Вікікрыніцы bewikisource https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікікрыніцы Размовы пра Вікікрыніцы Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Аўтар Размовы пра аўтара Старонка Размовы пра старонку Індэкс Размовы пра індэкс TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk 10 9254 295481 295429 2026-08-16T07:36:37Z Gleb Leo 2440 295481 wikitext text/x-wiki <!-- Пішыце ў стужку пад гэтай палоскай --> ---- <div style="height:500px;overflow:auto;"> * {{Прапанаваны экспарт|Biełarus (1913)/1913/17}} 14.08.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Supołka aŭtaraŭ]]''. [[Biełarus (1913)/1913/17|«Biełarus», № 17]], 1913 * {{Прапанаваны экспарт|Abrazki żyćcia (1937)}} 15.08.2026 ''[[Аўтар:Ганна Саксаганская|K. Saksahanskaja]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Abrazki żyćcia (1937)|Abrazki żyćcia]]», 1937 * {{Прапанаваны экспарт|Biełarus (1913)/1913/16}} 14.08.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Supołka aŭtaraŭ]]''. [[Biełarus (1913)/1913/16|«Biełarus», № 16]], 1913 * {{Прапанаваны экспарт|Biełarus (1913)/1913/15}} 14.08.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Supołka aŭtaraŭ]]''. [[Biełarus (1913)/1913/15|«Biełarus», № 15]], 1913 * {{Прапанаваны экспарт|Biełarus (1913)/1913/14}} 12.08.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Supołka aŭtaraŭ]]''. [[Biełarus (1913)/1913/14|«Biełarus», № 14]], 1913 * {{Прапанаваны экспарт|Biełarus (1913)/1913/13}} 09.08.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Supołka aŭtaraŭ]]''. [[Biełarus (1913)/1913/13|«Biełarus», № 13]], 1913 * {{Прапанаваны экспарт|Biełarus (1913)/1913/11-12}} 09.08.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Supołka aŭtaraŭ]]''. [[Biełarus (1913)/1913/11-12|«Biełarus», № 11-12]], 1913 * {{Прапанаваны экспарт|Зоркі (1921)/1921/1}} 08.08.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Зоркі (1921)/1921/1|«Зоркі», № 1]], 1921 * {{Прапанаваны экспарт|Рады для эмігрантоў (1912)}} 04.08.2024 ''[[Аўтар:Юзаф Акаловіч|Язэп Околовіч]]'', ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|ананімны пераклад]]''. «[[Рады для эмігрантоў (1912)|Рады для эмігрантоў]]», 1912 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Тры пальцы (1930)}} 31.07.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Тры пальцы (1930)|Тры пальцы]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Biełarus (1913)/1913/6}} 29.07.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Supołka aŭtaraŭ]]''. [[Biełarus (1913)/1913/6|«Biełarus», № 6]], 1913 * {{Прапанаваны экспарт|Музыка Цьвілеўскі (1928)}} 27.07.2026 ''[[Аўтар:Васіль Сташэўскі|Васіль Сташэўскі]]''. «[[Музыка Цьвілеўскі (1928)|Музыка Цьвілеўскі]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Пакрыўджаныя (1921)}} 26.07.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Пакрыўджаныя (1921)|Пакрыўджаныя]]», 1921 * {{Прапанаваны экспарт|П.С.Х. (1923)}} 24.07.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Сучасны]]''. «[[П.С.Х. (1923)|П.С.Х.]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Наша любоў (1936)}} 23.07.2026 ''[[Аўтар:Лазар Кацовіч|Лазар Кацовіч]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Ізраіль Плаўнік|Ізраіль Плаўнік]]''. «[[Наша любоў (1936)|Наша любоў]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Беларусь (1927)}} 23.07.2026 ''[[Аўтар:Аляксандр Чарвякоў|Аляксандар Чарвякоў]]''. «[[Беларусь (1927)|Беларусь]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Краязнаўства (1929)}} 19.07.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Каспяровіч|Мікола Касьпяровіч]]''. «[[Краязнаўства (1929)|Краязнаўства]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Biełarus (1913)/1913/9-10}} 17.07.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Supołka aŭtaraŭ]]''. [[Biełarus (1913)/1913/9-10|«Biełarus», № 9-10]], 1913 * {{Прапанаваны экспарт|Сусьвет і зямля (1929)}} 16.07.2026 ''[[Аўтар:Кастусь Гарабурда|Кастусь Гарабурда]]''. «[[Сусьвет і зямля (1929)|Сусьвет і зямля]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Сустрэча (1932)}} 13.07.2026 ''[[Аўтар:Рыгор Эпік|Рыгор Эпік]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Уладзімір Жылка|Уладзімер Жылка]]''. «[[Сустрэча (1932)|Сустрэча]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Biełarus (1913)/1913/8}} 11.07.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Supołka aŭtaraŭ]]''. [[Biełarus (1913)/1913/8|«Biełarus», № 8]], 1913 * {{Прапанаваны экспарт|Нябесныя бегі (1931)}} 09.07.2026 ''[[Аўтар:Альберт Паўловіч|Альбэрт Паўловіч]]''. «[[Снапок (1921)|Снапок]]», 1921 * {{Прапанаваны экспарт|Нябесныя бегі (1931)}} 07.07.2026 ''[[Аўтар:Максім Гарэцкі|Максім Гарэцкі]]''. «[[Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня)|Гісторыя беларускае літэратуры]]», 1924 * {{Прапанаваны экспарт|Нябесныя бегі (1931)}} 06.07.2026 ''[[Аўтар:Язэп Драздовіч|Язэп Драздовіч]]''. «[[Нябесныя бегі (1931)|Нябесныя бегі]]», 1931 * {{Прапанаваны экспарт|Творы (Купала, 1942)}} 04.07.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Творы (Купала, 1942)|Творы]]», 1942 * {{Прапанаваны экспарт|Люба Лук’янская (1937)}} 03.07.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Люба Лук’янская (1937)|Люба Лук’янская]]», 1937 * {{Прапанаваны экспарт|Запіскі Самсона Самасуя (1953)}} 01.07.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Мрый|Андрэй Мрый]]''. «[[Запіскі Самсона Самасуя (1953)|Запіскі Самсона Самасуя]]», 1953 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Зборнік «Роднага Краю» за 1934 год (1935)}} 29.06.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. «[[Зборнік «Роднага Краю» за 1934 год (1935)|Зборнік „Роднага Краю“ за 1934 год]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|Волаты (1929)}} 28.06.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Каспяровіч|Мікола Касьпяровіч]]''. «[[Волаты (1929)|Волаты]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Кароткі нарыс гісторыі Беларусі (1925)}} 26.06.2026 ''[[Аўтар:Усевалад Ігнатоўскі|Усевалад Ігнатоўскі]]''. «[[Кароткі нарыс гісторыі Беларусі (1925)|Кароткі нарыс гісторыі Беларусі]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|U čeść 950-hodździa chryščeńnia Biełarusi (1938)}} 24.06.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Adam Stankievič]]''. «[[U čeść 950-hodździa chryščeńnia Biełarusi (1938)|U čeść 950-hodździa chryščeńnia Biełarusi]]», 1938 * {{Прапанаваны экспарт|Да гісторыі беларускага палітычнага вызваленьня (1935)}} 23.06.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Да гісторыі беларускага палітычнага вызваленьня (1935)|Да гісторыі беларускага палітычнага вызваленьня]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|Грашовы балянс сялянскай гаспадаркі Беларусі}} 18.06.2026 ''[[Аўтар:Аркадзь Быкаў|Аркадзь Быкаў]]''. «[[Грашовы балянс сялянскай гаспадаркі Беларусі]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932)}} 12.06.2026 ''[[Аўтар:Канстанцін Кернажыцкі|Канстанцін Кернажыцкі]]''. «[[Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932)|Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Вязьмо (1932)}} 12.06.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Вязьмо (1932)|Вязьмо]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863)}} 08.06.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Niewiadomy]]''. «[[Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863)|Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj]]», 1863 * {{Прапанаваны экспарт|Weliki Hospodarv presławnych Narodow…}} 05.06.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Niewiadomy]]''. «[[Weliki Hospodarv presławnych Narodow…]]», 1648 * {{Прапанаваны экспарт|Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926)}} 04.06.2026 ''[[Аўтар:Аляксандр Цвікевіч|Алесь Галынец]]''. «[[Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926)|Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне?]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Атрута (1927)}} 03.06.2026 ''[[Аўтар:Максім Гарэцкі|Максім Гарэцкі]]''. «[[Атрута (1927)|Атрута]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|На чыгунцы (1928)}} 03.06.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[На чыгунцы (1928)|На чыгунцы]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)}} 02.06.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. «[[Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)|Падарунак Беларускаму Жаўнеру]]», 1920 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Гутарки аб неби и зямли (1907)}} 30.05.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Невядомы]]''. «[[Гуторка об тым, куды мужыцкіе грошы идуць (1903)|Гуторка об тым, куды мужыцкіе грошы идуць]]», 1903 * {{Прапанаваны экспарт|Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)}} 30.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Казлоўскі|Uładysłaŭ Kazłoŭščyk]]''. «[[Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)|Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Мэтодыка роднае мовы (1926)}} 27.05.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Канстанцін Міцкевіч]]''. «[[Мэтодыка роднае мовы (1926)|Мэтодыка роднае мовы]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Птушка на волі (1932)}} 20.05.2026 ''[[Аўтар:Вольга Сахарава|Ольга Сахарава]]''. «[[Птушка на волі (1932)|Птушка на волі]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Гутарки аб неби и зямли (1907)}} 18.05.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Невядомы]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Карусь Каганец|Карусь Костровицки]]'' і ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|С. Шаулоўски]]''. «[[Гутарки аб неби и зямли (1907)|Гутарки аб неби и зямли]]», 1907 * {{Прапанаваны экспарт|Язэп Крушынскі (1929—1932)/2}} 16.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Язэп Крушынскі (1929—1932)/2|Язэп Крушынскі. Кніга другая]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|На крэсах усходніх (1933)}} 15.05.2026 ''[[Аўтар:Ілья Гурскі|Ільля Гурскі]]''. «[[На крэсах усходніх (1933)|На крэсах усходніх]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927)}} 15.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Казлоўскі|Uładysłaŭ Kazłoŭščyk]]''. «[[Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927)|Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Салавей (1928)}} 14.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Салавей (1928)|Салавей]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Ab teatry (1927)}} 14.05.2026 ''[[Аўтар:Станіслаў Грынкевіч|Stanisłaŭ Hrynkiewič]]''. «[[Ab teatry (1927)|Ab teatry]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/7}} 10.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/7|«Дзянніца», № 7]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/6}} 10.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/6|«Дзянніца», № 6]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/5}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/5|«Дзянніца», № 5]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/4}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/4|«Дзянніца», № 4]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Ветрагоны (1930)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Ветрагоны (1930)|Ветрагоны]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Пётр Гарбацэвіч-Клінцэвіч|Пётар Гарбацэвіч]]''. «[[Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)|Полёнізацыя Заходняй Беларусі]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/3}} 06.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/3|«Дзянніца», № 3]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Суд (1925, Вільня)}} 05.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Суд (1925, Вільня)|Суд]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/2}} 05.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/2|«Дзянніца», № 2]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|На зломе (1925)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Янка Нёманскі|Янка Нёманскі]]''. «[[На зломе (1925)|На зломе]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|За двадцаць пяць гадоў (1928)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[За двадцаць пяць гадоў (1928)|За двадцаць пяць гадоў]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/1}} 03.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/1|«Дзянніца», № 1]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзесяць (1930)}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Дзесяць (1930)|Дзесяць]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Мікола Ільяшэвіч|Мікола Ільяшэвіч]]''. «[[Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Полымя (часопіс)/1922/1}} 01.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Полымя (часопіс)/1922/1|«Полымя», № 1]], 1922 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданні (Бядуля, 1947)}} 29.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Змітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданні (Бядуля, 1947)|Апавяданні]]», 1947 * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданьні (Бядуля, 1926)}} 27.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданьні (Бядуля, 1926)|Апавяданьні]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Абдзіраловіч і Барыка}} 25.04.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Навіна]]''. «[[Абдзіраловіч і Барыка]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Smyk biełaruski (1908)}} 24.04.2026 ''[[Аўтар:Францішак Багушэвіч|Symon Reŭka s pad Barysowa]]''. «[[Smyk biełaruski (1908)|Smyk biełaruski]]», 1908 * {{Прапанаваны экспарт|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)}} 23.04.2026 ''[[Аўтар:Сяргей Паўловіч|Сяргей Паўловіч]]''. «[[Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|На зачарованых гонях (1927)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[На зачарованых гонях (1927)|На зачарованых гонях]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Рэволюцыйным шляхам (1928)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Рэволюцыйным шляхам (1928)|Рэволюцыйным шляхам]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Над ракою Арэсай (1933)}} 12.04.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Над ракою Арэсай (1933)|Над ракою Арэсай]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Вогнішча барацьбы (1930)}} 08.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Вогнішча барацьбы (1930)|Вогнішча барацьбы]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка}} 04.04.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка|З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)}} 03.04.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімер Сваяк]]''. «[[Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі]]», 1992 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Бацькаў сын (1932)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Бацькаў сын (1932)|Бацькаў сын]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Бярозка (1923)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]]''. «[[Бярозка (1923)|Бярозка]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Янка Канцавы (1924)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Янка Канцавы (1924)|Янка Канцавы]]», 1924 * {{Прапанаваны экспарт|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Тамаш Грыб|Тамаш Грыб]]''. «[[И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|1905 год (1926)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Уладзімір Ленін|Уладзімір Ленін]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Канстанцін Ламака|Канстанцін Ламака]]''. «[[1905 год (1926)|1905 год]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Hołas dušy (1949)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Ks. K. Stepovič]]''. «[[Hołas dušy (1949)|Hołas dušy]]», 1949 * {{Прапанаваны экспарт|Кат у белай манішцы (1942)}} 13.03.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Кат у белай манішцы (1942)|Кат у белай манішцы]]», 1942 * {{Прапанаваны экспарт|Skarb (1927)}} 12.03.2026 ''[[Аўтар:Ян Васілеўскі (1885—1948)|Jan Wasileŭski]]''. «[[Skarb (1927)|Skarb]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)|Rodnaja mowa ŭ światyniach]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|А што далей? (Шыла)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Мікола Шыла|Мікола Шыла]]''. «[[А што далей? (Шыла)|А што далей?]]», 1948 * {{Прапанаваны экспарт|Ляля Мэнке (Луцкевіч)}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Ляля Мэнке (Луцкевіч)|Ляля Мэнке]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Стагодзьдзе новага беларускага друку}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Гадлеўскі|Вінцэнт Гадлеўскі]]''. «[[Стагодзьдзе новага беларускага друку|Стагодзьдзе новага беларускага друку]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|11 ліпеня (1930)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Ілары Барашка|Ілары Барашка]]''. «[[11 ліпеня (1930)|11 ліпеня]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)|Другое чытанне для дзяцей беларусаў]]», 1909 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Сымон Музыка (1925)}} 28.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Сымон Музыка (1925)|Сымон Музыка]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Лябірынты (1944)}} 26.02.2026 ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. «[[Лябірынты (1944)|Лябірынты]]», 1944 * {{Прапанаваны экспарт|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Фадзей Руткоўскі|Fadziej Rutkoŭski]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Wincuk Marcinkiewicz]]''. «[[Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła]]», 1910 * {{Прапанаваны экспарт|Гудкі (1931)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Гудкі (1931)|Гудкі]]», 1931 * {{Прапанаваны экспарт|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Сяргей_Замбржыцкі|Сяргей Замбржыцкі]]''. «[[«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)|„На прасторах жыцьця“ Тараса Гушчы (Я. Коласа)]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Гірт з воўчага логу (1930)}} 19.02.2026 ''[[Аўтар:Яніс Райніс|Яніс Райніс]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Язэп Дыла|Назар Бываеўскі]]''. «[[Гірт з воўчага логу (1930)|Гірт з воўчага логу]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|З літуанізмаў у беларускай мове}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[З літуанізмаў у беларускай мове|З літуанізмаў у беларускай мове]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры]]», 1921 * {{Прапанаваны экспарт|Закаханая (Салагуб)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Алесь Салагуб|Алесь Салагуб]]''. «[[Закаханая (Салагуб)|Закаханая]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі]]», 1919 * {{Прапанаваны экспарт|Напор (1933)}} 15.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Напор (1933)|Напор]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Гапонъ (1909)}} 13.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Гапонъ (1909)|Гапонъ]]», 1909 * {{Прапанаваны экспарт|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)}} 11.02.2026 ''[[Аўтар:Пятро Мятла|Пятро Мятла]]''. «[[Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Ігнат Дварчанін|Ігнат Дварчанін]]''. «[[Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Гаўрыіл Сушкін|Гаўрыіл Сушкін]]'', ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|ананімны пераклад]]''. «[[«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Адвечная песьня (1927)}} 08.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Адвечная песьня (1927)|Адвечная песьня]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|400-лецьце Літоўскага Статуту}} 06.02.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Шкялёнак|Мікалай Шкялёнак]]''. «[[400-лецьце Літоўскага Статуту|400-лецьце Літоўскага Статуту]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Zyla Karalewič (1937)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Сцяпан Васільчанка|Sciapan Wasilčenko]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zyla Karalewič (1937)|Zyla Karalewič]]», 1937 * {{Прапанаваны экспарт|На рубяжы (1925)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[На рубяжы (1925)|На рубяжы]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Alenčyna wiasielle (1923)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Зязюля|Андрэй Зязюля]]''. «[[Alenčyna wiasielle (1923)|Alenčyna wiasielle]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Шляхам жыцьця (1923)|Шляхам жыцьця]]», 1923 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 25.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Устаноўка (1930)|Устаноўка]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)}} 24.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)|Сшытак вершаў (1938—1946)]]», 1946 * {{Прапанаваны экспарт|На загонах (1928)}} 23.1.2026 ''[[Аўтар:Васіль Каваль|Васіль Каваль]]''. «[[На загонах (1928)|На загонах]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Сьцежкі-дарожкі (1928))}} 21.1.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Сьцежкі-дарожкі (1928)|Сьцежкі-дарожкі]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Руска-беларускі слоўнік (1937)}} 20.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Руска-беларускі слоўнік (1937)|Руска-беларускі слоўнік]]», 1937 ---- {{справа|''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2012|2012]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2013|2013]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2014|2014]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2015|2015]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2016|2016]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2017|2017]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2019|2019]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2020|2020]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2021|2021]], ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2022|2022]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2023|2023]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2024|2024]]'' ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2025|2025]]''}} </div><noinclude>[[Катэгорыя:Шаблоны для галоўнай старонкі]]</noinclude> bsz0capk0hxn4md4xroape2xhm7bvf0 295482 295481 2026-08-16T07:36:54Z Gleb Leo 2440 295482 wikitext text/x-wiki <!-- Пішыце ў стужку пад гэтай палоскай --> ---- <div style="height:500px;overflow:auto;"> * {{Прапанаваны экспарт|Biełarus (1913)/1913/17}} 16.08.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Supołka aŭtaraŭ]]''. [[Biełarus (1913)/1913/17|«Biełarus», № 17]], 1913 * {{Прапанаваны экспарт|Abrazki żyćcia (1937)}} 15.08.2026 ''[[Аўтар:Ганна Саксаганская|K. Saksahanskaja]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Abrazki żyćcia (1937)|Abrazki żyćcia]]», 1937 * {{Прапанаваны экспарт|Biełarus (1913)/1913/16}} 14.08.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Supołka aŭtaraŭ]]''. [[Biełarus (1913)/1913/16|«Biełarus», № 16]], 1913 * {{Прапанаваны экспарт|Biełarus (1913)/1913/15}} 14.08.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Supołka aŭtaraŭ]]''. [[Biełarus (1913)/1913/15|«Biełarus», № 15]], 1913 * {{Прапанаваны экспарт|Biełarus (1913)/1913/14}} 12.08.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Supołka aŭtaraŭ]]''. [[Biełarus (1913)/1913/14|«Biełarus», № 14]], 1913 * {{Прапанаваны экспарт|Biełarus (1913)/1913/13}} 09.08.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Supołka aŭtaraŭ]]''. [[Biełarus (1913)/1913/13|«Biełarus», № 13]], 1913 * {{Прапанаваны экспарт|Biełarus (1913)/1913/11-12}} 09.08.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Supołka aŭtaraŭ]]''. [[Biełarus (1913)/1913/11-12|«Biełarus», № 11-12]], 1913 * {{Прапанаваны экспарт|Зоркі (1921)/1921/1}} 08.08.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Зоркі (1921)/1921/1|«Зоркі», № 1]], 1921 * {{Прапанаваны экспарт|Рады для эмігрантоў (1912)}} 04.08.2024 ''[[Аўтар:Юзаф Акаловіч|Язэп Околовіч]]'', ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|ананімны пераклад]]''. «[[Рады для эмігрантоў (1912)|Рады для эмігрантоў]]», 1912 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Тры пальцы (1930)}} 31.07.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Тры пальцы (1930)|Тры пальцы]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Biełarus (1913)/1913/6}} 29.07.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Supołka aŭtaraŭ]]''. [[Biełarus (1913)/1913/6|«Biełarus», № 6]], 1913 * {{Прапанаваны экспарт|Музыка Цьвілеўскі (1928)}} 27.07.2026 ''[[Аўтар:Васіль Сташэўскі|Васіль Сташэўскі]]''. «[[Музыка Цьвілеўскі (1928)|Музыка Цьвілеўскі]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Пакрыўджаныя (1921)}} 26.07.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Пакрыўджаныя (1921)|Пакрыўджаныя]]», 1921 * {{Прапанаваны экспарт|П.С.Х. (1923)}} 24.07.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Сучасны]]''. «[[П.С.Х. (1923)|П.С.Х.]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Наша любоў (1936)}} 23.07.2026 ''[[Аўтар:Лазар Кацовіч|Лазар Кацовіч]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Ізраіль Плаўнік|Ізраіль Плаўнік]]''. «[[Наша любоў (1936)|Наша любоў]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Беларусь (1927)}} 23.07.2026 ''[[Аўтар:Аляксандр Чарвякоў|Аляксандар Чарвякоў]]''. «[[Беларусь (1927)|Беларусь]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Краязнаўства (1929)}} 19.07.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Каспяровіч|Мікола Касьпяровіч]]''. «[[Краязнаўства (1929)|Краязнаўства]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Biełarus (1913)/1913/9-10}} 17.07.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Supołka aŭtaraŭ]]''. [[Biełarus (1913)/1913/9-10|«Biełarus», № 9-10]], 1913 * {{Прапанаваны экспарт|Сусьвет і зямля (1929)}} 16.07.2026 ''[[Аўтар:Кастусь Гарабурда|Кастусь Гарабурда]]''. «[[Сусьвет і зямля (1929)|Сусьвет і зямля]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Сустрэча (1932)}} 13.07.2026 ''[[Аўтар:Рыгор Эпік|Рыгор Эпік]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Уладзімір Жылка|Уладзімер Жылка]]''. «[[Сустрэча (1932)|Сустрэча]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Biełarus (1913)/1913/8}} 11.07.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Supołka aŭtaraŭ]]''. [[Biełarus (1913)/1913/8|«Biełarus», № 8]], 1913 * {{Прапанаваны экспарт|Нябесныя бегі (1931)}} 09.07.2026 ''[[Аўтар:Альберт Паўловіч|Альбэрт Паўловіч]]''. «[[Снапок (1921)|Снапок]]», 1921 * {{Прапанаваны экспарт|Нябесныя бегі (1931)}} 07.07.2026 ''[[Аўтар:Максім Гарэцкі|Максім Гарэцкі]]''. «[[Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня)|Гісторыя беларускае літэратуры]]», 1924 * {{Прапанаваны экспарт|Нябесныя бегі (1931)}} 06.07.2026 ''[[Аўтар:Язэп Драздовіч|Язэп Драздовіч]]''. «[[Нябесныя бегі (1931)|Нябесныя бегі]]», 1931 * {{Прапанаваны экспарт|Творы (Купала, 1942)}} 04.07.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Творы (Купала, 1942)|Творы]]», 1942 * {{Прапанаваны экспарт|Люба Лук’янская (1937)}} 03.07.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Люба Лук’янская (1937)|Люба Лук’янская]]», 1937 * {{Прапанаваны экспарт|Запіскі Самсона Самасуя (1953)}} 01.07.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Мрый|Андрэй Мрый]]''. «[[Запіскі Самсона Самасуя (1953)|Запіскі Самсона Самасуя]]», 1953 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Зборнік «Роднага Краю» за 1934 год (1935)}} 29.06.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. «[[Зборнік «Роднага Краю» за 1934 год (1935)|Зборнік „Роднага Краю“ за 1934 год]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|Волаты (1929)}} 28.06.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Каспяровіч|Мікола Касьпяровіч]]''. «[[Волаты (1929)|Волаты]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Кароткі нарыс гісторыі Беларусі (1925)}} 26.06.2026 ''[[Аўтар:Усевалад Ігнатоўскі|Усевалад Ігнатоўскі]]''. «[[Кароткі нарыс гісторыі Беларусі (1925)|Кароткі нарыс гісторыі Беларусі]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|U čeść 950-hodździa chryščeńnia Biełarusi (1938)}} 24.06.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Adam Stankievič]]''. «[[U čeść 950-hodździa chryščeńnia Biełarusi (1938)|U čeść 950-hodździa chryščeńnia Biełarusi]]», 1938 * {{Прапанаваны экспарт|Да гісторыі беларускага палітычнага вызваленьня (1935)}} 23.06.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Да гісторыі беларускага палітычнага вызваленьня (1935)|Да гісторыі беларускага палітычнага вызваленьня]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|Грашовы балянс сялянскай гаспадаркі Беларусі}} 18.06.2026 ''[[Аўтар:Аркадзь Быкаў|Аркадзь Быкаў]]''. «[[Грашовы балянс сялянскай гаспадаркі Беларусі]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932)}} 12.06.2026 ''[[Аўтар:Канстанцін Кернажыцкі|Канстанцін Кернажыцкі]]''. «[[Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932)|Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Вязьмо (1932)}} 12.06.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Вязьмо (1932)|Вязьмо]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863)}} 08.06.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Niewiadomy]]''. «[[Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863)|Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj]]», 1863 * {{Прапанаваны экспарт|Weliki Hospodarv presławnych Narodow…}} 05.06.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Niewiadomy]]''. «[[Weliki Hospodarv presławnych Narodow…]]», 1648 * {{Прапанаваны экспарт|Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926)}} 04.06.2026 ''[[Аўтар:Аляксандр Цвікевіч|Алесь Галынец]]''. «[[Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926)|Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне?]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Атрута (1927)}} 03.06.2026 ''[[Аўтар:Максім Гарэцкі|Максім Гарэцкі]]''. «[[Атрута (1927)|Атрута]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|На чыгунцы (1928)}} 03.06.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[На чыгунцы (1928)|На чыгунцы]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)}} 02.06.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. «[[Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)|Падарунак Беларускаму Жаўнеру]]», 1920 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Гутарки аб неби и зямли (1907)}} 30.05.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Невядомы]]''. «[[Гуторка об тым, куды мужыцкіе грошы идуць (1903)|Гуторка об тым, куды мужыцкіе грошы идуць]]», 1903 * {{Прапанаваны экспарт|Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)}} 30.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Казлоўскі|Uładysłaŭ Kazłoŭščyk]]''. «[[Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)|Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Мэтодыка роднае мовы (1926)}} 27.05.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Канстанцін Міцкевіч]]''. «[[Мэтодыка роднае мовы (1926)|Мэтодыка роднае мовы]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Птушка на волі (1932)}} 20.05.2026 ''[[Аўтар:Вольга Сахарава|Ольга Сахарава]]''. «[[Птушка на волі (1932)|Птушка на волі]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Гутарки аб неби и зямли (1907)}} 18.05.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Невядомы]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Карусь Каганец|Карусь Костровицки]]'' і ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|С. Шаулоўски]]''. «[[Гутарки аб неби и зямли (1907)|Гутарки аб неби и зямли]]», 1907 * {{Прапанаваны экспарт|Язэп Крушынскі (1929—1932)/2}} 16.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Язэп Крушынскі (1929—1932)/2|Язэп Крушынскі. Кніга другая]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|На крэсах усходніх (1933)}} 15.05.2026 ''[[Аўтар:Ілья Гурскі|Ільля Гурскі]]''. «[[На крэсах усходніх (1933)|На крэсах усходніх]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927)}} 15.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Казлоўскі|Uładysłaŭ Kazłoŭščyk]]''. «[[Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927)|Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Салавей (1928)}} 14.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Салавей (1928)|Салавей]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Ab teatry (1927)}} 14.05.2026 ''[[Аўтар:Станіслаў Грынкевіч|Stanisłaŭ Hrynkiewič]]''. «[[Ab teatry (1927)|Ab teatry]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/7}} 10.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/7|«Дзянніца», № 7]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/6}} 10.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/6|«Дзянніца», № 6]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/5}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/5|«Дзянніца», № 5]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/4}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/4|«Дзянніца», № 4]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Ветрагоны (1930)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Ветрагоны (1930)|Ветрагоны]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Пётр Гарбацэвіч-Клінцэвіч|Пётар Гарбацэвіч]]''. «[[Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)|Полёнізацыя Заходняй Беларусі]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/3}} 06.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/3|«Дзянніца», № 3]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Суд (1925, Вільня)}} 05.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Суд (1925, Вільня)|Суд]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/2}} 05.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/2|«Дзянніца», № 2]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|На зломе (1925)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Янка Нёманскі|Янка Нёманскі]]''. «[[На зломе (1925)|На зломе]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|За двадцаць пяць гадоў (1928)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[За двадцаць пяць гадоў (1928)|За двадцаць пяць гадоў]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/1}} 03.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/1|«Дзянніца», № 1]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзесяць (1930)}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Дзесяць (1930)|Дзесяць]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Мікола Ільяшэвіч|Мікола Ільяшэвіч]]''. «[[Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Полымя (часопіс)/1922/1}} 01.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Полымя (часопіс)/1922/1|«Полымя», № 1]], 1922 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданні (Бядуля, 1947)}} 29.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Змітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданні (Бядуля, 1947)|Апавяданні]]», 1947 * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданьні (Бядуля, 1926)}} 27.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданьні (Бядуля, 1926)|Апавяданьні]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Абдзіраловіч і Барыка}} 25.04.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Навіна]]''. «[[Абдзіраловіч і Барыка]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Smyk biełaruski (1908)}} 24.04.2026 ''[[Аўтар:Францішак Багушэвіч|Symon Reŭka s pad Barysowa]]''. «[[Smyk biełaruski (1908)|Smyk biełaruski]]», 1908 * {{Прапанаваны экспарт|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)}} 23.04.2026 ''[[Аўтар:Сяргей Паўловіч|Сяргей Паўловіч]]''. «[[Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|На зачарованых гонях (1927)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[На зачарованых гонях (1927)|На зачарованых гонях]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Рэволюцыйным шляхам (1928)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Рэволюцыйным шляхам (1928)|Рэволюцыйным шляхам]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Над ракою Арэсай (1933)}} 12.04.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Над ракою Арэсай (1933)|Над ракою Арэсай]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Вогнішча барацьбы (1930)}} 08.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Вогнішча барацьбы (1930)|Вогнішча барацьбы]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка}} 04.04.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка|З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)}} 03.04.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімер Сваяк]]''. «[[Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі]]», 1992 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Бацькаў сын (1932)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Бацькаў сын (1932)|Бацькаў сын]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Бярозка (1923)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]]''. «[[Бярозка (1923)|Бярозка]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Янка Канцавы (1924)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Янка Канцавы (1924)|Янка Канцавы]]», 1924 * {{Прапанаваны экспарт|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Тамаш Грыб|Тамаш Грыб]]''. «[[И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|1905 год (1926)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Уладзімір Ленін|Уладзімір Ленін]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Канстанцін Ламака|Канстанцін Ламака]]''. «[[1905 год (1926)|1905 год]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Hołas dušy (1949)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Ks. K. Stepovič]]''. «[[Hołas dušy (1949)|Hołas dušy]]», 1949 * {{Прапанаваны экспарт|Кат у белай манішцы (1942)}} 13.03.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Кат у белай манішцы (1942)|Кат у белай манішцы]]», 1942 * {{Прапанаваны экспарт|Skarb (1927)}} 12.03.2026 ''[[Аўтар:Ян Васілеўскі (1885—1948)|Jan Wasileŭski]]''. «[[Skarb (1927)|Skarb]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)|Rodnaja mowa ŭ światyniach]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|А што далей? (Шыла)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Мікола Шыла|Мікола Шыла]]''. «[[А што далей? (Шыла)|А што далей?]]», 1948 * {{Прапанаваны экспарт|Ляля Мэнке (Луцкевіч)}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Ляля Мэнке (Луцкевіч)|Ляля Мэнке]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Стагодзьдзе новага беларускага друку}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Гадлеўскі|Вінцэнт Гадлеўскі]]''. «[[Стагодзьдзе новага беларускага друку|Стагодзьдзе новага беларускага друку]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|11 ліпеня (1930)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Ілары Барашка|Ілары Барашка]]''. «[[11 ліпеня (1930)|11 ліпеня]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)|Другое чытанне для дзяцей беларусаў]]», 1909 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Сымон Музыка (1925)}} 28.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Сымон Музыка (1925)|Сымон Музыка]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Лябірынты (1944)}} 26.02.2026 ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. «[[Лябірынты (1944)|Лябірынты]]», 1944 * {{Прапанаваны экспарт|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Фадзей Руткоўскі|Fadziej Rutkoŭski]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Wincuk Marcinkiewicz]]''. «[[Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła]]», 1910 * {{Прапанаваны экспарт|Гудкі (1931)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Гудкі (1931)|Гудкі]]», 1931 * {{Прапанаваны экспарт|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Сяргей_Замбржыцкі|Сяргей Замбржыцкі]]''. «[[«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)|„На прасторах жыцьця“ Тараса Гушчы (Я. Коласа)]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Гірт з воўчага логу (1930)}} 19.02.2026 ''[[Аўтар:Яніс Райніс|Яніс Райніс]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Язэп Дыла|Назар Бываеўскі]]''. «[[Гірт з воўчага логу (1930)|Гірт з воўчага логу]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|З літуанізмаў у беларускай мове}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[З літуанізмаў у беларускай мове|З літуанізмаў у беларускай мове]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры]]», 1921 * {{Прапанаваны экспарт|Закаханая (Салагуб)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Алесь Салагуб|Алесь Салагуб]]''. «[[Закаханая (Салагуб)|Закаханая]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі]]», 1919 * {{Прапанаваны экспарт|Напор (1933)}} 15.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Напор (1933)|Напор]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Гапонъ (1909)}} 13.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Гапонъ (1909)|Гапонъ]]», 1909 * {{Прапанаваны экспарт|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)}} 11.02.2026 ''[[Аўтар:Пятро Мятла|Пятро Мятла]]''. «[[Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Ігнат Дварчанін|Ігнат Дварчанін]]''. «[[Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Гаўрыіл Сушкін|Гаўрыіл Сушкін]]'', ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|ананімны пераклад]]''. «[[«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Адвечная песьня (1927)}} 08.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Адвечная песьня (1927)|Адвечная песьня]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|400-лецьце Літоўскага Статуту}} 06.02.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Шкялёнак|Мікалай Шкялёнак]]''. «[[400-лецьце Літоўскага Статуту|400-лецьце Літоўскага Статуту]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Zyla Karalewič (1937)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Сцяпан Васільчанка|Sciapan Wasilčenko]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zyla Karalewič (1937)|Zyla Karalewič]]», 1937 * {{Прапанаваны экспарт|На рубяжы (1925)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[На рубяжы (1925)|На рубяжы]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Alenčyna wiasielle (1923)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Зязюля|Андрэй Зязюля]]''. «[[Alenčyna wiasielle (1923)|Alenčyna wiasielle]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Шляхам жыцьця (1923)|Шляхам жыцьця]]», 1923 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 25.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Устаноўка (1930)|Устаноўка]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)}} 24.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)|Сшытак вершаў (1938—1946)]]», 1946 * {{Прапанаваны экспарт|На загонах (1928)}} 23.1.2026 ''[[Аўтар:Васіль Каваль|Васіль Каваль]]''. «[[На загонах (1928)|На загонах]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Сьцежкі-дарожкі (1928))}} 21.1.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Сьцежкі-дарожкі (1928)|Сьцежкі-дарожкі]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Руска-беларускі слоўнік (1937)}} 20.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Руска-беларускі слоўнік (1937)|Руска-беларускі слоўнік]]», 1937 ---- {{справа|''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2012|2012]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2013|2013]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2014|2014]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2015|2015]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2016|2016]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2017|2017]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2019|2019]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2020|2020]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2021|2021]], ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2022|2022]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2023|2023]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2024|2024]]'' ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2025|2025]]''}} </div><noinclude>[[Катэгорыя:Шаблоны для галоўнай старонкі]]</noinclude> pn5xf83tfhdjwv157cx8vx1uvd5qkub 14 13441 295445 75528 2026-08-15T17:27:01Z Gleb Leo 2440 295445 wikitext text/x-wiki {{Зьвязаныя праекты}}{{Вікіпэдыя|Гарады Беларусі|Сьпіс гарадоў Беларусі}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Беларусі]] [[Катэгорыя:Гарады|Беларусь]] g8zxtij2aifl0d8meefxa155qay5na3 106 66165 295483 165403 2026-08-16T07:37:30Z Gleb Leo 2440 295483 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=Biełarus |Language=be |Volume=[[Biełarus (1913)/1913/17|№ 17]] |Author= |Translator= |Editor=[[Аўтар:Антон Бычкоўскі|Antoni Byczkoŭski]] |Illustrator= |School= |Publisher=[[Аўтар:Антон Бычкоўскі|Antoni Byczkoŭski]]<br />Drukarnia „Znicz“ |Address=Wilnia |Year=1913 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} 0cr502o55382fatsyr6so289vm4f3l0 104 87493 295470 208642 2026-08-15T20:36:51Z RAleh111 4658 295470 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="37.212.9.97" /></noinclude>{{Калёнтытул|right=''В. І. Ленін''<br />{{rule||height=1px|align=right}}}} {{Цэнтар|ПАМЯЦІ [[Аўтар:Аляксандр Герцэн|ГЕРЦЭНА]]|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Мінула сто год з дня нараджэння Герцэна. Ушаноўвае яго ўся ліберальная Расія, клапатліва абмінаючы сур‘ёзныя пытанні соцыялізма, старанна ўтойваючы, чым адрозніваўся ''рэволюцыянер'' Герцэн ад ліберала. Памінае Герцэна і правы друк, хлусліва ўпэўніваючы, што Герцэн адрокся пад канец жыцця ад рэволюцыі. А ў загранічных, ліберальных і народніцкіх, прамовах аб Герцэне пануе фраза і фраза.</br> {{Водступ|2|em}}Рабочая партыя павінна памянуць Герцэна не дзеля абыватальскага славаслоўя, а для ўсведамлення сваіх задач, для ўсведамлення сапраўднага гістарычнага месца пісьменніка, які адыграў вялікую ролю ў падрыхтоўцы рускай рэволюцыі.</br> {{Водступ|2|em}}Герцэн належаў да пакалення дваранскіх, памешчыцкіх рэволюцыянераў першай паловы мінулага стагоддзя. Дваране далі Расіі Біронаў і Аракчэевых, безліч „п‘яных афіцэраў, забіяк, карцёжных ігракоў, герояў ярмарак, псароў, драчуноў, катаў, серальнікаў“, ды прыгожадушных Манілавых. „І паміж імі — пісаў Герцэн — развіліся людзі 14 снежня, фаланга герояў, выкармленых, як Ромул і Рэм, малаком дзікага звера… Гэта нейкія волаты, кованыя з чыстай сталі з галавы да ног, воіны-спадвіжнікі, якія вышлі свядома на яўную пагібель, каб разбудзіць да новага жыцця маладое пакаленне і ачысціць дзяцей, народжаных у асяроддзі катаў і рабалепнасці“.</br> {{Водступ|2|em}}Да ліку такіх дзяцей належаў Герцэн. Паўстанне дзекабрыстаў разбудзіла і „ачысціла“ яго. У прыгоннай Расіі 40-х гадоў XIX стагоддзя ён здолеў падняцца на такую вышыню, што стаў на ўзровень з найвялікшымі мысліцелямі свайго часу. Ён засвоіў дыялектыку Гегеля. Ён зразумеў, што яна ўяўляе з сябе „алгебру рэволюцыі“. Ён пайшоў далей Гегеля, да матэрыялізма, следам за Фейербахам, Першае з „Пісем аб вывучэнні прыроды“, — „Эмпірыя і ідэалізм“, — напісанае ў 1844 годзе, паказвае нам мысліцеля, які, нават цяпер, галавой вышэй за бездань сучасных прыродадаследчыкаў-эмпірыкаў і процьмы цяперашніх філосафаў, ідзалістаў і поўідэалістаў. Герцэн шчыльна падышоў да дыялектычнага матэрыялізма і спыніўся перад — гістарычным матэрыялізмам.</br> {{Водступ|2|em}}Гэты „прыпынак“ і выклікаў духоўны крах Герцэна пасля паражэння рэволюцыі 1848 г. Герцэн пакінуў ужо Расію і назіраў гэтую рэволюцыю непасрэдна. Ён быў тады дэмакратам, рэволюцыянерам, соцыялістам. Але яго „соцыялізм“ належаў да ліку тых незлічоных у эпоху 48-га года форм і разнавіднасцей буржуазнага і дробнабуржуазнага соцыялізма, якія былі канчаткова забіты чэрвеньскімі днямі. Па сутнасці, гэта быў зусім не соцыялізм, а прыгожадушная фраза, добрая мара, у якую апранала сваю ''тагочасную'' рэволюцыйнасць буржуазная дэмакратыя, а таксама пролетарыят, які не вызваліўся з-пад яе ўплыву.</br> {{Водступ|2|em}}Духоўны крах Герцэна, яго глыбокі скептыцызм і песімізм пасля 1848 года быў крахам буржуазных ілюзій у соцыялізме. Духоўная драма Герцэна была параджэннем і адлюстраваннем той сусветнагістарычнай<noinclude></noinclude> kxcifpzehubxt1gp5ve5szjgs06s894 295471 295470 2026-08-15T20:38:12Z RAleh111 4658 295471 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="37.212.9.97" /></noinclude>{{Калёнтытул|right=''В. І. Ленін''<br />{{rule||height=1px|align=right}}}} <center>{{larger|ПАМЯЦІ [[Аўтар:Аляксандр Герцэн|ГЕРЦЭНА]]}}</center> {{Водступ|2|em}}Мінула сто год з дня нараджэння Герцэна. Ушаноўвае яго ўся ліберальная Расія, клапатліва абмінаючы сур‘ёзныя пытанні соцыялізма, старанна ўтойваючы, чым адрозніваўся ''рэволюцыянер'' Герцэн ад ліберала. Памінае Герцэна і правы друк, хлусліва ўпэўніваючы, што Герцэн адрокся пад канец жыцця ад рэволюцыі. А ў загранічных, ліберальных і народніцкіх, прамовах аб Герцэне пануе фраза і фраза.</br> {{Водступ|2|em}}Рабочая партыя павінна памянуць Герцэна не дзеля абыватальскага славаслоўя, а для ўсведамлення сваіх задач, для ўсведамлення сапраўднага гістарычнага месца пісьменніка, які адыграў вялікую ролю ў падрыхтоўцы рускай рэволюцыі.</br> {{Водступ|2|em}}Герцэн належаў да пакалення дваранскіх, памешчыцкіх рэволюцыянераў першай паловы мінулага стагоддзя. Дваране далі Расіі Біронаў і Аракчэевых, безліч „п‘яных афіцэраў, забіяк, карцёжных ігракоў, герояў ярмарак, псароў, драчуноў, катаў, серальнікаў“, ды прыгожадушных Манілавых. „І паміж імі — пісаў Герцэн — развіліся людзі 14 снежня, фаланга герояў, выкармленых, як Ромул і Рэм, малаком дзікага звера… Гэта нейкія волаты, кованыя з чыстай сталі з галавы да ног, воіны-спадвіжнікі, якія вышлі свядома на яўную пагібель, каб разбудзіць да новага жыцця маладое пакаленне і ачысціць дзяцей, народжаных у асяроддзі катаў і рабалепнасці“.</br> {{Водступ|2|em}}Да ліку такіх дзяцей належаў Герцэн. Паўстанне дзекабрыстаў разбудзіла і „ачысціла“ яго. У прыгоннай Расіі 40-х гадоў XIX стагоддзя ён здолеў падняцца на такую вышыню, што стаў на ўзровень з найвялікшымі мысліцелямі свайго часу. Ён засвоіў дыялектыку Гегеля. Ён зразумеў, што яна ўяўляе з сябе „алгебру рэволюцыі“. Ён пайшоў далей Гегеля, да матэрыялізма, следам за Фейербахам, Першае з „Пісем аб вывучэнні прыроды“, — „Эмпірыя і ідэалізм“, — напісанае ў 1844 годзе, паказвае нам мысліцеля, які, нават цяпер, галавой вышэй за бездань сучасных прыродадаследчыкаў-эмпірыкаў і процьмы цяперашніх філосафаў, ідзалістаў і поўідэалістаў. Герцэн шчыльна падышоў да дыялектычнага матэрыялізма і спыніўся перад — гістарычным матэрыялізмам.</br> {{Водступ|2|em}}Гэты „прыпынак“ і выклікаў духоўны крах Герцэна пасля паражэння рэволюцыі 1848 г. Герцэн пакінуў ужо Расію і назіраў гэтую рэволюцыю непасрэдна. Ён быў тады дэмакратам, рэволюцыянерам, соцыялістам. Але яго „соцыялізм“ належаў да ліку тых незлічоных у эпоху 48-га года форм і разнавіднасцей буржуазнага і дробнабуржуазнага соцыялізма, якія былі канчаткова забіты чэрвеньскімі днямі. Па сутнасці, гэта быў зусім не соцыялізм, а прыгожадушная фраза, добрая мара, у якую апранала сваю ''тагочасную'' рэволюцыйнасць буржуазная дэмакратыя, а таксама пролетарыят, які не вызваліўся з-пад яе ўплыву.</br> {{Водступ|2|em}}Духоўны крах Герцэна, яго глыбокі скептыцызм і песімізм пасля 1848 года быў крахам буржуазных ілюзій у соцыялізме. Духоўная драма Герцэна была параджэннем і адлюстраваннем той сусветнагістарычнай<noinclude></noinclude> 16tr0l0brbvo9oom17ic2zfbahrliyq 14 126314 295456 292007 2026-08-15T17:51:37Z Gleb Leo 2440 295456 wikitext text/x-wiki {{Зьвязаныя праекты}}{{Вікіпэдыя|Першая Балканская вайна|Першая Балканская вайна}} [[Катэгорыя:Балканскія войны]] 3w7xaf4x2e7if5h5d9444fbw3g0eu7b 104 127776 295461 295296 2026-08-15T18:27:56Z Gabix 3485 295461 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|{{разьбіўка|ASOBY:}}}}</center> {{block center/s}} 1){{gap|0.5em}}{{разьбіўка|Jury}} Drobny, abšarnik, 40 h.</br> 2){{gap|0.5em}}{{разьбіўка|Aŭheńnia}}, jaho żonka, 37 h.</br> 3){{gap|0.5em}}{{разьбіўка|Aleksandra}}, jaho kachanka, 25 h.</br> 4){{gap|0.5em}}{{разьбіўка|Niańka}}.</br> 5){{gap|0.5em}}{{разьбіўка|Marysia}}, pakajoŭka.</br> 6){{gap|0.5em}}{{разьбіўка|Waźnica}}. <center>Pryhoža prybrany pakoj — straŭnia. Troje dźwiarej:</br>naprawa, nalewa i prosta.</center> {{block center/e}}<noinclude></noinclude> 8wco1qa7xmevxv1soh2fqbjjpjjdjec 104 127809 295468 295419 2026-08-15T20:11:59Z RAleh111 4658 295468 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Bożaje"/>{{перанос канец|kaścio|łam}} niepryjacielaŭ hetaj tajnicy naszaj Swiatoj Wiery i dla taho, kab Pan Jezus, utajany u Hostyi, pabłahasławiŭ damy, placy i wulicy, praz katoryje idzie pracesija.</br> {{gap|1.5em}}Paczatki 4-ch Ewanelijoŭ piajucca, kab pakazać, szto my wierym u tyja praŭdy, jakich nawuczajuć nas hetyja Ewanelii, a katoryja Pan Jezus kazaŭ apastołam rasszyrać pa ŭsim świecie. {{справа|''B.{{gap|1.5em}}}} {{накіравальная рыса|5em|height=1px}} <section end="Bożaje"/> <section begin="Kaścielnyja"/>{{c|'''Kaścielnyja wiedamaści.|памер=160%}} <center>{{larger|'''Pryjezd Biskupa.}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}W. Pr. ks. biskup Karaś s Sejn pryjeżdżaŭ u Wilniu wyświenczać klerykoŭ.</br> {{gap|1.5em}}Na dyakanoŭ wyswiańciŭ: Kazimiera Borzymu, Jazepa Brejwu, Antoniaha Jaskiela, Jazepa Mincewicza, Aleksandru Swerpela, Jana Bruzhu, Jazepa Hryhonisa, Kazimiera Piłucia, Jazepa Reszecia, Jakuba Zdanowicza, Alfonsa Zienkiewicza, Piotru Żarnoŭskaha, Jazepa Bajku i Wiktara Szutowicza.</br> {{gap|1.5em}}Na subdyakanoŭ wyświańciŭ: Andreja Cikotu, Teofila Pryszmonta i Henryka Wojniusza.</br> {{gap|1.5em}}Nikatoryje s pamiż klerykoŭ atrymali niżejszyja świanceńnia.</br> {{gap|1.5em}}U katedralnym kaściele na Uniebaustupleńnie P. Jezusa i ŭ niadzielu biskup pabiermawaŭ szmat maładziaży.</br> {{gap|1.5em}}16-ho czerwienia hetyż biskup maje iznoŭ pryjechać u Wilniu wyświeńczywać klerykoŭ na ksiandzoŭ. <center>{{larger|'''Pieramieny u duchawienstwie.}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}Pa zahadu W. Pr. Administratara dyecezii ks. Michalkiewicza — ks. Kazimier Lesiewicz naznaczajecca na wikaraho ŭ Ejszyszki; ks. Lawon Petkiel — na wikaraho da Twerecza; ks. Karol Humbaragis s Szyrwintaŭ — na wikaraho ŭ Kalwaryju pad Wilniaj; a ks. Jazep Kancler s Kalwaryi — na wikaraho da Szyrwintaŭ. <center>{{larger|'''Zabarona pracesij.}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}Wilenski hubernatar zabaraniŭ adbywać pracesji ŭsim prychodziaczym sa starany z druhich miejscoŭ u Wilniu. Heta bytcam dziela taho, szto ŭ Wilni zawialisia swarki miż Palakami i Litwinami.</br> {{gap|1.5em}}Takaja zabarona budzie trywać datul, pokul ni naładzicca miż hetymi narodami zhoda. <center>{{larger|'''Kaścioł Serca P. Jezusa.}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}Na pierszy dzień Zialonych światkoŭ mielisia paświencać kamień wuhławy pad zakładku nowaho kaściołu Serca Pana Jezusa u Wilni.</br> {{gap|1.5em}}Tymczasam ŭłaści zahadali, kab kamitet budowy kaściołu pałażyŭ u hasudarstwieny bank stolki hroszy, kolki maje pa planu kasztawać usia budowa kaściołu t. j. bolsz sotki tysiaczaŭ rubl., a pakul szto pałożeno tolki tysiaczaŭ 60, dyj apracza taho na kuplu placu addali 38 tys., dyk i niedachwat niewialiki, a usioż-tki zakładku zabaranili. <center>{{larger|'''Sprawa ks. Sienkiewicza.}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}Pskoǔski akrużny sud prysudziǔ ksiandza J. Sienkiewicza z Wilni na 4 hady u adsiedku za pieradruk u hazecie „Przyjaciel“ staćci z zahranicznaj hazety katalickaj, u katoraj bytcam było sztoś skazana na prawasłaǔnuju wieru. Hety pryhawor użo uwajszoŭ u zakonnuju siłu, dyk sudziebnaje naczalstwo zahadało arysztawać ks. Sienkiewicza i pasadzić u turmu. Ale pa zakonu — ksiondz pawinien adbywać karu nie ǔ turmie, a ǔ klasztary, dyk Administratar dyecezii padaŭ prakuroru pratest proci niezakonnaho pastupku ǔłaści. Hety pratest pryznali sprawiadliwym i ks. Sienkiewicza zaraz że wypuścili na wolu. <center>{{larger|'''Konsekracija biskupa.}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}9-ho czerwienia ŭ Pieciarburzie adbudzicca ŭ kaściele św. Kaciaryny konsekracija na biskupa ks. Al. Kakoŭskaho, naznaczenaho arcybiskupam u Warszawie. Konsekrataram budzie W. Pr. ks. biskup Ździtowiecki z Wracłaŭka, ŭ asyście biskupoŭ ks. Cieplaka w Pieciarburhu i ks. Zarnawieckaho z Żytomira. {{накіравальная рыса|5em|height=1px}} <section end="Kaścielnyja"/> <section begin="Szto"/>{{c|'''Szto czuwać.|памер=160%}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-1em"></div> <center>{{larger|{{разьбіўка|'''Pażary}}.}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}'''U miast. Mikuliczy,''' Minsk. hub. Ihum p. zhareło 40 chat i carkwa. U ahni zhinuło dzicianio.</br> {{gap|1.5em}}'''U w. Puchowiczy,''' Minsk. h. Mazyrsk. p. zhareło 54 budyniny, a z imi i troje ludziej, pamiż katorych adzin mieǔ 100 hadoǔ.</br> {{gap|1.5em}}'''U w. Aziory,''' Mahil. h. Czyrykoǔsk. p. zhareło 157 chat; straty padliczajuć na tysiaczoŭ 57 rubl.</br> <section end="Szto"/><noinclude></noinclude> pg9aoi5ens5lxygk3eu8a7d1klvu9qv 0 127815 295447 295406 2026-08-15T17:30:23Z Gleb Leo 2440 295447 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Biełarus. № 17 | безаўтара = | год = 6 чэрвеня 1913 году | пераклад = | секцыя = Газэта | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/16|№ 16]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1913/18|№ 18]] | анатацыі = }} <pages index="Biełarus. 1913. № 17.pdf" from="1" to="1" onlysection="Верхавіна" /> * ''[[Аўтар:Андрэй Зязюля|A. Ziaziula]]''. [[Biełarus (1913)/1913/17/Żyto krasuje|Żyto krasuje]] * ''[[Аўтар:Яська Ратай|Jaśka Rataj]]''. [[Biełarus (1913)/1913/17/Miesiac|Miesiac]] * ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Hrymot]]''. [[Biełarus (1913)/1913/17/Z uwahaj jak budzisz…|⁂ (Z uwahaj jak budzisz…)]] * ''[[Аўтар:Баляслаў Пачопка|B]]''. [[Biełarus (1913)/1913/17/Bożaje Cieła|Bożaje Cieła]] * '''[[Biełarus (1913)/1913/17/Kaścielnyja wiedamaści|Kaścielnyja wiedamaści]]''' * '''[[Biełarus (1913)/1913/17/Szto czuwać|Szto czuwać]]''' * '''Piszuć da nas.''' ** ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|J…]]'' [[Biełarus (1913)/1913/17/Piszuć da nas/Masary|Masary]] ** ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|J—k]]''. [[Biełarus (1913)/1913/17/Piszuć da nas/M. Krewa|M. Krewa]] ** ''[[Аўтар:Стары Улас|Stary Ułas]]''. [[Biełarus (1913)/1913/17/Piszuć da nas/M. Wałożyn|M. Wałożyn]] ** ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Tutejszy]]''. [[Biełarus (1913)/1913/17/Piszuć da nas/W. Hudzi|W. Hudzi]] * '''[[Biełarus (1913)/1913/17/Wiestki z zahranicy|Wiestki z zahranicy]]''' * ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Lo—nik]]''. '''[[Biełarus (1913)/1913/17/Nasza haspadarka|Nasza haspadarka]]''' * ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Wat—ka]]''. [[Biełarus (1913)/1913/17/Nasza haspadarka/Suszka siena|Suszka siena]] * '''[[Biełarus (1913)/1913/17/Usiaczyna|Usiaczyna]]''' * [[Biełarus (1913)/1913/17/Usiaczyna/Zahadki|Zahadki]] * [[Biełarus (1913)/1913/17/Usiaczyna/Żarty i prykazki|Żarty i prykazki]] * [[Biełarus (1913)/1913/17/Swaja poczta|Swaja poczta]] <pages index="Biełarus. 1913. № 17.pdf" from="8" to="8" onlysection="Рэдактар" /> {{PD-Расейская імпэрыя}} eib3c7p06esycg1fv4xeba9zjbzii6w 104 127830 295435 2026-08-15T13:50:08Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}'''M. Krewa,''' Wilen. h., Aszmian. paw. Paczynajuczy ad 1905 hodu, ażno da sioletniaha — sielanie Kreǔskaj wołaści prawili darohu kożny proci swajho pola. Siolitaż wiarnulisia iznoŭ staryje paradki: sielanam zahadywajuć prawić darohu i miż skarbowaj, dy panskaj ziamli. Nikatorym treba iści na papraǔku swajho uczastku darohi za wiorst 14–16. Bajuć ludzi, szto jak mużyki naprawiać hety raz darohu, dyk kazna zabiare jaje pad sw...» 295435 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}'''M. Krewa,''' Wilen. h., Aszmian. paw. Paczynajuczy ad 1905 hodu, ażno da sioletniaha — sielanie Kreǔskaj wołaści prawili darohu kożny proci swajho pola. Siolitaż wiarnulisia iznoŭ staryje paradki: sielanam zahadywajuć prawić darohu i miż skarbowaj, dy panskaj ziamli. Nikatorym treba iści na papraǔku swajho uczastku darohi za wiorst 14–16. Bajuć ludzi, szto jak mużyki naprawiać hety raz darohu, dyk kazna zabiare jaje pad swaju apieku, znaczycca tady kazna budzie użo sama prawić darohi. Ci praŭda heta — chto zhadaje, a tymczasam ciahanina i ściorka czasu straszennyja. {{справа|''J–k.{{gap|1.5em}}}} {{gap|1.5em}}'''M. Wałożyn,''' Wilensk. hub. Aszmiansk. paw. Hetymi dniami kala nas było niekalki, nieszczaśliwych zdareńniaǔ. U wioscy Żuraŭcoch nałażyǔ na siabie ruki adzin małady czaławiek. Jon, pahnaǔszysia za pasaham, ażaniǔsia u miasajedzie, bo jamu cieść abiecaŭ dać dźwie dziesianciny ziamli pasahu. Tym czasam jak u nas każuć: „abiecanka cacanka, a durnomu radaść“.</br> {{gap|1.5em}}Hetak było i tut. Żonku jon dastaŭ nieǔdałaju, s tajej ziamloj jeszcze paradku niebyło nijakoha, a tut jak na złość sielskaja maładzież u woczy lezie; dyk jon nalizaǔszysia ŭ Wałożyni paradna „kazionki“, pryjszoŭ damoŭ, nasypaŭ poǔ rulki porachu, szrotu, a na wierch ussadziŭ kulu, wyjszoŭ za humno, dy i upakawaŭ sabie u hrudzi.</br> {{gap|1.5em}}U wioscy '''Zamaścianach''' byǔ wialiki pażar: zhareła 22 chaty z usimi haspadarskimi budynkami, i choć heta wioska lażyć na samym bierazie raki Biarozy, ale ŭ hetu susz, dy pry takoj huszczy budynkaŭ, jak heta ǔ nas ciapier wiadziecca pry praklataj szachaŭnicy, niamożna było dać nijakoha ratunku i tolki tady ahoń uniaŭsia, jak prypiorsia da prahonki. A jeszcze, jak na biadu, niabyło mużczynaŭ doma, bo ciapier u nas prawiać darohi, dyk usich honiać na kalejku. Da ahniu kinulisia ǔsie chto tolki moh, adny ratawać, a druhije dla cikaŭności, ot jak heta i zaǔsiady pry pażarach.</br> {{gap|1.5em}}Dyk hetak sama i z wioski Krażyna, katoraja lażyć na druhim bierazie r. Biarozy, ŭziali ludzi pierabiracca na czaŭnoch praz raku da pażaru, i u adzin nie samawity czowień sieło troch dzieŭczat i adzin chłapiec; czaŭnok byŭ niewialiki i niamoh utrymać na wadzie ŭsiaho ciżaru, dyk paczaŭ siorbać wadu, a ǔ paławinie raki staŭ tanuć. Paczaŭsia kryk i lament i pakul daśpieli im na ratunak, dyk chłapiec sam wypłyǔ, dwoch dzieŭczat wyratawali, a trejciuju — 19 hadoǔ dziaŭczynu dastali ǔżo niażywuju.</br> {{gap|1.5em}}Trudna apisać hora biednych paharelcaŭ i hora nieszczaśliwych baćkoŭ dziaŭczyny; zrazumieje chiba heta nasz brat sielanin, szto znaczyć baćkom stracić swaju daczku–rabotnicu!</br> {{gap|1.5em}}Braty Biełarusy! Kidajmo staryje naszy paradki, a pierachodźmo bardziej na chutary: budzie miensz nieszczaścia, a karyści mnoha! {{справа|''Stary Ułas.{{gap|1.5em}}}} {{gap|1.5em}}'''W. Hudzi,''' Wilensk. hub. i paw. Rukojnskaj woł. Jeszcze ǔ marcy miesiacy hetaho hodu niejkije złydni prybraŭszysia s panska, pryciahnulisia ǔ naszu wiosku i paczali nahawarywać naszych sielanaŭ, kab tyje zapisywalisia ŭ nich na niejkija duża dobryja haspadarskija, zahranicznyja maszyny, katoryja hetyje panki abiecalisia wysłać z zahranicy tamu, chto daść im ciapier zadatak — rubloŭ 3–5. Hetkimi abiecankami u adnych Hudzioch sabrali jany rubloǔ z 20, dy i pa druhich wioskach naszaj wołaści pażywilisia nia zhorsz; a ab maszynach i pa siahoniaszni dzień, jak ni czuwać tak ni czuwać…</br> {{gap|1.5em}}Jak-ni-jak, a krychu soramna naszamu bratu, szto tak papaŭsia, dyk ciapier siedziać i maŭczać, zuby ściaŭszy.</br> {{gap|1.5em}}Kali-ż my wyraściem?.. {{справа|''Tutejszy.{{gap|1.5em}}}} {{накіравальная рыса|5em|height=1px}} {{c|'''Wiestki z zahranicy.|памер=160%}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-1em"></div> <center>{{larger|'''Bałkany.}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}Pamiż byǔszymi sławianskimi sajuźnikami nieszta anijak nia może naładzicca zhoda. Kożny z ich wojska swajo trymaje pad arużzem — na pahatowie. Kali da czaho i dojdzie, to, zdajecca, Serbam pojduć na padmohu Hreki, a mo i jeszcze jaki chaŭruśnik nojdziecca, kab razam z usich bakoŭ skubianuć Bałha- ryju…</br> {{gap|1.5em}}Kab nie dapuścić do hetaj skubaniny, Rasieja padradżajecca pahadzić niedaŭnych sajuźnikoŭ, a ciapierasznich worahoǔ. Zhadżajucca na heta i sajuźniki, nawat niby to cieszacca z hetaho, tolki… woś usia i bieda z hetymi „tolki“… Kożny sojuźnik prystupaje da zhody kali ''tolki'' prysudziać jamu toje, czaho jon sam chocze. Woś tut i raźbiarysia z hetkimi padsudnymi — dahadzi im usim!…</br><noinclude></noinclude> lai0b3vgwdvw2q3ni7cf1a0m9jpa4rw 295439 295435 2026-08-15T17:16:00Z Gleb Leo 2440 295439 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Krewa"/>{{gap|1.5em}}'''M. Krewa,''' Wilen. h., Aszmian. paw. Paczynajuczy ad 1905 hodu, ażno da sioletniaha — sielanie Kreǔskaj wołaści prawili darohu kożny proci swajho pola. Siolitaż wiarnulisia iznoŭ staryje paradki: sielanam zahadywajuć prawić darohu i miż skarbowaj, dy panskaj ziamli. Nikatorym treba iści na papraǔku swajho uczastku darohi za wiorst 14–16. Bajuć ludzi, szto jak mużyki naprawiać hety raz darohu, dyk kazna zabiare jaje pad swaju apieku, znaczycca tady kazna budzie użo sama prawić darohi. Ci praŭda heta — chto zhadaje, a tymczasam ciahanina i ściorka czasu straszennyja. {{справа|''J–k.{{gap|1.5em}}}} <section end="Krewa"/> <section begin="Wałożyn"/>{{gap|1.5em}}'''M. Wałożyn,''' Wilensk. hub. Aszmiansk. paw. Hetymi dniami kala nas było niekalki, nieszczaśliwych zdareńniaǔ. U wioscy Żuraŭcoch nałażyǔ na siabie ruki adzin małady czaławiek. Jon, pahnaǔszysia za pasaham, ażaniǔsia u miasajedzie, bo jamu cieść abiecaŭ dać dźwie dziesianciny ziamli pasahu. Tym czasam jak u nas każuć: „abiecanka cacanka, a durnomu radaść“.</br> {{gap|1.5em}}Hetak było i tut. Żonku jon dastaŭ nieǔdałaju, s tajej ziamloj jeszcze paradku niebyło nijakoha, a tut jak na złość sielskaja maładzież u woczy lezie; dyk jon nalizaǔszysia ŭ Wałożyni paradna „kazionki“, pryjszoŭ damoŭ, nasypaŭ poǔ rulki porachu, szrotu, a na wierch ussadziŭ kulu, wyjszoŭ za humno, dy i upakawaŭ sabie u hrudzi.</br> {{gap|1.5em}}U wioscy '''Zamaścianach''' byǔ wialiki pażar: zhareła 22 chaty z usimi haspadarskimi budynkami, i choć heta wioska lażyć na samym bierazie raki Biarozy, ale ŭ hetu susz, dy pry takoj huszczy budynkaŭ, jak heta ǔ nas ciapier wiadziecca pry praklataj szachaŭnicy, niamożna było dać nijakoha ratunku i tolki tady ahoń uniaŭsia, jak prypiorsia da prahonki. A jeszcze, jak na biadu, niabyło mużczynaŭ doma, bo ciapier u nas prawiać darohi, dyk usich honiać na kalejku. Da ahniu kinulisia ǔsie chto tolki moh, adny ratawać, a druhije dla cikaŭności, ot jak heta i zaǔsiady pry pażarach.</br> {{gap|1.5em}}Dyk hetak sama i z wioski Krażyna, katoraja lażyć na druhim bierazie r. Biarozy, ŭziali ludzi pierabiracca na czaŭnoch praz raku da pażaru, i u adzin nie samawity czowień sieło troch dzieŭczat i adzin chłapiec; czaŭnok byŭ niewialiki i niamoh utrymać na wadzie ŭsiaho ciżaru, dyk paczaŭ siorbać wadu, a ǔ paławinie raki staŭ tanuć. Paczaŭsia kryk i lament i pakul daśpieli im na ratunak, dyk chłapiec sam wypłyǔ, dwoch dzieŭczat wyratawali, a trejciuju — 19 hadoǔ dziaŭczynu dastali ǔżo niażywuju.</br> {{gap|1.5em}}Trudna apisać hora biednych paharelcaŭ i hora nieszczaśliwych baćkoŭ dziaŭczyny; zrazumieje chiba heta nasz brat sielanin, szto znaczyć baćkom stracić swaju daczku–rabotnicu!</br> {{gap|1.5em}}Braty Biełarusy! Kidajmo staryje naszy paradki, a pierachodźmo bardziej na chutary: budzie miensz nieszczaścia, a karyści mnoha! {{справа|''Stary Ułas.{{gap|1.5em}}}} <section end="Wałożyn"/> <section begin="Hudzi"/>{{gap|1.5em}}'''W. Hudzi,''' Wilensk. hub. i paw. Rukojnskaj woł. Jeszcze ǔ marcy miesiacy hetaho hodu niejkije złydni prybraŭszysia s panska, pryciahnulisia ǔ naszu wiosku i paczali nahawarywać naszych sielanaŭ, kab tyje zapisywalisia ŭ nich na niejkija duża dobryja haspadarskija, zahranicznyja maszyny, katoryja hetyje panki abiecalisia wysłać z zahranicy tamu, chto daść im ciapier zadatak — rubloŭ 3–5. Hetkimi abiecankami u adnych Hudzioch sabrali jany rubloǔ z 20, dy i pa druhich wioskach naszaj wołaści pażywilisia nia zhorsz; a ab maszynach i pa siahoniaszni dzień, jak ni czuwać tak ni czuwać…</br> {{gap|1.5em}}Jak-ni-jak, a krychu soramna naszamu bratu, szto tak papaŭsia, dyk ciapier siedziać i maŭczać, zuby ściaŭszy.</br> {{gap|1.5em}}Kali-ż my wyraściem?.. {{справа|''Tutejszy.{{gap|1.5em}}}} {{накіравальная рыса|5em|height=1px}} <section end="Hudzi"/> <section begin="Wiestki"/>{{c|'''Wiestki z zahranicy.|памер=160%}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-1em"></div> <center>{{larger|'''Bałkany.}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}Pamiż byǔszymi sławianskimi sajuźnikami nieszta anijak nia może naładzicca zhoda. Kożny z ich wojska swajo trymaje pad arużzem — na pahatowie. Kali da czaho i dojdzie, to, zdajecca, Serbam pojduć na padmohu Hreki, a mo i jeszcze jaki chaŭruśnik nojdziecca, kab razam z usich bakoŭ skubianuć Bałha- ryju…</br> {{gap|1.5em}}Kab nie dapuścić do hetaj skubaniny, Rasieja padradżajecca pahadzić niedaŭnych sajuźnikoŭ, a ciapierasznich worahoǔ. Zhadżajucca na heta i sajuźniki, nawat niby to cieszacca z hetaho, tolki… woś usia i bieda z hetymi „tolki“… Kożny sojuźnik prystupaje da zhody kali ''tolki'' prysudziać jamu toje, czaho jon sam chocze. Woś tut i raźbiarysia z hetkimi padsudnymi — dahadzi im usim!…</br> <section end="Wiestki"/><noinclude></noinclude> fj64zph6380diwws6e1zn786hbuahgt 104 127831 295436 2026-08-15T15:27:14Z RAleh111 4658 /* Праблематычная */ 295436 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="RAleh111" /></noinclude> <center>'''Tureczczyna.</center> {{gap|1.5em}}Prychilniki starych paradkaŭ zabili wialikaho wezyra tureckaho — Machmuda. Paczalisia straszennyje aryszty. Papałosia u spiskach szmat ważniejszych tureckich czynoŭnikoŭ, hienierałaŭ, ziaci sułtana i dr. Arysztawali kala paŭtary tysiaczy dusz. Usie jany pojduć pad wajenny sud. <center>'''Persija.</center> {{gap|1.5em}}U Persii paczałasia czuma. <center>'''Italija.</center> {{gap|1.5em}}Apracza ŭ żaleznadarožnikoŭ, telehrafnych i pacztowych czynoŭnikoŭ, paczałasia ahulnaja zabastoŭka. <center>'''Aposznija wiestki.</center> {{gap|1.5em}}Pamiz Bałharami i Serbami ŭżo dajszło da bitwy. Bilisia hadziny dźwie. Serby adstupili. {{накіравальная рыса|5em|height=1px}} {{c|''Nasza haspadarka.|памер=160%}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-1.5em"></div> {{gap|1.5em}}Kożnaja sienażać — ci to bałotnaja, ci siǔcawataja, ci nawat murożnaja — baicca pierastoju, bo tracić swaju wartaść, ale najbolsz szkodzie pierastoj kaniuszynie, dyj roznym mieszankam, jakija ciapier skroś użo paczynajuć zasiewać naszy sielanie.</br> {{gap|1.5em}}Kaniuszyna, kali jaje manimsia źbirać na zialony korm, a nie na nasieńnie, aby tolki zakrasawała — samaja para bracca za kasu i nie zważajuczy na toja, szto, hetkuju maładuju trawinu wysuszyǔszy, budzie wialiki ǔpadak, treba śpieszacca abłażyć jaje ǔsiu.</br> {{gap|1.5em}}Na wohuł biaruczy, kaniuszyna nawat dobra-ǔ paru sabranaja i wysuszenaja kudy miensz warta na korm, czym dobry muroh. Usia pażyǔnaść kaniuszyny znajchodzicca ǔ jaje kwietkach, listoczkach i ǔtych drobnieńkich, cienieńkich huczkoch, jakije iduć u baki ad hłaǔnaho cybuka. Sam-że cybuk zusim mała czaho wart. Dyk woś, kali kaniuszyna ǔdałaja, hustaja, to jana skora wylehaje, a jaje samyja smaczniejszyja i dalikatniejszyja czastki, a jakich my uspaminali, padhniwajuć, a zastajucca tolki samyje cybuki i dzienia-nia-dzie na wiarchu krasaczka. Hetki korm sam pa sabie, razumiejecca, zusim mała maje pażywy i wartaści; kali nawat zrezać jaho na sieczku, to treba dobra abmieszywać, kab żywioła jaho zjeła.</br> {{gap|1.5em}}Szmat chto razam s kaniuszynaj siejeć cimafiejku. Robiać heta dziela taho, szto piersz-na-piersz kaniuszyna nie tak wylehaje, bo maje takoje-siakoje apiryszcze, a pa druhoje, szto cimafiejku usielakaja żywioła achwatniej jeść, czym kaniuszynu.</br> {{gap|1.5em}}Mnie dawiałosia baczyć takuju probu. Zimoj u adnaho haspadara zakinuli koniam pa dwa niewialikije achapki — z asobku adnej kaniuszyny, i tak sama z asobku adnej cimafiejki. Jak adno, tak i druhoje siena było sabrana wielmi dobra: maładoje, dyj zialonaje, i woś usie koni azialisia spiersza za cimafiejku. Toje samaje było i z rahataj skacinaj. Z hetaho widać, szto cimafiejku ci to adnu, ci nawat lepsz s kaniuszynaj, a siejać warta. (Biarecca cimafiejki czaćwiertaja, a to i trejciaja czaść). Treba tolki wiedać, szto cimafiejka bujniej razrastajecca na druhim hadu, czym na pierszym, dyk, znaczycca, wielmi karystna jana tam, dzie i kaniuszynu pakidajem na druhabodniuju kaśbu.</br> {{gap|1.5em}}Ale, kali pasiejana cimafiejka — adna, ci choć-by s kaniuszynaj, ci tak u jakoj mieszancy, to czas kaśby treba pilnawać, jak swajo woka. Barani Boże dasi cimafiejcy adkrasawać — prapaǔ uwieś korm za niszto. Adkrasawaǔszaja cimafiejka robicca takaja ćwiordaja, szto nawat rukami trudna jaje razarwać i tady koni, ci rahataja żywioła budzie jaje jeści chiba tolki z hoładu.</br> {{gap|1.5em}}Roznyja inszyja trawy, ci to pasiejanyja sami saboj, ci to a mieszaney, jak wyka, seradela, pialuszka i t. p. zazwy- cza) siejucca u papary i zbirać ich tre- ba zaŭsiody tolki u samaj krasie. Tut użo treba śpieszacca s kasboj nia tolki dziela taho, kab sabrać lepszaje siena, ale i dziela taho, kab sabrać paśla ich lepszaje żyto. Ro sie hetyja trawy, ka- li skoszeny u krasie pakul nie zawia- żecca nasiennie-nawat prawiać ziamlu; ale, kali pahaliszsia sabrać sparniejszaho na woka siena, t. j. kali takija trawy paczniesz śpialić, kab miensz pry susz- cy było upadku, to tady hetkija trawy, ci mieszanki wypałaskiwajuć ziamlu in żyta paśla pierastojanaj trawy-dobraho nie spadziewacca.</br> {{gap|1.5em}} Adnym słowam, z jakoha-b boku nie hlanué, pokazywaje adusiul, szto tolki rannaja kaśba daje praŭdziwuju karyść haspadaru. Bo jeszcze treba uziać pad uwahu i samy czas swabadniejszy, jaki bywaje zaraz-że pasla taho, jak upra- wiszsia s siaŭboj, dy pakul nie naśpieje snop. Praŭda, szto tut pilnaja rabota i kala paparu, ale úžo lepsz zahon, dru-<noinclude></noinclude> 0bib0h5xyu7fy5csdlm2rfoijf8kpm7 295437 295436 2026-08-15T17:04:11Z RAleh111 4658 /* Не вычытаная */ 295437 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>'''Tureczczyna.</center> {{gap|1.5em}}Prychilniki starych paradkaŭ zabili wialikaho wezyra tureckaho — Machmuda. Paczalisia straszennyje aryszty. Papałosia u spiskach szmat ważniejszych tureckich czynoŭnikoŭ, hienierałaŭ, ziaci sułtana i dr. Arysztawali kala paŭtary tysiaczy dusz. Usie jany pojduć pad wajenny sud. <center>'''Persija.</center> {{gap|1.5em}}U Persii paczałasia czuma. <center>'''Italija.</center> {{gap|1.5em}}Apracza ŭ żaleznadarožnikoŭ, telehrafnych i pacztowych czynoŭnikoŭ, paczałasia ahulnaja zabastoŭka. <center>'''Aposznija wiestki.</center> {{gap|1.5em}}Pamiz Bałharami i Serbami ŭżo dajszło da bitwy. Bilisia hadziny dźwie. Serby adstupili. {{накіравальная рыса|5em|height=1px}} {{c|''Nasza haspadarka.|памер=160%}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-1.5em"></div> {{gap|1.5em}}Kożnaja sienażać — ci to bałotnaja, ci siǔcawataja, ci nawat murożnaja — baicca pierastoju, bo tracić swaju wartaść, ale najbolsz szkodzie pierastoj kaniuszynie, dyj roznym mieszankam, jakija ciapier skroś użo paczynajuć zasiewać naszy sielanie.</br> {{gap|1.5em}}Kaniuszyna, kali jaje manimsia źbirać na zialony korm, a nie na nasieńnie, aby tolki zakrasawała — samaja para bracca za kasu i nie zważajuczy na toja, szto, hetkuju maładuju trawinu wysuszyǔszy, budzie wialiki ǔpadak, treba śpieszacca abłażyć jaje ǔsiu.</br> {{gap|1.5em}}Na wohuł biaruczy, kaniuszyna nawat dobra-ǔ paru sabranaja i wysuszenaja kudy miensz warta na korm, czym dobry muroh. Usia pażyǔnaść kaniuszyny znajchodzicca ǔ jaje kwietkach, listoczkach i ǔtych drobnieńkich, cienieńkich huczkoch, jakije iduć u baki ad hłaǔnaho cybuka. Sam-że cybuk zusim mała czaho wart. Dyk woś, kali kaniuszyna ǔdałaja, hustaja, to jana skora wylehaje, a jaje samyja smaczniejszyja i dalikatniejszyja czastki, a jakich my uspaminali, padhniwajuć, a zastajucca tolki samyje cybuki i dzienia-nia-dzie na wiarchu krasaczka. Hetki korm sam pa sabie, razumiejecca, zusim mała maje pażywy i wartaści; kali nawat zrezać jaho na sieczku, to treba dobra abmieszywać, kab żywioła jaho zjeła.</br> {{gap|1.5em}}Szmat chto razam s kaniuszynaj siejeć cimafiejku. Robiać heta dziela taho, szto piersz-na-piersz kaniuszyna nie tak wylehaje, bo maje takoje-siakoje apiryszcze, a pa druhoje, szto cimafiejku usielakaja żywioła achwatniej jeść, czym kaniuszynu.</br> {{gap|1.5em}}Mnie dawiałosia baczyć takuju probu. Zimoj u adnaho haspadara zakinuli koniam pa dwa niewialikije achapki — z asobku adnej kaniuszyny, i tak sama z asobku adnej cimafiejki. Jak adno, tak i druhoje siena było sabrana wielmi dobra: maładoje, dyj zialonaje, i woś usie koni azialisia spiersza za cimafiejku. Toje samaje było i z rahataj skacinaj. Z hetaho widać, szto cimafiejku ci to adnu, ci nawat lepsz s kaniuszynaj, a siejać warta. (Biarecca cimafiejki czaćwiertaja, a to i trejciaja czaść). Treba tolki wiedać, szto cimafiejka bujniej razrastajecca na druhim hadu, czym na pierszym, dyk, znaczycca, wielmi karystna jana tam, dzie i kaniuszynu pakidajem na druhabodniuju kaśbu.</br> {{gap|1.5em}}Ale, kali pasiejana cimafiejka — adna, ci choć-by s kaniuszynaj, ci tak u jakoj mieszancy, to czas kaśby treba pilnawać, jak swajo woka. Barani Boże dasi cimafiejcy adkrasawać — prapaǔ uwieś korm za niszto. Adkrasawaǔszaja cimafiejka robicca takaja ćwiordaja, szto nawat rukami trudna jaje razarwać i tady koni, ci rahataja żywioła budzie jaje jeści chiba tolki z hoładu.</br> {{gap|1.5em}}Roznyja inszyja trawy, ci to pasiejanyja sami saboj, ci to ǔ mieszancy, jak wyka, seradela, pialuszka i t. p. zazwyczaj siejucca u papary i zbirać ich treba zaŭsiody tolki u samaj krasie. Tut użo treba śpieszacca s kaśboj nia tolki dziela taho, kab sabrać lepszaje siena, ale i dziela taho, kab sabrać paśla ich lepszaje żyto. Bo ǔsie hetyja trawy, kali skoszeny u krasie — pakul nie zawiażecca nasieńnie — nawat prawiać ziamlu; ale, kali pahaliszsia sabrać sparniejszaho na woka siena, t. j. kali takija trawy paczniesz śpialić, kab miensz pry suszcy było upadku, to tady hetkija trawy, ci mieszanki wypałaskiwajuć ziamlu i żyta paśla pierastojanaj trawy — dobraho nie spadziewacca.</br> {{gap|1.5em}}Adnym słowam, z jakoha-b boku nie hlanuć, pokazywaje adusiul, szto tolki rannaja kaśba daje praŭdziwuju karyść haspadaru. Bo jeszcze treba uziać pad uwahu i samy czas swabadniejszy, jaki bywaje zaraz-że pasla taho, jak uprawiszsia s siaŭboj, dy pakul nie naśpieje snop. Praŭda, szto tut pilnaja rabota i kala paparu, ale ǔžo lepsz zahon, {{перанос пачатак|dru|hi}}<noinclude></noinclude> 7tfztkxhzpgft42u1aym3is5kk0bszo 295438 295437 2026-08-15T17:06:25Z RAleh111 4658 295438 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>'''Tureczczyna.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}Prychilniki starych paradkaŭ zabili wialikaho wezyra tureckaho — Machmuda. Paczalisia straszennyje aryszty. Papałosia u spiskach szmat ważniejszych tureckich czynoŭnikoŭ, hienierałaŭ, ziaci sułtana i dr. Arysztawali kala paŭtary tysiaczy dusz. Usie jany pojduć pad wajenny sud. <center>'''Persija.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}U Persii paczałasia czuma. <center>'''Italija.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}Apracza ŭ żaleznadarožnikoŭ, telehrafnych i pacztowych czynoŭnikoŭ, paczałasia ahulnaja zabastoŭka. <center>'''Aposznija wiestki.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}Pamiz Bałharami i Serbami ŭżo dajszło da bitwy. Bilisia hadziny dźwie. Serby adstupili. {{накіравальная рыса|5em|height=1px}} {{c|'''Nasza haspadarka.|памер=160%}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-1.5em"></div> {{gap|1.5em}}Kożnaja sienażać — ci to bałotnaja, ci siǔcawataja, ci nawat murożnaja — baicca pierastoju, bo tracić swaju wartaść, ale najbolsz szkodzie pierastoj kaniuszynie, dyj roznym mieszankam, jakija ciapier skroś użo paczynajuć zasiewać naszy sielanie.</br> {{gap|1.5em}}Kaniuszyna, kali jaje manimsia źbirać na zialony korm, a nie na nasieńnie, aby tolki zakrasawała — samaja para bracca za kasu i nie zważajuczy na toja, szto, hetkuju maładuju trawinu wysuszyǔszy, budzie wialiki ǔpadak, treba śpieszacca abłażyć jaje ǔsiu.</br> {{gap|1.5em}}Na wohuł biaruczy, kaniuszyna nawat dobra-ǔ paru sabranaja i wysuszenaja kudy miensz warta na korm, czym dobry muroh. Usia pażyǔnaść kaniuszyny znajchodzicca ǔ jaje kwietkach, listoczkach i ǔtych drobnieńkich, cienieńkich huczkoch, jakije iduć u baki ad hłaǔnaho cybuka. Sam-że cybuk zusim mała czaho wart. Dyk woś, kali kaniuszyna ǔdałaja, hustaja, to jana skora wylehaje, a jaje samyja smaczniejszyja i dalikatniejszyja czastki, a jakich my uspaminali, padhniwajuć, a zastajucca tolki samyje cybuki i dzienia-nia-dzie na wiarchu krasaczka. Hetki korm sam pa sabie, razumiejecca, zusim mała maje pażywy i wartaści; kali nawat zrezać jaho na sieczku, to treba dobra abmieszywać, kab żywioła jaho zjeła.</br> {{gap|1.5em}}Szmat chto razam s kaniuszynaj siejeć cimafiejku. Robiać heta dziela taho, szto piersz-na-piersz kaniuszyna nie tak wylehaje, bo maje takoje-siakoje apiryszcze, a pa druhoje, szto cimafiejku usielakaja żywioła achwatniej jeść, czym kaniuszynu.</br> {{gap|1.5em}}Mnie dawiałosia baczyć takuju probu. Zimoj u adnaho haspadara zakinuli koniam pa dwa niewialikije achapki — z asobku adnej kaniuszyny, i tak sama z asobku adnej cimafiejki. Jak adno, tak i druhoje siena było sabrana wielmi dobra: maładoje, dyj zialonaje, i woś usie koni azialisia spiersza za cimafiejku. Toje samaje było i z rahataj skacinaj. Z hetaho widać, szto cimafiejku ci to adnu, ci nawat lepsz s kaniuszynaj, a siejać warta. (Biarecca cimafiejki czaćwiertaja, a to i trejciaja czaść). Treba tolki wiedać, szto cimafiejka bujniej razrastajecca na druhim hadu, czym na pierszym, dyk, znaczycca, wielmi karystna jana tam, dzie i kaniuszynu pakidajem na druhabodniuju kaśbu.</br> {{gap|1.5em}}Ale, kali pasiejana cimafiejka — adna, ci choć-by s kaniuszynaj, ci tak u jakoj mieszancy, to czas kaśby treba pilnawać, jak swajo woka. Barani Boże dasi cimafiejcy adkrasawać — prapaǔ uwieś korm za niszto. Adkrasawaǔszaja cimafiejka robicca takaja ćwiordaja, szto nawat rukami trudna jaje razarwać i tady koni, ci rahataja żywioła budzie jaje jeści chiba tolki z hoładu.</br> {{gap|1.5em}}Roznyja inszyja trawy, ci to pasiejanyja sami saboj, ci to ǔ mieszancy, jak wyka, seradela, pialuszka i t. p. zazwyczaj siejucca u papary i zbirać ich treba zaŭsiody tolki u samaj krasie. Tut użo treba śpieszacca s kaśboj nia tolki dziela taho, kab sabrać lepszaje siena, ale i dziela taho, kab sabrać paśla ich lepszaje żyto. Bo ǔsie hetyja trawy, kali skoszeny u krasie — pakul nie zawiażecca nasieńnie — nawat prawiać ziamlu; ale, kali pahaliszsia sabrać sparniejszaho na woka siena, t. j. kali takija trawy paczniesz śpialić, kab miensz pry suszcy było upadku, to tady hetkija trawy, ci mieszanki wypałaskiwajuć ziamlu i żyta paśla pierastojanaj trawy — dobraho nie spadziewacca.</br> {{gap|1.5em}}Adnym słowam, z jakoha-b boku nie hlanuć, pokazywaje adusiul, szto tolki rannaja kaśba daje praŭdziwuju karyść haspadaru. Bo jeszcze treba uziać pad uwahu i samy czas swabadniejszy, jaki bywaje zaraz-że pasla taho, jak uprawiszsia s siaŭboj, dy pakul nie naśpieje snop. Praŭda, szto tut pilnaja rabota i kala paparu, ale ǔžo lepsz zahon, {{перанос пачатак|dru|hi}}<noinclude></noinclude> pggniqp1q5kamwkmeorktubmza2ylyg 295449 295438 2026-08-15T17:39:06Z Gleb Leo 2440 295449 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Wiestki"/><center>'''Tureczczyna.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}Prychilniki starych paradkaŭ zabili wialikaho wezyra tureckaho — Machmuda. Paczalisia straszennyje aryszty. Papałosia u spiskach szmat ważniejszych tureckich czynoŭnikoŭ, hienierałaŭ, ziaci sułtana i dr. Arysztawali kala paŭtary tysiaczy dusz. Usie jany pojduć pad wajenny sud. <center>'''Persija.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}U Persii paczałasia czuma. <center>'''Italija.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}Apracza ŭ żaleznadarožnikoŭ, telehrafnych i pacztowych czynoŭnikoŭ, paczałasia ahulnaja zabastoŭka. <center>'''Aposznija wiestki.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}Pamiz Bałharami i Serbami ŭżo dajszło da bitwy. Bilisia hadziny dźwie. Serby adstupili. {{накіравальная рыса|5em|height=1px}} <section end="Wiestki"/> <section begin="Nasza"/>{{c|'''Nasza haspadarka.|памер=160%}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-1.5em"></div> {{gap|1.5em}}Kożnaja sienażać — ci to bałotnaja, ci siǔcawataja, ci nawat murożnaja — baicca pierastoju, bo tracić swaju wartaść, ale najbolsz szkodzie pierastoj kaniuszynie, dyj roznym mieszankam, jakija ciapier skroś użo paczynajuć zasiewać naszy sielanie.</br> {{gap|1.5em}}Kaniuszyna, kali jaje manimsia źbirać na zialony korm, a nie na nasieńnie, aby tolki zakrasawała — samaja para bracca za kasu i nie zważajuczy na toja, szto, hetkuju maładuju trawinu wysuszyǔszy, budzie wialiki ǔpadak, treba śpieszacca abłażyć jaje ǔsiu.</br> {{gap|1.5em}}Na wohuł biaruczy, kaniuszyna nawat dobra-ǔ paru sabranaja i wysuszenaja kudy miensz warta na korm, czym dobry muroh. Usia pażyǔnaść kaniuszyny znajchodzicca ǔ jaje kwietkach, listoczkach i ǔtych drobnieńkich, cienieńkich huczkoch, jakije iduć u baki ad hłaǔnaho cybuka. Sam-że cybuk zusim mała czaho wart. Dyk woś, kali kaniuszyna ǔdałaja, hustaja, to jana skora wylehaje, a jaje samyja smaczniejszyja i dalikatniejszyja czastki, a jakich my uspaminali, padhniwajuć, a zastajucca tolki samyje cybuki i dzienia-nia-dzie na wiarchu krasaczka. Hetki korm sam pa sabie, razumiejecca, zusim mała maje pażywy i wartaści; kali nawat zrezać jaho na sieczku, to treba dobra abmieszywać, kab żywioła jaho zjeła.</br> {{gap|1.5em}}Szmat chto razam s kaniuszynaj siejeć cimafiejku. Robiać heta dziela taho, szto piersz-na-piersz kaniuszyna nie tak wylehaje, bo maje takoje-siakoje apiryszcze, a pa druhoje, szto cimafiejku usielakaja żywioła achwatniej jeść, czym kaniuszynu.</br> {{gap|1.5em}}Mnie dawiałosia baczyć takuju probu. Zimoj u adnaho haspadara zakinuli koniam pa dwa niewialikije achapki — z asobku adnej kaniuszyny, i tak sama z asobku adnej cimafiejki. Jak adno, tak i druhoje siena było sabrana wielmi dobra: maładoje, dyj zialonaje, i woś usie koni azialisia spiersza za cimafiejku. Toje samaje było i z rahataj skacinaj. Z hetaho widać, szto cimafiejku ci to adnu, ci nawat lepsz s kaniuszynaj, a siejać warta. (Biarecca cimafiejki czaćwiertaja, a to i trejciaja czaść). Treba tolki wiedać, szto cimafiejka bujniej razrastajecca na druhim hadu, czym na pierszym, dyk, znaczycca, wielmi karystna jana tam, dzie i kaniuszynu pakidajem na druhabodniuju kaśbu.</br> {{gap|1.5em}}Ale, kali pasiejana cimafiejka — adna, ci choć-by s kaniuszynaj, ci tak u jakoj mieszancy, to czas kaśby treba pilnawać, jak swajo woka. Barani Boże dasi cimafiejcy adkrasawać — prapaǔ uwieś korm za niszto. Adkrasawaǔszaja cimafiejka robicca takaja ćwiordaja, szto nawat rukami trudna jaje razarwać i tady koni, ci rahataja żywioła budzie jaje jeści chiba tolki z hoładu.</br> {{gap|1.5em}}Roznyja inszyja trawy, ci to pasiejanyja sami saboj, ci to ǔ mieszancy, jak wyka, seradela, pialuszka i t. p. zazwyczaj siejucca u papary i zbirać ich treba zaŭsiody tolki u samaj krasie. Tut użo treba śpieszacca s kaśboj nia tolki dziela taho, kab sabrać lepszaje siena, ale i dziela taho, kab sabrać paśla ich lepszaje żyto. Bo ǔsie hetyja trawy, kali skoszeny u krasie — pakul nie zawiażecca nasieńnie — nawat prawiać ziamlu; ale, kali pahaliszsia sabrać sparniejszaho na woka siena, t. j. kali takija trawy paczniesz śpialić, kab miensz pry suszcy było upadku, to tady hetkija trawy, ci mieszanki wypałaskiwajuć ziamlu i żyta paśla pierastojanaj trawy — dobraho nie spadziewacca.</br> {{gap|1.5em}}Adnym słowam, z jakoha-b boku nie hlanuć, pokazywaje adusiul, szto tolki rannaja kaśba daje praŭdziwuju karyść haspadaru. Bo jeszcze treba uziać pad uwahu i samy czas swabadniejszy, jaki bywaje zaraz-że pasla taho, jak uprawiszsia s siaŭboj, dy pakul nie naśpieje snop. Praŭda, szto tut pilnaja rabota i kala paparu, ale ǔžo lepsz zahon, {{перанос пачатак|dru|hi}} <section end="Nasza"/><noinclude></noinclude> 3ozc6bguu863vg4r3c1gh96fuu2yt9n 0 127832 295440 2026-08-15T17:17:06Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = M. Krewa | безаўтара = | год = 6 чэрвеня 1913 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/17/Piszuć da nas/Masary|Masary]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1913/17/Piszuć da nas/M. Wałożyn|M. Wałożyn]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Bieł...» 295440 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = M. Krewa | безаўтара = | год = 6 чэрвеня 1913 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/17/Piszuć da nas/Masary|Masary]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1913/17/Piszuć da nas/M. Wałożyn|M. Wałożyn]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Biełarus. 1913. № 17.pdf" from="5" to="5" fromsection="Krewa" tosection="Krewa" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:M. Krewa}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Крэва]] 96dtcn2cjai05526m48sd27cafw7c34 0 127834 295441 2026-08-15T17:18:04Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = M. Wałożyn | аўтар = Стары Улас | год = 6 чэрвеня 1913 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/17/Piszuć da nas/M. Krewa|M. Krewa]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1913/17/Piszuć da nas/W. Hudzi|W. Hudzi]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pag...» 295441 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = M. Wałożyn | аўтар = Стары Улас | год = 6 чэрвеня 1913 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/17/Piszuć da nas/M. Krewa|M. Krewa]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1913/17/Piszuć da nas/W. Hudzi|W. Hudzi]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Biełarus. 1913. № 17.pdf" from="5" to="5" fromsection="Wałożyn" tosection="Wałożyn" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:M. Wałożyn}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка Старога Уласа]] [[Катэгорыя:Валожын]] 7yuyzlqa2l40ixqlwrhy41chgkwdly5 14 127835 295442 2026-08-15T17:20:29Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{Зьвязаныя праекты}}{{Вікіпэдыя}} [[Катэгорыя:Аграгарадкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Смаргонскі раён]]» 295442 wikitext text/x-wiki {{Зьвязаныя праекты}}{{Вікіпэдыя}} [[Катэгорыя:Аграгарадкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Смаргонскі раён]] pkx3dy8p9yah3ambc81jvqpnio8fsqp 14 127836 295443 2026-08-15T17:23:22Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{Вікіпэдыя}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Беларусі]]» 295443 wikitext text/x-wiki {{Вікіпэдыя}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Беларусі]] tvhw5hm1p71tzk3d2xggtpya09v2nt7 295446 295443 2026-08-15T17:28:19Z Gleb Leo 2440 295446 wikitext text/x-wiki {{Вікіпэдыя|Аграгарадкі Беларусі|Аграгарадок}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Беларусі]] f90nh86w3lyazewclv1n5gj8oh3y6h3 14 127837 295444 2026-08-15T17:25:46Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{Зьвязаныя праекты}} [[Катэгорыя:Беларусь]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Еўропы]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты паводле краін]] [[Катэгорыя:Насельніцтва Беларусі]]» 295444 wikitext text/x-wiki {{Зьвязаныя праекты}} [[Катэгорыя:Беларусь]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Еўропы]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты паводле краін]] [[Катэгорыя:Насельніцтва Беларусі]] lexix95xd7wvso9wfaj8j2cq3be2nmp 0 127838 295448 2026-08-15T17:38:35Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = W. Hudzi | безаўтара = | год = 6 чэрвеня 1913 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/17/Piszuć da nas/M. Wałożyn|M. Wałożyn]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1913/17/Wiestki z zahranicy|Wiestki z zahranicy]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages i...» 295448 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = W. Hudzi | безаўтара = | год = 6 чэрвеня 1913 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/17/Piszuć da nas/M. Wałożyn|M. Wałożyn]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1913/17/Wiestki z zahranicy|Wiestki z zahranicy]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Biełarus. 1913. № 17.pdf" from="5" to="5" fromsection="Hudzi" tosection="Hudzi" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:W. Hudzi}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Гудзі (Віленскае раённае самакіраванне)]] qbmsaqtlmlu7iaqhp1zz73uqy1x0v87 0 127839 295450 2026-08-15T17:40:17Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Wiestki z zahranicy | безаўтара = | год = 6 чэрвеня 1913 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/17/Piszuć da nas/W. Hudzi|W. Hudzi]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1913/17/Nasza haspadarka|Nasza haspadarka]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages inde...» 295450 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Wiestki z zahranicy | безаўтара = | год = 6 чэрвеня 1913 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/17/Piszuć da nas/W. Hudzi|W. Hudzi]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1913/17/Nasza haspadarka|Nasza haspadarka]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Biełarus. 1913. № 17.pdf" from="5" to="6" fromsection="Wiestki" tosection="Wiestki" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Wiestki z zahranicy}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] 21fafs9uzdgh7q6ogct0o2lcgj685h6 295451 295450 2026-08-15T17:46:24Z Gleb Leo 2440 295451 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Wiestki z zahranicy | безаўтара = | год = 6 чэрвеня 1913 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/17/Piszuć da nas/W. Hudzi|W. Hudzi]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1913/17/Nasza haspadarka|Nasza haspadarka]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Biełarus. 1913. № 17.pdf" from="5" to="6" fromsection="Wiestki" tosection="Wiestki" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Wiestki z zahranicy}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Балканскія войны]] i5v805sg5v46fwir023cs6r9wktqa7q 14 127840 295452 2026-08-15T17:47:53Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Публіцыстыка паводле аўтараў|Стары Улас]] [[Катэгорыя:Стары Улас]]» 295452 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Публіцыстыка паводле аўтараў|Стары Улас]] [[Катэгорыя:Стары Улас]] od9xke71cjzz8a4hjnnuq5mialg9cmx 104 127841 295453 2026-08-15T17:48:02Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|dru|hi}} i prypoźnicca zaarać, abo prynaniać, a nie zhłumić swajho bahaćcia — dobraho siena: papar można podprawić sprużynoŭkaj, a siena ŭzo niczym nie padprawisz. {{справа|''Lo–nik.{{gap|1.5em}}}} <center>'''Suszka siena.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}Z bałotnymi, ci siŭcawatymi sienażaciami, choć sabie i zusim maładymi — jak ich pakosisz — bieda...» 295453 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />paczniesz</noinclude>{{перанос канец|dru|hi}} i prypoźnicca zaarać, abo prynaniać, a nie zhłumić swajho bahaćcia — dobraho siena: papar można podprawić sprużynoŭkaj, a siena ŭzo niczym nie padprawisz. {{справа|''Lo–nik.{{gap|1.5em}}}} <center>'''Suszka siena.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}Z bałotnymi, ci siŭcawatymi sienażaciami, choć sabie i zusim maładymi — jak ich pakosisz — bieda nie wialikaja wysuszyć. Dosi, kali palażyć hetkaja siena adzin dzień, zawianie krychu, na zaŭtra raźbić i wieczaram pastawić u kopy. Na druhi dzień, zułaszcza, kali dzień pahodny, dy jeszcze i wiecier krychu dmuchaje — niekanieszna i raztrasać: da wieczara i tak jano może być hatowa i można wazić u puniu.</br> {{gap|1.5em}}Zusim inszaja sprawa z murahami, kaniuszynaj, mieszankami. Dobry muroh, skoszeny ŭ samaj krasie swajoj — sochnie nia skora. Treba piersz paczakać dni sa dwa, pakul jon dobra nie zawianie u prakosach; razbiŭszy paśla, treba śpiersza stawić u mienszyja kopki, a prasuszyŭszy jeszcze raz, stawić tady ŭžo ŭ wialikija kopy. Kożnaje siena, a tym bolej muroh, pawinna krychu pierahrecca ŭ kopach, a tady użo, kali, pierasuszywajuczy, hety czad sojdzie, śmieła możesz kłaści ŭ tarpu, bo choć krychu i adojdzie, inszym razam nawat krychu sahrejecca, ale ŭżo nie zaharycca.</br> {{gap|1.5em}}Nie zaŭsiody szancuje s pahodaj, kab tak akuratna dało wysuszyć siena, a to chiba kożny wiedaje, szto niszto tak nia hłumie naszaho siena, jak dożdż, — nie dziela taho, szto jano pociamnieje, ale szto nie tolki dożdż, a nawet rasa wypałaskiwaje samyja pażyŭnyja czastki kormu. Dyk nieraz prychodzicca, kab uciaczy ad dażdżu, ciahać i nie zusim suchoje siena. Najczaściej robiać tak, szto hetkaje siena skidajuć da czasu tolki (aby nie zamokła) ŭ puniu, a jak bliśnie pahoda, wyciahiwajuć jaho iznoŭ na humniszcze i dasuszywajuć. Dobra i heta, ale tolki tam, dzie jość darmowyja raboczyja ruki, a zarabotkaŭ na staranie nima, bo ciahać heta siena to ŭ zad, to ŭ pierad — zajmaje niemała czasu. Szmat dzie ja baczyŭ, a paśla i sam rabiŭ tak: kuplaŭ toŭczanaj soli, suszyŭ jaje ŭ pieczcy, kab ażno traszczeła, a paśla pierasypaŭ hetkaj solaj nie zusim dasuszenaje siena, składajuczy jaho ŭ tarpu. Wyścialu płastami, ci achapkami tarpu i papyrskaju, jak siawiec, solaj; iznoŭ kładu rad siena, dy tak sama salu — i hetak składaju, pierasypajuczy, ażno ŭ wierch. Praz dni dwa, kali utkniesz ruku u siena, to makrusieńka jana budzie, bo suchaja sol usiu wilhać uciahnie ŭ siabie, ale samo siena nie sahrejecca, a zimoj hetki salony korm choć jakaja żywioła jeść wielmi łasa.</br> {{gap|1.5em}}Jeszcze trudniej suszyć roznyja mieszanki na siena, a asabliwa kaniuszynu.</br> {{gap|1.5em}}Kali nawat staić dobraja pahoda, to s suszkaj kaniuszyny treba być wielmi aściarożnymi. Tut sprawa usia ŭ tym, szto nasochszaja kaniuszyna, kali jaje waroczać — acirajecca, t. j. tracić samy ważniejszy swoj pażytak — listki i kwietki. Kab uścierahczysia ad hetaho ǔpadku josć niekolki sposaboǔ. Jak tolki krychu zawianie kaniuszyna u prakosach, skaczywajuć jaje ŭ chochliki (czuby), i staŭlajuć bytcam u maleńkija kopaczki z wichrom zakruczanym na wiarchu. Kali pahoda spryjaje, ǔziaǔszy za czub, kulajuć chochlik pod sonce, kab lepsz nasychała kaniuszyna. Hetkim paradkam, pawaraczywajuczy jaje praz niekolki dzion to na adzin, to na druhi bok, dasuszym jaje jak maje być.</br> {{gap|1.5em}}Robiać jeszcze i tak. Staŭlajuć abo doǔhije kazły, abo drukí i nakidajuć na ich zawiaǔszuju kaniuszynu. Treba tolki zważać, kab s padspodu prachodziŭ wieciar, a sam wierch dobra zawiarszyć, kab nie zaciekało. Hetak kaniuszyna może stajać praz doŭhi czas — da swabadniejszaj pary, a ǔpadku zusim mała budzie.</br> {{gap|1.5em}}Dobra kaniuszynu i aziaredzić, chto maje aziarody. Akuratna złożenaja, może jana tam stajać choć i da zimy. Kali-ż składajem kaniuszynu nie zusim suchuju ǔ tarpu, to tak sama, jak i muroh, treba jaje kanieszna pierasypać solej.</br> {{gap|1.5em}}Toje, szto my kazali tut a kaniuszynie, można s karyściaj prytasowywać i da inszych padobnych mieszanak. {{справа|''Wat–ka.{{gap|1.5em}} {{накіравальная рыса|5em|height=1px}} {{c|'''USIACZYNA.|памер=160%}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-1em"></div> <center>'''Najwialikszaja na świecie świeczka.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}Paśla śmierci adnaho z najbahaciejszych amerykancoŭ — miljardera Morhana, siemja jaho achwiarawała ǔ kaścioł św. Pietra ǔ Rymie świeczku, katoraja budzie hareć szto hodu praz uwieś wialiki post.</br> {{gap|1.5em}}Kali-b hetuju świeczaczku palili nawat szto dnia, to chapiło-b jaje na 9 hadoǔ, ale dziela taho, szto budzie jana hareć tolki ǔ wialikim poście, to może<noinclude></noinclude> pumrc5v8sj8ay070u4pvq9dxlb3xs0h 295455 295453 2026-08-15T17:48:53Z RAleh111 4658 295455 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|dru|hi}} i prypoźnicca zaarać, abo prynaniać, a nie zhłumić swajho bahaćcia — dobraho siena: papar można podprawić sprużynoŭkaj, a siena ŭzo niczym nie padprawisz. {{справа|''Lo–nik.{{gap|1.5em}}}} <center>'''Suszka siena.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}Z bałotnymi, ci siŭcawatymi sienażaciami, choć sabie i zusim maładymi — jak ich pakosisz — bieda nie wialikaja wysuszyć. Dosi, kali palażyć hetkaja siena adzin dzień, zawianie krychu, na zaŭtra raźbić i wieczaram pastawić u kopy. Na druhi dzień, zułaszcza, kali dzień pahodny, dy jeszcze i wiecier krychu dmuchaje — niekanieszna i raztrasać: da wieczara i tak jano może być hatowa i można wazić u puniu.</br> {{gap|1.5em}}Zusim inszaja sprawa z murahami, kaniuszynaj, mieszankami. Dobry muroh, skoszeny ŭ samaj krasie swajoj — sochnie nia skora. Treba piersz paczakać dni sa dwa, pakul jon dobra nie zawianie u prakosach; razbiŭszy paśla, treba śpiersza stawić u mienszyja kopki, a prasuszyŭszy jeszcze raz, stawić tady ŭžo ŭ wialikija kopy. Kożnaje siena, a tym bolej muroh, pawinna krychu pierahrecca ŭ kopach, a tady użo, kali, pierasuszywajuczy, hety czad sojdzie, śmieła możesz kłaści ŭ tarpu, bo choć krychu i adojdzie, inszym razam nawat krychu sahrejecca, ale ŭżo nie zaharycca.</br> {{gap|1.5em}}Nie zaŭsiody szancuje s pahodaj, kab tak akuratna dało wysuszyć siena, a to chiba kożny wiedaje, szto niszto tak nia hłumie naszaho siena, jak dożdż, — nie dziela taho, szto jano pociamnieje, ale szto nie tolki dożdż, a nawet rasa wypałaskiwaje samyja pażyŭnyja czastki kormu. Dyk nieraz prychodzicca, kab uciaczy ad dażdżu, ciahać i nie zusim suchoje siena. Najczaściej robiać tak, szto hetkaje siena skidajuć da czasu tolki (aby nie zamokła) ŭ puniu, a jak bliśnie pahoda, wyciahiwajuć jaho iznoŭ na humniszcze i dasuszywajuć. Dobra i heta, ale tolki tam, dzie jość darmowyja raboczyja ruki, a zarabotkaŭ na staranie nima, bo ciahać heta siena to ŭ zad, to ŭ pierad — zajmaje niemała czasu. Szmat dzie ja baczyŭ, a paśla i sam rabiŭ tak: kuplaŭ toŭczanaj soli, suszyŭ jaje ŭ pieczcy, kab ażno traszczeła, a paśla pierasypaŭ hetkaj solaj nie zusim dasuszenaje siena, składajuczy jaho ŭ tarpu. Wyścialu płastami, ci achapkami tarpu i papyrskaju, jak siawiec, solaj; iznoŭ kładu rad siena, dy tak sama salu — i hetak składaju, pierasypajuczy, ażno ŭ wierch. Praz dni dwa, kali utkniesz ruku u siena, to makrusieńka jana budzie, bo suchaja sol usiu wilhać uciahnie ŭ siabie, ale samo siena nie sahrejecca, a zimoj hetki salony korm choć jakaja żywioła jeść wielmi łasa.</br> {{gap|1.5em}}Jeszcze trudniej suszyć roznyja mieszanki na siena, a asabliwa kaniuszynu.</br> {{gap|1.5em}}Kali nawat staić dobraja pahoda, to s suszkaj kaniuszyny treba być wielmi aściarożnymi. Tut sprawa usia ŭ tym, szto nasochszaja kaniuszyna, kali jaje waroczać — acirajecca, t. j. tracić samy ważniejszy swoj pażytak — listki i kwietki. Kab uścierahczysia ad hetaho ǔpadku josć niekolki sposaboǔ. Jak tolki krychu zawianie kaniuszyna u prakosach, skaczywajuć jaje ŭ chochliki (czuby), i staŭlajuć bytcam u maleńkija kopaczki z wichrom zakruczanym na wiarchu. Kali pahoda spryjaje, ǔziaǔszy za czub, kulajuć chochlik pod sonce, kab lepsz nasychała kaniuszyna. Hetkim paradkam, pawaraczywajuczy jaje praz niekolki dzion to na adzin, to na druhi bok, dasuszym jaje jak maje być.</br> {{gap|1.5em}}Robiać jeszcze i tak. Staŭlajuć abo doǔhije kazły, abo drukí i nakidajuć na ich zawiaǔszuju kaniuszynu. Treba tolki zważać, kab s padspodu prachodziŭ wieciar, a sam wierch dobra zawiarszyć, kab nie zaciekało. Hetak kaniuszyna może stajać praz doŭhi czas — da swabadniejszaj pary, a ǔpadku zusim mała budzie.</br> {{gap|1.5em}}Dobra kaniuszynu i aziaredzić, chto maje aziarody. Akuratna złożenaja, może jana tam stajać choć i da zimy. Kali-ż składajem kaniuszynu nie zusim suchuju ǔ tarpu, to tak sama, jak i muroh, treba jaje kanieszna pierasypać solej.</br> {{gap|1.5em}}Toje, szto my kazali tut a kaniuszynie, można s karyściaj prytasowywać i da inszych padobnych mieszanak. {{справа|''Wat–ka.{{gap|1.5em}}}} {{накіравальная рыса|5em|height=1px}} {{c|'''USIACZYNA.|памер=160%}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-1em"></div> <center>'''Najwialikszaja na świecie świeczka.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}Paśla śmierci adnaho z najbahaciejszych amerykancoŭ — miljardera Morhana, siemja jaho achwiarawała ǔ kaścioł św. Pietra ǔ Rymie świeczku, katoraja budzie hareć szto hodu praz uwieś wialiki post.</br> {{gap|1.5em}}Kali-b hetuju świeczaczku palili nawat szto dnia, to chapiło-b jaje na 9 hadoǔ, ale dziela taho, szto budzie jana hareć tolki ǔ wialikim poście, to może<noinclude></noinclude> hgrvzsbs38q5m62sd4ddj1j0bgf35kh 295458 295455 2026-08-15T18:04:34Z Gleb Leo 2440 295458 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Nasza"/>{{перанос канец|dru|hi}} i prypoźnicca zaarać, abo prynaniać, a nie zhłumić swajho bahaćcia — dobraho siena: papar można podprawić sprużynoŭkaj, a siena ŭzo niczym nie padprawisz. {{справа|''Lo–nik.{{gap|1.5em}}}} <section end="Nasza"/> <section begin="Suszka"/><center>'''Suszka siena.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}Z bałotnymi, ci siŭcawatymi sienażaciami, choć sabie i zusim maładymi — jak ich pakosisz — bieda nie wialikaja wysuszyć. Dosi, kali palażyć hetkaja siena adzin dzień, zawianie krychu, na zaŭtra raźbić i wieczaram pastawić u kopy. Na druhi dzień, zułaszcza, kali dzień pahodny, dy jeszcze i wiecier krychu dmuchaje — niekanieszna i raztrasać: da wieczara i tak jano może być hatowa i można wazić u puniu.</br> {{gap|1.5em}}Zusim inszaja sprawa z murahami, kaniuszynaj, mieszankami. Dobry muroh, skoszeny ŭ samaj krasie swajoj — sochnie nia skora. Treba piersz paczakać dni sa dwa, pakul jon dobra nie zawianie u prakosach; razbiŭszy paśla, treba śpiersza stawić u mienszyja kopki, a prasuszyŭszy jeszcze raz, stawić tady ŭžo ŭ wialikija kopy. Kożnaje siena, a tym bolej muroh, pawinna krychu pierahrecca ŭ kopach, a tady użo, kali, pierasuszywajuczy, hety czad sojdzie, śmieła możesz kłaści ŭ tarpu, bo choć krychu i adojdzie, inszym razam nawat krychu sahrejecca, ale ŭżo nie zaharycca.</br> {{gap|1.5em}}Nie zaŭsiody szancuje s pahodaj, kab tak akuratna dało wysuszyć siena, a to chiba kożny wiedaje, szto niszto tak nia hłumie naszaho siena, jak dożdż, — nie dziela taho, szto jano pociamnieje, ale szto nie tolki dożdż, a nawet rasa wypałaskiwaje samyja pażyŭnyja czastki kormu. Dyk nieraz prychodzicca, kab uciaczy ad dażdżu, ciahać i nie zusim suchoje siena. Najczaściej robiać tak, szto hetkaje siena skidajuć da czasu tolki (aby nie zamokła) ŭ puniu, a jak bliśnie pahoda, wyciahiwajuć jaho iznoŭ na humniszcze i dasuszywajuć. Dobra i heta, ale tolki tam, dzie jość darmowyja raboczyja ruki, a zarabotkaŭ na staranie nima, bo ciahać heta siena to ŭ zad, to ŭ pierad — zajmaje niemała czasu. Szmat dzie ja baczyŭ, a paśla i sam rabiŭ tak: kuplaŭ toŭczanaj soli, suszyŭ jaje ŭ pieczcy, kab ażno traszczeła, a paśla pierasypaŭ hetkaj solaj nie zusim dasuszenaje siena, składajuczy jaho ŭ tarpu. Wyścialu płastami, ci achapkami tarpu i papyrskaju, jak siawiec, solaj; iznoŭ kładu rad siena, dy tak sama salu — i hetak składaju, pierasypajuczy, ażno ŭ wierch. Praz dni dwa, kali utkniesz ruku u siena, to makrusieńka jana budzie, bo suchaja sol usiu wilhać uciahnie ŭ siabie, ale samo siena nie sahrejecca, a zimoj hetki salony korm choć jakaja żywioła jeść wielmi łasa.</br> {{gap|1.5em}}Jeszcze trudniej suszyć roznyja mieszanki na siena, a asabliwa kaniuszynu.</br> {{gap|1.5em}}Kali nawat staić dobraja pahoda, to s suszkaj kaniuszyny treba być wielmi aściarożnymi. Tut sprawa usia ŭ tym, szto nasochszaja kaniuszyna, kali jaje waroczać — acirajecca, t. j. tracić samy ważniejszy swoj pażytak — listki i kwietki. Kab uścierahczysia ad hetaho ǔpadku josć niekolki sposaboǔ. Jak tolki krychu zawianie kaniuszyna u prakosach, skaczywajuć jaje ŭ chochliki (czuby), i staŭlajuć bytcam u maleńkija kopaczki z wichrom zakruczanym na wiarchu. Kali pahoda spryjaje, ǔziaǔszy za czub, kulajuć chochlik pod sonce, kab lepsz nasychała kaniuszyna. Hetkim paradkam, pawaraczywajuczy jaje praz niekolki dzion to na adzin, to na druhi bok, dasuszym jaje jak maje być.</br> {{gap|1.5em}}Robiać jeszcze i tak. Staŭlajuć abo doǔhije kazły, abo drukí i nakidajuć na ich zawiaǔszuju kaniuszynu. Treba tolki zważać, kab s padspodu prachodziŭ wieciar, a sam wierch dobra zawiarszyć, kab nie zaciekało. Hetak kaniuszyna może stajać praz doŭhi czas — da swabadniejszaj pary, a ǔpadku zusim mała budzie.</br> {{gap|1.5em}}Dobra kaniuszynu i aziaredzić, chto maje aziarody. Akuratna złożenaja, może jana tam stajać choć i da zimy. Kali-ż składajem kaniuszynu nie zusim suchuju ǔ tarpu, to tak sama, jak i muroh, treba jaje kanieszna pierasypać solej.</br> {{gap|1.5em}}Toje, szto my kazali tut a kaniuszynie, można s karyściaj prytasowywać i da inszych padobnych mieszanak. {{справа|''Wat–ka.{{gap|1.5em}}}} {{накіравальная рыса|5em|height=1px}} <section end="Suszka"/> <section begin="Usiaczyna"/>{{c|'''USIACZYNA.|памер=160%}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-1em"></div> <center>'''Najwialikszaja na świecie świeczka.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}Paśla śmierci adnaho z najbahaciejszych amerykancoŭ — miljardera Morhana, siemja jaho achwiarawała ǔ kaścioł św. Pietra ǔ Rymie świeczku, katoraja budzie hareć szto hodu praz uwieś wialiki post.</br> {{gap|1.5em}}Kali-b hetuju świeczaczku palili nawat szto dnia, to chapiło-b jaje na 9 hadoǔ, ale dziela taho, szto budzie jana hareć tolki ǔ wialikim poście, to może <section end="Usiaczyna"/><noinclude></noinclude> 810s8qhzg3sm078rqfx1iewfom54zvd 14 127842 295454 2026-08-15T17:48:36Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{Зьвязаныя праекты}}{{Вікіпэдыя}} [[Катэгорыя:Гарады Беларусі]] [[Катэгорыя:Валожынскі раён]]» 295454 wikitext text/x-wiki {{Зьвязаныя праекты}}{{Вікіпэдыя}} [[Катэгорыя:Гарады Беларусі]] [[Катэгорыя:Валожынскі раён]] rvlto5ztd1jc1wne8b8zp0sxtylnlvs 14 127843 295457 2026-08-15T17:52:45Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{Зьвязаныя праекты}}{{Вікіпэдыя}} [[Катэгорыя:Войны]] [[Катэгорыя:Гісторыя Сербіі]] [[Катэгорыя:Гісторыя Чарнагорыі]] [[Катэгорыя:Гісторыя Балгарыі]] [[Катэгорыя:Гісторыя Грэцыі]] [[Катэгорыя:Гісторыя Турцыі]]» 295457 wikitext text/x-wiki {{Зьвязаныя праекты}}{{Вікіпэдыя}} [[Катэгорыя:Войны]] [[Катэгорыя:Гісторыя Сербіі]] [[Катэгорыя:Гісторыя Чарнагорыі]] [[Катэгорыя:Гісторыя Балгарыі]] [[Катэгорыя:Гісторыя Грэцыі]] [[Катэгорыя:Гісторыя Турцыі]] aiww5q1roslt76qvlxtgeunbug48wkn 0 127844 295459 2026-08-15T18:04:50Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Nasza haspadarka | безаўтара = | год = 6 чэрвеня 1913 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/17/Wiestki z zahranicy|Wiestki z zahranicy]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1913/17/Nasza haspadarka/Suszka siena|Suszka siena]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}...» 295459 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Nasza haspadarka | безаўтара = | год = 6 чэрвеня 1913 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/17/Wiestki z zahranicy|Wiestki z zahranicy]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1913/17/Nasza haspadarka/Suszka siena|Suszka siena]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Biełarus. 1913. № 17.pdf" from="6" to="7" fromsection="Nasza" tosection="Nasza" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Nasza haspadarka}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Сельская гаспадарка]] fzag4p50jr7q65djtyp56pza7iffali 0 127845 295460 2026-08-15T18:05:32Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Suszka siena | безаўтара = | год = 6 чэрвеня 1913 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/17/Nasza haspadarka|Nasza haspadarka]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1913/17/Usiaczyna|Usiaczyna]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Biełarus. 1913....» 295460 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Suszka siena | безаўтара = | год = 6 чэрвеня 1913 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/17/Nasza haspadarka|Nasza haspadarka]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1913/17/Usiaczyna|Usiaczyna]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Biełarus. 1913. № 17.pdf" from="7" to="7" fromsection="Suszka" tosection="Suszka" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Suszka siena}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Сельская гаспадарка]] 19l89wstno8ygwbyqmz0llgeirl58hi 104 127846 295462 2026-08-15T19:15:04Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « chapić jaje na try tysiaczy hadoǔ. Sama świeczka maie ǔ wyszyniu 4¹/₄ arszyny, a taŭścini — 1¹/₄ arsz. <center>'''Nie dahadalisia.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}Amerykanskieje miljonszczyki, źwiedaŭszy i nacieszyǔszysia z usiaho, szto tolki można dastać za hroszy, wydumlajuć szto raz bolej jakija koleczy nawinki, katoryja mahli-b jeszcze choć kry...» 295462 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> chapić jaje na try tysiaczy hadoǔ. Sama świeczka maie ǔ wyszyniu 4¹/₄ arszyny, a taŭścini — 1¹/₄ arsz. <center>'''Nie dahadalisia.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}Amerykanskieje miljonszczyki, źwiedaŭszy i nacieszyǔszysia z usiaho, szto tolki można dastać za hroszy, wydumlajuć szto raz bolej jakija koleczy nawinki, katoryja mahli-b jeszcze choć krychu rozwaruszyć zastywajuczaje serca bahacza.</br> {{gap|1.5em}}Hetak niedaŭna nadumalisia pazabawicca stracham pierad śmierciej źwiaroŭ. Dziela hetaho sumyśla zakupili parachod, i pasadziŭszy na jaho z dziesiatak husiej, troje sabak, kata, lisa i dwuch miadźwiedziaŭ, nakirawali i puścili hety parachod na samy, badaj, straszniejszy wir na celym świeci — pad wadaspad Niahary. Na bierahoch raki sabrałosia hibiel narodu pryhledacca, jak budzie zmahacca sa śmierciej i hinuć ni ǔ czym nie pawinnaja żywioła. Jak jana tam hinuła — nas zusim nie cikawić, dy i sami amerykancy chiba mała mieli paciechi. Nie dahadalisia miljonszczyki pasadzić na toj samy parachod swajho kampana, katory wydumaŭ hetkuju hulniu i ździek nad żywym stwareńniem, oś tady mo i było-b na szto hlanuć… Ci pamahli-b jamu wyratawacca ad śmierci jaho miljony? <center>'''Nie dawajcie nurka.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}Aposznimi czasami daktary zaǔważyli, szto ludzi, asabliwa moładź i sałdaty czaściej chwarejuć na bol u wuszoch u letku, czym zimoj. Zapisywajuczy akuratna pryczyny chwaroby, pierekanalisia, szto bolszaja czastka chworych na wuszy, kupajuczysia, dawała nurka. Wada, nabirajuczysia u hłyb wucha, spraŭlała spaczatku tolki łaskatańnie, a paśla czasta z hetaho paczynałasia i chwaroba wucha.</br> {{gap|1.5em}}Kupacca, wiadomaja recz, wielmi zdarowa, ale papisywacca nurkom, jak widać, nie warta. <center>{{larger|'''ZAHADKI.}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}34). Pad aknami lażyć, a da ściany nia prystawisz?</br> {{gap|1.5em}}35). Uwieś les roǔny, adzin suk tyrczyć?</br> {{gap|1.5em}}36). Ad kuta-da kuta, lażyć baba raspiata. <center>'''Razhadki buduć u № 18.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}'''Razhadki z № 16:''' 31) Świńnia i parasiaty; 32) chmiel; 33) kasa. {{c|{{larger|'''ŻARTY i PRYKAZKI.}}}} <center>'''Prymierkawała.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}''Żonka pijanoha muża:'' Jak tabie nia soramna hetak napiwacca: skacina i taja mierku znaje…</br> {{gap|1.5em}}''Muż:'' Woś prymierkawała! Szto-ż twaja, prymieram, Padłaska pje? adnu wadu, — dyk u wadzie i ja mierku wiedaju, a paprabawała-b jana „manapolki“, tady paladzieli-b, dzie taja mierka. <center>'''Darahiie boty.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}''Suddzia:'' Wy każecie, szto jon ukraŭ u was boty. Kolki-ż warty byli hetyje boty?</br> {{gap|1.5em}}''Symon:'' Za nowyje — hadoŭ piać tamu zapłaciŭ ja wosiem rubloŭ; dwa razy dawad padmiotki — to 2 rubli; adzin raz — pryszwy — 4 rubli, dy piać łatak prystawiŭ — rubiel; usiaho, znaczycca, warty jany 15 rubloǔ. {{block center/s}} {{***2||70%|15|перад=0em|пасля=0.5em}} {{block center/e}} {{gap|1.5em}}Dzie raście zwaniec — tam żytu kaniec. {{block center/s}} {{***2||70%|15|перад=0em|пасля=0.5em}} {{block center/e}} {{gap|1.5em}}Rannaja ptuszka zubki kałupaje, a poznaja — woczki praciraje. {{c|''Swaja poczta.|памер=200%}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-1.5em"></div> {{gap|1.5em}}'''D. Kazimirowo, S. Sz-u.''' Nichto i nia dumaŭ zabywacca; dyj zusim nie taja pryczyna, a katoraj Wy uspaminajecia — pa henym nie biadujcie i nia turbujcisia… A lepsz napiszycie, mo-b dać abwiestku ǔ adnej — druhoj hazeci ab miejscy? Z achwotaj hetym zajmiemsia. Kosztu nijakoha nia budzie. Numery hazety, katorych Wy nie atrymali (niawiedajem-czamu?) wysyłajem. Szto maicie hatowaho-prysyłajcie. {{gap|1.5em}}'''Wałożyn Ł-szu.''' Razam z № 17 pasyłajem 14 i 15. Kar-iju z I. addrukawać nia możem; za jaje nie adna ůžo kureła redaktarskaja czupryna, kab jak wypłacicca… {{gap|1.5em}}'''Nowo-Wilejsk, K. Jelinskamu.''' Pisulku Waszu atrymali. Pasyłajem razam z № 17. <section begin="Рэдактар"/>{{накіравальная рыса|35em|height=1px}}<center>{{fine|Redaktar — wydawiec '''A. Byczkoǔski.}}</center> {{накіравальная рыса|35em|height=1px}} <center>{{smaller|Drukarnia. „Znicz“ Wilnia Śto-Jańska 19.}}</center><section end="Рэдактар"/><noinclude></noinclude> e0h9l1h8jy4cm37fu6ybvu7o6icnbrd 295463 295462 2026-08-15T19:18:10Z RAleh111 4658 295463 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> chapić jaje na try tysiaczy hadoǔ. Sama świeczka maie ǔ wyszyniu 4¹/₄ arszyny, a taŭścini — 1¹/₄ arsz. <center>'''Nie dahadalisia.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}Amerykanskieje miljonszczyki, źwiedaŭszy i nacieszyǔszysia z usiaho, szto tolki można dastać za hroszy, wydumlajuć szto raz bolej jakija koleczy nawinki, katoryja mahli-b jeszcze choć krychu rozwaruszyć zastywajuczaje serca bahacza.</br> {{gap|1.5em}}Hetak niedaŭna nadumalisia pazabawicca stracham pierad śmierciej źwiaroŭ. Dziela hetaho sumyśla zakupili parachod, i pasadziŭszy na jaho z dziesiatak husiej, troje sabak, kata, lisa i dwuch miadźwiedziaŭ, nakirawali i puścili hety parachod na samy, badaj, straszniejszy wir na celym świeci — pad wadaspad Niahary. Na bierahoch raki sabrałosia hibiel narodu pryhledacca, jak budzie zmahacca sa śmierciej i hinuć ni ǔ czym nie pawinnaja żywioła. Jak jana tam hinuła — nas zusim nie cikawić, dy i sami amerykancy chiba mała mieli paciechi. Nie dahadalisia miljonszczyki pasadzić na toj samy parachod swajho kampana, katory wydumaŭ hetkuju hulniu i ździek nad żywym stwareńniem, oś tady mo i było-b na szto hlanuć… Ci pamahli-b jamu wyratawacca ad śmierci jaho miljony? <center>'''Nie dawajcie nurka.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}Aposznimi czasami daktary zaǔważyli, szto ludzi, asabliwa moładź i sałdaty czaściej chwarejuć na bol u wuszoch u letku, czym zimoj. Zapisywajuczy akuratna pryczyny chwaroby, pierekanalisia, szto bolszaja czastka chworych na wuszy, kupajuczysia, dawała nurka. Wada, nabirajuczysia u hłyb wucha, spraŭlała spaczatku tolki łaskatańnie, a paśla czasta z hetaho paczynałasia i chwaroba wucha.</br> {{gap|1.5em}}Kupacca, wiadomaja recz, wielmi zdarowa, ale papisywacca nurkom, jak widać, nie warta. <center>{{larger|'''ZAHADKI.}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}34). Pad aknami lażyć, a da ściany nia prystawisz?</br> {{gap|1.5em}}35). Uwieś les roǔny, adzin suk tyrczyć?</br> {{gap|1.5em}}36). Ad kuta-da kuta, lażyć baba raspiata. <center>'''Razhadki buduć u № 18.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}'''Razhadki z № 16:''' 31) Świńnia i parasiaty; 32) chmiel; 33) kasa. {{c|{{larger|'''ŻARTY i PRYKAZKI.}}}} <center>'''Prymierkawała.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}''Żonka pijanoha muża:'' Jak tabie nia soramna hetak napiwacca: skacina i taja mierku znaje…</br> {{gap|1.5em}}''Muż:'' Woś prymierkawała! Szto-ż twaja, prymieram, Padłaska pje? adnu wadu, — dyk u wadzie i ja mierku wiedaju, a paprabawała-b jana „manapolki“, tady paladzieli-b, dzie taja mierka. <center>'''Darahije boty.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}''Suddzia:'' Wy każecie, szto jon ukraŭ u was boty. Kolki-ż warty byli hetyje boty?</br> {{gap|1.5em}}''Symon:'' Za nowyje — hadoŭ piać tamu zapłaciŭ ja wosiem rubloŭ; dwa razy dawad padmiotki — to 2 rubli; adzin raz — pryszwy — 4 rubli, dy piać łatak prystawiŭ — rubiel; usiaho, znaczycca, warty jany 15 rubloǔ. {{block center/s}} {{***2||70%|15|перад=0em|пасля=0.5em}} {{block center/e}} {{gap|1.5em}}Dzie raście zwaniec — tam żytu kaniec. {{block center/s}} {{***2||70%|15|перад=0em|пасля=0.5em}} {{block center/e}} {{gap|1.5em}}Rannaja ptuszka zubki kałupaje, a poznaja — woczki praciraje. {{c|''Swaja poczta.|памер=180%}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-1.5em"></div> {{gap|1.5em}}'''D. Kazimirowo, S. Sz-u.''' Nichto i nia dumaŭ zabywacca; dyj zusim nie taja pryczyna, a katoraj Wy uspaminajecia — pa henym nie biadujcie i nia turbujcisia… A lepsz napiszycie, mo-b dać abwiestku ǔ adnej — druhoj hazeci ab miejscy? Z achwotaj hetym zajmiemsia. Kosztu nijakoha nia budzie. Numery hazety, katorych Wy nie atrymali (niawiedajem-czamu?) wysyłajem. Szto maicie hatowaho-prysyłajcie. {{gap|1.5em}}'''Wałożyn Ł-szu.''' Razam z № 17 pasyłajem 14 i 15. Kar-iju z I. addrukawać nia możem; za jaje nie adna ůžo kureła redaktarskaja czupryna, kab jak wypłacicca… {{gap|1.5em}}'''Nowo-Wilejsk, K. Jelinskamu.''' Pisulku Waszu atrymali. Pasyłajem razam z № 17. <section begin="Рэдактар"/>{{накіравальная рыса|35em|height=1px}}<center>{{fine|Redaktar — wydawiec '''A. Byczkoǔski.}}</center> {{накіравальная рыса|35em|height=1px}} <center>{{smaller|Drukarnia. „Znicz“ Wilnia Śto-Jańska 19.}}</center><section end="Рэдактар"/><noinclude></noinclude> ttwde4inj9r1uehxj9ca3hskl9p8j1v 295464 295463 2026-08-15T19:20:00Z RAleh111 4658 295464 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> chapić jaje na try tysiaczy hadoǔ. Sama świeczka maie ǔ wyszyniu 4¹/₄ arszyny, a taŭścini — 1¹/₄ arsz. <center>'''Nie dahadalisia.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}Amerykanskieje miljonszczyki, źwiedaŭszy i nacieszyǔszysia z usiaho, szto tolki można dastać za hroszy, wydumlajuć szto raz bolej jakija koleczy nawinki, katoryja mahli-b jeszcze choć krychu rozwaruszyć zastywajuczaje serca bahacza.</br> {{gap|1.5em}}Hetak niedaŭna nadumalisia pazabawicca stracham pierad śmierciej źwiaroŭ. Dziela hetaho sumyśla zakupili parachod, i pasadziŭszy na jaho z dziesiatak husiej, troje sabak, kata, lisa i dwuch miadźwiedziaŭ, nakirawali i puścili hety parachod na samy, badaj, straszniejszy wir na celym świeci — pad wadaspad Niahary. Na bierahoch raki sabrałosia hibiel narodu pryhledacca, jak budzie zmahacca sa śmierciej i hinuć ni ǔ czym nie pawinnaja żywioła. Jak jana tam hinuła — nas zusim nie cikawić, dy i sami amerykancy chiba mała mieli paciechi. Nie dahadalisia miljonszczyki pasadzić na toj samy parachod swajho kampana, katory wydumaŭ hetkuju hulniu i ździek nad żywym stwareńniem, oś tady mo i było-b na szto hlanuć… Ci pamahli-b jamu wyratawacca ad śmierci jaho miljony? <center>'''Nie dawajcie nurka.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}Aposznimi czasami daktary zaǔważyli, szto ludzi, asabliwa moładź i sałdaty czaściej chwarejuć na bol u wuszoch u letku, czym zimoj. Zapisywajuczy akuratna pryczyny chwaroby, pierekanalisia, szto bolszaja czastka chworych na wuszy, kupajuczysia, dawała nurka. Wada, nabirajuczysia u hłyb wucha, spraŭlała spaczatku tolki łaskatańnie, a paśla czasta z hetaho paczynałasia i chwaroba wucha.</br> {{gap|1.5em}}Kupacca, wiadomaja recz, wielmi zdarowa, ale papisywacca nurkom, jak widać, nie warta. <center>{{larger|'''ZAHADKI.}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}34). Pad aknami lażyć, a da ściany nia prystawisz?</br> {{gap|1.5em}}35). Uwieś les roǔny, adzin suk tyrczyć?</br> {{gap|1.5em}}36). Ad kuta-da kuta, lażyć baba raspiata. <center>'''Razhadki buduć u № 18.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}'''Razhadki z № 16:''' 31) Świńnia i parasiaty; 32) chmiel; 33) kasa. {{c|{{larger|'''ŻARTY i PRYKAZKI.}}}} <center>'''Prymierkawała.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}''Żonka pijanoha muża:'' Jak tabie nia soramna hetak napiwacca: skacina i taja mierku znaje…</br> {{gap|1.5em}}''Muż:'' Woś prymierkawała! Szto-ż twaja, prymieram, Padłaska pje? adnu wadu, — dyk u wadzie i ja mierku wiedaju, a paprabawała-b jana „manapolki“, tady paladzieli-b, dzie taja mierka. <center>'''Darahije boty.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}''Suddzia:'' Wy każecie, szto jon ukraŭ u was boty. Kolki-ż warty byli hetyje boty?</br> {{gap|1.5em}}''Symon:'' Za nowyje — hadoŭ piać tamu zapłaciŭ ja wosiem rubloŭ; dwa razy dawad padmiotki — to 2 rubli; adzin raz — pryszwy — 4 rubli, dy piać łatak prystawiŭ — rubiel; usiaho, znaczycca, warty jany 15 rubloǔ. {{block center/s}} {{***2||70%|15|перад=0em|пасля=0em}} {{block center/e}} {{gap|1.5em}}Dzie raście zwaniec — tam żytu kaniec. {{block center/s}} {{***2||70%|15|перад=0em|пасля=0em}} {{block center/e}} {{gap|1.5em}}Rannaja ptuszka zubki kałupaje, a poznaja — woczki praciraje. {{c|''Swaja poczta.|памер=180%}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-1.5em"></div> {{gap|1.5em}}'''D. Kazimirowo, S. Sz-u.''' Nichto i nia dumaŭ zabywacca; dyj zusim nie taja pryczyna, a katoraj Wy uspaminajecia — pa henym nie biadujcie i nia turbujcisia… A lepsz napiszycie, mo-b dać abwiestku ǔ adnej — druhoj hazeci ab miejscy? Z achwotaj hetym zajmiemsia. Kosztu nijakoha nia budzie. Numery hazety, katorych Wy nie atrymali (niawiedajem-czamu?) wysyłajem. Szto maicie hatowaho-prysyłajcie. {{gap|1.5em}}'''Wałożyn Ł-szu.''' Razam z № 17 pasyłajem 14 i 15. Kar-iju z I. addrukawać nia możem; za jaje nie adna ůžo kureła redaktarskaja czupryna, kab jak wypłacicca… {{gap|1.5em}}'''Nowo-Wilejsk, K. Jelinskamu.''' Pisulku Waszu atrymali. Pasyłajem razam z № 17. <section begin="Рэдактар"/>{{накіравальная рыса|35em|height=1px}}<center>{{fine|Redaktar — wydawiec '''A. Byczkoǔski.}}</center> {{накіравальная рыса|35em|height=1px}} <center>{{smaller|Drukarnia. „Znicz“ Wilnia Śto-Jańska 19.}}</center><section end="Рэдактар"/><noinclude></noinclude> eav3c7ezguif6549xop6ojnoe9t9nwi 295474 295464 2026-08-16T07:32:21Z Gleb Leo 2440 295474 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Usiaczyna"/>chapić jaje na try tysiaczy hadoǔ. Sama świeczka maie ǔ wyszyniu 4¹/₄ arszyny, a taŭścini — 1¹/₄ arsz. <center>'''Nie dahadalisia.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}Amerykanskieje miljonszczyki, źwiedaŭszy i nacieszyǔszysia z usiaho, szto tolki można dastać za hroszy, wydumlajuć szto raz bolej jakija koleczy nawinki, katoryja mahli-b jeszcze choć krychu rozwaruszyć zastywajuczaje serca bahacza.</br> {{gap|1.5em}}Hetak niedaŭna nadumalisia pazabawicca stracham pierad śmierciej źwiaroŭ. Dziela hetaho sumyśla zakupili parachod, i pasadziŭszy na jaho z dziesiatak husiej, troje sabak, kata, lisa i dwuch miadźwiedziaŭ, nakirawali i puścili hety parachod na samy, badaj, straszniejszy wir na celym świeci — pad wadaspad Niahary. Na bierahoch raki sabrałosia hibiel narodu pryhledacca, jak budzie zmahacca sa śmierciej i hinuć ni ǔ czym nie pawinnaja żywioła. Jak jana tam hinuła — nas zusim nie cikawić, dy i sami amerykancy chiba mała mieli paciechi. Nie dahadalisia miljonszczyki pasadzić na toj samy parachod swajho kampana, katory wydumaŭ hetkuju hulniu i ździek nad żywym stwareńniem, oś tady mo i było-b na szto hlanuć… Ci pamahli-b jamu wyratawacca ad śmierci jaho miljony? <center>'''Nie dawajcie nurka.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}Aposznimi czasami daktary zaǔważyli, szto ludzi, asabliwa moładź i sałdaty czaściej chwarejuć na bol u wuszoch u letku, czym zimoj. Zapisywajuczy akuratna pryczyny chwaroby, pierekanalisia, szto bolszaja czastka chworych na wuszy, kupajuczysia, dawała nurka. Wada, nabirajuczysia u hłyb wucha, spraŭlała spaczatku tolki łaskatańnie, a paśla czasta z hetaho paczynałasia i chwaroba wucha.</br> {{gap|1.5em}}Kupacca, wiadomaja recz, wielmi zdarowa, ale papisywacca nurkom, jak widać, nie warta. <section end="Usiaczyna"/> <section begin="Zahadki"/><center>{{larger|'''ZAHADKI.}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}34). Pad aknami lażyć, a da ściany nia prystawisz?</br> {{gap|1.5em}}35). Uwieś les roǔny, adzin suk tyrczyć?</br> {{gap|1.5em}}36). Ad kuta-da kuta, lażyć baba raspiata. <center>'''Razhadki buduć u [[Biełarus (1913)/1913/18|№ 18]].</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}'''Razhadki z [[Biełarus (1913)/1913/16|№ 16]]:''' 31) Świńnia i parasiaty; 32) chmiel; 33) kasa. <section end="Zahadki"/> <section begin="Żarty"/>{{c|{{larger|'''ŻARTY i PRYKAZKI.}}}} <center>'''Prymierkawała.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}''Żonka pijanoha muża:'' Jak tabie nia soramna hetak napiwacca: skacina i taja mierku znaje…</br> {{gap|1.5em}}''Muż:'' Woś prymierkawała! Szto-ż twaja, prymieram, Padłaska pje? adnu wadu, — dyk u wadzie i ja mierku wiedaju, a paprabawała-b jana „manapolki“, tady paladzieli-b, dzie taja mierka. <center>'''Darahije boty.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}''Suddzia:'' Wy każecie, szto jon ukraŭ u was boty. Kolki-ż warty byli hetyje boty?</br> {{gap|1.5em}}''Symon:'' Za nowyje — hadoŭ piać tamu zapłaciŭ ja wosiem rubloŭ; dwa razy dawad padmiotki — to 2 rubli; adzin raz — pryszwy — 4 rubli, dy piać łatak prystawiŭ — rubiel; usiaho, znaczycca, warty jany 15 rubloǔ. {{block center/s}} {{***2||70%|15|перад=0em|пасля=0em}} {{block center/e}} {{gap|1.5em}}Dzie raście zwaniec — tam żytu kaniec. {{block center/s}} {{***2||70%|15|перад=0em|пасля=0em}} {{block center/e}} {{gap|1.5em}}Rannaja ptuszka zubki kałupaje, a poznaja — woczki praciraje. <section end="Żarty"/> <section begin="Swaja"/>{{c|''Swaja poczta.|памер=180%}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-1.5em"></div> {{gap|1.5em}}'''D. Kazimirowo, [[Аўтар:Станіслаў Шыманоўскі|S. Sz-u]].''' Nichto i nia dumaŭ zabywacca; dyj zusim nie taja pryczyna, a katoraj Wy uspaminajecia — pa henym nie biadujcie i nia turbujcisia… A lepsz napiszycie, mo-b dać abwiestku ǔ adnej — druhoj hazeci ab miejscy? Z achwotaj hetym zajmiemsia. Kosztu nijakoha nia budzie. Numery hazety, katorych Wy nie atrymali (niawiedajem-czamu?) wysyłajem. Szto maicie hatowaho-prysyłajcie. {{gap|1.5em}}'''Wałożyn Ł-szu.''' Razam z № 17 pasyłajem 14 i 15. Kar-iju z I. addrukawać nia możem; za jaje nie adna ůžo kureła redaktarskaja czupryna, kab jak wypłacicca… {{gap|1.5em}}'''Nowo-Wilejsk, K. Jelinskamu.''' Pisulku Waszu atrymali. Pasyłajem razam z № 17. <section end="Swaja"/> <section begin="Рэдактар"/>{{накіравальная рыса|35em|height=1px}}<center>{{fine|Redaktar — wydawiec '''A. Byczkoǔski.}}</center> {{накіравальная рыса|35em|height=1px}} <center>{{smaller|Drukarnia. „Znicz“ Wilnia Śto-Jańska 19.}}</center><section end="Рэдактар"/><noinclude></noinclude> h9o2zzsoryfbr4zuuxzvd42yghtkrog 104 127847 295465 2026-08-15T19:37:39Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «эпохі, калі рэволюцыйнасць буржуазнай дэмакратыі памірала '''''ўжо''''' (у Еўропе), а рэволюцыйнасць соцыялістычнага пролетарыята '''''яшчэ''''' не даспела. Гэтага не зразумелі і не маглі зразумець рыцары ліберальнага расійскага языкаблудства, якія прыкрываю...» 295465 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>эпохі, калі рэволюцыйнасць буржуазнай дэмакратыі памірала '''''ўжо''''' (у Еўропе), а рэволюцыйнасць соцыялістычнага пролетарыята '''''яшчэ''''' не даспела. Гэтага не зразумелі і не маглі зразумець рыцары ліберальнага расійскага языкаблудства, якія прыкрываюць цяпер сваю контррэволюцыйнасць квяцістымі фразамі аб скептыцызме Герцена. У гэтых рыцараў, якія здрадзілі рускай рэволюцыі 1905 года, якія забылі і думаць пра вялікае званне '''''рэволюцыянера''''', скептыцызм ёсць форма пераходу ад дэмакратыі да лібералізма, — да таго халуйскага, подлага, бруднага і зверскага лібералізма, які расстрэльваў рабочых у 48 годзе, які аднаўляў разбураныя троны, які рукапляскаў Напалеону III і які '''''праклінаў''''', не ўмеючы зразумець яго класавай прыроды, Герцэн.</br> {{gap|2em}}У Герцэна скептыцызм быў формай пераходу ад ілюзій „надкласавага“ буржуазнага дэмакратызма да суровай, непахіснай, непераможнай класавай барацьбы пролетарыята. Доказ: „Пісьмы да старога таварыша“ Бакуніна, напісаныя за год да смерці Герцэна, у 1869 годзе. Герцен парывае з анархістам Бакуніным. Праўда, Герцэн бачыць яшчэ ў гэтым разрыве толькі разнагалоссе ў тактыцы, а не бездань паміж светасузіраннем упэўненага ў перамозе свайго класа пролетарыя і дробнага буржуа, які зняверыўся ў сваім выратаванні. Праўда, Герцэн паўтарае зноў і тут старыя буржуазна-дэмакратычныя фразы, быццам соцыялізм павінен выступаць з „пропаведдзю, аднолькава звернутай да работніка і гаспадара, земляроба і мешчаніна“. Але ўсё-ж такі, парываючы з Бакуніным, Герцэн накіраваў свае зрокі не да лібералізма, а да '''''Інтэрнацыянала''''', да таго Інтэрнацыянала, якім кіраваў Маркс, — да таго Інтэрнацыянала, які пачаў '''''„збіраць палкі“''''' пролетарыята, яднаць '''''„свет рабочы“''''', „які пакідае свет тых, хто карыстаецца без работы“! {{gap|2em}}Не зразумеўшы буржуазна-дэмакратычнай сутнасці ўсяго руху 1848 года і ўсіх форм да-марксаўскага соцыялізма, Герцэн тым больш не мог зразумець буржуазнай прыроды рускай рэволюцыі. Герцэн — асновапаложнік „рускага“ соцыялізма, „народніцтва“. Герцэн бачыў „соцыялізм“ у вызваленні сялян '''''з зямлёй''''', у абшчынным землеўладанні і ў сялянскай ідэі „права на зямлю“. Свае ўлюбёныя мыслі на гэтую тэму ён развіваў незлічоную колькасць разоў.</br> {{gap|2em}}На справе ў гэтым вучэнні Герцэна, як і ва ўсім рускім народніцтве — аж да паліняўшага народніцтва цяперашніх „соцыялістаў-рэволюцыянераў“, — няма '''''ні грана''''' соцыялізма. Гэта — такая-ж прыгожадушная фраза, такая-ж добрая мара, апранаючая '''''рэволюцыйнасць''''' буржуазнай сялянскай дэмакратыі ў Расіі, як і розныя формы „соцыялізма 48-га года“ на Захадзе. Чым больш зямлі атрымалі-б сяляне ў 1861 годзе і чым танней-бы яны яе атрымалі, тым больш была-б падарвана ўлада прыгоннікаў-памешчыкаў, тым хутчэй, свабодней і шырэй ішло-б развіццё капіталізма ў Расіі. Ідэя „права на зямлю“ і „ўраўнальнага падзелу зямлі“ ёсць не што іншае як фармуліроўка рэволюцыйных імкненняў да роўнасці з боку сялян, якія змагаюцца за поўнае звяржэнне памешчыцкай улады, за поўнае зніштажэнне памешчыцкага землеўладання.</br> {{gap|2em}}Рэволюцыя 1905 года цалкам даказала гэта: з аднаго боку, пролетарыят выступіў зусім самастойна на чале рэволюцыйнай барацьбы, стварыўшы соцыял-дэмакратычную рабочую партыю; з другога боку, рэволюцыйныя сяляне („трудавікі“ і „сялянскі саюз“), змагаючыся за ўсякія формы зніштажэння памешчыцкага землеўладання аж да „адмены прыватнай уласнасці на зямлю“, змагаліся іменна як гаспадары, як дробныя прадпрыемцы.</br> {{gap|2em}}У цяперашні час словаспрэчкі наконт „соцыялістычнасці“ права на зямлю і т. п. служаць толькі для '''''зацямнення''''' і прыкрыцця сапраўды {{перанос пачатак|важ|нага}}<noinclude></noinclude> r0xpota9ocwmdilgkhzle5lv3ro205u 295467 295465 2026-08-15T20:05:02Z RAleh111 4658 295467 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>эпохі, калі рэволюцыйнасць буржуазнай дэмакратыі памірала ''ўжо'' (у Еўропе), а рэволюцыйнасць соцыялістычнага пролетарыята ''яшчэ'' не даспела. Гэтага не зразумелі і не маглі зразумець рыцары ліберальнага расійскага языкаблудства, якія прыкрываюць цяпер сваю контррэволюцыйнасць квяцістымі фразамі аб скептыцызме Герцена. У гэтых рыцараў, якія здрадзілі рускай рэволюцыі 1905 года, якія забылі і думаць пра вялікае званне ''рэволюцыянера'', скептыцызм ёсць форма пераходу ад дэмакратыі да лібералізма, — да таго халуйскага, подлага, бруднага і зверскага лібералізма, які расстрэльваў рабочых у 48 годзе, які аднаўляў разбураныя троны, які рукапляскаў Напалеону III і які ''праклінаў'', не ўмеючы зразумець яго класавай прыроды, Герцэн.</br> {{gap|2em}}У Герцэна скептыцызм быў формай пераходу ад ілюзій „надкласавага“ буржуазнага дэмакратызма да суровай, непахіснай, непераможнай класавай барацьбы пролетарыята. Доказ: „Пісьмы да старога таварыша“ Бакуніна, напісаныя за год да смерці Герцэна, у 1869 годзе. Герцен парывае з анархістам Бакуніным. Праўда, Герцэн бачыць яшчэ ў гэтым разрыве толькі разнагалоссе ў тактыцы, а не бездань паміж светасузіраннем упэўненага ў перамозе свайго класа пролетарыя і дробнага буржуа, які зняверыўся ў сваім выратаванні. Праўда, Герцэн паўтарае зноў і тут старыя буржуазна-дэмакратычныя фразы, быццам соцыялізм павінен выступаць з „пропаведдзю, аднолькава звернутай да работніка і гаспадара, земляроба і мешчаніна“. Але ўсё-ж такі, парываючы з Бакуніным, Герцэн накіраваў свае зрокі не да лібералізма, а да ''Інтэрнацыянала'', да таго Інтэрнацыянала, якім кіраваў Маркс, — да таго Інтэрнацыянала, які пачаў ''„збіраць палкі“'' пролетарыята, яднаць ''„свет рабочы“'', „які пакідае свет тых, хто карыстаецца без работы“! {{gap|2em}}Не зразумеўшы буржуазна-дэмакратычнай сутнасці ўсяго руху 1848 года і ўсіх форм да-марксаўскага соцыялізма, Герцэн тым больш не мог зразумець буржуазнай прыроды рускай рэволюцыі. Герцэн — асновапаложнік „рускага“ соцыялізма, „народніцтва“. Герцэн бачыў „соцыялізм“ у вызваленні сялян ''з зямлёй'', у абшчынным землеўладанні і ў сялянскай ідэі „права на зямлю“. Свае ўлюбёныя мыслі на гэтую тэму ён развіваў незлічоную колькасць разоў.</br> {{gap|2em}}На справе ў гэтым вучэнні Герцэна, як і ва ўсім рускім народніцтве — аж да паліняўшага народніцтва цяперашніх „соцыялістаў-рэволюцыянераў“, — няма ''ні грана'' соцыялізма. Гэта — такая-ж прыгожадушная фраза, такая-ж добрая мара, апранаючая ''рэволюцыйнасць'' буржуазнай сялянскай дэмакратыі ў Расіі, як і розныя формы „соцыялізма 48-га года“ на Захадзе. Чым больш зямлі атрымалі-б сяляне ў 1861 годзе і чым танней-бы яны яе атрымалі, тым больш была-б падарвана ўлада прыгоннікаў-памешчыкаў, тым хутчэй, свабодней і шырэй ішло-б развіццё капіталізма ў Расіі. Ідэя „права на зямлю“ і „ўраўнальнага падзелу зямлі“ ёсць не што іншае як фармуліроўка рэволюцыйных імкненняў да роўнасці з боку сялян, якія змагаюцца за поўнае звяржэнне памешчыцкай улады, за поўнае зніштажэнне памешчыцкага землеўладання.</br> {{gap|2em}}Рэволюцыя 1905 года цалкам даказала гэта: з аднаго боку, пролетарыят выступіў зусім самастойна на чале рэволюцыйнай барацьбы, стварыўшы соцыял-дэмакратычную рабочую партыю; з другога боку, рэволюцыйныя сяляне („трудавікі“ і „сялянскі саюз“), змагаючыся за ўсякія формы зніштажэння памешчыцкага землеўладання аж да „адмены прыватнай уласнасці на зямлю“, змагаліся іменна як гаспадары, як дробныя прадпрыемцы.</br> {{gap|2em}}У цяперашні час словаспрэчкі наконт „соцыялістычнасці“ права на зямлю і т. п. служаць толькі для ''зацямнення'' і прыкрыцця сапраўды {{перанос пачатак|важ|нага}}<noinclude></noinclude> 7xblryvr91olkhsem5653uw4u8j20x4 104 127848 295466 2026-08-15T20:02:42Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|важ|нага}} і сур‘ёзнага гістарычнага пытання: аб рознасці ''інтарэсаў'' ліберальнай буржуазіі і рэволюцыйнага сялянства ў рускай ''буржуазнай'' рэволюцыі; інакш кажучы, аб ліберальнай і дэмакратычнай, аб „згодніцкай“ (манархічнай) і рэсп...» 295466 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|важ|нага}} і сур‘ёзнага гістарычнага пытання: аб рознасці ''інтарэсаў'' ліберальнай буржуазіі і рэволюцыйнага сялянства ў рускай ''буржуазнай'' рэволюцыі; інакш кажучы, аб ліберальнай і дэмакратычнай, аб „згодніцкай“ (манархічнай) і рэспубліканскай тэндэнцыі ў гэтай рэволюцыі. Іменна гэтае пытание пастаўлена „Колоколом“ Герцэна, калі глядзець на сутнасць справы, а не на фразы, — калі даследаваць класавую барацьбу, як аснову „тэорый“ і вучэнняў, а не наадварот.</br> {{gap|2em}}Герцэн стварыў вольную рускую прэсу за граніцай — у гэтым яго вялікая заслуга. „Полярная Звезда“ падняла традыцыю дзекабрыстаў. „Колокол“ (1857–1867) устаў гарой за вызваленне сялян. Рабскае маўчанне было парушана.</br> {{gap|2em}}Але Герцэн належаў да памешчыцкага, панскага асяроддзя. Ён пакінуў Расію ў 1847 г., ён не бачыў рэволюцыйнага народа і не мог верыць у яго. Адсюль яго ліберальная апеляцыя да „вярхоў“. Адсюль яго незлічоныя саладжавыя пісьмы ў „Колоколе“ да Александра II Вешацеля, якіх нельга цяпер чытаць без агіды. Чэрнышэўскі, Дабралюбаў, Серна-Салаўевіч, якія прадстаўлялі новае пакаленне рэволюцыянераў-розначынцаў, былі тысячу раз правы, калі папракалі Герцэна за гэтыя адступленні ад дэмакратызма да лібералізма. Аднак, справядлівасць патрабуе сказаць, што пры ўсіх хістаннях Герцэна паміж дэмакратызмам і лібералізмам дэмакрат усё-ж браў у ім верх.</br> {{gap|2em}}Калі адзін з агіднейшых тыпаў ліберальнага хамства, Кавелін, які захапляўся раней „Колоколом“ іменна за яго ''ліберальныя'' тэндэнцыі, паўстаў супроць канстытуцыі, напаў на рэволюцыйную агітацыю, паўстаў супроць „гвалту“ і за́клікаў да яго, стаў прапаведваць цярпенне, Герцэн ''парваў'' з гэтым ліберальным мудрацом. Герцэн абрушыўся на яго „худы, недарэчны, шкодны памфлет“, пісаны „для нягласнага кіраўніцтва ліберальнічаючаму ўраду“, на кавелінскія „палітыка-сантыментальныя сентэнцыі“, якія паказваюць „рускі народ скацінай, а ўрад разумнікам“. „Колокол“ змясціў артыкул „Надгробное слово“, у якім бічаваў „прафесароў, што уюць гнілую павуцінку сваіх высокамерна-малюсенькіх ідэек, экс- прафесароў, калісьці простадушных, а потым злобных, бачачы, што здаровая моладзь не можа спачуваць іх залатушнай мыслі“. Кавелін адразу пазнаў сябе ў гэтым партрэце.</br> {{gap|2em}}Калі быў арыштаваны Чэрнышэўскі, подлы ліберал Кавелін пісаў: „Арышты мне не здаюцца абураючымі… рэволюцыйная партыя лічыць усе сродкі добрымі, каб скінуць урад, а ён абараняецца сваімі сродкамі“. А Герцэн дакладна адказваў гэтаму кадэту, гаворачы з поваду суда над Чэрнышэўскім: „А тут нікчэмныя людзі, людзі-трава, людзі-слімакі гавораць, што не трэба лаяць гэтую зграю разбойнікаў і нягоднікаў, якая ўпраўляе намі“.</br> {{gap|2em}}Калі ліберал Тургенеў напісаў прыватнае пісьмо Александру II з запэўніваннем у сваіх вернападданніцкіх пачуццях і ахвяраваў два залатых на салдат, параненых пры ўсмірэнні польскага паўстання, „Колокол“ пісаў пра „сівавалосую Магдаліну (мужчынскага роду), якая пісала гасудару, што яна не спіць, мучаючыся, што гасудар не ведае аб тым раскаянні, якое ахапіла яе“. І Тургенеў адразу пазнаў сябе.</br> {{gap|2em}}Калі ўся зграя рускіх лібералаў адхлынула ад Герцэна за абарону Польшчы, калі ўсё „адукаванае грамадства“ адвярнулася ад „Колокола“, Герцэн не збянтэжыўся. Ён па-ранейшаму адстойваў свабоду Польшчы і бічаваў усмірыцеляў, катаў, вешацеляў Александра II. Герцэн выратаваў чэсць рускай дэмакратыі. „Мы выратавалі чэсць імя рускага — пісаў ён Тургеневу — і за гэта пацярпелі ад рабскай большасці“.</br> {{gap|2em}}Калі атрымлівалася паведамленне, што прыгонны селянін забіў памешчыка за замах на чэсць нявесты, Герцэн дадаваў у „Колоколе“:<noinclude></noinclude> 9yzq9quo3tt1vh6fd9e3fz1pfhmrovv 104 127849 295469 2026-08-15T20:35:37Z RAleh111 4658 /* Праблематычная */ 295469 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="RAleh111" /></noinclude> „І вельмі добра зрабіў!“. Калі паведамлялі, што ўводзяцца ваенныя начальнікі для „спакойнага“ „вызвалення“, Герцэн пісаў: „Першы разумны палкоўнік, які са сваім атрадам далучыцца да сялян, замест таго, каб душыць іх, сядзе на трон Раманавых“. Калі палкоўнік Рэйтэрн застрэліўся ў Варшаве (1860 г.), каб не быць памочнікам катаў, Герцэн пісаў: „Калі расстрэльваць, дык трэба расстрэльваць тых генералаў, якія загадваюць страляць па бяззбройных“. Калі перабілі 50 сялян у Бездне і пакаралі смерцю іх важака Антона Петрова (12 красавіка 1861 года), Герцэн пісаў у „Колоколе“: <div style="font-size:92%; line-height: 1.3"> {{gap|2em}}„О, калі-б словы мае маглі дайсці да цябе, тружанік і пакутнік зямлі рускай!.. як я навучыў-бы цябе пагарджаць тваімі духоўнымі пастырамі, пастаўленымі над табой пецербургскім сінодам і нямецкім царом… Ты ненавідзіш памешчыка, ненавідзіш пад‘ячага, баішся іх — і зусім у правах; але верыш яшчэ ў цара і архірэя… не вер ім. Цар з імі, і яны ягоныя. Яго ты бачыш цяпер, ты, бацька забітага юнака ў Бездне, ты, сын забітага бацькі ў Пензе… Твае пастыры — цёмныя як ты, бедныя як ты… Такі быў манах Антоній, што пацярпеў за цябе ў Казані (не епіскап Антоній, а Антон безднінскі)… Целы тваіх свяціцеляў не зробяць сарака васьмі цудаў, малітва да іх не вылечыць ад болю зубоў; але жывая памяць аб іх можа зрабіць адно цуда — тваё вызваленне“. </div> {{gap|2em}}Адсюль відаць, як подла і нізка хлусяць на Герцэна нашы лібералы, што акапаліся ў рабскім „легальным“ друку, узвялічваючы слабыя бакі Герцэна і ўмоўчваючы пра моцныя. Не віна Герцэна, а бяда яго, што ён не мог бачыць рэволюцыйнага народа ў самой Расіі ў 40-х гадах. Калі ён убачыў яго ''ў 60-х'', — ён бязбоязна ўстаў на бок рэволюцыйнай дэмакратыі супроць лібералізма. Ён змагаўся за перамогу народа над царызмам, а не за здзелку ліберальнай буржуазіі з памешчыцкім царом. Ён падняў сцяг рэволюцыі. {{gap|2em}}Ушаноўваючы Герцэна, мы бачым ясна тры пакаленні, тры класы, якія дзейнічалі ў рускай рэволюцыі. Спачатку — дваране і памешчыкі, дзекабрысты і Герцэн. Вузкае кола гэтых рэволюцыянераў. Страшэнна далёка яны ад народа. Але іх справа не прапала. Дзекабрысты разбудзілі Герцэна. Герцэн разгарнуў рэволюцыйную агітацыю.</br> {{gap|2em}}Яе падхапілі, пашырылі, умацавалі, загартавалі рэволюцыянеры-розначынцы, пачынаючы з Чэрнышэўскага і канчаючы героямі „Народнай Волі“. Шырэйшым стала кола барацьбітоў, бліжэй іх сувязь з народам. „Маладыя штурманы будучай буры“ — называў іх Герцэн. Але гэта не была яшчэ сама бура.</br> {{gap|2em}}Бура, гэта — рух саміх мас. Пролетарыят, адзіны да канца рэволюцыйны клас, падняўся на чале іх і ўпершыню падняў да адкрытай, рэволюцыйнай барацьбы мільёны сялян. Першы націск буры быў у 1905 годзе. Наступны пачынае расці на нашых вачах.</br> {{gap|2em}}Ушаноўваючы Герцэна, пролетарыят вучыцца на яго прыкладзе вялікаму значэнню революцыйнай тэорыі; - вучыцца разумець, што беззаветная адданасць революцыі і зварот з революцыйнай пропаведдзю да народа не прападае нават тады, калі цэлыя дзесяцігоддзі аддзяляюць сяўбу ад жніва; - вучыцца вызначэнню ролі розных класаў у рускай і міжнароднай революцыі. Узбагачаны гэтымі ўрокамі, пролетарыят праб'е сабе дарогу да свабоднага саюза з соцыялістычнымі рабочымі ўсіх краін, раздушыўшы тую гадзіну, царскую манархію, супроць якой Герцэн першы падняў вялікі сцяг барацьбы шляхам звароту да мас з вольным рускім словам. • Социал-Демократ" № 26, 8 мля (25 красавіка) 1912 г. (Творы, м. ХѴ, стар. 464-469.) 6<noinclude></noinclude> p2jerrq3u23gwkrjqiihugvtzd5uql6 295472 295469 2026-08-16T07:04:52Z RAleh111 4658 /* Не вычытаная */ 295472 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> „І вельмі добра зрабіў!“. Калі паведамлялі, што ўводзяцца ваенныя начальнікі для „спакойнага“ „вызвалення“, Герцэн пісаў: „Першы разумны палкоўнік, які са сваім атрадам далучыцца да сялян, замест таго, каб душыць іх, сядзе на трон Раманавых“. Калі палкоўнік Рэйтэрн застрэліўся ў Варшаве (1860 г.), каб не быць памочнікам катаў, Герцэн пісаў: „Калі расстрэльваць, дык трэба расстрэльваць тых генералаў, якія загадваюць страляць па бяззбройных“. Калі перабілі 50 сялян у Бездне і пакаралі смерцю іх важака Антона Петрова (12 красавіка 1861 года), Герцэн пісаў у „Колоколе“: <div style="font-size:92%; line-height: 1.3"> {{gap|2em}}„О, калі-б словы мае маглі дайсці да цябе, тружанік і пакутнік зямлі рускай!.. як я навучыў-бы цябе пагарджаць тваімі духоўнымі пастырамі, пастаўленымі над табой пецербургскім сінодам і нямецкім царом… Ты ненавідзіш памешчыка, ненавідзіш пад‘ячага, баішся іх — і зусім у правах; але верыш яшчэ ў цара і архірэя… не вер ім. Цар з імі, і яны ягоныя. Яго ты бачыш цяпер, ты, бацька забітага юнака ў Бездне, ты, сын забітага бацькі ў Пензе… Твае пастыры — цёмныя як ты, бедныя як ты… Такі быў манах Антоній, што пацярпеў за цябе ў Казані (не епіскап Антоній, а Антон безднінскі)… Целы тваіх свяціцеляў не зробяць сарака васьмі цудаў, малітва да іх не вылечыць ад болю зубоў; але жывая памяць аб іх можа зрабіць адно цуда — тваё вызваленне“. </div> {{gap|2em}}Адсюль відаць, як подла і нізка хлусяць на Герцэна нашы лібералы, што акапаліся ў рабскім „легальным“ друку, узвялічваючы слабыя бакі Герцэна і ўмоўчваючы пра моцныя. Не віна Герцэна, а бяда яго, што ён не мог бачыць рэволюцыйнага народа ў самой Расіі ў 40-х гадах. Калі ён убачыў яго ''ў 60-х'', — ён бязбоязна ўстаў на бок рэволюцыйнай дэмакратыі супроць лібералізма. Ён змагаўся за перамогу народа над царызмам, а не за здзелку ліберальнай буржуазіі з памешчыцкім царом. Ён падняў сцяг рэволюцыі. {{gap|2em}}Ушаноўваючы Герцэна, мы бачым ясна тры пакаленні, тры класы, якія дзейнічалі ў рускай рэволюцыі. Спачатку — дваране і памешчыкі, дзекабрысты і Герцэн. Вузкае кола гэтых рэволюцыянераў. Страшэнна далёка яны ад народа. Але іх справа не прапала. Дзекабрысты разбудзілі Герцэна. Герцэн разгарнуў рэволюцыйную агітацыю.</br> {{gap|2em}}Яе падхапілі, пашырылі, умацавалі, загартавалі рэволюцыянеры-розначынцы, пачынаючы з Чэрнышэўскага і канчаючы героямі „Народнай Волі“. Шырэйшым стала кола барацьбітоў, бліжэй іх сувязь з народам. „Маладыя штурманы будучай буры“ — называў іх Герцэн. Але гэта не была яшчэ сама бура.</br> {{gap|2em}}Бура, гэта — рух саміх мас. Пролетарыят, адзіны да канца рэволюцыйны клас, падняўся на чале іх і ўпершыню падняў да адкрытай, рэволюцыйнай барацьбы мільёны сялян. Першы націск буры быў у 1905 годзе. Наступны пачынае расці на нашых вачах.</br> {{gap|2em}}Ушаноўваючы Герцэна, пролетарыят вучыцца на яго прыкладзе вялікаму значэнню рэволюцыйнай тэорыі; — вучыцца разумець, што беззаветная адданасць рэволюцыі і зварот з рэволюцыйнай пропаведдзю да народа не прападае нават тады, калі цэлыя дзесяцігоддзі аддзяляюць сяўбу ад жніва; — вучыцца вызначэнню ролі розных класаў у рускай і міжнароднай рэволюцыі. Узбагачаны гэтымі ўрокамі, пролетарыят праб‘е сабе дарогу да свабоднага саюза з соцыялістычнымі рабочымі ўсіх краін, раздушыўшы тую гадзіну, царскую манархію, супроць якой Герцэн першы падняў вялікі сцяг барацьбы шляхам звароту да мас з ''вольным рускім словам''. {|style="margin-left:auto; margin-right:0em" |{{fine|''„Социал-Демократ“ № 26, 8 мая (25 красавіка)</br>1912 г. (Творы, т. XV, стар. 464–469.)}]=} |}<noinclude></noinclude> 3agx8dvqftx3lw40a80rz2de4ltm3vb 295473 295472 2026-08-16T07:05:42Z RAleh111 4658 295473 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> „І вельмі добра зрабіў!“. Калі паведамлялі, што ўводзяцца ваенныя начальнікі для „спакойнага“ „вызвалення“, Герцэн пісаў: „Першы разумны палкоўнік, які са сваім атрадам далучыцца да сялян, замест таго, каб душыць іх, сядзе на трон Раманавых“. Калі палкоўнік Рэйтэрн застрэліўся ў Варшаве (1860 г.), каб не быць памочнікам катаў, Герцэн пісаў: „Калі расстрэльваць, дык трэба расстрэльваць тых генералаў, якія загадваюць страляць па бяззбройных“. Калі перабілі 50 сялян у Бездне і пакаралі смерцю іх важака Антона Петрова (12 красавіка 1861 года), Герцэн пісаў у „Колоколе“: <div style="font-size:92%; line-height: 1.3"> {{gap|2em}}„О, калі-б словы мае маглі дайсці да цябе, тружанік і пакутнік зямлі рускай!.. як я навучыў-бы цябе пагарджаць тваімі духоўнымі пастырамі, пастаўленымі над табой пецербургскім сінодам і нямецкім царом… Ты ненавідзіш памешчыка, ненавідзіш пад‘ячага, баішся іх — і зусім у правах; але верыш яшчэ ў цара і архірэя… не вер ім. Цар з імі, і яны ягоныя. Яго ты бачыш цяпер, ты, бацька забітага юнака ў Бездне, ты, сын забітага бацькі ў Пензе… Твае пастыры — цёмныя як ты, бедныя як ты… Такі быў манах Антоній, што пацярпеў за цябе ў Казані (не епіскап Антоній, а Антон безднінскі)… Целы тваіх свяціцеляў не зробяць сарака васьмі цудаў, малітва да іх не вылечыць ад болю зубоў; але жывая памяць аб іх можа зрабіць адно цуда — тваё вызваленне“. </div> {{gap|2em}}Адсюль відаць, як подла і нізка хлусяць на Герцэна нашы лібералы, што акапаліся ў рабскім „легальным“ друку, узвялічваючы слабыя бакі Герцэна і ўмоўчваючы пра моцныя. Не віна Герцэна, а бяда яго, што ён не мог бачыць рэволюцыйнага народа ў самой Расіі ў 40-х гадах. Калі ён убачыў яго ''ў 60-х'', — ён бязбоязна ўстаў на бок рэволюцыйнай дэмакратыі супроць лібералізма. Ён змагаўся за перамогу народа над царызмам, а не за здзелку ліберальнай буржуазіі з памешчыцкім царом. Ён падняў сцяг рэволюцыі. {{gap|2em}}Ушаноўваючы Герцэна, мы бачым ясна тры пакаленні, тры класы, якія дзейнічалі ў рускай рэволюцыі. Спачатку — дваране і памешчыкі, дзекабрысты і Герцэн. Вузкае кола гэтых рэволюцыянераў. Страшэнна далёка яны ад народа. Але іх справа не прапала. Дзекабрысты разбудзілі Герцэна. Герцэн разгарнуў рэволюцыйную агітацыю.</br> {{gap|2em}}Яе падхапілі, пашырылі, умацавалі, загартавалі рэволюцыянеры-розначынцы, пачынаючы з Чэрнышэўскага і канчаючы героямі „Народнай Волі“. Шырэйшым стала кола барацьбітоў, бліжэй іх сувязь з народам. „Маладыя штурманы будучай буры“ — называў іх Герцэн. Але гэта не была яшчэ сама бура.</br> {{gap|2em}}Бура, гэта — рух саміх мас. Пролетарыят, адзіны да канца рэволюцыйны клас, падняўся на чале іх і ўпершыню падняў да адкрытай, рэволюцыйнай барацьбы мільёны сялян. Першы націск буры быў у 1905 годзе. Наступны пачынае расці на нашых вачах.</br> {{gap|2em}}Ушаноўваючы Герцэна, пролетарыят вучыцца на яго прыкладзе вялікаму значэнню рэволюцыйнай тэорыі; — вучыцца разумець, што беззаветная адданасць рэволюцыі і зварот з рэволюцыйнай пропаведдзю да народа не прападае нават тады, калі цэлыя дзесяцігоддзі аддзяляюць сяўбу ад жніва; — вучыцца вызначэнню ролі розных класаў у рускай і міжнароднай рэволюцыі. Узбагачаны гэтымі ўрокамі, пролетарыят праб‘е сабе дарогу да свабоднага саюза з соцыялістычнымі рабочымі ўсіх краін, раздушыўшы тую гадзіну, царскую манархію, супроць якой Герцэн першы падняў вялікі сцяг барацьбы шляхам звароту да мас з ''вольным рускім словам''. {|style="margin-left:auto; margin-right:0em" |{{fine|''„Социал-Демократ“ № 26, 8 мая (25 красавіка)</br>1912 г. (Творы, т. XV, стар. 464–469.)}} |}<noinclude></noinclude> rx6pvhnh7yjsitgzk8icrhx1oxc3lyc 0 127850 295475 2026-08-16T07:33:19Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Usiaczyna | безаўтара = | год = 6 чэрвеня 1913 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/17/Nasza haspadarka/Suszka siena|Suszka siena]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1913/17/Usiaczyna/Zahadki|Zahadki]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Bieł...» 295475 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Usiaczyna | безаўтара = | год = 6 чэрвеня 1913 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/17/Nasza haspadarka/Suszka siena|Suszka siena]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1913/17/Usiaczyna/Zahadki|Zahadki]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Biełarus. 1913. № 17.pdf" from="7" to="8" fromsection="Usiaczyna" tosection="Usiaczyna" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Usiaczyna}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] 84qc5wvo6vn762zem2q3ke2iw2q5di6 104 127851 295476 2026-08-16T07:33:30Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center>{{larger|АД РЭДАКЦЫІ}}</br> {{gap|2em}}Гэтае выданне „Былога і дум“ адкрываецца славутым артыкулам В. І. Леніна „Памяці Герцэна“, які напісан вялікім правадыром рабочага класа ў 1912 годзе ў сувязі са стагоддзем з дня нараджэння Герцэна.</br> {{gap|2em}}В. І. Ленін да...» 295476 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|АД РЭДАКЦЫІ}}</br> {{gap|2em}}Гэтае выданне „Былога і дум“ адкрываецца славутым артыкулам В. І. Леніна „Памяці Герцэна“, які напісан вялікім правадыром рабочага класа ў 1912 годзе ў сувязі са стагоддзем з дня нараджэння Герцэна.</br> {{gap|2em}}В. І. Ленін дае характарыстыку Герцэна і ў цэлым радзе іншых сваіх работ.</br> {{gap|2em}}Так, выкрываючы ў кнізе „Што такое „прыяцелі народа“ і як яны ваююць супроць соцыял-дэмакратаў?“ эпігонаў народніцтва, В. І. Ленін пісаў: „І падобныя паны гавораць пра „ідэалы айцоў“, прэтэндуюць на тое, што яны, іменна яны захоўваюць традыцыі тых часоў, калі Францыя разлівала па ўсёй Еўропе ідэі соцыялізма — і калі ўспрыманне гэтых ідэй давала ў Расіі тэорыі і вучэнні Герцэна, Чэрнышэўскага“. (Творы, т. IV, стар. 164.)</br> {{gap|2em}}У кнізе „Што рабіць?“ В. І. Ленін пісаў:</br> {{gap|2em}}''„…ролю перадавога барацьбіта можа выканаць толькі партыя, кіруемая перадавой тэорыяй.'' А каб хоць колькі-небудзь канкрэтна ўявіць сабе, што гэта азначае, няхай чытач успомніць аб такіх папярэдніках рускай соцыял-дэмакратыі, як Герцэн, Белінскі, Чэрнышэўскі…“ (Творы, т. IV, стар. 380–381.)</br> {{gap|2em}}Праз два гады пасля юбілейнага артыкула аб Герцэне, у артыкуле „З мінулага рабочага друку ў Расіі“ В. І. Ленін пісаў: „Папярэднікам рабочага (пролетарска-дэмакратычнага або соцыял- дэмакратычнага) друку быў тады агульнадэмакратычны бесцэнзурны друк з „Колоколом“ Герцэна на чале яго.</br> {{gap|2em}}Як дзекабрысты разбудзілі Герцэна, так Герцэн і яго „Колокол“ дапамаглі прабуджэнню розначынцаў, адукаваных прадстаўнікоў ліберальнай і дэмакратычнай буржуазіі, належаўшых не да дваранства, а да чыноўніцтва, мяшчанства, купецтва, сялянства“. (Творы, т. XVII, стар. 341.) {{gap|2em}}Апрача прыведзеных тут водзываў, у работах В. І. Леніна ёсць яшчэ цэлы рад упамінанняў аб Герцэне, у якіх даецца ацэнка яго літаратурна- палітычнай дзейнасці (гл. указальнік да Збору твораў В. І. Леніна).</br> {{gap|2em}}Гэтае выданне самага значнага літаратурнага твору Герцена — „Былога і дум“ — ёсць нанава вывераны асноўны тэкст славутых мастацкіх мемуараў. Яны даны ў тым выглядзе, як іх напісаў або, надрукаваў сам Герцэн, без падмены аўтарскай волі рэдактарскімі домысламі.</br> {{gap|2em}}Усе прадмовы і іншыя тлумачальныя заўвагі Герцэна да розных частак і раздзелаў „Былога і дум“, апушчаныя ім у асобным выданні 1861–1866 гадоў, даюцца тут у „Дадатках“ і размеркаваны па адпаведных тамах. Таксама даны варыянты з першадрукаваных тэкстаў або закрэсленыя ўрыўкі з рукапісаў, змешчаныя ў заўвагах разам з неабходнымі гісторыка-літаратурнымі, тэксталагічнымі і біяграфічнымі даведкамі.</br><noinclude></noinclude> hgty20q800vv85eu1rc7bgvmhdqqfof 295477 295476 2026-08-16T07:33:49Z RAleh111 4658 295477 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|АД РЭДАКЦЫІ}}</center> {{gap|2em}}Гэтае выданне „Былога і дум“ адкрываецца славутым артыкулам В. І. Леніна „Памяці Герцэна“, які напісан вялікім правадыром рабочага класа ў 1912 годзе ў сувязі са стагоддзем з дня нараджэння Герцэна.</br> {{gap|2em}}В. І. Ленін дае характарыстыку Герцэна і ў цэлым радзе іншых сваіх работ.</br> {{gap|2em}}Так, выкрываючы ў кнізе „Што такое „прыяцелі народа“ і як яны ваююць супроць соцыял-дэмакратаў?“ эпігонаў народніцтва, В. І. Ленін пісаў: „І падобныя паны гавораць пра „ідэалы айцоў“, прэтэндуюць на тое, што яны, іменна яны захоўваюць традыцыі тых часоў, калі Францыя разлівала па ўсёй Еўропе ідэі соцыялізма — і калі ўспрыманне гэтых ідэй давала ў Расіі тэорыі і вучэнні Герцэна, Чэрнышэўскага“. (Творы, т. IV, стар. 164.)</br> {{gap|2em}}У кнізе „Што рабіць?“ В. І. Ленін пісаў:</br> {{gap|2em}}''„…ролю перадавога барацьбіта можа выканаць толькі партыя, кіруемая перадавой тэорыяй.'' А каб хоць колькі-небудзь канкрэтна ўявіць сабе, што гэта азначае, няхай чытач успомніць аб такіх папярэдніках рускай соцыял-дэмакратыі, як Герцэн, Белінскі, Чэрнышэўскі…“ (Творы, т. IV, стар. 380–381.)</br> {{gap|2em}}Праз два гады пасля юбілейнага артыкула аб Герцэне, у артыкуле „З мінулага рабочага друку ў Расіі“ В. І. Ленін пісаў: „Папярэднікам рабочага (пролетарска-дэмакратычнага або соцыял- дэмакратычнага) друку быў тады агульнадэмакратычны бесцэнзурны друк з „Колоколом“ Герцэна на чале яго.</br> {{gap|2em}}Як дзекабрысты разбудзілі Герцэна, так Герцэн і яго „Колокол“ дапамаглі прабуджэнню розначынцаў, адукаваных прадстаўнікоў ліберальнай і дэмакратычнай буржуазіі, належаўшых не да дваранства, а да чыноўніцтва, мяшчанства, купецтва, сялянства“. (Творы, т. XVII, стар. 341.) {{gap|2em}}Апрача прыведзеных тут водзываў, у работах В. І. Леніна ёсць яшчэ цэлы рад упамінанняў аб Герцэне, у якіх даецца ацэнка яго літаратурна- палітычнай дзейнасці (гл. указальнік да Збору твораў В. І. Леніна).</br> {{gap|2em}}Гэтае выданне самага значнага літаратурнага твору Герцена — „Былога і дум“ — ёсць нанава вывераны асноўны тэкст славутых мастацкіх мемуараў. Яны даны ў тым выглядзе, як іх напісаў або, надрукаваў сам Герцэн, без падмены аўтарскай волі рэдактарскімі домысламі.</br> {{gap|2em}}Усе прадмовы і іншыя тлумачальныя заўвагі Герцэна да розных частак і раздзелаў „Былога і дум“, апушчаныя ім у асобным выданні 1861–1866 гадоў, даюцца тут у „Дадатках“ і размеркаваны па адпаведных тамах. Таксама даны варыянты з першадрукаваных тэкстаў або закрэсленыя ўрыўкі з рукапісаў, змешчаныя ў заўвагах разам з неабходнымі гісторыка-літаратурнымі, тэксталагічнымі і біяграфічнымі даведкамі.</br><noinclude></noinclude> e9p050v4qt9eb10fed3jj9a64w3cfvk 0 127852 295478 2026-08-16T07:34:06Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Zahadki | безаўтара = | год = 6 чэрвеня 1913 году | пераклад = | секцыя = Загадкі | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/17/Usiaczyna|Usiaczyna]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1913/17/Usiaczyna/Żarty i prykazki|Żarty i prykazki]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Biełarus. 1913. №...» 295478 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Zahadki | безаўтара = | год = 6 чэрвеня 1913 году | пераклад = | секцыя = Загадкі | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/17/Usiaczyna|Usiaczyna]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1913/17/Usiaczyna/Żarty i prykazki|Żarty i prykazki]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Biełarus. 1913. № 17.pdf" from="8" to="8" fromsection="Zahadki" tosection="Zahadki" /> {{Выроўніваньне-канец}} [[Катэгорыя:Загадкі]] iknsnez3x0op90c7yrzv9xs9hg8kh0w 0 127853 295479 2026-08-16T07:34:57Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Żarty i prykazki | безаўтара = | год = 6 чэрвеня 1913 году | пераклад = | секцыя = Жарты, прыказкі | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/17/Usiaczyna/Zahadki|Zahadki]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1913/17/Swaja poczta|Swaja poczta]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Biełarus....» 295479 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Żarty i prykazki | безаўтара = | год = 6 чэрвеня 1913 году | пераклад = | секцыя = Жарты, прыказкі | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/17/Usiaczyna/Zahadki|Zahadki]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1913/17/Swaja poczta|Swaja poczta]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Biełarus. 1913. № 17.pdf" from="8" to="8" fromsection="Żarty" tosection="Żarty" /> {{Выроўніваньне-канец}} [[Катэгорыя:Анекдоты]] [[Катэгорыя:Прыказкі і прымаўкі]] lr9ki0hwa0wft91r9y6khjxw359nfb7 0 127854 295480 2026-08-16T07:35:51Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Swaja poczta | безаўтара = | год = 6 чэрвеня 1913 году | пераклад = | секцыя = Адказы | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/17/Usiaczyna/Żarty i prykazki|Żarty i prykazki]] | наступны = | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Biełarus. 1913. № 17.pdf" from="8" to="8" fromsection="Swaja"...» 295480 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Swaja poczta | безаўтара = | год = 6 чэрвеня 1913 году | пераклад = | секцыя = Адказы | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/17/Usiaczyna/Żarty i prykazki|Żarty i prykazki]] | наступны = | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Biełarus. 1913. № 17.pdf" from="8" to="8" fromsection="Swaja" tosection="Swaja" /> {{Выроўніваньне-канец}} [[Катэгорыя:Лісты]] tsdtuyds4i1i42l82b24tpvio9uftik 104 127855 295484 2026-08-16T07:57:05Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Прыступіушы ў 1852 годзе да пісання „Былога і дум“, Герцэн спачатку накідаў урыўкі, якія паслужылі асновай для раздзела аб так званай „сямейнай драме“. Ад іх ён, пасля хістанняў і разважанняў, перайшоў да сістэматычнага расказу аб сваім жыцці. Не...» 295484 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Прыступіушы ў 1852 годзе да пісання „Былога і дум“, Герцэн спачатку накідаў урыўкі, якія паслужылі асновай для раздзела аб так званай „сямейнай драме“. Ад іх ён, пасля хістанняў і разважанняў, перайшоў да сістэматычнага расказу аб сваім жыцці. Некаторыя раздзелы і часткі гэтага расказа друкаваліся пераважна ў „Полярной звезде“ і паасобнымі кніжкамі, пачынаючы з 1854 года. Так, у рознай паслядоўнасці і ў розны час, на працягу шаснаццаці год, было напісана і часткова апублікавана ўсё тое, што складае тэкст „Былога і дум“.</br> {{gap|2em}}У 1861 годзе Герцэн пачаў выпускаць „Былое і думы“ паасобнымі томікамі, стараючыся захаваць храналагічную паслядоўнасць выкладання.</br> {{gap|2em}}У першы том увайшлі 1-я і 2-я часткі „Былога і дум“, якія ахапляюць перыяд 1812–1838 гадоў, гэта значыць ад нараджэння Герцэна да яго звароту з вяцкай ссылкі. Другі том, што вышаў таксама у 1861 годзе, змяшчаў 3-ю і 4-ю часткі „Былога і дум“, якія ахапляюць перыяд 1838–1847 гадоў, — ад владзімірскага жыцця і жаніцьбы да выезду з Расіі.</br> {{gap|2em}}Друкавание 5-й часткі „Былога і дум“ асобнай кнігай затрудняла Герцэна: у яе ўваходзіў расказ аб „сямейнай драме“. Замест гэтага расказа ён уключыў у трэці том „Былога і дум“ (Лондан, 1862) надрукаваныя ў „Отечественных записках“ за 1840–1841 годы „Запіскі аднаго маладога чалавека“. Матэрыял „Запісак“ у значнай меры быў скарыстаны ў першых частках „Былога і дум“. Герцэн змясціў у кнігу таксама пяць нарысаў, маючых па сутнасці адносіны і да яго былога, і да яго дум, але далёкіх па зместу і па выкладанню ад „Былога і дум“, як мастацкага твору.</br> {{gap|2em}}Гэтую кнігу Герцэн лічыў прамежнай часткай паміж 4-й і 5-й часткамі сапраўдных „Былога і дум“. Каб падкрэсліць гэта, ён пасля агульнага тытула з назваю „Былое і думы Іскандэра, том трэці“ змясціў другі тытул: „Паміж чацвертай і пятай часткай“. Потым ішлі дзве старонкі, у якіх тлумачылася выпадковасць зместу гэтага тома.</br> {{gap|2em}}Тут, між іншым, заяўлялася: „Два першыя томы „Былога і дум“ складаюць такі „адрэзаны кавалак“, што я надумаў паміж імі і наступнымі часткамі паставіць невялікую кладоўку для старога дабра“. І дадавалася, што з гэтым старым дабром „няма чаго рабіць на тым баку берага“, гэта значыць у расказе аб тых падзеях, якія маюць дачыненні да загранічнага перыяда жыцця Герцэна.</br> {{gap|2em}}Праз некалькі гадоў Герцэн рашыў выпускаць далей „Былое і думы“ асобным выданнем. Ён склаў чарговую кнігу з тытулам „Былое і думы Іскандэра, том чацверты“ (Лондан, 1866, на вокладцы — 1867). У невялікім уступе, пасля тытула, паведамляецца, што новая частка „Былога і дум“ складзена з „урывачных расказаў і карцін“, што „спаяць іх у адно“ аўтар „ніяк не мог“, што „ўсяго“ ён не можа „яшчэ перадаць чытачам“, але „не за гарамі і той час, калі надрукуюцца не толькі выпушчаныя старонкі і раздзелы, але і цэлы том, самы дарагі“ для Герцэна.</br> {{gap|2em}}У чацверты том увайшлі раздзелы „Былога і дум“, якія аб‘яднаны тытулам „Парыж—Італія—Парыж“ і датаваны 1847–1852 гадамі, гэта значыць часам ад выезду Герцэна з сям‘ёй за граніцу да смерці Натальі Александраўны.</br> {{gap|2em}}Пры гэтым Герцэн яшчэ раз падкрэсліў выпадковасць зместу трэцяга тома асобнага выдання і адарванасць яго ад асноўнага тэксту мастацкіх мемуараў. Ён даў новаму аддзелу загаловак „частка пятая“ і пацвердзіў непасрэдную сувязь другога і чацвертага тамоў чарговай нумарацыяй раздзелаў; другі том канчаўся раздз. 33-ім, а чацверты пачынаўся раздзелам 34-м і канчаўся раздз. 42-м. Па-за нумарацыяй раздзелаў у 5-й частцы размешчана некалькі ўрыўкаў з расказа аб сямейнай драме.</br> {{gap|2em}}У чацверты том уключаны яшчэ нарысы аб рускіх эмігрантах Н. І. Сазонаве і В. А. Энгельсоне, што аб‘яднаны тытулам „Рускія цені“, якім вызначаўся змест новага аддзела або часткі „Былога і дум“.</br><noinclude></noinclude> ns5atu2722xzr3pvtjcejhh0nmo8v49 104 127856 295485 2026-08-16T08:43:15Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Пасля выхаду ў свет чацвертага тома „Былога і дум“ Герцэн далей пісаў і друкаваў урыўкамі свае мемуары.</br> {{gap|2em}}У 1869 годзе ён задумаў новае, дапоўненае выданне „Былога і дум“. Яно павінна было выйсці пад наглядам Н. П. Огарэва, які атрымаў указа...» 295485 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Пасля выхаду ў свет чацвертага тома „Былога і дум“ Герцэн далей пісаў і друкаваў урыўкамі свае мемуары.</br> {{gap|2em}}У 1869 годзе ён задумаў новае, дапоўненае выданне „Былога і дум“. Яно павінна было выйсці пад наглядам Н. П. Огарэва, які атрымаў указанні, якія раздзелы трэба ўключыць у гэтае выданне, адкуль іх браць і ў якім парадку размеркаваць матэрыял. Рэдактар першага „Поўнага збору твораў і пісьмаў“ А. І. Герцэна — М. К. Лемке заяўляе, што ўказанні Огарэву былі даны ў спецыяльным пісьме Герцэна.</br> {{gap|2em}}Герцэн памёр, не паспеўшы ажыццявіць поўнага выдання „Былога і дум“. Праз некалькі месяцаў пасля яго смерці вышаў „Зборнік пасмертных артыкулаў“ Герцэна (Жэнева, 1870), складзены Н. П. Огарэвым і сынам аўтара, А. А. Герцэнам. У падпісаным Огарэвым звароце „Да чытачоў“ паведамлялася, што дзеці Герцэна адважыліся друкаваць усё, што пасля яго асталося, і пачалі з выпуску „Былога і дум“.</br> {{gap|2em}}У зборніку змешчана чатырнаццаць раздзелаў з розных частак „Былога і дум“; у кнігу ўключаны яшчэ: аповесць „Доктар, паміраючыя і мёртвыя“ і „Пісьмы да старога таварыша“.</br> {{gap|2em}}У 1875 годзе пачаў выходзіць у Жэневе, закончаны ў 1879 годзе, дзесяцітомны збор „Твораў Герцэна“, які выпускаўся пры ўдзеле Г. Н. Вырубава. Шосты–дзесяты тамы гэтага выдання маюць спецыяльны загаловак „Былое і думы“, пад якім уведзен увесь тэкст чатырохтомнага жэнеўскага выдання, дапоўнены раздзеламі, надрукаванымі ў розных выданнях пры жыцці Герцэна. У гэтае выданне не ўключаны тыя раздзелы „Былога і дум“, якія надрукаваны ў „Зборніку“ 1870 года; магчыма, што яны намячаліся ў якасці матэрыяла для дадатковых трох-чатырох тамоў да жэнеўскага выдання 1875–1879 гадоў, аб якіх абвяшчалася ў дзесятым томе.</br> {{gap|2em}}Наступнае выданне „Былога і дум“ вышла ў 1905 годзе ў складзе пецербургскага сямітомнага „Збору твораў“ Герцэна. Мемуары займаюць тут два тамы, якія змяшчаюць у сабе ўвесь асноўны тэкст твора, апублікаваны раней. Гэтае выданне зусім сапсавана шматлікімі цэнзурнымі выкідкамі і скажэннямі.</br> {{gap|2em}}Расказ аб так званай „сямейнай драме“ ўпершыню паявіўся ў друку ў нашай краіне ў 1919 годзе, калі чытач мог атрымаць першы „Поўны збор твораў“ Герцэна ў дваццаці двух тамах (пад рэдакцыяй М. К. Лемке), які вышаў дзякуючы клопатам аб культурнай спадчыне мінулага, і ў прыватнасці аб велізарнай літаратурнай спадчыне Герцэна, з боку совецкай улады, нават у годы грамадзянскай вайны, ва ўмовах разрухі і інтэрвенцыі.</br> {{gap|2em}}У „Поўным зборы твораў“ „Былое і думы“ займаюць тры тамы (XII–XIV), якія вышлі ў свет у 1919–1920 гадах; рэдактар шмат раз падкрэслівае ў сваіх каментарыях, што пры размеркаванні матэрыяла і нумарацыі раздзелаў „Былога і дум“ ён трымаўся зусім дакладных указанняў Герцэна ў плане-пісьме 1869 года на імя Огарэва. Наперакор прынятаму ім правілу друкаваць у „Поўным зборы твораў“ побач з закончанымі творамі ўсе ўрыўкі, нарысы, найдрабнейшыя варыянты і т. п., Лемке не змясціў у гэтым выданні план-пісьмо да Огарэва. Гэты важны дакумент да цяперашняга часу не знойдзены ў паперах Герцэна, якія захоўваюцца ў розных зборах СССР.</br> {{gap|2em}}Гэта ўскладняе работу іншых рэдактароў „Былога і дум“ і не дае ім магчымасці поўнасцю і безагаворачна прыняць план М. К. Лемке. Поруч з велізарнай рэдактарскай работай, праведзенай Лемке, некрытычнае уключэнне ў „Поўны збор твораў“ Герцэна шматлікіх архіўных матэрыялаў шкодзіла стройнасці гэтага выдання; у яго закраліся таксама розныя памылкі з прычыны спешнасці работы Лемке і яго імкнення зрабіць „Збор твораў“ аўтара вычарпальным зборнікам матэрыялаў для яго біяграфіі.</br><noinclude></noinclude> gd7oagwvezvevx4q5bvaesel03usmfn 104 127857 295486 2026-08-16T08:54:52Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Аднак, незалежна ад недаступнага іншым рэдактарам плана-пісьма Герцэна да Огарэва, воля аўтара дастаткова ясна выказана ў прыжыццёвых публікацыях урыўкаў і ў паасобных выданнях цэлых частак „Былога і дум“. У святле гэтых указанняў з‘яўляецца...» 295486 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Аднак, незалежна ад недаступнага іншым рэдактарам плана-пісьма Герцэна да Огарэва, воля аўтара дастаткова ясна выказана ў прыжыццёвых публікацыях урыўкаў і ў паасобных выданнях цэлых частак „Былога і дум“. У святле гэтых указанняў з‘яўляецца магчымым нанава перагледзець план „Былога і дум“ і адхіліць недахопы, якія закраліся ў каштоўную рэдактарскую работу М. К. Лемке.</br> {{gap|2em}}У 1921 годзе „Былое і думы“ выпушчаны ў Берліне выдавецтвам „Слово“. Сцвярджаючы, побач са звычайнымі нікчэмнымі белаэмігранцкімі выпадамі супроць совецкага ладу, што гэтае выданне ўпершыню дае поўны тэкст „Былога і дум“, рэдактар берлінскага выдання не здолеў правільна прачытаць шматразовыя зусім выразныя заявы Герцэна аб плане гэтага твору, не выправіў часам адзначаныя ім самім памылкі іншых рэдактароў, награмаздзіў у сваё выданне шмат матэрыялу, не звязанага з „Былым і думамі“, і не ўключыў тых раздзелаў, якія непасрэдна маюць дачыненне да гэтага твору.</br> {{gap|2em}}Для новага выдання „Былога і дум“, пасля стараннай паралельнай зверкі тэкста з усімі папярэднімі публікацыямі і паасобнымі выданнямі, галоўным чынам прыжыццёвым герцэнаўскім, і пасля вывучэння рукапісаў Герцэна, якія захоўваюцца ў Маскве, узята за аснову лепшае з існуючых — першае совецкае выданне твораў Герцэна пад рэдакцыяй М. К. Лемке. Адтуль-жа, галоўным чынам, узяты матэрыял для тлумачэнняў.</br> {{gap|2em}}План усяго твору перагледжаны нанава. Першыя пяць частак „Былога і дум“ надрукаваны так, як іх напісаў і надрукаваў сам Герцэн, з далучэннем расказа аб сямейнай драме. У размяшчэнні раздзелаў астатніх частак „Былога і дум“ рэдакцыя гэтага выдання трымалася дакладных і выразна выказаных указанняў Герцэна ў публікацыях урыўкаў, у паасобных выданнях, у прыватнай перапісцы і ў заметках на яго рукапісах.</br> {{gap|2em}}Пры праведзенай Н. В. Юр‘евай і С. Я. Штрайкам зверцы тэкста па ўсіх першадрукаваных выданнях, а таксама рукапісах, якія захоўваюцца ў Маскве, — адноўлена некалькі дзесяткаў фраз і некалькі соцен асобных слоў, прапушчаных або замененых у апошніх выданнях „Былога і дум“; часам гэтыя пропускі і замены скажалі герцэнаўскую мысль. Адноўлены, пры захаванні правіл новага правапісу, этымалагічныя асаблівасці герцэнаўскага стылю; да гэтага імкнуліся і папярэднія выданні, але ў іх дапушчана было вельмі многа адступленняў. Закончана вылучэнне ў чырвоныя радкі ўсіх рэплік, што было пачата яшчэ Герцэнам і паступова праводзілася пасля яго: гэта значна палягчае ўспрыйманне аўтарскай мыслі і ажыўляе выкладанне.</br> {{gap|2em}}У падтэкставых зносках змешчаны выключна заўвагі самаго Герцэна, уведзеныя ім у прыжыццёвыя выданні або ў рукапісы (адзначаны ініцыяламі А. Г.), і пераклады замежных слоў. Тлумачальныя заўвагі склаў С. Я. Штрайх: яны змешчаны ў канцы кожнага тома з указаннем тых старонак тэкста, да якіх адносяцца. Усе бібліяграфічныя спасылкі на „Поўны збор твораў“ Герцэна ў дваццаці двух тамах (1917—1925) даюцца ў заўвагах скарочана, з указаннем тома і старонкі.</br><noinclude></noinclude> 1liktuxmj7r7sktv96ybtsah03z3bmx 295487 295486 2026-08-16T08:56:23Z RAleh111 4658 295487 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Аднак, незалежна ад недаступнага іншым рэдактарам плана-пісьма Герцэна да Огарэва, воля аўтара дастаткова ясна выказана ў прыжыццёвых публікацыях урыўкаў і ў паасобных выданнях цэлых частак „Былога і дум“. У святле гэтых указанняў з‘яўляецца магчымым нанава перагледзець план „Былога і дум“ і адхіліць недахопы, якія закраліся ў каштоўную рэдактарскую работу М. К. Лемке.</br> {{gap|2em}}У 1921 годзе „Былое і думы“ выпушчаны ў Берліне выдавецтвам „Слово“. Сцвярджаючы, побач са звычайнымі нікчэмнымі белаэмігранцкімі выпадамі супроць совецкага ладу, што гэтае выданне ўпершыню дае поўны тэкст „Былога і дум“, рэдактар берлінскага выдання не здолеў правільна прачытаць шматразовыя зусім выразныя заявы Герцэна аб плане гэтага твору, не выправіў часам адзначаныя ім самім памылкі іншых рэдактароў, награмаздзіў у сваё выданне шмат матэрыялу, не звязанага з „Былым і думамі“, і не ўключыў тых раздзелаў, якія непасрэдна маюць дачыненне да гэтага твору.</br> {{gap|2em}}Для новага выдання „Былога і дум“, пасля стараннай паралельнай зверкі тэкста з усімі папярэднімі публікацыямі і паасобнымі выданнямі, галоўным чынам прыжыццёвым герцэнаўскім, і пасля вывучэння рукапісаў Герцэна, якія захоўваюцца ў Маскве, узята за аснову лепшае з існуючых — першае совецкае выданне твораў Герцэна пад рэдакцыяй М. К. Лемке. Адтуль-жа, галоўным чынам, узяты матэрыял для тлумачэнняў.</br> {{gap|2em}}План усяго твору перагледжаны нанава. Першыя пяць частак „Былога і дум“ надрукаваны так, як іх напісаў і надрукаваў сам Герцэн, з далучэннем расказа аб сямейнай драме. У размяшчэнні раздзелаў астатніх частак „Былога і дум“ рэдакцыя гэтага выдання трымалася дакладных і выразна выказаных указанняў Герцэна ў публікацыях урыўкаў, у паасобных выданнях, у прыватнай перапісцы і ў заметках на яго рукапісах.</br> {{gap|2em}}Пры праведзенай Н. В. Юр‘евай і С. Я. Штрайхам зверцы тэкста па ўсіх першадрукаваных выданнях, а таксама рукапісах, якія захоўваюцца ў Маскве, — адноўлена некалькі дзесяткаў фраз і некалькі соцен асобных слоў, прапушчаных або замененых у апошніх выданнях „Былога і дум“; часам гэтыя пропускі і замены скажалі герцэнаўскую мысль. Адноўлены, пры захаванні правіл новага правапісу, этымалагічныя асаблівасці герцэнаўскага стылю; да гэтага імкнуліся і папярэднія выданні, але ў іх дапушчана было вельмі многа адступленняў. Закончана вылучэнне ў чырвоныя радкі ўсіх рэплік, што было пачата яшчэ Герцэнам і паступова праводзілася пасля яго: гэта значна палягчае ўспрыйманне аўтарскай мыслі і ажыўляе выкладанне.</br> {{gap|2em}}У падтэкставых зносках змешчаны выключна заўвагі самаго Герцэна, уведзеныя ім у прыжыццёвыя выданні або ў рукапісы (адзначаны ініцыяламі А. Г.), і пераклады замежных слоў. Тлумачальныя заўвагі склаў С. Я. Штрайх: яны змешчаны ў канцы кожнага тома з указаннем тых старонак тэкста, да якіх адносяцца. Усе бібліяграфічныя спасылкі на „Поўны збор твораў“ Герцэна ў дваццаці двух тамах (1917—1925) даюцца ў заўвагах скарочана, з указаннем тома і старонкі.</br><noinclude></noinclude> 44eve8539x31qwv4ai6u3tpbv1p7mql 104 127858 295488 2026-08-16T08:59:51Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{c|{{разьбіўка|'''БЫЛОЕ</br>{{smaller|i}}</br>ДУМЫ}}|памер=180%}}» 295488 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{c|{{разьбіўка|'''БЫЛОЕ</br>{{smaller|i}}</br>ДУМЫ}}|памер=180%}}<noinclude></noinclude> j3ltavunhv9vi7jm5nok08hnmvldg7n 104 127859 295489 2026-08-16T09:33:20Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{справа|{{fine|''Н. П. {{разьбіўка|ОГАРЭВУ}}*}}}} {|style="margin-left:auto; margin-right:0em; font-size: 92%; text-align:justify; line-height: 1.2; width:18em;" |{{gap|1em}}''У{{gap|0.5em}}гэтай{{gap|0.5em}}кнізе{{gap|0.5em}}больш{{gap|0.5em}}за{{gap|0.5em}}ўсё{{gap|0.4em}}гаво-</br>рыцца пра двух асоб. Адной ужо няма, ты яшчэ астаўся, а таму табе, друж...» 295489 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{справа|{{fine|''Н. П. {{разьбіўка|ОГАРЭВУ}}*}}}} {|style="margin-left:auto; margin-right:0em; font-size: 92%; text-align:justify; line-height: 1.2; width:18em;" |{{gap|1em}}''У{{gap|0.5em}}гэтай{{gap|0.5em}}кнізе{{gap|0.5em}}больш{{gap|0.5em}}за{{gap|0.5em}}ўсё{{gap|0.4em}}гаво-</br>рыцца пра двух асоб. Адной ужо няма, ты яшчэ астаўся, а таму табе, дружа, па праву належыць яна. |- |{{fine|''1 ліпеня 1860 г.}} |- |Eagle‘s Nest, Bournemouth |} <center>{{larger|[ПРАДМОВА]*}}</center> {{gap|1.5em}}Шмат хто з прыяцеляў раілі мне пачаць поўнае выданне „Былога і дум“, і ў гэтым цяжкасці няма, прынамсі, з двума першымі часткамі. Але яны кажуць, што ўрыўкі, змешчаныя ў „Полярной звезде“, рапсадычны, не маюць адзінства, перарываюцца выпадкова, часам забягаюць наперад, часам адстаюць. Я адчуваю, што гэта — праўда, але паправіць не магу. Зрабіць дадаткі, прывесці раздзелы ў храналагічны парадак — справа не цяжкая; але ўсё пераплавіць, d‘un jet<ref>Адразу.</ref> я не бяруся.</br> {{gap|1.5em}}„Былое і думы“ не былі напісаны падрад; паміж іншымі раздзеламі — цэлыя годы часу. Вось чаму на ўсім асталося адценне свайго часу і розных настрояў, — мне-б не хацелася сцерці яго.</br> {{gap|1.5em}}Гэта — не столькі ''запіскі'', колькі ''споведзь'', каля якой, з поваду якой сабраліся сям-там схопленыя ўспаміны з ''Былога'', сям-там спыненыя мыслі з ''Дум''. Аднак-жа, у сукупнасці гэтых прыбудоў, надбудоў, флігеляў ''адзінства'' ёсць, прынамсі, мне так здаецца.</br> {{gap|1.5em}}Запіскі гэтыя — не першая спроба. Мне было гадоў дваццаць пяць, калі я пачынаў пісаць нешта падобнае на ўспаміны. Здарылася гэта так. Пераведзены з Вяткі ў Владзімір, я страшэнна сумаваў. Прыпынак перад Масквой дражніў мяне, крыўдзіў, я быў у становішчы чалавека, які сядзіць на апошняй станцыі без коней!</br> {{gap|1.5em}}Па сутнасці, гэта быў бадай ці не самы „чысты, самы сур‘ёзны перыяд праходзячага юнацтва“<ref>Гл. „Турма і ссылка“. ''А. Г*.</ref>. Ды і сумаваў я тады светла і шчасліва, як дзеці сумуюць напярэдадні свята або дня нараджэння. Штодзень прыходзілі пісьмы, пісаныя дробным шрыфтом*, я быў горды і шчаслівы імі, я імі рос. Тым не менш разлука мучыла, і я не ведаў, за што ўзяцца, каб хутчэй прапіхнуць гэтую ''вечнасць'' — якіх-небудзь чатырох месяцаў… Я паслухаўся данай мне парады і пачаў у вольны час запісваць мае ўспаміны аб Круціцах, аб Вятцы. Тры сшыткі былі напісаны… потым мінулае патанула ў святле сучаснага.</br> {{gap|1.5em}}У 1840 г. Белінскі прачытаў іх; яны яму спадабаліся, і ён надрукаваў два сшыткі ў „Отечественных записках“ (першы і трэці); астатні і цяпер пэўна валяецца дзе-небудзь у нашым маскоўскім доме, калі не пайшоў на распал.</br><noinclude></noinclude> ikj9jej73qgpxq37t9q3aogeefyeywd 295490 295489 2026-08-16T09:34:28Z RAleh111 4658 295490 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{справа|{{fine|''Н. П. {{разьбіўка|ОГАРЭВУ}}*}}}} {|style="margin-left:auto; margin-right:0em; font-size: 92%; text-align:justify; line-height: 1.2; width:18em;" |{{gap|1em}}''У{{gap|0.5em}}гэтай{{gap|0.5em}}кнізе{{gap|0.5em}}больш{{gap|0.5em}}за{{gap|0.5em}}ўсё{{gap|0.4em}}гаво-</br>рыцца пра двух асоб. Адной ужо няма, ты яшчэ астаўся, а таму табе, дружа, па праву належыць яна. |- |{{fine|''1 ліпеня 1860 г.}} |- |Eagle‘s Nest, Bournemouth |} <center>[ПРАДМОВА]*</center> {{gap|1.5em}}Шмат хто з прыяцеляў раілі мне пачаць поўнае выданне „Былога і дум“, і ў гэтым цяжкасці няма, прынамсі, з двума першымі часткамі. Але яны кажуць, што ўрыўкі, змешчаныя ў „Полярной звезде“, рапсадычны, не маюць адзінства, перарываюцца выпадкова, часам забягаюць наперад, часам адстаюць. Я адчуваю, што гэта — праўда, але паправіць не магу. Зрабіць дадаткі, прывесці раздзелы ў храналагічны парадак — справа не цяжкая; але ўсё пераплавіць, d‘un jet<ref>Адразу.</ref> я не бяруся.</br> {{gap|1.5em}}„Былое і думы“ не былі напісаны падрад; паміж іншымі раздзеламі — цэлыя годы часу. Вось чаму на ўсім асталося адценне свайго часу і розных настрояў, — мне-б не хацелася сцерці яго.</br> {{gap|1.5em}}Гэта — не столькі ''запіскі'', колькі ''споведзь'', каля якой, з поваду якой сабраліся сям-там схопленыя ўспаміны з ''Былога'', сям-там спыненыя мыслі з ''Дум''. Аднак-жа, у сукупнасці гэтых прыбудоў, надбудоў, флігеляў ''адзінства'' ёсць, прынамсі, мне так здаецца.</br> {{gap|1.5em}}Запіскі гэтыя — не першая спроба. Мне было гадоў дваццаць пяць, калі я пачынаў пісаць нешта падобнае на ўспаміны. Здарылася гэта так. Пераведзены з Вяткі ў Владзімір, я страшэнна сумаваў. Прыпынак перад Масквой дражніў мяне, крыўдзіў, я быў у становішчы чалавека, які сядзіць на апошняй станцыі без коней!</br> {{gap|1.5em}}Па сутнасці, гэта быў бадай ці не самы „чысты, самы сур‘ёзны перыяд праходзячага юнацтва“<ref>Гл. „Турма і ссылка“. ''А. Г*.</ref>. Ды і сумаваў я тады светла і шчасліва, як дзеці сумуюць напярэдадні свята або дня нараджэння. Штодзень прыходзілі пісьмы, пісаныя дробным шрыфтом*, я быў горды і шчаслівы імі, я імі рос. Тым не менш разлука мучыла, і я не ведаў, за што ўзяцца, каб хутчэй прапіхнуць гэтую ''вечнасць'' — якіх-небудзь чатырох месяцаў… Я паслухаўся данай мне парады і пачаў у вольны час запісваць мае ўспаміны аб Круціцах, аб Вятцы. Тры сшыткі былі напісаны… потым мінулае патанула ў святле сучаснага.</br> {{gap|1.5em}}У 1840 г. Белінскі прачытаў іх; яны яму спадабаліся, і ён надрукаваў два сшыткі ў „Отечественных записках“ (першы і трэці); астатні і цяпер пэўна валяецца дзе-небудзь у нашым маскоўскім доме, калі не пайшоў на распал.</br><noinclude></noinclude> 88zipalpbzlk5g9m6oxckarujlq4136 104 127860 295491 2026-08-16T09:57:33Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}''Прайшло пятнаццаць гадоў''<ref>Уводзіны да „Турмы і ссылкі“, пісаныя ў маі 1854 г. ''А. Г*.</ref>, я жыў у адным з лонданскіх закуткаў, каля Прымроз Гіля, аддзелены ад усяго свету далечынёй, туманам і сваёй воляй.</br> {{gap|1.5em}}У Лондане не было ніводнага бліз...» 295491 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}''Прайшло пятнаццаць гадоў''<ref>Уводзіны да „Турмы і ссылкі“, пісаныя ў маі 1854 г. ''А. Г*.</ref>, я жыў у адным з лонданскіх закуткаў, каля Прымроз Гіля, аддзелены ад усяго свету далечынёй, туманам і сваёй воляй.</br> {{gap|1.5em}}У Лондане не было ніводнага блізкага мне чалавека. Былі людзі, якіх я паважаў, якія паважалі мяне, але блізкага нікога. Усе, што падыходзілі, адыходзілі, сустракаліся, займаліся аднымі агульнымі інтарэсамі, справамі ўсяго чалавецтва, прынамсі, справамі цэлага народа; знаёмствы іх былі, так сказаць, безасабовыя. Месяцы праходзілі — і ніводнага слова пра тое, пра што хацелася пагаварыць.</br> {{gap|1.5em}}… А тым часам, я тады толькі-толькі пачынаў прыходзіць у прытомнасць, ачуньваць пасля раду страшных падзей, няшчасцяў, памылак. Гісторыю апошніх гадоў свайго жыцця я ўяўляў усё ясней і ясней, і я з жахам бачыў, што ні адзін чалавек, апрача мяне, не ведае яе і што з маёю смерцю памрэ і ісціна.</br> {{gap|1.5em}}Я адважыўся пісаць; але адзін успамін выклікаў сотні іншых; усё старое, поўзабытае ўваскрасала: дзіцячыя мары, юнацкія надзеі, адвага маладосці, турма і высылка — гэтыя раннія няшчасці, якія не пакінулі гаркоты на душы, прагрымелі, як веснавыя навальніцы, асвяжаючы і ўмацоўваючы сваімі ўдарамі маладое жыццё*.</br> {{gap|1.5em}}Гэты раз я пісаў не для таго, каб выйграць час, — спяшацца не было куды.</br> {{gap|1.5em}}Калі я пачынаў новую працу, я зусім не помніў пра існаванне „Запісак аднаго маладога чалавека“ і неяк выпадкова трапіў на іх у Britisch Museum‘e<ref>Брытанскі музей (у Лондане).</ref>, перабіраючы рускія журналы. Я загадаў іх спісаць і перачытаў*. Пачуццё, выкліканае імі, было дзіўнае: я так выразна ўбачыў, да чаго я пастарэў за гэтыя пятнаццаць год, што перш гэта ўзрушыла мяне. Я гуляў яшчэ тады жыццём і самым шчасцем, як быццам яму і канца не было. Тон „Запісак аднаго маладога чалавека“ быў да таго розны, што я не мог нічога ўзяць з іх; яны належаць пары маладосці, яны павінны астацца самі па сабе. Іх ранішняе асвятленне не пасуе да маёй вячэрняй працы. У іх шмат справядлівага, але шмат таксама і свавольства; апрача таго, на іх астаўся відавочны для мяне след Гейне, якога я з захапленнем чытаў у Вятцы. На „Былом і думах“ відаць сляды жыцця і больш ніякіх слядоў не відаць.</br> {{gap|1.5em}}Мая праца ішла павольна… Шмат трэба было часу для таго, каб ''іншая'' быль адстаялася ў празрыстую думу — няўцешную, сумную, але прыміраючую разуменнем. Без гэтага можа быць шчырасць, але не можа быць ''ісціны!</br> {{gap|1.5em}}Некалькі спроб мне не ўдаліся, — я іх кінуў. Нарэшце, перачытваючы, гэтым летам аднаму з сяброў юнацтва* мае апошнія сшыткі, я сам ''пазнаў знаёмыя'' рысы і спыніўся… Праца мая была скончана!</br> {{gap|1.5em}}Вельмі магчыма, што я далёка перацаніў яе, што ў гэтых ледзь азначаных нарысах захована так многа ''толькі для мяне аднаго''; можа, я куды больш чытаю, чым напісана: сказанае абуджае ва мне сны, служыць іерогліфам, да якога ў мяне ёсць ключ. Можа, я адзін чую, як пад гэтымі радкамі б‘юцца духі… можа, але ад таго кніга гэтая не становіцца для мяне менш дарагой. Яна доўга замяняла мне і людзей і страчанае. Прышоў час і з ёю расстацца.</br> {{gap|1.5em}}Усё асабістае хутка асыпаецца, гэтаму збядненню трэба пакарыцца. Гэта — не роспач, не старасць, не холад і не раўнадушша, гэта — сівое юнацтва, адна з форм выздараўлення або, лепш, самы працэс яго. Па-чалавечаму перажываць іншыя раны можна толькі гэтым шляхам.</br><noinclude></noinclude> 7ya5g71ex2u8tnwz8bx1jprtqi2axcp 104 127861 295492 2026-08-16T10:14:22Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}У манаху, якога-б узросту ён ні быў, заўсёды сустракаецца і старац і юнак. Ён, пахаваўшы ўсё асабістае, вярнуўся да юнацтва. Яму стала лёгка, шырока… часам занадта шырока… Сапраўды, чалавеку бывае часам пуста, самотна паміж безасабовымі ўсеагуль...» 295492 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}У манаху, якога-б узросту ён ні быў, заўсёды сустракаецца і старац і юнак. Ён, пахаваўшы ўсё асабістае, вярнуўся да юнацтва. Яму стала лёгка, шырока… часам занадта шырока… Сапраўды, чалавеку бывае часам пуста, самотна паміж безасабовымі ўсеагульнасцямі, гістарычнымі стыхіямі і вобразамі будучага, якія праходзяць па іх паверхні, як воблачныя цені. Але што-ж з таго? Людзям хацелася-б усё захаваць: і кветкі і снег; ім хацелася-б, каб каля спелых гронак вінаграда віліся майскія кветкі! Манахі ратаваліся ад хвілін абурэння малітвай. У нас няма малітвы, у нас ёсць ''праца''. Праца — наша малітва. Быць можа, што ''плод аднаго і другога'' будзе адзінакі, але на гэтую хвіліну не пра тое гаворка.</br> {{gap|1.5em}}Так, у жыцці ёсць імкненне вяртацца да ранейшага рытма, да паўтарэння матыва; хто не ведае, як старасць блізка да дзяцінства? Прыгледзьцеся, і вы ўбачыце, што на абодвух баках поўнага разгару жыцця з яго вянкамі з кветак і церняў, з яго калыскамі і трунамі часта паўтараюцца эпохі, падобныя ў галоўных рысах. Чаго юнацтва ''яшчэ'' не мела тое ўжо страчана, пра што юнацтва марыла без асабістай мэты выходзіць святлей, спакайней і таксама без асабістай мэты з-зa хмар і зарыва.</br> {{gap|1.5em}}… Калі я думаю аб тым, як мы двое цяпер, пад ''пяцьдзесят гадоў'', стаім за першым станком рускага вольнага слова, мне здаецца, што наша дзіцячае ''Грутлі''* на Вараб‘ёвых горах было не ''трыццаць тры'' гады назад, а найбольш — тры!</br> {{gap|1.5em}}Жыццё… жыцці, народы, рэволюцыі, любімейшыя галовы ўзнікалі, мяняліся і знікалі паміж Вараб‘ёвымі горамі і Прымроз Гілем; след іх ужо амаль замяло бязлітаснай віхурай падзей. Усё змянілася вакол: Темза цячэ замест Масквы-ракі, і чужое племя вакол… і няма нам больш дарогі на радзіму… Адна мара двух хлопчыкаў — аднаго трынаццаці гадоў, другога чатырнаццаці — уцалела!</br> {{gap|1.5em}}Няхай-жа „Былое і думы“ скончаць разлік з асабістым жыццём і будуць яго зместам. Астатнія ''думы'' — на справу, астатнія ''сілы'' — на барацьбу. {{block center/s|style=line-height: 1.3}} {{fine|Таков остался наш союз…</br>Опять одни мы в грустный путь пойдем,</br>Об истине глася неутомимо,</br>И пусть мечты и люди идут мимо *.}} {{block center/e}}<noinclude></noinclude> 2ty2qpogik9jsos2xmlhaj1umweav19 295493 295492 2026-08-16T10:15:32Z RAleh111 4658 295493 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}У манаху, якога-б узросту ён ні быў, заўсёды сустракаецца і старац і юнак. Ён, пахаваўшы ўсё асабістае, вярнуўся да юнацтва. Яму стала лёгка, шырока… часам занадта шырока… Сапраўды, чалавеку бывае часам пуста, самотна паміж безасабовымі ўсеагульнасцямі, гістарычнымі стыхіямі і вобразамі будучага, якія праходзяць па іх паверхні, як воблачныя цені. Але што-ж з таго? Людзям хацелася-б усё захаваць: і кветкі і снег; ім хацелася-б, каб каля спелых гронак вінаграда віліся майскія кветкі! Манахі ратаваліся ад хвілін абурэння малітвай. У нас няма малітвы, у нас ёсць ''праца''. Праца — наша малітва. Быць можа, што ''плод аднаго і другога'' будзе адзінакі, але на гэтую хвіліну не пра тое гаворка.</br> {{gap|1.5em}}Так, у жыцці ёсць імкненне вяртацца да ранейшага рытма, да паўтарэння матыва; хто не ведае, як старасць блізка да дзяцінства? Прыгледзьцеся, і вы ўбачыце, што на абодвух баках поўнага разгару жыцця з яго вянкамі з кветак і церняў, з яго калыскамі і трунамі часта паўтараюцца эпохі, падобныя ў галоўных рысах. Чаго юнацтва ''яшчэ'' не мела тое ўжо страчана, пра што юнацтва марыла без асабістай мэты выходзіць святлей, спакайней і таксама без асабістай мэты з-зa хмар і зарыва.</br> {{gap|1.5em}}… Калі я думаю аб тым, як мы двое цяпер, пад ''пяцьдзесят гадоў'', стаім за першым станком рускага вольнага слова, мне здаецца, што наша дзіцячае ''Грутлі''* на Вараб‘ёвых горах было не ''трыццаць тры'' гады назад, а найбольш — тры!</br> {{gap|1.5em}}Жыццё… жыцці, народы, рэволюцыі, любімейшыя галовы ўзнікалі, мяняліся і знікалі паміж Вараб‘ёвымі горамі і Прымроз Гілем; след іх ужо амаль замяло бязлітаснай віхурай падзей. Усё змянілася вакол: Темза цячэ замест Масквы-ракі, і чужое племя вакол… і няма нам больш дарогі на радзіму… Адна мара двух хлопчыкаў — аднаго трынаццаці гадоў, другога чатырнаццаці — уцалела!</br> {{gap|1.5em}}Няхай-жа „Былое і думы“ скончаць разлік з асабістым жыццём і будуць яго зместам. Астатнія ''думы'' — на справу, астатнія ''сілы'' — на барацьбу. {{block center/s|style=margin-top:-1em; line-height: 1.3}} {{fine|Таков остался наш союз…</br>Опять одни мы в грустный путь пойдем,</br>Об истине глася неутомимо,</br>И пусть мечты и люди идут мимо *.}} {{block center/e}}<noinclude></noinclude> ijdo4zhgs7ag62wqk40kbabr9whsa4g 104 127862 295494 2026-08-16T10:26:31Z RAleh111 4658 /* Праблематычная */ 295494 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="RAleh111" /></noinclude> {{c|{{larger|БЫЛОЕ І ДУМЫ*}}}} <center>БРАТАМ НА РУСІ</center> {|style="margin-left:auto; margin-right:0em; font-size: 92%; text-align:justify; line-height: 1.3; width:17em;" |{{gap|1em}}Пад гэтымі радкамі пакоіцца прах саракагадовага жыцця, якое скончылася раней смерці.</br>{{gap|1em}}Браты, прыміце памяць яго з мірам. |} {{gap|1.5em}}Нарэшце, сполах і трывога, акружаўшыя мяне, выкліканыя мною, сціхаюць; людзей становіцца менш каля мяне, і паколькі нам не ў адну дарогу, я больш і больш астаюся адзін.</br> {{gap|1.5em}}Я не еду з Лондана. Няма куды і няма чаго… Сюды прыбіла і кінула хвалямі, якія так бязлітасна ламалі, круцілі мяне, і ўсё мне блізкае… Тут і прыпынюся, каб перадыхнуць і крыху апрытомнець.</br> {{gap|1.5em}}Не ведаю, ці паспею я, ці змагу скарыстаць гэты час, каб расказаць вам страшную гісторыю апошніх гадоў майго жыцця. Паспрабую.</br> {{gap|1.5em}}Кожнае слова пра гэты час цяжка ўзрушае душу, сціскае яе, як рэдкія і важкія гукі пахавальнага звона, і ўсё-ж я хачу гаварыць пра яго, не для таго, каб з ім развітацца, з маім мінулым, каб пакончыць з ім, — не, я ад яго не адмоўлюся ні за што на свеце: у мяне няма нічога, апрача яго. Я благаславіў свае пакуты, я прымірыўся з імі; і я ўрачыста вышаў-бы з раду іспытаў, і не адзін, калі-б смерць не пераехала мне дарогі. За межамі былога ў мяне няма нічога свайго, асабістага. Я жыву ў ім, я жыву смерцю, мінулым, — так манахі, пастрыгаючыся, трацілі сваё асабістае і жылі сузіраннем былога, споведдзю таго, што адбылося, малітвай аб памёршых, аб іх светлым уваскрашэнні. Мінулае жыва ва мне, я яго вяду далей, я не хачу яго закончыць, а хачу гаварыць, таму што я адзін магу сведчыць аб ім.</br> {{gap|1.5em}}Споведзь мая патрэбна мне, вам яна патрэбна, яна патрэбна памяці святой для мяне, блізкай для вас, яна патрэбна маім дзецям.</br> {{gap|1.5em}}Мы рассталіся з вамі, любыя сябры, 21 студзеня 1847 года.</br> {{gap|1.5em}}Я быў тады ў поўнай сіле; маё папярэдняе жыццё дало мне такія за логі і такія выпрабаванні, што я смела ішоў ад вас з безразважнай сама- надзейнасцю, з ганарыстым давер'ем да жыцця. Я спяшаўся адарвацца ад маленькай кучкі людзей, што шчыльна стуліліся, блізка падышлі адзін да другога, звязаліся глыбокай любоўю і агульным горам. Мяне вабіла іншае жыццё, далеч, шыр, адкрытая барацьба і вольнае слова. Непакойны дух мой шукаў арэны, незалежнасці; мне хацелася папрабаваць свае сілы на свабодзе, парваўшы ўсе путы, што звязалі на Русі кожны крок, кожны рух.</br> {{gap|1.5em}}Я знайшоў усё, чаго шукаў, ды, больш таго, пагібель, страту ўсяго дабра і усіх спадзяванняў, удары з-за вугла, хітрае здрадніцтва, кашчун- 1ства, якое не спыняецца ні перад чым, пасягае на ўсё, і маральнае разла жэнне, аб якім вы не маеце ўяўлення...</br><noinclude></noinclude> lk1qcdbljwj4thv3x0qhfoeghofk675