) 6); „коло каменя великого, против волотовки“ (11.6.1627) 7);
„подле волотовок великую и поля Мошенского“ (13.1.1628) 8); „водле того
пляцу лежачый подле волотовок“ (19.6.1634) 9); „от копца в березу рубежную
между волотовок“ (17.10.1697) 10); „от каменя у волотовку Борисуцкую“
(? 1570) 11) і інш. Весялоўскі 12) і Вяроўкін 13) у адпаведных працах
таксама прыводзяць шмат прыкладаў з старадаўніх актаў, у якіх курганы
называюцца валатоўкамі.

{{Водступ|2|em}}Але і значна пазьней, у 19 і 20 стагодзьдзях, розныя дасьледчыкі
адзначалі называньне курганаў на Беларусі валатоўкамі. Адны з іх сьведчылі
аб існаваньні гэтай назвы на ўсёй Беларусі, другія — у паасобных
краінах яе. Так, Эўст. Тышкевіч у свой час пісаў, што ёсьць асобны від
курганоў, які на Беларусі завецца валатоўкамі 14). Гэтыя весткі сьцьвярджаў
і К. Тышкевіч, адзначаючы ў аднэй з сваіх прац, што „курганы
вядомы цяпер на мове беларусаў пад назваю валатовак“ 15). Долэнга-Хадакоўскі-ж
яшчэ раней паказваў на існаваньне гэтай назвы адно ў
паўночна-ўсходняй Беларусі, пішучы, што „каля Віцебску і Полацку
сяляне да сяго часу называюць старасьвецкія вялікія магілы валатоўкамі“
16). У „Tugodnik'у ilustrowany'м“ 17) і ў „Wisl'е“ 18), ёсьць упаміны
аб тым, што каля Беразьвеча на землях б. віленскай губ. курганы таксама
завуцца валатоўкамі. Весялоўскі значна пазьней сьцьвердзіў весткі Хадакоўскага
аб тым, што „на Беларусі ў ваколіцах Полацку і Віцебску вала-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fjxqvrdz44ielkjcgt9t3nbl152jceg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289546</id>
      <parentid>289543</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T17:21:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289546</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4484" sha1="s5r0rv4hmj73a32c61euihk72vbsnsj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Ssvb&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{Справа|М. І. КАСЬПЯРОВІЧ.}}

{{Цэнтар|{{larger|{{разьбіўка|Волаты}}.}}}}

{{Цэнтар|''(Прычынак да высевятленьня перадгістарычнай этнолёгіі Беларусі).''}}

{{Водступ|2.5|em}}1.

{{Водступ|2.5|em}}На беларускай тэрыторыі знаходзіцца многа гарадзішч, валоў і курганоў. Беларускія, расійскія і польскія дасьледчыкі налічвалі іх дзесяткі тысяч. Сама больш ёсьць, зразумела, курганоў. Завуцца яны, нават у наш час, у розных мясцох, а то і ў аднэй мясцовасьці, парознаму. Так, адны
называюць іх валатоўкамі, другія — сопкамі, трэція — капцамі, а чацьвертыя — курганамі. Сярод пісьменных людзей у апошні час пад уплывам літаратурнай мовы пераважае назва курган. Але наўрад ці так было крыху раней.&lt;/br&gt;
{{Водступ|2.5|em}}Прынамсі ў розных актах 16 і 17 стагодзьдзяў даволі часта ўжывалася называньне курганоў валатоўкамі: „мху у волотовки“ (11.5.1569)[[Волаты (1929)/Увагі|&lt;sup&gt;[1]&lt;/sup&gt;]]; „идучы от Острое могилы назвиском Матшышъское, з волотовкою“
(14.3.1591) 2); „на полях Задунайских, подле волотовок“ (28.6.1595) 3);
„за рекою Двиною у Волотовках“ (19.6.1623) 4); „от тое волотовки у другую
волотовку“ (26.10.1624); „знову на волотовце у волсе рубежы“
(4.6.1627) 6); „коло каменя великого, против волотовки“ (11.6.1627) 7);
„подле волотовок великую и поля Мошенского“ (13.1.1628) 8); „водле того
пляцу лежачый подле волотовок“ (19.6.1634) 9); „от копца в березу рубежную
между волотовок“ (17.10.1697) 10); „от каменя у волотовку Борисуцкую“
(? 1570) 11) і інш. Весялоўскі 12) і Вяроўкін 13) у адпаведных працах
таксама прыводзяць шмат прыкладаў з старадаўніх актаў, у якіх курганы
называюцца валатоўкамі.

{{Водступ|2|em}}Але і значна пазьней, у 19 і 20 стагодзьдзях, розныя дасьледчыкі
адзначалі называньне курганаў на Беларусі валатоўкамі. Адны з іх сьведчылі
аб існаваньні гэтай назвы на ўсёй Беларусі, другія — у паасобных
краінах яе. Так, Эўст. Тышкевіч у свой час пісаў, што ёсьць асобны від
курганоў, які на Беларусі завецца валатоўкамі 14). Гэтыя весткі сьцьвярджаў
і К. Тышкевіч, адзначаючы ў аднэй з сваіх прац, што „курганы
вядомы цяпер на мове беларусаў пад назваю валатовак“ 15). Долэнга-Хадакоўскі-ж
яшчэ раней паказваў на існаваньне гэтай назвы адно ў
паўночна-ўсходняй Беларусі, пішучы, што „каля Віцебску і Полацку
сяляне да сяго часу называюць старасьвецкія вялікія магілы валатоўкамі“
16). У „Tugodnik'у ilustrowany'м“ 17) і ў „Wisl'е“ 18), ёсьць упаміны
аб тым, што каля Беразьвеча на землях б. віленскай губ. курганы таксама
завуцца валатоўкамі. Весялоўскі значна пазьней сьцьвердзіў весткі Хадакоўскага
аб тым, што „на Беларусі ў ваколіцах Полацку і Віцебску вала-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s5r0rv4hmj73a32c61euihk72vbsnsj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289547</id>
      <parentid>289546</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T17:22:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289547</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4486" sha1="fjxqvrdz44ielkjcgt9t3nbl152jceg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Ssvb&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{Справа|М. І. КАСЬПЯРОВІЧ.}}

{{Цэнтар|{{larger|{{разьбіўка|Волаты}}.}}}}

{{Цэнтар|''(Прычынак да высевятленьня перадгістарычнай этнолёгіі Беларусі).''}}

{{Водступ|2.5|em}}1.

{{Водступ|2.5|em}}На беларускай тэрыторыі знаходзіцца многа гарадзішч, валоў і курганоў. Беларускія, расійскія і польскія дасьледчыкі налічвалі іх дзесяткі тысяч. Сама больш ёсьць, зразумела, курганоў. Завуцца яны, нават у наш час, у розных мясцох, а то і ў аднэй мясцовасьці, парознаму. Так, адны
называюць іх валатоўкамі, другія — сопкамі, трэція — капцамі, а чацьвертыя — курганамі. Сярод пісьменных людзей у апошні час пад уплывам літаратурнай мовы пераважае назва курган. Але наўрад ці так было крыху раней.&lt;/br&gt;
{{Водступ|2.5|em}}Прынамсі ў розных актах 16 і 17 стагодзьдзяў даволі часта ўжывалася называньне курганоў валатоўкамі: „мху у волотовки“ (11.5.1569)[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[1]&lt;/sup&gt;]]; „идучы от Острое могилы назвиском Матшышъское, з волотовкою“
(14.3.1591) 2); „на полях Задунайских, подле волотовок“ (28.6.1595) 3);
„за рекою Двиною у Волотовках“ (19.6.1623) 4); „от тое волотовки у другую
волотовку“ (26.10.1624); „знову на волотовце у волсе рубежы“
(4.6.1627) 6); „коло каменя великого, против волотовки“ (11.6.1627) 7);
„подле волотовок великую и поля Мошенского“ (13.1.1628) 8); „водле того
пляцу лежачый подле волотовок“ (19.6.1634) 9); „от копца в березу рубежную
между волотовок“ (17.10.1697) 10); „от каменя у волотовку Борисуцкую“
(? 1570) 11) і інш. Весялоўскі 12) і Вяроўкін 13) у адпаведных працах
таксама прыводзяць шмат прыкладаў з старадаўніх актаў, у якіх курганы
называюцца валатоўкамі.

{{Водступ|2|em}}Але і значна пазьней, у 19 і 20 стагодзьдзях, розныя дасьледчыкі
адзначалі называньне курганаў на Беларусі валатоўкамі. Адны з іх сьведчылі
аб існаваньні гэтай назвы на ўсёй Беларусі, другія — у паасобных
краінах яе. Так, Эўст. Тышкевіч у свой час пісаў, што ёсьць асобны від
курганоў, які на Беларусі завецца валатоўкамі 14). Гэтыя весткі сьцьвярджаў
і К. Тышкевіч, адзначаючы ў аднэй з сваіх прац, што „курганы
вядомы цяпер на мове беларусаў пад назваю валатовак“ 15). Долэнга-Хадакоўскі-ж
яшчэ раней паказваў на існаваньне гэтай назвы адно ў
паўночна-ўсходняй Беларусі, пішучы, што „каля Віцебску і Полацку
сяляне да сяго часу называюць старасьвецкія вялікія магілы валатоўкамі“
16). У „Tugodnik'у ilustrowany'м“ 17) і ў „Wisl'е“ 18), ёсьць упаміны
аб тым, што каля Беразьвеча на землях б. віленскай губ. курганы таксама
завуцца валатоўкамі. Весялоўскі значна пазьней сьцьвердзіў весткі Хадакоўскага
аб тым, што „на Беларусі ў ваколіцах Полацку і Віцебску вала-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fjxqvrdz44ielkjcgt9t3nbl152jceg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289548</id>
      <parentid>289547</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T17:26:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289548</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4534" sha1="c7tes7r5rq7jiov1iqv6hx7ds8m5ipr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Ssvb&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{Справа|М. І. КАСЬПЯРОВІЧ.}}

{{Цэнтар|{{larger|{{разьбіўка|Волаты}}.}}}}

{{Цэнтар|''(Прычынак да высевятленьня перадгістарычнай этнолёгіі Беларусі).''}}

{{Водступ|2.5|em}}1.

{{Водступ|2.5|em}}На беларускай тэрыторыі знаходзіцца многа гарадзішч, валоў і курганоў. Беларускія, расійскія і польскія дасьледчыкі налічвалі іх дзесяткі тысяч. Сама больш ёсьць, зразумела, курганоў. Завуцца яны, нават у наш час, у розных мясцох, а то і ў аднэй мясцовасьці, парознаму. Так, адны
называюць іх валатоўкамі, другія — сопкамі, трэція — капцамі, а чацьвертыя — курганамі. Сярод пісьменных людзей у апошні час пад уплывам літаратурнай мовы пераважае назва курган. Але наўрад ці так было крыху раней.&lt;/br&gt;
{{Водступ|2.5|em}}Прынамсі ў розных актах 16 і 17 стагодзьдзяў даволі часта ўжывалася называньне курганоў валатоўкамі: „мху у волотовки“ (11.5.1569)[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[1]&lt;/sup&gt;]]; „идучы от Острое могилы назвиском Матшышъское, з волотовкою“ (14.3.1591)[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[2]&lt;/sup&gt;]]; „на полях Задунайских, подле волотовок“ (28.6.1595) 3);
„за рекою Двиною у Волотовках“ (19.6.1623) 4); „от тое волотовки у другую
волотовку“ (26.10.1624); „знову на волотовце у волсе рубежы“
(4.6.1627) 6); „коло каменя великого, против волотовки“ (11.6.1627) 7);
„подле волотовок великую и поля Мошенского“ (13.1.1628) 8); „водле того
пляцу лежачый подле волотовок“ (19.6.1634) 9); „от копца в березу рубежную
между волотовок“ (17.10.1697) 10); „от каменя у волотовку Борисуцкую“
(? 1570) 11) і інш. Весялоўскі 12) і Вяроўкін 13) у адпаведных працах
таксама прыводзяць шмат прыкладаў з старадаўніх актаў, у якіх курганы
называюцца валатоўкамі.

{{Водступ|2|em}}Але і значна пазьней, у 19 і 20 стагодзьдзях, розныя дасьледчыкі
адзначалі называньне курганаў на Беларусі валатоўкамі. Адны з іх сьведчылі
аб існаваньні гэтай назвы на ўсёй Беларусі, другія — у паасобных
краінах яе. Так, Эўст. Тышкевіч у свой час пісаў, што ёсьць асобны від
курганоў, які на Беларусі завецца валатоўкамі 14). Гэтыя весткі сьцьвярджаў
і К. Тышкевіч, адзначаючы ў аднэй з сваіх прац, што „курганы
вядомы цяпер на мове беларусаў пад назваю валатовак“ 15). Долэнга-Хадакоўскі-ж
яшчэ раней паказваў на існаваньне гэтай назвы адно ў
паўночна-ўсходняй Беларусі, пішучы, што „каля Віцебску і Полацку
сяляне да сяго часу называюць старасьвецкія вялікія магілы валатоўкамі“
16). У „Tugodnik'у ilustrowany'м“ 17) і ў „Wisl'е“ 18), ёсьць упаміны
аб тым, што каля Беразьвеча на землях б. віленскай губ. курганы таксама
завуцца валатоўкамі. Весялоўскі значна пазьней сьцьвердзіў весткі Хадакоўскага
аб тым, што „на Беларусі ў ваколіцах Полацку і Віцебску вала-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c7tes7r5rq7jiov1iqv6hx7ds8m5ipr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289550</id>
      <parentid>289548</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T18:14:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289550</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5357" sha1="2t9o57yil1qwfctf2hlijmypibrrzy7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Ssvb&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{Справа|М. І. КАСЬПЯРОВІЧ.}}

{{Цэнтар|{{larger|{{разьбіўка|Волаты}}.}}}}

{{Цэнтар|''(Прычынак да высевятленьня перадгістарычнай этнолёгіі Беларусі).''}}

{{Водступ|2.5|em}}1.

{{Водступ|2.5|em}}На беларускай тэрыторыі знаходзіцца многа гарадзішч, валоў і курганоў. Беларускія, расійскія і польскія дасьледчыкі налічвалі іх дзесяткі тысяч. Сама больш ёсьць, зразумела, курганоў. Завуцца яны, нават у наш час, у розных мясцох, а то і ў аднэй мясцовасьці, парознаму. Так, адны
называюць іх валатоўкамі, другія — сопкамі, трэція — капцамі, а чацьвертыя — курганамі. Сярод пісьменных людзей у апошні час пад уплывам літаратурнай мовы пераважае назва курган. Але наўрад ці так было крыху раней.&lt;/br&gt;
{{Водступ|2.5|em}}Прынамсі ў розных актах 16 і 17 стагодзьдзяў даволі часта ўжывалася называньне курганоў валатоўкамі: „мху у волотовки“ (11.5.1569)[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[1]&lt;/sup&gt;]]; „идучы от Острое могилы назвиском Матшышъское, з волотовкою“ (14.3.1591)[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[2]&lt;/sup&gt;]]; „на полях Задунайских, подле волотовок“ (28.6.1595)[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[3]&lt;/sup&gt;]]; „за рекою Двиною у Волотовках“ (19.6.1623)[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[4]&lt;/sup&gt;]]; „от тое волотовки у другую волотовку“ (26.10.1624)[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[5]&lt;/sup&gt;]]; „знову на волотовце у волсе рубежы“ (4.6.1627)[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[6]&lt;/sup&gt;]]; „коло каменя великого, против волотовки“ (11.6.1627)[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[7]&lt;/sup&gt;]]; „подле волотовок великую и поля Мошенского“ (13.1.1628)[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[8]&lt;/sup&gt;]]; „водле того пляцу лежачый подле волотовок“ (19.6.1634)[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[9]&lt;/sup&gt;]]; „от копца в березу рубежную между волотовок“ (17.10.1697)[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[10]&lt;/sup&gt;]]; „от каменя у волотовку Борисуцкую“ (? 1570)[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[11]&lt;/sup&gt;]] і інш. Весялоўскі[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[12]&lt;/sup&gt;]] і Вяроўкін[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[13]&lt;/sup&gt;]] у адпаведных працах таксама прыводзяць шмат прыкладаў з старадаўніх актаў, у якіх курганы называюцца валатоўкамі.&lt;/br&gt;
{{Водступ|2|em}}Але і значна пазьней, у 19 і 20 стагодзьдзях, розныя дасьледчыкі адзначалі называньне курганаў на Беларусі валатоўкамі. Адны з іх сьведчылі аб існаваньні гэтай назвы на ўсёй Беларусі, другія — у паасобных краінах яе. Так, Эўст. Тышкевіч у свой час пісаў, што ёсьць асобны від курганоў, які на Беларусі завецца валатоўкамі[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[14]&lt;/sup&gt;]]. Гэтыя весткі сьцьвярджаў і К. Тышкевіч, адзначаючы ў аднэй з сваіх прац, што „курганы вядомы цяпер на мове беларусаў пад назваю валатовак“[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[15]&lt;/sup&gt;]]. Долэнга-Хадакоўскі-ж
яшчэ раней паказваў на існаваньне гэтай назвы адно ў паўночна-ўсходняй Беларусі, пішучы, што „каля Віцебску і Полацку сяляне да сяго часу называюць старасьвецкія вялікія магілы валатоўкамі“[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[16]&lt;/sup&gt;]]. У „Tugodnik'у ilustrowany'м“[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[17]&lt;/sup&gt;]] і ў „Wisl'е“[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[18]&lt;/sup&gt;]], ёсьць упаміны аб тым, што каля Беразьвеча на землях б. Віленскай губ. курганы таксама завуцца валатоўкамі. Весялоўскі значна пазьней сьцьвердзіў весткі Хадакоўскага аб тым, што „на Беларусі ў ваколіцах Полацку і Віцебску {{перанос пачатак|вала|тоўкамі}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2t9o57yil1qwfctf2hlijmypibrrzy7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289551</id>
      <parentid>289550</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T18:16:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289551</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5360" sha1="52be7ko0m62mbijb6piznx1rk96pfss" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Ssvb&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{Справа|М. І. КАСЬПЯРОВІЧ.}}


&lt;center&gt;{{x-larger|{{разьбіўка|Волаты}}.}}&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;''(Прычынак да высевятленьня перадгістарычнай этнолёгіі Беларусі).''&lt;/center&gt;

{{Водступ|2.5|em}}1.

{{Водступ|2.5|em}}На беларускай тэрыторыі знаходзіцца многа гарадзішч, валоў і курганоў. Беларускія, расійскія і польскія дасьледчыкі налічвалі іх дзесяткі тысяч. Сама больш ёсьць, зразумела, курганоў. Завуцца яны, нават у наш час, у розных мясцох, а то і ў аднэй мясцовасьці, парознаму. Так, адны
называюць іх валатоўкамі, другія — сопкамі, трэція — капцамі, а чацьвертыя — курганамі. Сярод пісьменных людзей у апошні час пад уплывам літаратурнай мовы пераважае назва курган. Але наўрад ці так было крыху раней.&lt;/br&gt;
{{Водступ|2.5|em}}Прынамсі ў розных актах 16 і 17 стагодзьдзяў даволі часта ўжывалася называньне курганоў валатоўкамі: „мху у волотовки“ (11.5.1569)[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[1]&lt;/sup&gt;]]; „идучы от Острое могилы назвиском Матшышъское, з волотовкою“ (14.3.1591)[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[2]&lt;/sup&gt;]]; „на полях Задунайских, подле волотовок“ (28.6.1595)[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[3]&lt;/sup&gt;]]; „за рекою Двиною у Волотовках“ (19.6.1623)[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[4]&lt;/sup&gt;]]; „от тое волотовки у другую волотовку“ (26.10.1624)[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[5]&lt;/sup&gt;]]; „знову на волотовце у волсе рубежы“ (4.6.1627)[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[6]&lt;/sup&gt;]]; „коло каменя великого, против волотовки“ (11.6.1627)[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[7]&lt;/sup&gt;]]; „подле волотовок великую и поля Мошенского“ (13.1.1628)[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[8]&lt;/sup&gt;]]; „водле того пляцу лежачый подле волотовок“ (19.6.1634)[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[9]&lt;/sup&gt;]]; „от копца в березу рубежную между волотовок“ (17.10.1697)[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[10]&lt;/sup&gt;]]; „от каменя у волотовку Борисуцкую“ (? 1570)[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[11]&lt;/sup&gt;]] і інш. Весялоўскі[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[12]&lt;/sup&gt;]] і Вяроўкін[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[13]&lt;/sup&gt;]] у адпаведных працах таксама прыводзяць шмат прыкладаў з старадаўніх актаў, у якіх курганы называюцца валатоўкамі.&lt;/br&gt;
{{Водступ|2|em}}Але і значна пазьней, у 19 і 20 стагодзьдзях, розныя дасьледчыкі адзначалі называньне курганаў на Беларусі валатоўкамі. Адны з іх сьведчылі аб існаваньні гэтай назвы на ўсёй Беларусі, другія — у паасобных краінах яе. Так, Эўст. Тышкевіч у свой час пісаў, што ёсьць асобны від курганоў, які на Беларусі завецца валатоўкамі[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[14]&lt;/sup&gt;]]. Гэтыя весткі сьцьвярджаў і К. Тышкевіч, адзначаючы ў аднэй з сваіх прац, што „курганы вядомы цяпер на мове беларусаў пад назваю валатовак“[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[15]&lt;/sup&gt;]]. Долэнга-Хадакоўскі-ж
яшчэ раней паказваў на існаваньне гэтай назвы адно ў паўночна-ўсходняй Беларусі, пішучы, што „каля Віцебску і Полацку сяляне да сяго часу называюць старасьвецкія вялікія магілы валатоўкамі“[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[16]&lt;/sup&gt;]]. У „Tugodnik'у ilustrowany'м“[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[17]&lt;/sup&gt;]] і ў „Wisl'е“[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[18]&lt;/sup&gt;]], ёсьць упаміны аб тым, што каля Беразьвеча на землях б. Віленскай губ. курганы таксама завуцца валатоўкамі. Весялоўскі значна пазьней сьцьвердзіў весткі Хадакоўскага аб тым, што „на Беларусі ў ваколіцах Полацку і Віцебску {{перанос пачатак|вала|тоўкамі}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>52be7ko0m62mbijb6piznx1rk96pfss</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Волаты (1929).pdf/93</title>
    <ns>104</ns>
    <id>93076</id>
    <revision>
      <id>289539</id>
      <parentid>222586</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T16:51:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289539</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5966" sha1="bza4o8m1uiut6k2jqjesia35ia2ely5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Ssvb&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Цэнтар|{{Разбіўка|УВАГІ.}}}}
&lt;section begin=&quot;1&quot;/&gt;{{Водступ|2|em}}1) Историко-юридическіе матеріалы, извлеченные из актовых книг губерній могилевской и витебской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске, том XX, ст. 508.
&lt;section end=&quot;1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;2&quot;/&gt;{{Водступ|2|em}}2) Тамсама, ст. 497.

{{Водступ|2|em}}З) Тамсама, ст. 512 і, апрача таго, яшчэ ст. 509.

{{Водступ|2|em}}4) Тамсама, том ХХІ, ст. 497.

{{Водступ|2|em}}5) Тамсама, ст. 499.

{{Водступ|2|em}}6) Тамсама, том ХХІІ, ст. 453.

{{Водступ|2|em}}7) Тамсама, ст. 454.

{{Водступ|2|em}}8) Тамсама, ст. 460.

{{Водступ|2|em}}9) Тамсама, том ХХІ, ст. 480; апрача таго, яшчэ ст. 500.

{{Водступ|2|em}}10) Тамсама, том ХХІІ, ст. 467.

{{Водступ|2|em}}11) Тамсама, ст. 496; апрача таго, яшчэ ст. 145, 159, 254, 413, 483, 493; том ХХІІІ,
ст. 469, 491; том ХХІV, ст. 498; том ХХV, ст. 191, 339; том ХХХІ, ст. 426, 437, 501, 502,
504; том ХХVIII, ст. 265; том ХХІХ; ст. 140; том ХХХІ ст. 11, 69.

{{Водступ|2|em}}12) А. Н. Веселовскій. Русскіе и вильтины в саге о Тидреке Бернском (Веронском).
СПБ 1906, ст. 15—16: „Недалеко от места (Витебска) первое поле, идучи от
Острое могилы, назвиском Матслытъское, з волотовкою“ (1592); „полянку лежачую на
полях задунайских (Дунай — ручей в Витебске) подле волотовок“ (1593 г.) „с того мху у
волотовки, у могильника и по крест каменный“ (1596 г.); „огород водле того пляцу
лежачый подле волотовок“ (1634 г.); „грунт у волотовках кончится у мох татарский“
(1623 г.) „от тое сосну у волотовку межи купелищ, от тое волотовки у другую волотовку“
(1615 г.); „s Kopcu w brzoze rubiezn, miedzy wołotowek“ (1697 г.) и др.“.

{{Водступ|2|em}}13) М. Веревкин. Записка об археологических памятниках витебской губернии (по
документам Витебскаго центральнаго архива). Труды Виленскаго отделения Московскаго
предварительнаго комитета по устройству в Вильне ІХ археологическаго с’езда. Вильна
1893, ст. 202: „подле волотовок и подле поля пана Ивана“ (8.4. 1593) і шмат іншых.

{{Водступ|2|em}}14) Eus. Tyszkiewicz. Badania archeologiczne nad zabytkami przedmiotow sztuk i rzemiosł… Wilno 1850, ст. 55: „jest jeszcze rodzaj kurganow znanych na Rusi Litewskiej, pod nazwaniem wolotoki, te sa nierownie pozniejsze od kurganow grobowych i czysto sławiańskie“. Пар. Szukiewicz Wandalin. Szkice z Białej Rusi. „Ziemia“, Warszawa 1912, № 14.

{{Водступ|2|em}}15) К. Тышкевич. О курганах в Литве и Западной Руси. Вильно 1865, ст. 9:
„курганы известны ныне на языке белоруссов под названием волотовки“. Пар. А. Потебня.
Этимологические заметки. „Живая старина“, вып. III, СПБ 1891, ст. 120:
„В Брусс волотками и волоточками называются курганы (Срезн. І. с.)“.

{{Водступ|2|em}}16) Отрывок из путешествия Ходаковскаго по Россіи „Русскій историческій сборник“,
Москва 1839, том III, кн. 2, ст. 171: „около Витебска и Полоцка поселяне доныне
называют старинные великие могилы волотоўкамі“. Пар. Opisanie powiatu borysowskiego pod wzgledem statystycznym, geognostycznym, historycznym, hospodarczym, premysłowo-handlowym i lekarskim. Wilno 1847, ст. 441—442; „u białorusinow, podług ustnych podań Chodakowskiego, udzielonych IP Koeppenowi, w okolicach Połocka i Witebska, mogiły czyli hrobowe kopce zowia wołotowki“. Пар. I. Talko—Hryncewicz. Z moich wspomień o dawnych archeologach. „Wiadomości archeologiczne“, Warzawa 1923, tom VIII, zesz. 2—4, ст. 177. Пар. І. П. Шафарик. Славянскія древности. Перевод с чешскаго
О. Бодянскаго. Том І, книга 3, Москва 1848, ст. 97: „белоруссы в окрестностях Полоцка
и Витебска по изустным рассказам Ходаковкаго господину Кепену, обыкновенно
называют могилы волотовками, также волотками (tumuli gigantum) а кое-где и осилками
(то-есть potentium?)“.

{{Водступ|2|em}}17) Tygodnik ilustrowany, 1901, № 6, ст. 117.

{{Водступ|2|em}}18) Wisła. Miesiecznik poświencony krajoznawstwu i ludoznawstwu, tom XVI, zesz. 4 ст. 569. Пар. паведамленьне селяніна Галадаева аб тым, што ў б. віленскай губ. курганы
завуцца валатоўкамі — „Вестник знанія“, СПБ 1911, № 1, ст. 78.
&lt;section end=&quot;2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bza4o8m1uiut6k2jqjesia35ia2ely5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289544</id>
      <parentid>289539</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T17:15:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289544</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5889" sha1="1dokypi0pj79hxrw2ddzuucybrurj3i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Ssvb&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Цэнтар|{{Разбіўка|УВАГІ.}}}}
{{Водступ|2|em}}1) Историко-юридическіе матеріалы, извлеченные из актовых книг губерній могилевской и витебской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске, том XX, ст. 508.

{{Водступ|2|em}}2) Тамсама, ст. 497.

{{Водступ|2|em}}З) Тамсама, ст. 512 і, апрача таго, яшчэ ст. 509.

{{Водступ|2|em}}4) Тамсама, том ХХІ, ст. 497.

{{Водступ|2|em}}5) Тамсама, ст. 499.

{{Водступ|2|em}}6) Тамсама, том ХХІІ, ст. 453.

{{Водступ|2|em}}7) Тамсама, ст. 454.

{{Водступ|2|em}}8) Тамсама, ст. 460.

{{Водступ|2|em}}9) Тамсама, том ХХІ, ст. 480; апрача таго, яшчэ ст. 500.

{{Водступ|2|em}}10) Тамсама, том ХХІІ, ст. 467.

{{Водступ|2|em}}11) Тамсама, ст. 496; апрача таго, яшчэ ст. 145, 159, 254, 413, 483, 493; том ХХІІІ,
ст. 469, 491; том ХХІV, ст. 498; том ХХV, ст. 191, 339; том ХХХІ, ст. 426, 437, 501, 502,
504; том ХХVIII, ст. 265; том ХХІХ; ст. 140; том ХХХІ ст. 11, 69.

{{Водступ|2|em}}12) А. Н. Веселовскій. Русскіе и вильтины в саге о Тидреке Бернском (Веронском).
СПБ 1906, ст. 15—16: „Недалеко от места (Витебска) первое поле, идучи от
Острое могилы, назвиском Матслытъское, з волотовкою“ (1592); „полянку лежачую на
полях задунайских (Дунай — ручей в Витебске) подле волотовок“ (1593 г.) „с того мху у
волотовки, у могильника и по крест каменный“ (1596 г.); „огород водле того пляцу
лежачый подле волотовок“ (1634 г.); „грунт у волотовках кончится у мох татарский“
(1623 г.) „от тое сосну у волотовку межи купелищ, от тое волотовки у другую волотовку“
(1615 г.); „s Kopcu w brzoze rubiezn, miedzy wołotowek“ (1697 г.) и др.“.

{{Водступ|2|em}}13) М. Веревкин. Записка об археологических памятниках витебской губернии (по
документам Витебскаго центральнаго архива). Труды Виленскаго отделения Московскаго
предварительнаго комитета по устройству в Вильне ІХ археологическаго с’езда. Вильна
1893, ст. 202: „подле волотовок и подле поля пана Ивана“ (8.4. 1593) і шмат іншых.

{{Водступ|2|em}}14) Eus. Tyszkiewicz. Badania archeologiczne nad zabytkami przedmiotow sztuk i rzemiosł… Wilno 1850, ст. 55: „jest jeszcze rodzaj kurganow znanych na Rusi Litewskiej, pod nazwaniem wolotoki, te sa nierownie pozniejsze od kurganow grobowych i czysto sławiańskie“. Пар. Szukiewicz Wandalin. Szkice z Białej Rusi. „Ziemia“, Warszawa 1912, № 14.

{{Водступ|2|em}}15) К. Тышкевич. О курганах в Литве и Западной Руси. Вильно 1865, ст. 9:
„курганы известны ныне на языке белоруссов под названием волотовки“. Пар. А. Потебня.
Этимологические заметки. „Живая старина“, вып. III, СПБ 1891, ст. 120:
„В Брусс волотками и волоточками называются курганы (Срезн. І. с.)“.

{{Водступ|2|em}}16) Отрывок из путешествия Ходаковскаго по Россіи „Русскій историческій сборник“,
Москва 1839, том III, кн. 2, ст. 171: „около Витебска и Полоцка поселяне доныне
называют старинные великие могилы волотоўкамі“. Пар. Opisanie powiatu borysowskiego pod wzgledem statystycznym, geognostycznym, historycznym, hospodarczym, premysłowo-handlowym i lekarskim. Wilno 1847, ст. 441—442; „u białorusinow, podług ustnych podań Chodakowskiego, udzielonych IP Koeppenowi, w okolicach Połocka i Witebska, mogiły czyli hrobowe kopce zowia wołotowki“. Пар. I. Talko—Hryncewicz. Z moich wspomień o dawnych archeologach. „Wiadomości archeologiczne“, Warzawa 1923, tom VIII, zesz. 2—4, ст. 177. Пар. І. П. Шафарик. Славянскія древности. Перевод с чешскаго
О. Бодянскаго. Том І, книга 3, Москва 1848, ст. 97: „белоруссы в окрестностях Полоцка
и Витебска по изустным рассказам Ходаковкаго господину Кепену, обыкновенно
называют могилы волотовками, также волотками (tumuli gigantum) а кое-где и осилками
(то-есть potentium?)“.

{{Водступ|2|em}}17) Tygodnik ilustrowany, 1901, № 6, ст. 117.

{{Водступ|2|em}}18) Wisła. Miesiecznik poświencony krajoznawstwu i ludoznawstwu, tom XVI, zesz. 4 ст. 569. Пар. паведамленьне селяніна Галадаева аб тым, што ў б. віленскай губ. курганы
завуцца валатоўкамі — „Вестник знанія“, СПБ 1911, № 1, ст. 78.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1dokypi0pj79hxrw2ddzuucybrurj3i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Да гісторыі беларускага палітычнага вызваленьня (1935).pdf/46</title>
    <ns>104</ns>
    <id>98463</id>
    <revision>
      <id>289559</id>
      <parentid>234012</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T19:46:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>289559</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3288" sha1="jfhp7sr0cfq9evvvwg9z2khim276zx2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Nejurist&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Цэнтар|'''VI. „Гомон“ і яго беларускія вызвольныя імкненьні.'''}}

{{Водступ|2|em}}„Гомон “— гэта часопісь беларускіх рэволюцыянэраў. Выдавалася яна шапіраграфскім спосабам, пісана парасейску, фармату больш-менш нармальнага сшытка; гдзе выходзіла — няведама; часопісь гэта, ясная рэч, выходзіла нелегальна, а дзеля гэтага не магла падаваць свайго адрасу. Можна дагадвацца, што выходзіла яна ў Пецярбурзе, дзе быў галоўны цэнтр беларускай студэнскай моладзі.

{{Водступ|2|em}}Ведамы „Гоману“ № 2. Сам розум кажа, што калі быў № 2. дык мусіў быць і першы. Гавора аб гэтым так-жа і № 2, у якім, на пачатку першага артыкулу „Бѣлорусское революционное обозрѣніе“ з датай 15 лістапада 1884 г., чытаем даслоўна: „Прошло около года с тѣх пор, как появился первый № „Гомона»; мы вовсе не думали обрекать себя на столь долгое молчаніе, всему причиной „независящія от нас обстоятельства“, слишком измѣнчивыя в наши дни“. Успамінаецца так-жа аб № 1 «Гоману» і ў артыкуле другім гэтай часопісі: „Внутреннее обозрѣніе“. З гэтага выглядае, што мусіў быць „Гоману“ і нумар першы. Аднак покуль няма сусім пэўных вестак, што ён сапраўды быў, што хоць яго і няма цяпер нідзе, але што нехта яго бачыў, датуль абсалютнай пэўнасьці аб яго выхадзе няма, бо-ж не забываймо, што „Гоман“ — часопісь рэволюцыйная, антыдзяржаўная, падпольная, дык надта магчыма, што рэволюцыянэры нашы выдалі адразу нумар другі, а аб першым успомнілі, каб нарабіць больш хлопатаў і загадак паліцыі. 50-лецьце такім чынам „Гоману“ у сёлетнім 1934 годзе больш мае падстаў, як бы мела ў мінулым, калі-б мы хацелі гэты юбілей датарнаваць да часу выхаду „Гоману“ нумару першага.

{{Водступ|2|em}}Адзін арыгінальны экзэмпляр «Гоману» нумару другога, а так-жа адзін экзэмпляр одпісу з яго знаходзіцца ў Беларускім Музэі ў Вільні. Для гэтай працы карыстаўся я одпісам.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jfhp7sr0cfq9evvvwg9z2khim276zx2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Да гісторыі беларускага палітычнага вызваленьня (1935).pdf/47</title>
    <ns>104</ns>
    <id>98464</id>
    <revision>
      <id>289560</id>
      <parentid>234014</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T19:50:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>289560</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3835" sha1="r24nqlhgftno0k2rvkrmn4exoriorz9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Nejurist&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}Пасьля гэтых агульных уваг аб „Гомане“ прыступім да бліжэйшага разгляду яго паводле таго парадку, у якім разложаны ў ім матарыял.

{{Цэнтар|{{Разбіўка|§ 1. „Бѣлорусское революціонное обозрѣніе“.}}}}

{{Водступ|2|em}}Гэтак названы першы артыкул „Гоману“. Падаём ніжэй галоўны зьмест яго, галоўныя мясцы цытуючы даслоўна парасейску.

{{Водступ|2|em}}— У грамадзкім жыцьці Расейскай Імпэрыі чытаем у гэным артыкуле — заўважваецца няўхільнае імкненьне да рэвалюцыі. Урад сваім гнётам гэтай рэвалюцыйнасьці толькі памагае. Апазыцыя, да якой належаць групы лібэралаў аж да тэррорыстаў, расьце і разьвіваецца. Адчуваецца патрэба супольнага гэтых груп фронту. Аднак трэба жадаць ня толькі супольнага фронту апазыцыйных да цара груп, але так-жа і самастойнасьці гэтых груп: „…приходится пожелать очень и очень многаго не только в отношеніи совмѣстной борьбы, но и по {{Абмылка|отношеоію|отношенію}} к самостоятельному начинанію“.

{{Водступ|2|em}}Да апошняга часу, праўду кажучы, сапраўды барацьбу з царызмам праводзіць адна партыя „Народной Воли“, а іншыя групы толькі займаюцца гутаркай і крытыкай. Павінны існаваць партыі самастойныя, але яны павінны бароцца толькі разам усе. Дзеля гэтага вітаем „присоединеніе польской партыі „Пролетаріата“ к организаціи «Народнай воли» в их заимных оффиціальных об’ясненіях в 10 № „Народной Воли“. Мы соцыялісты-Беларусы імкнемся заняць у гэтай адзінай актыўнай партыі адпаведнае да сілы нашай групы месца, каб бароцца для справы так важнай для самай Беларусі. Апрача нашай помачы «Нар. Воли» для барацьбы з урадам „мы внесем в сознаніе членов этой партіи практическую возможность федеративной самостоятельности Бѣлоруссіи в будущем и необходимость подготовки этой самостоятельности в настоящее время“.

{{Водступ|2|em}}У прынцыпе й цяпер гэта партыя стаіць „за федеративность областей Россіи“, што яна няраз выказвала; але фактычна на такую самастойнасьць можа разьлічаць „только та из областных груп“, каторая будзе рука аб руку ісьці ў барацьбе з „дѣйствующей партіей“ і мець сваіх прадстаўнікоў дастатачна абзнаёмленых з меснымі патрэбамі.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r24nqlhgftno0k2rvkrmn4exoriorz9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Да гісторыі беларускага палітычнага вызваленьня (1935).pdf/48</title>
    <ns>104</ns>
    <id>98465</id>
    <revision>
      <id>289561</id>
      <parentid>234016</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T19:54:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>289561</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4190" sha1="g4x50905gemvs4adxluy4an9i5lfekf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Nejurist&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Наколькі мала адно прынцыповае прызнаньне „самостоятельности областей“ можа гварантаваць яе на практыцы, гэта паказвае выступленьне Тихомірова ў № 2 „Вѣстника Нар. Воли“, гдзе ён гавора аб „неумѣстности“ і „искусственности“ тварэньня новых нацыянальнасьцяў. Так мала яшчэ сьведамасьці аб практычнай неабходнасьці палітычнай і эканамічнай самастойнасьці «областей», што аўтор гэны не пастараўся нават даказаць гэту „неумѣстность“ і „искусственность“, загадзя, відаць, разьлічваючы на ціхую згоду чытачоў.

{{Водступ|2|em}}Мы, ведама, за гэта на Тихомірова не наракаем, бо ён у фэдэрацыйных імкненьнях бачыць аслабленьне палітычнай проціцарскай барацьбы ў цэнтры. Тым больш гэта яму можна дараваць, што самы гарачы прапаведнік нацыянальнай фэдэратыўнасьці Драгоманов апошнім часам многа папрацаваў для пашырэньня гэткага пагляду на фэдэралістых. Але ўсёж-дыкі Тихоміров ня мае падстаў паклікацца на «искусственность», як на доказ непатрэбнасьці стварэньня фэдэрацыяў, бо ўсе формы грамадзкага жыцьця творыць чалавек. Тым больш ня мае рацыі Тихоміров, калі Бакунін, Драгоманов і іншыя, гаворачы аб разьдзеле Расейскай імпэрыі на натуральныя фэдэрацыі, разам з Польшчай і „Малороссіей“, ставяць так-жа і Беларусь. Нават урад „преслѣдуя идеал казарменнага единообразія, считается с ней (з Беларусяй — А. С.), как с областью своеобразной и существует цѣлый ряд экономических и административных мѣр, касающихся спеціально Бѣлоруссіи. Конечно, в народѣ пока еще нѣт сознательнага стремленія к федеративной независимости в том ея видѣ, как это понимает інтеллигенція, но необходимость этой независимости вытекает из сознанія народом свей розни от сосѣдей, эта самостоятельность вытекает из экономических и климатических условій Бѣлоруссіи, много отличных от условій других областей Россіи, из оригинальности характера самого народа“. Расейскі народ так-жа нясьведамы важнасьці палітычнай свабоды і так-жа не разумее вымогаў навучнага соцыялізма, а ня гледзячы на гэта, народавольцы дабіваюцца аднаго і другога пад сьцягам Народнай Волі іменна затым, што глядзяць шырэй на патрэбы народу і разумеюць лепей сродкі іх здаволеньня.

{{Водступ|2|em}}„Но если практическое подготовленіе почвы для федеративной самостоятельности важно для каждой области {{перанос-пачатак|п=во|к=обще}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g4x50905gemvs4adxluy4an9i5lfekf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Да гісторыі беларускага палітычнага вызваленьня (1935).pdf/49</title>
    <ns>104</ns>
    <id>98466</id>
    <revision>
      <id>289562</id>
      <parentid>234017</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T19:59:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>289562</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4113" sha1="8w95tqvlpjruzb84mzb03xkpe9a5zhu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Nejurist&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос-канец|п=во|к=обще}}, то для Бѣлоруссіи эта необходимость является еще болѣе настоятельной и неизбѣжной.“

{{Водступ|2|em}}Для Польшчы і Украіны гэта ня столькі патрэбна. Для сваей самастойнасьці яны маюць прыгатаваны грунт. У Беларусі з гэтым дрэнна, „что и заставляет бѣлорусскую интеллигенцію заранѣе позаботиться о приготовленіи условій для самостоятельности страны“. Асабліва трэба старацца ўзгадаваць народную інтэлігенцыю, бо цяперашняя наша інтэлігенцыя звычайна выходзіць „из паразитнага класса поляков помѣшчиков или из бюрократіи“. Нігдзе, як ведама, няма такой розьніцы між народам і інтэлігенцыяй, як у Беларусі. Вось-жа інтэлігенцыя, якая была б блізкай да паняцьцяў і патрэб народу, аказала-б вялікую услугу пры новых варунках грамадзкага жыцьця, якое наступіць пасьля перавароту.

{{Водступ|2|em}}Ды — й для самай цэнтральнай партыі мясцовыя арганізацыі маюць вялікае значэньне. Пасьля перавароту першай для яе задачай будзе абяспечыць рэформы, патрэбныя для народаў усіх „областей“ бяз вынятку. Яна павінна будзе дапасавацца да абычаяў, а так жа да эканамічных і іншых асаблівасьцяў кожнай вобласьці. Паляк, украінец, вялікарус, прымаючы ўчасьце ў цэнтральнай барацьбе з урадам, у пэўнай меры ўжо гэтым самым зьяўляецца прадстаўніком інтарэсаў свайго народу з увагі на сваю рэальную блізкасьць да яго. Тымчасам беларус можа быць прасякнуты народнымі сымпатыямі толькі ідэйна і наўрад ці бяз сьведамай падгатоўкі можа лічыцца пажаданым прадстаўніком сваей бацькаўшчыны і выклікаць да сябе большы давер, як цяперашняе чынавецтва. Ведама, што ўсё ідэйнае толькі тады сапраўды прыгожае і творчае, калі яно зыходзіць на зямлю, калі яно бліжэй да рэальнага зьдзейсьненьня ў штодзенным жыцьці. „Адумысловы плян дзеяньня павінен быць дзелам мясцовых арганізаваных групаў, якія зорка сочаць за ўсімі зьменамі і эканамічнымі фактамі“ — кажа Лавров. Зусім справядліва і неабходна выбраць для сваей дзейнасьці месца, народ і мову, дзе можна дапусьціцца найменш абмылак і найбольш зрабіць добрага, гэта знача сваю бацькаўшчыну — кажа той-жа Лавров.

{{Водступ|2|em}}Зусім ясна такім чынам, што стараннае пазнаньне мясцовых асаблівасьцяў Беларусі, зразуменьне практычных інтарэсаў народу будзе карысна ня толькі для Беларусі, але&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8w95tqvlpjruzb84mzb03xkpe9a5zhu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Да гісторыі беларускага палітычнага вызваленьня (1935).pdf/50</title>
    <ns>104</ns>
    <id>98467</id>
    <revision>
      <id>289563</id>
      <parentid>234018</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T20:02:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>289563</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3996" sha1="03hlxyj3tlgvwbxtnjgs28h3lfbxo6j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Nejurist&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;і для цэнтральнай партыі, з якой беларуская інтэлігенцыя будзе арганічна зьвязана пры помачы арганізацыі.

{{Водступ|2|em}}Мы знаем некулькі спробаў з боку цэнтральнай партыі арганізаваць у многіх гарадох Беларусі свае мясцовыя групы і нават друкарні. Пры гэткай пастаноўцы справы ўсе знаёмствы, усе зьвязкі цэнтральнай партыі павінны перайсьці пад загад мясцовай беларускай партыі. Дзеля лепшага знаёмства з мясцовымі варункамі, функцыі мясцовых арганізацыяў цэнтральнай партыі будуць выконвацца лепш, бо мясцовая інтэлігенцыя, апрача плянаў цэнтральнай партыі, будзе ажыўлена сьведамасьцяй інтарэсаў Беларусі і дзякуючы адзыўчывасьці беларускай арганізацыі ні адзін месны рух, ні адзін удар пульсу народнага жыцьця ня згіне дарма для барацьбы. Гэткая пастаноўка дзейнасьці беларускай групы тым больш зьяўляецца магчымай, што цэнтральная група партыі „Народнай Волі“ дае месным арганізацыям поўную самадзейнасьць у галіне дзеяньня гэтай групы, насколькі яна не перашкаджае свабоднай дзейнасьці ў цэнтры.

{{Водступ|2|em}}Адгэтуль аднак не вынікае, каб усе сілы беларускай арганізацыі кіраваць выключна дзеля працы ў Беларусь. Тут зважаць трэба з аднаго боку на здольнасьці самых сяброў арганізацыі, а з другога — на патрэбы барацьбы ў цэнтры.

{{Водступ|2|em}}Само сабой зразумела, што тыя людзі, якія дастатачныя пусьцілі карэньні ў Беларусі і дзеля тых ці іншых прычын ня могуць прыняць беспасрэднага ўчасьця ў цэнтральнай барацьбе, астануцца на бацькаўшчыне, дзе ў меру сваіх сіл будуць падгатаўляць грунт для грамадзкага абнаўленьня краю, а не здавольвацца, злажыўшы рукі, адным толькі спагадам, як гэта было дагэтуль.

{{Водступ|2|em}}„Вот основные пункты нашей програмы, деталичныя подробности которой не замедлят появиться в особом изданіи. В послѣднее время возникло много своеобразных и произвольных толкованій нашей програмы; кромѣ того среди самой бѣлорусской интеллигенціи образовалось много кружков, а вмѣстѣ с тѣм столько-же практических рѣшеній бѣлорусского вопроса. Радуясь такому возбужденію вниманія к участіи родины, мы тѣм не менѣе должны заявить, во избѣжаніе всяких недоразумѣній, что всѣ они пока имѣют мало общаго с нами. Вслѣдствіе этаго мы просили бы не&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>03hlxyj3tlgvwbxtnjgs28h3lfbxo6j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932).pdf/76</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124718</id>
    <revision>
      <id>289525</id>
      <parentid>289305</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T12:39:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289525</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9487" sha1="1if5wa2p114kyw9zg2vgpsje6mm556l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2.5em}}„Не, дваранская і сталыпінская зямельная політыка — ня выхад, а толькі найбольш пакутны ''падыход да новага вырашэньня'' зямельнага пытаньня ў Расіі“&lt;ref&gt;Ленін У. І., т. XVI, стар. 458.&lt;/ref&gt;. (Падкрэсьлена Леніным — К. К.).&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Уся гэта політыка пацярпела крах, бо аправіўшыся пасьля перамогі над ім, пролетарыят павёў за сабой шырокія масы сялянства ў апошнюю бойку супроць монархіі.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Утварэньне буржуазных адносін у сельскай гаспадарцы на Беларусі карэньні мае ў дарэформеннай экономіцы Беларусі.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}У Магілеўскай губэрні першыя хутары пачалі ўзьнікаць зараз-жа пасьля рэформы 1861 году. Так, у Клімавіцкім павеце Забялышынскай воласьці ўзьнік хутар Карла Лемеша, выхадца, здаецца, з Ковенскай губэрні, — на арандаванай зямлі (25 дзесяцін); у 1880 годзе ўзьнік хутар у Чабатовіцкай воласьці Гомельскага павету („Ігнатаўка“) на купленай зямлі (15 дзесяцін). У Аршанскім павеце ўзьнікае цэлы рад хутароў, зноў-жа на кулацкай зямлі; напрыклад, хутар „Каралькі“ ў 30 дзесяцін і г. д. Па Магілеўскай губэрні да выданьня закону 9 лістапада існавала ўжо 161 хутар, але гэтая лічба далёка няпоўная. Мы ня ведаем, колькі было організавана буйных маёнткаў, набытых капіталістымі і тымі-ж заможнікамі сялянамі, якія ставілі гаспадарку на капіталістычныя рэйкі (вазьмеце, напрыклад, латыскія колёніі; праца Шкільтэра пралівае новае сьвятло). Ці возьмем па данаму пытаньню матар‘ял, прыведзены Дудковым па Віцебскай губэрні. Першыя хутары ўзьніклі тут яшчэ ў 80 гадох XIX ст. Насьпеўшым капіталістычным
тэндэнцыям паказалі і далі форму латыскія пасяленцы. Першая вёска, якая правяла хутарское расьсяленьне ў 1880 г., была в. Загародня Веляшкоўскай воласьці Віцебскага павету. Кулаком зрабілася цесна на вёсцы, а ўсякія чуткі сярод сялянства аб перадзеле зямлі — вынік лютага малазямельля бядняцка-серадняцкіх мас — штурхалі кулакоў замацаваць зямлю. Бо толькі ў такім выпадку можна было паставіць капіталістычную гаспадарку. Вось маленькая табліца, якая прыведзена
Дудковым.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Маклакаўская воласьць, якая пачала расьсяляцца з 1883 г., мела
хутароў да сталыпінскай рэформы:
{|style=&quot;margin:auto; font-size:83%&quot;
|colspan=&quot;20&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 0px 3px 0; |
|-
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;&quot; |Група хутароў
|style=&quot;padding-top:0.3em; line-height: 1.2;  transform: rotate(-180deg); writing-mode: vertical-rl; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px;&quot; |Колькасьць&lt;/br&gt;хутар.
|style=&quot;padding-top:0.3em; line-height: 1.2;  transform: rotate(-180deg); writing-mode: vertical-rl; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px;&quot; |% да агуль-&lt;/br&gt;нага ліку
|style=&quot;padding-top:0.3em; line-height: 1.2;  transform: rotate(-180deg); writing-mode: vertical-rl; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px;&quot; |Надзельнай&lt;/br&gt;зямлі
|style=&quot;padding-top:0.3em; line-height: 1.2;  transform: rotate(-180deg); writing-mode: vertical-rl; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px;&quot; |% да агуль-&lt;/br&gt;най плош.
|style=&quot;padding-top:0.3em; line-height: 1.2;  transform: rotate(-180deg); writing-mode: vertical-rl; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px;&quot; |% купленай&lt;/br&gt;зямлі
|style=&quot;padding-top:0.3em; line-height: 1.2;  transform: rotate(-180deg); writing-mode: vertical-rl; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px;&quot; |% да агуль-&lt;/br&gt;най плош.
|style=&quot;padding-top:0.3em; line-height: 1.2;  transform: rotate(-180deg); writing-mode: vertical-rl; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px;&quot; |Усяго зя-&lt;/br&gt;млі хутарск.
|style=&quot;padding-top:0.3em; line-height: 1.2;  transform: rotate(-180deg); writing-mode: vertical-rl; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px;&quot; |% да ўсёй&lt;/br&gt;плошчы яе
|style=&quot;padding-top:0.3em; line-height: 1.2;  transform: rotate(-180deg); writing-mode: vertical-rl; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 0;&quot; |У сярэднім&lt;/br&gt;на 1 хутар
|-
|colspan=&quot;20&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 1px 0px 1px 0; |
|-
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;padding-top:1em; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0; |Ад{{gap|0.8em}}5—8{{gap|0.5em}}дз.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}

{{gap|0.5em}}„{{gap|0.5em}}10—15{{gap|0.5em}}„{{gap|1.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}

{{gap|0.5em}}„{{gap|0.5em}}15—30{{gap|0.5em}}„{{gap|1.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}

{{gap|0.5em}}„{{gap|0.5em}}30{{gap|0.5em}}і{{gap|0.5em}}вышэй.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.9em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;&quot; |3

5

53

9
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;&quot; |4,3

7,1

75,7

12,9
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;&quot; |18{{gap|0.7em}}

50{{gap|0.7em}}

59,9

128{{gap|0.7em}}
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;&quot; |2,2

6,3

75,4

16,1
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;&quot; |—{{gap|0.5em}}

—{{gap|0.5em}}

58,9

43,5
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;&quot; |—{{gap|0.5em}}

—{{gap|0.5em}}

57,5

42,5
|style=&quot;padding-top:1em; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;&quot; |18

50

1,188

56,3
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;&quot; |2,2

6,3

65,3

31{{gap|0.5em}}
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right;&quot; |6

10

22,4{{водступ|-0.5|em}}

62,5{{водступ|-0.5|em}}
|-
|style=&quot;width:40px; |
|colspan=&quot;20&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0; |
|-
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;padding-top:1em; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;&quot; |{{разьбіўка|Усяго}}{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;&quot; |700
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;&quot; |100
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;&quot; |795
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;&quot; |100
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;&quot; |1024
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;&quot; |100
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;&quot; |1819
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;&quot; |100
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0em; text-align:right;&quot; |26
|}
{{gap|2.5em}}Такім чынам, тут яскрава відаць, хто яшчэ задоўга да рэформы
ішоў на хутары — гэта кулацтва… Група хутароў з 15 і больш дзесяцін складае 88,6 проц. усіх вышаўшых. Яны маюць шмат надзельнай, і 100 проц. купленай зямлі ў воласьці, 62 гаспадары — кулакі і заможнікі,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1if5wa2p114kyw9zg2vgpsje6mm556l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932).pdf/80</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124739</id>
    <revision>
      <id>289527</id>
      <parentid>289354</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T13:27:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289527</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13002" sha1="s6hadut5p0hyh3v18xxxkcn9t9yo1ay" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{|style=&quot;margin:auto; font-size:83%&quot;
|colspan=&quot;10&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0px&quot; |
|-
|colspan=&quot;2&quot;; rowspan=&quot;2&quot;; style=&quot;vertical-align:middle; text-align: center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 0px&quot; |{{разьбіўка|Групы}}
|rowspan=&quot;2&quot;; style=&quot;padding-left:0.5em; padding-right:0.5em; vertical-align:middle; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 1px&quot; |Лік&lt;/br&gt;гас.
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;vertical-align:middle; text-align: center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0px&quot; |{{разьбіўка|Зямлі}}
|rowspan=&quot;2&quot;; style=&quot;padding-left:0.5em; padding-right:0.5em; vertical-align:middle; text-align: center; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 1px&quot; |Душ&lt;/br&gt;сям‘і
|rowspan=&quot;2&quot;; style=&quot;padding-left:0.5em; padding-right:0.5em; vertical-align:middle; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |Коняй
|rowspan=&quot;2&quot;; style=&quot;padding-left:0.5em; padding-right:0.5em; vertical-align:middle; text-align: center; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |Кар.
|rowspan=&quot;2&quot;; style=&quot;padding-left:0.5em; padding-right:0.5em; vertical-align:middle; text-align: center; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |Ця-&lt;/br&gt;лят
|rowspan=&quot;2&quot;; style=&quot;padding-left:0.5em; padding-right:0.5em; vertical-align:middle; text-align: center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 0px&quot; |Кошт буд.
|-
|style=&quot;padding-left:0.5em; padding-right:0.5em; vertical-align:middle; text-align: center; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |Дес.
|style=&quot;padding-left:0.5em; padding-right:0.5em; vertical-align:middle; text-align: center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 0px&quot; |Саж.
|-
|colspan=&quot;10&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 1px 0px 1px 0px&quot; |
|-
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;padding-top:1em; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 0px&quot; |Да{{gap|0.5em}}5{{gap|0.5em}}дзес.{{gap|1.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}

з{{gap|1em}}5—10{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}

з{{gap|0.5em}}10—15{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}

{{gap|1em}}15—20{{gap|1.0em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}

{{gap|1em}}20{{gap|0.5em}}і{{gap|0.5em}}больш{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 1px&quot; |1

1

8

5

20
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |2

9

99

86

642
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |110

1.735

883

2.039

631
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |5

8

28

23

162
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |—{{gap|0.5em}}

—{{gap|0.5em}}

7

8

49
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |1

1

10

12

82
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |—{{gap|0.5em}}

—{{gap|0.5em}}

12

8

33
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right;&quot; |40

200

3.300

2.300

16.400
|-
|style=&quot;width:50px; |
|colspan=&quot;9&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0px&quot; |
|-
|
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-right:0.5em; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 0px&quot; |{{разьбіўка|Усяго}}{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.
|style=&quot;padding-top:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 1px&quot; |35{{gap|0.5em}}
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |840
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |598
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |226
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |64
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |108
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |53
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 0px&quot; |22.240
|}
{{gap|2.5em}}Як бачым, у даным таварыстве пераважаюць заможнікі і вясковая буржуазія; калі ў сярэднім на апошнюю групу прыпадае па 40 дзес., дык у гэтай групе асобныя кулакі маюць ад 53 да 93 дзес. зямлі на двор.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Калі мы разьмяркуем даныя гаспадаркі паводле колькасьці рабочай жывёлы, дык атрымаем наступны малюнак:
{|style=&quot;margin:auto; font-size:83%&quot;
|colspan=&quot;20&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0px&quot; |
|-
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;vertical-align:middle; text-align: center; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |Група
|style=&quot;padding-top:0.3em; line-height: 1.2;  transform: rotate(-180deg); writing-mode: vertical-rl; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px&quot; |Лік два-&lt;/br&gt;роў
|style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |% %
|style=&quot;padding-top:0.3em; line-height: 1.2;  transform: rotate(-180deg); writing-mode: vertical-rl; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px&quot; |Лік ко-&lt;/br&gt;няй
|style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 0px&quot; |% %
|style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 1px&quot; |
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;vertical-align:middle; text-align: center; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |Група
|style=&quot;padding-top:0.3em; line-height: 1.2;  transform: rotate(-180deg); writing-mode: vertical-rl; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px&quot; |Лік два-&lt;/br&gt;роў
|style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |% %
|style=&quot;padding-top:0.3em; line-height: 1.2;  transform: rotate(-180deg); writing-mode: vertical-rl; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px&quot; |Лік ко-&lt;/br&gt;няй
|style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 0px&quot; |% %
|-
|colspan=&quot;20&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 1px 0px 1px 0px&quot; |
|-
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;padding-top:1em; vertical-align:top; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |Бяз коняй{{gap|0.8em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}

З{{gap|0.5em}}1{{gap|0.5em}}канём{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}

З{{gap|0.5em}}2{{gap|1.9em}}„{{gap|1.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}

З{{gap|0.5em}}3{{gap|0.5em}}і{{gap|0.5em}}больш{{gap|0.8em}}.{{gap|0.5em}}
|style=&quot;width:20px; padding-top:1em; padding-right:1em; vertical-align:top; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |3

13

16

6
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; vertical-align:top; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |8,6

31,1

37,1

17,2
|style=&quot;width:20px; padding-top:1em; padding-right:1em; vertical-align:top; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |—

13

26

25
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; vertical-align:top; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 0px&quot; |—{{gap|0.5em}}

20,3

40,6

39,1
|rowspan=&quot;3&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 1px&quot; |
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;padding-top:1em; valign:top; text-align:left; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |{{gap|0.5em}}Без кароў{{gap|1.2em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}

{{gap|0.5em}}З{{gap|0.5em}}1{{gap|0.5em}}каровай{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}

{{gap|0.5em}}З{{gap|0.5em}}2{{gap|2.5em}}„{{gap|2.5em}}.{{gap|0.5em}}

{{gap|0.5em}}З{{gap|0.5em}}3{{gap|2.5em}}„{{gap|2.5em}}.{{gap|0.5em}}

{{gap|0.5em}}З{{gap|0.5em}}4{{gap|0.5em}}і{{gap|0.5em}}больш{{gap|1.2em}}.{{gap|0.5em}}
|style=&quot;width:30px; padding-top:1em; padding-right:1em; valign:top; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |1

8

7

8

11
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; valign:top; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |2,8

22,8

20{{gap|0.7em}}

22,8

21,4
|style=&quot;width:30px; padding-top:1em; padding-right:1em; valign:top; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |—

8

14

24

70
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 0px&quot; |—{{gap|0.5em}}

6,9

12,1

20,7

70,3
|-
|style=&quot;width:40px; |
|colspan=&quot;5&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0; |
|style=&quot;width:40px; |
|colspan=&quot;5&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0; |
|-
|
|style=&quot;padding-top:0.5em; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |{{разьбіўка|Усяго}}
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-right:1em; vertical-align:top; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |35
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-right:0.5em; vertical-align:top; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |100
|style=&quot;width:30px; padding-top:0.5em; padding-right:1em; vertical-align:top; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |64
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-right:0.5em; vertical-align:top; text-align:right;&quot; |100
|
|style=&quot;padding-top:0.5em; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |{{разьбіўка|Усяго}}
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-right:1em; vertical-align:top; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |35
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-right:0.5em; vertical-align:top; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |100
|style=&quot;width:30px; padding-top:0.5em; padding-right:1em; vertical-align:top; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px&quot; |116
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-right:0.5em; vertical-align:top; text-align:right;&quot; |100
|}
{{gap|2.5em}}Такім чынам, мы бачым сярод сяброў таварыства даволі рэзкую дыфэрэнцыяцыю. 4-ая група з 3 коньмі больш, бязумоўна, кулацкая гаспадарка, такіх гаспадарак мы маем у таварыстве 17 проц., а коняй на іх прыпадае 39,1 проц. Але і ў групе 3-яй — з двума коньмі, мы маем, бязумоўна, заможныя гаспадаркі, якія перарастаюць у кулацкія; як апошнія, гэтак і трэція групы, бязумоўна, эксплёатавалі батракоў. Яшчэ больш рэзка можна выявіць дыфэрэнцыяцыю сярод гэтага таварыства, калі глянем на разьмеркаваньне па гаспадарках кароў. Пятая група нашай таблічкі налічвае адзінаццаць гаспадарак, што ў адносінах да ўсяго таварыства складае 31,4 проц., і гэтая група мае 60,3 проц. усіх кароў, іначай з 116 штук 70 штук належыць да гэтай групы. Гэта і ёсьць капіталістычныя гаспадаркі літоўцаў і беларусаў, якія мелі вучасткі зямлі больш за 20 дзес. і ставілі малочную гаспадарку. Зусім
зразумела, што ў абшчыне ім зрабілася цесна. Яны імкнуліся расьсяліцца і організаваць фэрмы, дзе гаспадарку вядуць пры дапамозе батракоў, вельмі эксплёатуючы сваіх-жа сапляменьнікаў. Гэтыя гаспадаркі ўжываюць складаныя сельска-гаспадарчыя машыны, што дае магчымасьць і пры двух конях разгортваць капіталістычную таварную {{перанос пачатак|гас|падарку}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s6hadut5p0hyh3v18xxxkcn9t9yo1ay</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932).pdf/96</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124775</id>
    <revision>
      <id>289528</id>
      <parentid>289388</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T13:29:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289528</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4341" sha1="0wk2od9sc9u2th7so2mflc5r6kwii1p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{c|{{x-larger|{{разьбіўка|ДАДАТКІ}}}}}}


{{калёнтытул|left=&lt;center&gt;{{fine|М. В. Д.&lt;/br&gt;Департамент Полиции&lt;/br&gt;По 2-му Дело-ву&lt;/br&gt;''17 ноября 1913 г.''&lt;/br&gt;'''№ 23306.}}&lt;/center&gt;|right=&lt;center&gt;{{fine|Совершенно секретно&lt;/br&gt;Циркулярно.}}&lt;/center&gt;}}

&lt;center&gt;{{разьбіўка|Губернаторам}}&lt;/center&gt;
&lt;div style=&quot;margin-left:4em&quot;&gt;
{{gap|2.5em}}За последний год почти повсеместно значительно усилилось забастовочное движение среди фабричных, заводских и цеховых рабочих, а также среди служащих в разного рода городских предприятиях, причем особенно резкий
характер движение это приняло в наиболее крупных фабричных и промышленных районах империи. Отличительными признаками всех этих забастовок является пред‘явление рабочими однородных, точно формулированных требований, единодушное и длительное упорство в отстаивании своих домогательств и стремлений по осуществлению последних захватным правом. Одновременно с усилением забастовочного движения в среде рабочего класса наблюдалось несколько случаев брожения и среди служащих в некоторых правительственных учреждениях, неуспевших вылиться в форму забастовки только благодаря своевременно принятым энергичным мерам.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Все эти прискорбные явления с очевидностью свидетельствуют об усилении планомерной деятельности разного
рода преступных революционных партий и организаций, поставивших себе в настоящее время задачей возобновление массовой смуты и политических беспорядков.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}При данных условиях возможность наступления сер‘ёзных осложнений во многих местностях империи представляется весьма вероятной и потому необходимо заблаговременно принять все доступные и предусмотренные законом
меры, чтобы правительство не было застигнуто в расплох при возникновении массовых беспорядков, как то к сожалению
имело место в некоторых случаях в период столь недавно пережитого лихолетия.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Не касаясь тех общих мер, которые предоставлены губернатором по закону для охранения государственного
порядка и общественного спокойствия, я считаю необходимым лиш напомнить, что в случае прекращения железнодорожного, почтового и телеграфного сообщения или замешательства в правильности сих сообщений, губернаторам в силу ст. 121 прил. 1 к ст. 1 (прим. 2) Уст. Пред. Прест. т. XIV Св. Зак. по прод. 1906 г. предоставлены чрезвычайно широкие полномочия вплоть до об‘явления ввереных вам местностей на военном положении, и что все преподанные Министерствам Внутренних Дел в 1905 и 1906 гг. указания&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0wk2od9sc9u2th7so2mflc5r6kwii1p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf/66</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124852</id>
    <revision>
      <id>289535</id>
      <parentid>289509</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T15:32:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>289535</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5557" sha1="rhg2523z7ov94ucvzuxuk6dqje6z8qg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;2&quot;/&gt;{{перанос-канец|п=ца|к=ревичъ}} вырѣзавъ у яго языкъ и заклавъ за пазуху. Бывъ у Ивана на руцѣ персцянь, дыкъ ёнъ разсѣкъ яго пополамъ: давъ половинку царевнѣ, а половинку сабѣ покинувъ. Царевна помѣлася йци за яго замужъ. Послѣ того Иванъ пошовъ съ сястрой и звярами дали, а царевна осталась у лазьни. Подъ-дзень чуець яна, што ѣдзець чарапашникъ складаць яѐ косци. Ухо́дзиць у лазьню, ашъ яна сядзиць живая. Тоды ёнъ гово́риць: «идзи за мяне замужъ, а то я цябе утоплю тутъ!» Нечаго дзѣлаць, согласилась яна ици. Тоды ёнъ посадзивъ яѐ на чарапаху и ѣдучи пяець: «бязетника чарапашкой забивъ, а царевна засталася мнѣ!» А царевна плачець. Пріѣхавши домовъ, зачали гулядь вясельля. Ашъ якразъ подъ тое царство пришовъ Иванъ зъ звярами. Довѣдавшиси, што царевна идзець замужъ, ёнъ пославъ икъ ей вовка. Вовкъ увыйшовъ у хату: дзѣци похувалиси, а большіе стали даваць яму мясо. Енъ ничо̀го не бярець, а пришовши къ царевни, поклонився. Яна навязала у хусточку пироговъ, подвязала яму̀ подъ шію. Енъ и пошовъ къ Ивану. Тоды Иванъ почакавши, пославъ мядзьвѣдзя. Мядзьвѣдзь якъ тольки увыйшовъ, дыкъ уси стали уцекаць: хто на полы, хто па лавки; хто выставлявъ яму мясо, хто пироги. А ёнъ просто подышовъ къ царевни и поклонився. Царевна навязала яму у хусточку мяса и пироговъ, кабъ ёнъ нёсъ къ Ивану. Иванъ узновъ, подождавши, пославъ ильва. Якъ тольки увыйшовъ левъ — дыкъ уси ховатца, хто куды могъ. Царъ и царица выставляли яму и пироги, и мясо. Енъ не бравъ ничо́го, а подыйшовши къ царевни, поклонився ёй. Царевна навязала и яму пироговъ и мяса, кабъ ёнъ отнёсъ къ Ивану. Иванъ и самъ съ сястрой ѣвъ и звяровъ кормивъ. А якъ поѣли усё, тоды пошовъ самъ Иванъ. Пришовъ ёнъ и сѣвъ коло царевны и ставъ зь ёй говориць. Пришовъ чарапашникъ и гово́риць: «што ты отбиваешь мнѣ жонку? Я яѐ отъ змѣя ратувавъ!» А Иванъ кажець: якая-жъ у цябе примѣта, што ты яѐ ратувавъ? — «Я яго чарапашкой забивъ! А ў цябе якая?» Иванъ вынявъ языкъ змѣявъ и гово́риць: «вотъ якая! Вотъ мы зь ей и персцянь разсѣкли!» и показыець свою половинку персьня. А царевна кажець: «ага, правда!» Ды показыець и свою половинку персьня! Якъ примѣрили, дыкъ половинки были ровныя. Тоды царъ казавъ разстраляць чарапашника и привязаць къ конямъ за хвосты, за тое, што ёнъ хоцѣвъ подманно ожанитца съ царевной. А Иванъ царевичъ ожанився и ставъ жиць съ царевной и съ сястрой.

{{Водступ|2|em}}''Д. Кимейка, сѣнн. у.''
&lt;section end=&quot;2&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;3&quot;/&gt;{{ц|'''3. Хортки.'''|памер=120%}}

{{Водступ|2|em}}Живъ царъ и царица. И было у ихъ сынъ и дочка. Помёръ царъ и царица, а дзѣци застались. Пожили яны, пожили, а тоды и пошли у свѣтъ. Идзи, идзи — стоиць хатка на куриныхъ ножкахъ. У тэй хатцы жила баба-юга, зялѣзная нога. Попросились яны ночуваць. Назаўтраго баба-юга сказала дзѣвцы кросны ткаць, а мальцу дровы сѣчь, ды сама и пошла, а коту звялѣла ихъ сцерагчи. Походзиць, походзиць, ды подо́йдзець подъ вокно и пытаетца: «дзѣвка-дзявица, руса косица! Ци тчешъ ты?» — Тку, бабунька, тку! Яна и пошла. Пычали яны тоды даваць коту мясо, пытали просиць, кабъ ёнъ ихъ ослобонивъ. Котъ давъ имъ клубачокъ и хустку, и {{перанос-пачатак|п=пу|к=сцивъ}}
&lt;section end=&quot;3&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rhg2523z7ov94ucvzuxuk6dqje6z8qg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf/69</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124859</id>
    <revision>
      <id>289526</id>
      <timestamp>2026-06-18T12:55:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Водступ|2|em}}Пошовъ тоды Иванъ Царевичъ къ сястрѣ. А Кощей сказавъ ёй: «коли мяне твоё братъ забъець, дыкъ пойщи мой клыкъ, ды коли ляжиць ёнъ спаць, ты подложи яму̀ клыкъ подъ го́ловы. Ёнъ тоды помрець!» Вотъ, якъ тольки пришовъ Иванъ Царевичъ у дворъ, ян...»</comment>
      <origin>289526</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6237" sha1="47sly3myu6ynrw58w4sxutrn0kjgli0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}Пошовъ тоды Иванъ Царевичъ къ сястрѣ. А Кощей сказавъ ёй: «коли мяне твоё братъ забъець, дыкъ пойщи мой клыкъ, ды коли ляжиць ёнъ спаць, ты подложи яму̀ клыкъ подъ го́ловы. Ёнъ тоды помрець!» Вотъ, якъ тольки пришовъ Иванъ Царевичъ у дворъ, яна побѣгла у лазьню и ўзяла клыкъ. Узвярнувшись, дала брату ѣсци, а тоды постлала яму посцелю, и подложила подъ головы клыкъ. Иванъ Царевичъ подъѣвъ самъ, накормивъ хортковъ, и лягли яны спаць. Якъ лёгъ Иванъ Царевичъ на посцелю, клыкъ нагрѣвся и увязъ у голову. Ёнъ и помёръ &lt;ref&gt;Вар. «Принясла сястра клыкъ и якъ Иванъ Царевичъ подъѣвъ и хоцѣвъ класцися спаць, яна и кажець: «ляжъ, брацецъ, на моѐ колѣны, я пойщу у цябе ў головѣ: можа брудзь завелась. Енъ легъ и заснувъ; яна яму клыкъ усадзила у потылицу. Енъ и помёръ..» Эпизодъ съ зубомъ разсказывается и иначе. Когда Иванъ Царевичъ воротился съ мельницы безъ хортковъ, ''змѣй'' далъ сестрѣ Ивана свой, «чарвоный» зубъ, а самъ спрятался. Сестра положила зубъ подъ братнину постель. «Тэй зубъ, якъ тольки нагрѣвся, дыкъ якъ ударивъ яму у голову и забивъ. Тоды змѣй съ сястрой положили яго у зялѣзную труну, набили на яго дванатцаць обручовъ и захували у склепъ. А тымъ-часомъ вырвались яго хортки зъ-за тыхъ дзвярей и прибѣгли домовъ. Пищаць яны, што ихъ хозяинъ ужо ня живъ. Али-тки достали труну изъ склепа и стали думаць, якъ яго достаць изъ труны. Думали, думали и стали обручи разбиваць: разогнався мядзьвѣдзь ды ударивъ по трунѣ — такъ чатыре обручи и звалилиси; разогнався левъ ды ударивъ по трунѣ такъ чатыре обручи и звалилиси; разогнався лось ды ударивъ-уси обручи звалилиси. Вынуци яны яго изъ труны и стали думаць, якъ яго отживиць.&lt;/ref&gt; Прочнулася лисица,— ажъ видзиць: ихъ ходзяинъ ня живъ. Узбудзила яна другихъ хортковъ, и кажець: «вы тутъ глядзиця яго, а я сходжу воды гоючія и живучія! Пошла лисица, а хортки сидзяць ды плачуць. Зайчикъ сѣвъ плакыць ли головы — и увидзѣвъ клыкъ. Ставъ ёнъ яго лизаць — клыкъ нагрѣвся ды зайду ў лобъ. Иванъ Царевичъ отживъ — зайчикъ померъ. Ставъ зайца лизаць вовкъ. Клыкъ нагрѣвся ды вовку ў лобъ. Зайчикъ отживъ — вовкъ померъ. Ставъ вовка лизаць мядзьвѣдзь — клыкъ нагрѣвся ды ямў у лобъ, и забивъ, а вовкъ отживъ. Ставъ лось лизаць мядзьвѣдзя — клыкъ яго забивъ. Ставъ левъ лизаць лося — клыкъ согрѣвся, ды яму̀ ў лобъ: ёнъ померъ, а лось отживъ. Ажъ прибѣгаець лисица. Хортки къ ёй: «ну, лисичка-хитрая молодзичка, отживи цяперъ ильва!» Лисица узяла ды стала церци ильва по лобу концомъ хвоста. Клыкъ согрѣвся, ды лисицы по хвосту! Ды тольки волосься зачапивъ, н ничого ня здзѣлавъ. А левъ отживъ. Тоды Иванъ Царевичъ кажець: «ты, вовкъ, старайся съ зайцомъ ды зъ лосемъ дровъ! А ты, лисица, старайся угарковъ! А ты, мядзьвѣдзь, бяри-ка дубинку — драчунъ, каци-ка по ёй! А ты, левъ, у трубочку скачи ды ў печь укладзи! А ты, смолякъ, отдыхай!» Такъ ёнъ и спаливъ сястру! Пошовъ тоды Иванъ Царевичъ, подпаливъ свою хату, а самъ пошовъ у свѣтъ. Идзи, идзи, идзи, идзи — ажъ видзиць, идзець ля мора царская дочка Маръя и дужо плачець. Тоды ёнъ спросивъ: «чаго ты плачешь, Маръя Царевна?» — Якъ жа мнѣ ня плакаць: улюбився у мяне змѣй о шасци ''головей''. Абы зь имъ жанитца, абы на гэтымъ свѣци ня жиць! — «Ну не плачъ, Маръя Царевна: можа я зь имъ справлюсь!» Пошовъ Иванъ Царевичъ къ мору, ставъ надъ морамъ и жджець. Ажъ ляциць змѣй о шасци головей. Якъ тольки ёнъ приляцѣвъ, Иванъ Царевичъ кажець: «вовкъ, старайся дровъ! А ты, лисица, старайся угарковъ! А ты, мядзьвѣдзь, бяри-ка дубинку — драчунъ, каци-ка по имъ!&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>47sly3myu6ynrw58w4sxutrn0kjgli0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf/70</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124860</id>
    <revision>
      <id>289529</id>
      <timestamp>2026-06-18T14:00:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «А ты, смолякъ, у трубочку скруци, ды ў печь укладзи! А ты, левъ, отдыхай!» Сичасъ постарались дровъ, угарковъ и затопили печь, а смолякъ скруцивъ змѣя у трубочку, ды тольки хоцѣвъ укинуць у печь, ажъ увидзѣли яны хорошій камень. Иванъ Царевичъ кажець: «ты, ле...»</comment>
      <origin>289529</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5652" sha1="csd7v7qgk6igtd6qfyncobngdkhjh5o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;А ты, смолякъ, у трубочку скруци, ды ў печь укладзи! А ты, левъ, отдыхай!» Сичасъ постарались дровъ, угарковъ и затопили печь, а смолякъ скруцивъ змѣя у трубочку, ды тольки хоцѣвъ укинуць у печь, ажъ увидзѣли яны хорошій камень. Иванъ Царевичъ кажець: «ты, левъ, подыми камень!» Левъ поднявъ, а смолякъ подсадзивъ змѣя подъ камень. Тоды Маръя Царевна пошла домовъ, а Иванъ Царевичъ съ хортками ставъ отдыхаць. Выспавшися, пошли яны къ дару. Завёвъ Иванъ Царевичъ хортковъ у садъ царській, и сказавъ, кабъ яны лягли подъ агре́стомъ, а самъ пошовъ, нанявся за садовничаго. Разъ пришлося Маръѣ Царевнѣ гуляць по саду и ўвидзѣла яна гэтыхъ хортковъ подъ агрестомъ. Побѣгла яны тоды икъ дару и сказала, што видзѣла тыхъ самыхъ хортковъ, што отратовали яѐ отъ змѣя. Царъ сичасъ позвавъ усихъ садовничихъ и спрашыець: «чіе гэто хортки подъ агрестомъ?» Нихто не признався. Тоды даръ кажець: «ну, коли такъ, дыкъ я повѣшу ихъ!» Пожалѣвъ Иванъ Царевичъ своихъ хортковъ и признавая, што гэто яго хортки. Царъ тоды пожанивъ яго съ своей дочкой Маръей Царевной. На тымъ вясельли и я бывъ, медъ-вино нивъ, по вусамъ цякло, а ў ротъ не попало. Дали мнѣ чапялу, я побѣгъ по сялу; дали мнѣ цмыкъ, я подъ вороты пшыкъ; дали мнѣ сковоро̀ду, я побѣгъ по горо̀ду.

{{Водступ|2|em}}''Д. Сукремно, сѣнн. у.'' {{smaller|ср. Чубинск. Стр. 152.}}

{{ц|'''4. Мѣдзяный вовкъ.'''|памер=120%}}

{{ц|''(Вовкъ — цыгунный лобъ.)''}}

{{Водступ|2|em}}Живъ сабѣ дзѣдъ ды баба. Было у ихъ двоя дзяцей — сынъ и дочка. Сына звали Иванька, а дочку Маръя. Вотъ прибѣгъ икъ имъ вовкъ мѣдзяный, и зьѣвъ дзѣда й бабу. А самъ остався зъ дзяцьми. Вотъ ёнъ улѣзець у люльку, ды й кажець на дзяцей: «трохъ-трохъ! колышця мяне!» Тыя дзѣци и почнуць яго колыхаць; колышуць, колышуць, покуль ёнъ заснець, тоды выйдуць па вулиду, сядуць по завалинку и плачуць.&lt;ref&gt;''Варіанты'' 1) Живъ дзѣдъ зъ бабой. Были у ихъ дзѣци — дочка и сынъ. Перадъ смерцю яны отказали своихъ дзяцей мѣдзяному вовку, Мѣдзяный вовкъ улѣзець у люльку и кажець: колышиця мяне... 2) Живъ сабѣ дзѣдъ ды баба, й было у ихъ мѣдный вовчокъ, сынъ и дочка. Перадъ тымъ, якъ умерци, яны призвали дзяцей и кажуць: «коли мы помромъ, вы, дзѣтки, колышиця мѣдзянаго вовка. Покуль яго не заколышиця, и не отходзициси, а то ёнъ васъ зьѣсь! Тоды яны помёрли, а дзѣци усё колышуць вовка. И дужо яны гэтому наскучили и здумали уцекаць. Тольки хоцѣли яны побѣгчи, ажны енъ прочхнувся. Тоды яны узновъ заколыхали. Ажъ приходзиць заяцъ. 3) У одного купца було двоя дзяцей: сынъ и дочка. Умираючи, бацька сказавъ своимъ дзяцёмъ, кабъ яны жили до́бро. И скоро послѣ гэтаго умёръ. А ў гэтымъ царсцьви объявився вовкъ — цыгунный лобъ. Гэтый вовкъ усё чисто царство опустушивъ, и ўсихъ чисто людзей пераѣвъ. Такъ што не осталося никого, опирчь купцовыхъ дзяцей. Яны такъ, сякъ али-тки отпросилиси и согласилиси быць у вовка слугами: братъ, Иванька, за лакея, а сястра, Маръя, за покоёвку. Разъ вовкъ — цыгунный лобъ кажець: Маша, ты мнѣ расчаши на цыгуннымъ илбѣ волосы, а ты, Иванька, идзи спаць! Ажъ бяжиць заяцъ....&lt;/ref&gt; Вотъ разъ сидзяць яны и ллачудь. Ажъ идзець заяцъ: «чаго вы плачеця?» Яны гово́руць: «якъ-жа намъ не плакаць? Были у насъ бацька и матка; прибѣгъ {{перанос-пачатак|п=мѣ|к=дзяный}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>csd7v7qgk6igtd6qfyncobngdkhjh5o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289530</id>
      <parentid>289529</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T14:08:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>289530</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5652" sha1="hgkeq1nzgt3ffcqs8tvxqod6w20h5mh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;А ты, смолякъ, у трубочку скруци, ды ў печь укладзи! А ты, левъ, отдыхай!» Сичасъ постарались дровъ, угарковъ и затопили печь, а смолякъ скруцивъ змѣя у трубочку, ды тольки хоцѣвъ укинуць у печь, ажъ увидзѣли яны хорошій камень. Иванъ Царевичъ кажець: «ты, левъ, подыми камень!» Левъ поднявъ, а смолякъ подсадзивъ змѣя подъ камень. Тоды Маръя Царевна пошла домовъ, а Иванъ Царевичъ съ хортками ставъ отдыхаць. Выспавшися, пошли яны къ дару. Завёвъ Иванъ Царевичъ хортковъ у садъ царській, и сказавъ, кабъ яны лягли подъ агре́стомъ, а самъ пошовъ, нанявся за садовничаго. Разъ пришлося Маръѣ Царевнѣ гуляць по саду и ўвидзѣла яна гэтыхъ хортковъ подъ агрестомъ. Побѣгла яны тоды икъ дару и сказала, што видзѣла тыхъ самыхъ хортковъ, што отратовали яѐ отъ змѣя. Царъ сичасъ позвавъ усихъ садовничихъ и спрашыець: «чіе гэто хортки подъ агрестомъ?» Нихто не признався. Тоды даръ кажець: «ну, коли такъ, дыкъ я повѣшу ихъ!» Пожалѣвъ Иванъ Царевичъ своихъ хортковъ и признавая, што гэто яго хортки. Царъ тоды пожанивъ яго съ своей дочкой Маръей Царевной. На тымъ вясельли и я бывъ, медъ-вино нивъ, по вусамъ цякло, а ў ротъ не попало. Дали мнѣ чапялу, я побѣгъ по сялу; дали мнѣ цмыкъ, я подъ вороты пшыкъ; дали мнѣ сковоро̀ду, я побѣгъ по горо̀ду.

{{Водступ|2|em}}''Д. Сукремно, сѣнн. у.'' {{smaller|Ср. Чубинск. Стр. 152.}}

{{ц|'''4. Мѣдзяный вовкъ.'''|памер=120%}}

{{ц|''(Вовкъ — цыгунный лобъ.)''}}

{{Водступ|2|em}}Живъ сабѣ дзѣдъ ды баба. Было у ихъ двоя дзяцей — сынъ и дочка. Сына звали Иванька, а дочку Маръя. Вотъ прибѣгъ икъ имъ вовкъ мѣдзяный, и зьѣвъ дзѣда й бабу. А самъ остався зъ дзяцьми. Вотъ ёнъ улѣзець у люльку, ды й кажець на дзяцей: «трохъ-трохъ! колышця мяне!» Тыя дзѣци и почнуць яго колыхаць; колышуць, колышуць, покуль ёнъ заснець, тоды выйдуць па вулиду, сядуць по завалинку и плачуць.&lt;ref&gt;''Варіанты'' 1) Живъ дзѣдъ зъ бабой. Были у ихъ дзѣци — дочка и сынъ. Перадъ смерцю яны отказали своихъ дзяцей мѣдзяному вовку, Мѣдзяный вовкъ улѣзець у люльку и кажець: колышиця мяне... 2) Живъ сабѣ дзѣдъ ды баба, й было у ихъ мѣдный вовчокъ, сынъ и дочка. Перадъ тымъ, якъ умерци, яны призвали дзяцей и кажуць: «коли мы помромъ, вы, дзѣтки, колышиця мѣдзянаго вовка. Покуль яго не заколышиця, и не отходзициси, а то ёнъ васъ зьѣсь! Тоды яны помёрли, а дзѣци усё колышуць вовка. И дужо яны гэтому наскучили и здумали уцекаць. Тольки хоцѣли яны побѣгчи, ажны енъ прочхнувся. Тоды яны узновъ заколыхали. Ажъ приходзиць заяцъ. 3) У одного купца було двоя дзяцей: сынъ и дочка. Умираючи, бацька сказавъ своимъ дзяцёмъ, кабъ яны жили до́бро. И скоро послѣ гэтаго умёръ. А ў гэтымъ царсцьви объявився вовкъ — цыгунный лобъ. Гэтый вовкъ усё чисто царство опустушивъ, и ўсихъ чисто людзей пераѣвъ. Такъ што не осталося никого, опирчь купцовыхъ дзяцей. Яны такъ, сякъ али-тки отпросилиси и согласилиси быць у вовка слугами: братъ, Иванька, за лакея, а сястра, Маръя, за покоёвку. Разъ вовкъ — цыгунный лобъ кажець: Маша, ты мнѣ расчаши на цыгуннымъ илбѣ волосы, а ты, Иванька, идзи спаць! Ажъ бяжиць заяцъ....&lt;/ref&gt; Вотъ разъ сидзяць яны и ллачудь. Ажъ идзець заяцъ: «чаго вы плачеця?» Яны гово́руць: «якъ-жа намъ не плакаць? Были у насъ бацька и матка; прибѣгъ {{перанос-пачатак|п=мѣ|к=дзяный}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hgkeq1nzgt3ffcqs8tvxqod6w20h5mh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289534</id>
      <parentid>289530</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T15:31:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>289534</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5729" sha1="mstttf8o2xinobn8ldzdodbze160whu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;3&quot;/&gt;А ты, смолякъ, у трубочку скруци, ды ў печь укладзи! А ты, левъ, отдыхай!» Сичасъ постарались дровъ, угарковъ и затопили печь, а смолякъ скруцивъ змѣя у трубочку, ды тольки хоцѣвъ укинуць у печь, ажъ увидзѣли яны хорошій камень. Иванъ Царевичъ кажець: «ты, левъ, подыми камень!» Левъ поднявъ, а смолякъ подсадзивъ змѣя подъ камень. Тоды Маръя Царевна пошла домовъ, а Иванъ Царевичъ съ хортками ставъ отдыхаць. Выспавшися, пошли яны къ дару. Завёвъ Иванъ Царевичъ хортковъ у садъ царській, и сказавъ, кабъ яны лягли подъ агре́стомъ, а самъ пошовъ, нанявся за садовничаго. Разъ пришлося Маръѣ Царевнѣ гуляць по саду и ўвидзѣла яна гэтыхъ хортковъ подъ агрестомъ. Побѣгла яны тоды икъ дару и сказала, што видзѣла тыхъ самыхъ хортковъ, што отратовали яѐ отъ змѣя. Царъ сичасъ позвавъ усихъ садовничихъ и спрашыець: «чіе гэто хортки подъ агрестомъ?» Нихто не признався. Тоды даръ кажець: «ну, коли такъ, дыкъ я повѣшу ихъ!» Пожалѣвъ Иванъ Царевичъ своихъ хортковъ и признавая, што гэто яго хортки. Царъ тоды пожанивъ яго съ своей дочкой Маръей Царевной. На тымъ вясельли и я бывъ, медъ-вино нивъ, по вусамъ цякло, а ў ротъ не попало. Дали мнѣ чапялу, я побѣгъ по сялу; дали мнѣ цмыкъ, я подъ вороты пшыкъ; дали мнѣ сковоро̀ду, я побѣгъ по горо̀ду.

{{Водступ|2|em}}''Д. Сукремно, сѣнн. у.'' {{smaller|Ср. Чубинск. Стр. 152.}}
&lt;section end=&quot;3&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;4&quot;/&gt;{{ц|'''4. Мѣдзяный вовкъ.'''|памер=120%}}

{{ц|''(Вовкъ — цыгунный лобъ.)''}}

{{Водступ|2|em}}Живъ сабѣ дзѣдъ ды баба. Было у ихъ двоя дзяцей — сынъ и дочка. Сына звали Иванька, а дочку Маръя. Вотъ прибѣгъ икъ имъ вовкъ мѣдзяный, и зьѣвъ дзѣда й бабу. А самъ остався зъ дзяцьми. Вотъ ёнъ улѣзець у люльку, ды й кажець на дзяцей: «трохъ-трохъ! колышця мяне!» Тыя дзѣци и почнуць яго колыхаць; колышуць, колышуць, покуль ёнъ заснець, тоды выйдуць па вулиду, сядуць по завалинку и плачуць.&lt;ref&gt;''Варіанты'' 1) Живъ дзѣдъ зъ бабой. Были у ихъ дзѣци — дочка и сынъ. Перадъ смерцю яны отказали своихъ дзяцей мѣдзяному вовку, Мѣдзяный вовкъ улѣзець у люльку и кажець: колышиця мяне... 2) Живъ сабѣ дзѣдъ ды баба, й было у ихъ мѣдный вовчокъ, сынъ и дочка. Перадъ тымъ, якъ умерци, яны призвали дзяцей и кажуць: «коли мы помромъ, вы, дзѣтки, колышиця мѣдзянаго вовка. Покуль яго не заколышиця, и не отходзициси, а то ёнъ васъ зьѣсь! Тоды яны помёрли, а дзѣци усё колышуць вовка. И дужо яны гэтому наскучили и здумали уцекаць. Тольки хоцѣли яны побѣгчи, ажны енъ прочхнувся. Тоды яны узновъ заколыхали. Ажъ приходзиць заяцъ. 3) У одного купца було двоя дзяцей: сынъ и дочка. Умираючи, бацька сказавъ своимъ дзяцёмъ, кабъ яны жили до́бро. И скоро послѣ гэтаго умёръ. А ў гэтымъ царсцьви объявився вовкъ — цыгунный лобъ. Гэтый вовкъ усё чисто царство опустушивъ, и ўсихъ чисто людзей пераѣвъ. Такъ што не осталося никого, опирчь купцовыхъ дзяцей. Яны такъ, сякъ али-тки отпросилиси и согласилиси быць у вовка слугами: братъ, Иванька, за лакея, а сястра, Маръя, за покоёвку. Разъ вовкъ — цыгунный лобъ кажець: Маша, ты мнѣ расчаши на цыгуннымъ илбѣ волосы, а ты, Иванька, идзи спаць! Ажъ бяжиць заяцъ....&lt;/ref&gt; Вотъ разъ сидзяць яны и ллачудь. Ажъ идзець заяцъ: «чаго вы плачеця?» Яны гово́руць: «якъ-жа намъ не плакаць? Были у насъ бацька и матка; прибѣгъ {{перанос-пачатак|п=мѣ|к=дзяный}}
&lt;section end=&quot;4&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mstttf8o2xinobn8ldzdodbze160whu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Грашовы баланс сялянскай гаспадаркі Беларусі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>124861</id>
    <revision>
      <id>289532</id>
      <timestamp>2026-06-18T15:28:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = Грашовы баланс сялянскай гаспадаркі Беларусі  | аўтар     = Аркадзь Быкаў  | год       = 1928 год  | пераклад  =   | секцыя    = Эканамічная праца  | папярэдні =   | наступны  =   | анатацыі  =  }}  &lt;pages index=&quot;А. Быкаў. Грашовы баланс сялянскай гаспадаркі Бел...»</comment>
      <origin>289532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1013" sha1="g4tregue3gxzmxkikj5tva37qhk35ta" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Грашовы баланс сялянскай гаспадаркі Беларусі
 | аўтар     = Аркадзь Быкаў
 | год       = 1928 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Эканамічная праца
 | папярэдні = 
 | наступны  = 
 | анатацыі  = 
}}

&lt;pages index=&quot;А. Быкаў. Грашовы баланс сялянскай гаспадаркі Беларусі.pdf&quot; from=&quot;2&quot; to=&quot;2&quot; /&gt;

{{разрыў старонкі|тэкст=}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;А. Быкаў. Грашовы баланс сялянскай гаспадаркі Беларусі.pdf&quot; from=&quot;4&quot; to=&quot;16&quot; /&gt;
-----------
{{Крыніцы}}
{{Выроўніваньне-канец}}

{{PD-old-70}}

[[Катэгорыя:Эканамічныя працы Аркадзя Быкава]]
[[Катэгорыя:Сельская гаспадарка]]
[[Катэгорыя:Творы 1928 года]]</text>
      <sha1>g4tregue3gxzmxkikj5tva37qhk35ta</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/2</title>
    <ns>0</ns>
    <id>124862</id>
    <revision>
      <id>289536</id>
      <timestamp>2026-06-18T15:33:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = 2. Пуща драмуща  | безаўтара =   | год       = 1887 год  | пераклад  =   | секцыя    = Беларуская народная казка  | папярэдні = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/1|1. Звѣриное молоко (нещастное дитя)]]  | наступны  = Бѣлорусскій сборник...»</comment>
      <origin>289536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="914" sha1="hjmtbpygb5ol363yo4zz3rs5x7c46mt" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = 2. Пуща драмуща
 | безаўтара = 
 | год       = 1887 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Беларуская народная казка
 | папярэдні = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/1|1. Звѣриное молоко (нещастное дитя)]]
 | наступны  = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/3|3. Хортки]]
 | анатацыі  = 
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf&quot; from=&quot;61&quot; to=&quot;66&quot; fromsection=&quot;2&quot; tosection=&quot;2&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>hjmtbpygb5ol363yo4zz3rs5x7c46mt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289537</id>
      <parentid>289536</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T15:33:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>289537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="945" sha1="9r60f5cq2yof80ja2k2lo5eb4g3vkzz" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = 2. Пуща драмуща
 | безаўтара = 
 | год       = 1887 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Беларуская народная казка
 | папярэдні = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/1|1. Звѣриное молоко (нещастное дитя)]]
 | наступны  = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/3|3. Хортки]]
 | анатацыі  = 
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf&quot; from=&quot;61&quot; to=&quot;66&quot; fromsection=&quot;2&quot; tosection=&quot;2&quot; /&gt;
-----------
{{Крыніцы}}
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>9r60f5cq2yof80ja2k2lo5eb4g3vkzz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/3</title>
    <ns>0</ns>
    <id>124863</id>
    <revision>
      <id>289538</id>
      <timestamp>2026-06-18T15:34:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = 3. Хортки  | безаўтара =   | год       = 1887 год  | пераклад  =   | секцыя    = Беларуская народная казка  | папярэдні = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/2|2. Пуща драмуща]]  | наступны  = Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳичес...»</comment>
      <origin>289538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="913" sha1="0prtuxzulelm69tgojmx9wy6x2cpwho" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = 3. Хортки
 | безаўтара = 
 | год       = 1887 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Беларуская народная казка
 | папярэдні = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/2|2. Пуща драмуща]]
 | наступны  = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/4|4. Мѣдзяный вовкъ]]
 | анатацыі  = 
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf&quot; from=&quot;66&quot; to=&quot;70&quot; fromsection=&quot;3&quot; tosection=&quot;3&quot; /&gt;
-----------
{{Крыніцы}}
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>0prtuxzulelm69tgojmx9wy6x2cpwho</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Волаты (1929)/Увагі/1</title>
    <ns>0</ns>
    <id>124864</id>
    <revision>
      <id>289542</id>
      <timestamp>2026-06-18T17:11:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = Увагі  | аўтар     = Мікола Касьпяроовіч  | год       = 1929 год  | пераклад  =   | секцыя    =   | папярэдні =   | наступны  =   | анатацыі  =  }}  &lt;pages index=&quot;Волаты (1929).pdf&quot; from=&quot;93&quot; to=&quot;93&quot; fromsection=&quot;1&quot; tosection=&quot;1&quot; /&gt;»</comment>
      <origin>289542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="352" sha1="glwfrn7qshnbp2luzjn5xl6eacwigz1" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Увагі
 | аўтар     = Мікола Касьпяроовіч
 | год       = 1929 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = 
 | папярэдні = 
 | наступны  = 
 | анатацыі  = 
}}

&lt;pages index=&quot;Волаты (1929).pdf&quot; from=&quot;93&quot; to=&quot;93&quot; fromsection=&quot;1&quot; tosection=&quot;1&quot; /&gt;</text>
      <sha1>glwfrn7qshnbp2luzjn5xl6eacwigz1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289545</id>
      <parentid>289542</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T17:17:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="322" sha1="8s1d1scsw8mmo2frr7flmnwj14ixasr" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Увагі
 | аўтар     = Мікола Касьпяроовіч
 | год       = 1929 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = 
 | папярэдні = 
 | наступны  = 
 | анатацыі  = 
}}

&lt;pages index=&quot;Волаты (1929).pdf&quot; from=&quot;93&quot; to=&quot;93&quot; /&gt;</text>
      <sha1>8s1d1scsw8mmo2frr7flmnwj14ixasr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289552</id>
      <parentid>289545</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T18:16:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="322" sha1="7yi882ml0y65w5c8gmz8gms6z77jd0z" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Увагі
 | аўтар     = Мікола Касьпяроовіч
 | год       = 1929 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = 
 | папярэдні = 
 | наступны  = 
 | анатацыі  = 
}}

&lt;pages index=&quot;Волаты (1929).pdf&quot; from=&quot;93&quot; to=&quot;94&quot; /&gt;</text>
      <sha1>7yi882ml0y65w5c8gmz8gms6z77jd0z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289558</id>
      <parentid>289552</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T19:17:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="322" sha1="6qitft76zqxkc4o6kc9pzor25q20ceb" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Увагі
 | аўтар     = Мікола Касьпяроовіч
 | год       = 1929 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = 
 | папярэдні = 
 | наступны  = 
 | анатацыі  = 
}}

&lt;pages index=&quot;Волаты (1929).pdf&quot; from=&quot;93&quot; to=&quot;95&quot; /&gt;</text>
      <sha1>6qitft76zqxkc4o6kc9pzor25q20ceb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Волаты (1929).pdf/94</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124865</id>
    <revision>
      <id>289549</id>
      <timestamp>2026-06-18T18:10:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « 19) А. Н. Веселовскій. Мелкія заметки к былинам. Журнал министерства народного просвещения, СПБ 1896, август, ст. 245: „в Белоруссии, в окрестностях Полоцка и Витебска волотовками, волотками называли могилы&quot;.  {{gap|2em}}20) Записки Императорскаго археологического...»</comment>
      <origin>289549</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8392" sha1="8cr96uh4coyzobccmrgi8d2gcgu4chx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
19) А. Н. Веселовскій. Мелкія заметки к былинам. Журнал министерства народного просвещения, СПБ 1896, август, ст. 245: „в Белоруссии, в окрестностях Полоцка
и Витебска волотовками, волотками называли могилы&quot;.

{{gap|2em}}20) Записки Императорскаго археологического общества. Том пятый. СПБ 1853: Перечень заседаній Императорскаго археологическаго общества за 1852 год. СПБ 1852, ст. 33: „от чл.-сотрудн. Вильчинского: молоток железный и три бусы. В отношении к Обществу от 21 июня Вильчинский об‘ясняет, что продолжая раскопку курганов, он отправился в витебскую губернию, в лепельский уезд, к реке Улле, около которой находится множество курганов, называемых тамошними жителями волотовки. Близ деревни Поулли он раскопал два кургана, вышиною до 2-х саженей и шириною до 6-ти каждый. Но, кроме пепла и углей и упомянутых выше вещей, ничего ему не удалось отыскать в сих курганах“. Пар. А. Н. Веселовскій. Русскіе и вильтины в саге о Тидреке Бернском (Веронском). СПБ 1906, ст. 17: „в лепельском уезде также находится
множество курганов, слывущих у белоруссов под названием волоточек и отличающихся своею огромностью от литовских курганов“.

{{gap|2em}}21) А. М. Сементовскій. Белорусскія древности. СПБ 1890, ст. 2: „Поступили в Комитет сведения более чем о четырехстах тридцати древних могилах или курганах, называемых в некоторых местах этой губернии сопками, а в других волотовками“.

{{gap|2em}}22) Известия Императорской археологической комиссіи. Выпуск 5-й. СПБ 1903. Пар. Е. Р. Романов. Материалы по исторической топографии витебской губернии, уезд велижский, Могилев, 1898, ст. 149. К. Говорскій. Археологическія розысканія в окрестностях Полоцка. „Вестник юго-западной и западной России“, Кіев 1863, том II, август, отдел IV, ст. 131, 138.

{{gap|2em}}23) Ф. В. Покровскій. Археологическая карта ковенской губерніи. Вильна 1899, ст. 17: „В восточной части губернии в единичных случаях можно встретиться с названием курганов — гуранами (пригорок?), копцами, волотовками и сопками“.

{{gap|2em}}24) Тамсама, ст. 28 і інш.

{{gap|2em}}25) Ф. В. Покровскій. К исследованію бассейна Виліи в археологическом отношеніи. Москва 1894, ст. 4.

{{gap|2em}}26) Ф. В. Покровскій. Археологическая карта Виленской губерніи. „Труды Виленскаго отделения Московскаго предварительнаго комитета по устройству в Вильне IX археологическаго с‘езда“. Вильна 1893, ст. 3, 4, 8, 9, 10, 13, 15, 16, 20, 22 і інш. Пар. Материалы по истории географии дисненского и вилейского уездов виленской губернии. Изд. А. Сапунова и др. — Любецкого, Витебск 1896, ст. 144, 149, 152, 256 і інш.

{{gap|2em}}27) Тамсама, ст. 97, 106 і інш. Ф. В. Покровскій. Археологическая карта Гродненской губерніи. Вильна 1896, ст. 27 і інш. Нават урочышчы часамі атрымліваюць сваю назву ад валатовак: Е. Р. Романов. Матеріалы по исторической топографіи витебской
губерніи, уезд велижскій. Могилев, 1898, ст. 175: „Волотница — вероятно от бывших здесь волотовок-курганов“ і інш.

{{gap|2em}}28) Труды Виленскаго отделенія Московскаго предварительнаго комитета по устройству в Вильне IX археологическаго с‘езда, Вильна 1893, ст. 213. Пар. весткі аб Волатавай магіле ў б. Клімавіцкім пав. б. Магілеўскай губ. у Фурсова „Описание Могилевскаго музея“, Могилев 1898, ст. 72.

{{gap|2em}}29) П. М. Шпилевскій. Путешествие по Полесью и Белорусскому краю. СПБ 1858, ст. 99-100: „Курганов в Минской губерніи можно насчитать три рода:… и 4) курганы так называемые волотоки, воспеваемые до сих пор в песнях и очень часто упоминаемые в легендах и сказсках белорусских вообще и минских в особенности“. Пар. В. П. Семенов. Россія. Том девятый. Верхнее Поднепровье и Белоруссія. СПБ 1905,
ст. 401.

{{gap|2em}}30) Г. Х. Татур. Очерк археологических памятников на пространстве минской губерніи и ея археологическое значение. Минск 1892, ст. 30-31: „в борисовском уезде, по
правому побережью верховьев Березины они (курганы М. К.) называются волотовками“. Пар. Szukiewicz Wandalin. Szkice z Białej Rusi. „Ziemia“, 1912, № 14, дзе ён гаворыць, што магільнікі з валатоўкамі сустракаюцца ад пав. барысаўскага на ўсход і паўднёвы ўсход у губ. магілеўскай і чарнігаўскай, заходзячы на поўнач і паўночны захад да губ. віцебскай і віленскай.

{{gap|2em}}31) Е. Р. Романов. Старина доисторическая северо-западнаго края. Вильна 1908, ст. 22: „на севере их зовут сопками, на юге волотовками, на западе — копцами“.

{{gap|2em}}32) В. 3. Завитневич. Вторая археологическая экскурсия в припетское полесье. Кіев 1891, ст. 32: „в котором выделяется гигантских размеров курган под названием олотова или волотова могила имевшая 150 арш. в окружности“.

{{gap|2em}}33) Беларуская акадэмія навук. Архіў катэдры этнографіі, № 526. Паведамленьні навуковых устаноў і паасобных вучоных аб волатах, ст. 1.

{{gap|2em}}34) Тамсама, ст. 2. Пар. В. Сизов. Гнездовскій могильник, СПБ 1902, ст. 6.

{{gap|2em}}35) Тамсама, ст. 14—16: „среди невельских курганов есть курганы-волотовки“.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8cr96uh4coyzobccmrgi8d2gcgu4chx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Волаты (1929).pdf/10</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124866</id>
    <revision>
      <id>289553</id>
      <timestamp>2026-06-18T18:36:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|вала|тоўкамі}}, волаткамі называлі магілы“[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[19]&lt;/sup&gt;]], а Вільчынскі дапаўніў іх паведамленьнем аб тым, што і ў лепельскім павеце 6. віцебскай губ. мясцовае насяленьне называе курганы валатоўкамі[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[20]&lt;/s...»</comment>
      <origin>289553</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7590" sha1="atpra87zho3c2boqb7rlkvb0fm58e6c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|вала|тоўкамі}}, волаткамі называлі магілы“[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[19]&lt;/sup&gt;]], а Вільчынскі дапаўніў іх паведамленьнем аб тым, што і ў лепельскім павеце 6. віцебскай губ. мясцовае насяленьне называе курганы валатоўкамі[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[20]&lt;/sup&gt;]]. Семянтоўскі, абмяркоўваючы анкетнае абсьледваньне археолёгічных помнікаў б. віцебскай губ., таксама адзначыў, што на яе тэрыторыі курганы адных мясцох называюцца сопкамі, а ў іншых валатоўкамі[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[21]&lt;/sup&gt;]]. А ў працы Сьпіцына аб б. віцебскай губ. ужо ёсьць дакладнае адзначэньне месц б. б. вяліскага, гарадоцкага і полацкага паветаў, дзе курганы называюцца валатоўкамі[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[22]&lt;/sup&gt;]]. Пакроўскі ў сваіх шматлічных працах адзначаў называньне курганоў валатоўкамі ў усходняй частцы б. ковенскай губ.[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[23]&lt;/sup&gt;]], прыватна ў б. нова-аляксандраўскім павеце[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[24]&lt;/sup&gt;]] яе і ў б. б. сьвянцянскім[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[25]&lt;/sup&gt;]], дзісьненскім і вілейскім паветах б. віленскай губ.[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[26]&lt;/sup&gt;]]. Да апошніх можа быць далучаны і б. лідзкі павет тае-ж
віленскае губ., дзе, часамі, курганы, згодна вестак Пакроўскага-ж, завуцца
Валошынамі (валотынамі?), або магіламі волатаў (вяліканаў) і б. слонімскі пав. б. горадзенскай губ., дзе група курганоў у б. кастровіцкай вол. каля
р. Бярозы завецца волатавам або волатавым[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[27]&lt;/sup&gt;]]. Спамінаны ўжо Вяроўкін
у сваёй працы[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[28]&lt;/sup&gt;]] пісаў, што ў ваколіцах м. Лукамля б. сянскага пав.
б. магілеўскай губ. многа валатовак. Шпілеўскі сьведчыў аб існаваньні гэтай назвы на тэрыторыі б. менскай губ.[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[29]&lt;/sup&gt;]], а Татур сьцьверджваў, што
„ў б. барысаўскім пав., па правым узьбярэжжы верхавін Бярозы яны (курганы. М. К.) завуцца валатоўкамі“[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[30]&lt;/sup&gt;]].&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Урэшце, Раманаў, падкрэсьліваючы розныя называньні ў яго час курганоў на Беларусі, пісаў, што „на поўначы іх завуць сопкамі, на
поўдні — валатоўкамі, на захадзе  капцамі“[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[31]&lt;/sup&gt;]]. Завітневіч-жа ў б. рэчыцкім павеце над возерам Вышняя рэчка ў урочышчы Дзіві луг знайшоў магільнік, „на якім вызначаецца вялікіх памераў курган пад назваю олатава або волатава магіла, што мела 150 арш. кругом“[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[32]&lt;/sup&gt;]].&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Такім чынам, ранейшыя дасьледчыкі, апавяшчаючы ў сваіх працах весткі пра найбольш вядомыя ім мясцовасьці, сьцьверджвалі існаваньне
называньня курганоў валатоўкамі ў паўночнай, паўднёвай, заходняй, усходняй і цэнтральнай Беларусі, г. зн. па ўсёй Беларусі, як аб гэтым і гаварылі Эўс. Тышкевіч і К. Тышкевіч. Не абмяжоўваючыся гэтым, я праз Катэдру этнографіі Інстытуту беларускай культуры, запытаўся ў шэрагу беларускіх і чужаземных дасьледчыкаў-сучасьнікаў, а таксама ў шэрагу замежных акадэмій аб іх вестках у справе называньня курганоў валатоўкамі. І. А. Сербаў, навуковы сакратар Катэдры этнографіі Інстытуту
беларускай культуры і вучоны археолёг, у адказ на запытаньне пісаў, што „паколькі мне вядома, валатоўкамі называюцца старажытныя магілкі, якія
маюць прадаўгаватую форму. Такія магілкі мне прыходзілася назіраць у
павярхоўі р. Вялікай і па басэйну сярэдняга Сажа, пераважна гомельскай
акругі. Мясцовыя сяляне заўсягды называюць іх валатоўкамі ў адзнак ад
купалавідных курганоў“[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[33]&lt;/sup&gt;]]. А. Н. Ляўданскі, навуковы спэцыялісты Катэдры археолёгіі Інстытуту беларускай культуры, паведаміў, што курганы завуць валатоўкамі каля Гнёздава пад Смаленскам і ў смалявіцкім, лагойскім, зембінскім, барысаўскім і заслаўскім раёнах сучаснай менскай акругі[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[34]&lt;/sup&gt;]]. Шавельскі, выдатны мясцовы краязнаўца, адзначыў, што „сярод нэвельскіх курганоў ёсьць курганы-валатоўкі“[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[35]&lt;/sup&gt;]]. Урэшце Польская акадэмія навук (Кракаў) на запытаньне аб валатоўках адказала, што „зданьнем
археолёга Шукевіча займаюць яны абшар ад Бярозы нёманскай і вытокаў Вяльлі па Дняпро і ад Дзьвіны па Прыпяць“[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[36]&lt;/sup&gt;]]. Апрача таго, неадменны
сакратар Інстытуту беларускай культуры і кіраўнік яго Катэдры этнографіі В. Ю. Ластоўскі на аснове вестак, атрыманых у часе сваёй экспэдыцыі 1928 году, сьцьвярджае ўсеагульнае называньне курганоў {{перанос пачатак|валатоў|камі}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>atpra87zho3c2boqb7rlkvb0fm58e6c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Волаты (1929).pdf/11</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124867</id>
    <revision>
      <id>289554</id>
      <timestamp>2026-06-18T18:45:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос пачатаканец|валатоў|камі}} на тэрыторыі паміж Полацкам і Лепелем[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[37]&lt;/sup&gt;]], ды ў віцебскім краёвым слоўніку слова валатоўка азначае курган[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[38]&lt;/sup&gt;]].&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Працягваючы свае адшуканьні, я ў лютым месяцы 192...»</comment>
      <origin>289554</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4521" sha1="l6k5mxxgbybaoi34nqxbuwfafiu7rt9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос пачатаканец|валатоў|камі}} на тэрыторыі паміж Полацкам і Лепелем[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[37]&lt;/sup&gt;]], ды ў віцебскім краёвым
слоўніку слова валатоўка азначае курган[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[38]&lt;/sup&gt;]].&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Працягваючы свае адшуканьні, я ў лютым месяцы 1928 году праверыў картатэку Катэдры археолёгіі Інстытуту беларускай культуры і выявіў, што называюць курганы валатоўкамі ў сучасным сянскім раёне
віцебскай акругі і вушацкім раёне полацкай акругі, а таксама ў б.б. бярэзаньскай, бягомльскай, вітуніцкай, красналуцкай і валасевіцкай валасьцёх б. барысаўскага павету і б. краснапольскай воласьці б. калінінскага павету.
{{Няма выявы}}
{{gap|2em}}Значыць і ўсе новыя весткі сьцьверджвалі называньне курганоў
валатоўкамі па ўсёй Беларусі, апрача яе крайняга захаду. Усё-ж, улічваючы, што да гэтага часу спэцыяльна ніхто яшчэ гэтым пытаньнем не займаўся, што
некаторыя абсьледваньні археолёгічных помнікаў, як, напр., анкетны падлік 1873 году, самімі курганамі цікавіліся
толькі ў сувязі з падлікам іншых археолёгічных помнікаў[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[39]&lt;/sup&gt;]], я ўвайшоў з дакладам у Катэдру этнографіі Інстытуту беларускай культуры аб
насьпелай патрэбе спэцыяльнага анкетнага абсьледваньня называньня курганоў на Беларусі валатоўкамі. 3 маімі довадамі Катэдра згадзілася
і мой проект анкеты зацьвердзіла[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[40]&lt;/sup&gt;]]. Анкета была разаслана Катэдрай непасрэдна і
праз Цэнтральнае бюро краязнаўства пры інстытуце беларускай культуры найбольш
выдатным краязнаўцам пэрсональна, a таксама мясцовым краязнаўчым організацыям, тэхнікумам і іншым
узвышанага тыпу школам, усяго лікам каля дзесяці тысяч паасобнікаў. Апрача таго, анкета была надрукавана ў № 63(590) газэты „Чырвоная зьмена“ ад 10 чэрвеня 1928 году, які вышаў у ліку дванаццаці тысяч паасобнікаў. На анкету, разасланую непасрэдна і зьмешчаную ў памянёнай газэце, было атрымана 1507 адказаў. З прычыны яшчэ даволі нізкага ўзроўню краязнаўчай пісьменнасьці шырокіх мас беларускага насяленьня, пераважная большасьць анкет засталася без адказу, частка мела нявыразныя або няправільныя адказы і г. д., але ўсё-ж агульны лік атрыманых анкет выразна сьцьвердзіў існаваньне ў 1928 годзе па ўсёй Беларускай савецкай соцыялістычнай рэспубліцы, а таксама ў Нэвельшчыне (РСФСР) і ў дзьвінскім павеце (Латвійская рэспубліка), называньне курганоў валатоўкамі. Правільнасьць гэтага была выяўлена мной у часе асабовага аб‘езду ўсіх акруг (аршанскай, бабруйскай, віцебскай, гомельскай, магілеўскай, мазырскай, менскай і полацкай)&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l6k5mxxgbybaoi34nqxbuwfafiu7rt9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289555</id>
      <parentid>289554</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T18:46:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289555</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4509" sha1="r025txq7bkbli19ewwg15ap5z5c9g4t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|валатоў|камі}} на тэрыторыі паміж Полацкам і Лепелем[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[37]&lt;/sup&gt;]], ды ў віцебскім краёвым
слоўніку слова валатоўка азначае курган[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[38]&lt;/sup&gt;]].&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Працягваючы свае адшуканьні, я ў лютым месяцы 1928 году праверыў картатэку Катэдры археолёгіі Інстытуту беларускай культуры і выявіў, што называюць курганы валатоўкамі ў сучасным сянскім раёне
віцебскай акругі і вушацкім раёне полацкай акругі, а таксама ў б.б. бярэзаньскай, бягомльскай, вітуніцкай, красналуцкай і валасевіцкай валасьцёх б. барысаўскага павету і б. краснапольскай воласьці б. калінінскага павету.
{{Няма выявы}}
{{gap|2em}}Значыць і ўсе новыя весткі сьцьверджвалі называньне курганоў
валатоўкамі па ўсёй Беларусі, апрача яе крайняга захаду. Усё-ж, улічваючы, што да гэтага часу спэцыяльна ніхто яшчэ гэтым пытаньнем не займаўся, што
некаторыя абсьледваньні археолёгічных помнікаў, як, напр., анкетны падлік 1873 году, самімі курганамі цікавіліся
толькі ў сувязі з падлікам іншых археолёгічных помнікаў[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[39]&lt;/sup&gt;]], я ўвайшоў з дакладам у Катэдру этнографіі Інстытуту беларускай культуры аб
насьпелай патрэбе спэцыяльнага анкетнага абсьледваньня называньня курганоў на Беларусі валатоўкамі. 3 маімі довадамі Катэдра згадзілася
і мой проект анкеты зацьвердзіла[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[40]&lt;/sup&gt;]]. Анкета была разаслана Катэдрай непасрэдна і
праз Цэнтральнае бюро краязнаўства пры інстытуце беларускай культуры найбольш
выдатным краязнаўцам пэрсональна, a таксама мясцовым краязнаўчым організацыям, тэхнікумам і іншым
узвышанага тыпу школам, усяго лікам каля дзесяці тысяч паасобнікаў. Апрача таго, анкета была надрукавана ў № 63(590) газэты „Чырвоная зьмена“ ад 10 чэрвеня 1928 году, які вышаў у ліку дванаццаці тысяч паасобнікаў. На анкету, разасланую непасрэдна і зьмешчаную ў памянёнай газэце, было атрымана 1507 адказаў. З прычыны яшчэ даволі нізкага ўзроўню краязнаўчай пісьменнасьці шырокіх мас беларускага насяленьня, пераважная большасьць анкет засталася без адказу, частка мела нявыразныя або няправільныя адказы і г. д., але ўсё-ж агульны лік атрыманых анкет выразна сьцьвердзіў існаваньне ў 1928 годзе па ўсёй Беларускай савецкай соцыялістычнай рэспубліцы, а таксама ў Нэвельшчыне (РСФСР) і ў дзьвінскім павеце (Латвійская рэспубліка), называньне курганоў валатоўкамі. Правільнасьць гэтага была выяўлена мной у часе асабовага аб‘езду ўсіх акруг (аршанскай, бабруйскай, віцебскай, гомельскай, магілеўскай, мазырскай, менскай і полацкай)&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r025txq7bkbli19ewwg15ap5z5c9g4t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289586</id>
      <parentid>289555</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T11:56:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289586</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4512" sha1="qkur64xekndz8lm8hqq0igz3rr84yin" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|валатоў|камі}} на тэрыторыі паміж Полацкам і Лепелем[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[37]&lt;/sup&gt;]], ды ў віцебскім краёвым
слоўніку слова валатоўка азначае курган[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[38]&lt;/sup&gt;]].&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Працягваючы свае адшуканьні, я ў лютым месяцы 1928 году праверыў картатэку Катэдры археолёгіі Інстытуту беларускай культуры і выявіў, што называюць курганы валатоўкамі ў сучасным сянскім раёне
віцебскай акругі і вушацкім раёне полацкай акругі, а таксама ў б.б. бярэзаньскай, бягомльскай, вітуніцкай, красналуцкай і валасевіцкай валасьцёх б. барысаўскага павету і б. краснапольскай воласьці б. калінінскага павету.
{{Няма выявы}}
{{gap|2em}}Значыць і ўсе новыя весткі сьцьверджвалі называньне курганоў
валатоўкамі па ўсёй Беларусі, апрача яе крайняга захаду. Усё-ж, улічваючы, што да гэтага часу спэцыяльна ніхто яшчэ гэтым пытаньнем не займаўся, што
некаторыя абсьледваньні археолёгічных помнікаў, як, напр., анкетны падлік 1873 году, самімі курганамі цікавіліся
толькі ў сувязі з падлікам іншых археолёгічных помнікаў[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[39]&lt;/sup&gt;]], я ўвайшоў з дакладам у Катэдру этнографіі Інстытуту беларускай культуры аб
насьпелай патрэбе спэцыяльнага анкетнага абсьледваньня называньня курганоў на Беларусі валатоўкамі. 3 маімі довадамі Катэдра згадзілася
і мой проект анкеты зацьвердзіла[[Волаты (1929)/Увагі/1#40|&lt;sup&gt;[40]&lt;/sup&gt;]]. Анкета была разаслана Катэдрай непасрэдна і
праз Цэнтральнае бюро краязнаўства пры інстытуце беларускай культуры найбольш
выдатным краязнаўцам пэрсональна, a таксама мясцовым краязнаўчым організацыям, тэхнікумам і іншым
узвышанага тыпу школам, усяго лікам каля дзесяці тысяч паасобнікаў. Апрача таго, анкета была надрукавана ў № 63(590) газэты „Чырвоная зьмена“ ад 10 чэрвеня 1928 году, які вышаў у ліку дванаццаці тысяч паасобнікаў. На анкету, разасланую непасрэдна і зьмешчаную ў памянёнай газэце, было атрымана 1507 адказаў. З прычыны яшчэ даволі нізкага ўзроўню краязнаўчай пісьменнасьці шырокіх мас беларускага насяленьня, пераважная большасьць анкет засталася без адказу, частка мела нявыразныя або няправільныя адказы і г. д., але ўсё-ж агульны лік атрыманых анкет выразна сьцьвердзіў існаваньне ў 1928 годзе па ўсёй Беларускай савецкай соцыялістычнай рэспубліцы, а таксама ў Нэвельшчыне (РСФСР) і ў дзьвінскім павеце (Латвійская рэспубліка), называньне курганоў валатоўкамі. Правільнасьць гэтага была выяўлена мной у часе асабовага аб‘езду ўсіх акруг (аршанскай, бабруйскай, віцебскай, гомельскай, магілеўскай, мазырскай, менскай і полацкай)&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qkur64xekndz8lm8hqq0igz3rr84yin</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Волаты (1929).pdf/95</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124868</id>
    <revision>
      <id>289556</id>
      <timestamp>2026-06-18T19:12:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{gap|2em}}36) Тамсама, ст. 3: „zodaniem archeologa śp. Szukiewicza (rękopis niedrukowany) zajmują one obszar od Berezyny niemeńskiej i źródłowisk Wilii po Dniepr, oraz od Dźwiny zachodniej po Prypeć“. Пар. Szukiewiecz Wandalin. Szkice z Białej Rusi. „Ziemia“, Warszawa 1912, № 14. 37) Тамсама, ст. 4. Пар. В. Невядомскі. На поўначы Беларусі. „Савецкая Беларусь“, Ме...»</comment>
      <origin>289556</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9045" sha1="a91znkg0t34hbl6a217dmv9xeoy4nwu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{gap|2em}}36) Тамсама, ст. 3: „zodaniem archeologa śp. Szukiewicza (rękopis niedrukowany) zajmują one obszar od Berezyny niemeńskiej i źródłowisk Wilii po Dniepr, oraz od Dźwiny zachodniej po Prypeć“. Пар. Szukiewiecz Wandalin. Szkice z Białej Rusi. „Ziemia“, Warszawa 1912, № 14.
37) Тамсама, ст. 4. Пар. В. Невядомскі. На поўначы Беларусі. „Савецкая Беларусь“, Менск 1928, № 274.

{{gap|2em}}38) М. Касьпяровіч. Віцебскі краёвы слоўнік. Віцебск 1927, ст. 51: „Валатоўка, ж. — курган. На поле ёсьць валатоўка (Дзямідавічы, Чаш. р.)“. Пар. К. Говорскій. Археологическія розысканія в окрестностях Полоцка. „Вестник юго-западной и западной Россіи“, Кіев 1863, том II, август, отдел IV, ст. 131: „слово волотовка, кажется чисто
белорусское, означающее древнюю могильную насыпь“.

{{gap|2em}}39) Известия Императорской археологической комиссіи. Выпуск 5-й, СПБ 1903, ст. 2: „Как видно, программа имела в виду главным образом собирание сведений о городищах, а курганами она интересовалась лишь попутно“.

{{gap|2em}}40) Апытальнік аб волатах, люцічах і ваўкох быў зацьверджаны і разасланы на месцы ў наступным відзе: 1. Што азначае ў вашай мясцовасьці слова „волат“, „волаты“. 2. Што называюць у Вашай мясцовасьці, валатоўкамі“, „волаткамі“, „валаточкамі“, „волатавымі магіламі“ і д. т. п. і дзе яны спатыкаюцца (дакладна пералічыць). 3. Ці ёсьць у Вашай мясцовасьці назвы хутароў, вёсак, урочышчаў і інш. месц, а таксама фаміліі і імёны людзей і назвы расьлін, камянёў і рэк з асновай „волат“ (волат, валатовіч, валатковіч, валатун і г. д.); дакладна пералічыць. 4. Ці ёсьць у Вас паданьні, казкі,
легенды і д. т. п., зьвязаныя з словам „волат“. 5. Што азначае ў Вашай мясцовасьці слова „асілак“. 6. Ці ёсьць паданьні, казкі, легенды і д. т. п., зьвязаныя з словам „асілак“. 7. Ці спатыкаюцца ў Вашай мясцовасьці назвы або фаміліі з коранем „лют“ (Люцічы, Луцічы, Лютыкі, Люцягі і д. т. п.); дакладна пералічыць. 8. Якія паселішчы
і інш. месцы ў Вас называюцца „ваўкамі“, „ваўчкамі“, „воўчкавічамі“ і падобнымі на іх (дакладна пералічыць) і ці шмат такіх фамілій (паказаць прыблізна). 9. Што азначае ў Вашай мясцовасьці слова „ваўкалак“. 10. Ці ёсьць паданьні, казкі, легенды і д. т. п., зьвязаныя з словам „ваўкалак“. 11. Ваш дакладны хатні адрас (ні школы і ні ўстановы), а дзе Вы жывеце. 12. Ваша імя і фамілія. Пар. „Чырвоная зьмена“, Менск 1928, № 63: „Дапаможам навуцы. Да ўсіх чытачоў. Катэдра этнографіі Інстытуту беларускай культуры дасьледуе зараз пытаньне аб адлюстраваньні ў беларускай народнай творчасьці калішняга існаваньня на Беларусі народу волатаў (інакш — люцічаў, ваўкоў). У першую чаргу неабходна выявіць, дзе можна пачуць словы — „волат“, а таксама адназначнае яму „асілак“ і словы — „люцічы“, „ваўкі“ і што ўсе гэтыя словы азначаюць: назвы
паселішчаў, урочышчаў, рэк, камянёў, расьлін, зор і г. д. ці што іншае. Разам неабходна мець дакладныя весткі дзе ёсьць паданьні, зьвязаныя з гэтымі словамі, ці на іх падобнымі. Пры адказах просьба ні ў якім разе не забывацца паставіць свой хатні адрас.
Просім усіх чытачоў газэты дапамагчы беларускай навуцы і адказаць на наступныя пытаньні: 1. Што азначае ў Вашай мясцовасьці слова „волат“, „волаты“. 2. Што называюць у Вашай мясцовасьці „валатоўкамі“, „волаткамі“, „валаточкамі“, „волатавымі магіламі“ і да г. п. і дзе яны спатыкаюцца (дакладна пералічыць). 3. Ці ёсьць у Вашай мясцовасьці назвы хутароў, вёсак, урочышчаў і інш. месц, а таксама фаміліі і імёны людзей і назвы расьлін, камянёў і рэк з асновай „волат“ (волат, валатовіч, валатковіч,
валатун і г. д.); дакладна пералічыць. 4. Ці ёсьць у Вас паданьні, казкі, легенды і д. т. п., зьвязаныя з словам &quot;волат&quot;. 5. Што азначае ў Вашай мясцовасьці слова „асілак“. 6. Ці ёсьць паданьні, казкі, легенды і да т. п. зьвязаныя з словам „асілак“. 7. Ці
спатыкаюцца ў Вашай мясцовасьці назвы або фаміліі з коранем „лют“ (Люцічы, Луцічы, Лютыкі, Люцягі і д. т. п.); дакладна пералічыць. 8. Якія паселішчы і інш. месцы ў Вас называюцца „ваўкамі“, „ваўчкамі“, „воўчкавічамі“ і падобнымі на іх (дакладна пералічыць) і ці шмат такіх фамілій (паказаць прыблізна). 9. Што азначае ў вашай мясцовасьці слова „ваўкалак“. 10. Ці ёсьць паданьні, казкі, легенды і д. т. п., зьвязаныя з словам „ваўкалак“. 11. Ваш дакладны хатні адрас (ні школы і ні ўстановы), а дзе Вы жывеце. 12. Ваша імя і фамілія. Пры адказах на гэтыя пытаньні пажадана мець і ўсякія паданьні, зьвязаныя з імі. Адказы прысылаць на імя катэдры (Менск, Рэволюцыйная, 21, Інбелкульт). Перасылка па пошце бесплатная. За лепшыя адказы будуць высылацца прэміі кнігамі. ЦБ „Краязнаўства“, і „Чырвоная зьмена“ Менск, 19 кастрычніка 1928 году: „Водгукі на запытаньні ў „Чырвонай Зьмене“. У адказ на запытаньне „Чырвонай Зьмены“ аб старабытным народзе — волатах, 50 комсамольцаў прыслалі ў цэнтральнае бюро краязнаўства свае водгукі“.

{{gap|2em}}41) Беларуская Акадэмія навук (Менск). Архіў Катэдры этнографіі, № 527—530, паведамленьні на анкету аб волатах, кн. 2 (аршанская (1—221) і бабруйская (222—467) акругі), кн. 3 (віцебская (468—661) і гомельская (662—772) акругі), кн. 4 (магілеўская (773—1024) і мазырская (1025—1083) акругі), і кн. 5 (менская (1084—1330) і полацкая (1331—1454) акругі, паведамленьні з-за межаў БССР (1455—1467) і дадаткі (1468—1507).&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a91znkg0t34hbl6a217dmv9xeoy4nwu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289573</id>
      <parentid>289556</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T08:20:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289573</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9057" sha1="lao72tyz0fjplcyciichisiyacrw7nr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{gap|2em}}36) Тамсама, ст. 3: „zodaniem archeologa śp. Szukiewicza (rękopis niedrukowany) zajmują one obszar od Berezyny niemeńskiej i źródłowisk Wilii po Dniepr, oraz od Dźwiny zachodniej po Prypeć“. Пар. Szukiewiecz Wandalin. Szkice z Białej Rusi. „Ziemia“, Warszawa 1912, № 14.

{{gap|2em}}37) Тамсама, ст. 4. Пар. В. Невядомскі. На поўначы Беларусі. „Савецкая Беларусь“, Менск 1928, № 274.

{{gap|2em}}38) М. Касьпяровіч. Віцебскі краёвы слоўнік. Віцебск 1927, ст. 51: „Валатоўка, ж. — курган. На поле ёсьць валатоўка (Дзямідавічы, Чаш. р.)“. Пар. К. Говорскій. Археологическія розысканія в окрестностях Полоцка. „Вестник юго-западной и западной Россіи“, Кіев 1863, том II, август, отдел IV, ст. 131: „слово волотовка, кажется чисто
белорусское, означающее древнюю могильную насыпь“.

{{gap|2em}}39) Известия Императорской археологической комиссіи. Выпуск 5-й, СПБ 1903, ст. 2: „Как видно, программа имела в виду главным образом собирание сведений о городищах, а курганами она интересовалась лишь попутно“.

{{gap|2em}}40) Апытальнік аб волатах, люцічах і ваўкох быў зацьверджаны і разасланы на месцы ў наступным відзе: 1. Што азначае ў вашай мясцовасьці слова „волат“, „волаты“. 2. Што называюць у Вашай мясцовасьці, валатоўкамі“, „волаткамі“, „валаточкамі“, „волатавымі магіламі“ і д. т. п. і дзе яны спатыкаюцца (дакладна пералічыць). 3. Ці ёсьць у Вашай мясцовасьці назвы хутароў, вёсак, урочышчаў і інш. месц, а таксама фаміліі і імёны людзей і назвы расьлін, камянёў і рэк з асновай „волат“ (волат, валатовіч, валатковіч, валатун і г. д.); дакладна пералічыць. 4. Ці ёсьць у Вас паданьні, казкі,
легенды і д. т. п., зьвязаныя з словам „волат“. 5. Што азначае ў Вашай мясцовасьці слова „асілак“. 6. Ці ёсьць паданьні, казкі, легенды і д. т. п., зьвязаныя з словам „асілак“. 7. Ці спатыкаюцца ў Вашай мясцовасьці назвы або фаміліі з коранем „лют“ (Люцічы, Луцічы, Лютыкі, Люцягі і д. т. п.); дакладна пералічыць. 8. Якія паселішчы
і інш. месцы ў Вас называюцца „ваўкамі“, „ваўчкамі“, „воўчкавічамі“ і падобнымі на іх (дакладна пералічыць) і ці шмат такіх фамілій (паказаць прыблізна). 9. Што азначае ў Вашай мясцовасьці слова „ваўкалак“. 10. Ці ёсьць паданьні, казкі, легенды і д. т. п., зьвязаныя з словам „ваўкалак“. 11. Ваш дакладны хатні адрас (ні школы і ні ўстановы), а дзе Вы жывеце. 12. Ваша імя і фамілія. Пар. „Чырвоная зьмена“, Менск 1928, № 63: „Дапаможам навуцы. Да ўсіх чытачоў. Катэдра этнографіі Інстытуту беларускай культуры дасьледуе зараз пытаньне аб адлюстраваньні ў беларускай народнай творчасьці калішняга існаваньня на Беларусі народу волатаў (інакш — люцічаў, ваўкоў). У першую чаргу неабходна выявіць, дзе можна пачуць словы — „волат“, а таксама адназначнае яму „асілак“ і словы — „люцічы“, „ваўкі“ і што ўсе гэтыя словы азначаюць: назвы
паселішчаў, урочышчаў, рэк, камянёў, расьлін, зор і г. д. ці што іншае. Разам неабходна мець дакладныя весткі дзе ёсьць паданьні, зьвязаныя з гэтымі словамі, ці на іх падобнымі. Пры адказах просьба ні ў якім разе не забывацца паставіць свой хатні адрас.
Просім усіх чытачоў газэты дапамагчы беларускай навуцы і адказаць на наступныя пытаньні: 1. Што азначае ў Вашай мясцовасьці слова „волат“, „волаты“. 2. Што называюць у Вашай мясцовасьці „валатоўкамі“, „волаткамі“, „валаточкамі“, „волатавымі магіламі“ і да г. п. і дзе яны спатыкаюцца (дакладна пералічыць). 3. Ці ёсьць у Вашай мясцовасьці назвы хутароў, вёсак, урочышчаў і інш. месц, а таксама фаміліі і імёны людзей і назвы расьлін, камянёў і рэк з асновай „волат“ (волат, валатовіч, валатковіч,
валатун і г. д.); дакладна пералічыць. 4. Ці ёсьць у Вас паданьні, казкі, легенды і д. т. п., зьвязаныя з словам &quot;волат&quot;. 5. Што азначае ў Вашай мясцовасьці слова „асілак“. 6. Ці ёсьць паданьні, казкі, легенды і да т. п. зьвязаныя з словам „асілак“. 7. Ці
спатыкаюцца ў Вашай мясцовасьці назвы або фаміліі з коранем „лют“ (Люцічы, Луцічы, Лютыкі, Люцягі і д. т. п.); дакладна пералічыць. 8. Якія паселішчы і інш. месцы ў Вас называюцца „ваўкамі“, „ваўчкамі“, „воўчкавічамі“ і падобнымі на іх (дакладна пералічыць) і ці шмат такіх фамілій (паказаць прыблізна). 9. Што азначае ў вашай мясцовасьці слова „ваўкалак“. 10. Ці ёсьць паданьні, казкі, легенды і д. т. п., зьвязаныя з словам „ваўкалак“. 11. Ваш дакладны хатні адрас (ні школы і ні ўстановы), а дзе Вы жывеце. 12. Ваша імя і фамілія. Пры адказах на гэтыя пытаньні пажадана мець і ўсякія паданьні, зьвязаныя з імі. Адказы прысылаць на імя катэдры (Менск, Рэволюцыйная, 21, Інбелкульт). Перасылка па пошце бесплатная. За лепшыя адказы будуць высылацца прэміі кнігамі. ЦБ „Краязнаўства“, і „Чырвоная зьмена“ Менск, 19 кастрычніка 1928 году: „Водгукі на запытаньні ў „Чырвонай Зьмене“. У адказ на запытаньне „Чырвонай Зьмены“ аб старабытным народзе — волатах, 50 комсамольцаў прыслалі ў цэнтральнае бюро краязнаўства свае водгукі“.

{{gap|2em}}41) Беларуская Акадэмія навук (Менск). Архіў Катэдры этнографіі, № 527—530, паведамленьні на анкету аб волатах, кн. 2 (аршанская (1—221) і бабруйская (222—467) акругі), кн. 3 (віцебская (468—661) і гомельская (662—772) акругі), кн. 4 (магілеўская (773—1024) і мазырская (1025—1083) акругі), і кн. 5 (менская (1084—1330) і полацкая (1331—1454) акругі, паведамленьні з-за межаў БССР (1455—1467) і дадаткі (1468—1507).&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lao72tyz0fjplcyciichisiyacrw7nr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289584</id>
      <parentid>289573</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T11:55:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289584</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9097" sha1="r30uohalmx21jmgaedby7knzo4r0bzo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{gap|2em}}36) Тамсама, ст. 3: „zodaniem archeologa śp. Szukiewicza (rękopis niedrukowany) zajmują one obszar od Berezyny niemeńskiej i źródłowisk Wilii po Dniepr, oraz od Dźwiny zachodniej po Prypeć“. Пар. Szukiewiecz Wandalin. Szkice z Białej Rusi. „Ziemia“, Warszawa 1912, № 14.

{{gap|2em}}37) Тамсама, ст. 4. Пар. В. Невядомскі. На поўначы Беларусі. „Савецкая Беларусь“, Менск 1928, № 274.

{{gap|2em}}38) М. Касьпяровіч. Віцебскі краёвы слоўнік. Віцебск 1927, ст. 51: „Валатоўка, ж. — курган. На поле ёсьць валатоўка (Дзямідавічы, Чаш. р.)“. Пар. К. Говорскій. Археологическія розысканія в окрестностях Полоцка. „Вестник юго-западной и западной Россіи“, Кіев 1863, том II, август, отдел IV, ст. 131: „слово волотовка, кажется чисто
белорусское, означающее древнюю могильную насыпь“.

{{gap|2em}}39) Известия Императорской археологической комиссіи. Выпуск 5-й, СПБ 1903, ст. 2: „Как видно, программа имела в виду главным образом собирание сведений о городищах, а курганами она интересовалась лишь попутно“.
&lt;section begin=&quot;40&quot;/&gt;{{gap|2em}}40) Апытальнік аб волатах, люцічах і ваўкох быў зацьверджаны і разасланы на месцы ў наступным відзе: 1. Што азначае ў вашай мясцовасьці слова „волат“, „волаты“. 2. Што называюць у Вашай мясцовасьці, валатоўкамі“, „волаткамі“, „валаточкамі“, „волатавымі магіламі“ і д. т. п. і дзе яны спатыкаюцца (дакладна пералічыць). 3. Ці ёсьць у Вашай мясцовасьці назвы хутароў, вёсак, урочышчаў і інш. месц, а таксама фаміліі і імёны людзей і назвы расьлін, камянёў і рэк з асновай „волат“ (волат, валатовіч, валатковіч, валатун і г. д.); дакладна пералічыць. 4. Ці ёсьць у Вас паданьні, казкі,
легенды і д. т. п., зьвязаныя з словам „волат“. 5. Што азначае ў Вашай мясцовасьці слова „асілак“. 6. Ці ёсьць паданьні, казкі, легенды і д. т. п., зьвязаныя з словам „асілак“. 7. Ці спатыкаюцца ў Вашай мясцовасьці назвы або фаміліі з коранем „лют“ (Люцічы, Луцічы, Лютыкі, Люцягі і д. т. п.); дакладна пералічыць. 8. Якія паселішчы
і інш. месцы ў Вас называюцца „ваўкамі“, „ваўчкамі“, „воўчкавічамі“ і падобнымі на іх (дакладна пералічыць) і ці шмат такіх фамілій (паказаць прыблізна). 9. Што азначае ў Вашай мясцовасьці слова „ваўкалак“. 10. Ці ёсьць паданьні, казкі, легенды і д. т. п., зьвязаныя з словам „ваўкалак“. 11. Ваш дакладны хатні адрас (ні школы і ні ўстановы), а дзе Вы жывеце. 12. Ваша імя і фамілія. Пар. „Чырвоная зьмена“, Менск 1928, № 63: „Дапаможам навуцы. Да ўсіх чытачоў. Катэдра этнографіі Інстытуту беларускай культуры дасьледуе зараз пытаньне аб адлюстраваньні ў беларускай народнай творчасьці калішняга існаваньня на Беларусі народу волатаў (інакш — люцічаў, ваўкоў). У першую чаргу неабходна выявіць, дзе можна пачуць словы — „волат“, а таксама адназначнае яму „асілак“ і словы — „люцічы“, „ваўкі“ і што ўсе гэтыя словы азначаюць: назвы
паселішчаў, урочышчаў, рэк, камянёў, расьлін, зор і г. д. ці што іншае. Разам неабходна мець дакладныя весткі дзе ёсьць паданьні, зьвязаныя з гэтымі словамі, ці на іх падобнымі. Пры адказах просьба ні ў якім разе не забывацца паставіць свой хатні адрас.
Просім усіх чытачоў газэты дапамагчы беларускай навуцы і адказаць на наступныя пытаньні: 1. Што азначае ў Вашай мясцовасьці слова „волат“, „волаты“. 2. Што называюць у Вашай мясцовасьці „валатоўкамі“, „волаткамі“, „валаточкамі“, „волатавымі магіламі“ і да г. п. і дзе яны спатыкаюцца (дакладна пералічыць). 3. Ці ёсьць у Вашай мясцовасьці назвы хутароў, вёсак, урочышчаў і інш. месц, а таксама фаміліі і імёны людзей і назвы расьлін, камянёў і рэк з асновай „волат“ (волат, валатовіч, валатковіч,
валатун і г. д.); дакладна пералічыць. 4. Ці ёсьць у Вас паданьні, казкі, легенды і д. т. п., зьвязаныя з словам &quot;волат&quot;. 5. Што азначае ў Вашай мясцовасьці слова „асілак“. 6. Ці ёсьць паданьні, казкі, легенды і да т. п. зьвязаныя з словам „асілак“. 7. Ці
спатыкаюцца ў Вашай мясцовасьці назвы або фаміліі з коранем „лют“ (Люцічы, Луцічы, Лютыкі, Люцягі і д. т. п.); дакладна пералічыць. 8. Якія паселішчы і інш. месцы ў Вас называюцца „ваўкамі“, „ваўчкамі“, „воўчкавічамі“ і падобнымі на іх (дакладна пералічыць) і ці шмат такіх фамілій (паказаць прыблізна). 9. Што азначае ў вашай мясцовасьці слова „ваўкалак“. 10. Ці ёсьць паданьні, казкі, легенды і д. т. п., зьвязаныя з словам „ваўкалак“. 11. Ваш дакладны хатні адрас (ні школы і ні ўстановы), а дзе Вы жывеце. 12. Ваша імя і фамілія. Пры адказах на гэтыя пытаньні пажадана мець і ўсякія паданьні, зьвязаныя з імі. Адказы прысылаць на імя катэдры (Менск, Рэволюцыйная, 21, Інбелкульт). Перасылка па пошце бесплатная. За лепшыя адказы будуць высылацца прэміі кнігамі. ЦБ „Краязнаўства“, і „Чырвоная зьмена“ Менск, 19 кастрычніка 1928 году: „Водгукі на запытаньні ў „Чырвонай Зьмене“. У адказ на запытаньне „Чырвонай Зьмены“ аб старабытным народзе — волатах, 50 комсамольцаў прыслалі ў цэнтральнае бюро краязнаўства свае водгукі“.

{{gap|2em}}41) Беларуская Акадэмія навук (Менск). Архіў Катэдры этнографіі, № 527—530, паведамленьні на анкету аб волатах, кн. 2 (аршанская (1—221) і бабруйская (222—467) акругі), кн. 3 (віцебская (468—661) і гомельская (662—772) акругі), кн. 4 (магілеўская (773—1024) і мазырская (1025—1083) акругі), і кн. 5 (менская (1084—1330) і полацкая (1331—1454) акругі, паведамленьні з-за межаў БССР (1455—1467) і дадаткі (1468—1507).
&lt;section end=&quot;40&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r30uohalmx21jmgaedby7knzo4r0bzo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289585</id>
      <parentid>289584</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T11:56:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289585</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9098" sha1="bdikdrpnzitvfwod9n9u4so4tyww7mz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{gap|2em}}36) Тамсама, ст. 3: „zodaniem archeologa śp. Szukiewicza (rękopis niedrukowany) zajmują one obszar od Berezyny niemeńskiej i źródłowisk Wilii po Dniepr, oraz od Dźwiny zachodniej po Prypeć“. Пар. Szukiewiecz Wandalin. Szkice z Białej Rusi. „Ziemia“, Warszawa 1912, № 14.

{{gap|2em}}37) Тамсама, ст. 4. Пар. В. Невядомскі. На поўначы Беларусі. „Савецкая Беларусь“, Менск 1928, № 274.

{{gap|2em}}38) М. Касьпяровіч. Віцебскі краёвы слоўнік. Віцебск 1927, ст. 51: „Валатоўка, ж. — курган. На поле ёсьць валатоўка (Дзямідавічы, Чаш. р.)“. Пар. К. Говорскій. Археологическія розысканія в окрестностях Полоцка. „Вестник юго-западной и западной Россіи“, Кіев 1863, том II, август, отдел IV, ст. 131: „слово волотовка, кажется чисто
белорусское, означающее древнюю могильную насыпь“.

{{gap|2em}}39) Известия Императорской археологической комиссіи. Выпуск 5-й, СПБ 1903, ст. 2: „Как видно, программа имела в виду главным образом собирание сведений о городищах, а курганами она интересовалась лишь попутно“.

&lt;section begin=&quot;40&quot;/&gt;{{gap|2em}}40) Апытальнік аб волатах, люцічах і ваўкох быў зацьверджаны і разасланы на месцы ў наступным відзе: 1. Што азначае ў вашай мясцовасьці слова „волат“, „волаты“. 2. Што называюць у Вашай мясцовасьці, валатоўкамі“, „волаткамі“, „валаточкамі“, „волатавымі магіламі“ і д. т. п. і дзе яны спатыкаюцца (дакладна пералічыць). 3. Ці ёсьць у Вашай мясцовасьці назвы хутароў, вёсак, урочышчаў і інш. месц, а таксама фаміліі і імёны людзей і назвы расьлін, камянёў і рэк з асновай „волат“ (волат, валатовіч, валатковіч, валатун і г. д.); дакладна пералічыць. 4. Ці ёсьць у Вас паданьні, казкі,
легенды і д. т. п., зьвязаныя з словам „волат“. 5. Што азначае ў Вашай мясцовасьці слова „асілак“. 6. Ці ёсьць паданьні, казкі, легенды і д. т. п., зьвязаныя з словам „асілак“. 7. Ці спатыкаюцца ў Вашай мясцовасьці назвы або фаміліі з коранем „лют“ (Люцічы, Луцічы, Лютыкі, Люцягі і д. т. п.); дакладна пералічыць. 8. Якія паселішчы
і інш. месцы ў Вас называюцца „ваўкамі“, „ваўчкамі“, „воўчкавічамі“ і падобнымі на іх (дакладна пералічыць) і ці шмат такіх фамілій (паказаць прыблізна). 9. Што азначае ў Вашай мясцовасьці слова „ваўкалак“. 10. Ці ёсьць паданьні, казкі, легенды і д. т. п., зьвязаныя з словам „ваўкалак“. 11. Ваш дакладны хатні адрас (ні школы і ні ўстановы), а дзе Вы жывеце. 12. Ваша імя і фамілія. Пар. „Чырвоная зьмена“, Менск 1928, № 63: „Дапаможам навуцы. Да ўсіх чытачоў. Катэдра этнографіі Інстытуту беларускай культуры дасьледуе зараз пытаньне аб адлюстраваньні ў беларускай народнай творчасьці калішняга існаваньня на Беларусі народу волатаў (інакш — люцічаў, ваўкоў). У першую чаргу неабходна выявіць, дзе можна пачуць словы — „волат“, а таксама адназначнае яму „асілак“ і словы — „люцічы“, „ваўкі“ і што ўсе гэтыя словы азначаюць: назвы
паселішчаў, урочышчаў, рэк, камянёў, расьлін, зор і г. д. ці што іншае. Разам неабходна мець дакладныя весткі дзе ёсьць паданьні, зьвязаныя з гэтымі словамі, ці на іх падобнымі. Пры адказах просьба ні ў якім разе не забывацца паставіць свой хатні адрас.
Просім усіх чытачоў газэты дапамагчы беларускай навуцы і адказаць на наступныя пытаньні: 1. Што азначае ў Вашай мясцовасьці слова „волат“, „волаты“. 2. Што называюць у Вашай мясцовасьці „валатоўкамі“, „волаткамі“, „валаточкамі“, „волатавымі магіламі“ і да г. п. і дзе яны спатыкаюцца (дакладна пералічыць). 3. Ці ёсьць у Вашай мясцовасьці назвы хутароў, вёсак, урочышчаў і інш. месц, а таксама фаміліі і імёны людзей і назвы расьлін, камянёў і рэк з асновай „волат“ (волат, валатовіч, валатковіч,
валатун і г. д.); дакладна пералічыць. 4. Ці ёсьць у Вас паданьні, казкі, легенды і д. т. п., зьвязаныя з словам &quot;волат&quot;. 5. Што азначае ў Вашай мясцовасьці слова „асілак“. 6. Ці ёсьць паданьні, казкі, легенды і да т. п. зьвязаныя з словам „асілак“. 7. Ці
спатыкаюцца ў Вашай мясцовасьці назвы або фаміліі з коранем „лют“ (Люцічы, Луцічы, Лютыкі, Люцягі і д. т. п.); дакладна пералічыць. 8. Якія паселішчы і інш. месцы ў Вас называюцца „ваўкамі“, „ваўчкамі“, „воўчкавічамі“ і падобнымі на іх (дакладна пералічыць) і ці шмат такіх фамілій (паказаць прыблізна). 9. Што азначае ў вашай мясцовасьці слова „ваўкалак“. 10. Ці ёсьць паданьні, казкі, легенды і д. т. п., зьвязаныя з словам „ваўкалак“. 11. Ваш дакладны хатні адрас (ні школы і ні ўстановы), а дзе Вы жывеце. 12. Ваша імя і фамілія. Пры адказах на гэтыя пытаньні пажадана мець і ўсякія паданьні, зьвязаныя з імі. Адказы прысылаць на імя катэдры (Менск, Рэволюцыйная, 21, Інбелкульт). Перасылка па пошце бесплатная. За лепшыя адказы будуць высылацца прэміі кнігамі. ЦБ „Краязнаўства“, і „Чырвоная зьмена“ Менск, 19 кастрычніка 1928 году: „Водгукі на запытаньні ў „Чырвонай Зьмене“. У адказ на запытаньне „Чырвонай Зьмены“ аб старабытным народзе — волатах, 50 комсамольцаў прыслалі ў цэнтральнае бюро краязнаўства свае водгукі“.

{{gap|2em}}41) Беларуская Акадэмія навук (Менск). Архіў Катэдры этнографіі, № 527—530, паведамленьні на анкету аб волатах, кн. 2 (аршанская (1—221) і бабруйская (222—467) акругі), кн. 3 (віцебская (468—661) і гомельская (662—772) акругі), кн. 4 (магілеўская (773—1024) і мазырская (1025—1083) акругі), і кн. 5 (менская (1084—1330) і полацкая (1331—1454) акругі, паведамленьні з-за межаў БССР (1455—1467) і дадаткі (1468—1507).
&lt;section end=&quot;40&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bdikdrpnzitvfwod9n9u4so4tyww7mz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289587</id>
      <parentid>289585</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T11:57:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289587</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9064" sha1="kh8mygkis9h8zr21ke1ocet1nsvlsa8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{gap|2em}}36) Тамсама, ст. 3: „zodaniem archeologa śp. Szukiewicza (rękopis niedrukowany) zajmują one obszar od Berezyny niemeńskiej i źródłowisk Wilii po Dniepr, oraz od Dźwiny zachodniej po Prypeć“. Пар. Szukiewiecz Wandalin. Szkice z Białej Rusi. „Ziemia“, Warszawa 1912, № 14.

{{gap|2em}}37) Тамсама, ст. 4. Пар. В. Невядомскі. На поўначы Беларусі. „Савецкая Беларусь“, Менск 1928, № 274.

{{gap|2em}}38) М. Касьпяровіч. Віцебскі краёвы слоўнік. Віцебск 1927, ст. 51: „Валатоўка, ж. — курган. На поле ёсьць валатоўка (Дзямідавічы, Чаш. р.)“. Пар. К. Говорскій. Археологическія розысканія в окрестностях Полоцка. „Вестник юго-западной и западной Россіи“, Кіев 1863, том II, август, отдел IV, ст. 131: „слово волотовка, кажется чисто
белорусское, означающее древнюю могильную насыпь“.

{{gap|2em}}39) Известия Императорской археологической комиссіи. Выпуск 5-й, СПБ 1903, ст. 2: „Как видно, программа имела в виду главным образом собирание сведений о городищах, а курганами она интересовалась лишь попутно“.

# 40 #
{{gap|2em}}40) Апытальнік аб волатах, люцічах і ваўкох быў зацьверджаны і разасланы на месцы ў наступным відзе: 1. Што азначае ў вашай мясцовасьці слова „волат“, „волаты“. 2. Што называюць у Вашай мясцовасьці, валатоўкамі“, „волаткамі“, „валаточкамі“, „волатавымі магіламі“ і д. т. п. і дзе яны спатыкаюцца (дакладна пералічыць). 3. Ці ёсьць у Вашай мясцовасьці назвы хутароў, вёсак, урочышчаў і інш. месц, а таксама фаміліі і імёны людзей і назвы расьлін, камянёў і рэк з асновай „волат“ (волат, валатовіч, валатковіч, валатун і г. д.); дакладна пералічыць. 4. Ці ёсьць у Вас паданьні, казкі,
легенды і д. т. п., зьвязаныя з словам „волат“. 5. Што азначае ў Вашай мясцовасьці слова „асілак“. 6. Ці ёсьць паданьні, казкі, легенды і д. т. п., зьвязаныя з словам „асілак“. 7. Ці спатыкаюцца ў Вашай мясцовасьці назвы або фаміліі з коранем „лют“ (Люцічы, Луцічы, Лютыкі, Люцягі і д. т. п.); дакладна пералічыць. 8. Якія паселішчы
і інш. месцы ў Вас называюцца „ваўкамі“, „ваўчкамі“, „воўчкавічамі“ і падобнымі на іх (дакладна пералічыць) і ці шмат такіх фамілій (паказаць прыблізна). 9. Што азначае ў Вашай мясцовасьці слова „ваўкалак“. 10. Ці ёсьць паданьні, казкі, легенды і д. т. п., зьвязаныя з словам „ваўкалак“. 11. Ваш дакладны хатні адрас (ні школы і ні ўстановы), а дзе Вы жывеце. 12. Ваша імя і фамілія. Пар. „Чырвоная зьмена“, Менск 1928, № 63: „Дапаможам навуцы. Да ўсіх чытачоў. Катэдра этнографіі Інстытуту беларускай культуры дасьледуе зараз пытаньне аб адлюстраваньні ў беларускай народнай творчасьці калішняга існаваньня на Беларусі народу волатаў (інакш — люцічаў, ваўкоў). У першую чаргу неабходна выявіць, дзе можна пачуць словы — „волат“, а таксама адназначнае яму „асілак“ і словы — „люцічы“, „ваўкі“ і што ўсе гэтыя словы азначаюць: назвы
паселішчаў, урочышчаў, рэк, камянёў, расьлін, зор і г. д. ці што іншае. Разам неабходна мець дакладныя весткі дзе ёсьць паданьні, зьвязаныя з гэтымі словамі, ці на іх падобнымі. Пры адказах просьба ні ў якім разе не забывацца паставіць свой хатні адрас.
Просім усіх чытачоў газэты дапамагчы беларускай навуцы і адказаць на наступныя пытаньні: 1. Што азначае ў Вашай мясцовасьці слова „волат“, „волаты“. 2. Што называюць у Вашай мясцовасьці „валатоўкамі“, „волаткамі“, „валаточкамі“, „волатавымі магіламі“ і да г. п. і дзе яны спатыкаюцца (дакладна пералічыць). 3. Ці ёсьць у Вашай мясцовасьці назвы хутароў, вёсак, урочышчаў і інш. месц, а таксама фаміліі і імёны людзей і назвы расьлін, камянёў і рэк з асновай „волат“ (волат, валатовіч, валатковіч,
валатун і г. д.); дакладна пералічыць. 4. Ці ёсьць у Вас паданьні, казкі, легенды і д. т. п., зьвязаныя з словам &quot;волат&quot;. 5. Што азначае ў Вашай мясцовасьці слова „асілак“. 6. Ці ёсьць паданьні, казкі, легенды і да т. п. зьвязаныя з словам „асілак“. 7. Ці
спатыкаюцца ў Вашай мясцовасьці назвы або фаміліі з коранем „лют“ (Люцічы, Луцічы, Лютыкі, Люцягі і д. т. п.); дакладна пералічыць. 8. Якія паселішчы і інш. месцы ў Вас называюцца „ваўкамі“, „ваўчкамі“, „воўчкавічамі“ і падобнымі на іх (дакладна пералічыць) і ці шмат такіх фамілій (паказаць прыблізна). 9. Што азначае ў вашай мясцовасьці слова „ваўкалак“. 10. Ці ёсьць паданьні, казкі, легенды і д. т. п., зьвязаныя з словам „ваўкалак“. 11. Ваш дакладны хатні адрас (ні школы і ні ўстановы), а дзе Вы жывеце. 12. Ваша імя і фамілія. Пры адказах на гэтыя пытаньні пажадана мець і ўсякія паданьні, зьвязаныя з імі. Адказы прысылаць на імя катэдры (Менск, Рэволюцыйная, 21, Інбелкульт). Перасылка па пошце бесплатная. За лепшыя адказы будуць высылацца прэміі кнігамі. ЦБ „Краязнаўства“, і „Чырвоная зьмена“ Менск, 19 кастрычніка 1928 году: „Водгукі на запытаньні ў „Чырвонай Зьмене“. У адказ на запытаньне „Чырвонай Зьмены“ аб старабытным народзе — волатах, 50 комсамольцаў прыслалі ў цэнтральнае бюро краязнаўства свае водгукі“.

{{gap|2em}}41) Беларуская Акадэмія навук (Менск). Архіў Катэдры этнографіі, № 527—530, паведамленьні на анкету аб волатах, кн. 2 (аршанская (1—221) і бабруйская (222—467) акругі), кн. 3 (віцебская (468—661) і гомельская (662—772) акругі), кн. 4 (магілеўская (773—1024) і мазырская (1025—1083) акругі), і кн. 5 (менская (1084—1330) і полацкая (1331—1454) акругі, паведамленьні з-за межаў БССР (1455—1467) і дадаткі (1468—1507).&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kh8mygkis9h8zr21ke1ocet1nsvlsa8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Волаты (1929).pdf/12</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124869</id>
    <revision>
      <id>289557</id>
      <timestamp>2026-06-18T19:17:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Праблематычная */</comment>
      <origin>289557</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6460" sha1="rokt9b7qajqrnox26gbz2prb60e2v6d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;[[Волаты (1929)/Увагі/1|&lt;sup&gt;[38]&lt;/sup&gt;]].&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}&lt;/noinclude&gt;4
БССР на працягу 1927-28 акад. году, а таксама ў часе кароткатэрміно-
вага побыту праездам у Дзьвінск у 1927 годзе.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}
Паведамленьні на анкету ня толькі адзначалі факт называньня кур-
ганаў валатоўкамі, але, разам з тым, паказвалі і на дакладнае месца зна-
ходжаньня валатовак. Называньне курганоў валатоўкамі бытуе ў наступ-
ных паселішчах і іх ваколіцах: 1 аршанская акруга: а) дрыбінскі раён:
1) Суслаўка суслаўскага сс.; б) копыскі раён: 2) Копысь, 3) Стрыкілі
маслакоўскага сс., 4) Застружжа дубраўскага сс., в) коханаўскі раён:
5) Шапчына коханаўскага сс., 6) Рамашкова вялікамехаўскага сс., 7) Га-
лашова коханаўскага сс.; г) крупскі раён: 8) Красноўка сакаловіцкага сс.,
9) 10 Кастрычнік крупскага сс.; д) ляднянскі раён: 10) Мікіціна іска-
скага сс., 11) Каршыкова, 12) Дземянкова, 13) Бель, 14) Слатоўшчына,
15) Валяўкі, 16) Масьліна, 17) Батурыўшчына, 18) Хвесеўка бельскага сс.,
19) Прогрэс ляднянскага сс., 20) Слабада, 21) Хваёўка; е) расьнянскі
раён: 22) Пахар расьнянскага сс., 23) Дзедня дзедняўскага сс.; ж) чарэйскі
раён: 24) Асечана заборскага сс., 25) Парнеўка гілянскага сс., 26) Лютыя
абчускага сс., 27) Чарэя, 28) Лагі абчускага сс., 29) Лукамль, 30) Жу-
равы абчускага сс., 31) Калодніца дубаўскога сс., 32) Стайкі гілянскага сс.,
33) Плаўнік гілянскага сс., 34) Канстантынава сіратавіцкага сс.; II. ба-
бруйская акруга: а) асіпавіцкі раён: 35) Буда лапіцкага сс., б) бабруйскі
раён: 36) Амельлянаў мост каменскага сс., 37) Такары сычкоўскага сс.,
38) Рукавец старцаўскага сс., 39) Думіншчына падрэцкага сс., 40) Уласа-
вічы любоніцкага сс., 41) Цяса мышкаўскага сс., 42) Выжары баравіц-
кага сс., 43) Сеяны Хвойнік міхалёўскага сс., в) глускі раён: 44) Гарадок,
гарадкоўскага сс., 45) Горнае сіманаўскага сс., 46) Падзамша хвастовіц-
кага сс.; г) жлобінскі раён: 47) Старая Рудня ст. руднянскага сс.; д) па-
рыцкі раён: 48) Трэмля любаньскага сс.; е) рагачоўскі раён: 49) Ліскі
пабалаўскага сс,; ж) слуцкі раён: 50) Дарасіно дарасінскага сс.; 3) старо-
бінскі раён: 51) Крывічы чырвонадворскага сс., 52) Мецявічы мецявіц-
кага сс., 53) Сяльцо мецявіцкага сс., 54) Цёсаў пагосцкага сс., 55) Па-
гост пагосцкага сс.. 56) Галіца зажэвіцкага сс., 57) Зажэвічы зажэвіц-
кага сс.; і) чырвона-слабодзкі раён: 58) Малышэвічы малышэвіцкага сс.;
ІІІ. віцебская акруга: а) бешанкавіцкі раён: 59) Сьвіціна чаркаскага сс.,
60) Семянцова біклоскага сс., 61) Палькавічы бешанкавіцкага сс., 62) Бе-
шанкавічы, 63) Лапы біклосскага сс., 64) Вяжышча стралішчанскага сс.,
65) Сьвярдлы навікоўскага сс., 66) Язеніца чаркаскага сс., 67) Сьвеча
сьвечанскага сс., б) віцебскі раён: 68) Паштовішча даўжанскага сс., 69) Ха-
баты кабішчанскага сс., 70) Віцебск, 71) Ваяводкі рудакоўскага сс.,
72) Суднікі ІІ міхалёўскага сс., 73) Замашэньне пліскага сс., 74) Грыбы,
75) Астроўна астровенскага сс., 76) Новы пасёлак астровенскага сс.,
77) Клішы астровенскага сс., 78) Навасёлкі, 79) Чухвары рудакоўскага сс.,
80) Ліхошына сініцкага сс., в) высачанскі раён: 81) Шаўкунова, 82) Юш-
кава асінаўскага сс., 83) Шугаёва высачанскага сс., 84) Макараўка цера-
бельскага сс., 85) Слабада высачанскага сс., 86) Заварацьце стара-бабруй-
скага сс., 87) Цяцюны выдрэйскага сс., 88) М. Выдрэя выдрэйскага сс.,
89) Старабабыльле старабабыльскага сс., 90) Жарнасекі крынкаўскага сс.,
91) Ардзеж касьціёўскага сс., 92) Града крынкаўскага сс., 93) Буракі
высачанскага сс., 94) Зазыбы кабыльніцкага сс., 95) Дзяковіна высачан-
скага сс., 96) Дабрына высачанскага сс., 97) Ціхаўка кабыльніцкага сс.,
98) Сьцепаненкі бабынавіцкага сс., 99) Баранава высачанскага
сс.,
100) Брадкі высачанскага сс., г) гарадоцкі раён: 101) Лазоўка бяскатаў-
скага сс., 102) Аляксееўка віраўлянскага сс., 103) Казьяны казьянаў-
скага сс.; д) лёзьненскі раён: 104) Ляхавік І ўнаўскага сс., 105) Уна ўнаў-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rokt9b7qajqrnox26gbz2prb60e2v6d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289572</id>
      <parentid>289557</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T08:19:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не вычытаная */</comment>
      <origin>289572</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6377" sha1="ij1mu7bddhykiw407zv1f0qyr0s6rfi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;БССР на працягу 1927-28 акад. году, а таксама ў часе кароткатэрміновага побыту праездам у Дзьвінск у 1927 годзе.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Паведамленьні на анкету ня толькі адзначалі факт называньня курганаў валатоўкамі, але, разам з тым, паказвалі і на дакладнае месца знаходжаньня валатовак. Называньне курганоў валатоўкамі бытуе ў наступных паселішчах і іх ваколіцах: 1 аршанская акруга: а) дрыбінскі раён: 1) Суслаўка суслаўскага сс.; б) копыскі раён: 2) Копысь, 3) Стрыкілі маслакоўскага сс., 4) Застружжа дубраўскага сс., в) коханаўскі раён: 5) Шапчына коханаўскага сс., 6) Рамашкова вялікамехаўскага сс., 7) Галашова коханаўскага сс.; г) крупскі раён: 8) Красноўка сакаловіцкага сс., 9) 10 Кастрычнік крупскага сс.; д) ляднянскі раён: 10) Мікіціна іскаскага сс., 11) Каршыкова, 12) Дземянкова, 13) Бель, 14) Слатоўшчына, 15) Валяўкі, 16) Масьліна, 17) Батурыўшчына, 18) Хвесеўка бельскага сс., 19) Прогрэс ляднянскага сс., 20) Слабада, 21) Хваёўка; е) расьнянскі раён: 22) Пахар расьнянскага сс., 23) Дзедня дзедняўскага сс.; ж) чарэйскі раён: 24) Асечана заборскага сс., 25) Парнеўка гілянскага сс., 26) Лютыя
абчускага сс., 27) Чарэя, 28) Лагі абчускага сс., 29) Лукамль, 30) Журавы абчускага сс., 31) Калодніца дубаўскога сс., 32) Стайкі гілянскага сс., 33) Плаўнік гілянскага сс., 34) Канстантынава сіратавіцкага сс.; II. бабруйская акруга: а) асіпавіцкі раён: 35) Буда лапіцкага сс., б) бабруйскі
раён: 36) Амельлянаў мост каменскага сс., 37) Такары сычкоўскага сс., 38) Рукавец старцаўскага сс., 39) Думіншчына падрэцкага сс., 40) Уласавічы любоніцкага сс., 41) Цяса мышкаўскага сс., 42) Выжары баравіцкага сс., 43) Сеяны Хвойнік міхалёўскага сс., в) глускі раён: 44) Гарадок, гарадкоўскага сс., 45) Горнае сіманаўскага сс., 46) Падзамша хвастовіцкага сс.; г) жлобінскі раён: 47) Старая Рудня ст. руднянскага сс.; д) парыцкі раён: 48) Трэмля любаньскага сс.; е) рагачоўскі раён: 49) Ліскі пабалаўскага сс,; ж) слуцкі раён: 50) Дарасіно дарасінскага сс.; 3) старобінскі раён: 51) Крывічы чырвонадворскага сс., 52) Мецявічы мецявіцкага сс., 53) Сяльцо мецявіцкага сс., 54) Цёсаў пагосцкага сс., 55) Пагост пагосцкага сс., 56) Галіца зажэвіцкага сс., 57) Зажэвічы зажэвіцкага сс.; і) чырвона-слабодзкі раён: 58) Малышэвічы малышэвіцкага сс.; III. віцебская акруга: а) бешанкавіцкі раён: 59) Сьвіціна чаркаскага сс., 60) Семянцова біклоскага сс., 61) Палькавічы бешанкавіцкага сс., 62) Бешанкавічы, 63) Лапы біклосскага сс., 64) Вяжышча стралішчанскага сс., 65) Сьвярдлы навікоўскага сс., 66) Язеніца чаркаскага сс., 67) Сьвеча сьвечанскага сс., б) віцебскі раён: 68) Паштовішча даўжанскага сс., 69) Хабаты кабішчанскага сс., 70) Віцебск, 71) Ваяводкі рудакоўскага сс., 72) Суднікі II міхалёўскага сс., 73) Замашэньне пліскага сс., 74) Грыбы,
75) Астроўна астровенскага сс., 76) Новы пасёлак астровенскага сс., 77) Клішы астровенскага сс., 78) Навасёлкі, 79) Чухвары рудакоўскага сс., 80) Ліхошына сініцкага сс., в) высачанскі раён: 81) Шаўкунова, 82) Юшкава асінаўскага сс., 83) Шугаёва высачанскага сс., 84) Макараўка церабельскага сс., 85) Слабада высачанскага сс., 86) Заварацьце стара-бабруйскага сс., 87) Цяцюны выдрэйскага сс., 88) М. Выдрэя выдрэйскага сс., 89) Старабабыльле старабабыльскага сс., 90) Жарнасекі крынкаўскага сс., 91) Ардзеж касьціёўскага сс., 92) Града крынкаўскага сс., 93) Буракі высачанскага сс., 94) Зазыбы кабыльніцкага сс., 95) Дзяковіна высачанскага сс., 96) Дабрына высачанскага сс., 97) Ціхаўка кабыльніцкага сс., 98) Сьцепаненкі бабынавіцкага сс., 99) Баранава высачанскага сс., 100) Брадкі высачанскага сс., г) гарадоцкі раён: 101) Лазоўка бяскатаўскага сс., 102) Аляксееўка віраўлянскага сс., 103) Казьяны казьянаўскага сс.; д) лёзьненскі раён: 104) Ляхавік I ўнаўскага сс., 105) Уна {{перанос пачатак|ўнаў|скага}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ij1mu7bddhykiw407zv1f0qyr0s6rfi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Люба Лук’янская (1937).pdf/56</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124870</id>
    <revision>
      <id>289564</id>
      <timestamp>2026-06-18T21:46:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «прычакала таго далёкага моманту, калі забразгаў замок — млынар замыкаў дзверы. Рыльскі паволі вышаў з свайго цёмнага кута. Ён прыслухоўваўся, пакуль не сціхлі на дарозе крокі і галасы, і палез праз дзірку пад падлогу, трымаючы ў зубах цвікі. Люба ляжала...»</comment>
      <origin>289564</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2871" sha1="qw2jeiz30hxjh8op3gj5ymup7amxicb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;прычакала таго далёкага моманту, калі забразгаў замок — млынар замыкаў дзверы. Рыльскі паволі вышаў з свайго цёмнага кута. Ён прыслухоўваўся, пакуль не сціхлі на дарозе крокі і галасы, і палез праз дзірку пад падлогу, трымаючы ў зубах цвікі. Люба ляжала пад падлогай.

{{Водступ|2|em}}— Вылазь, — сказаў Рыльскі.

{{Водступ|2|em}}— Зараз, — падала яна голас праз сціснутыя зубы і не кранулася з месца.

{{Водступ|2|em}}Ён каменем убіў два цвікі, прыгнуў іх, і падлога зноў мела свой сапраўдны выгляд.

{{Водступ|2|em}}— Вылазь, Люба.

{{Водступ|2|em}}Яна маўчала. Рыльскі крануў яе, яна застагнала. Ён узяў яе на рукі і, сагнуўшыся, як толькі мог, выпаўз з ёю з-пад млына.

{{Водступ|2|em}}— Я мусіць вывіхнула плячо, я на плячы трымала дошкі і іх.

{{Водступ|2|em}}Рыльскі дакрануўся да пляча, яна крыкнула ад болю. Адзежа была ўшчэнт парвана на плячы і сашморгнута з яго. Рыльскі чыркануў запалку. Плячо было чорнае ўсё, з крывавымі падцёкамі. Рыльскі сеў на траву і заскроб жменяй над вухам. Пасля ён прыгнуўся да самага любінага вуха і зашаптаў:

{{Водступ|2|em}}— Сашчамі зубы і пацярпі дзве ці тры хвіліны, калі плячо вывіхнута, я табе пастаўлю яго на месца. Толькі ты маўчы, бо калі хто пачуе…

{{Водступ|2|em}}— Добра, — ледзь выгаварыла яна.

{{Водступ|2|em}}Ён сціснуў далонямі яе плячо, яна нават не застагнала. Рыльскі быў не вялікі хірург, ён некалькі разоў сціскаў то счарнелае плячо, то здаровае — усё стараўся распазнаць — ці такое адно як і другое. Адзін раз яму здаваліся яны аднолькавыя, другі раз — што ў хворым плячы вытыркаюць косці. Нарэшце яна абазвалася:

{{Водступ|2|em}}— Не трэба, пакінь мяне мучыць.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qw2jeiz30hxjh8op3gj5ymup7amxicb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Люба Лук’янская (1937).pdf/57</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124871</id>
    <revision>
      <id>289565</id>
      <timestamp>2026-06-18T21:50:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Водступ|2|em}}Ён яшчэ раз сціснуў счарнелае плячо і пусціў рукі:  {{Водступ|2|em}}— Нічога страшнага няма. А калі часамі трэба будзе лячыцца, то на табе грошы. Ты як-небудзь заўтра ці паслязаўтра дай мне ведаць, як табе. Я тут буду паблізу. Я з табой цяпер пася...»</comment>
      <origin>289565</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2865" sha1="stna8klo47mkduqx0ug0485u0k4dac4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}Ён яшчэ раз сціснуў счарнелае плячо і пусціў рукі:

{{Водступ|2|em}}— Нічога страшнага няма. А калі часамі трэба будзе лячыцца, то на табе грошы. Ты як-небудзь заўтра ці паслязаўтра дай мне ведаць, як табе. Я тут буду паблізу. Я з табой цяпер пасяджу, пакуль ты здолееш падняцца. Пачакай, я табе прыкладу намочаную хустку. Лепш стала? Любачка, сястрыца, калі ўжо стане табе лепш, зрабі мне адну ласку: у твайго млынара недзе хаваецца вінтоўка, якую пакінулі салдаты, як уцякалі з нямецкай вайны. Ты ведаеш, як я не магу без вінтоўкі. Выкрадзі яе, знайдзі і перадай мне.

{{Водступ|2|em}}Гадзіны можа тры ён быў пры ёй. Ёй стала холадна, ён накінуў на яе сваю вопратку. Пасля яна ўстала і пабрыла дадому. Рыльскі падаўся ў куст, там сядзеў яго таварыш. Удвух яны пабралі мяшкі на плечы і, кожны трымаючы перад сабой сваю вінтоўку, пайшлі хмызняком скрозь паўз дарогу. Цалюткую тую ноч Люба не магла заснуць ад болю, а назаўтра работа валілася з яе рук. Млынар убачыў прычыну гэтага ў яе цяжарнасці і з трывогай падумаў, што трэба хутчэй яе пазбыцца, каб не прышлося пасля важдацца з ёю. І ён заварушыўся яшчэ больш, каб наняць новую дзеўку.

{{Водступ|2|em}}Люба адгортала ў млынавай скрыні муку з-пад каменя.

{{Водступ|2|em}}— Чаму ты адной рукой, дзіва што ў цябе так няўдала выходзіць, — абазваўся млынар.

{{Водступ|2|em}}Люба ўзялася аберуч. Аж твар яе пачарнеў ад болю, аднак нічога падазронага млынар не заўважыў. Як толькі ён адышоўся, Люба левую руку спусціла як нежывую. Так было дзён пяць, і толькі тады боль пачаў з кожным днём сыходзіць. Яна старалася падстроіць так, каб кожны дзень у&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>stna8klo47mkduqx0ug0485u0k4dac4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Люба Лук’янская (1937).pdf/58</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124872</id>
    <revision>
      <id>289566</id>
      <timestamp>2026-06-18T21:53:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «млыне асталося мукі або круп. Калі ўдавалася астацца адной перад самым вечарам, яна насыпала муку ў мяшок і ставіла ў кут каля адарваных у падлозе дошчак. Назаўтра яна бачыла, што мяшка няма — значыцца Рыльскі прыходзіў. І тут у яе з‘явілася і вырасла н...»</comment>
      <origin>289566</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2996" sha1="1akvtr7op9cmotv63183wuvzswsf0dt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;млыне асталося мукі або круп. Калі ўдавалася астацца адной перад самым вечарам, яна насыпала муку ў мяшок і ставіла ў кут каля адарваных у падлозе дошчак. Назаўтра яна бачыла, што мяшка няма — значыцца Рыльскі прыходзіў. І тут у яе з‘явілася і вырасла новае пачуццё. У апошнія часы ў яе душы жыла трывога, якая часта даходзіла да роспачы. Нікога нідзе на свеце яна не заўважала блізка сябе. На момант быццам з‘явіўся быў Стафанковічык, але цяпер яна ведала, што тут не было ніякай абсалютна блізасці, у лепшым выпадку — тут была насмешка. І от у роспач перад будучыняй увайшла нейкая новая справа. Спачатку, калі толькі яна нечакана ўбачыла пры млыне Рыльскага і пачула ад яго, чым яна павінна памагчы яму, яна неахвотна пачала справу, нават з дрыжаннем сэрца: усё гэта было так нова, нязвыкла. Пакрысе-ж яна стала чуць у сабе патрэбу быць блізка да Рыльскага, быццам тут знайшлося тое, чаго яна апошні час шукала сярод людзей: яна шукала рады, роспач гнала яе на споведзь перад многімі. Тое, што было наперадзе, зацямнялася новай справай — гэта была не толькі быцпам разрыўка, уся яе душа гарнулася да Рыльскага. Ён выразна ёй не гаварыў многа, яна ад яго мала што і чула, але ўгадвала, што ён робіць у лесе. Яна карміла іх там усіх з гаспадарскага млына. Тры раніцы, пакуль устане млынар, яна патраціла на тое, каб знайсці вінтоўку. Яна ператрэсла ўсе цёмныя куты гаспадарскай сялібы, капала зямлю ў пограбе, перапарола ўсё сялібнае застрэшша і вінтоўку такі знайшла. Вечарам таго-ж дня Рыльскі, улезшы ў млын, убачыў на мяшку доўгачаканую зброю. Люба стаяла пры чорнай сцяне і заўважыла, што ён вылез з-пад падлогі з мяшком і з вінтоўкай. Яна рабіла ўсё,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1akvtr7op9cmotv63183wuvzswsf0dt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Люба Лук’янская (1937).pdf/59</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124873</id>
    <revision>
      <id>289567</id>
      <timestamp>2026-06-18T21:55:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «што ён ёй сказаў, але не паказвалася яму на вочы — можа гэта яму не трэба ці нядобра? Праз некалькі дзён яна заўважыла, што мука, якая засталася ў скрыні, не чапаная, ляжыць роўна, яе не паменшала. Назаўтра было тое самае. І так было дзён дзесяць. Дзве ночы...»</comment>
      <origin>289567</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2829" sha1="k5lshvoy77ewgpw8ux3a1u3wqlukuis" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;што ён ёй сказаў, але не паказвалася яму на вочы — можа гэта яму не трэба ці нядобра? Праз некалькі дзён яна заўважыла, што мука, якая засталася ў скрыні, не чапаная, ляжыць роўна, яе не паменшала. Назаўтра было тое самае. І так было дзён дзесяць. Дзве ночы запар яна пакідала сваю пасцель на саломе ў пуні і хадзіла баязліва да млына, каб убачыць Рыльскага — каб хоць сказаць яму пару слоў, але яго не было. Другую ноч яна прачакала да рассвітання і вярнулася назад сумная. Смутак апаноўваў яе, быццам душа яе чула тыя вялікія находы бяды, якія навісалі над чалавекам.

{{Водступ|2|em}}Пад сярэдзіну ліпеня людзі бачылі па менскай дарозе абарваную дзеўку, якая вельмі спяшалася ісці. Праўда, каля ўваходу ў лес, недалёка яшчэ ад млына, яна на некалькі хвілін спынілася і раздумвала. Шырокая менская дарога ішла проста, а ўлева зварачвала дарога вузкая, зарослая травой, з ледзь выязджанымі каляінамі. Каб хто ў гэты момант бачыў абарваную дзеўку, ён-бы мог заўважыць, якая яна неспакойная: некалькі разоў яна рвалася ісці далей у менскую дарогу, некалькі разоў строілася скіравацца ў дарогу бакавую. Нарэшце яна такі пайшла ўлева. Неўзабаве перад ёю была трухлявая хата, а на парозе сядзеў той самы чалавек, што калоў і смаліў зімой у лесе Вэню Шпулькевічу япрукі. Чалавек адбіваў касу.

{{Водступ|2|em}}— Корбут прыслаў па грошы за мліва? — абазваўся ён адразу, як толькі ўбачыў дзяўчыну. — Скажы яму, Любка, няхай пачакае. Можа я яму паплавец скашу, а грошай — дзе іх узяць?

{{Водступ|2|em}}— Не, — сказала Люба, — я зусім іду, ён мяне прагнаў.

{{Водступ|2|em}}І заплакала.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k5lshvoy77ewgpw8ux3a1u3wqlukuis</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Люба Лук’янская (1937).pdf/60</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124874</id>
    <revision>
      <id>289568</id>
      <timestamp>2026-06-18T21:57:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Водступ|2|em}}— А табе ўжо скора раджаць?  {{Водступ|2|em}}Чалавек чухануў пад вухам і ўставіўся вачыма ў любін жывот.  {{Водступ|2|em}}Люба шырокімі вачыма глядзела яму проста ў вочы. І ў слабавольных, і ў моцных натурай людзей могуць быць такія моманты ў жыцці,...»</comment>
      <origin>289568</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2853" sha1="lamc6ihyvn6s16jgfs99ofdasi1gz66" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}— А табе ўжо скора раджаць?

{{Водступ|2|em}}Чалавек чухануў пад вухам і ўставіўся вачыма ў любін жывот.

{{Водступ|2|em}}Люба шырокімі вачыма глядзела яму проста ў вочы. І ў слабавольных, і ў моцных натурай людзей могуць быць такія моманты ў жыцці, калі чалавек можа адчуваць сябе быццам знішчаным перад усім светам. Хоць сапраўды ён можа і ўзвышацца ў гэты момант над многім і многімі, але тое, што яго акружае цяпер, прыгнечанне, якое падае на яго душу, — усё гэта можа паставіць чалавека ў план бязвольнасці, слабасці і гнілой мяккасці. І калі тут падзеі пачнуць абрушвацца на чалавечую галаву, то слабавольнаму вельмі лёгка ўбіць у свядомасць, што ён сусветны злачынец, хоць сапраўды ён чысты як крынічная вада, і не мае за душой ніякай віны. Чалавек-жа з цвярдзейшай натурай таксама можа тут пайсці на сваю прыніжанасць, якой пасля пасаромеецца. Тады-ж усялякі сорам знікае і чалавек бывае даведзен да такога стану, што будзе прыніжана глядзець у вочы кожнаму. І толькі выдатныя натуры не трацяць самога сябе нават і ў такія выключныя ў рэдкія моманты. Што хацець ад Любы, усё жыццё якой было такім момантам? Яна глядзела ў вочы гэтаму чалавеку, абыякаваму да яе, і нават каб ён пачаў яе абсмейваць, яна-б магла выпрошваць у яго рады. Пячаць усяго гэтага ляжала на любіным твары.

{{Водступ|2|em}}— Куды-ж ты ідзеш цяпер?

{{Водступ|2|em}}— Я не ведаю куды мне ісці цяпер. Я думала ісці ў Менск шукаць яго, можа ён што памог-бы мне.

{{Водступ|2|em}}— Хто?

{{Водступ|2|em}}— Гэта-ж яго дзіця.

{{Водступ|2|em}}Роспачным сваім позіркам яна выпрашвала, {{перанос пачатак|п=вы|к=мальвала}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lamc6ihyvn6s16jgfs99ofdasi1gz66</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Люба Лук’янская (1937).pdf/61</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124875</id>
    <revision>
      <id>289569</id>
      <timestamp>2026-06-18T22:00:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|п=вы|к=мальвала}} параду, апеку ад гэтага чалавека, якога ведала даўно. Яго жонка часта прыходзіла на работу да млынара, і яны здружыліся. Чалавек адкляпаў касу, Люба ўсё стаяла, чакаючы яго слова. Ён сказаў нарэшце:  {{Водступ|2|em}}— Зайдзі хі...»</comment>
      <origin>289569</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2705" sha1="ejp1l76j8ja0ot83uxt0gn73ayzcvf2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|п=вы|к=мальвала}} параду, апеку ад гэтага чалавека, якога ведала даўно. Яго жонка часта прыходзіла на работу да млынара, і яны здружыліся. Чалавек адкляпаў касу, Люба ўсё стаяла, чакаючы яго слова. Ён сказаў нарэшце:

{{Водступ|2|em}}— Зайдзі хіба ў хату.

{{Водступ|2|em}}Яна паслушна зайшла.

{{Водступ|2|em}}— То ты не ведаеш, дзе ён там у Менску жыве?

{{Водступ|2|em}}— Каб я ведала!

{{Водступ|2|em}}— Што-ж цяпер рабіць з табой? Табе няма дзе і дзецца? Га? Чаго-ж ты маўчыш? Ты пачакай, прыдзе жонка… Нейк-жа будзе, не ты першая, жывуць-жа на свеце.

{{Водступ|2|em}}Спакойны яго тон пачаў здымаць з яе ўтрапенне

{{Водступ|2|em}}— Дзядзька, вы ведаеце Шпулькевіча з Менска. Ён у вас часамі начаваў і вы яму памагалі па людзях свіней пытаць. Я таго і зайшла да вас. Ён у нас начаваў зімой як у млынара свінні купляў, гэта было тады, калі поўвёскі згарэла вечарам. Я памятаю, што Стафанковіч пісьмо праз Шпулькевіча перасылаў дадому ў Менск. Ён па адрасу перадаваў, то павінен ведаць, дзе жывуць Стафанковічы.

{{Водступ|2|em}}— Ты думаеш, што гэты Стафанковічык з цябе жывот здыме, ці што?

{{Водступ|2|em}}— Але-ж я цераз яго гіну. І калі родзіцца дзіця, то гэта-ж яго дзіця! Ён гаварыў са мною як чалавек, ён распытваў, як я раней жыла і шкадаваў мяне. Няўжо-ж ён можа спакойна глядзець, як яго дзіця будзе пад плотам канаць! Мне абы знайсці яго. Калі вы скажаце мне, дзе знайсці Шпулькевіча, то я і Стафанковіча знайду.

{{Водступ|2|em}}— Шпулькевіч-то ў мяне начаваў некалькі разоў. Нават я дзіўлюся, што з той начы ён больш&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ejp1l76j8ja0ot83uxt0gn73ayzcvf2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf/71</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124876</id>
    <revision>
      <id>289570</id>
      <timestamp>2026-06-19T06:21:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=мѣ|к=дзяный}} вовкъ, зьѣвъ бацьку й матку; а намъ сказавъ, кабъ мы яго колыхали...» Тоды заяцъ гово́риць: «я васъ отъ гэтыя бяды збавлю: садзицеся на мяне, я васъ повязу!» — Нѣ, мѣдзяный вовкъ и цябе забъець и насъ отбярець! — «Ня бойцеся, сад...»</comment>
      <origin>289570</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6018" sha1="srch659dlq9laju7pcpf6nhsrb3idn1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос-канец|п=мѣ|к=дзяный}} вовкъ, зьѣвъ бацьку й матку; а намъ сказавъ, кабъ мы яго колыхали...» Тоды заяцъ гово́риць: «я васъ отъ гэтыя бяды збавлю: садзицеся на мяне, я васъ повязу!» — Нѣ, мѣдзяный вовкъ и цябе забъець и насъ отбярець! — «Ня бойцеся, садзицесь!» Маръя полядзѣла вовку у вочи, ажъ ёнъ спицъ. Тоды яны сѣли на зайца и поѣхали Ѣхали, ѣхали, ци довго, ци мало, а мѣдзяный вовкъ прочхнувся ды кричиць: «трохъ, трохъ! колышиця мяне!» Ня чудь. «Трохъ, трохъ! колышиця мяне!» Ня чуць. Ёнъ тоды ускочивъ и побѣгъ за ими. Догнавъ ихъ, зайца раздзёръ, и Иваньку и Маръю хоцѣвъ забиць. Али яны такъ, сякъ отпросилиси, и енъ узявъ понесъ ихъ домовъ. Вотъ улѣзъ мѣдзяный вовкъ у люльку: «трохъ, трохъ! колышиця мяне»! Яны стали колыхаць. Заколыхавши, вышли на вулицу, — сѣли на завалинку и плачуць. Ажны идзець вовкъ: «чаго вы плачеця?» — Якъ-жа намъ не плакаць? Были у насъ бацька и матка; прибѣгъ мѣдзяный вовкъ, бацьку й матку зьѣвъ, а намъ сказавъ, кабъ мы яго колыхали! — «Садзицеся на мяне, я васъ отъ гэтыя бяды спасу!» Нѣ; не спасетъ: заяцъ уцекавъ, ня уцёкъ, и цябе мѣдзяный вовкъ догониць и забъець и насъ отбярець! — «Садзицеся, ня бойцесь!» Яны здались; сѣли и поѣхали. Ѣхали, ѣхали ци довго, ци мало, а тымъ часомъ прочхнувся мѣдзяный вовкъ: «трохъ, трохъ! колышиця мяне!» Ня чуць. — «Трохъ, трохъ! колышиця мяне!» Ня чуць. Енъ уско́чивъ и побѣгъ за ими. Догнавъ ихъ, вовка раздзёръ, хоцѣвъ и дзяцей забиць, али яны такъ, сякъ упросили яго и ёнъ принёсъ ихъ домовъ. Узлѣзъ узнова мѣдзяный вовкъ у люльку: «трохъ, трохъі колышиця мяне!» Яны стали колыхаць. Колыхали, колыхали и заколыхали. Тоды вышли на вулицу, сѣли на завалинку, сидзяць и плачуць. Идзець мядзьвѣдзь: «чаго вы плачеця?» — Якъ жа намъ не плакаць? Были у насъ бацька и матка; прибѣгъ мѣдзяный вовкъ, бацьку й матку зьѣвъ, а намъ вялѣвъ колыхаць яго. — «Ну, садзицеся на мяне; я васъ отъ гэтыя бяды збавлю.» — Нѣ, не збавишъ. Заяцъ ня уцёкъ отъ яго, вовкъ ня уцекъ, и цябе енъ догониць и забъець. «Садзицесь, ня бойцеся: я силнѣй за яго!» Маръя зъ Иванькомъ послухали, сѣли на мядзьвѣдзя и поѣхали. Ѣхали, ѣхали, ци довго, ци мало, а мѣдзяный вовкъ прочхнувся, ды й кричиць: «трохъ трохъ! колышиця мяне!» Ня чуць. «Трохъ, трохъ! колышиця мяне!» Ня чуць. Енъ выскочивъ, побѣгъ за ими. Догнавъ ихъ, мядзьвѣдзя раздзёръ, а яны узнова отпросициси: «мы сами не хоцѣли уцекаць, али енъ насъ примусивъ!» Принесъ енъ ихъ домовъ и вялѣвъ, кабъ яго колыхали. Заколыхали яны яго, вышли на вулицу, сѣли на завалинку и плачуць. Ажны приляцѣли къ имъ гуси: «чаго вы плачеця?» — Якъ-жа намъ не плакаць? Были у насъ бацька и матка; прибѣгъ мѣдзяный вовкъ, бацьку й матку зьѣвъ, а намъ сказавъ, кабъ яго колыхали!» Тоды гуси сказали: «садзицеся на насъ, мы васъ унясёмъ отъ мѣдзянаго вовка!» — Нѣ, не ўнесецё: заяцъ отъ яго ня ўцёкъ, вовкъ ня уцёкъ, мядзьвѣдзь ня уцёкъ. И васъ ёнъ догониць и забъець! — «Ня бойцесь; якъ енъ догониць, коли мы ляцѣць будземъ!» Здались яны; сѣли и поляцѣли. Ляцѣли, ляцѣли, ци довго, ци мало, ды посѣли отдыхаць. А мѣдзяный вовкъ прочхнувся: «Трохъ, трохъ!{{Абмылка|к олышиця| колышиця}} мяне!» Ня чуць. «Трохъ, трохъ! колышиця мяне!» Ня чуць. Енъ ускочивъ и побѣгъ догоняцъ. Догнавъ ихъ, гусей побивъ, хоцѣвъ и Иваньку зъ Маръей забиць, али яны упросили: «мы сами не хоцѣли уцекаць, али насъ къ гэтому примусили гуси!» Енъ узявъ и принёсъ ихъ домовъ. Улѣзъ узнова мѣдзяный вовкъ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>srch659dlq9laju7pcpf6nhsrb3idn1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Люба Лук’янская (1937).pdf/62</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124877</id>
    <revision>
      <id>289571</id>
      <timestamp>2026-06-19T08:11:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «ні разу не прыязджаў. Нешта тады з ім здарылася было. А справядлівы ён чалавек, мне за фатыгу заўсёды, бывала, заплаціць і яшчэ крыху набавіць. Праўда, я яму як сабе пастараюся, бывала — ён з дарогі ляжа адпачыць, а я яму за гэты час свіней апытаю. А дзе ён т...»</comment>
      <origin>289571</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2925" sha1="gf63ahtmvt0c4uv0i5ewkzvvl5rf2lz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ні разу не прыязджаў. Нешта тады з ім здарылася было. А справядлівы ён чалавек, мне за фатыгу заўсёды, бывала, заплаціць і яшчэ крыху набавіць. Праўда, я яму як сабе пастараюся, бывала — ён з дарогі ляжа адпачыць, а я яму за гэты час свіней апытаю. А дзе ён там у Менску жыве, то гэта трэба падумаць. Ён-то мне такі і казаў, што недзе на Камароўцы, ёсць там такі кавалак Менска. А дзе там, то выразна не гаварыў. Мне не было інтарэсу пытаць. Што-ж такое прыдумаць, каб ты магла знайсці Стафанковіча? Цераз Шпулькевіча можна было-б, калі ён, кажаш пісьма перадаваў. Ён, значыцца, ведае, дзе. А як яго шукаць? Чакай, я можа што-небудзь успомню. Ён нейк гаварыў мне, што яго бацька рамізейнікаў уласных меў і з гэтага жыў і яго самога ў людзі выводзіў. Але-ж ад гэтага яго не знойдзеш. Можа хто-небудзь так з людзей ведае, дзе там ён у Менску?

{{Водступ|2|em}}— Не, не ведаюць, я пытала ў шмат каго.

{{Водступ|2|em}}— У тую ноч ён ад мяне нёшта вельмі раптоўна выехаў. Нейкі быў як утрапёны. Прыімчаўся з вашымі тымі свіннямі, папрасіў, каб я яму закалоў іх, асмаліў і прыгатаваў у дарогу, а сам, кажа, адскочу на хутар свіней папытаю. Адскочыў. Я ў лесе япрукі з хлопцам смалю, а яго няма. А вядома, калі смаліш, то духам смаленым пахне. Я ўжо, сказаць, асмаліў быў, ужо скроб, як чую нехта ідзе, лапцямі па снезе шастае. Бачу — Рыльскі, збітага, значыцца, Рыльскага брат. Я сумеўся. Чые гэта ты, пытае, япрукі смаліш? Што мне казаць! Шпулькевіч прасіў трымаць у сакрэце. Я і гавару Рыльскаму: палякі, кажу, прымусілі ім прыгатаваць. Зараз прыедуць забіраць. То Рыльскі спалохаўся палякаў і пайшоў з гэтага месца. За папружкай у яго сякера. Што ты тут,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gf63ahtmvt0c4uv0i5ewkzvvl5rf2lz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf/72</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124878</id>
    <revision>
      <id>289574</id>
      <timestamp>2026-06-19T08:24:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «у люльку: «трохъ, трохъ! колышиця мяне!» Яны стали яго колыхаць. Колыхали, колыхали, вовкъ заснувъ, Тоды яны вышли на вулицу, сѣли на завалинку, сидзяць и плачуць. Ажны идзець лось: &lt;ref&gt;''Вар.'' волъ, быкъ.&lt;/ref&gt; «чаго вы плачеця?» — Якъ-жа намъ не плакаць? Мѣдзяны...»</comment>
      <origin>289574</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6019" sha1="704o3rbf2h6uegc2ve5ntnvp5v79s06" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;у люльку: «трохъ, трохъ! колышиця мяне!» Яны стали яго колыхаць. Колыхали, колыхали, вовкъ заснувъ, Тоды яны вышли на вулицу, сѣли на завалинку, сидзяць и плачуць. Ажны идзець лось: &lt;ref&gt;''Вар.'' волъ, быкъ.&lt;/ref&gt; «чаго вы плачеця?» — Якъ-жа намъ не плакаць? Мѣдзяный вовкъ зьѣвъ бацьку и матку, а намъ сказавъ, кабъ мы яго колыхали! Тоды лось кажець: «я васъ отъ бяды спасу, садзицеся на мяне»! — Нѣ, не спасешъ: вовкъ, прочхнувшися, догониць цябе и забъець. — «Нѣ, не догониць, тольки ты, малецъ, возьми щотку, а ты, дзѣвка, грабло!» Здались яны, сѣли и поѣхали. Лось якъ скакане́ць— вярсту уѣдзець, якъ скаканѐць — вярсту уѣдзець. А мѣдзяный вовкъ прочхнувся: «трохъ, трохъ! колышиця мяне!» Ня чуць. «Трохъ, трохъ! колышиця мяне!» Ня чуць. Енъ тоды уско́чивъ и побѣгъ догоняць. А тымъ часомъ пріѣхали яны къ горѣ, къ такей високой, што и птушка не пераляциць. Прилёгъ лось на зямлю, и слухаець, ци бяжиць мѣдзяный вовкъ. Чуець — бяжиць. Енъ тоды дмухнувъ ноздрами — и гора разступилася. Яны и пераѣхали. Тоды лось узновъ дмухнувъ на гору̀: то̀ была яна високая, а то ящѐ у̀двоя повышала, Поѣхали яны дальше. Ѣхали, ѣхали, ци довго, ци мало — узновъ лось прилёгъ на зямлю и слухаець. «Ну, кажець, прокопавъ ёнъ гору и бяжиць за нами. Кѝдай, дзѣвка, грабло!» Кинула яна грабло, и здзѣлався непроходзимый лѣсъ, такая пуща, што й мышина ня пролѣзець. Поѣхали яны дали. Ѣхали, ѣхали, лось узнова прилёгъ къ зямлѣ и слухаець. «Послѣднюю дзеравину перагрызаець! Кѝдай, малецъ, щотку!» Малецъ кинувъ щотку — узникли сцѣны, ровы, рѣчки. Поѣхали яны дали. Ѣхали, ѣхали, — пріѣхали къ возяру̀. &lt;ref&gt;къ морю, которое волъ переплываетъ.&lt;/ref&gt; Лось давъ тоды мальцу хустку и кажець: «махни хусткой на возяро!» Енъ махнувъ три разы на возяро, и здзѣлалось сухо. Яны и перайшли на тэй бокъ. «Махни узнова хусткой на возяро!» Енъ махнувъ три разы — и здзѣлалось возяро. Вовкъ ставъ плыць по возяру, уплывъ у половину, и остався на купинѣ. А лось завёзъ дзяцей у такій покой, што ня ўздумаць, ня ўзгадаць, ни у казцы сказаць. И стали яны тамъ жиць. Лось тоды сказавъ, кабъ яны яго спалили. Яны довго ня хоцѣли палиць, алитки мусили спалиць. Братъ усё ходзивъ на охвоту, а дзѣвка сядзѣла дома. Разъ пришла яна на возяро мыць ложки. А вовкъ яѐ познавъ, и скинувся дужо ладнымъ мальцемъ, и гово́риць: «ты, дзявица, у мяне улюбилася?» А ина кажець: улюбилася! — «Ну, коли-жъ ты у мяне улюбилася, дыкъ пусци ко мнѣ чашку!» Яна ўзяла и пусцила икъ яму̀ чашку. Енъ сѣвъ у тую чашку и приплывъ къ ёй: «ага, вотъ коли я цябе зьѣмъ!» &lt;ref&gt;''Варіанты:'' 1) Уцякли яны отъ мѣдзянаго вовка и пришли ў дзяревню: братъ пасцивъ коровъ, а яна жила у дзяревни. И жили яны довго. Разъ сястра пошла на возяро мыць посуду. Видзиць на купинѣ ладнаго мальца. Енъ ставъ просиць у яѐ перавоза, а яна сказала, што у яе ничого нема. Тоды енъ кажець: кинь мнѣ цебаръ и полоньникъ. Яна кинула; енъ я пераплывъ. Пераплывъ, ды й скинувся вовкомъ, «Ну, я цябе зьѣмъ!»... 2) Ну, якъ тольки уцякли яны отъ мѣдзянаго вовка, дыкъ зъ быкомъ попрощалиси и пошли. Иванъ ставъ пастухомъ, а Маръя кухаркой, Тоды разъ пошла яна на возяро мыць чашки, а вовкъ яе познавъ и здзѣлався пругожимъ мальцомъ. «Дай мнѣ талерку, я приплыву къ табѣ!» Яна киныла яму талерку, енъ сѣвъ и приплывъ. Тоды здзѣлався вовкомъ, ды кажець: «а вотъ коли я цябе зьѣмъ!»&lt;/ref&gt; Дзѣвка спужалася. — «Ну, мы съ тобою оженимся! Ды ўсётки, коли ты будзешъ жалѣць брата, дыкъ я цябе&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>704o3rbf2h6uegc2ve5ntnvp5v79s06</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Люба Лук’янская (1937).pdf/63</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124879</id>
    <revision>
      <id>289575</id>
      <timestamp>2026-06-19T08:34:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «пытаю, робіш у такі час? Бічоў на цапы хачу ўкрасці, — прызнаецца ён. Іду, кажа, пацягнуў носам, чую пахне смаленым і спаміж дрэў агонь паблісквае. Я падкраўся, бачу — ты завіхаешся. І пайшоў Рыльскі. Я япрукі ўскаціў з хлопцам на сані — цяжка было, ледзь...»</comment>
      <origin>289575</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2932" sha1="ryuznqwfrty5wg9j8xenfkbmttomqmj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;пытаю, робіш у такі час? Бічоў на цапы хачу ўкрасці, — прызнаецца ён. Іду, кажа, пацягнуў носам, чую пахне смаленым і спаміж дрэў агонь паблісквае. Я падкраўся, бачу — ты завіхаешся. І пайшоў Рыльскі. Я япрукі ўскаціў з хлопцам на сані — цяжка было, ледзь каламі падважылі. Дома хуценька вывернуў вантробы, склаў на воз, усё як мае быць і стаю на двары. Бачу — зарава пачалося, спачатку слабенькае. Чую ў лесе гук — выстралілі, крыкнулі два разы як-бы на дарозе, і мне здалося, што спачатку гэта быў Рыльскага голас, а пасля Шпулькевічаў. А пасля праз хвілю якую спацелы, як узвар‘яцелы, прыскочыў Шпулькевіч, кінуўся ў сані і пагнаў як толькі мог каня. Больш я яго і не бачыў. Ён называў мне Камароўку. То калі на Камароўцы ў Менску пачне пытаць Шпулькевіча, які трымаў многа рамізейнікаў, і яны раз‘язджалі па ўсім Менску, то можа і дапытаешся. А я-ж, кажу, тады ён раптоўна як вар‘ят выехаў і ўсё трымаўся за лёвы бок і нават некалькі разоў ойкнуў, быццам яму вельмі балела, але ён не хацеў мне прызнацца. А я тады адразу пабег на пажар.

{{Водступ|2|em}}У той вечар жонка гэтага чалавека гаварыла Любе:

{{Водступ|2|em}}— Што-ж ты мяне цяпер просіш! Каб ты раней, а цяпер позна. Раней, спачатку, то я табе паракамендавала-б бабу і яна цябе-б ачысціла. А цяпер, хіба каб ты пачала што цяжкае падымаць, тады можа выкінеш. Ты падымай перад сабой што найцяжэйшае. Сядзь, Люба, будзем вячэраць.

{{Водступ|2|em}}Праз дзён тры Люба ішла далей па менскай дарозе. Усё таксама яна спяшала. На плячах у яе трымаўся прывязаны клунак, такі самы як і яе адзежа — з латамі, дзіркамі і брудам. Дарога была пустая. Страшэнная стаяла гарачыня. Пад Менскам&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ryuznqwfrty5wg9j8xenfkbmttomqmj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Люба Лук’янская (1937).pdf/64</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124880</id>
    <revision>
      <id>289576</id>
      <timestamp>2026-06-19T08:38:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «на полі не было ніводнага чалавека нідзе, толькі адусюль сцягваліся польскія салдаты. Яны вялікімі часцямі і па некалькі чалавек рухаліся на Менск. Пад самым ужо Менскам яна размінулася з вялікім абозам сялянскіх фурманак: замучаныя коні цягнулі вазы...»</comment>
      <origin>289576</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3055" sha1="hnl4vj9u7z6ry0n1hfy9nj4sgrr7k7i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;на полі не было ніводнага чалавека нідзе, толькі адусюль сцягваліся польскія салдаты. Яны вялікімі часцямі і па некалькі чалавек рухаліся на Менск. Пад самым ужо Менскам яна размінулася з вялікім абозам сялянскіх фурманак: замучаныя коні цягнулі вазы з раненымі салдатамі польскай арміі. Тут ісці стала цяжэй, часта запынялі патрулі. У Менск яна ўвайшла на самым змроку і тут ужо зусім не ведала, куды падацца. Вуліцы губернскага горада Менска яе ашаламанілі. Кожны двухпавярховы дом ёй здаваўся гмахам. Брэскі
вакзал паўстаў перад яе вачыма як страшная вялічнасць — яна палохала і яшчэ больш трымала чалавека ў разгубленасці. Па вуліцах бесперапынна грымелі абозы, ішлі салдаты, і, бачачы іх, людзі залазілі ў самыя цёмныя шчыліны сваіх абшарпаных сцен. Люба ледзьве дацяглася да нейкай дашчанай агарожы і села на кучу камення ў самым цесным куце. Было ўжо зусім цёмна, і на вуліцы нідзе не гарэлі ў вокнах агні. На небе свяцілі зоры. З цёмнага любінага кута ледзь можна было заўважыць рог дому і пачатак завулку. У гэтым горадзе было ў яе толькі двое знаёмых людзей — Вэня Шпулькевіч і Сашка Стафанковіч.
Заўтра яна пойдзе шукаць іх, з цяпер прыгнечанасць душы адразу скончылася: Люба заснула, седзячы на каменнях. Пабудзіў яе грукат гармат — некалькі артылерыйскіх залпаў пачулася здалёку, пасля зноў стала ціха, толькі часта чуліся з вуліц галасы і грукат кол. Зморанасць усяго цела магла скончыцца толькі пасля сну, але спаць не даваў холад: каменне адсырэла. Люба забрала свой клунак і перайшла за некалькі крокаў к вуліцы. Там
яна лягла на пяску і зноў заснула. Можа прайшло гадзіны дзве, а можа і больш — яе пабудзіў крык. Над ёй ляцелі іскры і неба траслося заравам. Яна&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hnl4vj9u7z6ry0n1hfy9nj4sgrr7k7i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Люба Лук’янская (1937).pdf/65</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124881</id>
    <revision>
      <id>289577</id>
      <timestamp>2026-06-19T09:02:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «такая была змучаная, што ледзьве і неахвотна ўстала і пайшла ў вуліцу. Здаецца і ідучы яна спала, цмяна ўяўляючы, што блізка гарыць горад і па той бок пажару, на вуліцы, павялічыўся грукат колаў. Пачынаўся дзень. Цэлую раніцу яна праблукала па самых глухі...»</comment>
      <origin>289577</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3013" sha1="n8e249d1xgli2lxr261yp2q71sntubp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;такая была змучаная, што ледзьве і неахвотна ўстала і пайшла ў вуліцу. Здаецца і ідучы яна спала, цмяна ўяўляючы, што блізка гарыць горад і па той бок пажару, на вуліцы, павялічыўся грукат колаў. Пачынаўся дзень. Цэлую раніцу яна праблукала па самых глухіх вуліцах і нарэшце выбілася туды, дзе было цішэй. Але як толькі яна дайшла да нейкага запушчанага двара, як раптам атрад польскай пяхоты выбег з-за рогу і паімчаўся пасярод вуліцы. Салдаты крычалі няма-ведама што, можа быць, каб падбадзёрыць сябе, білі прыкладамі ў вокны, паўз якія яны беглі. Звон шкла дапаўняў карціну мітусні. Гэта зняло
з Любы рэшткі сну, які яе апаноўваў. Яна выбілася на мост, прайшла яго і змяшалася з натоўпам людзей. У гэтых кварталах горада зноў пацішэла і народ стаяў на вуліцы. У натоўпе гаварылі, што вельмі блізка да горада падышлі часці Чырвонай арміі і што нібыта на рассвітанні на ўскраіне бачылі партызан — узброеных людзей, „босых, у лапцях і ў ботах. Некаторыя страшэнна паабрасталі бародамі. Яны з-за могілак стралялі па польскім абозе, а пасля адышлі за горад“. З гэтага моманту Люба пачала думаць аб Рыльскім.
Ёй здавалася, што зранку ён быў тут-жа ў горадзе і былі моманты, калі яна была больш
схільна шукаць яго, чым Сашку Стафанковіча. Некалькі разоў вуліца рабілася пустая, і па ёй беглі толькі польскія салдаты, пасля натоўп зноў з‘яўляўся на ёй. Пад гадзіну адзінаццатую на гэтай вуліцы і праз вокны ў шчытах, і праз слухавыя воквы гарадскія партызавы стралялі па апошнім атрадзе ўлан, які праімчаўся тут. Каля дванаццатай
гадзіны натоўп заўважыў, што некалькі коннікаў Чырвонай арміі ціхом выехалі на наберажную і раз‘ехаліся скрозь па ёй. Адзін уз‘ехаў на&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n8e249d1xgli2lxr261yp2q71sntubp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Люба Лук’янская (1937).pdf/66</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124882</id>
    <revision>
      <id>289578</id>
      <timestamp>2026-06-19T09:11:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «мост і спыніўся. Натоўп кінуўся туды. Чырвонаармеец распытваў, дзе палякі і ці даўно яны беглі тут і ўгаварваў усіх разыходзіцца. Аднак-жа ўсе стаялі навокал яго і не разыходзіліся. Можна сказаць, што кожны стараўся сказаць яму некалькі слоў. Закрычалі...»</comment>
      <origin>289578</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2767" sha1="j3xu43unfwbw2h8s4c2os6297wgh6eo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;мост і спыніўся. Натоўп кінуўся туды. Чырвонаармеец распытваў, дзе палякі і ці даўно яны беглі тут і ўгаварваў усіх разыходзіцца. Аднак-жа ўсе стаялі навокал яго і не разыходзіліся. Можна сказаць, што кожны стараўся сказаць яму некалькі слоў. Закрычалі „ура“ і ён тады проста такі загадаў, каб было ціха. Ён увесь час трымаў вінтоўку так, што ў кожны момант мог страляць. Да яго пад‘ехала яшчэ чалавек пяць. Усе яны сталі на мосце, ціха перагаварваючыся. Адзін сказаў другому:

{{Водступ|2|em}}— Праўда, што Лук‘янскі выбыў з строю?

{{Водступ|2|em}}Другі адказаў:

{{Водступ|2|em}}— На адзін дзень. Учора. Лёгкая рана ў шчаку. Сёння ён сам высылаў разведку.

{{Водступ|2|em}}— Ты яго бачыў?

{{Водступ|2|em}}— Бачыў.

{{Водступ|2|em}}— Кажуць, што ён адразу можа навесці гармату без трубы і бусолі.

{{Водступ|2|em}}— Не ведаю. Але з вінтоўкі цэліцца адным махам і ніколі не прамахнецца.

{{Водступ|2|em}}— З самага пачатку нямецкай вайны на франтах і на франтах.

{{Водступ|2|em}}— Ён вельмі пра гэта расказваць любіць.

{{Водступ|2|em}}— Я чуў раз як ён гаварыў пра мабілізацыю. З першых дзён нямецкай вайны пагналі ў войска, і тымі-ж днямі сям‘ю выгналі ў бежанства. Так і дагэтуль не ведае, што сталася з дзецьмі і жонкай. Цешыць сябе: скончым, кажа, ваяваць, тады знайду.

{{Водступ|2|em}}Люба чула, што гаварылі конныя чырвонаармейцы і старалася прабіцца да іх праз натоўп, але ў гэты момант цераз плыткае месца ў рэчцы з суседняй вуліцы пачаў пераязджаць атрад. Коннікі рушылі з моста і далучыліся да атрада. Люба прабегла за імі некалькі крокаў і вярнулася назад.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j3xu43unfwbw2h8s4c2os6297wgh6eo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Люба Лук’янская (1937).pdf/67</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124883</id>
    <revision>
      <id>289579</id>
      <timestamp>2026-06-19T11:07:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «Атрад імчаўся, бачачы польскіх коннікаў. Яна была сведкай таго, як у той дзень рэгулярныя часці Чырвонай арміі ўваходзілі ў Менск, як пасля, у наступныя дні, праз горад праходзілі вайсковыя часці, кіруючыся на Варшаву. Прайшла, значыцца, праз Менск і пайш...»</comment>
      <origin>289579</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2990" sha1="e7smajd3l0e1dmrcuuoiwsvbdmb498d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Атрад імчаўся, бачачы польскіх коннікаў. Яна была сведкай таго, як у той дзень рэгулярныя часці Чырвонай арміі ўваходзілі ў Менск, як пасля, у наступныя дні, праз горад праходзілі вайсковыя часці, кіруючыся на Варшаву. Прайшла, значыцца, праз Менск і пайшла далей і тая часць, дзе, як відаць, камандаваў нейкі Лук’янскі. У пакалечаным вайной і акупацыяй Менску Люба шукала сабе прытулку, носячы ў сабе смутак па бацьку і па Рыльскім, у якім яе душа чула друга. На гэтых абшарпаных вуліцах яна пачала шукаць таго, чаго не згубіла тут. Пад сэрцам у яе жыла істота, якую яна рыхтавалася пусціць на свет. Смутак па бацьку межаваўся з радасцю, што можа і сапраўды ён жыве, і калі гэта ён, то, значыцца, яна нават ведае, што з ім і як. Але знайсці яго нельга цяпер, таксама як і Рыльскага. Яна пайшла шукаць трэцяга. Яна выхадзіла некалькі дзён па Камароўцы і не магла дапытацца Шпулькевіча. „Як-жа ты хочаш знайсці, не ведаючы нумара дома“, — гаварылі ёй. Шукаць-жа Стафанковіча адразу, не знайшоўшы Шпулькевіча, нават і пачынаць не варта было: тут яна нават не ведала ў якой гэта частцы горада.

{{Водступ|2|em}}На даволі люднай вуліцы яна хадзіла з дома ў дом, пытаючы работы. Ваенная хваля адышла на захад і ў горадзе паспакайнела. Зайшоўшы ў адзін з двароў, яна апынулася сярод зборышча дамкоў, падобных да местачковых кузняў, і хацін, падобных да сабачых будак. Двор быў на скоцістым узгорку, крутым і няроўным. Угару — узгорак мала быў забудован — скрозь відны былі платы і паасобныя дамкі. Далей за ўсё ўзвышалася вежа чырвонага касцёла і амаль побач з ім двухпавярховы драўляны дом з жоўтымі вокнамі. На дамку гэтым былі дзве шыльды на пярэдняй сцяне і на&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e7smajd3l0e1dmrcuuoiwsvbdmb498d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Люба Лук’янская (1937).pdf/68</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124884</id>
    <revision>
      <id>289580</id>
      <timestamp>2026-06-19T11:11:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «бакавой. Кавалак бакавой сцяны з шыльдай даволі выразна быў відзен адгэтуль, з узгаркаватага двара, але Люба не магла прачытаць шыльды, каб і хацела. Нейкі чалавек параіў ёй пайсці ўвечары ў той дом і папытаць работы. Пакуль-жа да вечара — Люба тут шукал...»</comment>
      <origin>289580</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2871" sha1="cs1b2u92t62ejy92aymc1kguom4fwq7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;бакавой. Кавалак бакавой сцяны з шыльдай даволі выразна быў відзен адгэтуль, з узгаркаватага двара, але Люба не магла прачытаць шыльды, каб і хацела. Нейкі чалавек параіў ёй пайсці ўвечары ў той дом і папытаць работы. Пакуль-жа да вечара — Люба тут шукала хоць прытулку — цяпер, і можа надалей. Яна выбірала дзверы чым найстарэйшыя і найкрывейшыя: чым бяднейшы чалавек, тым прасцей з ім можна гаварыць. Яна ўвайшла ў трухлявую прыбудоўку да нейкай мураванай сцяны і адчула тут сябе добра: усё навокал было прывычнае: пасцель з кучы ануч, стол, прыбіты да сцяны (у яго асталіся толькі тры нагі), вядро вады на табурэце і больш, здаецца, нічога. Поўная гармонія з абарванай чараватай дзеўкай!

{{Водступ|2|em}}— Хто там? — абазваўся жаночы голас.

{{Водступ|2|em}}Люба ўбачыла, што на ложку, на накіданых абы як дробных лахманах ляжыць жанчына і курыць самакрутку з махоркі, па-мужчынску сціскаючы недакурак паміж пальцамі. Жанчына была доўгая і тонкая, займала ў даўжыню ўвесь ложак, а ложак той быў збіты з непагабляваных дошчак.

{{Водступ|2|em}}— Добра, — сказала жанчына, выслухаўшы Любу. — Падай мне вады. Пабудзь некалькі дзён, а там відна будзе. Я захварэла і нікога ў мяне няма. Быў некалі муж, але не вярнуўся з нямецкай вайны. (Жанчына гаварыла хрыплым басам). Зімою я ў рэстаране падлогу і сарвэты мыла, а з вясны ляжу хворая. Пазаўчора прынесла вядро вады, а сёння мне горш. Дай мне напіцца. Э-э, ты з жыватом? Дзе твой муж? Так? Што ты робіш? З чаго ты жывеш?

{{Водступ|2|em}}Увечары Люба дастала работу: у драўляным дамку побач чырвонага касцёла яна нанялася {{перанос пачатак|п=пад|к=мятаць}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cs1b2u92t62ejy92aymc1kguom4fwq7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Люба Лук’янская (1937).pdf/69</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124885</id>
    <revision>
      <id>289581</id>
      <timestamp>2026-06-19T11:14:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|п=пад|к=мятаць}}, мыць, чысціць, бегаць на пасылках, выносіць і прыносіць. На двухпавярховым дамку шыльда паведамляла: „Гасцініца Бельгія“. (Яшчэ ве было такой драбязы, якая не імкнулася-б да гучнага імя.)  {{Водступ|2|em}}Праз два дні доўгай і...»</comment>
      <origin>289581</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2991" sha1="5a2581rpqqxzkm3430quq0k4ry2i40s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|п=пад|к=мятаць}}, мыць, чысціць, бегаць на пасылках, выносіць і прыносіць. На двухпавярховым дамку шыльда паведамляла: „Гасцініца Бельгія“. (Яшчэ ве было такой драбязы, якая не імкнулася-б да гучнага імя.)

{{Водступ|2|em}}Праз два дні доўгай і тонкай жанчыне стала яшчэ горш. Прыходзячы з работы, Люба даставала ў яе з-пад галавы рэшткі адзежы і бегала мяняць на хлеб. Часам гэта ўдавалася. Жанчына душылася кашлем і ўсё больш і больш глытала махорачны дым, цвёрда верачы, што гэта „асаджвае кашаль“. Аднойчы на змроку, прышоўшы з работы, Люба застала яе мёртвай. З двара пасыходзіліся суседзі і пачалася несканчоная шматгалосая гаворка. Цераз суткі яе паклалі ў труну і павезлі на могілкі, а Люба заўладала кватэрай — з мэбляй, столлю, асобным ходам, двума цвікамі ў сцяне і шыкарным відам на заднюю сцяну гасцініцы „Бельгіі“. Цяпер чараватая дзеўка смела магла тут распараджацца, асабліва пасля таго моманту, калі з‘явіўся гаспадар і аформіў папяровым парадкам яе права жыць у гэтай кватэры. Яна як хацела расклала анучы з свайго клунка паверх тых ануч, на якіх учора ляжаў труп, падбіла ўгару падушку, колер якой быў колерам патэфоннай пласцінкі, на якой запісана самая найтанчэйшая музыка. Чорны бляск на падушцы трымаўся моцна: ён быў навек сюды ўшмальцован і ліп да валасоў і цела, але гэта было не страшна. Яго магло хапіць на доўгія гады, колькі-б ён не ліп да ўсяго навакольнага. Такі самы колер мела столь; праўда, тут чорны колер быў без бляску; усё, што надавала столі такі колер, не магло ліпнуць да чалавечага цела, бо каб дастаць столь, то трэба было падняць угару руку, а чалавек, як вядома, не заўсёды ходзіць з паднятымі&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5a2581rpqqxzkm3430quq0k4ry2i40s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf/73</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124886</id>
    <revision>
      <id>289582</id>
      <timestamp>2026-06-19T11:27:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «`зьѣмъ, а коли ня будзешъ жалѣць, дыкъ ня буду!» Яна кажець: нѣ, ня буду жалѣць! — «Ну, треба-жъ яго згубиць!» — Якъ жа мнѣ яго згубиць? — «А во якъ: ты возьми ды пристався хворой! Якъ енъ прйдзець съ охвоты, ты скажи, што табѣ людей раяли, кабъ пользоватца лис...»</comment>
      <origin>289582</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6062" sha1="dc4bcidkrkp77w5m6dq3y2z1mcd698t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;`зьѣмъ, а коли ня будзешъ жалѣць, дыкъ ня буду!» Яна кажець: нѣ, ня буду жалѣць! — «Ну, треба-жъ яго згубиць!» — Якъ жа мнѣ яго згубиць? — «А во якъ: ты возьми ды пристався хворой! Якъ енъ прйдзець съ охвоты, ты скажи, што табѣ людей раяли, кабъ пользоватца лисьсимъ молокомъ. И попроси яго принесци гэтаго молока. Енъ якъ побяжиць за лисицой, дыкъ и розумъ поцераець.» Пришовъ братъ, а Маръя говорилъ: «во̀ што, мой братокъ: я захворѣла, и мнѣ людзи нараяли, кабъ я выпила лисьсяго молока. Знайдзи ты лисицу, и дай мнѣ яѐ молока!» Братъ, ня довго думая, узявъ ружжо на плечи и пошовъ у лѣсъ. Тольки ёнъ идзець, ажъ бяжиць лисица зъ лисенятами. Иванька зложився у яѐ, а дна кажець: «ня би мяне, Иванька, што хочешъ, тое дамъ!» — Дай тольки мнѣ молока! — «И молока свойго дамъ, и дзиця свойго дамъ, Иванька, — ёнъ табѣ надо будзець!» Дала яму̀ молока и дзяцёнка, и сама побѣгла. Тоды Иванька пошовъ домовъ зъ лисянёнкомъ, и тэй лисянёнокъ живъ не по годахъ, ды по часахъ. Пришовъ енъ домовъ, отдавъ сястрѣ молоко, а самъ нѣкуды отвярнувся. Яна тоды и выльлила гэто молоко подъ короваць. Коли узнавъ про гэто мѣдзяный вовкъ, што Иванька принёсъ лисьсяго молока, дужа низдзивився, и сказавъ Маръи, кабъ яна вялѣла брату принесци ей вовчинаго: «цяперъ коляды &lt;ref&gt;Бѣлоруссы разсказываютъ сказки преимущественно въ рождественскіе праздники, ''коляды''&lt;/ref&gt;; ёнъ якъ по́йдзець у лѣсъ — и нападзѐць на стадо вовковъ: тамъ яму и конецъ будзець.» Братъ мѣвъ ици на охвоту, а сястра яму кажець: людзи нараяли мнѣ пиць вовча молоко! Ну, братъ узявъ ружжо на плечи и пошовъ у лѣсъ. Тольки ёнъ идзець лѣсомъ — болотомъ, ажъ идзець вовчица зъ двумя вовчонками. Иванька зложився у яѐ страляць, а яна гово́риць: «ня би мяне, Иванька, — што хочешъ, то́е дамъ!» — Дай мнѣ свойго молока! — «И молока дамъ, и дзиця свойго дамъ, Иванька: енъ табѣ надо будзець!» Узявъ Иванька молока и вовчанёнка, и пошовъ домовъ. Вовчанёнокъ тэй росъ не по дняхъ, ды по часахъ. Пришовши домовъ, енъ отдавъ сястрѣ молоко, а яна яго выльлила подъ короваць. Мѣдзяный вовкъ тоды сказавъ ёй, кабъ яна просила брата принесци мядзьвѣжжаго молока. Собрався Иванька на охвоту, а сястра и говориць: «нараяли мнѣ людзи пиць мядзьвѣжжа молоко!» Братъ заплакавъ и пошовъ. Идзець по лясу, по болоту, ажъ видзиць — ссудъ мядзьвѣдзиху мядзьвѣдзеняты. Ставъ ёнъ мѣцитца у яѐ, а яна гово́риць: «ня би мяне, — што хочешъ, то́е дамъ!» — Дай мнѣ молока! — «Дамъ и молока и мядзьвѣдзянёнка, — ёнъ табѣ у лихую годзину надобенъ будзець!...» Узявъ Иванька молока и мядзьвѣдзянёнка и пошовъ у дворъ. Мядзьвѣдзянёнокъ росъ не по дняхъ, ды по часахъ. Пришовъ Иванька у дворъ, отдавъ сястрѣ молоко. А яна и гэто за бокъ залила. Ну, и якъ тольки Иванька ходзивъ на охвоту, мѣдзяный вовкъ вылѣзёць исъ-подъ печи, и пируець зь ёй; а якъ тольки приходзивъ съ охвоты, дыкъ и схуваетца подъ печь. Тоды Иванька нѣкуды отвярнувся, а вовкъ кажець сястрѣ: «ёнъ, мусиць, дужо силный! Нехайтку ёнъ принясець табѣ ильвинаго молока!» Сястра и кажець Иваньку: «мнѣ людзи раяли пиць ильвиное молоко. Кабъ ты принесъ?» Енъ заплакавъ: «Божа мой, Божа мой! идзѣ я табѣ яго достану!» Ды ўзявъ ружжо и пошовъ. Ишовъ, ишовъ по лясу, по болоту, и нашовъ ильвиное гняздо зь ильвенятами. Енъ узявъ молока и одного ильвянёнка и пошовъ домовъ. Сястра и гэто молоко выльлила за вокно. Мѣдзяный вовкъ дужа здзивився, што Иванька вышовъ цѣлый отъ {{перанос-пачатак|п=иль|к=вовъ}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dc4bcidkrkp77w5m6dq3y2z1mcd698t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Волаты (1929).pdf/96</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124887</id>
    <revision>
      <id>289583</id>
      <timestamp>2026-06-19T11:34:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{gap|2em}}42) Тамсама, № 526. Паведамленьні навуковых устаноў і паасобных вучоных аб волатах, ст. 3.  {{gap|2em}}43) Супадзеньне аднолькавых сьведчаньняў на картаграме, зразумела, не паказана. Нумарацыя паветаў наступная: 1. ковенская губ. 1) цельшаўскі, 2) шавельскі, 3)...»</comment>
      <origin>289583</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8944" sha1="e27a9n7dlo4xye57tj9l0od0hb9gpwz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{gap|2em}}42) Тамсама, № 526. Паведамленьні навуковых устаноў і паасобных вучоных аб волатах, ст. 3.

{{gap|2em}}43) Супадзеньне аднолькавых сьведчаньняў на картаграме, зразумела, не паказана. Нумарацыя паветаў наступная: 1. ковенская губ. 1) цельшаўскі, 2) шавельскі, 3) панявескі, 4) нова-аляксандраўскі, 5) расіенскі, 6) ковенскі, 7) вількамірскі; II. сувалская губ. — 8) уладыславаўскі, 9) марыямпольскі, 10) вількавіскі, 11) кальварыйскі, 12) сувалскі, 13) сэйненскі, 14) аўгустоўскі; III. віленская губ. — 15) троцкі, 16) віленскі, 17) сьвянцянскі, 18) дзісьненскі, 19) вілейскі, 20) ашмянскі, 21) лідзкі; IV. горадзенская губ. — 22) горадзенскі, 23) сакольскі, 24) беластоцкі, 25) ваўкавыскі, 26) слонімскі, 27) пружанскі, 28) бельскі, 29) берасьцейскі, 30) кобрыньскі; V. менская губ. — 31) пінскі, 32) навагрудзкі, 33) слуцкі, 34) менскі, 35) барысаўскі, 36) ігуменскі, 37) бабруйскі, 38) мазырскі, 39) рэчыцкі; VI. чарнігаўская губ. — 40) гараднянскі, 41) чарнігаўскі, 42) асьцёрскі, 43) сосьніцкі, 44) кралявецкі, 45) глухаўскі, 46) ноўгарад-северскі, 47) старадубскі,
48) новазыбкаўскі, 49) мглінскі, 50) сураскі; ѴІІ. магілеўская губ. — 51) гомельскі, 52) рагачэўскі, 53) быхаўскі, 54) чэрыкаўскі, 55) клімавіцкі, 56) магілеўскі, 57) чавускі, 58) сеньненскі, 59) аршанскі, 60) горкаўскі, 61) амсьціслаўскі; VIII. смаленская губ. — 62) рослаўскі, 63) ельнінскі, 64) юхнаўскі, 65) гжацкі, 66) сычаўскі, 67) вяземскі, 68) дарагабускі, 69) бельскі, 70) духаўшчынскі, 71) смаленскі, 72) красьненскі, 73) парэцкі; IX. віцебская губ. — 74) вяліскі, 75) віцебскі, 76) гарадоцкі, 77) нэвельскі, 78) себескі, 79) полацкі, 80) лепельскі, 81) дрысенскі, 82) дзьвінскі, 83) рэжыцкі, 84) люцынскі;
X. пскоўская губ. — 85) апочацкі.

{{gap|2em}}44) Ив. Забелин. Исторія русской жизни с древнейших времен. Часть вторая. Москва 1912, ст. 55: „Река Ловать или Волоть, Ловолоть уже прямо напоминает Волотов, да и все курганы в этой стороне именуются волотоўками (и в. XVI в. так в писцовых книгах Полоцка)“. Пар. Историческіе разговоры о древностях Великаго Новгорода. М. 1908, ст. 8 і наст. Пар. „Савецкая Беларусь“, Менск, 1928, № 268: „Аб курганох-валатоўках. У катэдры археолёгіі БАН зроблены даклад аб назьве курганоў валатоўкамі. Паводле літаратурных крыніц і анкетных даных мясцовых краязнаўцаў, гэта назва спатыкаецца ва ўсёй БССР, у РСФСР: Смаленшчыне, Нэвельшчыне, Апочыцкім павеце, Пскоўскай губ. Латгаліі (Латвія), Нова-Аляксандраўскім павеце (Літва), Віленшчыне, Вілейшчыне, Дзісьненшчыне, Слонімшчыне, Лідчыне, Наваградчыне і інш. пунктах Заходняй Беларусі. Згодна вестак дакладчыка, амаль ва ўсіх гэтых мясцох ёсьць паданьні аб тым, што ў валатоўках пахаваны народ-волаты. Прычым мясцовае насельніцтва лічыць гэтых волатаў сваімі продкамі“. Пар. А. С. Фаминцын. Божества древних славян. СПБ 1884, ст. 33.

{{gap|2em}}45) Беларуская Акадэмія Навук (Менск). Архіў катэдры этнографіі. № 526. Паведамленьні навуковых устаноў і паасобных вучоных аб волатах, ст. 18-19; 20; 21; 22;
23; 24-25; 26; 27; 28; 29; 37; 38; Труды одиннадцатаго археологическаго с‘езда в Кіеве 1899, том I, М. 1901, ст. 41, 48.

{{gap|2em}}46) Пар. Eus. Tyszkiewisz. Badania archeologiczne nad zabytkami przedmiotów sztuk i rzemiosł… Wilno, 1850, ст. 55: „wskazywały one (валатоўкі М. К.) wśro&amp;#768;d gęstych i nіеprzebytuch w onczas lasòw i bagien, drogi świeżo odkryte dla wygody kupczących, i przechodu wojska. Te kurhany, jak u Rzymian słupy stadjowe, jak dzisiejsze wersty oznaczały u sławian albo pewną miarę nieznanej nam odległości, albo szlak wypraw wojennych, lub miejsce tranzytu gandlowego“; К. Говорскій. Археологическія розысканія в окрестностях Полоцка. „Вестник юго-западной и западной Россіи“, Кіев 1863, том II, август, отдел IV, ст. 131, 132 і інш.: валатоўкі — магільныя курганы; П. М. Шпилевскій. Путешествие по Полесью и Белорусскому краю, СПБ 1858, ст. 178-179: „И особенно о курганах волотовках или волотоках, т. е. древних земляных копцах, заменявших некогда у славян верстовые столбы“, а таксама ст. 99-100: „это (валатоўкі: М. К.) небольшие земляные копцы, которые заменяли нынешние вёрсты; они встречаются в густых лесах и даже болотах. О волотоках всего менее говорилось у наших ученых; но они стоят подробного
исследования: при точном исследовании окажется, что у предков наших были какие-нибудь определенныя измерения пространства земли, и особенно заросшей густыми лесамі“. К. Тышкевич. О курганах в Литве и западной Руси, Вильна 1865, ст. 9: „Подобные курганы известны ныне на языке белоруссов под названием волотовки, очень может быть потому, что они указывали направление скитавшимся (влачившимся) племенам“; А. Н. Веселовскій. Русскіе и вильтины в саге о Тидреке Бернском (Веронском).
СПБ 1906, ст. 17: „Вильчинский разрыл несколько десятков таких насыпей близ города Ушач, известного уже в древности своею торговлею с Литвою и Киевом; по предположению исследователя, белорусские волоточки могли служить кладбищем древних жителей, которые сперва жгли своих покойников, а потом тутже и хоронили (Вильчинский. Археологическіе поиски в Литве, археолог. Зап. III)“; тамсама: „жители полагают, что это насыпи, служившие для наблюдения над неприятелем“; вышэйпаданае паведамленьне І. А. Сербава: „валатоўкамі называюцца старажытныя магілкі, якія маюць прадаўгаватую форму… Мясцовыя сяляне заўсягды называюць іх валатоўкамі ў адзнак ад {{перанос пачатак|купала|відных}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e27a9n7dlo4xye57tj9l0od0hb9gpwz</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>