Wikipidia
bjnwiki
https://bjn.wikipedia.org/wiki/Laman_Tatambaian
MediaWiki 1.46.0-wmf.22
first-letter
Media
Istimiwa
Pamandiran
Pamakai
Pamandiran Pamakai
Wikipidia
Pamandiran Wikipidia
Barakas
Pamandiran Barakas
MediaWiki
Pamandiran MediaWiki
Citakan
Pamandiran Citakan
Patulung
Pamandiran Patulung
Tumbung
Pamandiran Tumbung
Lawang
Pamandiran Lawang
TimedText
TimedText talk
Modul
Pembicaraan Modul
Acara
Pembicaraan Acara
Kaminting
0
256
110237
104805
2026-04-07T12:15:31Z
Túrelio
17229
([[c:GR|GR]]) [[c:COM:Duplicate|Duplicate]]: [[File:Starr-030807-0105-Aleurites moluccana-seedling-Keanae Arboretum-Maui (24343435880).jpg]] → [[File:Starr 030807-0105 Aleurites moluccana.jpg]] Exact or scaled-down duplicate: [[c::File:Starr 030807-0105 Aleurites moluccana.jpg]]
110237
wikitext
text/x-wiki
[[Barakas:Kemiri nuts.jpg|thumb|250px|Bigi kaminting nang sudak dikuyak matan cangkangnya]]
'''Kaminting''' atawa ''Aleurites moluccana'' adalah ngaran tanaman nang [[bigi]]nya dipakai gasan minyak wan rarampah. Tanaman ngini masih bakulaan lawan [[gumbili]] wan tamasuk dalam [[familia|suku]] [[Euphorbiaceae]] atawa tanaman bagatah.<ref name=":1">{{Cite web|last=Pasally|first=Sumanto|date=2020-05-02|title=MENGENAL TANAMAN KEMIRI (ALEURITES MOLUCCANA WILLD) SEBAGAI TANAMAN REMPAH DAN OBAT|url=http://cybex.pertanian.go.id/artikel/92636/mengenal-tanaman-kemiri-aleurites-moluccana-willd-sebagai-tanaman-rempah-dan-obat/|website=Kementrian Pertanian|access-date=2023-03-09|archive-date=2023-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20230309033831/http://cybex.pertanian.go.id/artikel/92636/mengenal-tanaman-kemiri-aleurites-moluccana-willd-sebagai-tanaman-rempah-dan-obat/|dead-url=yes}}</ref>
Di [[Indunisia]], kaminting baisi banyak ngaran, nangkaya ''kembiri, gambiri, hambiri'' (Batak), ''damiu'' (Selayar) ''kemili'' (Gayo), ''kemiling'' (Lampung), ''buah kareh'' (buah keras, Minangkabau. Nias), ''muncang'' (Sunda), ''dèrèkan, pidekan, miri'' (Jawa), ''kamèrè, komèrè, mèrè'' (Madura), ''kumbè'' (Belitung) duwa ''pelleng'' (Bugis)''.''<ref>{{Cite book|title=Tumbuhan Berguna Indonesia Jilid 2|last=Heyne|first=K|publisher=Yayasan Sarana Warna Jaya|year=1987|location=Jakarta}}</ref> Lamun prupinsi nang paling banyak batanam Kaminting ialah di prupinsi [[Nusa Tenggara Timur]] duwa [[Sumatera Utara]].<ref name=":2">{{Cite web|date=2021-08-29|title=Mengenal Minyak Kemiri yang Punya Banyak Manfaat - Hutan Itu Indonesia|url=https://hutanitu.id/mengenal-minyak-kemiri-yang-punya-banyak-manfaat/|language=id|access-date=2023-03-09}}</ref>
Lamun di pardagangan antarbangsa dipinandui sawagai ''candleberry'', ''Indian walnut'', lawan ''candlenut''. Puhunnya disambat sawagai ''varnish tree'' atawa ''kukui nut tree''. Minyak nang diparas matan biginya dipakai gasan bahan cat. Kaminting adalah tumbuhan rasmi nagara bagian [[Hawaii]] lawan dukanu minyak kaminting dipakai gasan upacara agama buhannya duwa baulah lilin.<ref name=":2" />
== Parawakan ==
[[Barakas:Candlenut (Aleurites moluccana) leaf.jpg|jmpl|200x200px|Daun Kaminting di pulau Buton, Sulawesi Tenggara]]
Kaminting kawa ditamui di [[Sumatera Utara]], [[Pulau Jawa|Jawa]], Madura, lawan [[Sulawesi Selatan]]. Tagal wayah sudah banilai ikunumi, wayahini sudah maucir ka dairah duwa banua trupis lainnya.<ref name=":0" />
Puhun Kaminting bantukannya puhun ganal nang kawa sampai 40 m wan kulit kayunya kawa sampai 1,5 m. Kulimbit kayu bawarna habu ruku duwa pina kasar. Matan jauh, rapunnya bakalir putih mancilang.<ref name=":0">{{Cite web|last=BPDAS Barito|date=2016-07-27|title=KEMIRI (Aleurites moluccana (L) Wild) –|url=https://bpdasbarito.or.id/kemiri-aleurites-moluccana-l-wild/|language=id|access-date=2023-03-08|archive-date=2023-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308113126/https://bpdasbarito.or.id/kemiri-aleurites-moluccana-l-wild/|dead-url=yes}}</ref> Cikangnya tumbuh babarang lawan kada baaturan libarnya, tagal lamun tanahnya sasak cagaran saikit haja cikangnya pacangan tumbuh maninggi puhunnya. Puhunnya baisi latik nang tatutup bulu halus matan batangnya. <ref name=":3">{{Cite web|date=2022-09-12|title=Pohon Kemiri - Asal, Sebaran, Morfologi, Manfaat & Budidaya|url=https://rimbakita.com/pohon-kemiri/|website=RimbaKita.com|language=id|access-date=2023-03-09|archive-date=2023-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20230309121717/https://rimbakita.com/pohon-kemiri/|dead-url=yes}}</ref>
=== Daun ===
[[Daun]]nya bakalir hijau pucat sampai hijau tuha, tamasuk ka daun tunggal, basulang sali, batangking panjang sampai 30 cm nang baisi sapasang kalanjar di hujung tangking. Halaian daun handak mambulat, bulat hintalu, bulat juring atawa manyagitalu, badiamitir sampai 30 cm, pangkal nangkaya andui, batulang daun manjariji rahatan pamulaan haja, bataju 3-5 bantuk sagitalu di hujungnya.<ref name=":0" />
=== Kambang ===
[[Barakas:Aleurites moluccana tuitui.jpg|jmpl|Kambang duwa buah Kaminting anum]]
Kaminting bamusim kambang di pamulaan musim hujan nang ditarusakan ka musim buahnya di pahabisan musim hujan.<ref name=":1" /> Kambangnya tamasuk ka dalam kalumpuk kambang barumah satu nang mana kambang lakian duwa kambang binian di puhun nang sama. Pancirinya adalah kambang lakian cungul di hujung lawan halus barangnya nang dikalilingi lawan kambang binian. Biasanya kambang lakian tumbuh tabanyak juwa talakas malaraknya.<ref name=":3" />
Kambang lakian ganalnya 6-7 mm, tagal kambang binian baukuran 9-10 mm. Kalirnya bamamacam mulai matan putih kahijauan sampai taka putih kusam. Kambangnya bahimpun wan babau harum khas nang mancungul kawa labih pada sakali satahun.<ref name=":3" />
=== Buah ===
Buah kaminting bantukannya bulat hintalu pina kiping nang ukurannya kikira 5-6 x 5,7 cm, bakalir hijau buah tin wan takalubut rambut halus. Daginnya putih, kada pacah nang isinya 1-2 bigi.<ref name=":3" />
=== Bigi ===
Bigi kaminting batungkang tabal duwa karas, kikira 3x3 cm pina giping nang bakalir putih wan tarasa baminyak. Bigi nang handak diambil, dihimpun haratan musim buah sudah tuntung maraga daging buah sudah bangai jadi tanyaman manguit biginya.<ref name=":1" />
== Cara tanam ==
[[Barakas:Starr 030807-0105 Aleurites moluccana.jpg|jmpl|Puhun Kaminting nang masih anum]]
Kaminting tumbuh bagus di tanah nang bakapur atawa tanah bapasir nangkaya di pantai, tagal kawa juwa tumbuh di tanah nang kada tapi subur nangkaya tanah putsulik atawa tanah latusul. Kaminting biasanya tumbuh bagus juwa di katinggian 0-800 mdpl, tagal ada juwa Kaminting nang kawa tumbuh diatas 1.200 mdpl. Kaminting tumbuh haja di tanah nang rata, bagalumbang lawan tanah batabing curing. Lamun parihal iklim, Kaminting tumbuh haja di dairah nang iklimnya karing atawa basah, nang curah hujannya satahun sampai 1.500-2.400 mm wan suhunya 20<sup>0</sup>-27<sup>0</sup>C.<ref name=":1" />
Lacukan Kaminting kawa digandaakan pakai dua cara. Cara nang tanyaman kawa manjatu langsung matan puhunnya. Lacukannya dipilih matan puhun binian nang bantukannya giping, matan buah nang baluang dua wan masak di puhun. Biginya dirandam 15 minit lawan banyu dingin, imbah ngitu dipukul sampai rangat di hujungnya nang runcing. Kawa jua mangarik luang halus pakai gurinda atawa kikir sampai tampurungnya tipis. Kawa jua mamakai cara mambanam bigi nang dilacak imbah ngitu ditutup duwa tanah lawan halalang karing. Imbah sudah habis apinya, dibanam pulang 6 hari imbahnya supaya lakas malacuk.<ref name=":1" />
=== Panin ===
Kaminting nang matan bigi pacangan babuah amun umurannya 3-4 tahun. Tagal puhun nang lain matan bigi pacangan hancap babuah kawa di umur 2 tahun, lawan jua panin kawa 2-3 kali satahun. Lamun gasan dimakan, kaminting kawa dipanin kada sampai masak banar, lamun gasan diambil biginya atawa diulah lacukan pulang, buahnya ditunggui manjatu. Paninnya kawa pakai cara manaiki puhunnya atawa dijuluk pakai jujulukan.<ref name=":1" />
=== Hama duwa panyakit ===
Kaminting ngini tanaman nang kada tapi diganggui lawan hama duwa panyakit, tagal tatap ada haja nang manyarang nangkaya [[Hampial]] (''Tetranichiadae''), [[kalimbuai]] wan [[panguntat daun]]. Lamunnya hama nang marusak batang ada Panguntat batang matan kula ''Ceramicyadae'', nang marusak akar ada [[Anai-anai]], nang marusak buah duwa bigi ada [[Bari-bari]], [[Biranga]] lawan kumbang panguntat buah.<ref name=":1" />
Lamun panyakit nang rancak ada di Kaminting adalah panyakit daun layu bakulat, [[atraknusa]] duwa panyakit gugur buah anum.<ref name=":1" />
== Kagunaan ==
[[Barakas:Candlenuts (Aleurites moluccana).jpg|jmpl|Kaminting nang biasa dijual siap pakai]]
Kaminting kawa baracun barbahaya lamun dimakan mantah-mantah, kawa maulah parut kada nyaman, [[muak]] sampai [[bahiraan]]. Lamunnya handak mamakai kaminting gasan rambut atawa bamasak, harus dipanasi pakai sangrai karing sampai kamintingnya panas, hanyar kawa dipakai.<ref>{{Cite web|last=Agustiana|first=Devi|date=2021-10-25|title=Bisa Bikin Satu Keluarga Keracunan, Tolong Jangan Nekat Makan Kemiri dengan Cara Ini, Efek Sampingnya Luar Biasa dalam Hitungan Menit|url=https://www.grid.id/read/042958335/bisa-bikin-satu-keluarga-keracunan-tolong-jangan-nekat-makan-kemiri-dengan-cara-ini-efek-sampingnya-luar-biasa-dalam-hitungan-menit|website=Grid.ID|language=id|access-date=2023-03-09}}</ref> Bigi Kaminting nang diulah jadi galapung kawa jua dipakai gasan pamakanan [[burung puyuh]] nang diharagu gasan hintalunya.<ref>{{Cite journal|last=Rahman|first=Koen|last2=Wahyuningsih|first2=Sri|last3=Widodo|first3=Eko|date=September 2018|title=PENGARUH PENGGUNAAN TEPUNG BIJI KEMIRI DALAM PAKAN TERHADAP KINERJA REPRODUKSI BURUNG PUYUH (Coturnix coturnix japonica)|url=https://jnt.ub.ac.id/index.php/jnt/article/view/22/9|journal=Jurnal Nutrisi Ternak Tropis|volume=1}}</ref>
Kaminting juwa dipilih gasan panghijauan di bawah bukit atawa tanah-tanah nang tabuka di Indonesia.<ref name=":4">{{Cite journal|date=1988|title=[Cultivation of candlenut (Aleurites moluccana)]. [Indonesian]|url=https://scholar.google.com/scholar_lookup?q=%5BCultivation+of+candlenut+%28Aleurites+moluccana%29%5D.+%5BIndonesian%5D|journal=LIPTAN Balai Informasi Pertanian Lampung (Indonesia). no. 04.|language=Indonesian}}</ref> Lamun di Kalimantan Selatan, Kaminting baistilah ditanam gasan panghijauan di dairah aliran sungai di Taman Hutan Rakyat Mandiangin. Kaminting ngini juwa bamanpaan marga minyaknya kawa dijual lawan masyarakat wan biginya dijual ka Pontianak. Kaminting dipilih marga tanaman ngini lakas tumbuh, kada ngalih ditanam wan banyak kagunaannya.<ref>{{Cite web|date=2018-05-08|title=MENGHIJAUKAN KALIMANTAN SELATAN DENGAN KEMIRI –|url=https://foreibanjarbaru.or.id/archives/3615|website=BPSILHK Banjarbaru|language=id-ID|access-date=2023-03-09|archive-date=2023-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20230309123757/https://foreibanjarbaru.or.id/archives/3615|dead-url=yes}}</ref>
=== Rarampah ===
Biginya dipakai gasan bumbu bamasak, halian ngitu dipakai juwa gasan saus kantal nang dimasak lawan sayur duwa nasi.<ref name=":0" /> Kaminting nang masak dipakai gasan baulah sabun, [[sampu]] lawan minyak kaminting.<ref name=":4" />
=== Tatamba ===
Bagian tanamannya biasa dipakai gasan tatamba, nangkaya minyaknya dipakaiakan ka rambut supaya subur, biginya dipakai gasan lancar bahira. Lamun kulimbit batangnya dipakai gasan tatamba tumur ([[Japang|Jepang]]), lawan tatamba bahiraan duwa [[muak bahira]]. Tagal di [[Sumatera|Sumatra]], biginya dibanam lawan [[harang]], imbah ngitu dikasaiakan ka pusat gasan bahiraan.<ref name=":0" />
=== Maawitakan kayu ===
Kaminting juwa dipakai gasan maawitakan kayu, nang minyaknya dipakai gasan [[parnis]], [[cat]], palapis kartas sakira tahan banyu, [[sabun]], isulasi lawan pangganti gatah.<ref name=":1" />
=== Sampah ===
Tagal Kaminting banyak gunanya, ada juwa cangkang nang banyak urang kada tapi mamakai. Wayah ngini, sudah ada panalitian ulih ahli parihal cangkangnya nang kawa dijadiakan harang nang pacangan kawa dipakai gasan malambati buah masak. <ref>{{Cite web|last=Amrullah|first=Shafwan|date=2021-09-27|title=LIMBAH TEMPURUNG KEMIRI DESA BATU DULANG SUMBAWA SEBAGAI PENGHAMBAT PEMATANGAN BUAH SEKALA EKSPOR|url=https://uts.ac.id/2021/09/27/limbah-tempurung-kemiri-desa-batu-dulang-sumbawa-sebagai-penghambat-pematangan-buah-sekala-ekspor/|website=Universitas Teknologi Sumbawa|language=id-ID|access-date=2023-03-09|archive-date=2023-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20230309123757/https://uts.ac.id/2021/09/27/limbah-tempurung-kemiri-desa-batu-dulang-sumbawa-sebagai-penghambat-pematangan-buah-sekala-ekspor/|dead-url=yes}}</ref>
== Lihati juwa ==
* [[Kaminting sunan]]
== Jujuhutan ==
{{Reflist}}
{{Rarampah}}
[[Tumbung:Parampahan]]
[[Tumbung:Euphorbiaceae]]
[[Tumbung:Rarampah]]
87mt2x1ldmcut4atav3tq6pufybziwz
Piani, Tapin
0
15976
110238
99405
2026-04-08T00:23:41Z
Ezagren
143
+gambar
110238
wikitext
text/x-wiki
{{kacamatan
|gambar = [[Barakas:Kantor Kecamatan Piani, Tapin.jpg|300px|Kantur camat Piani]]
|panjalasan = Kantur kacamatan Piani
|ngaran = Piani
|dati2 = Kabupatin
|ngaran dati2 = Tapin
|prupinsi = Kalimantan Selatan
|luas = 131,24 km²
|warga = ... ikung
|karacapan = ... ikung/km²
|kalurahan = 8/-
|ngaran camat = ...
}}
'''Piani''' yaitu ngaran kacamatan di Kabupatin [[Kabupatin Tapin|Tapin]], Prupinsi [[Kalimantan Selatan]], [[Indunisia]].
== Géografi ==
=== Watas wilayah ===
Watas wilayah kacamatan Piani yaitu:
{{Watas_USBT
|utara=...
|selatan=...
|barat=...
|timur=...
}}
=== Pambagian administratip ===
Kacamatan Piani dibagi manjadi 8 kampung, antara lain:
<div style="column-count:2;-moz-column-count:2;-webkit-column-count:2">
# ...
</div>
{{Piani, Tapin}}
{{Kabupatin Tapin}}
{{kacamatan-stub}}
des5hj5xhqs4m7lvgcqb25avc51n47t