Вецер, вецер, малады, гарачы

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="be">
  <siteinfo>
    <sitename>Вікікрыніцы</sitename>
    <dbname>bewikisource</dbname>
    <base>https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.15</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Мультымедыя</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Адмысловае</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Размовы</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Удзельнік</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Размовы з удзельнікам</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Вікікрыніцы</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Размовы пра Вікікрыніцы</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Размовы пра файл</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Размовы пра MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Размовы пра шаблон</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Даведка</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Размовы пра даведку</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Катэгорыя</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Размовы пра катэгорыю</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Аўтар</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Размовы пра аўтара</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Старонка</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Размовы пра старонку</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">Індэкс</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">Размовы пра індэкс</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Размовы пра модуль</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Вецер, вецер, малады, гарачы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1952</id>
    <redirect title="Вецер, вецер, малады, гарачы…" />
    <revision>
      <id>295539</id>
      <parentid>288661</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T13:39:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taravyvan Adijene</username>
        <id>164</id>
      </contributor>
      <comment>Перасылае да [[Вецер, вецер, малады, гарачы…]]</comment>
      <origin>295539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="jvwi3hpmdo20e46u58zcwglqanwzn3b" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Вецер, вецер, малады, гарачы…]]</text>
      <sha1>jvwi3hpmdo20e46u58zcwglqanwzn3b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ветракі навакол, ветракі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1953</id>
    <redirect title="Ветракі, навакол ветракі…" />
    <revision>
      <id>295538</id>
      <parentid>288662</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T13:38:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taravyvan Adijene</username>
        <id>164</id>
      </contributor>
      <comment>Перасылае да [[Ветракі, навакол ветракі…]]</comment>
      <origin>295538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62" sha1="jjgkvdy8v8sax1ju6hffzo3925etnxu" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Ветракі, навакол ветракі…]]</text>
      <sha1>jjgkvdy8v8sax1ju6hffzo3925etnxu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Да хуткага выдалення</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2039</id>
    <revision>
      <id>295602</id>
      <parentid>145418</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T07:26:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taravyvan Adijene</username>
        <id>164</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>выпраўленьне спасылкі</comment>
      <origin>295602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2802" sha1="jmfb5kacbct0ry7baj1sc9usbt4emuc" xml:space="preserve">__NOINDEX__{{Паведамленне
 |тып          = delete
 |выява        = [[Файл:Deletion icon.svg|20пкс|]]
 |тэкст        = '''Гэтая старонка адпавядае [[Вікікрыніцы:Выдаленне#Хуткае выдаленне|крытэрам хуткага выдалення]].''' Удзельнік, які паставіў шаблон {{#if:{{{1|&lt;noinclude&gt;-&lt;/noinclude&gt;}}}|так тлумачыць: '''{{{1}}}'''|не пакінуў тлумачэнняў}}.
 |дробны_тэкст = {{smaller|Калі вы ня згодны з хуткім выдаленнем, калі ласка, пастаўце шаблён {{Ш|Да выдалення}} і стварыце адпаведнае абмеркаванне на старонцы [[Вікікрыніцы:Да выдалення]]. Калі запыт аб’ектыўна не адпавядае крытэрам, яго можна прыбраць, але не рабеце так са старонкамі, якія Вы самі стварылі.}}&lt;br/&gt;&lt;big&gt;{{спасылкі||Сюды спасылаюцца}}. [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Адмысловае%3ALog&amp;type=delete&amp;user=&amp;page={{FULLPAGENAMEE}}&amp;year=&amp;month=-1 Журнал выдаленьняў.]&lt;/big&gt; {{Апошні рэдактар}}
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||{{#switch:{{NAMESPACE}}
| = [[Катэгорыя:Артыкулы да хуткага выдалення]]
|Шаблон = [[Катэгорыя:Шаблоны да хуткага выдалення|{{PAGENAME}}]]
|Катэгорыя = [[Катэгорыя:Катэгорыі да хуткага выдалення]]
|Выява = [[Катэгорыя:Файлы да хуткага выдалення]]
|#default = [[Катэгорыя:Артыкулы да хуткага выдалення|{{PAGENAME}}]]}}}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Дакументацыя/пачатак}}

== Выкарыстанне для [[:Катэгорыя:Артыкулы да хуткага выдалення|хуткага выдалення артыкулаў]] ==
* &lt;nowiki&gt;{{выдаліць|прычына/тлумачэнні}}&lt;/nowiki&gt;
* &lt;nowiki&gt;{{выдаліць|1=прычына/тлумачэнні}}&lt;/nowiki&gt;

== Выкарыстанне для [[:Катэгорыя:Шаблоны да выдалення|хуткага выдалення шаблонаў]] ==
: &lt;nowiki&gt;{{хутка выдаліць|прычына/тлумачэнні}}&lt;/nowiki&gt;
: &lt;nowiki&gt;{{хутка выдаліць|1=прычына/тлумачэнні}}&lt;/nowiki&gt;

== Глядзіце таксама ==
* [[Шаблон:Да хуткага выдалення]]
{{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}}
[[Катэгорыя:Шаблоны:Службовыя]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jmfb5kacbct0ry7baj1sc9usbt4emuc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Галоўная старонка/Стужка вікінавінаў</title>
    <ns>10</ns>
    <id>9254</id>
    <revision>
      <id>295590</id>
      <parentid>295482</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T18:46:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>295590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34081" sha1="3b51tlc7f9os7for5bcyoxwizc05j7s" xml:space="preserve">&lt;!-- Пішыце ў стужку пад гэтай палоскай --&gt;
----
&lt;div style=&quot;height:500px;overflow:auto;&quot;&gt;
* {{Прапанаваны экспарт|Biełarus (1913)/1913/18}} 17.08.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Supołka aŭtaraŭ]]''. [[Biełarus (1913)/1913/18|«Biełarus», № 18]], 1913
* {{Прапанаваны экспарт|Biełarus (1913)/1913/17}} 16.08.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Supołka aŭtaraŭ]]''. [[Biełarus (1913)/1913/17|«Biełarus», № 17]], 1913
* {{Прапанаваны экспарт|Abrazki żyćcia (1937)}} 15.08.2026 ''[[Аўтар:Ганна Саксаганская|K. Saksahanskaja]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Abrazki żyćcia (1937)|Abrazki żyćcia]]», 1937
* {{Прапанаваны экспарт|Biełarus (1913)/1913/16}} 14.08.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Supołka aŭtaraŭ]]''. [[Biełarus (1913)/1913/16|«Biełarus», № 16]], 1913
* {{Прапанаваны экспарт|Biełarus (1913)/1913/15}} 14.08.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Supołka aŭtaraŭ]]''. [[Biełarus (1913)/1913/15|«Biełarus», № 15]], 1913
* {{Прапанаваны экспарт|Biełarus (1913)/1913/14}} 12.08.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Supołka aŭtaraŭ]]''. [[Biełarus (1913)/1913/14|«Biełarus», № 14]], 1913
* {{Прапанаваны экспарт|Biełarus (1913)/1913/13}} 09.08.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Supołka aŭtaraŭ]]''. [[Biełarus (1913)/1913/13|«Biełarus», № 13]], 1913
* {{Прапанаваны экспарт|Biełarus (1913)/1913/11-12}} 09.08.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Supołka aŭtaraŭ]]''. [[Biełarus (1913)/1913/11-12|«Biełarus», № 11-12]], 1913
* {{Прапанаваны экспарт|Зоркі (1921)/1921/1}} 08.08.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Зоркі (1921)/1921/1|«Зоркі», № 1]], 1921
* {{Прапанаваны экспарт|Рады для эмігрантоў (1912)}} 04.08.2024 ''[[Аўтар:Юзаф Акаловіч|Язэп Околовіч]]'', ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|ананімны пераклад]]''. «[[Рады для эмігрантоў (1912)|Рады для эмігрантоў]]», 1912
----
* {{Прапанаваны экспарт|Тры пальцы (1930)}} 31.07.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Тры пальцы (1930)|Тры пальцы]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|Biełarus (1913)/1913/6}} 29.07.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Supołka aŭtaraŭ]]''. [[Biełarus (1913)/1913/6|«Biełarus», № 6]], 1913
* {{Прапанаваны экспарт|Музыка Цьвілеўскі (1928)}} 27.07.2026 ''[[Аўтар:Васіль Сташэўскі|Васіль Сташэўскі]]''. «[[Музыка Цьвілеўскі (1928)|Музыка Цьвілеўскі]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Пакрыўджаныя (1921)}} 26.07.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Пакрыўджаныя (1921)|Пакрыўджаныя]]», 1921
* {{Прапанаваны экспарт|П.С.Х. (1923)}} 24.07.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Сучасны]]''. «[[П.С.Х. (1923)|П.С.Х.]]», 1923
* {{Прапанаваны экспарт|Наша любоў (1936)}} 23.07.2026 ''[[Аўтар:Лазар Кацовіч|Лазар Кацовіч]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Ізраіль Плаўнік|Ізраіль Плаўнік]]''. «[[Наша любоў (1936)|Наша любоў]]», 1936
* {{Прапанаваны экспарт|Беларусь (1927)}} 23.07.2026 ''[[Аўтар:Аляксандр Чарвякоў|Аляксандар Чарвякоў]]''. «[[Беларусь (1927)|Беларусь]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|Краязнаўства (1929)}} 19.07.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Каспяровіч|Мікола Касьпяровіч]]''. «[[Краязнаўства (1929)|Краязнаўства]]», 1929
* {{Прапанаваны экспарт|Biełarus (1913)/1913/9-10}} 17.07.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Supołka aŭtaraŭ]]''. [[Biełarus (1913)/1913/9-10|«Biełarus», № 9-10]], 1913
* {{Прапанаваны экспарт|Сусьвет і зямля (1929)}} 16.07.2026 ''[[Аўтар:Кастусь Гарабурда|Кастусь Гарабурда]]''. «[[Сусьвет і зямля (1929)|Сусьвет і зямля]]», 1929
* {{Прапанаваны экспарт|Сустрэча (1932)}} 13.07.2026 ''[[Аўтар:Рыгор Эпік|Рыгор Эпік]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Уладзімір Жылка|Уладзімер Жылка]]''. «[[Сустрэча (1932)|Сустрэча]]», 1932
* {{Прапанаваны экспарт|Biełarus (1913)/1913/8}} 11.07.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Supołka aŭtaraŭ]]''. [[Biełarus (1913)/1913/8|«Biełarus», № 8]], 1913
* {{Прапанаваны экспарт|Нябесныя бегі (1931)}} 09.07.2026 ''[[Аўтар:Альберт Паўловіч|Альбэрт Паўловіч]]''. «[[Снапок (1921)|Снапок]]», 1921
* {{Прапанаваны экспарт|Нябесныя бегі (1931)}} 07.07.2026 ''[[Аўтар:Максім Гарэцкі|Максім Гарэцкі]]''. «[[Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня)|Гісторыя беларускае літэратуры]]», 1924
* {{Прапанаваны экспарт|Нябесныя бегі (1931)}} 06.07.2026 ''[[Аўтар:Язэп Драздовіч|Язэп Драздовіч]]''. «[[Нябесныя бегі (1931)|Нябесныя бегі]]», 1931
* {{Прапанаваны экспарт|Творы (Купала, 1942)}} 04.07.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Творы (Купала, 1942)|Творы]]», 1942
* {{Прапанаваны экспарт|Люба Лук’янская (1937)}} 03.07.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Люба Лук’янская (1937)|Люба Лук’янская]]», 1937
* {{Прапанаваны экспарт|Запіскі Самсона Самасуя (1953)}} 01.07.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Мрый|Андрэй Мрый]]''. «[[Запіскі Самсона Самасуя (1953)|Запіскі Самсона Самасуя]]», 1953
----
* {{Прапанаваны экспарт|Зборнік «Роднага Краю» за 1934 год (1935)}} 29.06.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. «[[Зборнік «Роднага Краю» за 1934 год (1935)|Зборнік „Роднага Краю“ за 1934 год]]», 1935
* {{Прапанаваны экспарт|Волаты (1929)}} 28.06.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Каспяровіч|Мікола Касьпяровіч]]''. «[[Волаты (1929)|Волаты]]», 1929
* {{Прапанаваны экспарт|Кароткі нарыс гісторыі Беларусі (1925)}} 26.06.2026 ''[[Аўтар:Усевалад Ігнатоўскі|Усевалад Ігнатоўскі]]''. «[[Кароткі нарыс гісторыі Беларусі (1925)|Кароткі нарыс гісторыі Беларусі]]», 1925
* {{Прапанаваны экспарт|U čeść 950-hodździa chryščeńnia Biełarusi (1938)}} 24.06.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Adam Stankievič]]''. «[[U čeść 950-hodździa chryščeńnia Biełarusi (1938)|U čeść 950-hodździa chryščeńnia Biełarusi]]», 1938
* {{Прапанаваны экспарт|Да гісторыі беларускага палітычнага вызваленьня (1935)}} 23.06.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Да гісторыі беларускага палітычнага вызваленьня (1935)|Да гісторыі беларускага палітычнага вызваленьня]]», 1935
* {{Прапанаваны экспарт|Грашовы балянс сялянскай гаспадаркі Беларусі}} 18.06.2026 ''[[Аўтар:Аркадзь Быкаў|Аркадзь Быкаў]]''. «[[Грашовы балянс сялянскай гаспадаркі Беларусі]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932)}} 12.06.2026 ''[[Аўтар:Канстанцін Кернажыцкі|Канстанцін Кернажыцкі]]''. «[[Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932)|Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной]]», 1932
* {{Прапанаваны экспарт|Вязьмо (1932)}} 12.06.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Вязьмо (1932)|Вязьмо]]», 1932
* {{Прапанаваны экспарт|Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863)}} 08.06.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Niewiadomy]]''. «[[Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863)|Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj]]», 1863
* {{Прапанаваны экспарт|Weliki Hospodarv presławnych Narodow…}} 05.06.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Niewiadomy]]''. «[[Weliki Hospodarv presławnych Narodow…]]», 1648
* {{Прапанаваны экспарт|Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926)}} 04.06.2026 ''[[Аўтар:Аляксандр Цвікевіч|Алесь Галынец]]''. «[[Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926)|Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне?]]», 1926
* {{Прапанаваны экспарт|Атрута (1927)}} 03.06.2026 ''[[Аўтар:Максім Гарэцкі|Максім Гарэцкі]]''. «[[Атрута (1927)|Атрута]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|На чыгунцы (1928)}} 03.06.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[На чыгунцы (1928)|На чыгунцы]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)}} 02.06.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. «[[Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)|Падарунак Беларускаму Жаўнеру]]», 1920
----
* {{Прапанаваны экспарт|Гутарки аб неби и зямли (1907)}} 30.05.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Невядомы]]''. «[[Гуторка об тым, куды мужыцкіе грошы идуць (1903)|Гуторка об тым, куды мужыцкіе грошы идуць]]», 1903
* {{Прапанаваны экспарт|Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)}} 30.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Казлоўскі|Uładysłaŭ Kazłoŭščyk]]''. «[[Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)|Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Мэтодыка роднае мовы (1926)}} 27.05.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Канстанцін Міцкевіч]]''. «[[Мэтодыка роднае мовы (1926)|Мэтодыка роднае мовы]]», 1926
* {{Прапанаваны экспарт|Птушка на волі (1932)}} 20.05.2026 ''[[Аўтар:Вольга Сахарава|Ольга Сахарава]]''. «[[Птушка на волі (1932)|Птушка на волі]]», 1932
* {{Прапанаваны экспарт|Гутарки аб неби и зямли (1907)}} 18.05.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Невядомы]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Карусь Каганец|Карусь Костровицки]]'' і ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|С. Шаулоўски]]''. «[[Гутарки аб неби и зямли (1907)|Гутарки аб неби и зямли]]», 1907
* {{Прапанаваны экспарт|Язэп Крушынскі (1929—1932)/2}} 16.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Язэп Крушынскі (1929—1932)/2|Язэп Крушынскі. Кніга другая]]», 1932
* {{Прапанаваны экспарт|На крэсах усходніх (1933)}} 15.05.2026 ''[[Аўтар:Ілья Гурскі|Ільля Гурскі]]''. «[[На крэсах усходніх (1933)|На крэсах усходніх]]», 1933
* {{Прапанаваны экспарт|Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927)}} 15.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Казлоўскі|Uładysłaŭ Kazłoŭščyk]]''. «[[Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927)|Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|Салавей (1928)}} 14.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Салавей (1928)|Салавей]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Ab teatry (1927)}} 14.05.2026 ''[[Аўтар:Станіслаў Грынкевіч|Stanisłaŭ Hrynkiewič]]''. «[[Ab teatry (1927)|Ab teatry]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/7}} 10.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/7|«Дзянніца», № 7]], 1916
* {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/6}} 10.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/6|«Дзянніца», № 6]], 1916
* {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/5}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/5|«Дзянніца», № 5]], 1916
* {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/4}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/4|«Дзянніца», № 4]], 1916
* {{Прапанаваны экспарт|Ветрагоны (1930)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Ветрагоны (1930)|Ветрагоны]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Пётр Гарбацэвіч-Клінцэвіч|Пётар Гарбацэвіч]]''. «[[Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)|Полёнізацыя Заходняй Беларусі]]», 1932
* {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/3}} 06.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/3|«Дзянніца», № 3]], 1916
* {{Прапанаваны экспарт|Суд (1925, Вільня)}} 05.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Суд (1925, Вільня)|Суд]]», 1925
* {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/2}} 05.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/2|«Дзянніца», № 2]], 1916
* {{Прапанаваны экспарт|На зломе (1925)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Янка Нёманскі|Янка Нёманскі]]''. «[[На зломе (1925)|На зломе]]», 1925
* {{Прапанаваны экспарт|За двадцаць пяць гадоў (1928)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[За двадцаць пяць гадоў (1928)|За двадцаць пяць гадоў]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/1}} 03.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/1|«Дзянніца», № 1]], 1916
* {{Прапанаваны экспарт|Дзесяць (1930)}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Дзесяць (1930)|Дзесяць]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Мікола Ільяшэвіч|Мікола Ільяшэвіч]]''. «[[Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Полымя (часопіс)/1922/1}} 01.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Полымя (часопіс)/1922/1|«Полымя», № 1]], 1922
----
* {{Прапанаваны экспарт|Апавяданні (Бядуля, 1947)}} 29.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Змітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданні (Бядуля, 1947)|Апавяданні]]», 1947
* {{Прапанаваны экспарт|Апавяданьні (Бядуля, 1926)}} 27.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданьні (Бядуля, 1926)|Апавяданьні]]», 1926
* {{Прапанаваны экспарт|Абдзіраловіч і Барыка}} 25.04.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Навіна]]''. «[[Абдзіраловіч і Барыка]]», 1939
* {{Прапанаваны экспарт|Smyk biełaruski (1908)}} 24.04.2026 ''[[Аўтар:Францішак Багушэвіч|Symon Reŭka s pad Barysowa]]''. «[[Smyk biełaruski (1908)|Smyk biełaruski]]», 1908
* {{Прапанаваны экспарт|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)}} 23.04.2026 ''[[Аўтар:Сяргей Паўловіч|Сяргей Паўловіч]]''. «[[Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|На зачарованых гонях (1927)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[На зачарованых гонях (1927)|На зачарованых гонях]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|Рэволюцыйным шляхам (1928)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Рэволюцыйным шляхам (1928)|Рэволюцыйным шляхам]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Над ракою Арэсай (1933)}} 12.04.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Над ракою Арэсай (1933)|Над ракою Арэсай]]», 1933
* {{Прапанаваны экспарт|Вогнішча барацьбы (1930)}} 08.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Вогнішча барацьбы (1930)|Вогнішча барацьбы]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка}} 04.04.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка|З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка]]», 1936
* {{Прапанаваны экспарт|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)}} 03.04.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімер Сваяк]]''. «[[Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі]]», 1992
----
* {{Прапанаваны экспарт|Бацькаў сын (1932)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Бацькаў сын (1932)|Бацькаў сын]]», 1932
* {{Прапанаваны экспарт|Бярозка (1923)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]]''. «[[Бярозка (1923)|Бярозка]]», 1923
* {{Прапанаваны экспарт|Янка Канцавы (1924)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Янка Канцавы (1924)|Янка Канцавы]]», 1924
* {{Прапанаваны экспарт|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Тамаш Грыб|Тамаш Грыб]]''. «[[И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года]]», 1936
* {{Прапанаваны экспарт|1905 год (1926)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Уладзімір Ленін|Уладзімір Ленін]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Канстанцін Ламака|Канстанцін Ламака]]''. «[[1905 год (1926)|1905 год]]», 1926
* {{Прапанаваны экспарт|Hołas dušy (1949)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Ks. K. Stepovič]]''. «[[Hołas dušy (1949)|Hołas dušy]]», 1949
* {{Прапанаваны экспарт|Кат у белай манішцы (1942)}} 13.03.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Кат у белай манішцы (1942)|Кат у белай манішцы]]», 1942
* {{Прапанаваны экспарт|Skarb (1927)}} 12.03.2026 ''[[Аўтар:Ян Васілеўскі (1885—1948)|Jan Wasileŭski]]''. «[[Skarb (1927)|Skarb]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)|Rodnaja mowa ŭ światyniach]]», 1929
* {{Прапанаваны экспарт|А што далей? (Шыла)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Мікола Шыла|Мікола Шыла]]''. «[[А што далей? (Шыла)|А што далей?]]», 1948
* {{Прапанаваны экспарт|Ляля Мэнке (Луцкевіч)}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Ляля Мэнке (Луцкевіч)|Ляля Мэнке]]», 1939
* {{Прапанаваны экспарт|Стагодзьдзе новага беларускага друку}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Гадлеўскі|Вінцэнт Гадлеўскі]]''. «[[Стагодзьдзе новага беларускага друку|Стагодзьдзе новага беларускага друку]]», 1935
* {{Прапанаваны экспарт|11 ліпеня (1930)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Ілары Барашка|Ілары Барашка]]''. «[[11 ліпеня (1930)|11 ліпеня]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)|Другое чытанне для дзяцей беларусаў]]», 1909
----
* {{Прапанаваны экспарт|Сымон Музыка (1925)}} 28.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Сымон Музыка (1925)|Сымон Музыка]]», 1925
* {{Прапанаваны экспарт|Лябірынты (1944)}} 26.02.2026 ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. «[[Лябірынты (1944)|Лябірынты]]», 1944
* {{Прапанаваны экспарт|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Фадзей Руткоўскі|Fadziej Rutkoŭski]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37]]», 1936
* {{Прапанаваны экспарт|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Wincuk Marcinkiewicz]]''. «[[Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła]]», 1910
* {{Прапанаваны экспарт|Гудкі (1931)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Гудкі (1931)|Гудкі]]», 1931
* {{Прапанаваны экспарт|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Сяргей_Замбржыцкі|Сяргей Замбржыцкі]]''. «[[«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)|„На прасторах жыцьця“ Тараса Гушчы (Я. Коласа)]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Гірт з воўчага логу (1930)}} 19.02.2026 ''[[Аўтар:Яніс Райніс|Яніс Райніс]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Язэп Дыла|Назар Бываеўскі]]''. «[[Гірт з воўчага логу (1930)|Гірт з воўчага логу]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|З літуанізмаў у беларускай мове}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[З літуанізмаў у беларускай мове|З літуанізмаў у беларускай мове]]», 1939
* {{Прапанаваны экспарт|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры]]», 1921
* {{Прапанаваны экспарт|Закаханая (Салагуб)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Алесь Салагуб|Алесь Салагуб]]''. «[[Закаханая (Салагуб)|Закаханая]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі]]», 1919
* {{Прапанаваны экспарт|Напор (1933)}} 15.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Напор (1933)|Напор]]», 1933
* {{Прапанаваны экспарт|Гапонъ (1909)}} 13.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Гапонъ (1909)|Гапонъ]]», 1909
* {{Прапанаваны экспарт|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)}} 11.02.2026 ''[[Аўтар:Пятро Мятла|Пятро Мятла]]''. «[[Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе]]», 1932
* {{Прапанаваны экспарт|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Ігнат Дварчанін|Ігнат Дварчанін]]''. «[[Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Гаўрыіл Сушкін|Гаўрыіл Сушкін]]'', ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|ананімны пераклад]]''. «[[«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|Адвечная песьня (1927)}} 08.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Адвечная песьня (1927)|Адвечная песьня]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|400-лецьце Літоўскага Статуту}} 06.02.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Шкялёнак|Мікалай Шкялёнак]]''. «[[400-лецьце Літоўскага Статуту|400-лецьце Літоўскага Статуту]]», 1929
* {{Прапанаваны экспарт|Zyla Karalewič (1937)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Сцяпан Васільчанка|Sciapan Wasilčenko]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zyla Karalewič (1937)|Zyla Karalewič]]», 1937
* {{Прапанаваны экспарт|На рубяжы (1925)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[На рубяжы (1925)|На рубяжы]]», 1925
* {{Прапанаваны экспарт|Alenčyna wiasielle (1923)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Зязюля|Андрэй Зязюля]]''. «[[Alenčyna wiasielle (1923)|Alenčyna wiasielle]]», 1923
* {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Шляхам жыцьця (1923)|Шляхам жыцьця]]», 1923
----
* {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 25.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Устаноўка (1930)|Устаноўка]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)}} 24.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)|Сшытак вершаў (1938—1946)]]», 1946
* {{Прапанаваны экспарт|На загонах (1928)}} 23.1.2026 ''[[Аўтар:Васіль Каваль|Васіль Каваль]]''. «[[На загонах (1928)|На загонах]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Сьцежкі-дарожкі (1928))}} 21.1.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Сьцежкі-дарожкі (1928)|Сьцежкі-дарожкі]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Руска-беларускі слоўнік (1937)}} 20.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Руска-беларускі слоўнік (1937)|Руска-беларускі слоўнік]]», 1937
----
{{справа|''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2012|2012]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2013|2013]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2014|2014]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2015|2015]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2016|2016]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2017|2017]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2019|2019]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2020|2020]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2021|2021]], ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2022|2022]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2023|2023]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2024|2024]]''
''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2025|2025]]''}}
&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;[[Катэгорыя:Шаблоны для галоўнай старонкі]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3b51tlc7f9os7for5bcyoxwizc05j7s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Ірляндзкія Народныя Казкі (1923).pdf/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>18367</id>
    <revision>
      <id>295604</id>
      <parentid>84001</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T07:42:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jarash</username>
        <id>464</id>
      </contributor>
      <comment>/* Вычытаная */</comment>
      <origin>295604</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="ihoxuer98oim3t3h43z4xlqh38c0bxl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Jarash&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{цэнтар|'''{{Разьбіўка|ПЛЭШЭМ}}.'''|памер=200%}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ihoxuer98oim3t3h43z4xlqh38c0bxl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Ірляндзкія Народныя Казкі (1923).pdf/10</title>
    <ns>104</ns>
    <id>28382</id>
    <revision>
      <id>295606</id>
      <parentid>130164</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T07:47:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jarash</username>
        <id>464</id>
      </contributor>
      <comment>/* Вычытаная */</comment>
      <origin>295606</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3442" sha1="6jg1gmae31w314wt6txni9wk0ioptnw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Jarash&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{водступ|2|em}}— Ды гэтага і непатрэбна, — адказаў Роры. Ён сеў каля Нэнсі і растлумачыў ёй, як трэба пазбавіцца ад Шэмуса, не праліваючы яго крыві.

{{водступ|2|em}}Трэба сказаць, што ў суседзях з Нэнсі і Шэмусам жыў нейкі прынц Кональ. Ён зьмяшчаўся ў маленькай зямлянцы, хаця яго бацькі калісьці жылі ў багатым палацу, пакуль ня пусьцілі на вецер усяе маемасьці.

{{водступ|2|em}}На другі дзень пасьля размовы з Роры Нэнсі пайшла да гэтага прынца, ды кажа яму:

{{водступ|2|em}}— Ці ня сорамна табе, прынц Кональ, жыць у гэткай дрэннай халупцы.

{{водступ|2|em}}— Ведаю, што яна дрэнная, — адказаў ён. — Але-ж другое ў мяне няма.

{{водступ|2|em}}— Гэта нічога ня значыць, — сказала Нэнсі. — Ты мог-бы лёгка здабыць сабе лепшы будынак, абы захацеў.

{{водступ|2|em}}— Дык ты навучы мяне, як гэта зрабіць, — адказаў прынц Кональ.

{{водступ|2|em}}— Вельмі проста, — сказала Нэнсі. — Мой Шэмус цэлымі днямі нічога ня робіць, прымусь яго пабудаваць табе замак.

{{водступ|2|em}}Прынц, засьмяяўся:

{{водступ|2|em}}— Ну, куды там беднаму Шэмусу будаваць замкі!

{{водступ|2|em}}— Кепска ты ведаеш Шэмуса, — адказала Нэнсі. — Няма тае рэчы ў сьвеце, што ён ня змог-бы зрабіць, калі толькі захоча. Але-ж ён гэткі гультай, што калі ты не патаўчэш яму, як трэба, бокі палкай, дык нічога ад яго не даб’ешся.

{{водступ|2|em}}— Ці можа гэта быць? — запытаўся прынц.

{{водступ|2|em}}— Можа, кажу праўду, — адказала Нэнсі. — Загадай Шэмусу збудаваць табе замак у тры тыдні, прыгразі яму, напалохай, што здымеш галаву, калі ён гэтага ня зробіць, — і ў цябе будзе найлепшы замак.

{{водступ|2|em}}— Калі толькі ў гэтым справа, — адказаў прынц Кональ, — дык я нядоўга буду сядзець бяз замку.

{{водступ|2|em}}І ўжо на другі дзень ён пайшоў да Шэмуса, паклікаў яго і, калі той выйшаў, павёў з сабой на тое мейсца, дзе хацеў збудаваць замак. Паказаў ён яго Шэмусу і абвясьціў яму свае неадменнае жаданьне, — каб у тры тыдні Шэмус збудаваў княжацкі замак і прыдаў яму добры выгляд.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6jg1gmae31w314wt6txni9wk0ioptnw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Ірляндзкія Народныя Казкі (1923).pdf/11</title>
    <ns>104</ns>
    <id>28384</id>
    <revision>
      <id>295607</id>
      <parentid>84063</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T07:47:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jarash</username>
        <id>464</id>
      </contributor>
      <comment>/* Вычытаная */</comment>
      <origin>295607</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="227" sha1="hg4krasezqexkcnmspzh3jdgdj5y8yi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Jarash&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{block center/s|style=width:100%; max-width:30em; border:2px solid black; padding:0.5em 0.1em}}
{{цэнтар|[[File:Ірляндзкія Народныя Казкі (1923). Малюнак 1.jpg|350px]]}}
{{block center/e}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hg4krasezqexkcnmspzh3jdgdj5y8yi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Ірляндзкія Народныя Казкі (1923).pdf/12</title>
    <ns>104</ns>
    <id>28385</id>
    <revision>
      <id>295608</id>
      <parentid>130166</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T07:51:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jarash</username>
        <id>464</id>
      </contributor>
      <comment>/* Вычытаная */</comment>
      <origin>295608</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3396" sha1="m1c2qtsqdfew0qy751fftwqo914ivg1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Jarash&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{водступ|2|em}}— Я-ж за ўсё свае жыцьцё ніколі замкаў не будаваў, — адмаўляўся Шэмус. — Я гэтага дзела ня ведаю і ня збудую замак і ў трыццаць тры гады, а ня тое што за тры тыдні.

{{водступ|2|em}}— Ну, — адказаў прынц, — мне вядома, што ўва ўсей Ірляндыі няма чалавека, які змог-бы гэтак хораша і скора збудаваць палац, як ты. — Канешна, калі захочаш гэта зрабіць. І вось, калі ты ня збудуеш на гэтым мейсцы замка ў тры тыдні, дык застанешся без галавы, — дадаў ён. — Ты зразумеў? — І прынц адышоўся, а Шэмус стаяў разьзявіўшы рот.

{{водступ|2|em}}Пачуўшы гэта, Шэмус моцна спужаўся. Ведаў ён, што прынц Кональ не на жарты гаворыць і што яму ня больш значыць адабраць жыцьцё ў чалавека, чымся раздушыць якую-колечы казяўку. Сеў ён на зямлі і заліўся горкімі сьлязамі. Але не пасьпеў ён яшчэ добра выплакацца, як падыйшоў да яго Рыжы Дзядок дый пытаецца:

{{водступ|2|em}}— Аб чым плачаш, Шэмус?

{{водступ|2|em}}— Гора маю, дзядок, — адказаў Шэмус, — лепш і ня пытайся, усё роўна нічым не дапаможаш.

{{водступ|2|em}}— Гэта яшчэ невядома, — адказаў Рыжы Дзядок. — Горш ува ўсякім выпадку ня будзе, раскажы.

{{водступ|2|em}}Каб палегчала на душы, Шэмус вырашыў, нарэшце, расказаць аб тым, што абяцаў зрабіць з ім прынц Кональ, калі ён у тры тыдні ня збудуе палацу на паказаным мейсцу.

{{водступ|2|em}}Сказаў яму Дзядок:

{{водступ|2|em}}— Сяньня ўвечары, як узыйдзе месяц, схадзі ў Даліну Фей: на вярхушцы гары, пад каменем, што качаецца, ты знойдзеш белы дубец. Вазьмі гэты дубчык з сабой і навядзі ім плян замку тутака на пяску; потым пакладзі дубец на старое мейсца і, пакуль ты дойдзеш да хаты, твой замак будзе ўжо збудаваны.

{{водступ|2|em}}У тую-ж ноч, як толькі ўзыйшоў месячык, Шэмус, як лёгка зразумець, пайшоў у Даліну Фей да таго каменя, што качаўся, і ўзяў адтуль белы дубец. Потым ён пайшоў на ўзгорак, дзе мусіў будаваць прынцаў палац, нарысаваў канцом дубца ўвесь плян і занёс дубец, на тое мейсца, скуль узяў.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m1c2qtsqdfew0qy751fftwqo914ivg1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Індэкс:Пад сонцам (1926).pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>33820</id>
    <revision>
      <id>295554</id>
      <parentid>147032</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T15:53:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ssvb</username>
        <id>4088</id>
      </contributor>
      <origin>295554</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="303" sha1="l6p4cafw1jl2z6br253pr6bh8byrikt" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=book
|Title=[[Пад сонцам (1926)|Пад сонцам]]
|Language=be
|Volume=
|Author=[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі
|Address=Менск
|Year=1926
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=OCR
|Pages=&lt;pagelist 1=аправа 2to4=- 5=тытул 6=друк 7=3 105=зьмест 106to109=- 110=— /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>l6p4cafw1jl2z6br253pr6bh8byrikt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>295555</id>
      <parentid>295554</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T15:56:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ssvb</username>
        <id>4088</id>
      </contributor>
      <origin>295555</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="358" sha1="k9mh6p6s17hr7logclazofxwt14p5m5" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=book
|Title=[[Пад сонцам (1926)|Пад сонцам]]
|Language=be
|Volume=
|Author=[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі
|Address=Менск
|Year=1926
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=OCR
|Pages=&lt;pagelist 1=аправа 2to4=- 5=тытул 6=друк 7=3 105=зьмест 106to109=- 110=— /&gt;
|Volumes=
|Remarks={{Старонка:Пад_сонцам_(1926).pdf/105}}
|Width=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>k9mh6p6s17hr7logclazofxwt14p5m5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апошні з магікан.pdf/381</title>
    <ns>104</ns>
    <id>42187</id>
    <revision>
      <id>295542</id>
      <parentid>220078</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T13:48:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taravyvan Adijene</username>
        <id>164</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Вычытка */ [[w:be-tarask:ВП:Вікіфікатар|вікіфікацыя]]</comment>
      <origin>295542</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2944" sha1="4kq1m2wlmnz2gyc4h2sqqcim450fvfp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Taravyvan Adijene&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{водступ|2|em}}— Дык няхай-жа мой брат адыйдзе ўбок, і чараўнік напусціць злога духа на гэтую сабаку.

{{водступ|2|em}}Гурон растлумачыў словы Давіда сваім таварышам; яны ў сваю чаргу выслухалі гэтую прапанову са здавальненнем. Дзікуны адышлі крыху ад уваходу ў хаціну і далі знак чараўніку ўвайсці туды. Але мядзведзь, замест таго каб паслухацца, астаўся на месцы і зароў.

{{водступ|2|em}}— Чараўнік баіцца, што дыханне яго трапіць таксама і на яго братоў і адбярэ ў іх мужнасць, — гаварыў далей Давід, — ім трэба стаць трохі далей.

{{водступ|2|em}}Гуроны, для якіх такая падзея была-б найвялікшым няшчасцем, адступілі ўсе адразу і занялі такое палажэнне, што не маглі нічога чуць і ў той-жа час маглі назіраць за ўваходам у хаціну. Разведчык, зрабіўшы выгляд, што пераканаўся ў іх бяспецы, устаў і павольна пайшоў у хаціну. У ёй панавала панурая цішыня; апрача палоннага, там нікога не было; асветлена была хаціна толькі патухаючым вугаллем вогнішча.

{{водступ|2|em}}Ункас, звязаны вяроўкамі з лыка па руках і нагах, сядзеў у дальнім кутку, прыхіліўшыся да сцяны. Малады магікан нават не глянуў на страшыдла, якое з’явілася перад ім. Разведчык пакінуў Давіда ля дзвярэй, каб пераканацца, ці сочаць за імі, і разважліва вырашыў іграць далей сваю ролю, пакуль не ўпэўніцца, што яны адны з Ункасам. Таму замест таго, каб гаварыць, ён пачаў вырабляць усе штукі, уласцівыя ўяўляемай жывёле. Малады магікан падумаў спачатку, што ворагі падаслалі да яго сапраўднага {{перанос пачатак|п=мядз|к=ведзя}}&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;{{Вертыкальны водступ|0.5|em}}{{Калёнтытул|зьлева={{сапраўдны нумар старонкі|калі=цотны}}|справа={{сапраўдны нумар старонкі|калі=няцотны}}}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4kq1m2wlmnz2gyc4h2sqqcim450fvfp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апошні з магікан.pdf/382</title>
    <ns>104</ns>
    <id>42198</id>
    <revision>
      <id>295543</id>
      <parentid>220079</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T13:50:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taravyvan Adijene</username>
        <id>164</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Вычытка */ [[w:be-tarask:ВП:Шаблёны|шаблёны]]</comment>
      <origin>295543</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2834" sha1="p08j7e6pzw9w7bwozcu1oyf9bjt3bju" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Taravyvan Adijene&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|п=мядз|к=ведзя}}, каб мучыць яго і выпрабоўваць яго мужнасць; але, прыгледзеўшыся больш уважліва, ён заўважыў у выкрутах звера, якія здаваліся Хейварду такімі дасканалымі, некаторыя промахі, якія адразу выдалі непраўдзівасць. Калі-б ведаў Сакалінае Вока, як нізка ацэньваў зоркі Ункас яго мядзвежыя таленты, ён, напэўна, пакрыўдзіўся-б на яго.

{{водступ|2|em}}Як толькі Давід даў умоўны сігнал, у хаціне замест грознага рыкання мядзведзя пачулася шыпенне змяі.

{{водступ|2|em}}Ункас увесь час сядзеў, прытуліўшыся да сцяны хаціны, і заплюшчыў вочы, як быццам не жадаючы бачыць мядзведзя. Але як толькі пачулася шыпенне змяі, ён устаў, азіраючыся навакол, то нізка нахіляючы галаву, то павяртаючы яе ва ўсе бакі, пакуль яго праніклівыя вочы не спыніліся на калматым страшыдле, нібы прыкаваныя нейкімі чарамі. Зноў пачуліся тыя-ж гукі: відавочна, яны выляталі з зеву мядзведзя. Юнак яшчэ раз абвёў вачыма ўсю ўнутраную частку хаціны і зноў павярнуўся да мядзведзя.

{{водступ|2|em}}— Сакалінае Вока! — прамовіў ён глыбокім, стрыманым голасам.

{{водступ|2|em}}— Разрэжце вяроўкі, — сказаў Сакалінае Вока Давіду, які толькі што падышоў.

{{водступ|2|em}}Спявак выканаў загад, і Ункас адчуў сябе на волі. У той-жа момант сухая скура жывёлы затрашчала, і Сакалінае Вока зняў сваю вопратку, для чаго яму {{Абмылка|прышлося|прыйшлося}} толькі распусціць скураныя рамні. Потым ён выняў доўгі бліскучы нож і даў яго ў рукі Ункаса.&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;{{Вертыкальны водступ|0.5|em}}{{Калёнтытул|зьлева={{сапраўдны нумар старонкі|калі=цотны}}|справа={{сапраўдны нумар старонкі|калі=няцотны}}}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p08j7e6pzw9w7bwozcu1oyf9bjt3bju</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Ірляндзкія Народныя Казкі (1923).pdf/108</title>
    <ns>104</ns>
    <id>49551</id>
    <revision>
      <id>295603</id>
      <parentid>130548</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T07:38:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jarash</username>
        <id>464</id>
      </contributor>
      <comment>/* Вычытаная */ выпраўленая памылка</comment>
      <origin>295603</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2160" sha1="my4n29p3h013xa2ohpw3vbl8mnqlq77" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Jarash&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|вы|хапіў}} Бліскучы Меч, адсёк чортавыя лупы і, як мага, уцёк вон з Пекла.

{{водступ|2|em}}Раніцай Джэк падаў Каралеўне праз стол губы. Яна ажно закалацілася ад злосьці. Ён тут-жа ўжо цьвёрда загаманіў аб шлюбе, і яна мусіла згодзіцца.

{{водступ|2|em}}Як толькі згулялі вясельле, рыжы карлік сказаў Джэку:

{{водступ|2|em}}— У мяне ёсьць для цябе вясельны падарак. — І ён падаў яму дзесяць калючак шыпшыны і загадаў ламаць над жонкай па аднэй калючцы кожную раніцу. Калі ён выпаўніць яго загад, дык праз дзесяць дзён у яго будзе вельмі добрая жонка.

{{водступ|2|em}}Джэк згодзіўся; і кожную раніцу, як ён ламаў над жонкаю калючку, яна патрохі звальнялася ад д’яблавай ўлады, а на дзесяты дзень з яе выйшла ўся нячыстая сіла.

{{водступ|2|em}}На дзесяты дзень рыжы карлік запытаўся ў Джэка, ці памятае ён, як у часе свайго падарожжа ён заплаціў сто чырвонцаў за набошчыка.

{{водступ|2|em}}Джэк адказаў, што помятае.

{{водступ|2|em}}— Гэта быў я — сказаў рыжы карлік, — і я пастараўся, каб аддзякаваць табе. А цяпер бывай здаровы, жыві шчасьліва!

{{водступ|2|em}}І рыжы карлік згінуў, а Джэк са сваей жонкай сталі жыць ды пажываць, ды дабра нажываць.


{{цэнтар|[[File:Ірляндзкія Народныя Казкі (1923). Канец 5.jpg|100px]]}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>my4n29p3h013xa2ohpw3vbl8mnqlq77</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Індэкс:Biełarus. 1913. № 18.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>66166</id>
    <revision>
      <id>295587</id>
      <parentid>165404</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T18:38:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>295587</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="230" sha1="agijmfai4r7tohsb3by633c1zdt29b6" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=book
|Title=Biełarus
|Language=be
|Volume=[[Biełarus (1913)/1913/18|№ 18]]
|Author=
|Translator=
|Editor=[[Аўтар:Антон Бычкоўскі|Antoni Byczkoŭski]]
|Illustrator=
|School=
|Publisher=[[Аўтар:Антон Бычкоўскі|Antoni Byczkoŭski]]&lt;br /&gt;Drukarnia „Znicz“
|Address=Wilnia
|Year=1913
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=C
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>agijmfai4r7tohsb3by633c1zdt29b6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Зборнік беларускіх прыказак (1874).pdf/3</title>
    <ns>104</ns>
    <id>87619</id>
    <revision>
      <id>295551</id>
      <parentid>208883</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T15:21:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>295551</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2356" sha1="18ru9tmyuu38b0tmu5u354gm4kuki1y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Vianieda&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{цэнтар|{{larger|'''ПРЕДУВѢДОМЛЕНІЕ'''}}}}

{{цэнтар|КЪ БѢЛОРУССКИМЪ ПОСЛОВИЦАМЪ.}}
{{накіравальная рыса|3em|height=0.1px}}
{{Водступ|2|em}}Обращая внимательный взглядъ на Бѣлорусскія народныя пословицы, можно положительно сказать, что онѣ составляютъ для простаго
народа нравственно-практическую философію. Бѣлоруссы всѣ факты, всѣ случайности человѣческой жизни, всѣ поступки, какъ хорошіе такъ и дурные, и всякое даже сужденіе о чемъ либо подводятъ подъ мѣрило пословицъ своихъ. Старики пословицами внушаютъ молодёжи страхъ Господень, надежду на Бога и правила честности и добродѣтели; научаютъ домочадцевъ быть уважительными къ старшимъ, быть осторожными въ словахъ и болѣе смалчивать, быть бережливыми, опрятными, трудолюбивыми и снисходительными къ ближнимъ. Пословицами преслѣдуютъ пороки и слабости, исправляютъ недостатки, дѣлаютъ насмѣшки, упреки, угрозы. Пословицами утѣшаютъ въ печали, смѣшатъ и даже у плачущихъ срывають улыбку. Насмѣшливыхъ и шутливо-сатирическихь пословиць есть очень много въ бѣлорусскомъ нарѣчіи и всѣ они дышатъ остротою и сарказмомъ.&lt;/br&gt;
{{Водступ|2|em}}Бѣлорусскія пословицы въ разговорѣ простолюдиновъ составляютъ красоту рѣчи и сильно дѣйствуютъ на собесѣдниковъ. Онѣ подобно пѣснямъ большею частію украшаются созвучіемъ. Между {{перанос пачатак|простолюди|нами}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>18ru9tmyuu38b0tmu5u354gm4kuki1y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзіўная (сучасная рэдакцыя)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89509</id>
    <revision>
      <id>295540</id>
      <parentid>288497</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T13:46:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taravyvan Adijene</username>
        <id>164</id>
      </contributor>
      <comment>не адпавядае [[Вікікрыніцы:Выдаленне#Хуткае выдаленне|крытэрам хуткага выдаленьня]]</comment>
      <origin>295540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38304" sha1="fww8dylleaamzd1nm8d28n7jgbue5v1" xml:space="preserve">{{Загаловак
 | назва     = Дзіўная
 | аўтар     = Міхась Зарэцкі
 | сэкцыя    = Апавяданне
 | папярэдні = 
 | наступны  = 
 | крыніца   = https://knihi.com/Michas_Zarecki/Dziunaja.html
}}
{{Выдаліць|Зь невядомай прычыны}}

=== 1 ===

Узімку гэта было. Пасля дзянной сумятні Блонскі сядзеў у сваім кабінеце, атулены шэра-ваўнянымі згусткамі змроку. Вольна раскінуўся ў старасвецкім крэсле, погляд акунуў у аксамітную мякаць цёмнага кутка і з асалодай адчуваў ціхую нерухомасць.

Лёгка, не турбуючы, варушыліся думкі, гарэзна спляталіся ў зыбучую чараду. Было прыемна, вальготна. Адпачывала цела, адпачывала змардаваная галава. Так сядзеў нерухома, слухаў, як маятнік на сцяне ўпарта таўхае марудныя хвіліны.

У сумежным пакоі глуха раздаліся крокі, вывелі Блонскага з адзервянення. У кабінет, не папытаўшыся, увайшла жанчына. Ля парога спынілася, азірнула ўважна пакой. Угледзела Блонскага і падышла да яго рэзкім крокам.

— Вы старшыня выканкома? Добры вечар!..

На стол бесцырымонна партфель кінула, села насупраць. Блонскі не змяніў выгаднай позы.

— Я… Добры вечар!..

— Да вас прыехала, толькі што з чыгункі. Дзе прытуліцца?

Блонскаму не падабалася. Надакучылі гэткія. Мітусяцца, ламаюцца, быццам хочуць здзівіць.

— Чаго прыехалі?

— Камандзіравана на працу сярод жанчын… Ды што вы ў цемры? Свету няма?

— Ёсць. Там на сцяне выключацель.

Яна памацала, адкруціла. Балюча ўдарыў па вачах яркі свет электрычнасці, вымеў за акно мяккія цені змроку.

Блонскі зірнуў на жанчыну. Убачыў перш за ўсё вочы — яркія, вострыя, з шчырым вясёлым агеньчыкам. У іх — смелая, дапытлівая цікавасць. Упадабаліся. Міжвольна ўсміхнуўся, як спаткаліся поглядамі.

„Нішто“, — падумаў.

Яна азірнула пакой.

— Вы заўсёды тут седзіцё?

— Не, часам не сяджу. Зараз пасяджэнне будзе, чакаю.

Глядзеў на яе з лёгкай усмешкай, чакаў, што далей.

— Я надта змарылася… Я працаваць люблю… ведаеце, так, з захапленнем, з запалам. Але я фізічна слабая і не магу вытрымаць. Дрэнна. Завідую вось гэткім, як вы…

Апошнія словы яна працягнула задуменна. Спыніла ўважны, сур’ёзны погляд на яго фігуры. Ён таксама зірнуў на свае дужыя члены. Быццам сам здзівіўся сіле сваёй дубовай, быццам засаромеўся за яе.

— Так. Я нішто сабе… так.

Яна раптам рассыпалася задорным іскрыстым смехам:

— Ха-ха-ха! Які вы смешны… вялікі які… Ха-ха!

І ўраз праглынула смех, затурбавалася.

— Добра. Як жа мне быць? Дзе пакуль што прытуліцца? Я да вас заўтра прыйду. Вы, здаецца, і сакратар укому? Я заўтра зранку, пагаворым аб усім. А цяпер… я сапраўды не ведаю, дзе прытуліцца. Парайце.

Блонскі расказаў, дзе гасцініца. Як выходзіла, чамусьці сказаў:

— Не зранку заўтра, а гадзіны ў чатыры зайдзіцеся. Тады вальней будзе пагутарыць.

— Добра! — кінула яна з дзвярэй.

Як выйшла, Блонскаму пуста стала ў пакоі. Заныла цягуча-едкая ціш старога каменнага дома, балюча напяла мазгі.

Нецярпліва чакаў, калі зноў пачуюцца крокі, на пасяджэнне пачнуць прыходзіць.

А ў галаве думкі тачыліся: старожкія, пудлівыя, як цішыня навокал пустога вялізнага дома. Думаў аб гэтай жанчыне. Хацеў уявіць яе ў сваіх думках, ды чамусьці не ўдавалася. Вобраз неяк пляміўся і развейваўся. Толькі вочы яскрава ўцяліся ў памяць. Здаровыя, ясныя, з шчырым агеньчыкам.

Назаўтрага Блонскаму мінуты здаваліся за гадзіны, а гадзіны за вечнасць. Чакаў чатырох. Не хацеў сам сабе ў гэтым прызнацца, не хацеў пагадзіцца з гэтым. Ахапляла дасада, злосць на самога сябе.

А як падышло да чатырох, зусім узбурыўся. Хадзіў з кутка ў куток, поўны прыкрай нецярплівасці. Часам спыняўся, аглядаў сам сябе, дзіваваўся:

„Што ж гэта такое? Нервы, ці што?.. Вось дык гісторыя“.

Злаваў, абураўся і зноў хадзіў узад і ўперад.

Урэшце яна прыйшла. Паспешна прывіталася, села каля стала.

— Ну, давайце пагутарым, як тут у вас… З чаго пачынаць?..

Пачала гаварыць аб справе. Блонскі глядзеў на яе і дзівіўся яе сціслай сур’ёзнасці. Зусім не так, як учора. Ніводнага старонняга слова, быццам, апрача справы, нічога няма ва ўсім свеце. Нават аганькі ў вачах — сталёвыя нейкія, цвёрдыя.

Доўга гутарылі. Змрок разліў па пакоі безуважна-шэрую муць, згрудзіў у калматую масу прадметы. Электрычнасці не палілі, сядзелі ўпацёмку. І тады Блонскі неяк асабліва моцна, напружна стаў адчуваць гэту жанчыну. Затушаваная цьмяным валакном змроку, яна здавалася нейкай хваравіта-назойлівай плямай, якая ўпарта цягнула да сябе ўвагу. Ён пільна прыслухаўся да гуку яе голасу, напружна стараўся знайсці ў ім нешта, злавіць. Здавалася, што пад гэтым сухім, троху мітынговым тонам ёсць нешта схаванае, палахліва затоенае. Адчуваўся нейкі ледзь прыкметны фальш у гэтых цвёрдых, энергічных словах аб вызваленні жанчыны, аб змаганні з іржавымі путамі сям’і, аб рэвалюцыі быту і г. д. А часам Блонскі выяўна чуў у яе голасе мімалётныя ноткі няпэўнасці, нейкага сумнага неўразумення. Гэтыя ноткі чамусьці выклікалі сімпатыю да яе, спачуванне.

Блонскаму ўрэшце надакучыла гаварыць аб сур’ёзным. Ён раптам перапыніў яе:

— Слухайце… Я ж дасюль не ведаю вашага прозвішча… Зусім з думкі сышло.

Яна засмяялася.

— Бяда вялікая, падумаеш… прозвішча… Але ж і сапраўды, трэба як-небудзь зваць… Шумава — маё прозвішча… А ваша я ведаю, бо вы ж тут вядомы на ўвесь павет…

Нейкі час маўчалі. Цішыня раджала напружаную вострую блізкасць. Гэта цяжарыла. Здавалася, што даўно-даўно знаёмы і ўжо надакучылі адзін аднаму.

Блонскі ўстаў, запаліў электрычнасць. Зірнуў на яе. Яна сядзела ў задуменні. Аб нечым цяжкім думала, бо вочы атуліліся цьмянай, сталёвай глыбінёй. Потым яна нецярпліва траханула галавой, узнялася. Усміхнулася — ні то зморанай, ні то сумнай усмешкай.

Блонскі агарнуў яе ўсю ўважным поглядам. Залюбаваўся міжвольна. Яна вельмі прыгожай здалася яму.

Шумава быццам заўважыла гэта. Задорна кінула яму насустрач адкрыты вясёлы погляд. У вачах аганькі заблішчэлі, зайскрыліся. Загаварылі жвава, паспешна.

— Заседзелася я… Гадзін дзевяць, пэўна, ужо ёсць… Трэба ісці ў свой палац… Ну і ўдружылі вы мне, таварыш Блонскі! Высока-высока і брудна. Адзін толькі й быў вольны нумар. Сёння ўсю ноч ваявала з мышамі… Надта злосны вораг… Ну, я пайшла. Бывайце!

— Я таксама пайду. Пойдзем разам.

Дарогай яна лапатала аб розных драбніцах. Блонскі маўчаў, не хацелася гаварыць. Думкі цяжэрна, грузка перавальваліся, давілі мазгі.

На рагу вуліцы развіталіся.

=== 2 ===

З таго часу яны сустракаліся часта. Блонскі любіў глядзець, як працуе Шумава. Захапляў запал яе, упартасць у драбніцах, у будзённых, марудных справах, упартасць, якая пераходзіла ў азарт, ап’яненне. Гэтая ўпартасць часам хваравітай здавалася, але заўсёды захапляла, зараджала, абуджала і ў Блонскага нейкі востры апетыт да работы.

Праз два тыдні Шумава склікала з’езд жанчын-дэлегатак. На з’ездзе Блонскі сядзеў у прэзідыуме. Глядзеў на белыя, чырвоныя, чорныя хусцінкі, на задуменныя, застыглыя ў глыбокай сур’ёзнасці твары. І адчуваў, як усе гэтыя твары — маладыя й старыя, прыгожыя й непрыгожыя — зліваюцца для яго ў адзін твар жанчыны-работніцы: змораны, сумны.

Шумава рабіла даклад. Яна была ўзрушана, гарэла жарам шчырасці, веры ў тое, аб чым гаворыць. Яе словы зычэлі той непасрэднай, простай праўдзівасцю, якая бывае звычайна ў тых, хто не толькі ведае справу, але адчувае яе, хто звязаны з ёю арганічна, кроўна. Яе слухалі так, як рэдка калі дакладчыкаў слухаюць. Уся зала дыхала напружанай, глухой цішынёй.

А як скончыла, разгарэліся гарачыя, упартыя спрэчкі. Раскрыліся заледзянелыя ў горы грудзі жанчыны-работніцы, бурнымі павадкамі завіхрыліся, пырснулі крывавай пенай адвечнай пакуты.

Усё правільна Шумава выказала, толькі ў адным перабавіла, у нутро жаночае балюча ўрэзалася. Выступіла супраць ядынай уцехі, шчасця жаночага: сказала, што не трэба матцы дзяцей сваіх гадаваць, што зло ў гэтым нейкае ёсць. Прапанавала: адбіраць ад матак іхніх дзяцей і дамы выхавання наладжваць. Каб матка не знала сына свайго, а сын маткі, каб агульныя, усіхныя дзеці былі. Проці гэтага жанчыны-маткі агнём загарэліся. Казалі: жорстка гэта і крыўдна.

А Шумава на сваім стаяла, сваю думку з запалам адстойвала.

Потым, як пасля пасяджэння вярнуліся з Блонскім у двор, усё яшчэ гаварыла, узрушаная:

— Гэта злачынства… так, злачынства. Гэта псаванне дзяцей… І сабе нахаба… Слухайце, гэта ж ясна, як дзень. Нам трэба тварыць новых людзей, людзей калектыву, у якіх няма матак, бацькоў, у якіх бацькі — усё чалавецтва. Да гэтага трэба ісці. І гэта магчыма… у невялічкай мерцы, але і цяпер ужо магчыма… Ці ж няпраўда?..

Блонскі любаваўся яе захапленнем. Спрачацца не хацеў. Ды навошта? Лепей вось так слухаць і адчуваць моўчкі яе свежае сакавітае парыванне, чыстату яе думкі — простай і шчырай.

А яна далей гаварыла:

— Мы псуем іх. Мы з дзяцінства навальваем на іх лішнія прыхільнасці, прывычкі, якія шкодны, якія шмат для каго путамі будуць. Гэта ж несправядліва. За гэта яны клясці нас будуць.

Яна доўга яшчэ гаварыла, даводзіла, пакуль не заўважыла, што Блонскі маўчыць, адданы сваім думкам. Тады змоўкла.

Падышлі да таго месца, дзе трэба было развітацца, пайсці ў розныя бакі. Яна спынілася.

— Ну, бывайце!..

Але Блонскаму не хацелася ў двор. Ён наўмысля марудзіў. Часінку стаялі на рагу пад жорсткімі ўзмётамі сцюдзёнага ветру.

— А мо да мяне зойдземся? У мяне цёпла на новай кватэры.

Блонскі згадзіўся з ахвотай:

— Пойдзем.

Была завіруха. Вецер з шалёным выццём віўся па вуліцах. Падцікаўся з-за рога і ўраз налятаў, шкуматаў, сцёбаў па твары жменямі калючага снегу. Хацелася барзджэй перабегчы і схавацца ў цёмным прытульным пакоі.

Блонскі і Шумава ішлі шыбка-шыбка, часам застраваючы да кален у сумётах, спатыкаючыся. Хісталіся, быццам п’яныя, штурхалі адзін аднаго. Горача стала і весела.

Шумава смяялася звонка, раскаціста. Смех дзіўна, нязграбна сплятаўся з злосна-трывожнымі ўзвывамі ветру. Здаваўся дзікім, недарэчным.

Спыніліся на рагу адной з акрайных вуліц. Шумава паляпала ў акно, узбегла, тупаючы, на скрыпучы, адубелы ад марозу ганак.

Адчыніла нейкая бабулька. Усміхнулася ветла. На кухні густа агарнула цяплынь. Загарэліся шчокі з марозу.

У пакоі Шумавай Блонскі здзеў паліто, з асалодай сеў на канапу.

— Добра ў вас. Проста, але прытульна. Падабаецца мне…

— Глупства. Гэта — што цёпла, дык прыемна з марозу…

Яна стала поплеч. Уздыхнула глыбока-глыбока, адкінулася на спінку канапы.

— Замарылася. Не магу многа працаваць. А калі-небудзь зусім надарвуся. Дужа баюся гэтага. Тады ж пуста стане, жыццё будзе бясцветнае, нуднае, як змрок.

Яна задумалася. Блонскі ўсміхнуўся.

— Але ж гэта няўхільна. Прыйдзе старасць калі-небудзь…

— Старасць? Я чамусьці не думаю аб ёй. Гэта далёка… Дый наогул — ну яго к ліху!.. Хопіць нас… Сіл шкадаваць не варта. Пакуль ёсць — будзем жыць, будзем браць жыццё, усё, цалкам. Галоўнае — шырэй, глыбей, як мага глыбей. Ці праўда?..

Яна раптам змянілася. Згінула змора, загарэліся вочы бадзёрасцю, палкай энергіяй. Нешта бурлівае, смелае свяцілася ў іх. Цягнула магутнай магнэсавай сілай, як цягне да сябе бурнапеністае бяздонне глыбокае.

У Блонскага ў сэрцы нешта новае зарадзілася, нешта вострае, салодка-пякучае. Прыемна было глядзець у пераліўчаста-светлыя вочы, акунацца ў іх прамяністую чароўную глыбіню.

Гаварыць не хацелася: словы драўлянымі, карузлымі нейкімі здаваліся. Былі ўсе агідныя, брыдкія.

А яна дражніла гарэзнай, задорнай усмешкай, казытала нервы абураючым поглядам. Нахілілася да яго, абдала жаркім дыханнем.

— Мы будзем жыць… Праўда? Мы ж маладыя, вольныя… Жыццё наша… усё наша. Мы будзем працаваць і цешыцца жыццём… Акунацца глыбока ў яго, браць яго… усё, да дна… Праўда?..

Ён мармытаў нешта ў адказ. Адчуваў, як шумнай хваляй кроў к галаве прылівае, парыўчата б’е кляўцом у віскі. Уваччу спакусліва акругліліся мяккія абрысы жаночага цела, абяцалі палкую ўцеху. Салодкім туманам муць разлілася. Яшчэ момант — і схапіў яе, гарачую, слухмяную, сціснуў у моцных абдымках…

А пасля — сорамна чамусьці было і непрыемна. У галаве агідна скаўзанулася прыкрая думка:

„Як з прастытуткай…“

Адвярнуўся, не глядзеў на яе, баяўся глядзець. А калі скоса зірнуў, убачыў, што плача. У вачах рэзка мятнулася аголенае плячо, якое сударгава здрыганулася. Моцна застрала ў мазгах, прыкавала. Часінку толькі і бачыў, як дзівосна трасецца гэта назолліва белае плячо.

Потым раптам нешта растала ўсярэдзіне, разлілося цёплым, добрым такім. Шкада стала. Такой любай, дарагой здалася яна. Захацелася прыгалубіць, суцешыць. Падышоў да яе, сеў поплеч. Хацеў сказаць нешта, многа сказаць — ласкавага, прыветнага, але слоў такіх не было; не знаў ці забыўся на гэту часіну. Злёгку прыткнуўся к яе галаве, пагладзіў пяшчотна, як дзіцё.

— Нашто ты, слухай… Ну, кінь… не трэба…

Яна схапянулася, узняла галаву. Зірнулі на Блонскага распаленыя вочы з іскрыстымі расінкамі слёз, у самую душу праніклі. У іх — разам з глыбокай журбой ціхая дзіцячая радасць. Яна скрозь слёзы ўсміхнулася.

— Любы, ты не думай… мне добра… Ты не зважай… гэта глупства… Бывае часам ні з таго ні з сяго… Я такая… дзіўная, недарэчная… Ты не глядзі…

Яна сударгава прытулілася да яго, схавала галаву ў яго на грудзях… Ён чуў, што плача яшчэ, і не знаў, што рабіць. Раптам яна зноў ажывілася, загаварыла парыўчата, горача.

— Любы! Як добра так… як добра! Мы вольныя, нічым не звязаныя… Шчасця як многа — глыбокага, поўнага, нічым-нічым не абмежаванага! Ты адчуваеш, як гэта проста, натуральна… як гэта моцна!.. Ты згодзен, так? Ну, скажы, любы… добра так? Ты таксама шчаслівы?

Блонскі не разумеў яе хваравітага, бурнага захаплення. Глядзеў на яе з ласкавым неўразуменнем, моўчкі абдымаў яшчэ ахінутыя нервовай дрыготаю плечы.

Так сышліся яны. З таго часу ў Блонскага было шмат вечароў гарачай уцехі, шмат бяссонных начэй, шмат гадзін глыбокай развагі. Ён усёй істотай аддаўся каханню, упіваўся ім. І каханне яго асвяжыла, зрабіла маладым, уліло ў кроў моцнае бушаванне, аквяціла жыццё.

К Шумавай ён прывязаўся, прывык. Бачыў у ёй жанчыну і таварыша. Але не разумеў яе. Дзівілі яе раптоўныя ўзбурэнні, рэзкія пераходы ад незразумелай журбы да парыўчата-бурнага захаплення. Чулася ў гэтым загадка, і многа гадзін Блонскі ламаў галаву над яе развязаннем.

Аднаго разу ён заспеў Шумаву ў глыбокай развазе. Ён колькі дзён перад гэтым не бачыўся з ёй, і за гэты час яна страшэнна змянілася. Блонскі падумаў адразу, што хворая: схудзела, змарнела, вочы глыбока-глыбока схаваліся, хваравіта завастрыліся.

Як убачыла яго, усміхнулася нейкай пакутнай нервовай усмешкай.

— Я якраз аб табе думала. І аб сабе… Я паехаць надумала. Хутка, можа, заўтра…

— Зусім?

— Так, зусім.

— Чаму?

— Гэта трэба. Я растлумачу табе… Я моцна, глыбока к табе прывязалася… Ты ведаеш гэта. Больш, чымся трэба… І вось — я баюся… Сама сябе баюся… Ува мне можа абудзіцца жанчына… Не наогул жанчына, а такая… ну, слабая, адданая, бязвольная… Жанчына-раба, такая, якой не павінна быць, якая — знявага для чалавека… Я спалохалася гэтага і пастанавіла паехаць.

Блонскі маўчаў. А яна адвярнулася і гаварыла далей нейкім вінаватым прыдушаным голасам:

— А потым… Яшчэ ёсць прычына… Але гэтага не скажу, не магу… Ты даруй мне… Я не хачу, каб ты знаў… Я хацела б і сама не знаць гэтага, бо гэта маё слабае месца, ахілесава пята…

Блонскі няўцямна зірнуў на яе. Пастанова Шумавай не здзівіла яго. Чамусьці здавалася гэта простым, звычайным. Але што ж гэта яшчэ за прычына? Што за загадка?..

Хацеў спытацца, дабіцца адказу. Але стрымаўся. Сказаў проста, спакойна:

— Ну, што ж, едзь сабе…

Назаўтрага Шумава паехала.

=== 3 ===

Усміхнулася вясна гулліва, сонечна. Так усміхнулася, што сівавалосая бабулька-зямля зусім растала, захлібнулася з радасці. Недалужна заслязілася цурочкамі спрытнымі, кроплямі звонкімі слюнява хліпнула. Зашамкала вуснамі старчымі, голасам шопатным, ціхім.

А потым зарумзала. Ды так зарумзала, так загаласіла, што ўвесь горад шумам напоўніла, патокай слёз заліла.

А як наплакалася даволі, салодка ўсміхнулася мокрымі, бляскам аблітымі вуліцамі, пачала выцірацца шаўковымі коскамі сонейка.

І пачулася тады, што зямля не такая ўжо бабулька старая. Толькі гэткай прыкінулася, а сапраўды — вунь яна: смяецца задорна, молада, звініць птушкамі шустрымі, пярэстай, гаварлівай грамадой людзей разліваецца. Зусім маладуха!

У гэту пару Блонскі адчуваў бурлівае трапятанне ў грудзях. Вясна бунтоўна распаліла кроў неспакойнымі жаданнямі. Чакалася нешта — турботна, настойліва: нечага хацелася — яскравага, моцнага. Душа рвалася некуды, разгарнуцца хацела.

У гэту пару Блонскі Шумаву ўспомніў. Ды так ярка, выразна, быццам — во яна, перад вачмі. Варухнулася ў сэрцы знаёмае, салодкае, агарнула душным жаданнем. Засумаваў Блонскі. Не то што засумаваў, а адчуваў заўсёды назойліва-абураючую патрэбу, не мог пазбыцца яе. Тыдні два змагаўся з сабой, а потым не вытрымаў — пабачыцца ўздумаў.

Знаў, што Шумава ў N. Скарыстаўшы вольны час, паехаў туды.

Вясна ўжо зусім разгарнулася. Пукалі почкі на дрэвах, у свежым арамаце нараджалася першая зеляніна.

Дарогай, у цягніку, Блонскі не адрываўся ад акна. Смагла глядзеў, як парыцца ў сонцы тлустае поле, як лес кучаравіцца кволым, празрыстым лісцем.

А ў N прыехаў — акунуўся ў сумятлівы рух, у ліхаманку напружанага жыцця. Ішоў сярод гурмы шумлівай і адчуваў, як у грудзях расце непакой нейкі, турбота. Паўставала пытанне:

— Нашто?

Хацелася вярнуцца, паехаць назад. Але ішоў, бо нязмога была пакіраваць сабой.

Шумава спаткала радасна. Моцна, па-прыяцельску руку паціснула.

— На доўгі час прыехаў?

— Дні на два.

— Толькі?.. Ну, як жывеш, як там у вас? Што нашы робяць?

Блонскі безуважна адказваў. Упарта разглядаў яе, шукаў у ёй змены. Але яна была такая, як і тады, паўгода назад. Толькі загарэць ужо справілася. Стала ад гэтага прасцей і прыгажэй. Ён зазначыў з усмешкай:

— Ты на цыганку стала падобна.

— О, куды там!.. Я цяпер — маладзец… Моцная такая, здаровая…

— Працуеш, як і раней?

— Больш. Я ж люблю працаваць. А часам трэба яшчэ, каб забыцца, забавіцца. Вось тады… як ад вас паехала… тады цяжка было, многа нутраной барацьбы…

— А цяпер?

— Цяпер добра. Вымелася ўсё. Час памагае… Вось толькі цябе я зусім не чакала. Мо гэта дрэнна, што ты прыехаў?..

Яны выйшлі на вуліцу, пайшлі па тлуста-бліскучай ад сонца панелі. Паветра абдавала тамлівай спякотай, было душна, млява. Твар у Шумавай разгарэўся, зардзеўся гарачай чырванню.

Блонскі глядзеў на яе, адчуваў яе свежасць, здароўе і захапляўся. Чамусьці не падабаліся, цяжэрнымі былі яе бадзёрыя, простыя словы. Хацелася нечага іншага, хацелася інтымнасці.

А яна з запалам апавядала аб жыцці сваім, рабоце, аб новых планах, задачах. Упарта ўнікала таго, што магло напамянуць аб мінулым.

Яны прайшлі колькі шумлівых кварталаў і потым неўзаметку для саміх сябе збочылі ў бязлюдную ціхую вуліцу. Там яны стрэлі купку дзяцей, якія весела гулялі на панелі. Як падышлі да іх, Блонскі заўважыў, што раптам па твары Шумавай праслізнула нервовая бледнасць. Вочы сумятліва забегалі па баках, працятыя непакоем. Яна загаварыла шыбка-шыбка, у відавочным замяшанні:

— Гэта дзіцячы дом наш, самым лепшым лічыцца. Гуляюць зараз… на сонейку…

Блонскі зірнуў на дзяцей. Свежыя, чысценькія. Жвава пераклікаюцца вясёлымі галасамі-званочкамі.

А з Шумавай тварылася нешта незразумелае. Яна паспешна прыбавіла ходу, быццам хацела хутчэй уцячы ад дзяцей. Потым раптам спынілася, вярнулася назад і парыўчата схапіла аднаго з хлопчыкаў — беленькага, з блакітнымі вочкамі-зорачкамі. Дзіцёнак трапятаўся, нецярпліва адмахваўся, як ад дакучнае мухі, з усіх сіл вырываўся. Злаваў, што яго адарвалі ад цікавай гульні. А яна горача песціла яго, цалавала.

Блонскі глядзеў, нічога не разумеючы. Потым кінуўся ў вочы твар Шумавай: на ім адбітак глыбокай агнёвай мукі, журбы. Маланкай бліснула думка:

„Дык вось дзе разгадка! Вось тое «слабае месца»!“

Як пайшлі далей, Шумава маўчала. Блонскі асцярожна спытаўся:

— Што гэта значыць?

Яна паглядзела дапытліва на яго.

— Ты дагадаўся. Ты знаеш ужо…

— Гэта твой дзіцёнак?

— Так. Толькі не кажы нічога, не трэба. Так павінна быць, я знаю.

Яна зноў замоўкла. У Блонскага гарэла, прасілася на язык пытанне. Ён не стрымаў.

— А ён ведае сваю матку?

— Не, не ведае. Забыўся ўжо, адвык. Ён не павінен знаць, яму не трэба гэта. Нашто? Ён павінен вырасці чалавекам вольным. Нашто звязваць яго лішнімі прывязанасцямі? Не патрэбна гэта, шкодна.

— Але ж табе як? Цяжка гэта, ты ж ламаеш сябе.

Яна нібы раззлавалася.

— Не, няпраўда, няцяжка мне! Часамі толькі. Гэта мінуты слабасці. Але кінем аб гэтым, не будзем гаварыць… я прашу цябе. Гэта расстройвае толькі, раскалупвае рану. І потым… ведаеш, Блонскі, едзь ты лепей. Мне цяжка з табой. Ты расслабляеш мяне. У мяне родзяцца нядобрыя пачуцці. Я не хачу быць жанчынай, толькі жанчынай. Я хачу быць чалавекам.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

На другі дзень Блонскі вярнуўся ў двор. Пад аднамернае калыханне вагона ў галаве бесканцовай чарадой перавальваліся думкі. То цяклі плаўна, спакойна, то раптам спляталіся ў грамоздны клубок, сціскалі мазгі цяжкім неўразуменнем.

Ён думаў:

„Што ж гэта, нарэшце? Фанатызм, вар’яцтва? А мо сапраўды так лепей? Мо гэта натуральна, мо так і павінна быць? Мо гэта адзіны правільны шлях?“

Яму ўспомніўся беленькі свежы тварык дзіцёнка, які з нецярплівасцю вырываўся з матчыных абдымкаў — незнаёмых, непатрэбных. І поплеч — другі твар, поўны вострай мукі, матчынай тугі.

Успомнілася і тое, што было даўней у першы вечар іхняга збліжэння. Успомніўся той дзівосны настрой яе, тыя незразумелыя слёзы.

„Дзіўная яна… Усё-такі дзіўная“.

''1924-1925?''</text>
      <sha1>fww8dylleaamzd1nm8d28n7jgbue5v1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>295556</id>
      <parentid>295540</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T16:06:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ssvb</username>
        <id>4088</id>
      </contributor>
      <origin>295556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38435" sha1="356xdmszwp9tpf2v63m27pn7o9yxr67" xml:space="preserve">{{Загаловак
 | назва     = Дзіўная
 | аўтар     = Міхась Зарэцкі
 | сэкцыя    = Апавяданне
 | папярэдні = 
 | наступны  = 
 | крыніца   = https://knihi.com/Michas_Zarecki/Dziunaja.html
}}
{{Выдаліць|Бо сучасная рэдакцыя ня мае надзейнай pdf/djvu-крыніцы, але ёсьць скан [[Індэкс:Пад_сонцам_(1926).pdf]]}}

=== 1 ===

Узімку гэта было. Пасля дзянной сумятні Блонскі сядзеў у сваім кабінеце, атулены шэра-ваўнянымі згусткамі змроку. Вольна раскінуўся ў старасвецкім крэсле, погляд акунуў у аксамітную мякаць цёмнага кутка і з асалодай адчуваў ціхую нерухомасць.

Лёгка, не турбуючы, варушыліся думкі, гарэзна спляталіся ў зыбучую чараду. Было прыемна, вальготна. Адпачывала цела, адпачывала змардаваная галава. Так сядзеў нерухома, слухаў, як маятнік на сцяне ўпарта таўхае марудныя хвіліны.

У сумежным пакоі глуха раздаліся крокі, вывелі Блонскага з адзервянення. У кабінет, не папытаўшыся, увайшла жанчына. Ля парога спынілася, азірнула ўважна пакой. Угледзела Блонскага і падышла да яго рэзкім крокам.

— Вы старшыня выканкома? Добры вечар!..

На стол бесцырымонна партфель кінула, села насупраць. Блонскі не змяніў выгаднай позы.

— Я… Добры вечар!..

— Да вас прыехала, толькі што з чыгункі. Дзе прытуліцца?

Блонскаму не падабалася. Надакучылі гэткія. Мітусяцца, ламаюцца, быццам хочуць здзівіць.

— Чаго прыехалі?

— Камандзіравана на працу сярод жанчын… Ды што вы ў цемры? Свету няма?

— Ёсць. Там на сцяне выключацель.

Яна памацала, адкруціла. Балюча ўдарыў па вачах яркі свет электрычнасці, вымеў за акно мяккія цені змроку.

Блонскі зірнуў на жанчыну. Убачыў перш за ўсё вочы — яркія, вострыя, з шчырым вясёлым агеньчыкам. У іх — смелая, дапытлівая цікавасць. Упадабаліся. Міжвольна ўсміхнуўся, як спаткаліся поглядамі.

„Нішто“, — падумаў.

Яна азірнула пакой.

— Вы заўсёды тут седзіцё?

— Не, часам не сяджу. Зараз пасяджэнне будзе, чакаю.

Глядзеў на яе з лёгкай усмешкай, чакаў, што далей.

— Я надта змарылася… Я працаваць люблю… ведаеце, так, з захапленнем, з запалам. Але я фізічна слабая і не магу вытрымаць. Дрэнна. Завідую вось гэткім, як вы…

Апошнія словы яна працягнула задуменна. Спыніла ўважны, сур’ёзны погляд на яго фігуры. Ён таксама зірнуў на свае дужыя члены. Быццам сам здзівіўся сіле сваёй дубовай, быццам засаромеўся за яе.

— Так. Я нішто сабе… так.

Яна раптам рассыпалася задорным іскрыстым смехам:

— Ха-ха-ха! Які вы смешны… вялікі які… Ха-ха!

І ўраз праглынула смех, затурбавалася.

— Добра. Як жа мне быць? Дзе пакуль што прытуліцца? Я да вас заўтра прыйду. Вы, здаецца, і сакратар укому? Я заўтра зранку, пагаворым аб усім. А цяпер… я сапраўды не ведаю, дзе прытуліцца. Парайце.

Блонскі расказаў, дзе гасцініца. Як выходзіла, чамусьці сказаў:

— Не зранку заўтра, а гадзіны ў чатыры зайдзіцеся. Тады вальней будзе пагутарыць.

— Добра! — кінула яна з дзвярэй.

Як выйшла, Блонскаму пуста стала ў пакоі. Заныла цягуча-едкая ціш старога каменнага дома, балюча напяла мазгі.

Нецярпліва чакаў, калі зноў пачуюцца крокі, на пасяджэнне пачнуць прыходзіць.

А ў галаве думкі тачыліся: старожкія, пудлівыя, як цішыня навокал пустога вялізнага дома. Думаў аб гэтай жанчыне. Хацеў уявіць яе ў сваіх думках, ды чамусьці не ўдавалася. Вобраз неяк пляміўся і развейваўся. Толькі вочы яскрава ўцяліся ў памяць. Здаровыя, ясныя, з шчырым агеньчыкам.

Назаўтрага Блонскаму мінуты здаваліся за гадзіны, а гадзіны за вечнасць. Чакаў чатырох. Не хацеў сам сабе ў гэтым прызнацца, не хацеў пагадзіцца з гэтым. Ахапляла дасада, злосць на самога сябе.

А як падышло да чатырох, зусім узбурыўся. Хадзіў з кутка ў куток, поўны прыкрай нецярплівасці. Часам спыняўся, аглядаў сам сябе, дзіваваўся:

„Што ж гэта такое? Нервы, ці што?.. Вось дык гісторыя“.

Злаваў, абураўся і зноў хадзіў узад і ўперад.

Урэшце яна прыйшла. Паспешна прывіталася, села каля стала.

— Ну, давайце пагутарым, як тут у вас… З чаго пачынаць?..

Пачала гаварыць аб справе. Блонскі глядзеў на яе і дзівіўся яе сціслай сур’ёзнасці. Зусім не так, як учора. Ніводнага старонняга слова, быццам, апрача справы, нічога няма ва ўсім свеце. Нават аганькі ў вачах — сталёвыя нейкія, цвёрдыя.

Доўга гутарылі. Змрок разліў па пакоі безуважна-шэрую муць, згрудзіў у калматую масу прадметы. Электрычнасці не палілі, сядзелі ўпацёмку. І тады Блонскі неяк асабліва моцна, напружна стаў адчуваць гэту жанчыну. Затушаваная цьмяным валакном змроку, яна здавалася нейкай хваравіта-назойлівай плямай, якая ўпарта цягнула да сябе ўвагу. Ён пільна прыслухаўся да гуку яе голасу, напружна стараўся знайсці ў ім нешта, злавіць. Здавалася, што пад гэтым сухім, троху мітынговым тонам ёсць нешта схаванае, палахліва затоенае. Адчуваўся нейкі ледзь прыкметны фальш у гэтых цвёрдых, энергічных словах аб вызваленні жанчыны, аб змаганні з іржавымі путамі сям’і, аб рэвалюцыі быту і г. д. А часам Блонскі выяўна чуў у яе голасе мімалётныя ноткі няпэўнасці, нейкага сумнага неўразумення. Гэтыя ноткі чамусьці выклікалі сімпатыю да яе, спачуванне.

Блонскаму ўрэшце надакучыла гаварыць аб сур’ёзным. Ён раптам перапыніў яе:

— Слухайце… Я ж дасюль не ведаю вашага прозвішча… Зусім з думкі сышло.

Яна засмяялася.

— Бяда вялікая, падумаеш… прозвішча… Але ж і сапраўды, трэба як-небудзь зваць… Шумава — маё прозвішча… А ваша я ведаю, бо вы ж тут вядомы на ўвесь павет…

Нейкі час маўчалі. Цішыня раджала напружаную вострую блізкасць. Гэта цяжарыла. Здавалася, што даўно-даўно знаёмы і ўжо надакучылі адзін аднаму.

Блонскі ўстаў, запаліў электрычнасць. Зірнуў на яе. Яна сядзела ў задуменні. Аб нечым цяжкім думала, бо вочы атуліліся цьмянай, сталёвай глыбінёй. Потым яна нецярпліва траханула галавой, узнялася. Усміхнулася — ні то зморанай, ні то сумнай усмешкай.

Блонскі агарнуў яе ўсю ўважным поглядам. Залюбаваўся міжвольна. Яна вельмі прыгожай здалася яму.

Шумава быццам заўважыла гэта. Задорна кінула яму насустрач адкрыты вясёлы погляд. У вачах аганькі заблішчэлі, зайскрыліся. Загаварылі жвава, паспешна.

— Заседзелася я… Гадзін дзевяць, пэўна, ужо ёсць… Трэба ісці ў свой палац… Ну і ўдружылі вы мне, таварыш Блонскі! Высока-высока і брудна. Адзін толькі й быў вольны нумар. Сёння ўсю ноч ваявала з мышамі… Надта злосны вораг… Ну, я пайшла. Бывайце!

— Я таксама пайду. Пойдзем разам.

Дарогай яна лапатала аб розных драбніцах. Блонскі маўчаў, не хацелася гаварыць. Думкі цяжэрна, грузка перавальваліся, давілі мазгі.

На рагу вуліцы развіталіся.

=== 2 ===

З таго часу яны сустракаліся часта. Блонскі любіў глядзець, як працуе Шумава. Захапляў запал яе, упартасць у драбніцах, у будзённых, марудных справах, упартасць, якая пераходзіла ў азарт, ап’яненне. Гэтая ўпартасць часам хваравітай здавалася, але заўсёды захапляла, зараджала, абуджала і ў Блонскага нейкі востры апетыт да работы.

Праз два тыдні Шумава склікала з’езд жанчын-дэлегатак. На з’ездзе Блонскі сядзеў у прэзідыуме. Глядзеў на белыя, чырвоныя, чорныя хусцінкі, на задуменныя, застыглыя ў глыбокай сур’ёзнасці твары. І адчуваў, як усе гэтыя твары — маладыя й старыя, прыгожыя й непрыгожыя — зліваюцца для яго ў адзін твар жанчыны-работніцы: змораны, сумны.

Шумава рабіла даклад. Яна была ўзрушана, гарэла жарам шчырасці, веры ў тое, аб чым гаворыць. Яе словы зычэлі той непасрэднай, простай праўдзівасцю, якая бывае звычайна ў тых, хто не толькі ведае справу, але адчувае яе, хто звязаны з ёю арганічна, кроўна. Яе слухалі так, як рэдка калі дакладчыкаў слухаюць. Уся зала дыхала напружанай, глухой цішынёй.

А як скончыла, разгарэліся гарачыя, упартыя спрэчкі. Раскрыліся заледзянелыя ў горы грудзі жанчыны-работніцы, бурнымі павадкамі завіхрыліся, пырснулі крывавай пенай адвечнай пакуты.

Усё правільна Шумава выказала, толькі ў адным перабавіла, у нутро жаночае балюча ўрэзалася. Выступіла супраць ядынай уцехі, шчасця жаночага: сказала, што не трэба матцы дзяцей сваіх гадаваць, што зло ў гэтым нейкае ёсць. Прапанавала: адбіраць ад матак іхніх дзяцей і дамы выхавання наладжваць. Каб матка не знала сына свайго, а сын маткі, каб агульныя, усіхныя дзеці былі. Проці гэтага жанчыны-маткі агнём загарэліся. Казалі: жорстка гэта і крыўдна.

А Шумава на сваім стаяла, сваю думку з запалам адстойвала.

Потым, як пасля пасяджэння вярнуліся з Блонскім у двор, усё яшчэ гаварыла, узрушаная:

— Гэта злачынства… так, злачынства. Гэта псаванне дзяцей… І сабе нахаба… Слухайце, гэта ж ясна, як дзень. Нам трэба тварыць новых людзей, людзей калектыву, у якіх няма матак, бацькоў, у якіх бацькі — усё чалавецтва. Да гэтага трэба ісці. І гэта магчыма… у невялічкай мерцы, але і цяпер ужо магчыма… Ці ж няпраўда?..

Блонскі любаваўся яе захапленнем. Спрачацца не хацеў. Ды навошта? Лепей вось так слухаць і адчуваць моўчкі яе свежае сакавітае парыванне, чыстату яе думкі — простай і шчырай.

А яна далей гаварыла:

— Мы псуем іх. Мы з дзяцінства навальваем на іх лішнія прыхільнасці, прывычкі, якія шкодны, якія шмат для каго путамі будуць. Гэта ж несправядліва. За гэта яны клясці нас будуць.

Яна доўга яшчэ гаварыла, даводзіла, пакуль не заўважыла, што Блонскі маўчыць, адданы сваім думкам. Тады змоўкла.

Падышлі да таго месца, дзе трэба было развітацца, пайсці ў розныя бакі. Яна спынілася.

— Ну, бывайце!..

Але Блонскаму не хацелася ў двор. Ён наўмысля марудзіў. Часінку стаялі на рагу пад жорсткімі ўзмётамі сцюдзёнага ветру.

— А мо да мяне зойдземся? У мяне цёпла на новай кватэры.

Блонскі згадзіўся з ахвотай:

— Пойдзем.

Была завіруха. Вецер з шалёным выццём віўся па вуліцах. Падцікаўся з-за рога і ўраз налятаў, шкуматаў, сцёбаў па твары жменямі калючага снегу. Хацелася барзджэй перабегчы і схавацца ў цёмным прытульным пакоі.

Блонскі і Шумава ішлі шыбка-шыбка, часам застраваючы да кален у сумётах, спатыкаючыся. Хісталіся, быццам п’яныя, штурхалі адзін аднаго. Горача стала і весела.

Шумава смяялася звонка, раскаціста. Смех дзіўна, нязграбна сплятаўся з злосна-трывожнымі ўзвывамі ветру. Здаваўся дзікім, недарэчным.

Спыніліся на рагу адной з акрайных вуліц. Шумава паляпала ў акно, узбегла, тупаючы, на скрыпучы, адубелы ад марозу ганак.

Адчыніла нейкая бабулька. Усміхнулася ветла. На кухні густа агарнула цяплынь. Загарэліся шчокі з марозу.

У пакоі Шумавай Блонскі здзеў паліто, з асалодай сеў на канапу.

— Добра ў вас. Проста, але прытульна. Падабаецца мне…

— Глупства. Гэта — што цёпла, дык прыемна з марозу…

Яна стала поплеч. Уздыхнула глыбока-глыбока, адкінулася на спінку канапы.

— Замарылася. Не магу многа працаваць. А калі-небудзь зусім надарвуся. Дужа баюся гэтага. Тады ж пуста стане, жыццё будзе бясцветнае, нуднае, як змрок.

Яна задумалася. Блонскі ўсміхнуўся.

— Але ж гэта няўхільна. Прыйдзе старасць калі-небудзь…

— Старасць? Я чамусьці не думаю аб ёй. Гэта далёка… Дый наогул — ну яго к ліху!.. Хопіць нас… Сіл шкадаваць не варта. Пакуль ёсць — будзем жыць, будзем браць жыццё, усё, цалкам. Галоўнае — шырэй, глыбей, як мага глыбей. Ці праўда?..

Яна раптам змянілася. Згінула змора, загарэліся вочы бадзёрасцю, палкай энергіяй. Нешта бурлівае, смелае свяцілася ў іх. Цягнула магутнай магнэсавай сілай, як цягне да сябе бурнапеністае бяздонне глыбокае.

У Блонскага ў сэрцы нешта новае зарадзілася, нешта вострае, салодка-пякучае. Прыемна было глядзець у пераліўчаста-светлыя вочы, акунацца ў іх прамяністую чароўную глыбіню.

Гаварыць не хацелася: словы драўлянымі, карузлымі нейкімі здаваліся. Былі ўсе агідныя, брыдкія.

А яна дражніла гарэзнай, задорнай усмешкай, казытала нервы абураючым поглядам. Нахілілася да яго, абдала жаркім дыханнем.

— Мы будзем жыць… Праўда? Мы ж маладыя, вольныя… Жыццё наша… усё наша. Мы будзем працаваць і цешыцца жыццём… Акунацца глыбока ў яго, браць яго… усё, да дна… Праўда?..

Ён мармытаў нешта ў адказ. Адчуваў, як шумнай хваляй кроў к галаве прылівае, парыўчата б’е кляўцом у віскі. Уваччу спакусліва акругліліся мяккія абрысы жаночага цела, абяцалі палкую ўцеху. Салодкім туманам муць разлілася. Яшчэ момант — і схапіў яе, гарачую, слухмяную, сціснуў у моцных абдымках…

А пасля — сорамна чамусьці было і непрыемна. У галаве агідна скаўзанулася прыкрая думка:

„Як з прастытуткай…“

Адвярнуўся, не глядзеў на яе, баяўся глядзець. А калі скоса зірнуў, убачыў, што плача. У вачах рэзка мятнулася аголенае плячо, якое сударгава здрыганулася. Моцна застрала ў мазгах, прыкавала. Часінку толькі і бачыў, як дзівосна трасецца гэта назолліва белае плячо.

Потым раптам нешта растала ўсярэдзіне, разлілося цёплым, добрым такім. Шкада стала. Такой любай, дарагой здалася яна. Захацелася прыгалубіць, суцешыць. Падышоў да яе, сеў поплеч. Хацеў сказаць нешта, многа сказаць — ласкавага, прыветнага, але слоў такіх не было; не знаў ці забыўся на гэту часіну. Злёгку прыткнуўся к яе галаве, пагладзіў пяшчотна, як дзіцё.

— Нашто ты, слухай… Ну, кінь… не трэба…

Яна схапянулася, узняла галаву. Зірнулі на Блонскага распаленыя вочы з іскрыстымі расінкамі слёз, у самую душу праніклі. У іх — разам з глыбокай журбой ціхая дзіцячая радасць. Яна скрозь слёзы ўсміхнулася.

— Любы, ты не думай… мне добра… Ты не зважай… гэта глупства… Бывае часам ні з таго ні з сяго… Я такая… дзіўная, недарэчная… Ты не глядзі…

Яна сударгава прытулілася да яго, схавала галаву ў яго на грудзях… Ён чуў, што плача яшчэ, і не знаў, што рабіць. Раптам яна зноў ажывілася, загаварыла парыўчата, горача.

— Любы! Як добра так… як добра! Мы вольныя, нічым не звязаныя… Шчасця як многа — глыбокага, поўнага, нічым-нічым не абмежаванага! Ты адчуваеш, як гэта проста, натуральна… як гэта моцна!.. Ты згодзен, так? Ну, скажы, любы… добра так? Ты таксама шчаслівы?

Блонскі не разумеў яе хваравітага, бурнага захаплення. Глядзеў на яе з ласкавым неўразуменнем, моўчкі абдымаў яшчэ ахінутыя нервовай дрыготаю плечы.

Так сышліся яны. З таго часу ў Блонскага было шмат вечароў гарачай уцехі, шмат бяссонных начэй, шмат гадзін глыбокай развагі. Ён усёй істотай аддаўся каханню, упіваўся ім. І каханне яго асвяжыла, зрабіла маладым, уліло ў кроў моцнае бушаванне, аквяціла жыццё.

К Шумавай ён прывязаўся, прывык. Бачыў у ёй жанчыну і таварыша. Але не разумеў яе. Дзівілі яе раптоўныя ўзбурэнні, рэзкія пераходы ад незразумелай журбы да парыўчата-бурнага захаплення. Чулася ў гэтым загадка, і многа гадзін Блонскі ламаў галаву над яе развязаннем.

Аднаго разу ён заспеў Шумаву ў глыбокай развазе. Ён колькі дзён перад гэтым не бачыўся з ёй, і за гэты час яна страшэнна змянілася. Блонскі падумаў адразу, што хворая: схудзела, змарнела, вочы глыбока-глыбока схаваліся, хваравіта завастрыліся.

Як убачыла яго, усміхнулася нейкай пакутнай нервовай усмешкай.

— Я якраз аб табе думала. І аб сабе… Я паехаць надумала. Хутка, можа, заўтра…

— Зусім?

— Так, зусім.

— Чаму?

— Гэта трэба. Я растлумачу табе… Я моцна, глыбока к табе прывязалася… Ты ведаеш гэта. Больш, чымся трэба… І вось — я баюся… Сама сябе баюся… Ува мне можа абудзіцца жанчына… Не наогул жанчына, а такая… ну, слабая, адданая, бязвольная… Жанчына-раба, такая, якой не павінна быць, якая — знявага для чалавека… Я спалохалася гэтага і пастанавіла паехаць.

Блонскі маўчаў. А яна адвярнулася і гаварыла далей нейкім вінаватым прыдушаным голасам:

— А потым… Яшчэ ёсць прычына… Але гэтага не скажу, не магу… Ты даруй мне… Я не хачу, каб ты знаў… Я хацела б і сама не знаць гэтага, бо гэта маё слабае месца, ахілесава пята…

Блонскі няўцямна зірнуў на яе. Пастанова Шумавай не здзівіла яго. Чамусьці здавалася гэта простым, звычайным. Але што ж гэта яшчэ за прычына? Што за загадка?..

Хацеў спытацца, дабіцца адказу. Але стрымаўся. Сказаў проста, спакойна:

— Ну, што ж, едзь сабе…

Назаўтрага Шумава паехала.

=== 3 ===

Усміхнулася вясна гулліва, сонечна. Так усміхнулася, што сівавалосая бабулька-зямля зусім растала, захлібнулася з радасці. Недалужна заслязілася цурочкамі спрытнымі, кроплямі звонкімі слюнява хліпнула. Зашамкала вуснамі старчымі, голасам шопатным, ціхім.

А потым зарумзала. Ды так зарумзала, так загаласіла, што ўвесь горад шумам напоўніла, патокай слёз заліла.

А як наплакалася даволі, салодка ўсміхнулася мокрымі, бляскам аблітымі вуліцамі, пачала выцірацца шаўковымі коскамі сонейка.

І пачулася тады, што зямля не такая ўжо бабулька старая. Толькі гэткай прыкінулася, а сапраўды — вунь яна: смяецца задорна, молада, звініць птушкамі шустрымі, пярэстай, гаварлівай грамадой людзей разліваецца. Зусім маладуха!

У гэту пару Блонскі адчуваў бурлівае трапятанне ў грудзях. Вясна бунтоўна распаліла кроў неспакойнымі жаданнямі. Чакалася нешта — турботна, настойліва: нечага хацелася — яскравага, моцнага. Душа рвалася некуды, разгарнуцца хацела.

У гэту пару Блонскі Шумаву ўспомніў. Ды так ярка, выразна, быццам — во яна, перад вачмі. Варухнулася ў сэрцы знаёмае, салодкае, агарнула душным жаданнем. Засумаваў Блонскі. Не то што засумаваў, а адчуваў заўсёды назойліва-абураючую патрэбу, не мог пазбыцца яе. Тыдні два змагаўся з сабой, а потым не вытрымаў — пабачыцца ўздумаў.

Знаў, што Шумава ў N. Скарыстаўшы вольны час, паехаў туды.

Вясна ўжо зусім разгарнулася. Пукалі почкі на дрэвах, у свежым арамаце нараджалася першая зеляніна.

Дарогай, у цягніку, Блонскі не адрываўся ад акна. Смагла глядзеў, як парыцца ў сонцы тлустае поле, як лес кучаравіцца кволым, празрыстым лісцем.

А ў N прыехаў — акунуўся ў сумятлівы рух, у ліхаманку напружанага жыцця. Ішоў сярод гурмы шумлівай і адчуваў, як у грудзях расце непакой нейкі, турбота. Паўставала пытанне:

— Нашто?

Хацелася вярнуцца, паехаць назад. Але ішоў, бо нязмога была пакіраваць сабой.

Шумава спаткала радасна. Моцна, па-прыяцельску руку паціснула.

— На доўгі час прыехаў?

— Дні на два.

— Толькі?.. Ну, як жывеш, як там у вас? Што нашы робяць?

Блонскі безуважна адказваў. Упарта разглядаў яе, шукаў у ёй змены. Але яна была такая, як і тады, паўгода назад. Толькі загарэць ужо справілася. Стала ад гэтага прасцей і прыгажэй. Ён зазначыў з усмешкай:

— Ты на цыганку стала падобна.

— О, куды там!.. Я цяпер — маладзец… Моцная такая, здаровая…

— Працуеш, як і раней?

— Больш. Я ж люблю працаваць. А часам трэба яшчэ, каб забыцца, забавіцца. Вось тады… як ад вас паехала… тады цяжка было, многа нутраной барацьбы…

— А цяпер?

— Цяпер добра. Вымелася ўсё. Час памагае… Вось толькі цябе я зусім не чакала. Мо гэта дрэнна, што ты прыехаў?..

Яны выйшлі на вуліцу, пайшлі па тлуста-бліскучай ад сонца панелі. Паветра абдавала тамлівай спякотай, было душна, млява. Твар у Шумавай разгарэўся, зардзеўся гарачай чырванню.

Блонскі глядзеў на яе, адчуваў яе свежасць, здароўе і захапляўся. Чамусьці не падабаліся, цяжэрнымі былі яе бадзёрыя, простыя словы. Хацелася нечага іншага, хацелася інтымнасці.

А яна з запалам апавядала аб жыцці сваім, рабоце, аб новых планах, задачах. Упарта ўнікала таго, што магло напамянуць аб мінулым.

Яны прайшлі колькі шумлівых кварталаў і потым неўзаметку для саміх сябе збочылі ў бязлюдную ціхую вуліцу. Там яны стрэлі купку дзяцей, якія весела гулялі на панелі. Як падышлі да іх, Блонскі заўважыў, што раптам па твары Шумавай праслізнула нервовая бледнасць. Вочы сумятліва забегалі па баках, працятыя непакоем. Яна загаварыла шыбка-шыбка, у відавочным замяшанні:

— Гэта дзіцячы дом наш, самым лепшым лічыцца. Гуляюць зараз… на сонейку…

Блонскі зірнуў на дзяцей. Свежыя, чысценькія. Жвава пераклікаюцца вясёлымі галасамі-званочкамі.

А з Шумавай тварылася нешта незразумелае. Яна паспешна прыбавіла ходу, быццам хацела хутчэй уцячы ад дзяцей. Потым раптам спынілася, вярнулася назад і парыўчата схапіла аднаго з хлопчыкаў — беленькага, з блакітнымі вочкамі-зорачкамі. Дзіцёнак трапятаўся, нецярпліва адмахваўся, як ад дакучнае мухі, з усіх сіл вырываўся. Злаваў, што яго адарвалі ад цікавай гульні. А яна горача песціла яго, цалавала.

Блонскі глядзеў, нічога не разумеючы. Потым кінуўся ў вочы твар Шумавай: на ім адбітак глыбокай агнёвай мукі, журбы. Маланкай бліснула думка:

„Дык вось дзе разгадка! Вось тое «слабае месца»!“

Як пайшлі далей, Шумава маўчала. Блонскі асцярожна спытаўся:

— Што гэта значыць?

Яна паглядзела дапытліва на яго.

— Ты дагадаўся. Ты знаеш ужо…

— Гэта твой дзіцёнак?

— Так. Толькі не кажы нічога, не трэба. Так павінна быць, я знаю.

Яна зноў замоўкла. У Блонскага гарэла, прасілася на язык пытанне. Ён не стрымаў.

— А ён ведае сваю матку?

— Не, не ведае. Забыўся ўжо, адвык. Ён не павінен знаць, яму не трэба гэта. Нашто? Ён павінен вырасці чалавекам вольным. Нашто звязваць яго лішнімі прывязанасцямі? Не патрэбна гэта, шкодна.

— Але ж табе як? Цяжка гэта, ты ж ламаеш сябе.

Яна нібы раззлавалася.

— Не, няпраўда, няцяжка мне! Часамі толькі. Гэта мінуты слабасці. Але кінем аб гэтым, не будзем гаварыць… я прашу цябе. Гэта расстройвае толькі, раскалупвае рану. І потым… ведаеш, Блонскі, едзь ты лепей. Мне цяжка з табой. Ты расслабляеш мяне. У мяне родзяцца нядобрыя пачуцці. Я не хачу быць жанчынай, толькі жанчынай. Я хачу быць чалавекам.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

На другі дзень Блонскі вярнуўся ў двор. Пад аднамернае калыханне вагона ў галаве бесканцовай чарадой перавальваліся думкі. То цяклі плаўна, спакойна, то раптам спляталіся ў грамоздны клубок, сціскалі мазгі цяжкім неўразуменнем.

Ён думаў:

„Што ж гэта, нарэшце? Фанатызм, вар’яцтва? А мо сапраўды так лепей? Мо гэта натуральна, мо так і павінна быць? Мо гэта адзіны правільны шлях?“

Яму ўспомніўся беленькі свежы тварык дзіцёнка, які з нецярплівасцю вырываўся з матчыных абдымкаў — незнаёмых, непатрэбных. І поплеч — другі твар, поўны вострай мукі, матчынай тугі.

Успомнілася і тое, што было даўней у першы вечар іхняга збліжэння. Успомніўся той дзівосны настрой яе, тыя незразумелыя слёзы.

„Дзіўная яна… Усё-такі дзіўная“.

''1924-1925?''</text>
      <sha1>356xdmszwp9tpf2v63m27pn7o9yxr67</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Двое Жвіроўскіх (сучаснае выданне)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89517</id>
    <revision>
      <id>295541</id>
      <parentid>288498</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T13:47:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taravyvan Adijene</username>
        <id>164</id>
      </contributor>
      <comment>не адпавядае [[Вікікрыніцы:Выдаленне#Хуткае выдаленне|крытэрам хуткага выдаленьня]]</comment>
      <origin>295541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54112" sha1="4mwm4nx0p25jsqiv4uq4pby1xb2162c" xml:space="preserve">{{Загаловак
 | назва     = Двое Жвіроўскіх
 | аўтар     = Міхась Зарэцкі
 | сэкцыя    = Апавяданне
 | папярэдні = 
 | наступны  = 
 | крыніца   = https://knihi.com/Michas_Zarecki/Dvoje_Zvirouskich.html
}}
{{Выдаліць|Бяз дай прычыны}}

=== 1 ===

Жвіроўскі-бацька і Жвіроўскі-сын.

У Жвіроўскага-бацькі нос высах ад ранняе старасці, і на твары, шызым ад куца падстрыжанай шэрсці, ён выдаецца навіслым карчом, пераплеценым сінімі жылкамі-пруццем. На самым канцы заўсёды трасецца бліскучая кропля.

У Жвіроўскага-сына нос не высах — завастрыўся ад ранняй дзіцячай гароты, ад думак цяжкіх, недзіцячых. На сінім змарнелым тварыку ён выдаецца недалужна-ўзнятай птушынаю дзюбкай. І не кропля, а заўсёды падцёкі пад носам. І не трасуцца, а плывуць з настойнай павольнасцю.

Жывуць Жвіроўскія на Завальным завулку ў той старэнькай хацёнцы, што слепа касурыцца вокам крывым з карузлага бруднага садзіку, што ўзляглася трухлявым тулавам на кастылі — падпоркі лабатыя.

У хацёнцы адзін цямнявы пакой, у пакоі — цямнявым і брудным — раскіданы роілам рэчы, грамоздзяць пакой непрытульным халодным бязладдзем. На бруднай, гадамі нямытай падлозе стаіць і ляжыць такое начынне: гарнушкі для стравы, апоркі, падтопа, чайнік, труба пабітая ад грамафона, сноп спарахнелай саломы, цэбар, конь паломаны (цацка), рознае смецце.

Чапяла, вілкі і качарга стаяць, дружна стуліўшыся, у чорным кутку каля печы.

У гэтым пакоі праходзіць-паўзе жыццё двух Жвіроўскіх: Жвіроўскага-бацькі і Жвіроўскага-сына.

Калісьці даўней (і цяпер таксама, але ў думках толькі туманна-цягучых Жвіроўскага-бацькі) было іначай, было так…

На сурдуце — бліскучыя гузікі, на шапцы — кукарда. У гузіках і кукардзе ідзеш па завулку з асаблівай паважнасцю, бо суседзі пазіраюць з пашанай, бо ў сустрэчных твары палахліва сур’ёзяцца або растаюць ветлай усмешкай. Так ідзеш, бывала, са службы. А дома прыстойнай і гладкай плынню цячэ сямейнае шчасце. Жонка — руплівая, слухмяная гаспадыня, ціхія, далікатныя дзеці, канапа мяккая. І грамафон пасля полудня, задорна-вісклівы ёкат — рамансы Вяльцавай.

А мо і не было гэтага? Мо гэта старчыя сны толькі турбуюць нутро малюнкамі пекнымі? Памяць у Жвіроўскага-бацькі ўжо высыхае, памяць дрэнна ўжо служыць. Сціраюцца межы-граніцы паміж успамінаў жывых і туманна-ружовых мар-летуценняў.

Ці было, ці не было… Ці бачыў, ці сніў…

Добра помніцца во што.

Стаў непарадак. Непарадак гэты звалі словам, якое палохала сваёй страшэннай навізной, сваёй жудаснай незразумеласцю. Слова — рэвалюцыя. Непарадак адабраў у Жвіроўскага жонку, канапу, Вяльцаву і бліскучыя гузікі. Асталася хацёнка трухлявая на Завальным завулку і асталася навекі ўнутры турботна-едкая злосць.

А непарадак астоіўся ў новы парадак — у дзіўны, чужы. Асеў гэты новы парадак, разгарнуўся чужым сумятлівым жыццём, сціснуў Жвіроўскіх у хатцы старэнькай, у непрытульным брудным пакоі.

Так і жывуць. Трудна сказаць, адкуль дастае стары Жвіроўскі сабе і сыну свайму на пражытак. Мабыць, яшчэ прадае, што дасюль не прададзена?

Раніцой, толькі золак засцеле цьмянай сівізною вокны, Жвіроўскі-бацька пачынае бубнець, гутарыць з сынам. Ён добра ведае, што сын не слухае, што сын яшчэ соладка спіць, але ўсё роўна гаворыць — цягне цяжкім аднатонным голасам, вядзе бясконцую гутарку, навучае сына, як трэба жыць, як сцерагчыся нядобрых людзей, як ладзіць з начальствам, са старэйшымі.

О, Жвіроўскі прайшоў дасканала навуку жыцця! Ён цяпер ведае ўсё, і ён не дапусціць, каб сын яго трапіў на нядобрую сцежку, не дапусціць, каб ён спазнаўся са злымі людзьмі і паддаўся іх ашуканству. Ого, ім толькі гэтага і трэба, яны толькі і чакаюць, каб узбіўся які неразумны хлапец, каб ашукаць яго, адабраць апошні грош, сарочку з цела садраць. О, трэба ўмець, як з імі жыць, абыходзіцца. Стары Жвіроўскі век пражыў, ведае ўсё.

І гаворыць-гаворыць бясконца Жвіроўскі. І вусны яго, аброслыя куца падстрыжанай шэрсцю, крыва шаволяцца, тонка падцягваюцца таемнай едкай усмешкай.

Гаворачы, ён падтапляе печку, чысціць бульбу, гатуе сняданне. Потым будзіць сына. Каб разбудзіць, ён не аклікае яго, не кратае, а толькі мацней заводзіць гаворку. У сына тады пачынаюць блытацца, сплятацца ў адну недарэчную муць з’явы дзівосныя сну з шэрымі зрыўкамі вобразаў-думак, роджаных бацькавай гутаркай. Але нарэшце бацька нешта пытаецца. Сын толькі чуе апошняе:

— Га?

І, расплюшчыўшы вочы, дапытліва глядзіць на бацьку шырокім нерухомым поглядам.

Бацька заводзіць сваю бясконцую гутарку. Сын млява пацягваецца і апранаецца.

Так пачынаецца дзень двух Жвіроўскіх.

Удзень сына няма — ён ходзіць у школу. Удзень Жвіроўскаму-бацьку няма з кім гутарыць, і ад гэтага цяжка стаўпляецца злосць унутры і не сядзіцца на месцы. Тады Жвіроўскі пачынае гаспадарыць. Ён здзявае сваю старую паддзёўку і садзіць на нос акуляры. Ён кожны дзень правіць паддзёўку і кожны дзень знаходзіць у ёй новыя дзіркі. Такі ўжо парадак.

І яшчэ ёсць работа ў Жвіроўскага. У фанернай скрынцы з-пад мыла складзена вопратка. Там, на саменькім дне, пад кучай рознага рыззя, ляжыць тужурка з бліскучымі гузікамі. Жвіроўскі часамі яе выцягвае і сядзіць над ёй гадзінамі цэлымі, шукае раней незаўважаных дзірачак, старанна іх зашывае, загладжвае. А то яшчэ возьме анучку і чысціць бліскучыя гузікі. Ад чыстага бляску іх у Жвіроўскага плавае мокрая ўсмешка на вуснах і масляцца вочы ўбогай давольнасцю.

Над тужуркай Жвіроўскі ўспамінае. Над тужуркай у тумане старых вачэй пасцілаюцца пекныя ўзоры мінулага, і ў іх так прыемна, так соладка распускаецца жорсткі ком засохлай свядомасці.

І гладзіць тады Жвіроўскі тужурку, з пяшчотай гладзіць, з ласкай, быццам прад ім жывое стварэнне — роднае і блізкае.

І тады сціраюцца межы-граніцы паміж успамінаў жывых і туманна-ружовых мар-летуценняў.

І невядома тады:

Ці было, ці не было. Ці бачыў, ці сніў…

А трэцяй гадзіне (роўна а трэцяй) прыходзіць са школы сын. Палуднуюць моўчкі. Бацька жыдка віхлясты погляд упінае ў міску і аднамерна, размашыста чмякае. А сын есць марудна, спыняецца. Яго скруглёны дзіцячымі марамі погляд — туды, за акно, палунаў, распусціўся ў бялясым прасцягу свежага дня.

Мо гэты прасцяг кліча яго да сябе, у сваё шырокае, вольнае ўлонне? А мо змарыўся проста хлапец, дык нязмога павесці вачмі, адарвацца ад светлае плямы акна…

Пасля полудня бацька крэкча, бурчыць і кладзецца на ложак. Сын прыбірае стол, раскладае кнігі і сшыткі і вучыць лекцыі. У пакоі тады плыве нуднай патокай ціша (бацька, як спіць, не храпе), і, як хвалькі гэтай цішы, шалясцяць маўклівыя кніжкі ў руках Жвіроўскага-сына.

У час пасля полудня, калі так глуха звісае навокал ціша, калі асцярожны бацькаўскі посвіст снуе мяккую пялёнку спакою, Жвіроўскі-сын аддаецца сваім дзіцячым думкам-развагам. Гэты час здаецца яму нечым празрыстым і вязкім, нейкай шырокай густой паласой, у якой так павольна і мякка купаюцца вобразы-думкі, у якой сам увесь расплываешся, пераліваешся ў плаўна-цягучыя мары.

Кніжкі спакойна ляжаць на стале. Пальцы мякка цярэбяць старонкі. А вочы — застыглыя, ціхія — плывуць сваім бляскам празрыстым туды, за акно, дзе шырокі прасцяг, дзе халодна-глыбокія свежыя далі.

Аб чым можа думаць, аб чым можа марыць хлапец у дванаццаць гадоў? От, сцелюцца і сцелюцца смелыя вобразы, пішуцца фарбай шырокай малюнкі жыцця нязнанага, чароўнага сваёй глыбокай нязбытнасцю.

Ён ужо вандраўнік, ужо бродзіць па дзікіх гушчарах адвечных лясоў, жыве сярод лютых звяроў, вядзе з імі бойку. Вось ужо з тыграм лютым сустрэўся. Ашчэрыўся страшны раз’юшаны звер, выгінаецца гібкім спрунжынавым целам, во-во гатоў кінуцца. Але ж у яго добрая спадзейная стрэльба ў руках. Стрэл — і валіцца звер, недалужна рычыць, аблівае крывёй расліны зялёныя.

І ўздыхае вольна Жвіроўскі-сын, быццам сапраўды мінуў небяспеку і, зморшчыўшыся, выцірае пад носам назойлівыя падцёкі.

Потым — ён правадыр, вядзе за сабой мільёны паўстанцаў. Ён абуджан страшэннай адвагай, ён цвёрды, як камень, яго ўсе слухаюць, ён аддае мудрыя загады, іх выпаўняюць з маўклівай павагай. І вось — бой. Льецца кроў, грымяць гарматы, прылятаюць на конях з даносамі, ён сам на кані, на гарачым, буяным стаенніку. Вось націскаюць ворагі, сярод паўстанцаў спалох, сумятня. Ён кідаецца наперад, сам уразаецца ў гушчу ворага. Усе смялеюць, запаляюцца адвагай, усе за ім, у апошнюю напружаную бойку.

І — перамога.

І зноў вольна ўздыхае Жвіроўскі-сын, зноў выцірае падцёкі.

І чуе, як суха кашляе бацька на ложку, як варочаецца, крэкча.

Вымятаюцца ўраз палахлівыя мары, пальцы нервова хапаюць за кніжку. На твары нуда расплываецца кіслай грымасай.

Пачынаецца вечар.

Увечары будзе самае прыкрае. Будзе бацька лекцыі пытаць, будзе глядзець жорсткім чакаючым поглядам, папраўляць па кніжцы суха і рэзка. І будзе гаварыць яшчэ, пазіраючы на сына з апаскай затоенай, што ў кніжцы пішацца так, а сапраўды вось так, што напісалі кніжку бальшавікі, што не трэба ім верыць, а гаварыць усюды трэба, што верыш… І будзе чакаць тады сын, калі ў бацькі твар затрасецца ад злосці на гэтых бальшавікоў і замітусяцца жыдкімі вострымі аганькамі цьмяныя вочы. Будзе чакаць, бо знае, што тады прычэпіцца бацька к яму і балюча будзе цягаць за вушы.

А кончыцца вечар доўгім дакучным маленнем. Будуць стаяць поплеч у змрочнай чырвані лампадкі двое Жвіроўскіх. І будзе сын, шаволячы вуснамі, пазіраць скоса на бацьку, будзе думаць аб тым: чаму гэта бацька, як моліцца, дык падцягвае вусны і непрыемна так шчэрыцца, быццам усміхаецца нечага едка і прыкра.

І будзе чакаць, пазяхаючы, сын, ці скора бацька кончыць маленне, каб легчы хутчэй і яшчэ хоць трошкі, хоць паўгадзінкі памарыць.

=== 2 ===

Бывае так, што адна і тая самая думка гадуецца доўга ў двух чалавек — уцішку, затоена — і баіцца, не важыцца кожны сказаць другому аб ёй, заціскае яе ў самы глыбокі куток істоты свае, беражэ, як патаемную нейкую схову.

І бывае потым, што думка гэта раптам сама па сабе выслізгае напаверх і робіцца простай, звычайнай. Бывае тады адзін момант, што звязвае думка гэта двух чалавек блізкасцю шчырай, сагравае цёплай сяброўскай лучнасцю.

Бывае гэты момант прыгожы і шчасны.

Так гадавалася думка адна ў двух Жвіроўскіх.

Маладое сэрца Жвіроўскага-сына на волю рвалася. Душыў шэры гнёт жыцця нуднага, жыцця тупога і вузкага, як сляпая нара. Нязбытныя мары — далёкія, як небасхіл, як ружовыя цені вячэрняй зары, цягнулі некуды, пенілі ў сэрцы дзіцячым шчымлівыя няясныя парыванні.

Нязбытныя мары, далёкія… Яны толькі акраса, толькі ружовы свет, у які можна на час акунуцца, каб аквяціць хоць у думках, хоць на момант адзін шэрасць жыцця.

А хочацца часам бліжэйшага нечага. Хочацца, каб у жыцці было трохі пярэстасці, каб не драўляная гэтая аднастайнасць заўсёды, штодня. Хочацца смеху, песень хоць трошкі. Каб вырвацца на часінку з-пад бацькавай волі — цяжкай, жалезнай, — быць такім, як іншыя дзеці, як большасць дзяцей.

У школе Жвіроўскі ад усіх староніцца, у школе няма ў яго блізкіх сяброў. Прыйдзе і заб’ецца ў куток свой, стуліцца, сціснецца, як птушанё адзінотнае, і пазірае нясмела, водзіць спалохана востранькім носам, дзюбкай птушынай.

У школе заўсёды поўна жывога дзіцячага тлуму. Сплятаецца ў бязладдзе дружнае звон галасоў — смелых і рэзкіх, працятых свежым задорам дзяцінства вольнага.

Гоман, піск, смех, песні. І ўсё — абрыўкамі ўзмыўнымі, усё — выбухі, узлёты напорнай бурлівасці маладога жыцця.

Жвіроўскаму тлум гэты сэрца сціскае. Жвіроўскаму ён спакуса вечная — цяжкая невымоўная спакуса. Часамі ледзьве стрымаецца, каб не ўбіцца ў гурму дзяцей, каб не зліць свой ціхенькі слабенькі голас з гэтай пярэстай жывой сумятнёй. Хочацца ж і яму гэтага звону вясёлага. Хочацца ж і яму хоць трошачкі смеху, хоць трошачкі песень. І падмывае нешта ўнутры, і цяжка ўседзець на месцы — у куточку сваім. І тады сэрца даўка сціскаецца, а ў востра ўзнятым носе, у дзюбцы птушынай пачынае шчыпаць нешта, выціскаць на вочы балючыя слёзы.

Тады скрозь зацятую злосць, скрозь шчымлівую боль унутры праразаюцца жорсткім рыпеннем сухія бацькавы словы:

— Трымайся сам па сабе, не зводзься ні з кім, кампанія да дабра не давядзе. Сыдзешся з імі, яны і падвядуць цябе, ашукаюць. Ім што, яны выкруцяцца, чыстымі выйдуць адусюль. А ты і ўліпнеш, як мухіна ў цеста. Не глядзі, што яны дружакі такія…

Разам з сухімі жорсткімі словамі выплывае злосны і едкі бацькаў твар, ашчэраны дзікай усмешкай-грымасай.

Страшна Жвіроўскаму, што бацька агідным здаецца, што злосць на яго мімаволі ўціскаецца ў сэрца. Гоніць тады, як мага гоніць вон з галавы спакусныя думкі, сілком прымушае сэрца радзіць пачуццё адданай пакорнасці. Шэпча настойна, упарта, каб заглушыць іншыя думкі, іншыя словы:

— Татачка… татачка… Даруй мне… Я буду слухаць… Я не буду крыўдзіць цябе…

І нецярпліва чакае, ахмелены тлумам, збянтэжаны роілам думак напружаных, каб хутчэй скончыліся заняткі, каб не было ўжо ні тлуму таго, ні звону дзіцячага, каб пабегчы, сціснуўшы сэрца, да бацькі і стуліцца ў норцы сваёй, забыцца на ўсё, толькі ўцішку, непрыметна для ўсіх пацяшаць сябе глыбока нязбытнымі марамі.

Думка тая прыйшла к Жвіроўскаму-сыну перш як далёкая палахлівая мара. Прыйшла ў той дзень, як было нейкае рэвалюцыйнае свята, як разам з бацькам хадзіў ён па вуліцы і з захапленнем углядаўся смаглымі вачыма ў чырвоныя сцягі, у бліскучыя трубы аркестраў, у стройныя рады людскога натоўпу, які піў нутром усім песні бадзёрыя — звонкія і шырокія, як бязмежны прастор.

Бацька бурчаў тады, але цішэй, як звычайна, і голас яго быў убогі, сіпучы — слабы ў злосці бяссільнай.

Сын тады бацьку не слухаў. Сын думаў сваё. Сын марыў аб нязбытным, аб немагчымым і разам такім простым, даступным, марыў аб чырвоным гальштуку.

О, каб знаў тады бацька сынавы думкі!

Вось з таго часу чырвоны гальштук закрасаваў уваччу Жвіроўскага-сына, стаў яго таемнай марай. Ужо ў час пасля полудня ён не брадзіў па дзікіх зараслях лесу адвечнага, не змагаўся са звярамі крывяжэрнымі, а з чырвоным гальштукам на шыі, з радасным боем у грудзях хадзіў у стройных радах піянераў, пад задорны ядраны гул барабанаў, пад бязмежна шырокія, вольныя спевы.

А з часам прыгледзеўся — і мара зрабілася думкай, настойным намерам.

Толькі баяўся, не важыўся сказаць аб ёй бацьку, хаваў яе ў самым глыбокім кутку істоты свае, бярог, як патаемную нейкую схову.

 
А ў Жвіроўскага-бацькі іначай было.

Жвіроўскі-бацька ўзгадаваў тую думку з болем, з шчымлівым турботным страхам.

Жвіроўскі-бацька думаў часамі аб долі свайго сына, і яго старое счарсцвелае сэрца балюча знібела трывогай. Трывога была чорная, поўная жудасці, бо цёмна было ўсё, губляліся думкі ў няясным, няведамым. Бо тое, што развівалася вакол, што абкружала новым, чужым, — толькі агульны тупы спалох наганяла, сціскала колам варожым, у якім не бачыў стары Жвіроўскі выйсця, не знаходзіў месца свайму слабенькаму сыну.

Знібела сэрца чорнай трывогай, трывога пераходзіла ў страх. А страх звінаўся ў пэўную думку, і гэта жорсткая думка душыла нутро сваёй цвёрдай, халоднай няўхільнасцю.

Загіне сын. Напэўна, загіне. Не хопіць сілы ў яго, каб знайсці сабе месца сярод сучаснага свету, у якім поўна бязбожных жулікаў, у якім на кожным кроку натрапіш на злоснікаў лютых.

Не знойдзе сын сабе месца, не… Загіне, напэўна…

А мо будзе іначай… Мо пойдзе сын на нядобры шлях, сам такім зробіцца, як усе тыя. Забудзецца і на Бога і на бацьку, страціць сумленнасць.

О, гэта будзе самае горшае. Пры думцы аб гэтым у бацькі старога загараюцца вочы цьмяным злосным агнём і трасецца, віхляецца аброслы падстрыжанай шэрсцю твар. А вусны падцягваюцца, крывяцца дзікай усмешкай-грымасай.

Хай лепш загіне, хай лепш памрэ.

Калі гняце старога Жвіроўскага страх, калі шчыміць у сэрцы трывога за сына, ён пачынае маліцца.

Ён доўга стаіць тады на каленях, корчыцца, хліпае ў маленькім экстазе, плача без слёз. Слёз няма — старасць высушыла. Толькі сударгай моршчыцца твар ды нейкі ком горла сціскае.

Просіць Жвіроўскі ў Бога, каб навучыў, надавуміў, што з сынам рабіць.

Муляць калені худыя, ломіць сухая сярэдзіна, у вачах пачынае дрыжаць цьмяны Езусаў твар. І мяшаецца шчыры малельны настрой з бяссільнай старчаскай злосцю. І плача ўжо, хліпае не ад гарачай набожнай чуласці, а ад гэтае злосці, едкай, турботнай.

А трывога не гіне. Трывога гняце, труціць сэрца. Быццам на сэрца капаюць нейкія кроплі гаручыя і ўпіваюцца, колюць, атрутную пену ўздымаюць.

Потым, сустрэўшыся з сынам, бацька Жвіроўскі доўга і ўпарта ўглядаецца, сочыць за ім насцярожаным вокам. Глядзіць, ці не ёсць у сыне змена якая, ці не прынёс з сабой сын чаго новага адтуль, ад таго чужога, варожага. І некаторы час здаецца няшчырым, падробленым ціхі слухмяны погляд сына, здаецца, што ёсць ужо нешта ўнутры ў яго, толькі хавае ён, тоіцца.

Знаў, адчуваў сваім хваравітым інстынктам бацька Жвіроўскі, што калі-нікалі, а ўсё роўна ўбачыць ён у сыне сваім гэта страшнае, новае, чаго так баіцца ўбачыць. Знаў і дрыжаў і нецярпліва, настойна шукаў якога выйсця, шукаў спосабу ратаваць свайго сына.

Адразу спалохаўся быў Жвіроўскі-стары, як гэты спосаб мінуў у думках ценем няясным. Хацеў адагнаць, знішчыць зародак дзікае думкі. Але мімаволі стаў расці, развівацца гэты зародак, і вырасла думка — выразная, ясная.

З воўкам жыць — па-воўчаму выць.

Увесці самому сына ў іх хеўру. Увесці і навучыць, як „з воўкам жыць — па-воўчаму выць“. Цяпер, пакуль жыў ён яшчэ, пакуль ёсць яшчэ сілы сякія-такія, ён здолее сына ўтрымаць у межах патрэбных, зможа прывучыць яго быць падвойным — у іх такім, як яны, а тут такім, якім хоча бацька бачыць яго, якім быў і астаўся сам бацька.

Няхай сабе будзе там несумленным бязбожнікам — іначай месца не знойдзе ў іхнім жыцці, іначай загіне. А тут, уцішку, яны разам удвух будуць маліцца, будуць замальваць Бога, каб прасціў ім абодвум гэты міжвольны грэх.

Вырасла думка і захапіла істоту Жвіроўскага-бацькі. Спачатку страшэнная, дзікая — з часам стала простай, звычайнай, стала настойным намерам.

Толькі баяўся казаць аб ёй сыну. Баяўся, каб не падумаў той часам, што здаўся бацька стары, каб не зразумеў сын іначай бацькаву думку.

І хаваў Жвіроўскі-бацька думку гэту ў самым глыбокім кутку істоты свае, бярог, як патаемную нейкую схову.

Быў у Жвіроўскіх адзін такі момант, калі ўзгадаваная кожным з іх думка раптам, сама па сабе, выслізнула напаверх і для абодвух стала простай, звычайнай. І звязала гэтая думка двух чалавек блізкасцю шчырай, сагрэла цёплай сяброўскай лучнасцю.

Быў гэты момант прыгожы і шчасны.

Было гэта ўвечары. Жвіроўскі-сын згатаваў у аблезлым чайніку чай. У запэцканай мухамі пушцы з надпісам „какао Жорж-Борман“ было два агрызкі цукру. Бацька і сын пілі чай з цукрам.

Ад чаю цяплынь расплывалася, сагравала пакой мяккай прытульнасцю. Было ласкава на душы ў абодвух Жвіроўскіх, было цёпла на сэрцы. Бацька з сынам завялі ціхую гутарку. Сын апавядаў пра вучэнне, пра школу, пра настаўнікаў, бацька распытваў, цікавіўся. Бацька ўспамінаў даўнія-даўнія часы, калі ён вучыўся ў школе, калі і ён жыў такімі інтарэсамі.

У гутарцы сын памянуў піянераў. Між іншага неяк сказаў:

— Піянерам — тым добра. Яны ўсюды ходзяць, на сходках на розных бываюць, на гуртках. Яны больш чаго знаюць за іншых…

Бацька паволі паставіў на стол недапітае блюдца, выняў з рота недассаны кавалак цукру і спытаўся:

— А калі вышэй куды паступіць, ці лягчэй піянераў прымаюць?

— Вядома, лягчэй… А з піянераў у камсамольцы перавядуць, дык камсамольцаў усюды першых прымаюць.

— А ў гуртках чаму навучаюць гэтых піянераў?

— Усяму. Ёсць спартыўны гурток. Гімнастыку робяць. Кажуць, мацней чалавек ад гэтага робіцца. Прыгожа так, калі пачнуць вырабляць розныя штукі.

Бацька задумаўся, змоўк. Сын таксама. Усплыло паміж імі нешта напятае, вострае і жывое, што вымагала выказу нейкага, што цяпер ужо, у гэты момант, не магло астацца затоеным.

Сын проста, нібы аб звычайнай якой дробнай справе, сказаў:

— Я б дужа хацеў паступіць у піянеры.

Ён не бачыў, што ў бацькі нервова дрыжала ў гэту часінку шчака. Ён не глядзеў на бацьку, адвёў свой шырокі марудны погляд убок. Але чуў, што бацька не лаецца, што не злуе нават. І яму было добра зусім, ён быў спакойны.

Тады бацька сказаў:

— Я ўжо троху думаў аб гэтым. Яно і праўда, не шкодзіла б.

І тож зусім проста выйшла ў яго, быццам гаварыў аб звычайнай якой дробнай справе.

У гэты момант, можа, больш, як калі, Жвіроўскі пачуў свайго бацьку. Яго сэрца растапілася жаркай пяшчотай, хацелася ў гэты час прыгалубіць старога бацьку, пацалаваць у шызы, аброслы падстрыжанай шэрсцю, зморшчаны твар.

Ён радасна бліскаў светлымі вачыма, заўзята шморгаў вострым носам, дзюбкай птушынай, і лапатаў жвава аб тым, як будзе добра яму, як будзе весела, калі ён паступіць у піянеры.

Бацька спыніў яго.

— Толькі во што, сынок. Паступаць ты паступай, але будзь асцярожны… Не паддавайся на іхнія штучкі. Глядзі, каб не ашукалі цябе.

І Жвіроўскі-бацька пачаў навучаць свайго сына, як трэба трымацца яму ў піянерах, як захаваць сумленнасць, набожнасць сваю і г. д.

Жвіроўскі-бацька бурчаў, Жвіроўскі-сын не слухаў нічога. Яму ўсё роўна, ён згодзен на ўсё, будзе рабіць усё чыста, як бацька гаворыць.

У яго будзе чырвоны гальштук.

Ён будзе хадзіць у стройных радах пад дружныя песні, пад звонкі, задорны гул барабана.

Што яму больш яшчэ трэба?

=== 3 ===

Жвіроўскі-сын прыйшоў са школы ў чырвоным гальштуку. Першы дзень у чырвоным гальштуку… Як жа тут не задраць угару востры нос, як жа не чмыхнуць лішняга разу, не падсярбнуць задорна падцёкаў з-пад носа!

Жвіроўскаму-бацьку чырвоны гальштук на худзенькай сынавай шыі непрыемна вока ўкалоў. Ён паглядзеў скоса на гальштук, і яго зморшчаны твар раптам затросся. Скрывіўшы вусны нядобрай усмешкай, ён падышоў да сына і дрыжачымі пальцамі здзеў з сынавай шыі чырвоную стужку.

— Не трэба тут… Там насі сабе колькі хочаш, а тут, у хаце маёй, я не дазволю.

Сын няўцямна зірнуў на бацьку. У вачах у яго бліснулі слёзы. Глядзеў на бацьку, не зводзіў вачэй, быццам чакаў яшчэ нечага. А ў вачах дрыжала слязьмі маўклівая горкая крыўда, і скрозь яе — тонкія іголачкі злосці.

Бацька схаваў гальштук у фанерную скрынку з-пад мыла, дзе было складзена рознае рыззё, дзе на саменькім дне ляжала тужурка з бліскучымі гузікамі.

— Нічога, паспееш. Наносішся…

Сын не сказаў нічога. Моўчкі сеў за стол, моўчкі стаў палуднаваць. А як пасля полудня бацька заснуў, сын асцярожна падкраўся пад ложак і выняў са скрынкі чырвоную стужку. Ён сеў з ёй да акна, глядзеў на яе, любаваўся. І стала спакойна, не было ўжо крыўды, не было злосці.

— Хай сабе. Не ўсё роўна? Абы там, у школе, у горадзе…

У той вечар ён добра адказаў бацьку лекцыі і перад сном шчыра маліўся за сябе, за бацьку, за піянераў.

Назаўтра ўранні бацька аддаў сыну чырвоны гальштук, а сын, прыйшоўшы са школы, сам вярнуў яго бацьку назад.

Так і пайшло з таго часу.

Разгарнулася шумам зялёная вясна.

Была вясна цёплая, ясная. Ахінула яна прыроду ўрачыстасцю свежай, паслала па свеце дыван хараства маладога.

Разгарнулася вясна Жвіроўскаму-сыну. Павесялела жыццё, аквяцілася. Далучыўся — чэзлы, слабенькі — да маладой ядранай руні — і сам зарунеў, сам сокам свежым набраўся.

І не пазнаць стала хлапца. На твары — чырвань, на вострым носе, на дзюбцы птушынай, вяснушка ў капейку асела. Вочы — не вочы, а зайчыкі гарэзныя, спрытныя.

Ходзіць Жвіроўскі-сын на спорт, на гурткі, спявае песні вясёлыя, смяецца смехам звонка-рассыпчастым — сапраўдным поўным смехам дзяцінства.

А дома Жвіроўскі-сын так, як раней. Дома слізкі, віхлясты погляд Жвіроўскага-бацькі заўсёды блукае, сочыць за сынам. Прыглядаецца бацька да сына, быццам наскрозь яго працінае, нутро ўсё хоча ўбачыць. Баіцца стары, каб не згубіць роднага сына, каб не дапусціць яго ў лапы злосных варожых людзей.

І адчувае стары, з страхам, з трывогай нямой адчувае, што робіцца нешта ў сыне, што не той ужо ён. І напружвае сілы свае, каб не выпусціць з рук, каб затрымаць, захаваць хлапца ў спрадвечных дзядоўскіх звычаях, у набожнай строгай сумленнасці.

Жвіроўскі-сын прынёс новыя прыгожыя кніжкі. Кніжкі заўсёды ляжалі пярэстым, стройным грудком на акне. Ляжалі ціха, спакойна — нібыта што. А Жвіроўскаму-бацьку яны здаваліся чымсьці жывым і калючым, як вожык. Бачыў ён у пярэстым стройным грудку нешта злосна чужое, варожае, бачыў пагрозу едкую ў чырвані вясёла размаляваных вокладак, у страшнай незразумеласці новых нечуваных слоў.

Лёг невялічкі ціхі грудок бярэмем цяжкім на свядомасць Жвіроўскага-бацькі, прыціснуў страхам тупым, нямою трывогай. Лез невялічкі ціхі грудок востра назойлівай плямай у вочы старыя, балюча калоў сваім маўчаннем затоеным. Турбаваў, жыцця не даваў Жвіроўскаму-бацьку.

І нешта раз, топячы печку, стары Жвіроўскі спаліў сынавы кніжкі. З злараднай дзікай усмешкай на зморшчаным твары чакаў, калі вернецца сын.

Сын прыйшоў і спытаўся:

— Татка, дзе мае кніжкі?

Бацька жыдкім віхлястым поглядам поўзаў па цёмным кутку. Блукала на твары тая зларадна-дзікая ўсмешка.

— Няма кніжак. Малы ты яшчэ, каб чытаць іх.

Выйшла так, што зірнуў пасля гэтага бацька на сына, і тая дрэнная, дзікая ўсмешка, злараднасць тая маўклівая — з кніжак варожых, з успамінаў аб іх, аб расправе над імі, супраць волі самога Жвіроўскага-бацькі перанеслася на сына, на атарапелую постаць яго, на едка чырвоны гальштук на шыі.

У адказ вочы Жвіроўскага-сына завастрыліся тонкімі іголкамі злосці.

І быў у тую хвіліну бацька ворагам сыну, а сын ворагам бацьку.

Гэта быў пачатак. З таго часу так і пайшло. З таго часу паміж двух Жвіроўскіх прайшла глухая шчыліна і расла з кожным днём і глыбела, разяўлялася чорным непераступным бяздоннем.

Бацька яшчэ пільней стаў прыглядацца да сына, сачыць за кожным крокам яго, выпытваць аб усіх драбнотах яго жыцця за парогам хаты.

Мукай нясцерпнай былі для Жвіроўскага-сына вечары, калі не было ніякіх сходаў, заняткаў, калі трэба было сядзець дома, у брудным пакоі, адзін на адзін з сухім, злосна насцярожаным бацькам. У гэтыя вечары садзіўся бацька за стол супраць сына і пачынаў жорсткі свой допыт.

Не было ўжо цяпер у старога Жвіроўскага руплівай бацькоўскай трывогі, не было і страху за сына, за яго долю. Пытаўся для таго, каб злавіць на чым-небудзь, каб знайсці прычэпку якую і потым пілаваць, упікаць, мучыць бясконца сваёй буркатнёй — звягаю злоснай. Хацелася цяпер, прагна хацелася выпытаць у сына што-небудзь такое, што б падагрэла злосць у старых нячулых грудзях, што б дало магчымасць едка ўскіпець старому счарсцвеламу сэрцу.

І калі мучыў ён сына, калі бачыў, як маўкліва і балюча набягаюць слёзы на крыўдай працятыя сынавы вочы, станавілася лягчэй сэрцу старому, была на душы дзікая нечалавечая давольнасць. Было гэта так мо затым, што паступова злучыўся ў цяжкім уяўленні вобраз сына з вобразам таго чужога, варожага, што сціснула колам глухім, што адабрала некалі жонку, канапу і бліскучыя гузікі.

А сын стуляўся, хаваўся ў маску глухой затоенасці, паказваў бацьку свайму толькі маўкліва напятыя вочы, у якіх скрозь слёзы нямотнае крыўды прабіваліся часам вострыя тонкія іголачкі злосці.

Не было ўжо ў сынавым сэрцы адданай пакорнасці, ужо скрозь панавала ў ім ціснутым комам агіда — цяжкая, шчымлівая, шавялілася чорнай гадзюкай варожасць. Ужо ў часе вячэрняй малітвы Жвіроўскі-сын не маліўся за бацьку, не прасіў дараваць думак нядобрых пра бацьку. У дрыготна-чырвонай цішы, стоячы на каленях перад змрочным панурым Езусам, Жвіроўскі-сын думаў аб тым, як, што зрабіць, каб пазбыцца адвечных бацькавых здзекаў. І карабатая, быццам мохам чорным аброслая постаць, што нязграбна кленчыла поплеч, здавалася чужой, незнаёмай, быццам нейкім дзіўным выпадкам сышліся, сустрэліся і некаторы час церпяць адзін аднаго.

Так не магло доўга цягнуцца.

Так было цяжка, нязносна абодвум. І чулі абодва, што прыйдзе нейкі канец. Не зналі — які, але і чакалі яго. Бацька — з трывогай тупой, а сын — з палахлівай надзеяй, туманнай радасцю.

 
Блішчала ў той час сонцам і радасцю лета. У сонечнай радасці пералівала сумятнёй квяцістай маладое жыццё. Было ў ім поўна задору моцнага, свежага, поўна размаху шырокага. Захапляла гэта жыццё, цягнула ў сваё бурлівае ўлонне ўсё маладое, здаровае, усё, у чым клякоча крыніцай рунёвы ядраны сок.

Жвіроўскі-бацька пачаў біць Жвіроўскага-сына. Ён біў не так, як звычайна б’е бацька непаслухмянага сына. Ён біў з асаблівай звярынай жорсткасцю, знаходзіў у гэтым сабе бруднае, дзікае здаволенне. Ён перастаў гаварыць, перастаў весці сваю бясконца цягучую буркатню. Ён маўчаў увесь час, у маўчанні збіраў злосць, каб выліць яе ў жорсткіх здзеках-пабоях.

Сын пачаў не прыходзіць дахаты. Сыну хата стала турмой, стала катаргай. Сын аддаўся цалкам сумятні пярэстай жывога жыцця. Прыходзіў дамоў толькі нанач. Прыходзіў з тупым адчаем, з затоенай глуха ў дзіцячым сэрцы варожасцю. Ішоў і знаў, што зараз бацька зашчэпіць дзверы, возьме хлудзіну якую і пачне біць. Біць будзе доўга, бо сын не хоча плакаць, а сцісне зубы ад болю і маўчыць. Будзе біць, пакуль усё-такі сын не заплача. А сын заплача не ад болю, боль ён можа стрымаць, — заплача ад злосці бяссільнай, ад таго, што сілы няма, што не зробіш нічога. І яшчэ ад таго, што доўга ўжо, жудасна доўга б’е раз’юшаны бацька.

І вось прыйшоў нарэшце канец. Канец быў такі.

Прыйшлі нешта раз да Жвіроўскага-бацькі і сказалі, што ён не мае права біць свайго сына. Жвіроўскі-бацька нічога не адказаў, толькі ўсміхнуўся таемна і злосна. Потым сядзеў на ложку і нешта шаптаў, часамі нервова ўздрыгваючы і крывячы ў дзікую ўсмешку-грымасу свой шызы, аброслы куца падстрыжанай шэрсцю, зморшчаны твар.

На полудзень прыйшоў сын. Прыйшоў, як зазвычай, цёмны, насуплены. З-пад зведзеных броў палахліва блішчалі вострыя вочы, вочы загнанага звярка.

Бацька, як сына ўбачыў, адразу затросся, зашамаў бязгучна дрыжачымі вуснамі. Хацеў нешта сказаць, хацеў закрычаць, але замест гэтага вырваўся толькі дзікі зашчэмлены віск.

Ён кінуўся да сына, схапіў сваімі касцянымі пальцамі сына за вуха, вывеў моўчкі з хаты і з усёй сілы штурхнуў за вароты. Сам вярнуўся ў хату, зашчапіў дзверы і сеў зноў на ложку — чорны, страшны, як нейкая дзікая крывяжэрная птушка.

Сын адразу сцяміў, у чым тут справа.

Ён пастаяў часінку на месцы, зірнуў, вока прыжмурыўшы, на пякучае яснае сонца, падшмаргнуў разы са два носам і пайшоў па завулку, адважна махаючы левай рукой, задраўшы задорна ўгару востры нос — дзюбку птушыную.

Так разлучыліся двое Жвіроўскіх.

Жвіроўскі-бацька і Жвіроўскі-сын…

''1926?''</text>
      <sha1>4mwm4nx0p25jsqiv4uq4pby1xb2162c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>295589</id>
      <parentid>295541</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T18:44:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>295589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54409" sha1="8ya0kr0dcp7lw35j92zylujypi5s7um" xml:space="preserve">{{Загаловак
 | назва     = Двое Жвіроўскіх
 | аўтар     = Міхась Зарэцкі
 | сэкцыя    = Апавяданне
 | папярэдні = 
 | наступны  = 
 | крыніца   = https://knihi.com/Michas_Zarecki/Dvoje_Zvirouskich.html
}}
{{Хутка выдаліць|Ужо [[На чыгунцы (1928)/Двое Жвіроўскіх|існуе]] гэты тэкст са скана. Як я заўважыў, ні ў якім раздзеле не захоўваюць рэдакцыі, узятыя з інтэрнэта, пры наяўнасці вычытаных сканаў.}}

=== 1 ===

Жвіроўскі-бацька і Жвіроўскі-сын.

У Жвіроўскага-бацькі нос высах ад ранняе старасці, і на твары, шызым ад куца падстрыжанай шэрсці, ён выдаецца навіслым карчом, пераплеценым сінімі жылкамі-пруццем. На самым канцы заўсёды трасецца бліскучая кропля.

У Жвіроўскага-сына нос не высах — завастрыўся ад ранняй дзіцячай гароты, ад думак цяжкіх, недзіцячых. На сінім змарнелым тварыку ён выдаецца недалужна-ўзнятай птушынаю дзюбкай. І не кропля, а заўсёды падцёкі пад носам. І не трасуцца, а плывуць з настойнай павольнасцю.

Жывуць Жвіроўскія на Завальным завулку ў той старэнькай хацёнцы, што слепа касурыцца вокам крывым з карузлага бруднага садзіку, што ўзляглася трухлявым тулавам на кастылі — падпоркі лабатыя.

У хацёнцы адзін цямнявы пакой, у пакоі — цямнявым і брудным — раскіданы роілам рэчы, грамоздзяць пакой непрытульным халодным бязладдзем. На бруднай, гадамі нямытай падлозе стаіць і ляжыць такое начынне: гарнушкі для стравы, апоркі, падтопа, чайнік, труба пабітая ад грамафона, сноп спарахнелай саломы, цэбар, конь паломаны (цацка), рознае смецце.

Чапяла, вілкі і качарга стаяць, дружна стуліўшыся, у чорным кутку каля печы.

У гэтым пакоі праходзіць-паўзе жыццё двух Жвіроўскіх: Жвіроўскага-бацькі і Жвіроўскага-сына.

Калісьці даўней (і цяпер таксама, але ў думках толькі туманна-цягучых Жвіроўскага-бацькі) было іначай, было так…

На сурдуце — бліскучыя гузікі, на шапцы — кукарда. У гузіках і кукардзе ідзеш па завулку з асаблівай паважнасцю, бо суседзі пазіраюць з пашанай, бо ў сустрэчных твары палахліва сур’ёзяцца або растаюць ветлай усмешкай. Так ідзеш, бывала, са службы. А дома прыстойнай і гладкай плынню цячэ сямейнае шчасце. Жонка — руплівая, слухмяная гаспадыня, ціхія, далікатныя дзеці, канапа мяккая. І грамафон пасля полудня, задорна-вісклівы ёкат — рамансы Вяльцавай.

А мо і не было гэтага? Мо гэта старчыя сны толькі турбуюць нутро малюнкамі пекнымі? Памяць у Жвіроўскага-бацькі ўжо высыхае, памяць дрэнна ўжо служыць. Сціраюцца межы-граніцы паміж успамінаў жывых і туманна-ружовых мар-летуценняў.

Ці было, ці не было… Ці бачыў, ці сніў…

Добра помніцца во што.

Стаў непарадак. Непарадак гэты звалі словам, якое палохала сваёй страшэннай навізной, сваёй жудаснай незразумеласцю. Слова — рэвалюцыя. Непарадак адабраў у Жвіроўскага жонку, канапу, Вяльцаву і бліскучыя гузікі. Асталася хацёнка трухлявая на Завальным завулку і асталася навекі ўнутры турботна-едкая злосць.

А непарадак астоіўся ў новы парадак — у дзіўны, чужы. Асеў гэты новы парадак, разгарнуўся чужым сумятлівым жыццём, сціснуў Жвіроўскіх у хатцы старэнькай, у непрытульным брудным пакоі.

Так і жывуць. Трудна сказаць, адкуль дастае стары Жвіроўскі сабе і сыну свайму на пражытак. Мабыць, яшчэ прадае, што дасюль не прададзена?

Раніцой, толькі золак засцеле цьмянай сівізною вокны, Жвіроўскі-бацька пачынае бубнець, гутарыць з сынам. Ён добра ведае, што сын не слухае, што сын яшчэ соладка спіць, але ўсё роўна гаворыць — цягне цяжкім аднатонным голасам, вядзе бясконцую гутарку, навучае сына, як трэба жыць, як сцерагчыся нядобрых людзей, як ладзіць з начальствам, са старэйшымі.

О, Жвіроўскі прайшоў дасканала навуку жыцця! Ён цяпер ведае ўсё, і ён не дапусціць, каб сын яго трапіў на нядобрую сцежку, не дапусціць, каб ён спазнаўся са злымі людзьмі і паддаўся іх ашуканству. Ого, ім толькі гэтага і трэба, яны толькі і чакаюць, каб узбіўся які неразумны хлапец, каб ашукаць яго, адабраць апошні грош, сарочку з цела садраць. О, трэба ўмець, як з імі жыць, абыходзіцца. Стары Жвіроўскі век пражыў, ведае ўсё.

І гаворыць-гаворыць бясконца Жвіроўскі. І вусны яго, аброслыя куца падстрыжанай шэрсцю, крыва шаволяцца, тонка падцягваюцца таемнай едкай усмешкай.

Гаворачы, ён падтапляе печку, чысціць бульбу, гатуе сняданне. Потым будзіць сына. Каб разбудзіць, ён не аклікае яго, не кратае, а толькі мацней заводзіць гаворку. У сына тады пачынаюць блытацца, сплятацца ў адну недарэчную муць з’явы дзівосныя сну з шэрымі зрыўкамі вобразаў-думак, роджаных бацькавай гутаркай. Але нарэшце бацька нешта пытаецца. Сын толькі чуе апошняе:

— Га?

І, расплюшчыўшы вочы, дапытліва глядзіць на бацьку шырокім нерухомым поглядам.

Бацька заводзіць сваю бясконцую гутарку. Сын млява пацягваецца і апранаецца.

Так пачынаецца дзень двух Жвіроўскіх.

Удзень сына няма — ён ходзіць у школу. Удзень Жвіроўскаму-бацьку няма з кім гутарыць, і ад гэтага цяжка стаўпляецца злосць унутры і не сядзіцца на месцы. Тады Жвіроўскі пачынае гаспадарыць. Ён здзявае сваю старую паддзёўку і садзіць на нос акуляры. Ён кожны дзень правіць паддзёўку і кожны дзень знаходзіць у ёй новыя дзіркі. Такі ўжо парадак.

І яшчэ ёсць работа ў Жвіроўскага. У фанернай скрынцы з-пад мыла складзена вопратка. Там, на саменькім дне, пад кучай рознага рыззя, ляжыць тужурка з бліскучымі гузікамі. Жвіроўскі часамі яе выцягвае і сядзіць над ёй гадзінамі цэлымі, шукае раней незаўважаных дзірачак, старанна іх зашывае, загладжвае. А то яшчэ возьме анучку і чысціць бліскучыя гузікі. Ад чыстага бляску іх у Жвіроўскага плавае мокрая ўсмешка на вуснах і масляцца вочы ўбогай давольнасцю.

Над тужуркай Жвіроўскі ўспамінае. Над тужуркай у тумане старых вачэй пасцілаюцца пекныя ўзоры мінулага, і ў іх так прыемна, так соладка распускаецца жорсткі ком засохлай свядомасці.

І гладзіць тады Жвіроўскі тужурку, з пяшчотай гладзіць, з ласкай, быццам прад ім жывое стварэнне — роднае і блізкае.

І тады сціраюцца межы-граніцы паміж успамінаў жывых і туманна-ружовых мар-летуценняў.

І невядома тады:

Ці было, ці не было. Ці бачыў, ці сніў…

А трэцяй гадзіне (роўна а трэцяй) прыходзіць са школы сын. Палуднуюць моўчкі. Бацька жыдка віхлясты погляд упінае ў міску і аднамерна, размашыста чмякае. А сын есць марудна, спыняецца. Яго скруглёны дзіцячымі марамі погляд — туды, за акно, палунаў, распусціўся ў бялясым прасцягу свежага дня.

Мо гэты прасцяг кліча яго да сябе, у сваё шырокае, вольнае ўлонне? А мо змарыўся проста хлапец, дык нязмога павесці вачмі, адарвацца ад светлае плямы акна…

Пасля полудня бацька крэкча, бурчыць і кладзецца на ложак. Сын прыбірае стол, раскладае кнігі і сшыткі і вучыць лекцыі. У пакоі тады плыве нуднай патокай ціша (бацька, як спіць, не храпе), і, як хвалькі гэтай цішы, шалясцяць маўклівыя кніжкі ў руках Жвіроўскага-сына.

У час пасля полудня, калі так глуха звісае навокал ціша, калі асцярожны бацькаўскі посвіст снуе мяккую пялёнку спакою, Жвіроўскі-сын аддаецца сваім дзіцячым думкам-развагам. Гэты час здаецца яму нечым празрыстым і вязкім, нейкай шырокай густой паласой, у якой так павольна і мякка купаюцца вобразы-думкі, у якой сам увесь расплываешся, пераліваешся ў плаўна-цягучыя мары.

Кніжкі спакойна ляжаць на стале. Пальцы мякка цярэбяць старонкі. А вочы — застыглыя, ціхія — плывуць сваім бляскам празрыстым туды, за акно, дзе шырокі прасцяг, дзе халодна-глыбокія свежыя далі.

Аб чым можа думаць, аб чым можа марыць хлапец у дванаццаць гадоў? От, сцелюцца і сцелюцца смелыя вобразы, пішуцца фарбай шырокай малюнкі жыцця нязнанага, чароўнага сваёй глыбокай нязбытнасцю.

Ён ужо вандраўнік, ужо бродзіць па дзікіх гушчарах адвечных лясоў, жыве сярод лютых звяроў, вядзе з імі бойку. Вось ужо з тыграм лютым сустрэўся. Ашчэрыўся страшны раз’юшаны звер, выгінаецца гібкім спрунжынавым целам, во-во гатоў кінуцца. Але ж у яго добрая спадзейная стрэльба ў руках. Стрэл — і валіцца звер, недалужна рычыць, аблівае крывёй расліны зялёныя.

І ўздыхае вольна Жвіроўскі-сын, быццам сапраўды мінуў небяспеку і, зморшчыўшыся, выцірае пад носам назойлівыя падцёкі.

Потым — ён правадыр, вядзе за сабой мільёны паўстанцаў. Ён абуджан страшэннай адвагай, ён цвёрды, як камень, яго ўсе слухаюць, ён аддае мудрыя загады, іх выпаўняюць з маўклівай павагай. І вось — бой. Льецца кроў, грымяць гарматы, прылятаюць на конях з даносамі, ён сам на кані, на гарачым, буяным стаенніку. Вось націскаюць ворагі, сярод паўстанцаў спалох, сумятня. Ён кідаецца наперад, сам уразаецца ў гушчу ворага. Усе смялеюць, запаляюцца адвагай, усе за ім, у апошнюю напружаную бойку.

І — перамога.

І зноў вольна ўздыхае Жвіроўскі-сын, зноў выцірае падцёкі.

І чуе, як суха кашляе бацька на ложку, як варочаецца, крэкча.

Вымятаюцца ўраз палахлівыя мары, пальцы нервова хапаюць за кніжку. На твары нуда расплываецца кіслай грымасай.

Пачынаецца вечар.

Увечары будзе самае прыкрае. Будзе бацька лекцыі пытаць, будзе глядзець жорсткім чакаючым поглядам, папраўляць па кніжцы суха і рэзка. І будзе гаварыць яшчэ, пазіраючы на сына з апаскай затоенай, што ў кніжцы пішацца так, а сапраўды вось так, што напісалі кніжку бальшавікі, што не трэба ім верыць, а гаварыць усюды трэба, што верыш… І будзе чакаць тады сын, калі ў бацькі твар затрасецца ад злосці на гэтых бальшавікоў і замітусяцца жыдкімі вострымі аганькамі цьмяныя вочы. Будзе чакаць, бо знае, што тады прычэпіцца бацька к яму і балюча будзе цягаць за вушы.

А кончыцца вечар доўгім дакучным маленнем. Будуць стаяць поплеч у змрочнай чырвані лампадкі двое Жвіроўскіх. І будзе сын, шаволячы вуснамі, пазіраць скоса на бацьку, будзе думаць аб тым: чаму гэта бацька, як моліцца, дык падцягвае вусны і непрыемна так шчэрыцца, быццам усміхаецца нечага едка і прыкра.

І будзе чакаць, пазяхаючы, сын, ці скора бацька кончыць маленне, каб легчы хутчэй і яшчэ хоць трошкі, хоць паўгадзінкі памарыць.

=== 2 ===

Бывае так, што адна і тая самая думка гадуецца доўга ў двух чалавек — уцішку, затоена — і баіцца, не важыцца кожны сказаць другому аб ёй, заціскае яе ў самы глыбокі куток істоты свае, беражэ, як патаемную нейкую схову.

І бывае потым, што думка гэта раптам сама па сабе выслізгае напаверх і робіцца простай, звычайнай. Бывае тады адзін момант, што звязвае думка гэта двух чалавек блізкасцю шчырай, сагравае цёплай сяброўскай лучнасцю.

Бывае гэты момант прыгожы і шчасны.

Так гадавалася думка адна ў двух Жвіроўскіх.

Маладое сэрца Жвіроўскага-сына на волю рвалася. Душыў шэры гнёт жыцця нуднага, жыцця тупога і вузкага, як сляпая нара. Нязбытныя мары — далёкія, як небасхіл, як ружовыя цені вячэрняй зары, цягнулі некуды, пенілі ў сэрцы дзіцячым шчымлівыя няясныя парыванні.

Нязбытныя мары, далёкія… Яны толькі акраса, толькі ружовы свет, у які можна на час акунуцца, каб аквяціць хоць у думках, хоць на момант адзін шэрасць жыцця.

А хочацца часам бліжэйшага нечага. Хочацца, каб у жыцці было трохі пярэстасці, каб не драўляная гэтая аднастайнасць заўсёды, штодня. Хочацца смеху, песень хоць трошкі. Каб вырвацца на часінку з-пад бацькавай волі — цяжкай, жалезнай, — быць такім, як іншыя дзеці, як большасць дзяцей.

У школе Жвіроўскі ад усіх староніцца, у школе няма ў яго блізкіх сяброў. Прыйдзе і заб’ецца ў куток свой, стуліцца, сціснецца, як птушанё адзінотнае, і пазірае нясмела, водзіць спалохана востранькім носам, дзюбкай птушынай.

У школе заўсёды поўна жывога дзіцячага тлуму. Сплятаецца ў бязладдзе дружнае звон галасоў — смелых і рэзкіх, працятых свежым задорам дзяцінства вольнага.

Гоман, піск, смех, песні. І ўсё — абрыўкамі ўзмыўнымі, усё — выбухі, узлёты напорнай бурлівасці маладога жыцця.

Жвіроўскаму тлум гэты сэрца сціскае. Жвіроўскаму ён спакуса вечная — цяжкая невымоўная спакуса. Часамі ледзьве стрымаецца, каб не ўбіцца ў гурму дзяцей, каб не зліць свой ціхенькі слабенькі голас з гэтай пярэстай жывой сумятнёй. Хочацца ж і яму гэтага звону вясёлага. Хочацца ж і яму хоць трошачкі смеху, хоць трошачкі песень. І падмывае нешта ўнутры, і цяжка ўседзець на месцы — у куточку сваім. І тады сэрца даўка сціскаецца, а ў востра ўзнятым носе, у дзюбцы птушынай пачынае шчыпаць нешта, выціскаць на вочы балючыя слёзы.

Тады скрозь зацятую злосць, скрозь шчымлівую боль унутры праразаюцца жорсткім рыпеннем сухія бацькавы словы:

— Трымайся сам па сабе, не зводзься ні з кім, кампанія да дабра не давядзе. Сыдзешся з імі, яны і падвядуць цябе, ашукаюць. Ім што, яны выкруцяцца, чыстымі выйдуць адусюль. А ты і ўліпнеш, як мухіна ў цеста. Не глядзі, што яны дружакі такія…

Разам з сухімі жорсткімі словамі выплывае злосны і едкі бацькаў твар, ашчэраны дзікай усмешкай-грымасай.

Страшна Жвіроўскаму, што бацька агідным здаецца, што злосць на яго мімаволі ўціскаецца ў сэрца. Гоніць тады, як мага гоніць вон з галавы спакусныя думкі, сілком прымушае сэрца радзіць пачуццё адданай пакорнасці. Шэпча настойна, упарта, каб заглушыць іншыя думкі, іншыя словы:

— Татачка… татачка… Даруй мне… Я буду слухаць… Я не буду крыўдзіць цябе…

І нецярпліва чакае, ахмелены тлумам, збянтэжаны роілам думак напружаных, каб хутчэй скончыліся заняткі, каб не было ўжо ні тлуму таго, ні звону дзіцячага, каб пабегчы, сціснуўшы сэрца, да бацькі і стуліцца ў норцы сваёй, забыцца на ўсё, толькі ўцішку, непрыметна для ўсіх пацяшаць сябе глыбока нязбытнымі марамі.

Думка тая прыйшла к Жвіроўскаму-сыну перш як далёкая палахлівая мара. Прыйшла ў той дзень, як было нейкае рэвалюцыйнае свята, як разам з бацькам хадзіў ён па вуліцы і з захапленнем углядаўся смаглымі вачыма ў чырвоныя сцягі, у бліскучыя трубы аркестраў, у стройныя рады людскога натоўпу, які піў нутром усім песні бадзёрыя — звонкія і шырокія, як бязмежны прастор.

Бацька бурчаў тады, але цішэй, як звычайна, і голас яго быў убогі, сіпучы — слабы ў злосці бяссільнай.

Сын тады бацьку не слухаў. Сын думаў сваё. Сын марыў аб нязбытным, аб немагчымым і разам такім простым, даступным, марыў аб чырвоным гальштуку.

О, каб знаў тады бацька сынавы думкі!

Вось з таго часу чырвоны гальштук закрасаваў уваччу Жвіроўскага-сына, стаў яго таемнай марай. Ужо ў час пасля полудня ён не брадзіў па дзікіх зараслях лесу адвечнага, не змагаўся са звярамі крывяжэрнымі, а з чырвоным гальштукам на шыі, з радасным боем у грудзях хадзіў у стройных радах піянераў, пад задорны ядраны гул барабанаў, пад бязмежна шырокія, вольныя спевы.

А з часам прыгледзеўся — і мара зрабілася думкай, настойным намерам.

Толькі баяўся, не важыўся сказаць аб ёй бацьку, хаваў яе ў самым глыбокім кутку істоты свае, бярог, як патаемную нейкую схову.

 
А ў Жвіроўскага-бацькі іначай было.

Жвіроўскі-бацька ўзгадаваў тую думку з болем, з шчымлівым турботным страхам.

Жвіроўскі-бацька думаў часамі аб долі свайго сына, і яго старое счарсцвелае сэрца балюча знібела трывогай. Трывога была чорная, поўная жудасці, бо цёмна было ўсё, губляліся думкі ў няясным, няведамым. Бо тое, што развівалася вакол, што абкружала новым, чужым, — толькі агульны тупы спалох наганяла, сціскала колам варожым, у якім не бачыў стары Жвіроўскі выйсця, не знаходзіў месца свайму слабенькаму сыну.

Знібела сэрца чорнай трывогай, трывога пераходзіла ў страх. А страх звінаўся ў пэўную думку, і гэта жорсткая думка душыла нутро сваёй цвёрдай, халоднай няўхільнасцю.

Загіне сын. Напэўна, загіне. Не хопіць сілы ў яго, каб знайсці сабе месца сярод сучаснага свету, у якім поўна бязбожных жулікаў, у якім на кожным кроку натрапіш на злоснікаў лютых.

Не знойдзе сын сабе месца, не… Загіне, напэўна…

А мо будзе іначай… Мо пойдзе сын на нядобры шлях, сам такім зробіцца, як усе тыя. Забудзецца і на Бога і на бацьку, страціць сумленнасць.

О, гэта будзе самае горшае. Пры думцы аб гэтым у бацькі старога загараюцца вочы цьмяным злосным агнём і трасецца, віхляецца аброслы падстрыжанай шэрсцю твар. А вусны падцягваюцца, крывяцца дзікай усмешкай-грымасай.

Хай лепш загіне, хай лепш памрэ.

Калі гняце старога Жвіроўскага страх, калі шчыміць у сэрцы трывога за сына, ён пачынае маліцца.

Ён доўга стаіць тады на каленях, корчыцца, хліпае ў маленькім экстазе, плача без слёз. Слёз няма — старасць высушыла. Толькі сударгай моршчыцца твар ды нейкі ком горла сціскае.

Просіць Жвіроўскі ў Бога, каб навучыў, надавуміў, што з сынам рабіць.

Муляць калені худыя, ломіць сухая сярэдзіна, у вачах пачынае дрыжаць цьмяны Езусаў твар. І мяшаецца шчыры малельны настрой з бяссільнай старчаскай злосцю. І плача ўжо, хліпае не ад гарачай набожнай чуласці, а ад гэтае злосці, едкай, турботнай.

А трывога не гіне. Трывога гняце, труціць сэрца. Быццам на сэрца капаюць нейкія кроплі гаручыя і ўпіваюцца, колюць, атрутную пену ўздымаюць.

Потым, сустрэўшыся з сынам, бацька Жвіроўскі доўга і ўпарта ўглядаецца, сочыць за ім насцярожаным вокам. Глядзіць, ці не ёсць у сыне змена якая, ці не прынёс з сабой сын чаго новага адтуль, ад таго чужога, варожага. І некаторы час здаецца няшчырым, падробленым ціхі слухмяны погляд сына, здаецца, што ёсць ужо нешта ўнутры ў яго, толькі хавае ён, тоіцца.

Знаў, адчуваў сваім хваравітым інстынктам бацька Жвіроўскі, што калі-нікалі, а ўсё роўна ўбачыць ён у сыне сваім гэта страшнае, новае, чаго так баіцца ўбачыць. Знаў і дрыжаў і нецярпліва, настойна шукаў якога выйсця, шукаў спосабу ратаваць свайго сына.

Адразу спалохаўся быў Жвіроўскі-стары, як гэты спосаб мінуў у думках ценем няясным. Хацеў адагнаць, знішчыць зародак дзікае думкі. Але мімаволі стаў расці, развівацца гэты зародак, і вырасла думка — выразная, ясная.

З воўкам жыць — па-воўчаму выць.

Увесці самому сына ў іх хеўру. Увесці і навучыць, як „з воўкам жыць — па-воўчаму выць“. Цяпер, пакуль жыў ён яшчэ, пакуль ёсць яшчэ сілы сякія-такія, ён здолее сына ўтрымаць у межах патрэбных, зможа прывучыць яго быць падвойным — у іх такім, як яны, а тут такім, якім хоча бацька бачыць яго, якім быў і астаўся сам бацька.

Няхай сабе будзе там несумленным бязбожнікам — іначай месца не знойдзе ў іхнім жыцці, іначай загіне. А тут, уцішку, яны разам удвух будуць маліцца, будуць замальваць Бога, каб прасціў ім абодвум гэты міжвольны грэх.

Вырасла думка і захапіла істоту Жвіроўскага-бацькі. Спачатку страшэнная, дзікая — з часам стала простай, звычайнай, стала настойным намерам.

Толькі баяўся казаць аб ёй сыну. Баяўся, каб не падумаў той часам, што здаўся бацька стары, каб не зразумеў сын іначай бацькаву думку.

І хаваў Жвіроўскі-бацька думку гэту ў самым глыбокім кутку істоты свае, бярог, як патаемную нейкую схову.

Быў у Жвіроўскіх адзін такі момант, калі ўзгадаваная кожным з іх думка раптам, сама па сабе, выслізнула напаверх і для абодвух стала простай, звычайнай. І звязала гэтая думка двух чалавек блізкасцю шчырай, сагрэла цёплай сяброўскай лучнасцю.

Быў гэты момант прыгожы і шчасны.

Было гэта ўвечары. Жвіроўскі-сын згатаваў у аблезлым чайніку чай. У запэцканай мухамі пушцы з надпісам „какао Жорж-Борман“ было два агрызкі цукру. Бацька і сын пілі чай з цукрам.

Ад чаю цяплынь расплывалася, сагравала пакой мяккай прытульнасцю. Было ласкава на душы ў абодвух Жвіроўскіх, было цёпла на сэрцы. Бацька з сынам завялі ціхую гутарку. Сын апавядаў пра вучэнне, пра школу, пра настаўнікаў, бацька распытваў, цікавіўся. Бацька ўспамінаў даўнія-даўнія часы, калі ён вучыўся ў школе, калі і ён жыў такімі інтарэсамі.

У гутарцы сын памянуў піянераў. Між іншага неяк сказаў:

— Піянерам — тым добра. Яны ўсюды ходзяць, на сходках на розных бываюць, на гуртках. Яны больш чаго знаюць за іншых…

Бацька паволі паставіў на стол недапітае блюдца, выняў з рота недассаны кавалак цукру і спытаўся:

— А калі вышэй куды паступіць, ці лягчэй піянераў прымаюць?

— Вядома, лягчэй… А з піянераў у камсамольцы перавядуць, дык камсамольцаў усюды першых прымаюць.

— А ў гуртках чаму навучаюць гэтых піянераў?

— Усяму. Ёсць спартыўны гурток. Гімнастыку робяць. Кажуць, мацней чалавек ад гэтага робіцца. Прыгожа так, калі пачнуць вырабляць розныя штукі.

Бацька задумаўся, змоўк. Сын таксама. Усплыло паміж імі нешта напятае, вострае і жывое, што вымагала выказу нейкага, што цяпер ужо, у гэты момант, не магло астацца затоеным.

Сын проста, нібы аб звычайнай якой дробнай справе, сказаў:

— Я б дужа хацеў паступіць у піянеры.

Ён не бачыў, што ў бацькі нервова дрыжала ў гэту часінку шчака. Ён не глядзеў на бацьку, адвёў свой шырокі марудны погляд убок. Але чуў, што бацька не лаецца, што не злуе нават. І яму было добра зусім, ён быў спакойны.

Тады бацька сказаў:

— Я ўжо троху думаў аб гэтым. Яно і праўда, не шкодзіла б.

І тож зусім проста выйшла ў яго, быццам гаварыў аб звычайнай якой дробнай справе.

У гэты момант, можа, больш, як калі, Жвіроўскі пачуў свайго бацьку. Яго сэрца растапілася жаркай пяшчотай, хацелася ў гэты час прыгалубіць старога бацьку, пацалаваць у шызы, аброслы падстрыжанай шэрсцю, зморшчаны твар.

Ён радасна бліскаў светлымі вачыма, заўзята шморгаў вострым носам, дзюбкай птушынай, і лапатаў жвава аб тым, як будзе добра яму, як будзе весела, калі ён паступіць у піянеры.

Бацька спыніў яго.

— Толькі во што, сынок. Паступаць ты паступай, але будзь асцярожны… Не паддавайся на іхнія штучкі. Глядзі, каб не ашукалі цябе.

І Жвіроўскі-бацька пачаў навучаць свайго сына, як трэба трымацца яму ў піянерах, як захаваць сумленнасць, набожнасць сваю і г. д.

Жвіроўскі-бацька бурчаў, Жвіроўскі-сын не слухаў нічога. Яму ўсё роўна, ён згодзен на ўсё, будзе рабіць усё чыста, як бацька гаворыць.

У яго будзе чырвоны гальштук.

Ён будзе хадзіць у стройных радах пад дружныя песні, пад звонкі, задорны гул барабана.

Што яму больш яшчэ трэба?

=== 3 ===

Жвіроўскі-сын прыйшоў са школы ў чырвоным гальштуку. Першы дзень у чырвоным гальштуку… Як жа тут не задраць угару востры нос, як жа не чмыхнуць лішняга разу, не падсярбнуць задорна падцёкаў з-пад носа!

Жвіроўскаму-бацьку чырвоны гальштук на худзенькай сынавай шыі непрыемна вока ўкалоў. Ён паглядзеў скоса на гальштук, і яго зморшчаны твар раптам затросся. Скрывіўшы вусны нядобрай усмешкай, ён падышоў да сына і дрыжачымі пальцамі здзеў з сынавай шыі чырвоную стужку.

— Не трэба тут… Там насі сабе колькі хочаш, а тут, у хаце маёй, я не дазволю.

Сын няўцямна зірнуў на бацьку. У вачах у яго бліснулі слёзы. Глядзеў на бацьку, не зводзіў вачэй, быццам чакаў яшчэ нечага. А ў вачах дрыжала слязьмі маўклівая горкая крыўда, і скрозь яе — тонкія іголачкі злосці.

Бацька схаваў гальштук у фанерную скрынку з-пад мыла, дзе было складзена рознае рыззё, дзе на саменькім дне ляжала тужурка з бліскучымі гузікамі.

— Нічога, паспееш. Наносішся…

Сын не сказаў нічога. Моўчкі сеў за стол, моўчкі стаў палуднаваць. А як пасля полудня бацька заснуў, сын асцярожна падкраўся пад ложак і выняў са скрынкі чырвоную стужку. Ён сеў з ёй да акна, глядзеў на яе, любаваўся. І стала спакойна, не было ўжо крыўды, не было злосці.

— Хай сабе. Не ўсё роўна? Абы там, у школе, у горадзе…

У той вечар ён добра адказаў бацьку лекцыі і перад сном шчыра маліўся за сябе, за бацьку, за піянераў.

Назаўтра ўранні бацька аддаў сыну чырвоны гальштук, а сын, прыйшоўшы са школы, сам вярнуў яго бацьку назад.

Так і пайшло з таго часу.

Разгарнулася шумам зялёная вясна.

Была вясна цёплая, ясная. Ахінула яна прыроду ўрачыстасцю свежай, паслала па свеце дыван хараства маладога.

Разгарнулася вясна Жвіроўскаму-сыну. Павесялела жыццё, аквяцілася. Далучыўся — чэзлы, слабенькі — да маладой ядранай руні — і сам зарунеў, сам сокам свежым набраўся.

І не пазнаць стала хлапца. На твары — чырвань, на вострым носе, на дзюбцы птушынай, вяснушка ў капейку асела. Вочы — не вочы, а зайчыкі гарэзныя, спрытныя.

Ходзіць Жвіроўскі-сын на спорт, на гурткі, спявае песні вясёлыя, смяецца смехам звонка-рассыпчастым — сапраўдным поўным смехам дзяцінства.

А дома Жвіроўскі-сын так, як раней. Дома слізкі, віхлясты погляд Жвіроўскага-бацькі заўсёды блукае, сочыць за сынам. Прыглядаецца бацька да сына, быццам наскрозь яго працінае, нутро ўсё хоча ўбачыць. Баіцца стары, каб не згубіць роднага сына, каб не дапусціць яго ў лапы злосных варожых людзей.

І адчувае стары, з страхам, з трывогай нямой адчувае, што робіцца нешта ў сыне, што не той ужо ён. І напружвае сілы свае, каб не выпусціць з рук, каб затрымаць, захаваць хлапца ў спрадвечных дзядоўскіх звычаях, у набожнай строгай сумленнасці.

Жвіроўскі-сын прынёс новыя прыгожыя кніжкі. Кніжкі заўсёды ляжалі пярэстым, стройным грудком на акне. Ляжалі ціха, спакойна — нібыта што. А Жвіроўскаму-бацьку яны здаваліся чымсьці жывым і калючым, як вожык. Бачыў ён у пярэстым стройным грудку нешта злосна чужое, варожае, бачыў пагрозу едкую ў чырвані вясёла размаляваных вокладак, у страшнай незразумеласці новых нечуваных слоў.

Лёг невялічкі ціхі грудок бярэмем цяжкім на свядомасць Жвіроўскага-бацькі, прыціснуў страхам тупым, нямою трывогай. Лез невялічкі ціхі грудок востра назойлівай плямай у вочы старыя, балюча калоў сваім маўчаннем затоеным. Турбаваў, жыцця не даваў Жвіроўскаму-бацьку.

І нешта раз, топячы печку, стары Жвіроўскі спаліў сынавы кніжкі. З злараднай дзікай усмешкай на зморшчаным твары чакаў, калі вернецца сын.

Сын прыйшоў і спытаўся:

— Татка, дзе мае кніжкі?

Бацька жыдкім віхлястым поглядам поўзаў па цёмным кутку. Блукала на твары тая зларадна-дзікая ўсмешка.

— Няма кніжак. Малы ты яшчэ, каб чытаць іх.

Выйшла так, што зірнуў пасля гэтага бацька на сына, і тая дрэнная, дзікая ўсмешка, злараднасць тая маўклівая — з кніжак варожых, з успамінаў аб іх, аб расправе над імі, супраць волі самога Жвіроўскага-бацькі перанеслася на сына, на атарапелую постаць яго, на едка чырвоны гальштук на шыі.

У адказ вочы Жвіроўскага-сына завастрыліся тонкімі іголкамі злосці.

І быў у тую хвіліну бацька ворагам сыну, а сын ворагам бацьку.

Гэта быў пачатак. З таго часу так і пайшло. З таго часу паміж двух Жвіроўскіх прайшла глухая шчыліна і расла з кожным днём і глыбела, разяўлялася чорным непераступным бяздоннем.

Бацька яшчэ пільней стаў прыглядацца да сына, сачыць за кожным крокам яго, выпытваць аб усіх драбнотах яго жыцця за парогам хаты.

Мукай нясцерпнай былі для Жвіроўскага-сына вечары, калі не было ніякіх сходаў, заняткаў, калі трэба было сядзець дома, у брудным пакоі, адзін на адзін з сухім, злосна насцярожаным бацькам. У гэтыя вечары садзіўся бацька за стол супраць сына і пачынаў жорсткі свой допыт.

Не было ўжо цяпер у старога Жвіроўскага руплівай бацькоўскай трывогі, не было і страху за сына, за яго долю. Пытаўся для таго, каб злавіць на чым-небудзь, каб знайсці прычэпку якую і потым пілаваць, упікаць, мучыць бясконца сваёй буркатнёй — звягаю злоснай. Хацелася цяпер, прагна хацелася выпытаць у сына што-небудзь такое, што б падагрэла злосць у старых нячулых грудзях, што б дало магчымасць едка ўскіпець старому счарсцвеламу сэрцу.

І калі мучыў ён сына, калі бачыў, як маўкліва і балюча набягаюць слёзы на крыўдай працятыя сынавы вочы, станавілася лягчэй сэрцу старому, была на душы дзікая нечалавечая давольнасць. Было гэта так мо затым, што паступова злучыўся ў цяжкім уяўленні вобраз сына з вобразам таго чужога, варожага, што сціснула колам глухім, што адабрала некалі жонку, канапу і бліскучыя гузікі.

А сын стуляўся, хаваўся ў маску глухой затоенасці, паказваў бацьку свайму толькі маўкліва напятыя вочы, у якіх скрозь слёзы нямотнае крыўды прабіваліся часам вострыя тонкія іголачкі злосці.

Не было ўжо ў сынавым сэрцы адданай пакорнасці, ужо скрозь панавала ў ім ціснутым комам агіда — цяжкая, шчымлівая, шавялілася чорнай гадзюкай варожасць. Ужо ў часе вячэрняй малітвы Жвіроўскі-сын не маліўся за бацьку, не прасіў дараваць думак нядобрых пра бацьку. У дрыготна-чырвонай цішы, стоячы на каленях перад змрочным панурым Езусам, Жвіроўскі-сын думаў аб тым, як, што зрабіць, каб пазбыцца адвечных бацькавых здзекаў. І карабатая, быццам мохам чорным аброслая постаць, што нязграбна кленчыла поплеч, здавалася чужой, незнаёмай, быццам нейкім дзіўным выпадкам сышліся, сустрэліся і некаторы час церпяць адзін аднаго.

Так не магло доўга цягнуцца.

Так было цяжка, нязносна абодвум. І чулі абодва, што прыйдзе нейкі канец. Не зналі — які, але і чакалі яго. Бацька — з трывогай тупой, а сын — з палахлівай надзеяй, туманнай радасцю.

 
Блішчала ў той час сонцам і радасцю лета. У сонечнай радасці пералівала сумятнёй квяцістай маладое жыццё. Было ў ім поўна задору моцнага, свежага, поўна размаху шырокага. Захапляла гэта жыццё, цягнула ў сваё бурлівае ўлонне ўсё маладое, здаровае, усё, у чым клякоча крыніцай рунёвы ядраны сок.

Жвіроўскі-бацька пачаў біць Жвіроўскага-сына. Ён біў не так, як звычайна б’е бацька непаслухмянага сына. Ён біў з асаблівай звярынай жорсткасцю, знаходзіў у гэтым сабе бруднае, дзікае здаволенне. Ён перастаў гаварыць, перастаў весці сваю бясконца цягучую буркатню. Ён маўчаў увесь час, у маўчанні збіраў злосць, каб выліць яе ў жорсткіх здзеках-пабоях.

Сын пачаў не прыходзіць дахаты. Сыну хата стала турмой, стала катаргай. Сын аддаўся цалкам сумятні пярэстай жывога жыцця. Прыходзіў дамоў толькі нанач. Прыходзіў з тупым адчаем, з затоенай глуха ў дзіцячым сэрцы варожасцю. Ішоў і знаў, што зараз бацька зашчэпіць дзверы, возьме хлудзіну якую і пачне біць. Біць будзе доўга, бо сын не хоча плакаць, а сцісне зубы ад болю і маўчыць. Будзе біць, пакуль усё-такі сын не заплача. А сын заплача не ад болю, боль ён можа стрымаць, — заплача ад злосці бяссільнай, ад таго, што сілы няма, што не зробіш нічога. І яшчэ ад таго, што доўга ўжо, жудасна доўга б’е раз’юшаны бацька.

І вось прыйшоў нарэшце канец. Канец быў такі.

Прыйшлі нешта раз да Жвіроўскага-бацькі і сказалі, што ён не мае права біць свайго сына. Жвіроўскі-бацька нічога не адказаў, толькі ўсміхнуўся таемна і злосна. Потым сядзеў на ложку і нешта шаптаў, часамі нервова ўздрыгваючы і крывячы ў дзікую ўсмешку-грымасу свой шызы, аброслы куца падстрыжанай шэрсцю, зморшчаны твар.

На полудзень прыйшоў сын. Прыйшоў, як зазвычай, цёмны, насуплены. З-пад зведзеных броў палахліва блішчалі вострыя вочы, вочы загнанага звярка.

Бацька, як сына ўбачыў, адразу затросся, зашамаў бязгучна дрыжачымі вуснамі. Хацеў нешта сказаць, хацеў закрычаць, але замест гэтага вырваўся толькі дзікі зашчэмлены віск.

Ён кінуўся да сына, схапіў сваімі касцянымі пальцамі сына за вуха, вывеў моўчкі з хаты і з усёй сілы штурхнуў за вароты. Сам вярнуўся ў хату, зашчапіў дзверы і сеў зноў на ложку — чорны, страшны, як нейкая дзікая крывяжэрная птушка.

Сын адразу сцяміў, у чым тут справа.

Ён пастаяў часінку на месцы, зірнуў, вока прыжмурыўшы, на пякучае яснае сонца, падшмаргнуў разы са два носам і пайшоў па завулку, адважна махаючы левай рукой, задраўшы задорна ўгару востры нос — дзюбку птушыную.

Так разлучыліся двое Жвіроўскіх.

Жвіроўскі-бацька і Жвіроўскі-сын…

''1926?''</text>
      <sha1>8ya0kr0dcp7lw35j92zylujypi5s7um</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biełarus (1913)/1913/18</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127871</id>
    <revision>
      <id>295581</id>
      <parentid>295507</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T18:33:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>295581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2387" sha1="knarrbsap2p2esa20neoowt9v9x43xz" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Biełarus. № 18
 | безаўтара = 
 | год       = 17 чэрвеня 1913 году
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Газэта
 | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/17|№ 17]]
 | наступны  = [[Biełarus (1913)/1913/19|№ 19]]
 | анатацыі  = 
}}

&lt;pages index=&quot;Biełarus. 1913. № 18.pdf&quot; from=&quot;1&quot; to=&quot;1&quot; onlysection=&quot;Верхавіна&quot; /&gt;

* ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Hrymot]]''. [[Biełarus (1913)/1913/18/Busły|Busły]]
* ''[[Аўтар:Баляслаў Пачопка|P—ko]]''. [[Biełarus (1913)/1913/18/Zmahajmosia s pażarami|Zmahajmosia s pażarami]]
* ''[[Аўтар:Баляслаў Пачопка|B]]''. [[Biełarus (1913)/1913/18/Ś-ty Antoni s Padwy|Ś-ty Antoni s Padwy]]
* '''[[Biełarus (1913)/1913/18/Kaścielnyja wiedamaści|Kaścielnyja wiedamaści]]'''
* '''[[Biełarus (1913)/1913/18/Szto czuwać|Szto czuwać]]'''
* '''Piszuć da nas.'''
** ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|W. Tryczko]].'' [[Biełarus (1913)/1913/18/Piszuć da nas/Plaszywiczy|Plaszywiczy]]
** ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Wokabaczny]]''. [[Biełarus (1913)/1913/18/Piszuć da nas/St. Biniakoni|St. Biniakoni]]
** ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Piatrukoŭ M]].'' [[Biełarus (1913)/1913/18/Piszuć da nas/W. Babrowiczy|W. Babrowiczy]]
** ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Swoj]]''. [[Biełarus (1913)/1913/18/Piszuć da nas/Zaścien. Zahornaja|Zaścien. Zahornaja]]
** ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Padrukojnczyk]]''. [[Biełarus (1913)/1913/18/Piszuć da nas/M. Rukojni|M. Rukojni]]
* '''[[Biełarus (1913)/1913/18/Wiestki z zahranicy|Wiestki z zahranicy]]'''
* ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Lu—k]]''. [[Biełarus (1913)/1913/18/Nasza haspadarka|Nasza haspadarka]]
* '''[[Biełarus (1913)/1913/18/Usiaczyna|Usiaczyna]]'''
* [[Biełarus (1913)/1913/18/Usiaczyna/Zahadki|Zahadki]]
* [[Biełarus (1913)/1913/18/Usiaczyna/Żarty i prykazki|Żarty i prykazki]]
* [[Biełarus (1913)/1913/18/Swaja poczta|Swaja poczta]]

&lt;pages index=&quot;Biełarus. 1913. № 18.pdf&quot; from=&quot;8&quot; to=&quot;8&quot; onlysection=&quot;Рэдактар&quot; /&gt;

{{PD-Расейская імпэрыя}}</text>
      <sha1>knarrbsap2p2esa20neoowt9v9x43xz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biełarus (1913)/1913/18/Ś-ty Antoni s Padwy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127874</id>
    <revision>
      <id>295563</id>
      <parentid>295513</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T18:13:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>295563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="822" sha1="faiy7bvhan5u38451dlqbo4a30k6x7r" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Ś-ty Antoni s Padwy
 | аўтар     = Баляслаў Пачопка
 | год       = 17 чэрвеня 1913 году
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Жыцьцяпіс
 | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/18/Zmahajmosia s pażarami|Zmahajmosia s pażarami]]
 | наступны  = [[Biełarus (1913)/1913/18/Kaścielnyja wiedamaści|Kaścielnyja wiedamaści]]
 | анатацыі  = 
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Biełarus. 1913. № 18.pdf&quot; from=&quot;2&quot; to=&quot;3&quot; fromsection=&quot;Ś-ty&quot; tosection=&quot;Ś-ty&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}
{{DEFAULTSORT:Ś-ty Antoni s Padwy}}

[[Катэгорыя:Публіцыстыка Баляслава Пачопкі]]
[[Катэгорыя:Творы пра аўтараў]]</text>
      <sha1>faiy7bvhan5u38451dlqbo4a30k6x7r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biełarus. 1913. № 18.pdf/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>127875</id>
    <revision>
      <id>295562</id>
      <parentid>295515</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T18:13:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>295562</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4915" sha1="0s8mp225ust661vvvf5ta68ffught3s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;Kaścielnyja&quot;/&gt;{{c|'''Kaścielnyja wiedamaści.|памер=160%}}
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-1em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;center&gt;{{larger|'''Pieramieny ksiandzoǔ.}}&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{gap|1.5em}}Z rasparadzeńnia W. Pr. ks. Administratara pamiż duchawienstwam dyecezii wilenskaj stalisia takija pieramieny: ks. Joz. Fordon pa swajej prośbie zwalniajecca z wikarjatu u Starych Trokach i kapelanii u Wace, a na jaho miejsce
naznaczajecca ks. Bol. Korń z Wilni.
Ks. Witold Sarosiek wik. z Goniondza
zwalniajecca na papraŭku zdaroŭja; na jaho miejsce naznaczajecca ks. M. Żołudziewicz. Ks. Michał Piatroŭski wik. z Sakołki budzie wik. u Żałudku, a da Sakołki na wik. naznaczany ks. Fel. Kaczmarek wikary z Halszan. Ks. Piotra Waluszkis, prob. z Widzianiszak budzie prob. u Darsuniszkach, a ks. kan. Eŭstachy Jeleniewicz budzie mans. u Pareczy.

&lt;center&gt;{{larger|'''Śmierć ks. I. Mokrzeckaho.}}&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{gap|1.5em}}5-ho czerwienia u parachwii ciechanoŭskaj płockaj dyecezii u swajho brata pamior kanonik hanarowy wilenski ks. Jan Mokrzecki.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Praz doŭhi czas niaboszczyk byŭ probaszczam u Lipniszkach, dzie wybudawaŭ piekny kamienny kaścioł, na miejscy daŭniejszaho dzieraŭlanaho, katory pierad tym zhareŭ; paśla byŭ prob. u
Wostraj Bramie i dziekanam wilenskim,
adkul administracyjnym paradkam byŭ wysłany na wiosku, dzie byŭ praz niejki czas biaz miejsca, paśla naznaczyli tam że wikarym i probaszczam.

&lt;center&gt;{{larger|'''Pryjezd biskupa.}}&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{gap|1.5em}}U niadzielu 16 czerw. byŭ u Wilni biskup s Sejnaŭ W. Pr, ks. Karaś i wyświańciŭ na ksiandzoŭ wilenskich klerykoŭ: Sad. Akscina, Al. Antuchlewicza, Jazepa Bajku, Wacława Draba, Jaz. Harasimowicza, Mik. Ikanowicza, Ant. Jaskiela, Kaz. Łobacza, Jaz. Mincewicza, Jarosława Rokickaho, Wacława Romanoŭskaho, Wikt. Szutowicza i Ant. Udalskaho.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Jak nowawyswienezanyje ksiandzy, tak i usie kleryki 17 czerw. razjechalisia na wakaciju.

&lt;center&gt;{{larger|'''Pracesija Bożaho Cieła.}}&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{gap|1.5em}}U czaćwierh 20 czerw. a 6-aj hadzinie wieczara adbyłasia ŭ Wilni uraczystaja pracesija, katoraja nie mahła adbycca ŭ niadzielu s pryczyny dażdżu.

&lt;center&gt;{{larger|'''Nowy kaścioł.}}&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{gap|1.5em}}U Dzienbrowie lidz. paw. 14 czerw. paśw. miejsca i wuhławy kamień pad nowy murawany kaścioł, katory budzie budawacca kosztam kniazia Eustachaho Sapiehi.

&lt;center&gt;{{larger|'''Konsekracija.}}&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{gap|1.5em}}U kaściele św. Kaciaryny u Pieciarburzie 8 czerwienia adbyłasia konsekracija ks. Al. Kakoŭskaho, naznaczanaho praz Papieża Arcybiskupam Warszaǔskim.
{{накіравальная рыса|5em|height=1px}}
&lt;section end=&quot;Kaścielnyja&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Szto&quot;/&gt;{{c|'''Szto czuwać.|памер=160%}}
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-1em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;center&gt;{{larger|'''Pażary.}}&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{gap|1.5em}}'''W. Zaborowie,''' Wil. h., lidz. paw. Z niwiadomaj pryczyny zaharełasia adna budynina, ad jaje zanialisia druhija i hetak zhareło niekolki chat. U adnym chlewie zhareło 4 karowy. Straty bolsz 4 tysiaczoŭ rubloŭ.&lt;/br&gt;

{{gap|1.5em}}'''M. Bucłaǔ,''' Wilensk. h., Wilejsk. paw. Zhareła łaźnia Bucłaŭskaho mieszczanskaho tawarystwa. Szkody — na tysiaczu rubloǔ.&lt;/br&gt;

{{gap|1.5em}}'''W. Hiliszki,''' Wil. h., dzisn. paw. Ahniom znistożena 9 chat s prybudoŭkami.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Pażar zrabiŭ szkody na 10 tysiaczoŭ rubloŭ.&lt;/br&gt;

{{gap|1.5em}}'''Wilnia.''' Wuczanicy 7-aj klasy Maryjskaho instytutu pajszli u troch kupacca, pry adnej z nich była pakajoŭka. Kinuŭszysia ŭ wadu, jany, nie znajuczy, widać, dobra miejsca, zrazu natrapili na hłybokaje miejsce i paczali tanuć. Adna z dziaŭczynak, katoraja była bliżej bierahu, padała ruku pakajoŭce, a taja uchapiłasia za swaju panienku, kab jak wyratawać jaje, ale niczoha nie pamahło; i panienka, i pakajoŭka pajszli na dno; wyratawałasia tolki niejak pierszaja dziaŭczynka, dyj druhuju wyratawaŭ mular Szulski.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Cieła wuczanicy Taciany Baszkirawaj znajszli ledź na czaćwierty dzień ażna kala w. Szałtany, a nieboszczycu pakajoŭku — jeszcze i zusim nie najszli.

{{gap|1.5em}}= 18 czerwienia, kupajuczysia ŭ Wilji, utapiŭsia 14 hadowy chłopczyk Sakurenko pasłuhacz s cukierni „Bronisława“. Cieła dahetul nie najszli.

{{gap|1.5em}}= U aŭtorak 18 czerw. u Wilni atkrylisia misijonarskieje kursy dla {{перанос пачатак|pad|hatoŭki}}
&lt;section end=&quot;Szto&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0s8mp225ust661vvvf5ta68ffught3s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biełarus. 1913. № 18.pdf/5</title>
    <ns>104</ns>
    <id>127876</id>
    <revision>
      <id>295565</id>
      <parentid>295516</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T18:16:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>295565</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4983" sha1="p73sgyn4ut28s5txcwdxll40fkhwq1g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;Szto&quot;/&gt;{{перанос канец|pad|hatoŭki}} pracoǔnikoǔ dziela zmahańnia s katalictwam na Litwie i złaszcza na Biełarusi.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Zapisałosia 55 czaławiek, miż imi jość niekolki muzykoǔ, bliska pałowy — carkoŭnyje pieŭczyje i wuczycieli carkoǔnych szkołaŭ, a reszta — papy.&lt;/br&gt;

{{gap|1.5em}}= U wilenskaj sudowaj pałacie uskoraści buduć sudzić byǔszaho mirawoha sudździu s Koǔny za rastratu kazionnych hroszaj.

{{gap|1.5em}}'''W. Małmyhi,''' Wilejsk. paw., Kuranieckaj woł. Jazep Radziwanowicz kupaǔsia u Wilji i, nia umiejuczy dobra pływać, papaǔ na hłybinu, dyk i paszoǔ biedak na dno.

{{gap|1.5em}}'''Kuraniec,''' Wil. hub., Wilejsk. paw. Ministerstwa finansoŭ zaćwiardziło ustanowu kuranieckaho tawarystwa ǔzajemnaho
kredytu.

{{gap|1.5em}}'''Hrodna.''' Akrużny sud pryhawaryŭ Łohica za tajnaje nawuczańnie i 12 haspadaroŭ z wioski Kurezenki, u katorych dzieci zbiralisia na nawuku — pa 2 rubli sztrafu s kożnaho, z zamienaj na adzin
dzień adsiedki.
{{накіравальная рыса|5em|height=1px}}
&lt;section end=&quot;Szto&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Plaszywyczy&quot;/&gt;{{c|''Piszuć da nas.|памер=180%}}
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-1.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{gap|1.5em}}'''Plaszywiczy,''' Minsk. hub. Słuck. paw. Sioleta ŭ nas atkryłasia chaŭrusnaja krama. Załażyli jaje try naszy siabruki i dziakuj Bohu idzie nia zhorsz. Woś, znaczycca, i ŭ nas paczałasia hramadzianskaja praca; kab że tolki hety paczatak dobra ǔdaŭsia, to mo-b jeszcze za szto ŭzialisia supolnymi siłami, bo raboty da hetaha ǔ nas ceły niepaczynany kut.
{{справа|''W. Tryczko.{{gap|1.5em}}}}
&lt;section end=&quot;Plaszywyczy&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Biniakoni&quot;/&gt;{{gap|1.5em}}'''St. Biniakoni,''' Wil. h. Na betaj żaleznadarożnaj stancii niejki czaławiek zabyǔsia swajho partmanetu z hraszyma na bufecie, ale służaczy pry stancii addaŭ hety partmanet żandaru, a toj, prachodziaczy usie wahony, dapytywaŭ chto zhubiǔ hroszy, ale nichto nie pryznaǔsia; i tolki na trejciej użo stancji toj czaławiek, kotory zabyǔsia hroszy, — ahledziǔsia i wiarnuŭsia da Biniakoniaŭ pa zhubu.
{{справа|''Wokabaczny.{{gap|1.5em}}}}
&lt;section end=&quot;Biniakoni&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Babrowiczy&quot;/&gt;{{gap|1.5em}}'''W. Babrowiczy,''' Wil. hub. Aszmiansk. p. 5-ho czerwienia u adnaho haspadara hetaj wioski Mirona Kułaka było wiasielle. Hulali-jak i prynależe na wiasielli: piejali, skakali, jeli, pili da adwału.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Adna kabiecina s pamiż haściej — Aksienia Suchadolec, choć chwarawitaja była, ale ad kampanii zdarowych nie adstawała ni u skokach, ni pry plaszcy.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Pozna wiarnuǔszysia damoǔ, Aksienia lahła spać. Ranicaj, kali 10-ci miesiacznaje dziciatka paczało nadta kryczeć, damahajuczysia ad matki śniedania, muż staŭ budzić Aksieniu, ale nieszta nijak nia moh jaje razszturchać; kali-ż dobra
pryhledziǔsia — pierakanaŭsia, szto jaho żonka ǔżo nawat achaładała.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Woś na druhi dzień paśla  wiasiella adbyǔsia i pachawunek maładoj, bo jeszcze tolki 26-ci hadoŭ kabieciny.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Biednaja kabiecina, ale, badaj, biadniejszaje budzie jeszcze jaje dziciatka-sirotka.
{{справа|''Piatrukoǔ M.{{gap|1.5em}}}}
&lt;section end=&quot;Babrowiczy&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Zahornaja&quot;/&gt;{{gap|1.5em}}'''Zaścien. Zahornaja,''' Minsk. hub., Barys. paw., Ziembinsk. woł. 31 maja ŭ hetym zaścienku adna dziaŭczyna chacieła atrúcicca, hłynuǔszy dobruju mierku wactowych kroplaŭ, ale na szczaście byǔ tutaka na toj raz doktar na daczy, dyk tak siak adratawaǔ jaje. A pryczyna była woś jakaja. Adzin chłapiec lubiǔsia z joj i ǔżo mielisia żanicca, ale paśla
hety samy chłapiec nieszta zakruciǔ nosam i maniŭsia cichaczom niekudy drapanuć. Dawiedaŭszysia ab hetym, dziaŭczyna i nadumałasia atrucicca.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Ale nie poszenciła i chłapcu: susiedzi aburylisia na jaho za aszukanstwo, dyj nia tolki szto nia puścili jaho uciekać, ale nawat prymusili ażanicca. Adbycca wiasielle — adbyłosia, ale jakoje dalej budzie życcio hetych maładych — chto zhadaje?..
{{справа|''Swoj.{{gap|1.5em}}}}
&lt;section end=&quot;Zahornaja&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Rukojni&quot;/&gt;{{gap|1.5em}}'''M. Rukojni,''' Wil. hub. i paw. Miasteczka nasza, jak każuć dziady, założena ǔ adnym czasie, jak i Wilnia, ale ci heta praǔda, a tak sama chto jaho zakładaŭ — niczoha napeǔna niawiedama. Wiedama tolki, szto ŭ 1545 hadu biskup Wilenski Pawał Alhmund Halszanski, zważajuczy na patrebu, załażyǔ tut kaścioł katalicki, ǔ katorym probaszczami bywali prałaty, archidyakany kapituły Wilenskaj. Hety kaścioł, jak każuć staryje, padpalili francuzy ǔ 1812 h., choczuczy spalić tam zakrystyjana, katory da ich wystraliŭ, a sam schawaŭsia ŭ kaścioł, dzie znajści jaho nie mahli, bo nieahledzilisia, jak zakrystyjan wyskaczyǔ praz druhija dźwiery i schawaǔsia u blizkich kustoch łazy.&lt;/br&gt;
&lt;section end=&quot;Rukojni&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p73sgyn4ut28s5txcwdxll40fkhwq1g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>295569</id>
      <parentid>295565</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T18:18:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>295569</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4983" sha1="p053rp5xf7rqxi52k00v7iunxgf7os4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;Szto&quot;/&gt;{{перанос канец|pad|hatoŭki}} pracoǔnikoǔ dziela zmahańnia s katalictwam na Litwie i złaszcza na Biełarusi.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Zapisałosia 55 czaławiek, miż imi jość niekolki muzykoǔ, bliska pałowy — carkoŭnyje pieŭczyje i wuczycieli carkoǔnych szkołaŭ, a reszta — papy.&lt;/br&gt;

{{gap|1.5em}}= U wilenskaj sudowaj pałacie uskoraści buduć sudzić byǔszaho mirawoha sudździu s Koǔny za rastratu kazionnych hroszaj.

{{gap|1.5em}}'''W. Małmyhi,''' Wilejsk. paw., Kuranieckaj woł. Jazep Radziwanowicz kupaǔsia u Wilji i, nia umiejuczy dobra pływać, papaǔ na hłybinu, dyk i paszoǔ biedak na dno.

{{gap|1.5em}}'''Kuraniec,''' Wil. hub., Wilejsk. paw. Ministerstwa finansoŭ zaćwiardziło ustanowu kuranieckaho tawarystwa ǔzajemnaho
kredytu.

{{gap|1.5em}}'''Hrodna.''' Akrużny sud pryhawaryŭ Łohica za tajnaje nawuczańnie i 12 haspadaroŭ z wioski Kurezenki, u katorych dzieci zbiralisia na nawuku — pa 2 rubli sztrafu s kożnaho, z zamienaj na adzin
dzień adsiedki.
{{накіравальная рыса|5em|height=1px}}
&lt;section end=&quot;Szto&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Plaszywiczy&quot;/&gt;{{c|''Piszuć da nas.|памер=180%}}
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-1.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{gap|1.5em}}'''Plaszywiczy,''' Minsk. hub. Słuck. paw. Sioleta ŭ nas atkryłasia chaŭrusnaja krama. Załażyli jaje try naszy siabruki i dziakuj Bohu idzie nia zhorsz. Woś, znaczycca, i ŭ nas paczałasia hramadzianskaja praca; kab że tolki hety paczatak dobra ǔdaŭsia, to mo-b jeszcze za szto ŭzialisia supolnymi siłami, bo raboty da hetaha ǔ nas ceły niepaczynany kut.
{{справа|''W. Tryczko.{{gap|1.5em}}}}
&lt;section end=&quot;Plaszywiczy&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Biniakoni&quot;/&gt;{{gap|1.5em}}'''St. Biniakoni,''' Wil. h. Na betaj żaleznadarożnaj stancii niejki czaławiek zabyǔsia swajho partmanetu z hraszyma na bufecie, ale służaczy pry stancii addaŭ hety partmanet żandaru, a toj, prachodziaczy usie wahony, dapytywaŭ chto zhubiǔ hroszy, ale nichto nie pryznaǔsia; i tolki na trejciej użo stancji toj czaławiek, kotory zabyǔsia hroszy, — ahledziǔsia i wiarnuŭsia da Biniakoniaŭ pa zhubu.
{{справа|''Wokabaczny.{{gap|1.5em}}}}
&lt;section end=&quot;Biniakoni&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Babrowiczy&quot;/&gt;{{gap|1.5em}}'''W. Babrowiczy,''' Wil. hub. Aszmiansk. p. 5-ho czerwienia u adnaho haspadara hetaj wioski Mirona Kułaka było wiasielle. Hulali-jak i prynależe na wiasielli: piejali, skakali, jeli, pili da adwału.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Adna kabiecina s pamiż haściej — Aksienia Suchadolec, choć chwarawitaja była, ale ad kampanii zdarowych nie adstawała ni u skokach, ni pry plaszcy.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Pozna wiarnuǔszysia damoǔ, Aksienia lahła spać. Ranicaj, kali 10-ci miesiacznaje dziciatka paczało nadta kryczeć, damahajuczysia ad matki śniedania, muż staŭ budzić Aksieniu, ale nieszta nijak nia moh jaje razszturchać; kali-ż dobra
pryhledziǔsia — pierakanaŭsia, szto jaho żonka ǔżo nawat achaładała.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Woś na druhi dzień paśla  wiasiella adbyǔsia i pachawunek maładoj, bo jeszcze tolki 26-ci hadoŭ kabieciny.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Biednaja kabiecina, ale, badaj, biadniejszaje budzie jeszcze jaje dziciatka-sirotka.
{{справа|''Piatrukoǔ M.{{gap|1.5em}}}}
&lt;section end=&quot;Babrowiczy&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Zahornaja&quot;/&gt;{{gap|1.5em}}'''Zaścien. Zahornaja,''' Minsk. hub., Barys. paw., Ziembinsk. woł. 31 maja ŭ hetym zaścienku adna dziaŭczyna chacieła atrúcicca, hłynuǔszy dobruju mierku wactowych kroplaŭ, ale na szczaście byǔ tutaka na toj raz doktar na daczy, dyk tak siak adratawaǔ jaje. A pryczyna była woś jakaja. Adzin chłapiec lubiǔsia z joj i ǔżo mielisia żanicca, ale paśla
hety samy chłapiec nieszta zakruciǔ nosam i maniŭsia cichaczom niekudy drapanuć. Dawiedaŭszysia ab hetym, dziaŭczyna i nadumałasia atrucicca.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Ale nie poszenciła i chłapcu: susiedzi aburylisia na jaho za aszukanstwo, dyj nia tolki szto nia puścili jaho uciekać, ale nawat prymusili ażanicca. Adbycca wiasielle — adbyłosia, ale jakoje dalej budzie życcio hetych maładych — chto zhadaje?..
{{справа|''Swoj.{{gap|1.5em}}}}
&lt;section end=&quot;Zahornaja&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Rukojni&quot;/&gt;{{gap|1.5em}}'''M. Rukojni,''' Wil. hub. i paw. Miasteczka nasza, jak każuć dziady, założena ǔ adnym czasie, jak i Wilnia, ale ci heta praǔda, a tak sama chto jaho zakładaŭ — niczoha napeǔna niawiedama. Wiedama tolki, szto ŭ 1545 hadu biskup Wilenski Pawał Alhmund Halszanski, zważajuczy na patrebu, załażyǔ tut kaścioł katalicki, ǔ katorym probaszczami bywali prałaty, archidyakany kapituły Wilenskaj. Hety kaścioł, jak każuć staryje, padpalili francuzy ǔ 1812 h., choczuczy spalić tam zakrystyjana, katory da ich wystraliŭ, a sam schawaŭsia ŭ kaścioł, dzie znajści jaho nie mahli, bo nieahledzilisia, jak zakrystyjan wyskaczyǔ praz druhija dźwiery i schawaǔsia u blizkich kustoch łazy.&lt;/br&gt;
&lt;section end=&quot;Rukojni&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p053rp5xf7rqxi52k00v7iunxgf7os4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biełarus. 1913. № 18.pdf/6</title>
    <ns>104</ns>
    <id>127885</id>
    <revision>
      <id>295575</id>
      <parentid>295534</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T18:28:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>295575</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5056" sha1="8fo9jp7u8cyfzgqk7fxe65art6802qd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;Rukojni&quot;/&gt;{{gap|1.5em}}Paśla pażaru nabazenstwo adbywałosia ǔ kaplicy rukonskaha dwara (ad hetaj kaplicy i ciapier iszcze astalisia kamiennyja ścieny). Ale jak siudy naznaczyli probaszczam ks. Paŭła hrafa Brzostoŭskaho, katory, buduczy bahatym panam, użo dahetul wystawiŭ kašcioł u Turhielach, dyk toj i ŭ Rukojniach swaim kosztam wymurawaŭ niwialiczki, ale piekny kaścioł (kala 1826 h.). Toj-że ks. Brzostoŭski wymurawaŭ i wializarny mahazyn, dzie bliska ŭsia wołaść ssypywała da aposznich czasaŭ, a nikatoryja „obczestwy“ i ciapier iszcze ssypajuć
swajo zapasowaje nasieńnie.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Ale ks. Brzostoŭski, prabyŭszy tolki dwa hady probaszczam u Rukojniach, pamior i tam-że jaho pachawali na świentary za wialikim aŭtaram. Biada tolki, szto pomnik, katory byŭ na jaho mahile — niechta stachlewaŭ, dyk ciapier i nimasz znaku, dzie lażyć hety zasłużony dla rukojnezykaŭ czaławiek.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}U 1866 hadu hety kaściolik zabrali i pierarabili na cerkwu, a narod katalicki musiŭ tulacca pa czużych parachwijach: to ŭ Ławaryszkach, to ŭ Tabaryszkach, to ŭ Turhielach, to ŭ Wilni.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Paśla manifestu 1905 hodu zakratalisia żwawyje rukojnczyki i, dastaŭszy pazwaleńnie, wybudawali iznoŭ choć dreŭlanuju tymczasowuju kaplicu, dy plebaniju i majuć miejscowaho probaszcza.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Drenna tolki, szto nia ŭsie słuchajuć hetaho probaszcza, ab czym świedczyć uzrost piŭnych: daŭniej była tolki adna piŭnaja i taja słaba dychała, a ciapier ich 5 i ŭsie dobra majucca. A szkada, bo treba było-b pamaleńku adkładać hroszy tyje, szto prapiwajuć, na budoŭlu nowaha murawanaho kaścioła, na katory jość użo zaćwierdzany plan. Szto-ż budzie, jak hetaja kapliczka nadhnije, dy palicja nie pazwolić u joj malicca? Ciż iznoŭ tulacca pa czużych kaściołach?&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Apracza hetaho, treba było-b u Rukojniach załażyć haspadarski hurtok i swaju supolnuju kramu, kab ni siadzieć na łasce ŭ Icki, Moŭszy, dy Szołama… Ab karyściach z haspadarskaho hurtka i hawaryć niabudu, bo ab hetym peŭna wiedajuć usie naszy ad rudamianczykoŭ,
u katorych użo kolki hadoŭ jość hetakaja supołka.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Iszcze treba było-b pastaracca, kab narodnuju szkołku ŭ Rukojniach pierarabili na 2-ch klasowuju — ministerskuju; heta było-b bolsz karystna dla naszaj maładziaży, szto tak rwiecca da praświety.
{{справа|''Padrukojnczyk.{{gap|1.5em}}}}
&lt;section end=&quot;Rukojni&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Wiestki&quot;/&gt;{{c|'''Wiestki z zahranicy.|памер=160%}}
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-1em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;center&gt;{{larger|'''Bałkany.}}&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{gap|1.5em}}Iznoŭ Bałkany — iznoŭ kroŭ…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Jeszcze tak nidaŭna chryścijanskije narody na Bałkanach, padaŭszy adzin druhomu ruku, iszli zhodna pobacz pad adnym sztandaram, kidalisia ŭ wir śmierci pad adnym okliczam: „''za naszu i waszu swabodu''“, i kali ŭreszcie kupili hety najdarażejszy klejnot dla czaławieka — swabodu, zapłaciŭszy za jaho kroŭju i żyćciom tysiaczaŭ abaroncaŭ światoj sprawy, cieszylisia ŭsie bratnije narody bałkanskich sajuźnikoŭ, szto wyzwalilisia jany z pad doǔhaj i ciażkaj apieki nad saboj — Turkaǔ.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}S taho czasu minuła usiaho tolki niekolki tydnioǔ, i woś iznoǔ ciapier na Bałkanach zahrymieli harmaty, iznoǔ paliłasia kroŭ — na hety raz — użo kroŭ bratniaja.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Bałkanskije sajuźniki paśla rasprawy s Tureczczynaj nie padzialilisia pamiz saboj, i woś ciapier użo niekolki dzion jak idzie bitwa pamiz Bałharami i Serbami, da katorych pryłuczylisia pamahać i Hreki.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Jak ni staralisia pierad hetym niekatoryje hasudarstwy pahadzić Bałkanskich sajuźnikoǔ — niczoha nie pamahło.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Szto z hetaho wyjdzie — pakul szto zhadać trudna, bo, jak heta zaǔsiody bywaje, ǔ pierszych wiestkach, praǔdy trudna daszukacca, ale adno tolki można skazać, szto nia tolki nad Bałkanami, ale i nad usioj Eŭropaj iznoŭ zaciahnuła chmarami…
{{накіравальная рыса|5em|height=1px}}
&lt;section end=&quot;Wiestki&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Nasza&quot;/&gt;{{c|'''Nasza haspadarka.|памер=160%}}
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-1.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{gap|1.5em}}Ważnaja rabota tolki zaŭczasu dobra abdumanaja dobra i udajecca, bo, jak kazuć sprawiadliwa, nie tady sabak karmić, jak na palawańnie iści. Hetaho abdumywańnia, hetaj razwahi nidzie badaj stolki nia treba, jak ŭ haspadarcy.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Haspadaru prychodzicca nia tolki wybirać miejsce dzie szto siejać sioleta, ale treba jeszcze napierad pastanowić, szto na hetym samym miejscy budzie na druhi hod, dyj na treci; i to jeszcze taki rasparadak patrebny ŭ tej haspadarcy, kali wiadziem jaje staraświeckim sposabam — trochpaloŭkaj. Ale aposznimi czasami hety zwyczaj użo wywodzicca i pajszła nowaja moda: pierekanalisia ludzi
&lt;section end=&quot;Nasza&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8fo9jp7u8cyfzgqk7fxe65art6802qd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biełarus. 1913. № 18.pdf/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>127886</id>
    <revision>
      <id>295578</id>
      <parentid>295536</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T18:32:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>295578</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5024" sha1="m0iwmiwx0brum90gf75m8mmxj8b8i1x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;Nasza&quot;/&gt;na praktyce, szto szmat wyhadniej i karyśniej, kali padzialić swajo pole na bolsz paletkoǔ. Z daŭniejszych troch — robiać ciapier 4, 5, 6, 8, 10, 12 a nawat i bolsz paletkoǔ.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Pierszaja karyść z hetkaj haspadarki ǔžo taja, szto kali pry daŭniejszaj trochpaloŭcy — trećciaja czaść ziamli walałasia pad paparam — była hulaszczaja, bo niczym nie zasiewałasia, dyk i karyści dawać nie mahła; a szto ciahałasia tam haładajuczy skacina, chiba paciecha z hetaho była niewialikaja. Pry haspadarce-że mnohapolnaj usia ziemla idzie pad pasiewy, dyj pry hetym wiadziecca taki paradak, szto hod za hodam praz daŭżejszy czas raśliny źmieniajucca t. j. czaradujucca pamiz saboj, dyk i ǔradżai bywajuć lepszyje, bo wiadomaje recz, szto kożnaja admiennaja raślina wyciahiwaje z ziamli inszy dla siabie pażytak i hetkim paradkam adna druhoj nie piereszkadzaje t. j. nie wyciahiwaje prymieram sioletniaja raślina tych pażyǔnych sokaŭ z ziamli, katoryje patrebny buduć k nalećciu dla druboi raśliny. Woś heta i zawiecca pładaźmienam.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Pładaźmieny bywajuć roznyje i katory s pamiż ich lepszy — nikoli skazać nielha, bo usio zależna, ad miejscowych warunkaŭ: kolki jość ziamli, jakaja ziemla, ci szmat sienakosaǔ, ci daloka ad horadu, na szto najlepszy zbyt i t. d. i t. d.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Dyk tolki dobra wiedajuczy ǔsie hetyje warunki, można paraić jaki wyhadniej zawieści ŭ siabie pładaźmien. Adno tolki można skazać: pa usich lepszych ciapierasznich haspadarkach zaraklisia
daǔniejszaj trochpaloŭki i skroś pazawodzili ǔ siabie pładaźmieny, dyk sama praktyka pakazywaje, szto hetki sposab dobry karysny, a znaczycca i druhim treba za heta bracca.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Jak pierajści s trochpaloŭki na pładaźmień, najlepsz paraicca u bliżejszaho praktycznaho susiada, katory zawioŭ użo hetkije paradki ǔ siabie, abo źwiarnucca z zapytańniam da haspadarskaj hazety,
apisywajuczy ǔsie swaje miejscowyje warunki.
{{справа|''Lu—k.{{gap|1.5em}}}}
{{накіравальная рыса|5em|height=1px}}
&lt;section end=&quot;Nasza&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Usiaczyna&quot;/&gt;{{c|'''USIACZYNA.|памер=160%}}
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;center&gt;'''Fabrycznaje miasa.&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{gap|1.5em}}Belhiski doktar — Effront prydumaŭ rabić fabrycznaje miasa jaławiczynu, baraninu, cielacinu, i świninu. Wyrablaje jon heta miasa z roznych raślinaŭ sposabam wiadomym tolki jamu adnamu. Jak wyhladaje hetkaje miasa — hazety nia piszuć: mo jak hałki jakija, katoryja pryjdziecca nam s czasam hłytać, mo paraszki takije, — tolki pawiedamlajuć, szto heta fabrycznaje miasa maie pażyŭnaść i smak nastajaszczaho miasa, a szmat taniej budzie kasztawać, dy i zdarawiejszaje manicca jano być.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}U niekatorych szpitalach Belhji ŭżo prabawali karmić chworych nowym miasam i daktary pryznali hetu nowaju jadu dobraj i karystnaj.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Mo‘ heta i praŭda, bo czaho rozum ludzki wydumać nia może? Ale, czym pasypać blin niejkim tam fabrycznym paraszkom, czy nia lepiej, badaj, akunuć jaho ŭ wieraszczaku, jak wir…

&lt;center&gt;'''Nowy sposab wyrabotki ziamli.&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{gap|1.5em}}Niejki doktar Herbert Durhan — u Anhlii — prydumaŭ nowy sposab uzruszywać na wialikuju hłybiniu ziamlu tam, dzie heta, razumiejecca, patrebna (prymieram pad aharodninu).&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Braŭ jon niewialikije nabojczyki z dynamitam (dahetul dynamit najbolsz używali da bombaŭ), i zasadżywaŭ ich bolsz, jak na arszyn u ziamlu. Uzrywajuczysia, dynamit nia tolki drobna raskryszywaŭ ziamlu nad saboj ale na ładny kawałak jeszcze uzruszywaŭ jaje u hłyb i ŭ wokał siabie.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Hetkim paradkam, zakładajuczy dynamitowyje naboi, szto raz dalej i dalej, anhlijec toj pachwalajecca, szto jon praz 2 hadziny wyrabiŭ lepiej i bolsz ziamli, czym heta zrabili-b ludzkija ruki praz dwa tydni.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Koszt hetaj nowaj wyrabotki ziamli, bytcam, niewialiki.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Ale, kali anhlijec wydumaŭ prytasawać dla karyści chlebarobaŭ dynamit, katory dahetul byŭ używany na zhubu ludziej, to adnaczaśnie niejki francuzki prafesar — D’Arsonwal, kab-tki ludzi mieli czym zabaŭlacca, prydumaŭ jeszcze lepszuju niejkuju baŭtuchy — mieszaninu, katoraja maje siłu — impet u dziesiać razoú silniejszy, czym dynamit.
{{накіравальная рыса|5em|height=1px}}
&lt;section end=&quot;Usiaczyna&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Zahadki&quot;/&gt;&lt;center&gt;{{larger|'''ZAHADKI.}}&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{gap|1.5em}}37) Pa sałomie idzieć — nie traszczyć, pa wadzie biażyć — nia tonie?&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}38) Pryjdzie wosień — kupim łosia: miasa pajadziom, skuru pradadziom?&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}39) Poŭna boczka wina, a zamoczka nima?&lt;/br&gt;
&lt;section end=&quot;Zahadki&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m0iwmiwx0brum90gf75m8mmxj8b8i1x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biełarus. 1913. № 18.pdf/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>127887</id>
    <revision>
      <id>295544</id>
      <parentid>295537</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T14:15:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Праблематычная */</comment>
      <origin>295544</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2761" sha1="sivxbid3awl5ngwq5y2jei95rmcjcwa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;center&gt;'''Razhadki buduć u № 19.&lt;/center&gt;

{{gap|1.5em}}Razhadki z № 17: 34) Daroha kala akna; 35) dajnica z ruczkaj: 36) ława.
{{накіравальная рыса|5em|height=1px}}

&lt;center&gt;{{larger|'''ŻARTY i PRYKAZKI.&lt;/center&gt;
{{block center/s}}
{{***3||70%|15|перад=0em|пасля=0em}}
{{block center/e}}
{{gap|1.5em}}Jazyki czeszuć, pakul siabie nacieszuć.
{{block center/s}}
{{***3||70%|15|перад=0em|пасля=0em}}
{{block center/e}}
{{gap|1.5em}}Za durnoj haławoj — naham niespakoj.

&lt;center&gt;'''I to praǔda.&lt;/center&gt;

{{gap|1.5em}}'''Swaćcia:'' I czaho ty, Maryla, kazyryszsia? Jakuju dajesz Wasilu hańbu?

{{gap|1.5em}}''Maryla:'' Kali ŭ jaho nohi nadta karotkija…

{{gap|1.5em}}''Swaćcia:'' Woś jeszcze szto wydumała!Jakija-ż jany karotkija, kali ziamlu imi dastaje.

&lt;center&gt;'''Dbałaja.&lt;/center&gt;

{{gap|1.5em}}— Ci dobra-ż tabie, synku, było u haścioch u ciotki?&lt;br&gt;
{{gap|1.5em}}— O — joj, mamaczka, czamu nie! Ciotka takaja dobraja, takaja dbałaja! Jak tolki hlanie na mianie, zara i pytaje: a ci nie para tabie, dzietki, da matki waroczacca?

{{c|''Swaja poczta.|памер=180%}}

{{gap|1.5em}}'''Kazimirowo. I. Sz–tu.''' Pieradrukowywać wiestki z inszych hazetaŭ, padpisywajuczy proźwiszcze taho karespandenta, jakim jon padpisaŭsia u liście da druhoj
redakcii — my nia możem. Kaliż redakcija karystaje s karespandencil druhich hazetaŭ, to pawinna (choć i nia ŭsie tak robiać) uspamianać z jakoj hazety pieradrukowywajecca taja, ci inszaja karespandencija.

{{gap|1.5em}}'''Wałożyn. Ło–szu.''' Probnyje numery studentu B. pasłali.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Za adnej 2 kap. markaj bolsz troch numeroŭ poczta nie prapuszczaje; inaksz pryszłosia-b dopłaczywać.

{{gap|1.5em}}'''Kansk (Sybir). S. Dy–lu.''' Numery, a katorych Wy uspaminajecie, wysyłajem razam z aposznim.

{|style=&quot;margin:auto;&quot;
|colspan=&quot;2&quot;' style=&quot;border-style: solid; border-width: 2px 0px 2px 0&quot; |
|-
|style=&quot;font-size:180%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: -0.2px;&quot; |Małady intelihentny biełarus,
|&lt;center&gt;dobra&lt;/br&gt;może&lt;/center&gt;
|}
wieści ra-
chunki; piekna pisze pa polsku i rasiejsku
Szukaje służby
może astacca ŭ kantory, abo ů jakim
składzie za prykaszczyka.
Kopii świadectwau i adres u redakcii hazety „BIELARUS“.

Nie kuplajcie sztuczny nawoz (paraszok, popiel) aby dzie pa kramkach,
a kuplajcie tam, dzie pradajuć najtaniej dobry tawar.
Uskladzie Wilenskah Tawarystwa Sielska Hagpadarki
Wilnia, Zawalnaja wulica № 9.
Tam-że można kuplać usiakuju haspadarskuju pryładu.
Usim chto zachocze, wysyłajecca cennik.
Wypisywajcie chaurusna
-
cełymi wahonami
tady abydziecca wielmi tanna.
Redaktar
-
wydawiec A. Byczkouski.
Drukarnia. „Znicz&quot; WilniaSto-Ja ńska 19.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sivxbid3awl5ngwq5y2jei95rmcjcwa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>295545</id>
      <parentid>295544</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T14:25:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>295545</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3265" sha1="ccdxq1wnb9n82rrqjmuuidg5iddxkjp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;center&gt;'''Razhadki buduć u № 19.&lt;/center&gt;

{{gap|1.5em}}Razhadki z № 17: 34) Daroha kala akna; 35) dajnica z ruczkaj: 36) ława.
{{накіравальная рыса|5em|height=1px}}

&lt;center&gt;{{larger|'''ŻARTY i PRYKAZKI.}}&lt;/center&gt;
{{block center/s}}
{{***3||70%|15|перад=0em|пасля=0em}}
{{block center/e}}
{{gap|1.5em}}Jazyki czeszuć, pakul siabie nacieszuć.
{{block center/s}}
{{***3||70%|15|перад=0em|пасля=0em}}
{{block center/e}}
{{gap|1.5em}}Za durnoj haławoj — naham niespakoj.

&lt;center&gt;'''I to praǔda.&lt;/center&gt;

{{gap|1.5em}}'''Swaćcia:'' I czaho ty, Maryla, kazyryszsia? Jakuju dajesz Wasilu hańbu?

{{gap|1.5em}}''Maryla:'' Kali ŭ jaho nohi nadta karotkija…

{{gap|1.5em}}''Swaćcia:'' Woś jeszcze szto wydumała!Jakija-ż jany karotkija, kali ziamlu imi dastaje.

&lt;center&gt;'''Dbałaja.&lt;/center&gt;

{{gap|1.5em}}— Ci dobra-ż tabie, synku, było u haścioch u ciotki?&lt;br&gt;
{{gap|1.5em}}— O — joj, mamaczka, czamu nie! Ciotka takaja dobraja, takaja dbałaja! Jak tolki hlanie na mianie, zara i pytaje: a ci nie para tabie, dzietki, da matki waroczacca?

{{c|''Swaja poczta.|памер=180%}}

{{gap|1.5em}}'''Kazimirowo. I. Sz–tu.''' Pieradrukowywać wiestki z inszych hazetaŭ, padpisywajuczy proźwiszcze taho karespandenta, jakim jon padpisaŭsia u liście da druhoj
redakcii — my nia możem. Kaliż redakcija karystaje s karespandencil druhich hazetaŭ, to pawinna (choć i nia ŭsie tak robiać) uspamianać z jakoj hazety pieradrukowywajecca taja, ci inszaja karespandencija.

{{gap|1.5em}}'''Wałożyn. Ło–szu.''' Probnyje numery studentu B. pasłali.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Za adnej 2 kap. markaj bolsz troch numeroŭ poczta nie prapuszczaje; inaksz pryszłosia-b dopłaczywać.

{{gap|1.5em}}'''Kansk (Sybir). S. Dy–lu.''' Numery, a katorych Wy uspaminajecie, wysyłajem razam z aposznim.

{|style=&quot;margin:auto; width:23.5em&quot;
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 2px 0px 2px 0&quot; |
|-
|style=&quot;font-size:180%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: -0.2px;&quot; |Małady intelihentny biełarus,
|&lt;center&gt;dobra&lt;/br&gt;może&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;; |&lt;center&gt;wieści rachunki; piekna pisze pa polsku i rasiejsku&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;font-size:160%;&quot; |&lt;center&gt;'''Szukaje służby&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;; |&lt;center&gt;może astacca ŭ kantory, abo ǔ jakim składzie za prykaszczyka.&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;; |&lt;center&gt;'''Kopii świadectwaǔ i adres u redakcii hazety „BIEŁARUS“.&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 2px 0px 2px 0&quot; |
|}
Nie kuplajcie sztuczny nawoz (paraszok, popiel) aby dzie pa kramkach,
a kuplajcie tam, dzie pradajuć najtaniej dobry tawar.
Uskladzie Wilenskah Tawarystwa Sielska Hagpadarki
Wilnia, Zawalnaja wulica № 9.
Tam-że można kuplać usiakuju haspadarskuju pryładu.
Usim chto zachocze, wysyłajecca cennik.
Wypisywajcie chaurusna
-
cełymi wahonami
tady abydziecca wielmi tanna.
&lt;section begin=&quot;Рэдактар&quot;/&gt;{{накіравальная рыса|35em|height=1px}}&lt;center&gt;{{fine|Redaktar — wydawiec '''A. Byczkoǔski.}}&lt;/center&gt;
{{накіравальная рыса|35em|height=1px}}
&lt;center&gt;{{smaller|Drukarnia. „Znicz“ Wilnia Śto-Jańska 19.}}&lt;/center&gt;
&lt;section end=&quot;Рэдактар&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ccdxq1wnb9n82rrqjmuuidg5iddxkjp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>295546</id>
      <parentid>295545</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T14:39:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>295546</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3599" sha1="f55eh5zuxpq7wjq7ud85yy6ljp2k2qp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;center&gt;'''Razhadki buduć u № 19.&lt;/center&gt;

{{gap|1.5em}}Razhadki z № 17: 34) Daroha kala akna; 35) dajnica z ruczkaj: 36) ława.
{{накіравальная рыса|5em|height=1px}}

&lt;center&gt;{{larger|'''ŻARTY i PRYKAZKI.}}&lt;/center&gt;
{{block center/s}}
{{***3||70%|15|перад=0em|пасля=0em}}
{{block center/e}}
{{gap|1.5em}}Jazyki czeszuć, pakul siabie nacieszuć.
{{block center/s}}
{{***3||70%|15|перад=0em|пасля=0em}}
{{block center/e}}
{{gap|1.5em}}Za durnoj haławoj — naham niespakoj.

&lt;center&gt;'''I to praǔda.&lt;/center&gt;

{{gap|1.5em}}'''Swaćcia:'' I czaho ty, Maryla, kazyryszsia? Jakuju dajesz Wasilu hańbu?

{{gap|1.5em}}''Maryla:'' Kali ŭ jaho nohi nadta karotkija…

{{gap|1.5em}}''Swaćcia:'' Woś jeszcze szto wydumała!Jakija-ż jany karotkija, kali ziamlu imi dastaje.

&lt;center&gt;'''Dbałaja.&lt;/center&gt;

{{gap|1.5em}}— Ci dobra-ż tabie, synku, było u haścioch u ciotki?&lt;br&gt;
{{gap|1.5em}}— O — joj, mamaczka, czamu nie! Ciotka takaja dobraja, takaja dbałaja! Jak tolki hlanie na mianie, zara i pytaje: a ci nie para tabie, dzietki, da matki waroczacca?

{{c|''Swaja poczta.|памер=180%}}

{{gap|1.5em}}'''Kazimirowo. I. Sz–tu.''' Pieradrukowywać wiestki z inszych hazetaŭ, padpisywajuczy proźwiszcze taho karespandenta, jakim jon padpisaŭsia u liście da druhoj
redakcii — my nia możem. Kaliż redakcija karystaje s karespandencil druhich hazetaŭ, to pawinna (choć i nia ŭsie tak robiać) uspamianać z jakoj hazety pieradrukowywajecca taja, ci inszaja karespandencija.

{{gap|1.5em}}'''Wałożyn. Ło–szu.''' Probnyje numery studentu B. pasłali.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Za adnej 2 kap. markaj bolsz troch numeroŭ poczta nie prapuszczaje; inaksz pryszłosia-b dopłaczywać.

{{gap|1.5em}}'''Kansk (Sybir). S. Dy–lu.''' Numery, a katorych Wy uspaminajecie, wysyłajem razam z aposznim.

{|style=&quot;margin:auto; width:23.5em&quot;
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 2px 0px 2px 0&quot; |
|-
|style=&quot;font-size:180%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: -0.2px;&quot; |Małady intelihentny biełarus,
|&lt;center&gt;dobra&lt;/br&gt;może&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;; |&lt;center&gt;wieści rachunki; piekna pisze pa polsku i rasiejsku&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;font-size:160%;&quot; |&lt;center&gt;'''Szukaje służby&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;; |&lt;center&gt;może astacca ŭ kantory, abo ǔ jakim składzie za prykaszczyka.&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;; |&lt;center&gt;'''Kopii świadectwaǔ i adres u redakcii hazety „BIEŁARUS“.&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 2px 0px 2px 0&quot; |
|}

{|style=&quot;margin:auto; margin-top:1em; width:35em; border-left:solid 10px gray;border-right:solid 10px gray;border-top:solid 10px gray;border-bottom:solid 10px gray;&quot;
|&lt;center&gt;Nie kuplajcie sztuczny nawoz (paraszok, popieł) aby dzie pa kramkach, a kuplajcie tam, dzie pradajuć najtaniej dobry tawar.
|-
|style=&quot;font-size:160%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: -0.2px;&quot; |&lt;center&gt;U składzie Wilenskaho Tawarystwa Sielskaj Haspadarki&lt;/center&gt;
|-
|&lt;center&gt;'''Wilnia, Zawalnaja wulica № 9.&lt;/center&gt;
|-
|&lt;center&gt;Tam-że można kuplać usiakuju haspadarskuju pryładu.&lt;/center&gt;
|}
Usim chto zachocze, wysyłajecca cennik.
Wypisywajcie chaurusna
-
cełymi wahonami
tady abydziecca wielmi tanna.
&lt;section begin=&quot;Рэдактар&quot;/&gt;{{накіравальная рыса|35em|height=1px}}&lt;center&gt;{{fine|Redaktar — wydawiec '''A. Byczkoǔski.}}&lt;/center&gt;
{{накіравальная рыса|35em|height=1px}}
&lt;center&gt;{{smaller|Drukarnia. „Znicz“ Wilnia Śto-Jańska 19.}}&lt;/center&gt;
&lt;section end=&quot;Рэдактар&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f55eh5zuxpq7wjq7ud85yy6ljp2k2qp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>295547</id>
      <parentid>295546</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T14:57:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>295547</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4039" sha1="tu5kc3mskcyadp392qre2vsvabzzded" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;center&gt;'''Razhadki buduć u № 19.&lt;/center&gt;

{{gap|1.5em}}Razhadki z № 17: 34) Daroha kala akna; 35) dajnica z ruczkaj: 36) ława.
{{накіравальная рыса|5em|height=1px}}

&lt;center&gt;{{larger|'''ŻARTY i PRYKAZKI.}}&lt;/center&gt;
{{block center/s}}
{{***3||70%|15|перад=0em|пасля=0em}}
{{block center/e}}
{{gap|1.5em}}Jazyki czeszuć, pakul siabie nacieszuć.
{{block center/s}}
{{***3||70%|15|перад=0em|пасля=0em}}
{{block center/e}}
{{gap|1.5em}}Za durnoj haławoj — naham niespakoj.

&lt;center&gt;'''I to praǔda.&lt;/center&gt;

{{gap|1.5em}}'''Swaćcia:'' I czaho ty, Maryla, kazyryszsia? Jakuju dajesz Wasilu hańbu?

{{gap|1.5em}}''Maryla:'' Kali ŭ jaho nohi nadta karotkija…

{{gap|1.5em}}''Swaćcia:'' Woś jeszcze szto wydumała!Jakija-ż jany karotkija, kali ziamlu imi dastaje.

&lt;center&gt;'''Dbałaja.&lt;/center&gt;

{{gap|1.5em}}— Ci dobra-ż tabie, synku, było u haścioch u ciotki?&lt;br&gt;
{{gap|1.5em}}— O — joj, mamaczka, czamu nie! Ciotka takaja dobraja, takaja dbałaja! Jak tolki hlanie na mianie, zara i pytaje: a ci nie para tabie, dzietki, da matki waroczacca?

{{c|''Swaja poczta.|памер=180%}}

{{gap|1.5em}}'''Kazimirowo. I. Sz–tu.''' Pieradrukowywać wiestki z inszych hazetaŭ, padpisywajuczy proźwiszcze taho karespandenta, jakim jon padpisaŭsia u liście da druhoj
redakcii — my nia możem. Kaliż redakcija karystaje s karespandencil druhich hazetaŭ, to pawinna (choć i nia ŭsie tak robiać) uspamianać z jakoj hazety pieradrukowywajecca taja, ci inszaja karespandencija.

{{gap|1.5em}}'''Wałożyn. Ło–szu.''' Probnyje numery studentu B. pasłali.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Za adnej 2 kap. markaj bolsz troch numeroŭ poczta nie prapuszczaje; inaksz pryszłosia-b dopłaczywać.

{{gap|1.5em}}'''Kansk (Sybir). S. Dy–lu.''' Numery, a katorych Wy uspaminajecie, wysyłajem razam z aposznim.

{|style=&quot;margin:auto; width:23.5em&quot;
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 2px 0px 2px 0&quot; |
|-
|style=&quot;font-size:180%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: -0.2px;&quot; |Małady intelihentny biełarus,
|&lt;center&gt;dobra&lt;/br&gt;może&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;; |&lt;center&gt;wieści rachunki; piekna pisze pa polsku i rasiejsku&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;font-size:160%;&quot; |&lt;center&gt;'''Szukaje służby&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;; |&lt;center&gt;może astacca ŭ kantory, abo ǔ jakim składzie za prykaszczyka.&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;; |&lt;center&gt;'''Kopii świadectwaǔ i adres u redakcii hazety „BIEŁARUS“.&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 2px 0px 2px 0&quot; |
|}

{|style=&quot;margin:auto; margin-top:1em; margin-bottom:1em; width:35em; border-left:solid 10px gray;border-right:solid 10px gray;border-top:solid 10px gray;border-bottom:solid 10px gray;&quot;
|colspan=&quot;3&quot;; style=&quot;padding-top:1em;&quot; |&lt;center&gt;Nie kuplajcie sztuczny nawoz (paraszok, popieł) aby dzie pa kramkach, a kuplajcie tam, dzie pradajuć najtaniej dobry tawar.
|-
|colspan=&quot;3&quot;; style=&quot;font-size:155%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: -0.2px;&quot; |&lt;center&gt;U składzie Wilenskaho Tawarystwa Sielskaj Haspadarki&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;3&quot; |&lt;center&gt;'''Wilnia, Zawalnaja wulica № 9.&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;3&quot; |&lt;center&gt;Tam-że można kuplać usiakuju haspadarskuju pryładu.&lt;/center&gt;
|-
|{{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}{{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}
|&lt;center&gt;{{fine|'''Usim chto zachocze, wysyłajecca cennik.}}&lt;/center&gt;
|{{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}{{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}
|-
|colspan=&quot;3&quot; style=&quot;padding-bottom:1em&quot; |&lt;center&gt;{{larger|'''Wypisywajcie chaǔrusna — cełymi wahonami&lt;/br&gt;tady abydziecca wielmi tanna.}}&lt;/center&gt;
|}
&lt;section begin=&quot;Рэдактар&quot;/&gt;{{накіравальная рыса|35em|height=1px}}&lt;center&gt;{{fine|Redaktar — wydawiec '''A. Byczkoǔski.}}&lt;/center&gt;
{{накіравальная рыса|35em|height=1px}}
&lt;center&gt;{{smaller|Drukarnia. „Znicz“ Wilnia Śto-Jańska 19.}}&lt;/center&gt;
&lt;section end=&quot;Рэдактар&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tu5kc3mskcyadp392qre2vsvabzzded</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>295548</id>
      <parentid>295547</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T15:04:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не вычытаная */</comment>
      <origin>295548</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4378" sha1="eif1ubn5oreykk4ldz0w0cmx9gdxaq5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;center&gt;'''Razhadki buduć u № 19.&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{gap|1.5em}}Razhadki z № 17: 34) Daroha kala akna; 35) dajnica z ruczkaj: 36) ława.
{{накіравальная рыса|5em|height=1px}}

&lt;center&gt;{{larger|'''ŻARTY i PRYKAZKI.}}&lt;/center&gt;
{{block center/s}}
{{***3||70%|15|перад=0em|пасля=0em}}
{{block center/e}}
{{gap|1.5em}}Jazyki czeszuć, pakul siabie nacieszuć.
{{block center/s}}
{{***3||70%|15|перад=0em|пасля=0em}}
{{block center/e}}
{{gap|1.5em}}Za durnoj haławoj — naham niespakoj.

&lt;center&gt;'''I to praǔda.&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{gap|1.5em}}'''Swaćcia:'' I czaho ty, Maryla, kazyryszsia? Jakuju dajesz Wasilu hańbu?

{{gap|1.5em}}''Maryla:'' Kali ŭ jaho nohi nadta karotkija…

{{gap|1.5em}}''Swaćcia:'' Woś jeszcze szto wydumała!Jakija-ż jany karotkija, kali ziamlu imi dastaje.

&lt;center&gt;'''Dbałaja.&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{gap|1.5em}}— Ci dobra-ż tabie, synku, było u haścioch u ciotki?&lt;br&gt;
{{gap|1.5em}}— O — joj, mamaczka, czamu nie! Ciotka takaja dobraja, takaja dbałaja! Jak tolki hlanie na mianie, zara i pytaje: a ci nie para tabie, dzietki, da matki waroczacca?

{{c|''Swaja poczta.|памер=180%}}
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-1.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{gap|1.5em}}'''Kazimirowo. I. Sz–tu.''' Pieradrukowywać wiestki z inszych hazetaŭ, padpisywajuczy proźwiszcze taho karespandenta, jakim jon padpisaŭsia u liście da druhoj
redakcii — my nia możem. Kaliż redakcija karystaje s karespandencil druhich hazetaŭ, to pawinna (choć i nia ŭsie tak robiać) uspamianać z jakoj hazety pieradrukowywajecca taja, ci inszaja karespandencija.

{{gap|1.5em}}'''Wałożyn. Ło–szu.''' Probnyje numery studentu B. pasłali.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Za adnej 2 kap. markaj bolsz troch numeroŭ poczta nie prapuszczaje; inaksz pryszłosia-b dopłaczywać.

{{gap|1.5em}}'''Kansk (Sybir). S. Dy–lu.''' Numery, a katorych Wy uspaminajecie, wysyłajem razam z aposznim.

{|style=&quot;margin:auto; width:23.5em&quot;
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 2px 0px 2px 0&quot; |
|-
|style=&quot;font-size:180%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: -0.2px;&quot; |Małady intelihentny biełarus,
|&lt;center&gt;dobra&lt;/br&gt;może&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;; |&lt;center&gt;wieści rachunki; piekna pisze pa polsku i rasiejsku&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;font-size:160%;&quot; |&lt;center&gt;'''Szukaje służby&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;; |&lt;center&gt;może astacca ŭ kantory, abo ǔ jakim składzie za prykaszczyka.&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;; |&lt;center&gt;'''Kopii świadectwaǔ i adres u redakcii hazety „BIEŁARUS“.&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 2px 0px 2px 0&quot; |
|}

{|style=&quot;margin:auto; margin-top:1em; margin-bottom:1em; width:35em; border-left:solid 10px gray;border-right:solid 10px gray;border-top:solid 10px gray;border-bottom:solid 10px gray;&quot;
|colspan=&quot;3&quot;; style=&quot;padding-top:1em;&quot; |&lt;center&gt;Nie kuplajcie sztuczny nawoz (paraszok, popieł) aby dzie pa kramkach, a kuplajcie tam, dzie pradajuć najtaniej dobry tawar.
|-
|colspan=&quot;3&quot;; style=&quot;font-size:156%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: -0.1px;&quot; |&lt;center&gt;U{{gap|0.2em}}składzie{{gap|0.2em}}Wilenskaho{{gap|0.2em}}Tawarystwa{{gap|0.2em}}Sielskaj{{gap|0.2em}}Haspadarki&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;3&quot; |&lt;center&gt;'''Wilnia, Zawalnaja wulica № 9.&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;3&quot; |&lt;center&gt;Tam-że można kuplać usiakuju haspadarskuju pryładu.&lt;/center&gt;
|-
|{{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}{{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}
|&lt;center&gt;'''Usim{{gap|0.2em}}chto{{gap|0.2em}}zachocze,{{gap|0.2em}}wysyłajecca{{gap|0.2em}}cennik.&lt;/center&gt;
|{{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}{{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}
|-
|colspan=&quot;3&quot; style=&quot;padding-bottom:1em&quot; |&lt;center&gt;{{larger|'''Wypisywajcie chaǔrusna — cełymi wahonami&lt;/br&gt;tady abydziecca wielmi tanna.}}&lt;/center&gt;
|}
&lt;section begin=&quot;Рэдактар&quot;/&gt;{{накіравальная рыса|35em|height=1px}}&lt;center&gt;{{fine|Redaktar — wydawiec '''A. Byczkoǔski.}}&lt;/center&gt;
{{накіравальная рыса|35em|height=1px}}
&lt;center&gt;{{smaller|Drukarnia. „Znicz“ Wilnia Śto-Jańska 19.}}&lt;/center&gt;
&lt;section end=&quot;Рэдактар&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eif1ubn5oreykk4ldz0w0cmx9gdxaq5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>295549</id>
      <parentid>295548</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T15:06:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>295549</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4377" sha1="hsotf4gbf7x29ql86p6ruzv4lrlyb2p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;center&gt;'''Razhadki buduć u № 19.&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{gap|1.5em}}Razhadki z № 17: 34) Daroha kala akna; 35) dajnica z ruczkaj: 36) ława.
{{накіравальная рыса|5em|height=1px}}

&lt;center&gt;{{larger|'''ŻARTY i PRYKAZKI.}}&lt;/center&gt;
{{block center/s}}
{{***3||70%|15|перад=0em|пасля=0em}}
{{block center/e}}
{{gap|1.5em}}Jazyki czeszuć, pakul siabie nacieszuć.
{{block center/s}}
{{***3||70%|15|перад=0em|пасля=0em}}
{{block center/e}}
{{gap|1.5em}}Za durnoj haławoj — naham niespakoj.

&lt;center&gt;'''I to praǔda.&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{gap|1.5em}}''Swaćcia:'' I czaho ty, Maryla, kazyryszsia? Jakuju dajesz Wasilu hańbu?

{{gap|1.5em}}''Maryla:'' Kali ŭ jaho nohi nadta karotkija…

{{gap|1.5em}}''Swaćcia:'' Woś jeszcze szto wydumała!Jakija-ż jany karotkija, kali ziamlu imi dastaje.

&lt;center&gt;'''Dbałaja.&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{gap|1.5em}}— Ci dobra-ż tabie, synku, było u haścioch u ciotki?&lt;br&gt;
{{gap|1.5em}}— O — joj, mamaczka, czamu nie! Ciotka takaja dobraja, takaja dbałaja! Jak tolki hlanie na mianie, zara i pytaje: a ci nie para tabie, dzietki, da matki waroczacca?

{{c|''Swaja poczta.|памер=180%}}
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-1.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{gap|1.5em}}'''Kazimirowo. I. Sz–tu.''' Pieradrukowywać wiestki z inszych hazetaŭ, padpisywajuczy proźwiszcze taho karespandenta, jakim jon padpisaŭsia u liście da druhoj
redakcii — my nia możem. Kaliż redakcija karystaje s karespandencil druhich hazetaŭ, to pawinna (choć i nia ŭsie tak robiać) uspamianać z jakoj hazety pieradrukowywajecca taja, ci inszaja karespandencija.

{{gap|1.5em}}'''Wałożyn. Ło–szu.''' Probnyje numery studentu B. pasłali.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Za adnej 2 kap. markaj bolsz troch numeroŭ poczta nie prapuszczaje; inaksz pryszłosia-b dopłaczywać.

{{gap|1.5em}}'''Kansk (Sybir). S. Dy–lu.''' Numery, a katorych Wy uspaminajecie, wysyłajem razam z aposznim.

{|style=&quot;margin:auto; width:23.5em&quot;
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 2px 0px 2px 0&quot; |
|-
|style=&quot;font-size:180%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: -0.2px;&quot; |Małady intelihentny biełarus,
|&lt;center&gt;dobra&lt;/br&gt;może&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;; |&lt;center&gt;wieści rachunki; piekna pisze pa polsku i rasiejsku&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;font-size:160%;&quot; |&lt;center&gt;'''Szukaje służby&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;; |&lt;center&gt;może astacca ŭ kantory, abo ǔ jakim składzie za prykaszczyka.&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;; |&lt;center&gt;'''Kopii świadectwaǔ i adres u redakcii hazety „BIEŁARUS“.&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 2px 0px 2px 0&quot; |
|}

{|style=&quot;margin:auto; margin-top:1em; margin-bottom:1em; width:35em; border-left:solid 10px gray;border-right:solid 10px gray;border-top:solid 10px gray;border-bottom:solid 10px gray;&quot;
|colspan=&quot;3&quot;; style=&quot;padding-top:1em;&quot; |&lt;center&gt;Nie kuplajcie sztuczny nawoz (paraszok, popieł) aby dzie pa kramkach, a kuplajcie tam, dzie pradajuć najtaniej dobry tawar.
|-
|colspan=&quot;3&quot;; style=&quot;font-size:156%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: -0.1px;&quot; |&lt;center&gt;U{{gap|0.2em}}składzie{{gap|0.2em}}Wilenskaho{{gap|0.2em}}Tawarystwa{{gap|0.2em}}Sielskaj{{gap|0.2em}}Haspadarki&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;3&quot; |&lt;center&gt;'''Wilnia, Zawalnaja wulica № 9.&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;3&quot; |&lt;center&gt;Tam-że można kuplać usiakuju haspadarskuju pryładu.&lt;/center&gt;
|-
|{{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}{{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}
|&lt;center&gt;'''Usim{{gap|0.2em}}chto{{gap|0.2em}}zachocze,{{gap|0.2em}}wysyłajecca{{gap|0.2em}}cennik.&lt;/center&gt;
|{{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}{{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}
|-
|colspan=&quot;3&quot; style=&quot;padding-bottom:1em&quot; |&lt;center&gt;{{larger|'''Wypisywajcie chaǔrusna — cełymi wahonami&lt;/br&gt;tady abydziecca wielmi tanna.}}&lt;/center&gt;
|}
&lt;section begin=&quot;Рэдактар&quot;/&gt;{{накіравальная рыса|35em|height=1px}}&lt;center&gt;{{fine|Redaktar — wydawiec '''A. Byczkoǔski.}}&lt;/center&gt;
{{накіравальная рыса|35em|height=1px}}
&lt;center&gt;{{smaller|Drukarnia. „Znicz“ Wilnia Śto-Jańska 19.}}&lt;/center&gt;
&lt;section end=&quot;Рэдактар&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hsotf4gbf7x29ql86p6ruzv4lrlyb2p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>295550</id>
      <parentid>295549</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T15:10:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>295550</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4373" sha1="m0w5ga9t4yb70h1cynhbkfyxsnkuzn5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;center&gt;'''Razhadki buduć u № 19.&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{gap|1.5em}}Razhadki z № 17: 34) Daroha kala akna; 35) dajnica z ruczkaj: 36) ława.
{{накіравальная рыса|5em|height=1px}}

&lt;center&gt;{{larger|'''ŻARTY i PRYKAZKI.}}&lt;/center&gt;
{{block center/s}}
{{***3||70%|15|перад=0em|пасля=0em}}
{{block center/e}}
{{gap|1.5em}}Jazyki czeszuć, pakul siabie nacieszuć.
{{block center/s}}
{{***3||70%|15|перад=0em|пасля=0em}}
{{block center/e}}
{{gap|1.5em}}Za durnoj haławoj — naham niespakoj.

&lt;center&gt;'''I to praǔda.&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{gap|1.5em}}''Swaćcia:'' I czaho ty, Maryla, kazyryszsia? Jakuju dajesz Wasilu hańbu?

{{gap|1.5em}}''Maryla:'' Kali ŭ jaho nohi nadta karotkija…

{{gap|1.5em}}''Swaćcia:'' Woś jeszcze szto wydumała!Jakija-ż jany karotkija, kali ziamlu imi dastaje.

&lt;center&gt;'''Dbałaja.&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{gap|1.5em}}— Ci dobra-ż tabie, synku, było u haścioch u ciotki?&lt;br&gt;
{{gap|1.5em}}— O — joj, mamaczka, czamu nie! Ciotka takaja dobraja, takaja dbałaja! Jak tolki hlanie na mianie, zara i pytaje: a ci nie para tabie, dzietki, da matki waroczacca?

{{c|''Swaja poczta.|памер=180%}}
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-1.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{gap|1.5em}}'''Kazimirowo. I. Sz–tu.''' Pieradrukowywać wiestki z inszych hazetaŭ, padpisywajuczy proźwiszcze taho karespandenta, jakim jon padpisaŭsia u liście da druhoj
redakcii — my nia możem. Kaliż redakcija karystaje s karespandencil druhich hazetaŭ, to pawinna (choć i nia ŭsie tak robiać) uspamianać z jakoj hazety pieradrukowywajecca taja, ci inszaja karespandencija.

{{gap|1.5em}}'''Wałożyn. Ło–szu.''' Probnyje numery studentu B. pasłali.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Za adnej 2 kap. markaj bolsz troch numeroŭ poczta nie prapuszczaje; inaksz pryszłosia-b dopłaczywać.

{{gap|1.5em}}'''Kansk (Sybir). S. Dy–lu.''' Numery, a katorych Wy uspaminajecie, wysyłajem razam z aposznim.

{|style=&quot;margin:auto; width:23.5em&quot;
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 2px 0px 2px 0&quot; |
|-
|style=&quot;font-size:180%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: -0.2px;&quot; |Małady intelihentny biełarus,
|&lt;center&gt;dobra&lt;/br&gt;może&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;; |&lt;center&gt;wieści rachunki; piekna pisze pa polsku i rasiejsku&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;font-size:160%;&quot; |&lt;center&gt;'''Szukaje służby&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;; |&lt;center&gt;może astacca ŭ kantory, abo ǔ jakim składzie za prykaszczyka.&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;; |&lt;center&gt;'''Kopii świadectwaǔ i adres u redakcii hazety „BIEŁARUS“.&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 2px 0px 2px 0&quot; |
|}

{|style=&quot;margin:auto; margin-top:1em; margin-bottom:1em; width:35em; border-left:solid 7px gray;border-right:solid 7px gray;border-top:solid 7px gray;border-bottom:solid 7px gray;&quot;
|colspan=&quot;3&quot;; style=&quot;padding-top:1em;&quot; |&lt;center&gt;Nie kuplajcie sztuczny nawoz (paraszok, popieł) aby dzie pa kramkach, a kuplajcie tam, dzie pradajuć najtaniej dobry tawar.
|-
|colspan=&quot;3&quot;; style=&quot;font-size:158%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: -0.1px;&quot; |&lt;center&gt;U{{gap|0.2em}}składzie{{gap|0.2em}}Wilenskaho{{gap|0.2em}}Tawarystwa{{gap|0.2em}}Sielskaj{{gap|0.2em}}Haspadarki&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;3&quot; |&lt;center&gt;'''Wilnia, Zawalnaja wulica № 9.&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;3&quot; |&lt;center&gt;Tam-że można kuplać usiakuju haspadarskuju pryładu.&lt;/center&gt;
|-
|{{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}{{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}
|&lt;center&gt;'''Usim{{gap|0.2em}}chto{{gap|0.2em}}zachocze,{{gap|0.2em}}wysyłajecca{{gap|0.2em}}cennik.&lt;/center&gt;
|{{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}{{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}
|-
|colspan=&quot;3&quot; style=&quot;padding-bottom:1em&quot; |&lt;center&gt;{{larger|'''Wypisywajcie chaǔrusna — cełymi wahonami&lt;/br&gt;tady abydziecca wielmi tanna.}}&lt;/center&gt;
|}
&lt;section begin=&quot;Рэдактар&quot;/&gt;{{накіравальная рыса|35em|height=1px}}&lt;center&gt;{{fine|Redaktar — wydawiec '''A. Byczkoǔski.}}&lt;/center&gt;
{{накіравальная рыса|35em|height=1px}}
&lt;center&gt;{{smaller|Drukarnia. „Znicz“ Wilnia Śto-Jańska 19.}}&lt;/center&gt;
&lt;section end=&quot;Рэдактар&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m0w5ga9t4yb70h1cynhbkfyxsnkuzn5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>295583</id>
      <parentid>295550</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T18:36:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>295583</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4646" sha1="l5yw90k6rohodjji29d3kj1pk7iioop" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

&lt;section begin=&quot;Zahadki&quot;/&gt;&lt;center&gt;'''Razhadki buduć u [[Biełarus (1913)/1913/19|№ 19]].&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{gap|1.5em}}Razhadki z [[Biełarus (1913)/1913/17|№ 17]]: 34) Daroha kala akna; 35) dajnica z ruczkaj: 36) ława.
{{накіравальная рыса|5em|height=1px}}
&lt;section end=&quot;Zahadki&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Żarty&quot;/&gt;&lt;center&gt;{{larger|'''ŻARTY i PRYKAZKI.}}&lt;/center&gt;
{{block center/s}}
{{***3||70%|15|перад=0em|пасля=0em}}
{{block center/e}}
{{gap|1.5em}}Jazyki czeszuć, pakul siabie nacieszuć.
{{block center/s}}
{{***3||70%|15|перад=0em|пасля=0em}}
{{block center/e}}
{{gap|1.5em}}Za durnoj haławoj — naham niespakoj.

&lt;center&gt;'''I to praǔda.&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{gap|1.5em}}''Swaćcia:'' I czaho ty, Maryla, kazyryszsia? Jakuju dajesz Wasilu hańbu?

{{gap|1.5em}}''Maryla:'' Kali ŭ jaho nohi nadta karotkija…

{{gap|1.5em}}''Swaćcia:'' Woś jeszcze szto wydumała!Jakija-ż jany karotkija, kali ziamlu imi dastaje.

&lt;center&gt;'''Dbałaja.&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{gap|1.5em}}— Ci dobra-ż tabie, synku, było u haścioch u ciotki?&lt;br&gt;
{{gap|1.5em}}— O — joj, mamaczka, czamu nie! Ciotka takaja dobraja, takaja dbałaja! Jak tolki hlanie na mianie, zara i pytaje: a ci nie para tabie, dzietki, da matki waroczacca?
&lt;section end=&quot;Żarty&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Swaja&quot;/&gt;{{c|''Swaja poczta.|памер=180%}}
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-1.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{gap|1.5em}}'''Kazimirowo. I. Sz–tu.''' Pieradrukowywać wiestki z inszych hazetaŭ, padpisywajuczy proźwiszcze taho karespandenta, jakim jon padpisaŭsia u liście da druhoj redakcii — my nia możem. Kaliż redakcija karystaje s karespandencil druhich hazetaŭ, to pawinna (choć i nia ŭsie tak robiać) uspamianać z jakoj hazety pieradrukowywajecca taja, ci inszaja karespandencija.

{{gap|1.5em}}'''Wałożyn. Ło–szu.''' Probnyje numery studentu B. pasłali.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Za adnej 2 kap. markaj bolsz troch numeroŭ poczta nie prapuszczaje; inaksz pryszłosia-b dopłaczywać.

{{gap|1.5em}}'''Kansk (Sybir). S. Dy–lu.''' Numery, a katorych Wy uspaminajecie, wysyłajem razam z aposznim.
&lt;section end=&quot;Swaja&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Рэдактар&quot;/&gt;
{|style=&quot;margin:auto; width:23.5em&quot;
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 2px 0px 2px 0&quot; |
|-
|style=&quot;font-size:180%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: -0.2px;&quot; |Małady intelihentny biełarus,
|&lt;center&gt;dobra&lt;/br&gt;może&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;; |&lt;center&gt;wieści rachunki; piekna pisze pa polsku i rasiejsku&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;font-size:160%;&quot; |&lt;center&gt;'''Szukaje służby&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;; |&lt;center&gt;może astacca ŭ kantory, abo ǔ jakim składzie za prykaszczyka.&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;; |&lt;center&gt;'''Kopii świadectwaǔ i adres u redakcii hazety „BIEŁARUS“.&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 2px 0px 2px 0&quot; |
|}

{|style=&quot;margin:auto; margin-top:1em; margin-bottom:1em; width:35em; border-left:solid 7px gray;border-right:solid 7px gray;border-top:solid 7px gray;border-bottom:solid 7px gray;&quot;
|colspan=&quot;3&quot;; style=&quot;padding-top:1em;&quot; |&lt;center&gt;Nie kuplajcie sztuczny nawoz (paraszok, popieł) aby dzie pa kramkach, a kuplajcie tam, dzie pradajuć najtaniej dobry tawar.
|-
|colspan=&quot;3&quot;; style=&quot;font-size:158%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: -0.1px;&quot; |&lt;center&gt;U{{gap|0.2em}}składzie{{gap|0.2em}}Wilenskaho{{gap|0.2em}}Tawarystwa{{gap|0.2em}}Sielskaj{{gap|0.2em}}Haspadarki&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;3&quot; |&lt;center&gt;'''Wilnia, Zawalnaja wulica № 9.&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;3&quot; |&lt;center&gt;Tam-że można kuplać usiakuju haspadarskuju pryładu.&lt;/center&gt;
|-
|{{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}{{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}
|&lt;center&gt;'''Usim{{gap|0.2em}}chto{{gap|0.2em}}zachocze,{{gap|0.2em}}wysyłajecca{{gap|0.2em}}cennik.&lt;/center&gt;
|{{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}{{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}
|-
|colspan=&quot;3&quot; style=&quot;padding-bottom:1em&quot; |&lt;center&gt;{{larger|'''Wypisywajcie chaǔrusna — cełymi wahonami&lt;/br&gt;tady abydziecca wielmi tanna.}}&lt;/center&gt;
|}
&lt;section end=&quot;Рэдактар&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Рэдактар&quot;/&gt;{{накіравальная рыса|35em|height=1px}}&lt;center&gt;{{fine|Redaktar — wydawiec '''A. Byczkoǔski.}}&lt;/center&gt;
{{накіравальная рыса|35em|height=1px}}
&lt;center&gt;{{smaller|Drukarnia. „Znicz“ Wilnia Śto-Jańska 19.}}&lt;/center&gt;
&lt;section end=&quot;Рэдактар&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l5yw90k6rohodjji29d3kj1pk7iioop</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Зборнік беларускіх прыказак (1874).pdf/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>127888</id>
    <revision>
      <id>295552</id>
      <timestamp>2026-08-17T15:32:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|простолюди|нами}} есть много такихъ даровитыхъ, которые на всякое событіе, на всякій случай, веселый, спорный, печальный — вдругъ приводять пословицу кстати, какъ будто они нарочно изучали ихъ, какъ учащіеся Латинскому языку выучиваютъ н...»</comment>
      <origin>295552</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3535" sha1="s5aj2xm5igsjy893ls9g90gim9n6tcj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|простолюди|нами}} есть много такихъ даровитыхъ, которые на всякое событіе, на всякій случай, веселый, спорный, печальный — вдругъ приводять пословицу кстати, какъ будто они нарочно изучали ихъ, какъ учащіеся
Латинскому языку выучиваютъ наизусть дистихи Катоновы.

{{Водступ|2|em}}Въ Бѣлорусскихъ пословицахъ много есть намекающихъ на историческіе факты, какъ-то: Мсци́славъ не одного сциснувъ. Шейну&amp;#768; войну помниць. Батура собачча натура. Кепско коло Витэпскѣ, а у Ворша еще горши, и другіе. Изъ этого можно заключить, что существованіе многихъ пословицъ Бѣлорусскихъ простирается чрезъ нѣсколько вѣковъ. Яснѣйшимъ доказательствомъ того могутъ служить даже и не историческія, упомянутыя въ вѣстовыхъ отпискахъ Оршанскаго старосты Филона Кмиты къ Троцкому отъ 1 іюня и 5 августа 1574 года. (См. Акты Западной Россіи Т. III, № 48, стр. 171, столб. 2; стр. 172, столб. 2 и стр. 174, столб. 1 и 2)&lt;ref&gt;Пословицы эти такъ выражены: Коли утопили, топоръ давали, а выплывши ни топорища, стр. 171. (Якъ ретовали топоръ давали, а выретовали, а ни топорища). Хромаго во&amp;#768;лка за лисицу стало. (Станець хромаго вовка&amp;#768; за лисицу). Тая баба на двое ворожила. Тамъ же. (На двое бабка ворожила). Якъ доробило лихо, прорѣжутся и зубы, стр. 172. (Якъ доробиць лихо, прорѣжуцца й зубы). Мы отъ воротъ, а онъ дырою вонъ. (Ты отъ воротъ, а ёнъ черезъ плотъ). И каши не хочу и по воду не йду. (И каши не хочу и по воду не хожу). Ожогшися на молоцѣ, велѣли на воду дуть. (Обпарившись на молоцѣ и на воду студзишь), стр. 174.&lt;/ref&gt;.

{{Водступ|2|em}}Бѣлорусскія пословицы живутъ въ устахъ не одного впрочемъ
простонародья. Ихъ употребляютъ шляхта или околичные дворяне, сельское православное духовенство, мѣщане по городамъ и мѣстечкамъ: чиновники изъ Бѣлоруссовъ и самые польскіе помѣщики не только въ говорѣ съ крестьянами, но даже и въ кругу своемъ, вставляютъ часто въ польскую рѣчь бѣлорусскую пословицу подлинникомъ.

{{Водступ|2|em}}Бѣлорусскія пословицы, съ отдаленной древности, переходя изъ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s5aj2xm5igsjy893ls9g90gim9n6tcj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Зборнік беларускіх прыказак (1874).pdf/5</title>
    <ns>104</ns>
    <id>127889</id>
    <revision>
      <id>295553</id>
      <timestamp>2026-08-17T15:48:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «устъ въ уста, изъ рода въ родъ, до средины нынѣшняго столѣтія не обращали на себя вниманія въ литературнонъ мірѣ, но въ 1845 году Янъ Чечотъ, издавая въ Вильнѣ польскимъ шрифтомъ сельскія пѣсни Нѣменскихъ и Двинскихъ Бѣлоруссовъ, присоединилъ къ нимъ до 180...»</comment>
      <origin>295553</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3255" sha1="luh9fptem4hpqtsci69t1oqyh7nr4gw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;устъ въ уста, изъ рода въ родъ, до средины нынѣшняго столѣтія не обращали на себя вниманія въ литературнонъ мірѣ, но въ 1845 году Янъ Чечотъ, издавая въ Вильнѣ польскимъ шрифтомъ сельскія пѣсни Нѣменскихъ и Двинскихъ Бѣлоруссовъ, присоединилъ къ нимъ до 180 бѣлорусскихъ пословицъ; а въ 1852 г. Отдѣленіе Русскаго языка и словесности {{разьбіўка|Императорской}} Академіи Наукъ издало представленныя мною 1000 пословицъ, въ Приложеніи къ Извѣстіямъ. Въ послѣдствіи я, собирал матеріалы для Бѣлорусскаго Словаря, открылъ несравнинно большее количесство пословицъ, существующихъ въ говорѣ Бѣлорусскихъ жителей, особенно крестьянъ и вновь собралъ ихъ болѣе 2000, которыя, бывъ приведены въ алфавитный съ прежними порядокъ, представлены мною въ 1863 году въ Этнографическое Отдѣленіе {{разьбіўка|Императорского}} Русскаго Географическаго Общества. Географическое Общество, разсмотрѣвъ представленный мною сборникъ, удостоило этотъ трудъ присужденія золотой медали.

{{Водступ|2|em}}Наконецъ нужнымъ нахожу объяснить причину употребленія въ Бѣлорусскихъ пословицахъ надстрочныхъ знаковъ при печатаніи ихъ.

{{Водступ|2|em}}Изъ двухъ поднарѣчій Бѣлорусскаго нарѣчія, господствующее
въ Гродненской и Минской губерніяхъ, произнося всѣ гласныя натурально, не имѣетъ нужды въ этихъ знакахъ, другое же, господствующее въ Могилевской, Витебской, Виленской и до половины въ Минской губерніяхъ то понижаетъ, то повышаетъ голосъ гласныхъ буквъ такъ, что ежели печатать по произношенію, можетъ произойти недоразумѣніе, какъ то: малю́ю, мыля́ръ; песокъ, писка, паскомъ; попъ,пупа.

{{Водступ|2|em}}Поэтому, чтобы безъ нарушенія ортографической правильности
словъ удовлетворить требованію измѣненія голоса гласныхъ, поставлены надъ гласными въ необходимѣйшихъ мѣстахъ:

{{Водступ|2|em}}1) (́ &amp;#768; ) знакъ ударенія.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>luh9fptem4hpqtsci69t1oqyh7nr4gw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Зборнік беларускіх прыказак (1874).pdf/6</title>
    <ns>104</ns>
    <id>127890</id>
    <revision>
      <id>295557</id>
      <timestamp>2026-08-17T16:41:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Праблематычная */</comment>
      <origin>295557</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="884" sha1="05qzuli6kkgjk4w8qoobc64mezo752s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{Водступ|2|em}}2) (^) варія надъ гласными: ''о'', повышающемся въ ''а'' (кôба&amp;#768;тъ, по вôдзѣ&amp;#768;) и надъ ''е'' и ''ѣ'', повышающимся въ ''я'' (êго; пêсокъ).&lt;/br&gt;
{{Водступ|2|em}}3) (˘) знакъ краткій а) поставляемый надъ ''а, о, е'' и ''ѣ'', изъ которыхъ первая понижается какъ бы въ сквозьзубный звук ''ы'', вторая въ ''ы'' или ''у'', третьи двѣ ''е'' и ''ѣ'' въ ''и''; б) поставляемый надъ ''и'' и ''у'' для сокращенія ихъ.&lt;/br&gt;
{{Водступ|2|em}}4) (¨) знак усиленія гласныхъ ''е'' и ''ѣ''; какъ-то: ёсць, звѣзды.


{{справа|'''Иванъ Носовичъ.{{Водступ|2|em}}}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>05qzuli6kkgjk4w8qoobc64mezo752s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>295558</id>
      <parentid>295557</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T16:51:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не вычытаная */</comment>
      <origin>295558</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="890" sha1="g7ybrwzcj26o4ybr2ejf8nm4m8u4fqr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{Водступ|2|em}}2) (^) варія надъ гласными: ''о'', повышающемся въ ''а'' (кôба&amp;#768;тъ, по вôдзѣ&amp;#768;) и надъ ''е'' и ''ѣ'', повышающимся въ ''я'' (êго; пêсокъ).&lt;/br&gt;
{{Водступ|2|em}}3) (˘) знакъ краткій а) поставляемый надъ ''а, о, е'' и ''ѣ'', изъ которыхъ первая понижается какъ бы въ сквозьзубный звук ''ы'', вторая въ ''ы'' или ''у'', третьи двѣ ''е'' и ''ѣ'' въ ''и''; б) поставляемый надъ ''и'' и ''у'' для сокращенія ихъ.&lt;/br&gt;
{{Водступ|2|em}}4) (¨) знак усиленія гласныхъ ''е'' и ''ѣ''; какъ-то: ёсць, звѣ&amp;#776;зды.


{{справа|'''Иванъ Носовичъ.{{Водступ|2|em}}}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g7ybrwzcj26o4ybr2ejf8nm4m8u4fqr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Зборнік беларускіх прыказак (1874).pdf/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>127891</id>
    <revision>
      <id>295559</id>
      <timestamp>2026-08-17T17:13:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{c|'''СБОРНІКЪ БѢЛОРУССКИХЪ ПОСЛВИЦЪ.|памер=160%}} {{накіравальная рыса|3em|height=0.1px}} {{c|'''Ив. Ив. Носовича.}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}  {{c|{{x-larger|'''А.}}}}  {{gap|2em}}Aa — аа мало{{subst:націск}}е, покуль будзе&amp;#774;ць другое! аа — аа, Несцерко! покуль будзе&amp;#774;ць ше{{subst:націс...»</comment>
      <origin>295559</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2774" sha1="o73kdgt351pxxlncs2k7pn430awoi0j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{c|'''СБОРНІКЪ БѢЛОРУССКИХЪ ПОСЛВИЦЪ.|памер=160%}}
{{накіравальная рыса|3em|height=0.1px}}
{{c|'''Ив. Ив. Носовича.}}
{{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}

{{c|{{x-larger|'''А.}}}}

{{gap|2em}}Aa — аа мало́е, покуль будзе&amp;#774;ць другое! аа — аа, Несцерко! покуль будзе&amp;#774;ць ше́сцерко. Говорятъ шутливо, баюкая перваго ребенка молодой родственницы.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Абыбъ бѣда, а шія будзе&amp;#774;ць. Говорятъ шуточно, если кто жалуется на недостатокъ денегъ для необходимыхъ потребностей.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Абы-якъ пришло, лёгко й зъ рукъ сышло. Говорятъ о расточительности получившихъ богатое наслѣдство или легкій доходъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Авдзей усё межъ людзей. Насмѣшка надъ безстыднымъ посѣтителемъ
бесѣдъ и угощеній, безъ всякаго приглашенія со стороны хозяина; иногда и самъ о себѣ говоритъ для юмора гость, нечаянно попадая на угощеніе.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Авось небосю братъ. Небось, какъ и авось, междометія, означающія
смѣлость, отважность и самонадѣянность.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}А въ лядзѣ, въ лядзѣ мужикъ сало пекъ — пекъ — пекъ; круцивъ — круцивъ — тррр, — сало капъ — капъ — капъ — кусь. Выраженіе пѣнія соловья.
&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Айдзѣ грѣхъ, тамъ и спа́сение. Говорятъ съ юморомъ, въ случаѣ нарушенія какихъ либо правилъ, или при упрекѣ въ проступкѣ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Айдзѣ криви ни ложки, тамъ правды ни крошки. Отъ дальняго родственника нельзя ожидать заступничества и расположенія.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Айдзѣ куцо (или коро́тко), тамъ и рвецца. Говорятъ при многихъ неудачахъ, препятствіяхъ, недостаткѣ времени и проч.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Айдзѣ павъ, тамъ и пропа&amp;#768;въ. Говорятъ въ укоръ любящимъ забавляться тамъ, куда посланы для дѣла.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o73kdgt351pxxlncs2k7pn430awoi0j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>295560</id>
      <parentid>295559</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T17:15:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>295560</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2775" sha1="5phzkawhae1ir5dmmcczei1tvypd2mw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{c|'''СБОРНІКЪ БѢЛОРУССКИХЪ ПОСЛОВИЦЪ.|памер=150%}}
{{накіравальная рыса|3em|height=0.1px}}
{{c|'''Ив. Ив. Носовича.}}
{{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}

{{c|{{x-larger|'''А.}}}}
{{gap|2em}}Aa — аа мало́е, покуль будзе&amp;#774;ць другое! аа — аа, Несцерко! покуль будзе&amp;#774;ць ше́сцерко. Говорятъ шутливо, баюкая перваго ребенка молодой родственницы.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Абыбъ бѣда, а шія будзе&amp;#774;ць. Говорятъ шуточно, если кто жалуется на недостатокъ денегъ для необходимыхъ потребностей.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Абы-якъ пришло, лёгко й зъ рукъ сышло. Говорятъ о расточительности получившихъ богатое наслѣдство или легкій доходъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Авдзей усё межъ людзей. Насмѣшка надъ безстыднымъ посѣтителемъ
бесѣдъ и угощеній, безъ всякаго приглашенія со стороны хозяина; иногда и самъ о себѣ говоритъ для юмора гость, нечаянно попадая на угощеніе.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Авось небосю братъ. Небось, какъ и авось, междометія, означающія
смѣлость, отважность и самонадѣянность.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}А въ лядзѣ, въ лядзѣ мужикъ сало пекъ — пекъ — пекъ; круцивъ — круцивъ — тррр, — сало капъ — капъ — капъ — кусь. Выраженіе пѣнія соловья.
&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Айдзѣ грѣхъ, тамъ и спа́сение. Говорятъ съ юморомъ, въ случаѣ нарушенія какихъ либо правилъ, или при упрекѣ въ проступкѣ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Айдзѣ криви ни ложки, тамъ правды ни крошки. Отъ дальняго родственника нельзя ожидать заступничества и расположенія.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Айдзѣ куцо (или коро́тко), тамъ и рвецца. Говорятъ при многихъ неудачахъ, препятствіяхъ, недостаткѣ времени и проч.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Айдзѣ павъ, тамъ и пропа&amp;#768;въ. Говорятъ въ укоръ любящимъ забавляться тамъ, куда посланы для дѣла.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5phzkawhae1ir5dmmcczei1tvypd2mw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Зборнік беларускіх прыказак (1874).pdf/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>127892</id>
    <revision>
      <id>295561</id>
      <timestamp>2026-08-17T17:52:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Айдзѣ пекло? — а въ Альбрестовѣ. Альбрестово есть фольварокъ поіезуитскаго имѣнія. Говорятъ для шутки при разсказѣ о тяжелой гдѣ либо службѣ или жизни.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Айдзѣ привыкъ, чорце? — А въ болоцѣ. Привычка привязываетъ человѣка къ мѣсту, не смотр...»</comment>
      <origin>295561</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4032" sha1="ev1zc8b5t2pwo1e2nty9t16c18zjez5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Айдзѣ пекло? — а въ Альбрестовѣ. Альбрестово есть фольварокъ поіезуитскаго имѣнія. Говорятъ для шутки при разсказѣ о тяжелой гдѣ либо службѣ или жизни.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Айдзѣ привыкъ, чорце? — А въ болоцѣ. Привычка привязываетъ человѣка къ мѣсту, не смотря на мѣстныя невыгоды.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Айдзѣ пьюць, тамъ и ллюць. Говорятъ въ извиненіе проливающему изъ рюмки водку.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Айдзѣ своё око не доба́чиць, тамъ ворокъ плациць. Говорятъ въ упрекъ за недосмотръ и оплошность.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Айдзѣ сѣкуць, а куды трески лецяць. Употребляется, когда кто, говоря объ одномъ, намекаетъ на другое; или если отвѣтственность падаетъ не на виновнаго.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Айдзѣ трепачи трепали, тамъ и дзенижки пропали. Говорятъ не столько о воровствѣ, сколько о безнадежности возвратить потерянное.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Айдзѣ чортъ самъ неймець, тамъ бабу пошлець. Говорятъ, если отъ
вмѣшательства женскаго пола дѣло принимаетъ дурной оборотъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Алёмъ, — по стакашку одномъ. Убѣжденіе зайти в кабакъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Али панъ, а&amp;#768;ли пропа́въ. Говорятъ, одобряя отвагу. Или полковникъ или покойникъ. Aut sors, aut mors.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Алтаристы и органисты не ўси на руки чисты. Говорятъ на счетъ причта церковнаго безъ различія вѣроисповѣданій; говорятъ и вообще, не касаясь духовныхъ лицъ, на счетъ дѣйствій того, котораго прославляютъ особенно въ безмездіи.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Алтыны любиць. Говорятъ о взяточникѣ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Альбо йграй, альбо гроши отдай. Говорятъ полушутливо, если кто
уклоняется отъ исполненія условій.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Альбо хорошо йграй, альбо скрипку побью. Шуточный упрекъ, если кто дурно поетъ или говоритъ неприличности. Подъ скрипкою здѣсь разумѣются уста, губы.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Андрей Кузьмѣ родный Хведоръ. Умная галиматья въ насмѣшку над хвалящимися небывалымъ родствомъ съ почетнымъ человѣкомъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Андрей усихъ мудрѣй. Насмѣшка надъ самохваломъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ани вухнувъ, ани рухнувъ. Говорятъ, если кто безъ всякаго вниманія принялъ чье либо благодѣяніе.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ани вухомъ не ведзець. Говорятъ о лѣнтяѣ и шалунѣ, если никакихъ не боятся угрозъ. Пословица взята отъ подобія лошади, прядущей
ушами при чутьѣ звѣря.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ани вэзь нема&amp;#768; способу. Говорятъ при невозможности успѣть въ чемъ-либо.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ани горѣлаго ше́лега нема. Говорятъ о крайне бѣдномъ.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ev1zc8b5t2pwo1e2nty9t16c18zjez5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biełarus (1913)/1913/18/Kaścielnyja wiedamaści</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127893</id>
    <revision>
      <id>295564</id>
      <timestamp>2026-08-17T18:14:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = Kaścielnyja wiedamaści  | безаўтара =   | год       = 17 чэрвеня 1913 году  | пераклад  =   | секцыя    = Публіцыстыка  | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/18/Ś-ty Antoni s Padwy|Ś-ty Antoni s Padwy]]  | наступны  = [[Biełarus (1913)/1913/18/Szto czuwać|Szto czuwać]]  | анатацыі  =  }}  {{Выроўніваньне-пачатак}} &lt;pag...»</comment>
      <origin>295564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="781" sha1="3of1v2i6gw00f4bwl3ikiggfdpkd78q" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Kaścielnyja wiedamaści
 | безаўтара = 
 | год       = 17 чэрвеня 1913 году
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Публіцыстыка
 | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/18/Ś-ty Antoni s Padwy|Ś-ty Antoni s Padwy]]
 | наступны  = [[Biełarus (1913)/1913/18/Szto czuwać|Szto czuwać]]
 | анатацыі  = 
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Biełarus. 1913. № 18.pdf&quot; from=&quot;4&quot; to=&quot;4&quot; fromsection=&quot;Kaścielnyja&quot; tosection=&quot;Kaścielnyja&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}
{{DEFAULTSORT:Kaścielnyja wiedamaści}}

[[Катэгорыя:Публіцыстыка Баляслава Пачопкі]]
[[Катэгорыя:Каталіцтва]]</text>
      <sha1>3of1v2i6gw00f4bwl3ikiggfdpkd78q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>295568</id>
      <parentid>295564</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T18:17:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>295568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="781" sha1="0mfftr01f4knem67580xykqqjq8zuyy" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Kaścielnyja wiedamaści
 | безаўтара = 
 | год       = 17 чэрвеня 1913 году
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Публіцыстыка
 | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/18/Ś-ty Antoni s Padwy|Ś-ty Antoni s Padwy]]
 | наступны  = [[Biełarus (1913)/1913/18/Szto czuwać|Szto czuwać]]
 | анатацыі  = 
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Biełarus. 1913. № 18.pdf&quot; from=&quot;4&quot; to=&quot;4&quot; fromsection=&quot;Kaścielnyja&quot; tosection=&quot;Kaścielnyja&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}
{{DEFAULTSORT:Kaścielnyja wiedamaści}}

[[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]]
[[Катэгорыя:Каталіцтва]]</text>
      <sha1>0mfftr01f4knem67580xykqqjq8zuyy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biełarus (1913)/1913/18/Szto czuwać</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127894</id>
    <revision>
      <id>295566</id>
      <timestamp>2026-08-17T18:16:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = Szto czuwać  | безаўтара =   | год       = 17 чэрвеня 1913 году  | пераклад  =   | секцыя    = Публіцыстыка  | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/18/Kaścielnyja wiedamaści|Kaścielnyja wiedamaści]]  | наступны  = [[Biełarus (1913)/1913/18/Piszuć da nas/Plaszywiczy|Plaszywiczy]]  | анатацыі  =  }}  {{Выроўніваньне-пачата...»</comment>
      <origin>295566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="718" sha1="46awbi2ym5qwmchterxrei56kt5zpmm" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Szto czuwać
 | безаўтара = 
 | год       = 17 чэрвеня 1913 году
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Публіцыстыка
 | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/18/Kaścielnyja wiedamaści|Kaścielnyja wiedamaści]]
 | наступны  = [[Biełarus (1913)/1913/18/Piszuć da nas/Plaszywiczy|Plaszywiczy]]
 | анатацыі  = 
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Biełarus. 1913. № 18.pdf&quot; from=&quot;4&quot; to=&quot;5&quot; fromsection=&quot;Szto&quot; tosection=&quot;Szto&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}
{{DEFAULTSORT:Szto czuwać}}

[[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]]</text>
      <sha1>46awbi2ym5qwmchterxrei56kt5zpmm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>295567</id>
      <parentid>295566</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T18:16:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>295567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="754" sha1="2o9i5tjspmkmog0h4kzawb0xsdzb10k" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Szto czuwać
 | безаўтара = 
 | год       = 17 чэрвеня 1913 году
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Публіцыстыка
 | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/18/Kaścielnyja wiedamaści|Kaścielnyja wiedamaści]]
 | наступны  = [[Biełarus (1913)/1913/18/Piszuć da nas/Plaszywiczy|Plaszywiczy]]
 | анатацыі  = 
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Biełarus. 1913. № 18.pdf&quot; from=&quot;4&quot; to=&quot;5&quot; fromsection=&quot;Szto&quot; tosection=&quot;Szto&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}
{{DEFAULTSORT:Szto czuwać}}

[[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]]
[[Катэгорыя:Пажары]]</text>
      <sha1>2o9i5tjspmkmog0h4kzawb0xsdzb10k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biełarus (1913)/1913/18/Piszuć da nas/Plaszywiczy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127895</id>
    <revision>
      <id>295570</id>
      <timestamp>2026-08-17T18:19:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = Plaszywiczy  | безаўтара =   | год       = 17 чэрвеня 1913 году  | пераклад  =   | секцыя    = Публіцыстыка  | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/18/Szto czuwać|Szto czuwać]]  | наступны  = [[Biełarus (1913)/1913/18/Piszuć da nas/St. Biniakoni|St. Biniakoni]]  | анатацыі  =  }}  {{Выроўніваньне-пачатак}} &lt;pages index=&quot;Bi...»</comment>
      <origin>295570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="752" sha1="5o1uq98giziewl34410yo11egnr5dvh" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Plaszywiczy
 | безаўтара = 
 | год       = 17 чэрвеня 1913 году
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Публіцыстыка
 | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/18/Szto czuwać|Szto czuwać]]
 | наступны  = [[Biełarus (1913)/1913/18/Piszuć da nas/St. Biniakoni|St. Biniakoni]]
 | анатацыі  = 
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Biełarus. 1913. № 18.pdf&quot; from=&quot;5&quot; to=&quot;5&quot; fromsection=&quot;Plaszywiczy&quot; tosection=&quot;Plaszywiczy&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}
{{DEFAULTSORT:Plaszywiczy}}

[[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]]
[[Катэгорыя:Пляшэвічы]]</text>
      <sha1>5o1uq98giziewl34410yo11egnr5dvh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biełarus (1913)/1913/18/Piszuć da nas/St. Biniakoni</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127896</id>
    <revision>
      <id>295571</id>
      <timestamp>2026-08-17T18:21:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = St. Biniakoni  | безаўтара =   | год       = 17 чэрвеня 1913 году  | пераклад  =   | секцыя    = Публіцыстыка  | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/18/Piszuć da nas/Plaszywiczy|Plaszywiczy]]  | наступны  = [[Biełarus (1913)/1913/18/Piszuć da nas/W. Babrowiczy|W. Babrowiczy]]  | анатацыі  =  }}  {{Выроўніваньне-пачатак}} &lt;...»</comment>
      <origin>295571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="801" sha1="pvfhloh7ec1zie5tzxx27noxmoglniw" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = St. Biniakoni
 | безаўтара = 
 | год       = 17 чэрвеня 1913 году
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Публіцыстыка
 | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/18/Piszuć da nas/Plaszywiczy|Plaszywiczy]]
 | наступны  = [[Biełarus (1913)/1913/18/Piszuć da nas/W. Babrowiczy|W. Babrowiczy]]
 | анатацыі  = 
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Biełarus. 1913. № 18.pdf&quot; from=&quot;5&quot; to=&quot;5&quot; fromsection=&quot;Biniakoni&quot; tosection=&quot;Biniakoni&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}
{{DEFAULTSORT:St. Biniakoni}}

[[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]]
[[Катэгорыя:Беняконі]]
[[Катэгорыя:Чыгунка]]</text>
      <sha1>pvfhloh7ec1zie5tzxx27noxmoglniw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Зборнік беларускіх прыказак (1874).pdf/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>127897</id>
    <revision>
      <id>295572</id>
      <timestamp>2026-08-17T18:23:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Ани къ носу, тольки въ ротъ. Говорятъ а) при вопросѣ, пьетъ-ли водку, б) въ шуточную похвалу чего либо пріятнаго по вкусу.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Ани пыкъ, ни въ зубъ колопуць. То же что: ни табаку, ни хлѣба. Говорятъ, выражая совершенный недостатокъ запаса или средс...»</comment>
      <origin>295572</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3812" sha1="gky77ckdhzgdxwh7h8cxo0cf8yan885" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Ани къ носу, тольки въ ротъ. Говорятъ а) при вопросѣ, пьетъ-ли водку, б) въ шуточную похвалу чего либо пріятнаго по вкусу.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ани пыкъ, ни въ зубъ колопуць. То же что: ни табаку, ни хлѣба. Говорятъ, выражая совершенный недостатокъ запаса или средствъ къ чему.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Арженая каша сама себе хвалиць. Насмѣшка надъ самохваломъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Арцель атаманомъ красна. Похвала весельчаку въ бесѣдѣ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Атавка — сѣну прибавка, да неўмѣвъ скосиць Савка. Говорятъ съ насмѣшкою, если кто не умѣлъ воспользоваться выгоднымъ случаемъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Атъ! яси посоля. Говорятъ переносно на вопросъ, доволень-ли мѣстомъ, службою, выборомъ или другими обстоятельствами жизни. Пословица происходитъ отъ слѣдующаго разсказа. Молодой мужъ, пришедши домой съ работы, когда мать подала ему щи, при первой ложкѣ сказалъ съ неудовольствіемъ: хто варивъ, вочи-бъ ему заливъ. — «Да гетожь жонка твоя» отвѣчала мать. Атъ! хладнокровно замѣтилъ сынъ, яси посоля.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Аци, аци, да нечего даци. Шуточное привѣтствіе гостю, пришедшему
во время обѣда и говорящему: хлѣбъ-соль; или шуточный отвѣтъ на требованіе благодарности.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ацями не отбудзе&amp;#774;шь. Говорятъ шуточно, намекая на матеріальную благодарность вмѣсто словесной.

&lt;center&gt;{{x-larger|'''Б.}}&lt;/center&gt;
{{gap|2em}}Баба зъ руками, а Богъ съ помоччу. Подъ словомъ баба разумѣется
повивальная бабка. Убѣжденіе трудиться, надѣясь на Божію помощь.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Баба капусту поливала. Говорятъ, прося гостей выпить водки
послѣ щей.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Баба кочергу мѣняла, три дни гуляла. Шуточное приглашеніе къ
складочной попойкѣ, при какой либо сдѣлкѣ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Баба, съ колёсъ, колёсамъ легчи. Говорятъ, если кто отказывается
отъ предлагаемой помощи.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Баба яга — косценая нога. Шуточная брань на взыскательную женщину.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бабинъ дурень. Матушкинъ сынокъ. Избалованный мальчишка.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бабскій ладъ, или бабскій строй. Говорятъ при неудачномъ распоряженіи по хозяйству, особенно при вмѣшательствѣ женщины.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бабскій угодникъ. Насмѣшка надъ отдающимъ все на волю жены.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бабскія сѣнцы нійдзѣ не стояць. Женщина худая распорядительница въ строительствѣ.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gky77ckdhzgdxwh7h8cxo0cf8yan885</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biełarus (1913)/1913/18/Piszuć da nas/W. Babrowiczy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127898</id>
    <revision>
      <id>295573</id>
      <timestamp>2026-08-17T18:23:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = W. Babrowiczy  | безаўтара =   | год       = 17 чэрвеня 1913 году  | пераклад  =   | секцыя    = Публіцыстыка  | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/18/Piszuć da nas/St. Biniakoni|St. Biniakoni]]  | наступны  = [[Biełarus (1913)/1913/18/Piszuć da nas/Zaścien. Zahornaja|Zaścien. Zahornaja]]  | анатацыі  =  }}  {{Выроўніваньне-п...»</comment>
      <origin>295573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="809" sha1="gk0bgda8jh72ich5ao9540efqamz2gw" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = W. Babrowiczy
 | безаўтара = 
 | год       = 17 чэрвеня 1913 году
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Публіцыстыка
 | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/18/Piszuć da nas/St. Biniakoni|St. Biniakoni]]
 | наступны  = [[Biełarus (1913)/1913/18/Piszuć da nas/Zaścien. Zahornaja|Zaścien. Zahornaja]]
 | анатацыі  = 
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Biełarus. 1913. № 18.pdf&quot; from=&quot;5&quot; to=&quot;5&quot; fromsection=&quot;Babrowiczy&quot; tosection=&quot;Babrowiczy&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}
{{DEFAULTSORT:W. Babrowiczy}}

[[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]]
[[Катэгорыя:Бабровічы (Іўеўскі раён)]]</text>
      <sha1>gk0bgda8jh72ich5ao9540efqamz2gw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biełarus (1913)/1913/18/Piszuć da nas/Zaścien. Zahornaja</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127899</id>
    <revision>
      <id>295574</id>
      <timestamp>2026-08-17T18:27:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = Zaścien. Zahornaja  | безаўтара =   | год       = 17 чэрвеня 1913 году  | пераклад  =   | секцыя    = Публіцыстыка  | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/18/Piszuć da nas/W. Babrowiczy|W. Babrowiczy]]  | наступны  = [[Biełarus (1913)/1913/18/Piszuć da nas/M. Rukojni|M. Rukojni]]  | анатацыі  =  }}  {{Выроўніваньне-пачатак...»</comment>
      <origin>295574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="769" sha1="ip1wmz2id591ctajude39jl2no38dn1" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Zaścien. Zahornaja
 | безаўтара = 
 | год       = 17 чэрвеня 1913 году
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Публіцыстыка
 | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/18/Piszuć da nas/W. Babrowiczy|W. Babrowiczy]]
 | наступны  = [[Biełarus (1913)/1913/18/Piszuć da nas/M. Rukojni|M. Rukojni]]
 | анатацыі  = 
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Biełarus. 1913. № 18.pdf&quot; from=&quot;5&quot; to=&quot;5&quot; fromsection=&quot;Zahornaja&quot; tosection=&quot;Zahornaja&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}
{{DEFAULTSORT:Zaścien. Zahornaja}}

[[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]]
[[Катэгорыя:Зембін]]</text>
      <sha1>ip1wmz2id591ctajude39jl2no38dn1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biełarus (1913)/1913/18/Piszuć da nas/M. Rukojni</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127900</id>
    <revision>
      <id>295576</id>
      <timestamp>2026-08-17T18:30:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = M. Rukojni  | безаўтара =   | год       = 17 чэрвеня 1913 году  | пераклад  =   | секцыя    = Публіцыстыка  | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/18/Piszuć da nas/W. Babrowiczy|W. Babrowiczy]]  | наступны  = [[Biełarus (1913)/1913/18/Wiestki z zahranicy|Wiestki z zahranicy]]  | анатацыі  =  }}  {{Выроўніваньне-пачатак}} &lt;pa...»</comment>
      <origin>295576</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="752" sha1="f2c7i1vdm8a3hbiqjtjnityrgol3vg8" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = M. Rukojni
 | безаўтара = 
 | год       = 17 чэрвеня 1913 году
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Публіцыстыка
 | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/18/Piszuć da nas/W. Babrowiczy|W. Babrowiczy]]
 | наступны  = [[Biełarus (1913)/1913/18/Wiestki z zahranicy|Wiestki z zahranicy]]
 | анатацыі  = 
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Biełarus. 1913. № 18.pdf&quot; from=&quot;5&quot; to=&quot;6&quot; fromsection=&quot;Rukojni&quot; tosection=&quot;Rukojni&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}
{{DEFAULTSORT:M. Rukojni}}

[[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]]
[[Катэгорыя:Рукойні]]</text>
      <sha1>f2c7i1vdm8a3hbiqjtjnityrgol3vg8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biełarus (1913)/1913/18/Wiestki z zahranicy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127901</id>
    <revision>
      <id>295577</id>
      <timestamp>2026-08-17T18:31:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = Wiestki z zahranicy  | безаўтара =   | год       = 17 чэрвеня 1913 году  | пераклад  =   | секцыя    = Публіцыстыка  | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/18/Piszuć da nas/M. Rukojni|M. Rukojni]]  | наступны  = [[Biełarus (1913)/1913/18/Nasza haspadarka|Nasza haspadarka]]  | анатацыі  =  }}  {{Выроўніваньне-пачатак}} &lt;pages...»</comment>
      <origin>295577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="775" sha1="2l040xquqtn8wxajm9oiu7cxav76qgt" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Wiestki z zahranicy
 | безаўтара = 
 | год       = 17 чэрвеня 1913 году
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Публіцыстыка
 | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/18/Piszuć da nas/M. Rukojni|M. Rukojni]]
 | наступны  = [[Biełarus (1913)/1913/18/Nasza haspadarka|Nasza haspadarka]]
 | анатацыі  = 
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Biełarus. 1913. № 18.pdf&quot; from=&quot;6&quot; to=&quot;6&quot; fromsection=&quot;Wiestki&quot; tosection=&quot;Wiestki&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}
{{DEFAULTSORT:Wiestki z zahranicy}}

[[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]]
[[Катэгорыя:Балканскія войны]]</text>
      <sha1>2l040xquqtn8wxajm9oiu7cxav76qgt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biełarus (1913)/1913/18/Nasza haspadarka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127902</id>
    <revision>
      <id>295579</id>
      <timestamp>2026-08-17T18:32:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = Nasza haspadarka  | безаўтара =   | год       = 17 чэрвеня 1913 году  | пераклад  =   | секцыя    = Публіцыстыка  | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/18/Wiestki z zahranicy|Wiestki z zahranicy]]  | наступны  = [[Biełarus (1913)/1913/18/Nasza haspadarka|Nasza haspadarka]]  | анатацыі  =  }}  {{Выроўніваньне-пачатак}} &lt;pages...»</comment>
      <origin>295579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="774" sha1="p99o5up5f3juax23ugobhz339y6lqo4" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Nasza haspadarka
 | безаўтара = 
 | год       = 17 чэрвеня 1913 году
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Публіцыстыка
 | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/18/Wiestki z zahranicy|Wiestki z zahranicy]]
 | наступны  = [[Biełarus (1913)/1913/18/Nasza haspadarka|Nasza haspadarka]]
 | анатацыі  = 
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Biełarus. 1913. № 18.pdf&quot; from=&quot;6&quot; to=&quot;7&quot; fromsection=&quot;Nasza&quot; tosection=&quot;Nasza&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}
{{DEFAULTSORT:Nasza haspadarka}}

[[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]]
[[Катэгорыя:Сельская гаспадарка]]</text>
      <sha1>p99o5up5f3juax23ugobhz339y6lqo4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>295580</id>
      <parentid>295579</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T18:33:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>295580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="760" sha1="kwjpd4zviab6r18eid4mo3bz3a93prd" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Nasza haspadarka
 | безаўтара = 
 | год       = 17 чэрвеня 1913 году
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Публіцыстыка
 | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/18/Wiestki z zahranicy|Wiestki z zahranicy]]
 | наступны  = [[Biełarus (1913)/1913/18/Usiaczyna|Usiaczyna]]
 | анатацыі  = 
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Biełarus. 1913. № 18.pdf&quot; from=&quot;6&quot; to=&quot;7&quot; fromsection=&quot;Nasza&quot; tosection=&quot;Nasza&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}
{{DEFAULTSORT:Nasza haspadarka}}

[[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]]
[[Катэгорыя:Сельская гаспадарка]]</text>
      <sha1>kwjpd4zviab6r18eid4mo3bz3a93prd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biełarus (1913)/1913/18/Usiaczyna</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127903</id>
    <revision>
      <id>295582</id>
      <timestamp>2026-08-17T18:34:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = Usiaczyna  | безаўтара =   | год       = 17 чэрвеня 1913 году  | пераклад  =   | секцыя    = Публіцыстыка  | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/18/Nasza haspadarka|Nasza haspadarka]]  | наступны  = [[Biełarus (1913)/1913/18/Usiaczyna/Zahadki|Zahadki]]  | анатацыі  =  }}  {{Выроўніваньне-пачатак}} &lt;pages index=&quot;Biełarus. 19...»</comment>
      <origin>295582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="693" sha1="dd5ij0ovwixmp7925j2aj8znm4qmowh" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Usiaczyna
 | безаўтара = 
 | год       = 17 чэрвеня 1913 году
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Публіцыстыка
 | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/18/Nasza haspadarka|Nasza haspadarka]]
 | наступны  = [[Biełarus (1913)/1913/18/Usiaczyna/Zahadki|Zahadki]]
 | анатацыі  = 
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Biełarus. 1913. № 18.pdf&quot; from=&quot;7&quot; to=&quot;7&quot; fromsection=&quot;Usiaczyna&quot; tosection=&quot;Usiaczyna&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}
{{DEFAULTSORT:Usiaczyna}}

[[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]]</text>
      <sha1>dd5ij0ovwixmp7925j2aj8znm4qmowh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biełarus (1913)/1913/18/Usiaczyna/Zahadki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127904</id>
    <revision>
      <id>295584</id>
      <timestamp>2026-08-17T18:36:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = Zahadki  | безаўтара =   | год       = 17 чэрвеня 1913 году  | пераклад  =   | секцыя    = Загадкі  | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/18/Usiaczyna|Usiaczyna]]  | наступны  = [[Biełarus (1913)/1913/18/Usiaczyna/Żarty i prykazki|Żarty i prykazki]]  | анатацыі  =  }}  {{Выроўніваньне-пачатак}} &lt;pages index=&quot;Biełarus. 1913....»</comment>
      <origin>295584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="613" sha1="g4qhyq42ljnegj2w2dwtvp8ewpcwb8z" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Zahadki
 | безаўтара = 
 | год       = 17 чэрвеня 1913 году
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Загадкі
 | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/18/Usiaczyna|Usiaczyna]]
 | наступны  = [[Biełarus (1913)/1913/18/Usiaczyna/Żarty i prykazki|Żarty i prykazki]]
 | анатацыі  = 
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Biełarus. 1913. № 18.pdf&quot; from=&quot;7&quot; to=&quot;8&quot; fromsection=&quot;Zahadki&quot; tosection=&quot;Zahadki&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}

[[Катэгорыя:Загадкі]]</text>
      <sha1>g4qhyq42ljnegj2w2dwtvp8ewpcwb8z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biełarus (1913)/1913/18/Usiaczyna/Żarty i prykazki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127905</id>
    <revision>
      <id>295585</id>
      <timestamp>2026-08-17T18:37:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = Żarty i prykazki  | безаўтара =   | год       = 17 чэрвеня 1913 году  | пераклад  =   | секцыя    = Жарты, прыказкі  | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/18/Usiaczyna/Zahadki|Zahadki]]  | наступны  = [[Biełarus (1913)/1913/18/Swaja poczta|Swaja poczta]]  | анатацыі  =  }}  {{Выроўніваньне-пачатак}} &lt;pages index=&quot;Biełarus...»</comment>
      <origin>295585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="683" sha1="ny2xkllke4xka4pulxw2rjjntlk52qz" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Żarty i prykazki
 | безаўтара = 
 | год       = 17 чэрвеня 1913 году
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Жарты, прыказкі
 | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/18/Usiaczyna/Zahadki|Zahadki]]
 | наступны  = [[Biełarus (1913)/1913/18/Swaja poczta|Swaja poczta]]
 | анатацыі  = 
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Biełarus. 1913. № 18.pdf&quot; from=&quot;8&quot; to=&quot;8&quot; fromsection=&quot;Żarty&quot; tosection=&quot;Żarty&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}

[[Катэгорыя:Анекдоты]]
[[Катэгорыя:Прыказкі і прымаўкі]]</text>
      <sha1>ny2xkllke4xka4pulxw2rjjntlk52qz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biełarus (1913)/1913/18/Swaja poczta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127906</id>
    <revision>
      <id>295586</id>
      <timestamp>2026-08-17T18:38:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = Swaja poczta  | безаўтара =   | год       = 17 чэрвеня 1913 году  | пераклад  =   | секцыя    = Адказы  | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/18/Usiaczyna/Żarty i prykazki|Żarty i prykazki]]  | наступны  =   | анатацыі  =  }}  {{Выроўніваньне-пачатак}} &lt;pages index=&quot;Biełarus. 1913. № 18.pdf&quot; from=&quot;8&quot; to=&quot;8&quot; fromsection=&quot;Swaja&quot;...»</comment>
      <origin>295586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="560" sha1="2ti0kgzr7o59mkg79t1elinhlcpq34e" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Swaja poczta
 | безаўтара = 
 | год       = 17 чэрвеня 1913 году
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Адказы
 | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/18/Usiaczyna/Żarty i prykazki|Żarty i prykazki]]
 | наступны  = 
 | анатацыі  = 
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Biełarus. 1913. № 18.pdf&quot; from=&quot;8&quot; to=&quot;8&quot; fromsection=&quot;Swaja&quot; tosection=&quot;Swaja&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}

[[Катэгорыя:Лісты]]</text>
      <sha1>2ti0kgzr7o59mkg79t1elinhlcpq34e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Зборнік беларускіх прыказак (1874).pdf/10</title>
    <ns>104</ns>
    <id>127907</id>
    <revision>
      <id>295588</id>
      <timestamp>2026-08-17T18:44:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Бабское лѣто. Шуточное названіе теплыхъ дней въ Октябрѣ или Ноябрѣ мѣсяцахъ.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Базаринки нищуць скрынки. Частыя подарки или ярмарочныя гулянья разорительны.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Базиканнемъ работы не зробишь. Упрекъ говорливому работнику.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Б...»</comment>
      <origin>295588</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4015" sha1="t3g4z2uk35n1l3n5drg9f9q6f1214g1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Бабское лѣто. Шуточное названіе теплыхъ дней въ Октябрѣ или
Ноябрѣ мѣсяцахъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Базаринки нищуць скрынки. Частыя подарки или ярмарочныя гулянья разорительны.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Базиканнемъ работы не зробишь. Упрекъ говорливому работнику.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ба́йбусомъ выросъ, да вума не вынесъ. Великъ да глупъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Байды биць = бить баклуши. (Байда — свая).&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Балазѣ&amp;#768; тому жиць, чія бабка умѣе&amp;#774;ць ворожиць. Насмѣшливо говорятъ на счетъ того, который, гордясь благопріятствующими обстоятельствами, дѣлаетъ замѣчанія на счетъ бѣдности другого.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Балевали, покуль голы стали. Упрекъ тѣмъ, которые разгульною
жизнію дошли до нищеты.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Балмошная матка, балмошное й дзицятко́. Дурной примѣръ матери заразителенъ для дѣтей.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Баловство хуже воровства или доводзиць до воровства. Говорятъ въ упрекъ родителямъ, поблажающимъ дѣтямъ; или на счетъ тѣхъ, которые,
разорившись расточительною жизнію, пускаются на порочные промыслы.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Баломутка на ўсякія штуки хутка. Говорятъ двусмысленно, какъ бы
одобряя веселость женщины, между тѣмъ и намекая на ея непостоянство.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Балъ, чортъ съ печи упавъ. Говорится насмѣшливо на счетъ пиршества, котораго причина очень незначительна.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Банкетъ на весь свѣтъ. Говорятъ въ похвалу хозяину, шумно принявшему гостей.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Баржджѣ́й, да не хопайся дужо. Говорятъ насмѣшливо неповоротливому, заставляя его тѣмъ быть поворотливѣе.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Баринъ, лычь зама&amp;#768;ра&amp;#774;нъ. Насмѣшка надъ тѣмъ, который изъ чванства принимаетъ несвойственный состоянію своему видъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Батура&lt;ref&gt;Батура двоякое имѣетъ значеніе: Баторій и волкъ.&lt;/ref&gt;, собачча натура. Говорятъ на лгуна и обманщика.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бацька нехай ѣдзиць ораць, его кони знаюць: а я пойду въ корчму, мене людзи чекаюць. Такъ изображаютъ положеніе отца, состоящаго на попеченіи сына. Сравни посл. Укороци Боже вѣку, чимъ-си сѣсць на дзѣцкую опеку.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бацька твой хлѣвы запиравъ, коли коней кравъ. Шуточно-язвительный упрекъ тому, который по неосторожности оставить за собою дверь непритворенною.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бацькино дарованне на снѣда́нне, а маткино на обѣдъ. Говорятъ шуточно на счетъ какого либо подарка.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Баця мой, ѣжь хлѣбъ свой. Шуточный отказъ въ просьбѣ.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t3g4z2uk35n1l3n5drg9f9q6f1214g1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Зборнік беларускіх прыказак (1874).pdf/11</title>
    <ns>104</ns>
    <id>127908</id>
    <revision>
      <id>295591</id>
      <timestamp>2026-08-17T18:58:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Ба{{subst:націск}}ченнемъ жорова не поймаешь. Упрекъ тому, кто смотритъ тамъ, гдѣ нужно дѣйствовать.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Бачиць воко, гдзѣ печецца коко. Говорятъ о человѣкѣ сметливомъ.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Бачиць воко, да лежиць висо&amp;#768;ко. Глазъ видитъ, да зубъ нейметъ.&lt;/br&gt; {{gap...»</comment>
      <origin>295591</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4138" sha1="dfnx793kmtyf0t5yw44c5v2kqza700a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Ба́ченнемъ жорова не поймаешь. Упрекъ тому, кто смотритъ тамъ, гдѣ нужно дѣйствовать.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бачиць воко, гдзѣ печецца коко. Говорятъ о человѣкѣ сметливомъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бачиць воко, да лежиць висо&amp;#768;ко. Глазъ видитъ, да зубъ нейметъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бачь, якій панъ тороватый; самъ раки поѣвъ, а юшку убогимъ отдавъ. Насмѣшка надъ расчетливымъ черезъ чуръ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бездзѣльно жиць, тольки землю цяжелиць. Наставленіе жить честно.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Безъ амбарасу ани часу. Говорятъ на счетъ безпокойнаго человѣка.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Безъ Бога ни до порога. Sine jove nec pedem move. Безъ Бога и не ступишь.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Безъ запасу ни часу. Похвала имѣющему все въ готовности.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Безъ капусты животы пусты. Простолюдины любятъ начинать обѣдъ или ужинъ кислымъ кушаньемъ и въ особенности капустою.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Безъ поджоги дро́вы не горяць. Неудовольствія усиливаются дурными внушеніями другихъ. Говорятъ на счетъ наушничества.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Безъ працы не будзешь ѣсць кола́чи. Наставленіе трудиться.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Безъ прибору и воши не забьешь. Для каждого дѣла свои пріемы.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Безъ приказки и зъ лавки не звалицца. Говорятъ о такихъ находчивыхъ, которые каждый случай, каждое слово другого сопровождаютъ смѣшными, кстати употребленными поговорками.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Безъ худа&amp;#768; не видаць добра. Испытываемыя несчастія научаютъ цѣнить добро.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Безъ штуки не ступиць. Говорятъ на счетъ такихъ, которые разными выходками и увертками любять озадачивать другихъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Берешь коровку, бери жь и веревку. Маловажная награда не удовлетворяетъ великой обиды. Потерявши большее, нечего жалѣть меньшаго.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бери изъ далёка жонку, а купляй близко коровку. Родственницы, а
особенно сверстницы дѣвичества, часто разстраивають согласіе въ супружествѣ; а коровку близко купленную скоро можно отыскать, если сойдетъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бери ничо&amp;#768;го. Говорятъ въ случаѣ совершенной потери.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Би, заби&amp;#768;. Говорятъ въ случаѣ сильнаго упрямства или несознанія при допросѣ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Би кота, не би кота. Говорятъ на счетъ непостояннаго въ своихъ сужденіяхъ или дѣйствіяхъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Билинъ-билинъ, на тарелцѣ блинъ. Церковному причту со всего доходъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бирюкъ съ катнихъ рукъ. Говорятъ о ворѣ и бродягѣ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Би сороку и ворону, добьешься до бѣлаго лебедзя. Наставленіе не пренебрегать первоначально ничѣмъ.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dfnx793kmtyf0t5yw44c5v2kqza700a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Зборнік беларускіх прыказак (1874).pdf/12</title>
    <ns>104</ns>
    <id>127909</id>
    <revision>
      <id>295592</id>
      <timestamp>2026-08-17T19:00:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Праблематычная */</comment>
      <origin>295592</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4405" sha1="9u1zr6zgtebk0tn9qnteqsbdt0dh37b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Би, панъ заплациць. Говорять насмѣшливо на счеть неосторожнаго
обхожденія съ посудою.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Биткомъ набито. Говорять о страшной гдѣ либо тѣснотѣ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Битому собацѣ кія не показывай. Говорять пасмѣшливо, если кто
изъ боязни не хочеть приступить къ дѣлу, опасному по его мнѣнію.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Битый часъ забавлявся. Значить замедлилъ долгое время.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Благія вочи, благая й рука. Отъ завистливаго человѣка получаемое
не идеть въ прокъ. Кто завистливъ, тоть и скупь.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Благослови Христосъ, коли такъ пришлось. Говорять, рѣшаясь на
что либо важное, или для юмора, при незначительномъ обстоятельствѣ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Благословляю дзицятко на ўсё доброе, а на другое самъ догадаешься.
Поговорка шутливыхъ священниковъ при прошеніи благословенія.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Благочесць Богу чесць. Похвала православію.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Блазенскій вѣкъ, блазенская й гульня. Поговорка о забавахъ дѣтей;
говорять также сарказмомъ, если возрастные и особенно старики по-
ступають неприлично.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ближѣй сорочка къ цѣлу, чимъ-си кобать. Prima charitas ab ego.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Близко видаць, да далёко дыбаць. Говорять объ отдаленности, а бо-
лѣе о затруднительномъ исполненіи какого либо дѣла.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Близко лежиць, животь болиць. Говорять въ предосторожность, что-
бы дорогіе или лакомые предметы не класть плохо. 10&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Блуканне на цѣлое ранне. Говорятъ въ случаѣ безпорядочныхъ суеть.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Блѣдный, якъ пятакъ мѣдный. Насмѣшка надъ краснощекимъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Блюдзи бацькину копѣйку, и свою добудзешь. Отеческое благосло-
веніе созидаеть домы.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Блюдзи полцинку про злую годзинку. Блюди денежку на черный день.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бовтай у торбѣ. Говорять на счеть косноязычнаго и невнятно гово-
рящаго. Впрочемъ простолюдины такъ проименовали знаменитаго пол-
ководца въ 1812 году, Барклая де Толли.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Богатаго не распознаешь отъ тороватаго. Насмѣшливо говорять на
счеть очень щедраго при незавидномъ состояніи.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Богатому жаль корабля, а бѣдному кошеля. Говорятъ, если кого
бѣднаго упрекають въ печали о маловажной потерѣ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Богатому красць, а старому вгаць. Говорять въ той мысли, что пер-
ваго подозрѣвать нельзя въ воровствѣ, а послѣднему нельзя не вѣрить.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Богатому чорть дзѣцей колышиць. Богатому все удается.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Богать Авдзей, повна хата дзѣцей. Говорять шуточно о маломъ со-
стояніи многосемейнаго.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Богать Цимошка, собака да кошка. Насмѣшка надъ бѣднымъ, хва-
лящимся своимъ незавиднымъ состояніемъ.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9u1zr6zgtebk0tn9qnteqsbdt0dh37b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>295597</id>
      <parentid>295592</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T06:27:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не вычытаная */</comment>
      <origin>295597</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4408" sha1="2tc69vpzmlbv4xm7jxw85p1218bk214" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Би, панъ заплациць. Говорятъ насмѣшливо на счетъ неосторожнаго обхожденія съ посудою.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Биткомъ набито. Говорятъ о страшной гдѣ либо тѣснотѣ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Битому собацѣ кія не показывай. Говорятъ пасмѣшливо, если кто изъ боязни не хочетъ приступить къ дѣлу, опасному по его мнѣнію.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Битый часъ забавлявся. Значитъ замедлилъ долгое время.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Благія вочи, благая й рука. Отъ завистливаго человѣка получаемое не идетъ въ прокъ. Кто завистливъ, тотъ и скупъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Благослови Христосъ, коли такъ пришлось. Говорятъ, рѣшаясь на
что либо важное, или для юмора, при незначительномъ обстоятельствѣ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Благословляю дзиця́тко на ўсё доброе, а на другое самъ догадаешься.
Поговорка шутливыхъ священниковъ при прошеніи благословенія.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Благочесць Богу чесць. Похвала православію.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Блазенскій вѣкъ, блазенская й гульня. Поговорка о забавахъ дѣтей;
говорятъ также сарказмомъ, если возрастные и особенно старики поступаютъ неприлично.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ближѣй сорочка къ цѣлу, чимъ-си ко&amp;#774;ба́тъ. Prima charitas ab ego.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Близко видаць, да далёко дыба́ць. Говорятъ объ отдаленности, а болѣе о затруднительномъ исполненіи какого либо дѣла.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Близко лежиць, животъ болиць. Говорятъ въ предосторожность, чтобы дорогіе или лакомые предметы не класть плохо.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Блуканне на цѣлое ранне. Говорятъ въ случаѣ безпорядочныхъ суетъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Блѣдный, якъ пятакъ мѣдный. Насмѣшка надъ краснощекимъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Блюдзи бацькину копѣйку, и свою добудзе&amp;#774;шь. Отеческое благословеніе созидаетъ домы.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Блюдзи полцинку про злую годзинку. Блюди денежку на черный день.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бовтай у торбѣ. Говорятъ на счетъ косноязычнаго и невнятно говорящаго. Впрочемъ простолюдины такъ проименовали знаменитаго полководца въ 1812 году, Барклая де Толли.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Богатаго не распознае&amp;#774;шь отъ тороватаго. Насмѣшливо говорятъ на счетъ очень щедраго при незавидномъ состояніи.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Богатому жаль корабля, а бѣдному кошеля. Говорятъ, если кого
бѣднаго упрекаютъ въ печали о маловажной потерѣ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Богатому красць, а старому вгаць. Говорять въ той мысли, что перваго подозрѣвать нельзя въ воровствѣ, а послѣднему нельзя не вѣрить.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Богатому чортъ дзѣцей колышиць. Богатому все удается.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Богатъ Авдзей, повна хата дзѣцей. Говорятъ шуточно о маломъ состояніи многосемейнаго.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Богатъ Цимошка, собака да кошка. Насмѣшка надъ бѣднымъ, хвалящимся своимъ незавиднымъ состояніемъ.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2tc69vpzmlbv4xm7jxw85p1218bk214</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Бѣлорусскія народныя пѣсни (1907).pdf/50</title>
    <ns>104</ns>
    <id>127910</id>
    <revision>
      <id>295593</id>
      <timestamp>2026-08-17T20:30:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «&lt;section begin=&quot;6&quot;/&gt;{{block center/s}} {{Цэнтар|6.}}  Да ўжэ вечаръ-вячарокъ&lt;br /&gt; Я пъянюся&lt;sup&gt;е&lt;/sup&gt;нька была,&lt;br /&gt; Лажылася адна спаць&lt;br /&gt; Миль у галовушцы стаиць, —&lt;br /&gt; У ця&lt;sup&gt;е&lt;/sup&gt;совяньку краваць;&lt;br /&gt; Жалко милае будьзиць.&lt;br /&gt; Сажду, пажду я часокъ,&lt;br /&gt; Пакуль милая ачнецца.&lt;br /&gt; Як...»</comment>
      <origin>295593</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1805" sha1="8v82pggilt1t46it9esrdgfncyzoenm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;6&quot;/&gt;{{block center/s}}
{{Цэнтар|6.}}

Да ўжэ вечаръ-вячарокъ&lt;br /&gt;
Я пъянюся&lt;sup&gt;е&lt;/sup&gt;нька была,&lt;br /&gt;
Лажылася адна спаць&lt;br /&gt;
Миль у галовушцы стаиць, —&lt;br /&gt;
У ця&lt;sup&gt;е&lt;/sup&gt;совяньку краваць;&lt;br /&gt;
Жалко милае будьзиць.&lt;br /&gt;
Сажду, пажду я часокъ,&lt;br /&gt;
Пакуль милая ачнецца.&lt;br /&gt;
Якъ ачнулася мая мила,&lt;br /&gt;
Ня гаворыць да мене,&lt;br /&gt;
Праву ручку падае́.&lt;br /&gt;
— Пойдьзя&lt;sup&gt;е&lt;/sup&gt;мъ, мила, ў вишнёў сатъ,&lt;br /&gt;
Сядьземъ ў саду на пянёк,&lt;br /&gt;
Пагаво́рымъ мы часокъ.&lt;br /&gt;
Скажы, милая, адвіе́тъ,&lt;br /&gt;
Буду любиць цалы віе́къ.&lt;br /&gt;
— Табіе́ милы муо́й адвіе́тъ —&lt;br /&gt;
Хоча&lt;sup&gt;э&lt;/sup&gt;шъ — люби, хоча&lt;sup&gt;э&lt;/sup&gt;шъ — нѣтъ.&lt;br /&gt;

{{Калёнтытул|right={{smaller|Карцевичи.}}}}
{{block center/e}}
&lt;section end=&quot;6&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;7&quot;/&gt;{{block center/s}}
{{Цэнтар|7.}}

— Годьзи, годьзи, дьзя&lt;sup&gt;е&lt;/sup&gt;ўчыначка,&lt;br /&gt;
Зъ вечару гуляць, —&lt;br /&gt;
Насъ съ табою людьзи знаюць&lt;br /&gt;
И сусіе́дьзи гавараць.&lt;br /&gt;
Дьзя&lt;sup&gt;е&lt;/sup&gt;ўчынаццы стыдно стало,&lt;br /&gt;
Палилися&lt;sup&gt;е&lt;/sup&gt; сьлёзы зъ глазъ,&lt;br /&gt;
Мальчышаццы жалко стало,&lt;br /&gt;
Стаў дзя&lt;sup&gt;е&lt;/sup&gt;ўчыну унимаць.&lt;br /&gt;
Вынимая ись кишэни&lt;br /&gt;
Біе́лы — ружо́вы платок,&lt;br /&gt;
Уцирая чуо́рны вочы&lt;br /&gt;&lt;section end=&quot;7&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8v82pggilt1t46it9esrdgfncyzoenm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>295595</id>
      <parentid>295593</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T20:32:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>295595</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1801" sha1="p9gy25nsugex1hrzdrvhgdcbqxoubms" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;6&quot;/&gt;{{block center/s}}
{{Цэнтар|6.}}

Да ўжэ вечаръ-вячарокъ&lt;br /&gt;
Я пъянюся&lt;sup&gt;е&lt;/sup&gt;нька была,&lt;br /&gt;
Лажылася адна спаць&lt;br /&gt;
Миль у галовушцы стаиць, —&lt;br /&gt;
У ця&lt;sup&gt;е&lt;/sup&gt;совяньку краваць;&lt;br /&gt;
Жалко милае будьзиць.&lt;br /&gt;
Сажду, пажду я часокъ,&lt;br /&gt;
Пакуль милая ачнецца.&lt;br /&gt;
Якъ ачнулася мая мила,&lt;br /&gt;
Ня гаворыць да мене,&lt;br /&gt;
Праву ручку падае́.&lt;br /&gt;
— Пойдьзя&lt;sup&gt;е&lt;/sup&gt;мъ, мила, ў вишнёў сатъ,&lt;br /&gt;
Сядьземъ ў саду на пянёк,&lt;br /&gt;
Пагаво́рымъ мы часокъ.&lt;br /&gt;
Скажы, милая, адвіе́тъ,&lt;br /&gt;
Буду любиць цалы віе́къ.&lt;br /&gt;
— Табіе́ милы муо́й адвіе́тъ —&lt;br /&gt;
Хоча&lt;sup&gt;э&lt;/sup&gt;шъ — люби, хоча&lt;sup&gt;э&lt;/sup&gt;шъ — нѣтъ.&lt;br /&gt;

{{Калёнтытул|right={{smaller|Карцевичи.}}}}
{{block center/e}}
&lt;section end=&quot;6&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;7&quot;/&gt;{{block center/s}}
{{Цэнтар|7.}}

— Годьзи, годьзи, дьзя&lt;sup&gt;е&lt;/sup&gt;ўчыначка,&lt;br /&gt;
Зъ вечару гуляць, —&lt;br /&gt;
Насъ съ табою людьзи знаюць&lt;br /&gt;
И сусіе́дьзи гавараць.&lt;br /&gt;
Дьзя&lt;sup&gt;е&lt;/sup&gt;ўчынаццы стыдно стало,&lt;br /&gt;
Палилися&lt;sup&gt;е&lt;/sup&gt; сьлёзы зъ глазъ,&lt;br /&gt;
Мальчышаццы жалко стало,&lt;br /&gt;
Стаў дзя&lt;sup&gt;е&lt;/sup&gt;ўчыну унимаць.&lt;br /&gt;
Вынимая ись кишэни&lt;br /&gt;
Біе́лы-ружо́вы платок,&lt;br /&gt;
Уцирая чуо́рны вочы&lt;br /&gt;&lt;section end=&quot;7&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p9gy25nsugex1hrzdrvhgdcbqxoubms</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бѣлорусскія народныя пѣсни (1907)/Пѣсни/V/6</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127911</id>
    <revision>
      <id>295594</id>
      <timestamp>2026-08-17T20:31:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{Загаловак  | назва     = 6. Да ўжэ вечаръ-вячарокъ  | безаўтара =   | год       = 1907 год  | пераклад  =   | секцыя    = Беларуская народная песьня  | папярэдні = [[Бѣлорусскія народныя пѣсни (1907)/Пѣсни/V/5|5. Гарачыя сьлёзы льюцца]]  | наступны  = Бѣлорусскія народныя пѣсни (190...»</comment>
      <origin>295594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="704" sha1="m6jeah1nijsgevszk2pfahx62s7oi6j" xml:space="preserve">{{Загаловак
 | назва     = 6. Да ўжэ вечаръ-вячарокъ
 | безаўтара = 
 | год       = 1907 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Беларуская народная песьня
 | папярэдні = [[Бѣлорусскія народныя пѣсни (1907)/Пѣсни/V/5|5. Гарачыя сьлёзы льюцца]]
 | наступны  = [[Бѣлорусскія народныя пѣсни (1907)/Пѣсни/V/7|7. Годьзи, годьзи, дьзя&lt;sup&gt;е&lt;/sup&gt;чыначка]]
 | анатацыі  = 
}}

&lt;pages index=&quot;Бѣлорусскія народныя пѣсни (1907).pdf&quot; from=&quot;50&quot; to=&quot;50&quot; fromsection=&quot;6&quot; tosection=&quot;6&quot; /&gt;</text>
      <sha1>m6jeah1nijsgevszk2pfahx62s7oi6j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Будучыня (1947).pdf/92</title>
    <ns>104</ns>
    <id>127912</id>
    <revision>
      <id>295596</id>
      <timestamp>2026-08-18T06:26:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «крыху прывык да вады і, акрамя таго, быў здаволены, што ніхто не бачыць яго без кашулі, бо ён схаваўся з галавой. У бочцы было гулка, душна ад пары і нейкага густога смуроду. Стаяць было таксама дрэнна: дно і сценкі аплылі слізкаю цвіллю. Іліко ўзняў галаву...»</comment>
      <origin>295596</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4316" sha1="kvob98z85ypj05tfv7j5kpmhxmi8u9v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;крыху прывык да вады і, акрамя таго, быў здаволены, што ніхто не бачыць яго без кашулі, бо ён схаваўся з галавой. У бочцы было гулка, душна ад пары і нейкага густога смуроду. Стаяць было таксама дрэнна: дно і сценкі аплылі слізкаю цвіллю. Іліко ўзняў галаву і ўбачыў угары блакітнае чыстае неба. Па ім ішло лёгкае курчавае воблака, пранізанае сонечнымі промнямі.

{{Водступ|2|em}}— Ну, купец, — пачуўся ўгары голас Гвація. — Вось табе інструмент. Бяры і мый сцены, пакуль вада гарачая.

{{Водступ|2|em}}У ваду шлёпнуў сухі пук нейкай надзвычайна жорсткай травы. Калі хлапчук узяўся за работу, ён спачатку баяўся, каб не парэзаць рук. Але трава хутка размокла і працаваць стагла лягчэй.

{{Водступ|2|em}}Апоўдні на двары стала горача. Сонца стаяла амаль проста над галавой і прыпякала так, што куры, якія швэндаліся дагэтуль па двары, раззявіўшы дзюбы, самі лезлі ў пограб. Гвація ўвесь час майстраваў там: ён збіваў абручы і знімаў пакрышкі з бочак, якія Іліко павінен быў потым вымыць. Пасля гэтага, як растлумачыў Гвація, бочкі заставалася толькі абкурыць, каб не было дрэннага паху, ад якога магло папсавацца маладое віно. Да поўдня Іліко вымыў дзве бочкі. Ён прывык ужо да гарачай вады, але Гвація, які на ўласным вопыце ведаў гэтую работу, перад тым, як перасадзіць Іліко ў трэцюю бочку, перакаціў яе пад павець, каб хлапцу не дакучала сонца.

{{Водступ|2|em}}Іменна тады і вышла з дому мадам Гамрэкелі. Звычайна яна рэдка з’яўлялася на дварэ, тым больш у такую пару. Але ёй сказалі, што гаспадар прывёз новага работніка, і яна захацела на яго паглядзець.

{{Водступ|2|em}}— Дзе ён? — спытала мадам Гамрэкелі.

{{Водступ|2|em}}— Там, — паказала Маро.

{{Водступ|2|em}}Яна павяла гаспадыню пад павець, і тая з цікаўнасцю зазірнула ў бочку.

{{Водступ|2|em}}— Маленькі зусім, — гулка сказаў нехта над галавою Іліко. Хлапчук ускочыў на ногі і ўбачыў шырокі жаночы твар.

{{Водступ|2|em}}— Ён не малы, — сказала Маро, — ён вялікі.

{{Водступ|2|em}}— Маро, — сурова спыніла дзяўчынку мадам Гамрэкелі, — цябе ніхто не пытае.

{{Водступ|2|em}}— Мне дзевяць гадоў, — данеслася з бочкі.

{{Водступ|2|em}}Але мадам Гамрэкелі ўжо вышла з-пад павеці. Гвація паглядзеў гаспадыні ўслед, кінуў акурак і палез у пограб. На абшырным дварэ стала пуста.

{{Водступ|2|em}}Пасля абеду і кароткага адпачынку Іліко адчуў сябе стомленым. Балелі ногі, і рукі былі, як чужыя. Але Гвація сказаў, што гаспадар будзе злаваць, і Іліко зноў палез у бочку. Калі&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kvob98z85ypj05tfv7j5kpmhxmi8u9v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Зборнік беларускіх прыказак (1874).pdf/13</title>
    <ns>104</ns>
    <id>127913</id>
    <revision>
      <id>295598</id>
      <timestamp>2026-08-18T06:47:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Богаты ци будземъ, да и голодны не будземъ. Отзывъ гостепріимнаго хозяина при намекахъ объ излишнихъ на угощеніе расходахъ.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Бога хвали, да й черта не гнѣви. Наставленіе, чтобы и непріятеля не раздражать.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Боглайка нико&amp;#768;ли не буд...»</comment>
      <origin>295598</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3990" sha1="5de6gh9vec3rljlcf3fsv64rcar7pbs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Богаты ци будземъ, да и голодны не будземъ. Отзывъ гостепріимнаго хозяина при намекахъ объ излишнихъ на угощеніе расходахъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бога хвали, да й черта не гнѣви. Наставленіе, чтобы и непріятеля
не раздражать.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Боглайка нико&amp;#768;ли не будзець хозяйка. Лѣнивая къ хозяйству неспособна.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Богословъ, да не однословъ. Говорятъ о нестойкомъ въ данномъ словѣ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Богъ богатъ, болѣй маець, чимъ раздавъ. Надежда на Бога несомнѣнна.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Богъ видзиць, хто кого обидзиць. Говорятъ обиженные.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Богъ висо́ко, а царь далёко. Съ жалобою говорятъ притѣсняемые, означая, что имъ трудно искать защиты.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Богъ гордыхъ зъ неба скидаець. Говорятъ противъ гордыхъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Богъ давъ, Богъ и взявъ. Утѣшеніе въ потерѣ, особенно дѣтей.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Богъ за одну жо́нку, а ты за другую. Шуточное утѣшеніе потерявшему жену.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Богъ заплата! Богъ награда или мститель. Bóg Zaplać.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Богъ ломавъ и намъ дававъ. Говорятъ, ломая хлѣбъ на скоро.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Богъ любиць праведника, а чортъ ябендника.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Богъ не гуляець, а добро перемѣряе&amp;#774;ць; у одного возме&amp;#774;ць, а другому дасць. Говорятъ при разговорѣ объ обѣднѣвшемъ богачѣ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Богъ не гуляе&amp;#774;ць, много полотна мае&amp;#774;ць, да богатымъ торбы приготовляе&amp;#774;ць. Насмѣшка надъ промотавшимъ богатое имущество.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Богъ не стучо́нъ, да лучóнъ. Богъ не вдругъ караетъ преступника.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Богъ, не цѣля, видзиць круцеля. Говорятъ, если кто за свое лукавство подвергается несчастію.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Богъ сцерёгъ, што съ сестрою не лёгъ. Говорятъ забавно, если кто осторожностью своею избѣжалъ несчастія, или не подвергнулся чьему либо лукавству, или избѣжалъ сѣтей.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Богъ Тройцу любиць. Говорятъ, убѣждая утроить что либо.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Боже поможи, а ты, небоже, не лежи. Побужденіе не лѣниться.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Божжа ласка дасць намъ хлѣба и мяска.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Боицца, якъ волкъ козы. Говорятъ при неопасныхъ угрозахъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Боицца, якъ чортъ ладону. Говорятъ при чьемъ либо отвращеніи
отъ чего либо.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Боки пориваць. Надсѣдаться отъ смѣха.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Болонки свое протри. Говорятъ тому, кто не замѣчаетъ находящагося предъ его глазами предмета.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Болото не бывае&amp;#774;ць безъ чорта. Доходное мѣсто не бываетъ праздно.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5de6gh9vec3rljlcf3fsv64rcar7pbs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Будучыня (1947).pdf/93</title>
    <ns>104</ns>
    <id>127914</id>
    <revision>
      <id>295599</id>
      <timestamp>2026-08-18T06:52:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «сцямнела, Іліко пайшоў на кухню і заснуў на лаве. Саламея не магла яго абудзіць і прымусіць есці. Гвація завёў хлапчука ў камору. Ён абурыўся і сказаў, што пойдзе гутарыць з гаспадаром, але замест гэтага напіўся і ўсю ноч адаспаў пад паветкай. Назаўтра ён...»</comment>
      <origin>295599</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4655" sha1="3ucc6w1yk4oahp1oizt79pgiamj09w6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;сцямнела, Іліко пайшоў на кухню і заснуў на лаве. Саламея не магла яго абудзіць і прымусіць есці. Гвація завёў хлапчука ў камору. Ён абурыўся і сказаў, што пойдзе гутарыць з гаспадаром, але замест гэтага напіўся і ўсю ноч адаспаў пад паветкай. Назаўтра ён абудзіў Іліко і сказаў, што трэба хутчэй ісці, бо гаспадар загадаў, каб да нядзелі ўсе бочкі былі перамыты. Да нядзелі засталося пяць дзён, але бочак яшчэ шмат, і Гвація хутчэй павёў заспанага хлапчука на кухню.

{{Водступ|2|em}}Так прайшло тры дні. Бочак сапраўды аказалася шмат. Яны адна за другой з’яўляліся на двары з нізкіх варотцаў пограба. Іліко пералазіў з аднае бочкі ў другую. Гвація то майстраваў у пограбе, то складаў перамытыя бочкі пад павець, то знікаў некуды па справах, па якіх пасылаў гаспадар. Гаспадара Іліко не бачыў ад самай той хвіліны, калі ён злез з лінейкі. Не бачыў ён таксама і гаспадыні і Маро, якая заўсёды знаходзілася пры ёй альбо ў доме, альбо ў садзе за домам. Іліко пералязаў з бочкі ў бочку, гурт іх рос пад павеццю, а Гвація ўсё яшчэ грукаў у пограбе і казаў, што бочак яшчэ шмат. Іліко пакрыху прывыкаў да гэтай работы, ужо не так балелі распараныя ногі і сцёртыя рукі, але затое хлапчука грызла туга. Як сённешні, стаяў перад ім апошні дзень у роднай вёсцы: доўгія плятні, за якімі калышуцца залацістыя мяцёлкі кукурузы, высокія таполі на вуліцы, маленькія сады, такія, як сад Тапурыя, прыяцель Вано і пануры Арцём з капелюшом у руках (так стаяў ён ля варот Сімонавай сядзібы, калі ад’язджаў Іліко) і нарэшце, — знаёмая грэбля, стракатыя сойкі ў густых зараслях і маленькі каршачок, што лётаў высока над балотамі і свістаў, развітваючыся з Іліко. Тады яшчэ ўзляцела з трысця вялікая шызая чапля…

{{Водступ|2|em}}А потым Сімон лаяўся, калі яны ехалі праз грэблю, і крычаў на Іліко. А далей была станцыя і спатканне з чорным страшыдлам, якое завецца паравозам. Калі ехалі паравозам, Сімон казаў, што купіць для Іліко камізэльку і чырвоную кашулю, а цяпер выходзіць, што ён зманіў. Іліко сядзіць у бочцы ў смуроднай гарачыні з жорсткім вехцем у руках. Але пры ўсёй крыўдзе на Сімона ён і не думаў нават аб тым, каб дапамінацца наконт кашулі з камізэлькай. За дні, якія пражыў Іліко ў Сімона, ён адвык і ў думках называць яго так, як зваў раней — дзядзька Сімон, або проста Сімон. Усе, і Саламея, ідругая кухарка Эзабедзі, і буфетчык Гурген і, не гаворачы аб Маро, сам Гвація інакш не называлі Сімона, як «гаспадар» і «батоно». І хаця Іліко не бачыў Сімона ад самай хвіліны прыезда сюды, ён разумеў, што з ім папросту справу мець нельга, бо ён гаспадар і, паводле слоў Гвація, ён мог зрабіць з Іліко&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3ucc6w1yk4oahp1oizt79pgiamj09w6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf/141</title>
    <ns>104</ns>
    <id>127915</id>
    <revision>
      <id>295600</id>
      <timestamp>2026-08-18T06:59:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=спрунжи|к=ни}}!» Сучкинъ сынъ перяксцився и пошовъ черезъ, и перяйшовъ. — «Ну, ты, дзѣвочка! Можа ты будзешъ на другихъ заглядатца, а мной гордуваць? Перяйдзи-тка й ты!» Перяксцилася яна и пошла, и такъ жа само перяйшла черезъ пропась по спр...»</comment>
      <origin>295600</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5794" sha1="ct3ygrnhqv9y8zbvmkypy5drj2istt4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос-канец|п=спрунжи|к=ни}}!» Сучкинъ сынъ перяксцився и пошовъ черезъ, и перяйшовъ. — «Ну, ты, дзѣвочка! Можа ты будзешъ на другихъ заглядатца, а мной гордуваць? Перяйдзи-тка й ты!» Перяксцилася яна и пошла, и такъ жа само перяйшла черезъ пропась по спрунжини. Тоды Сучкинъ сынъ и Марья царевна говорюць яму: «ну, мы перяйшли: мы ни ў чимъ ня винны проци цябе. Перяйдзи-ка ты: можа и ты тутъ знайшовъ сабѣ другую, можа на кого загляда̀вся!» — Куды мнѣ загляда́тца на другихъ! я ўжо старъ чаловѣкъ! — «Ничо̀го: съ старыхъ усяго бываець! Идзи-ка, йдзи!..» Тольки ёнъ ставъ ици, а спрунжина дрыганулася — ёнъ и поляцѣвъ у пропась! И косточки яго тамъ разсыпались!

{{Водступ|2|em}}Знайшовъ тоды Сучкинъ сынъ — зылотэя пуговицы свойго кыня, што отобравъ гетый дзѣдъ, пожанилиси яны зъ Марьей царевной, и стали жиць ды поживаць, ды добра наживаць....

{{Водступ|2|em}}''Д. Черногостье, сѣнн. у.'' {{smaller|Кр-нъ Тимофей Синкевичъ.}}

{{Водступ|2|em}}{{smaller|Сходныя съ настоящею сказки помѣщены у Худякова в.&amp;nbsp;II №&amp;nbsp;46 (Иванъ кошкинъ, Иванъ дѣвкинъ, Ив. царицынъ) и у Афанасьева в.&amp;nbsp;II №&amp;nbsp;30, в.&amp;nbsp;III №&amp;nbsp;2 (эта же и въ сборникѣ Дмитріева) в.&amp;nbsp;V №&amp;nbsp;54, в.&amp;nbsp;VII №&amp;nbsp;3 и в.&amp;nbsp;VIII №&amp;nbsp;2 и д. Сказка въ редакціи г.&amp;nbsp;Худякова очень кратка (3 странички). Наиболѣе полны: №&amp;nbsp;3 в.&amp;nbsp;VII и №&amp;nbsp;2 в.&amp;nbsp;VIII Афан. (Иванъ Быковичъ, Буря богатырь, Иванъ—Коровій сынъ.) См. также Чубинск. 167, 252. Садовн. 1, 133}}

{{ц|'''16. Удовинъ сынъ.'''|памер=120%}}

{{Водступ|2|em}}Вотъ была сабѣ удова. И мѣла яна сабѣ мальчишачку мале́нькаго, можа — такъ годы три ци чатыре. И жила яна у большой го́расци (горести), што у яѐ пропитаць души своё не́чимъ, а не то, што пропитаць мальчишку етаго. По́лечь изъ ёй живъ большій купецъ. И ў етаго купца живъ сынишка. И выбѣгавъ етый купцовъ сынъ къ удовѝному гуляць; выбягуць вобѣ на вулицу и гуляюць. Разъ удовѝнъ сынъ и кажець: якъ ба я такую пищь примавъ, якую ты, дакъ бо я Чуду-Юду звоевавъ, сонца-мѣсикъ отобравъ и на небеса пусцивъ. Етый хлопчикъ, купецкій сынъ, побѣгъ двору, и расказавъ свойму бацьку: вотъ, татка: удовинъ сынъ гово́риць, што якъ ба я, каець, такую пищъ примавъ, якую ты, дакъ ба я Чуду-Юду звоевавъ, сонца-мѣсикъ отобравъ и на небеса пусцивъ! Етый купецъ посылаець свойго сынишку на вулицу, и приказаваець етому сынишку, кабъ ёнъ гукнувъ етаго удовѝнаго сына и кабъ подвевъ яго такъ, штобъ тэй етыя бъ самыя сло́вы переказавъ, кабъ самъ купецъ почувъ. Етый купецкій сынъ выбѣгаець на вулицу, подбѣгаець подъ вокошко и гово́риць удовиному сыну: ходзи на вулицу гуляць! А енъ отвѣщаець: што мнѣ ици на вулицу гуляць, коли я ѣсць хо́чу! Купецкій сынъ говориць: ходзи тольки на вулицу гуляць со иной, я табѣ и хлѣба принясу! Вотъ ёнъ выбѣгаець на вулицу, и тэй выносиць яму̀ скибочку хлѣба, можець, такъ, разовъ пяць укусиць. Удовѝнъ сынъ укусивъ, тоды купецкій сынъ и требуець у яго етыхъ самыхъ рячей. «Скажи-ка ты мнѣ, што ты мнѣ говоривъ спре́жда: што ты можашъ Чуду-Юду звоеваць и сонца-мѣсикъ отобраць.» Бацька яго стоиць у воротахъ и еты рѣчи слышиць: ци собственно ёнъ будзець говориць правду, или нѣ? Етый удовѝнъ сынъ перевярнувся туды-сюды и во ўси четыри стороны глянувъ, ци нема кого, кабъ нихто больше ня чувъ, помимо етаго хлопчишки, й кажець: «што я, кажець, {{Абмылка|у чора|учора}} говоривъ? Што я, якъ ба такую пищь&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ct3ygrnhqv9y8zbvmkypy5drj2istt4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Зборнік беларускіх прыказак (1874).pdf/14</title>
    <ns>104</ns>
    <id>127916</id>
    <revision>
      <id>295601</id>
      <timestamp>2026-08-18T07:13:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Бо{{subst:націск}}льшему коню большій хомутъ. На старшаго болѣе возлагается.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Болѣй слухай, а менѣй говори. Наставленіе быть внимательнымъ.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Борисе, Борисе, самъ боронися. Отвѣтъ на угрозы. Пословица напоминаетъ что-то историческое, и...»</comment>
      <origin>295601</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4287" sha1="oubaff2rwklxr5guvgl5fpb4sqatzs8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Бо́льшему коню большій хомутъ. На старшаго болѣе возлагается.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Болѣй слухай, а менѣй говори. Наставленіе быть внимательнымъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Борисе, Борисе, самъ боронися. Отвѣтъ на угрозы. Пословица напоминаетъ что-то историческое, и полагать можно, указываетъ на св. Бориса или на Бориса Годунова, при нашествіи Гришки Отрепьева.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бориши хороши, на чужіе гроши. Всякъ любить погулять на чужой
счетъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бороду&amp;#768; чорту завязаць. Говорятъ, если нужной затерянной вещи нельзя отыскать. Въ этомъ случаѣ завязываютъ на ниточкѣ или чемъ нибудь подобномъ узелокъ, который по отысканіи опять развязываютъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бо́рохи отправляе&amp;#774;ць. Говорятъ на дремлющаго, качающагося въ разныя стороны, подобно молящемуся Еврею.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Борохотодуна́ю, кобылки не маю. Говорятъ въ насмѣшку дремлющему.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Борохъ спиць, а счасце само къ ему подъ вороты лѣзець. Говорятъ
шутливо, если кому счастіе благоприятствуетъ безъ всякой его заботы. Пословица указываетъ на Евреевъ, которымъ ночью приносятъ воровскія вещи.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Боючися вовка, и въ лѣсъ не ходзи́ць. Говорятъ въ опроверженіе представляющему затрудненія въ какомъ либо предпріятіи.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Боявшися треску, и въ лѣсъ не треба ходзиць. Говорится о маловажныхъ препятствіяхъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бояцця не цивуна, а его бизуна&amp;#768;. Говорятъ въ разныхъ случаяхъ, указывая на важнѣйшую причину страха.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бравый молодзецъ! Шапка на ба́киръ, полы за поясомъ. Говорятъ шуточно, и болѣе въ насмѣшку надъ неопрятнымъ и неуклюжимъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Братъ брату по неволѣ пріяцель.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Братъ брату сусѣдъ, а невѣста сестрѣ соломенный друг. Холостые братья неоткровенны другъ съ другомъ; а между сестрами дѣвицами
кроется зависть.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Братъ любиць сестру богатую, а мужъ жену здоровую.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Братъ на липѣ дратъ. Говорятъ насмѣшливо, если кто безъ всякаго родства называетъ другого братомъ съ намѣреніемъ поживиться отъ него.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Братъ не такъ радъ брату, якъ радъ его шмату. Говорится на счетъ
того, что многіе интересъ цѣнятъ дороже родства.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Брацця бьюцца, дзеруцца, да разнимаць некого. Братьевъ ссора непродолжительна.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бредзишь, не сказавъ. Говорятъ съ похвалою, выражая ласковое чье либо обхожденіе и снисходительный характеръ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бринды бьець. Говорятъ на ничѣмъ не занятого человѣка, теряющаго нужное время на безполезныя занятія. Бринды, (собственно отъ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oubaff2rwklxr5guvgl5fpb4sqatzs8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Зборнік беларускіх прыказак (1874).pdf/15</title>
    <ns>104</ns>
    <id>127917</id>
    <revision>
      <id>295605</id>
      <timestamp>2026-08-18T07:43:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «бринкаць —бренчать) значатъ губы, которыми дѣти играютъ, забавляя друг друга.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Брись подъ печь! кошки мясо ядуць, тобѣ косць дадуць. Говорятъ шуточно домашнему, если нужно, чтобы онъ уступилъ мѣсто гостю.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Бровь колесомъ, и сопель подъ нос...»</comment>
      <origin>295605</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4112" sha1="p055wdwyi6v23vsn8jyfvbt9oaboh3g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;бринкаць —бренчать) значатъ губы, которыми дѣти играютъ, забавляя друг друга.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Брись подъ печь! кошки мясо ядуць, тобѣ косць дадуць. Говорятъ шуточно домашнему, если нужно, чтобы онъ уступилъ мѣсто гостю.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бровь колесомъ, и сопель подъ носомъ. Шутливая похвала дѣвицѣ,
особенно, когда красоту ея хвалятъ другіе.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Брушница краснобока, паробокъ насниць собѣ воко. Означеніе времени, когда ночь видимо увеличивается къ осени.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Брыкливая кобыла. Такъ ругаютъ сварливую, упрямую дѣвушку.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Брюхо не полово, подъѣвъ, як корова. Насмѣшливо говорятъ на
прожорливаго, или шуточно на самого себя при потчиваніи въ гостяхъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Будзе&amp;#774;ць кій, да не такій. Говорятъ въ разныхъ случаяхъ, особенно недовольному предлагаемыми предметами, въ надеждѣ на будущее.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Будзе&amp;#774;ць кермашь и на нашей вулицѣ. Будетъ и наше время.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Будзе&amp;#774;ць пора, выросцець трава. Угроза, или наставленіе терпѣливо ожидать плода трудовъ своихъ. Не надобно терять надежды.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Будзе&amp;#774;шь мѣць плѣшь, не будзе&amp;#774;шь ходзиць пѣшь. Плѣшь здѣсь означасть священническое званіе; но говорится и въ томъ смыслѣ, что заботы увѣнчиваются благосостояніемъ, а честная старость уваженіемъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Будзь здорова, якъ корова, а плодна якъ свиння. Шуточное поздравленіе невѣстѣ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Будзька набудзицца, а хвалька нахвалицца. Наскучить повтореніе одного и того же.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Будзь ниже травы и цише воды. Наставленіе быть скромнымъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Будзь першъ выслуха́чимъ, а потымъ повѣдачимъ. Говорятъ, если кто молодой не кстати пресѣкаетъ разговоръ старшаго.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бурно́съ подъ носъ. Говорятъ, если кто ворчаньемъ выражаетъ ропотъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бусеньки, бусеньки, обо́е голюсеньки. Насмѣшливо говорятъ на счетъ женящихся по любви, безъ всякаго состоянія.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бывае&amp;#774;ць хуже, да рѣдко. Говорятъ насмѣшливо, утѣшая другого въ какой либо непріятности.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бывало худâ, повтора пуда; половину продаси, а половину самъ зъѣси. Насмѣшка надъ возгривымъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бывши въ водзѣ, ставъ сухъ. Говорятъ на счетъ того, который, будучи кругомъ виноватъ, оправдываетъ себя несправедливо, или кто увертками успѣлъ свалить свою вину на другого.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бывши въ Римѣ, и папы не видзѣць. Говорятъ на счетъ не обратившаго вниманія на важные предметы.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p055wdwyi6v23vsn8jyfvbt9oaboh3g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Зборнік беларускіх прыказак (1874).pdf/16</title>
    <ns>104</ns>
    <id>127918</id>
    <revision>
      <id>295609</id>
      <timestamp>2026-08-18T07:58:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Бывъ бы коваль да ковалиха, будзе&amp;#774;ць гетого лиха. Говорятъ шуточно въ утѣшеніе лишившимся дитяти.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Бывъ гевезенъ (gewesen) да выскочивъ. Говорятъ шуточно, когда кто неожиданно ушелъ или потерялъ что-нибудь. Гевезенъ взято отъ Евреевъ.&lt;/br&gt; {{gap|...»</comment>
      <origin>295609</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4143" sha1="liy285lvethqqxldhoi1e2z02gauylr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Бывъ бы коваль да ковалиха, будзе&amp;#774;ць гетого лиха. Говорятъ шуточно въ утѣшеніе лишившимся дитяти.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бывъ гевезенъ (gewesen) да выскочивъ. Говорятъ шуточно, когда кто
неожиданно ушелъ или потерялъ что-нибудь. Гевезенъ взято отъ Евреевъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бывъ и въ колѣ и въ мялѣ. Говорятъ о бывшемъ въ разныхъ обстоятельствахъ жизни.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бывъ квасъ, да не было васъ; а якъ стали квасины, тогды и васъ черци взносили. Когда дѣла было много, тогда не было помощниковъ, а подъ конецъ явились. Бѣдный и несчастный всѣмъ какъ чужой и незнакомый; но если посчастливится ему, то много найдется друзей.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бывъ коли-сь дворянинъ, да чортъ имя перемѣнивъ. Жалоба на обѣднѣніе, или сарказмъ надъ потерявшимъ безпутною жизнію свое состояніе и всякое затѣмъ уваженіе.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бывъ кусъ, да госця не было&amp;#768;; пришовъ госць, куса нема&amp;#768;. Аллегорія, примѣняемая къ разнымъ обстоятельствамъ жизни. Было достаточно времени, но работы никто не заказывалъ; а при недостаткѣ времени набиваются съ работою. Говорятъ также на счетъ несвоевременныхъ просьбы и требованій; или поздняго несвоевременнаго прибытія, или поздней въ старости женитьбы, или потери силъ на безполезныя занятія.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бывъ на коню и подъ конёмъ. Значитъ: Былъ въ различныхъ переворотахъ счастія.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бывъ на меду, обливъ мёдомъ бороду. Насмѣшливо говорятъ, если кого поколотили до крови въ шинкѣ. Или отъ пьянства произошла рвота.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бывъ родзицель, да звернувся. Говорятъ о спасенномъ отъ смерти и переносно объ отыскавшейся потерѣ и о человѣкѣ, который избѣгъ
жестокаго наказанія.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бывъ таковъ, да и нема. Говорятъ объ убѣжавшемъ человѣкѣ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бывъ тамъ, гдзѣ вочи сталюць и носы дзѣлюць. Насмѣшка надъ человѣкомъ съ подбитыми глазами или разбитымъ носомъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бывъ то конь да зъѣздзився. Говорятъ о такихъ лицахъ, которыя въ
молодости были предприимчивы, имѣли силу и много сдѣлали важнаго, но подъ старость измѣнились во всемъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бывъ ты на войнѣ, погада́й же и по мнѣ. Говорятъ въ родѣ упрека не снисходительному къ слабостямъ другихъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бывъ часъ, коли дзѣвки любили й насъ. Воспоминаніе о былом
счастіи.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бывъ Якимъ, да чортъ ухопивъ. Шуточный намек о потерѣ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Была-бъ голова, а шолудзи будуць. Хозяинъ съ толкомъ найдетъ работника или работницу.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>liy285lvethqqxldhoi1e2z02gauylr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Зборнік беларускіх прыказак (1874).pdf/17</title>
    <ns>104</ns>
    <id>127919</id>
    <revision>
      <id>295610</id>
      <timestamp>2026-08-18T08:09:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Была бъ голова на плечахъ. Говорятъ, убѣждая не печалиться о потерѣ.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Была бы здорова бабуся, никого не боюся. Насмѣшка надъ пустою чьею либо надеждою на другихъ.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Были бы дзень пройшовъ, да до насъ дойшовъ. Говорятъ хозяева на счетъ...»</comment>
      <origin>295610</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3708" sha1="5uoylwllicesvw8lb94hnur8q1dj4of" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Была бъ голова на плечахъ. Говорятъ, убѣждая не печалиться о потерѣ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Была бы здорова бабуся, никого не боюся. Насмѣшка надъ пустою
чьею либо надеждою на другихъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Были бы дзень пройшовъ, да до насъ дойшовъ. Говорятъ хозяева на счетъ лѣнивыхъ работниковъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Были бъ побрезка́чіе, и послугачіе будуць. Говорятъ въ отвѣтъ служителямъ, угрожающимъ оставить службу.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Были грошишки, да прошишкали. Говорятъ о растратѣ денегъ, особенно чрезъ расточительность.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Были цили, да вылецѣли. Поздно хватились за умъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Было́ бъ чимъ дзирку запхнуць. Говорятъ хозяева на счетъ неповоротливаго и малоспособнаго работника, имѣя въ виду отбываніе имъ
господской работы.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Было&amp;#768; лихо, да й погоршѣло. Говорятъ при усиленіи плохихъ обстоятельствъ или новыхъ притѣсненій.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Быць былъ ненасцю, да дожджикъ помѣшавъ. Аллегорическая пословица. Ненасце — строгое взысканіе. Дожджикъ — слезы покорности, или усильная просьба заступника.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Быць бычку на лычку, а целочцѣ на веревочцѣ. Чему быть, того не миновать.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Быць дожджу, Жидова всходзилася. Шуточное замѣчаніе на счетъ бродящихъ толпою Евреев.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Быць на балю, и не быць пьяну. Говорятъ, если кому удалось изъ
непріятныхъ обстоятельствъ или драки выдти чистымъ и невредимымъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бычки бушуюць, весну чуюць. Шуточный намек на сватовство молодежи.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бычокъ треццячокъ! Намекъ о баловствѣ дѣтей, которыхъ время пріучать къ работѣ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бьецца, якъ рыба объ ледъ. Говорятъ съ похвалою о трудолюбивомъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бьець на пропа́лое.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бѣгаець, якъ мышь обсма́леная. Говорятъ на счетъ того, который безполезно и безтолково мечется изъ угла въ уголъ, при мнимой опасности.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бѣгучаго вовка&amp;#768; добре и за хвостъ поймаць. Говорятъ на счетъ уклоняющагося отъ платежа долга, имѣя въ виду, что и малое взысканіе хорошо.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бѣда бѣду везець, а трецція погоняець. Говорятъ утѣшаясь въ горѣ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бѣда найдзе&amp;#774;ць гроши. Всякій несчастный находитъ средство выдти изъ бѣдственнаго положенія.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5uoylwllicesvw8lb94hnur8q1dj4of</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Будучыня (1947).pdf/94</title>
    <ns>104</ns>
    <id>127920</id>
    <revision>
      <id>295611</id>
      <timestamp>2026-08-18T08:59:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «што хоча. Нічога больш не заставалася, як шараваць аслізлыя сценкі, тужыць і зрэдку плакаць.  {{Водступ|2|em}}Аднойчы, калі Іліко плакаў, да бочкі падышоў Гвація.  {{Водступ|2|em}}— Чаго ты? — спытаў ён. — Стаміўся?  {{Водступ|2|em}}Іліко маўчаў, усхліпваючы.  {{Водс...»</comment>
      <origin>295611</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4300" sha1="qedfbpmjg6s0k3kgs6hvpryygib9p1o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;што хоча. Нічога больш не заставалася, як шараваць аслізлыя сценкі, тужыць і зрэдку плакаць.

{{Водступ|2|em}}Аднойчы, калі Іліко плакаў, да бочкі падышоў Гвація.

{{Водступ|2|em}}— Чаго ты? — спытаў ён. — Стаміўся?

{{Водступ|2|em}}Іліко маўчаў, усхліпваючы.

{{Водступ|2|em}}— Калі стаміўся, то вылязай і адпачні. Мне самому ад гэтых бочак млосна, а ты яшчэ дзіця… Вылязай.

{{Водступ|2|em}}— Я ўцяку адгэтуль, — нечакана для самога сябе выкрыкнуў Іліко і змоўк, спалоханы. Гэта была ягоная захаваная думка з першага дня, Гвація абаперся на бераг бочкі.

{{Водступ|2|em}}— Дурань! — лагодна сказаў ён. Куды ты будзеш уцякаць? Дадому? Як ты туды дабярэшся, неразумнае дзіця?.. І што ты там будзеш рабіць? Мусіць не з вялікай выгоды цябе сюды аддалі!.. У свет пойдзеш? Не ведаеш ты, што цяпер на свеце робіцца!.. Эх, купец. На свеце голад цяпер, людзі на халеру хварэюць, папы ўсе званы ў цэрквах паабівалі і рады няма… А ён будзе ўцякаць. Тут хаця ты кавалак хлеба маеш, а там… Цярпі, купец. Я гэты хлеб з дзяцінства ем… Я, брат, усюды быў, усяго паспытаў.

{{Водступ|2|em}}Гвація нахіліўся і пагладзіў ускалмачаную мокрую галаву хлапчука. Ад гэтай нечаканай пяшчотнасці чужога чалавека сэрца Іліко моцна зазнібела, і хлапчук заплакаў уголас.

{{Водступ|2|em}}— Эх, гора, гора! — сказаў Гвація, махнуў рукой і пайшоў у пограб.

{{Водступ|2|em}}Нарэшце прышоў дзень, калі Гвація выкаціў апошнюю бочку. Падвечар Іліко ўлез у яе і тады на дварэ з’явіўся гаспадар. Ён кінуў кароткі позірк пад павець і прайшоў у пограб.

{{Водступ|2|em}}— Малайчына, Гвація, — весела загаварыў Сімон. — Прывучай хлапца працаваць і сам вучыся на гаспадара. Бачыш, калі будзе тое віно, а ў мяне ўжо і бочкі гатовы.

{{Водступ|2|em}}Стаміўся хлапец… — панура адказаў Гвація. — Сумуе…

{{Водступ|2|em}}— Нічога, прывыкне. І мы сумавалі…

{{Водступ|2|em}}Сімон завярнуўся і вышаў з пограба.

{{Водступ|2|em}}Над галавой Іліко нечакана загрымеў гулкі смех.

{{Водступ|2|em}}— Ах-ха-ха… — зайшоўся Сімон. — Іліко аказваецца добры работнік, іш ты, як скрабе і колькі наскроб. Малайчына хлапчук, будзе з цябе чалавек, адразу бачу.

{{Водступ|2|em}}Напалоханы Іліко маўчаў, пазіраючы ўгору. Нарэшце, Сімон высмяяўся і сціх.

{{Водступ|2|em}}— Самая галоўная чалавеку вартасць, — павучальна сказаў ён, — гэта калі чалавек працавіты. А калі ён гультай, то ноль і цьфу. Ты бяры прыклад ад мяне. Я працую як дзень, дык ноч. І калі табе хто будзе што-нібы такое гаварыць, то ты&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qedfbpmjg6s0k3kgs6hvpryygib9p1o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Будучыня (1947).pdf/95</title>
    <ns>104</ns>
    <id>127921</id>
    <revision>
      <id>295612</id>
      <timestamp>2026-08-18T09:03:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «нікому веры не давай, а бяры прыклад са свайго гаспадара. І будзеш чалавекам. Я сам цябе зраблю чалавекам. Чуў?  {{Водступ|2|em}}Іліко маўчаў.  {{Водступ|2|em}}— Ты чуў, я ў цябе пытаюся?  {{Водступ|2|em}}— Чуў… — прашаптаў Іліко.  {{Водступ|2|em}}— Ну, то і памятай.   {{Во...»</comment>
      <origin>295612</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3643" sha1="t66v9isuyoio7ufg28i0gyyxx9ff2kb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;нікому веры не давай, а бяры прыклад са свайго гаспадара. І будзеш чалавекам. Я сам цябе зраблю чалавекам. Чуў?

{{Водступ|2|em}}Іліко маўчаў.

{{Водступ|2|em}}— Ты чуў, я ў цябе пытаюся?

{{Водступ|2|em}}— Чуў… — прашаптаў Іліко.

{{Водступ|2|em}}— Ну, то і памятай. 

{{Водступ|2|em}}Сімон пайшоў у дом.

{{Водступ|2|em}}Падвечар мадам Гамрэкелі прахаджвалася па верандзе, што выходзіла ў сад. Праз адчыненае акно яна ўбачыла мужа. Сімон сядзеў за сталом і пісаў.

{{Водступ|2|em}}— Ты зноў пішаш? — спытала мадам Гамрэкелі. — Пра што ты ўсё пішаш?

{{Водступ|2|em}}Сімон не ўзняў нават галавы. Ён пісаў заяву ў суд, патрабуючы тэрміновага спагнання даўгоў з Арцёма Коркія. Яму не было часу для размоў.

{{Водступ|2|em}}— Сімон! — даволі грозна сказала мадам Гамрэкелі.

{{Водступ|2|em}}Сімон не чуў.

{{Водступ|2|em}}— Хам! — сказала мадам Гамрэкелі, адыходзячы ад акна.

{{Водступ|2|em}}Паклікаўшы Маро, яна павольна сышла з веранды ў сад. Тут раслі акуратна падстрыжаныя кусты міртаў і лаўра-вішань, ля паркану буяла акацыя, квітнелі стройныя, тонкія дрэўцы мандарынаў. Калі мадам Гамрэкелі з’явілася ў садзе, Гвація, які прывязваў да тычкі тонкі парастак маладога лімоннага дрэва, схаваў у руках акурак. У садзе, у прысутнасці мадам Гамрэкелі, яму не дазвалялася курыць. Мадам Гамрэкелі павольна прайшла міма. Яна даравала непрыстойны ўчынак, бо Гвація, акрамя ўсяго, быў нядрэнным садоўнікам. Клумбы і газоны і ўтрыманыя ў парадку дрэвы сведчылі аб яго дбайнасці і ўмельстве.

{{Водступ|2|em}}Мадам Гамрэкелі прайшла праз увесь сад і грузна села на лаўку. Маро заняла сваё звычайнае месца каля яе ног, на пяску дарожкі. Яна трымала на руках кацянё.

{{Водступ|2|em}}— Ты мне прынясеш у дом заразу, — заўважыла мадам Гамрэкелі. — Я скажу Гвація, каб ён выкінуў вон гэтае стварэнне. Што ў цябе за мода падбіраць на вуліцы ўсякую дрэнь!

{{Водступ|2|em}}Маро прытуліла да грудзей цёплы, пушысты камок. Яе вочы напоўніліся слязамі.

{{Водступ|2|em}}— Ну, не плач… — сказала мадам Гамрэкелі. — Можаш пакінуць яго ў сябе, толькі заўсёды мый рукі, калі прыходзіш у дом.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t66v9isuyoio7ufg28i0gyyxx9ff2kb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Зборнік беларускіх прыказак (1874).pdf/18</title>
    <ns>104</ns>
    <id>127922</id>
    <revision>
      <id>295613</id>
      <timestamp>2026-08-18T11:35:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Бѣда не по{{subst:націск}} лѣсу, а по{{subst:націск}} людзямъ ходзиць. Говорятъ, утѣшая и убѣждая терпеливо переносить горе по примѣру многихъ несчастныхъ.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Бѣда по бѣдзѣ, якъ по ниточцѣ идзе (идетъ). Говорятъ, если единовременно или одно за другимъ...»</comment>
      <origin>295613</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3567" sha1="ecntq64q3mhz8nti71k3hobwir46tdo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Бѣда не по́ лѣсу, а по́ людзямъ ходзиць. Говорятъ, утѣшая и убѣждая терпеливо переносить горе по примѣру многихъ несчастныхъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бѣда по бѣдзѣ, якъ по ниточцѣ идзе (идетъ). Говорятъ, если единовременно или одно за другимъ слѣдуютъ несчастныя приключенія.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бѣда хоць мучиць, да жиць вучиць. Несчастіе исправляетъ человѣка.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бѣда, што не пьецца вода. Шутливо говорятъ, если кто скорбитъ о
маловажномъ огорченіи.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бѣда, як дуда; стане&amp;#774;шь дуць, слёзы сами йдуць. Говорятъ для развеселенія при разсказѣ о несчастіи.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бѣдному ўсюдыхъ бѣдно. Несчастнаго вездѣ преслѣдуютъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бѣло мыецца, да нечисто хо́дзиць. Говорятъ иронически о томъ, кто добръ только на словахъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бей, не робѣй; купцомъ будзе&amp;#774;шь. Говорятъ насмѣшливо, если кто по неосторожности разобьетъ что. Купцомъ будзешь значитъ долженъ
будешь купить разбитое.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Бѣсъ бы дзятла въ руки внесъ, колибъ не его довгій носъ. Говорятъ о томъ, кто самъ себѣ накликалъ бѣду. Сличи: Чортъ бы дзятла знавъ, колибъ не его довгій носъ.

&lt;center&gt;{{x-larger|'''B.}}&lt;/center&gt;
{{gap|2em}}Важишь на рыбку, важь и на юшку. Не должно жалѣть расходовъ на маловажные предметы, когда отъ нихъ зависитъ успѣхъ въ большемъ. Не должно пренебрегать мелочными обстоятельствами, когда они относятся къ существу важнаго для тебя дѣла.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Валиць черезъ пень колоду. Говорятъ о такомъ человѣкѣ, который
все дѣлаетъ безъ всякаго вниманія и соображенія; словомъ, съ плеча рубитъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Варвары ночи урвали. Отъ св. Варвары т. е. съ 4 декабря полагаютъ простолюдины уменьшеніе ночи.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Варку гукаюць. Говорятъ шуточно, если ночной сторожъ кричитъ:
варта.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ваше благородзіе, свинни въ горо&amp;#768;дзѣ. Насмѣшка простолюдиновъ
надъ мелкимъ чиновникомъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ваша брацця — короткое плацце&amp;#785;. Такъ называютъ статскихъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ва́шинная сила перевершила. Говорятъ шуточно, уступая въ чемъ либо.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Ведзи коня на оборотцѣ, а злодзѣя на ланцугу. Злодѣй опаснѣе рьяной лошади.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ecntq64q3mhz8nti71k3hobwir46tdo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Зборнік беларускіх прыказак (1874).pdf/19</title>
    <ns>104</ns>
    <id>127923</id>
    <revision>
      <id>295614</id>
      <timestamp>2026-08-18T11:57:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Великая кобыла, да малая сила. Говорять о большомъ, но разстроенномъ имѣніи.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Великій воръ (мѣхъ), да малый зборъ. Великъ приходъ, да малъ доходъ. По огромности предмета нельзя судить объ огромной отъ него пользѣ.&lt;/br&gt; {{gap|2em}}Великое дзиво, што...»</comment>
      <origin>295614</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4143" sha1="lg34tbpshx0j5zjeeh49ojq63do3db5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Великая кобыла, да малая сила. Говорять о большомъ, но разстроенномъ имѣніи.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Великій воръ (мѣхъ), да малый зборъ. Великъ приходъ, да малъ доходъ. По огромности предмета нельзя судить объ огромной отъ него пользѣ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Великое дзиво, што корова чорна, а молоко сиво. Острая насмѣшка
надъ тѣмъ, кто при самыхъ обыкновенныхъ предметахъ выражаетъ сильное удивленіе или съ жаромъ разсказываетъ о какомъ либо вздорѣ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Великъ пень, да дурень. Говорятъ въ родѣ упрека человѣку возрастному, допустившему какую либо непростительную ошибку.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Великъ пирогъ, да въ середзинѣ плохъ. Говорятъ о предметахъ, которыхъ внѣшность обманчива.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Великъ росци, да щасливъ будзь. Говорятъ при чиханьи ребенка;
или насмѣшливо, при наказаніи мальчика розгами.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Веребьи въ шапцѣ. Говорятъ насмѣшливо на счетъ того, который изъ спѣси не снимаетъ шапки тамъ, гдѣ должно снять.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Веселле безъ звадки не бывае&amp;#774;ць.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Весна не мясна&amp;#768;, а восень не молочна. Весною скотъ худъ, а осенью коровы перестаютъ давать молоко.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Весною коробъ воды, да ковшь грязи, а восенню ковшь воды, да
коробъ грязи. Замѣчаніе о весеннихъ и осеннихъ дождяхъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Весною лѣсъ одзѣне&amp;#774;цца, а восенню нивись гдзѣ подзѣне&amp;#774;цца.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Взвѣй вѣцеръ. Говорятъ на вѣтренаго.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Взявшись за гужь, не кажи, што не дужь.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Взявъ дзѣ&amp;#774;ця за руку, матку бе&amp;#785;решь за серце. Самая жестокая обида для матери, если, кто оскорбитъ ея ребенка.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Взявъ кабалу на свою голову&amp;#768;. Для чужихъ хлопоты несносны.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Взявъ на часъ, да и въ добрый часъ. Говорятъ, если кто, занявъ хозяйственную вещь, долго не возвращаетъ ея.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Взяла по́гань моць. Пословица историческая, напоминающая татарскія времена. Употребляется въ случаѣ возвышенія недостойнаго человѣка, или когда Еврей входитъ въ расположеніе господина, или въ шутку, когда въ играхъ и забавахъ беретъ кто верхъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Видзенъ соколъ по полету, а сова по взгляду.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Видзиць корова, што на повѣци солома. Глазъ видитъ, да зубъ
нейметъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Видзѣвъ Богъ, што не давъ свинни рогъ. Говорятъ насмѣшливо, если
гордому не удается достигнуть старшинства, или если мстительный не
имѣетъ средствъ вредить другимъ.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}Видно по вочкахъ, хто ходзиць по ночкахъ. Упрекъ развратному.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lg34tbpshx0j5zjeeh49ojq63do3db5</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>