བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ།

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="bo">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>bowiki</dbname>
    <base>https://bo.wikipedia.org/wiki/%E0%BD%82%E0%BD%99%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8D</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.23</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">མི་ཌི་ཡ་།</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">དམིགས་བསལ།</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">སྤྱོད་མཁན།</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">སྤྱོད་མཁན་གྱི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedia བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ཡིག་ཆ།</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ཡིག་ཆའི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">མི་ཌི་ཡ་ཝི་ཀི།</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">མི་ཌི་ཡ་ཝི་ཀིའི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">དཔེ་པང་།</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">དཔེ་པང་གི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">རམ་འདེགས།</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">རམ་འདེགས་ཀྱི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">རིགས་དབྱེ།</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">རིགས་དབྱེའི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ།</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1578</id>
    <revision>
      <id>160740</id>
      <parentid>160114</parentid>
      <timestamp>2026-04-11T11:23:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-pema</username>
        <id>33254</id>
      </contributor>
      <origin>160740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121212" sha1="3pwi8hv0whtqobvz6r7a7bfwlbccs0a" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:20em; float:right; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:3px; margin-left:1em; font-size:88%; color:black; line-height:1.4em;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; font-weight:bold; padding:0.8em; background:#cedff2; border:1px solid #a2a9b1;&quot; | ༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་བཅུ་བཞི་པ་མཆོག&lt;br&gt;&lt;small&gt;14th Dalai Lama, Tenzin Gyatso&lt;/small&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding:0.5em;&quot; | 
[[File:Tenzin Gyatso.jpg|Tenzin_Gyatso.jpg|200px]]
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2; width:35%;&quot; | ཆོས་ལུགས།
| [[ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས།]] ([[དགེ་ལུགས་པ།]])
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | ཁྲི་བཞུགས།
| ༡༩༤༠ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༢ – ད་ལྟ།
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | རྒྱལ་ཚབ་རྣམ་པ།
| style=&quot;font-size:90%;&quot; | ༡. [[རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ།]] (1934–41)&lt;br&gt;༢. [[སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ།]] (1941–50)
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#cedff2; font-weight:bold; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལས་འགན།
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | བོད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད།
| ༡༩༥༠ – ༡༩༥༩
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | བཙན་བྱོལ་གཞུང་།
| ༡༩༥༩ – ༢༠༡༡ (CTA)
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#cedff2; font-weight:bold; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | མི་སྒེར་གྱི་གནས་ཚུལ།
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | འཁྲུངས་མིང་།
| ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ།
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | འཁྲུངས་ཚེས།
| ༡༩༣༥ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༦ (དགུང་ལོ་ ༩༠)
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | འཁྲུངས་ཡུལ།
| [[བོད་]]ཨ་མདོ་སྟག་འཚེར།
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | ཡབ་ཡུམ།
| ཆོས་སྐྱོང་ཚེ་རིང་།&lt;br&gt;བདེ་སྐྱིད་ཚེ་རིང་།
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | ཕྱག་རྟགས།
| [[File:Dalai Lama's Signature.svg|100px]]
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#cedff2; font-weight:bold; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ཐུགས་བསྐྱེད་དམ་བཅའ་བཞི།
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | དང་པོ།
|[[ཐུགས་བསྐྱེད་དམ་བཅའ་དང་པོ|འགྲོ་བ་མི་ལ་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་བསྐྲུན་ཐབས།]]
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | གཉིས་པ།
|ཆོས་ལུགས་མཐུན་འབྲེལ།
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | གསུམ་པ།
|བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ།
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | བཞི་པ།
|རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་བོའི་རིག་གནས་སླར་གསོ་བྱེད་པ།
|}

&lt;big&gt;&lt;p&gt;ྋརྒྱལ་དབང་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ནི། ཤིང་ཕག་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༣༥ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༦ ཉིན་མདོ་སྨད་སྐུ་འབུམ་ཉེ་འཁོར་སྟག་འཚེར་ཞེས་པའི་ཡུལ་དུ་ཡབ་ཆོས་སྐྱོང་ཚེ་རིང་དང༌། ཡུམ་བདེ་སྐྱིད་ཚེ་རིང༌། གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་ཐོག་མའི་མཚན་ལ་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་ཅེས་གསོལ། ལྷ་མོའི་བླ་མཚོའི་གཟིགས་སྣང་དང༌། རྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེས་གཙོས་པའི་བོད་ལྗོངས་ལྷ་བླར་ལུང་བརྟག་ཞུས་འབྲས་ཁག་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཛད་སྤྱོད་དང༌། སྐུའི་ཉེར་ཆས་དང་སྔོན་གྱི་སྐུ་འཁོར་ངོས་འཛིན་མཛད་པ་སོགས་ྋརྒྱལ་མཆོག་གོང་མའི་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་བྲལ་ངེས་བརྙེད་བྱུང་བ་ལྟར་ངོས་འཛིན་ཞུས་ཏེ་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་གདན་དྲངས། &lt;/p&gt;
&lt;p&gt;སྤྱི་ལོ་ ༡༩༣༩ ལོའི་བོད་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༣ ཉིན་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེའི་སྐུ་མདུན་དུ་རྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་དབུ་སྐྲ་གཙུག་ཕུད་བཞེས་ཏེ། རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་ངག་དབང་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོ་ཞེས་མཚན་གསོལ་ཅིང༌། ལྕགས་འབྲུག་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༤༠ བོད་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༤ ཉིན་ཕོ་བྲང་པོ་ཏཱ་ལའི་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་ཞུས། དགུང་ལོ་དྲུག་ནས་བཅུ་ཕྲག་རིག་གནས་སྤྱི་དང་ལྷག་པར་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔ་ལ་གསན་བསམ་སློབ་གཉེར་གནང་སྟེ་གདན་ས་སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ་ལ་གྲྭ་བསྐོར་མཛད་པ་མ་ཟད། དགུང་ལོ་ ༢༥ ཐོག་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོར་མཁས་པ་སྟོང་ཕྲག་འཛོམས་པའི་མདུན་སར་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པའི་དམ་བཅའ་འཇོག་གནང་མཛད། དེ་བཞིན་སྐུ་ན་གཞོན་དུས་ནས་འཛམ་གླིང་གི་གནས་ཚུལ་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་ཚན་རིག་སོགས་ལ་ཐུགས་སྣང་ཆེན་པོ་མཛད། &lt;/p&gt;
&lt;p&gt;ལྕགས་སྟག་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ལོར་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་བོད་རྒྱ་ཁོངས་ཡིན་པའི་གླེང་ཕྱོགས་བཟོ་བ་དང་ཆབས་ཅིག མདོ་ཁམས་ཀྱི་ཡུལ་ཁུལ་ཕལ་ཆེར་བཙན་བཟུང་བྱས་ཏེ། བོད་ལྗོངས་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱའི་བཙན་བཟུང་བྱས་ཏེ། བོད་ལྗོངས་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱའི་བཙན་དབང་འོག་འཚུད་ལ་ཉེ་བའི་གཉན་འཕྲང་ཅན་གྱི་དུས་སུ་གྱར་སྐབས་བོད་ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་བོད་ལྗོངས་ལྷ་མི་ཡོངས་ཀྱིས་གསོལ་འདེབས་ནན་ཞུས་ལྟར་དགུང་གྲངས་ ༡༦ ལས་མ་སོན་ཀྱང་ལུགས་གཉིས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགན་དབང་ཆ་ཚང་བཞེས། ས་ཕག་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༡ ལོའི་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༣ ཉིན་རྒྱ་ནག་གིས་འཇིགས་བསྐུལ་འོག་བཏོན་པའི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཟེར་བར་བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོས་མཚན་རྟགས་མི་འགོད་ཐབས་མེད་བྱུང༌། 
བོད་ཀྱི་གང་ཅིའི་གནས་སྟངས་ཡར་རྒྱས་གཏོང་ཆེད་ལེགས་བཅོས་ལས་ཁུངས་ཆེད་འཛུགས་མཛད་པ་དང་འབྲེལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་གནས་ཚུལ་ཞི་འགྲིགས་ཡོང་རེས་སྐབས་བསྟུན་ཐབས་མཁས་ཀྱི་མཛད་པ་མང་དུ་བསྐྱངས། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༤ ལོར་རྒྱ་ནག་པེ་ཅིང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཏེ་རྒྱ་ནག་དམར་ཕྱོགས་གཞུང་གི་འགོ་འཁྲིད་མའོ་ཙེ་ཏུང་དང༌། ཀྲུའོ་ཨན་ལེ་སོགས་མཇལ་འཕྲད་གནང་ཞིང༌། དེ་ནི་ྋ་གོང་ས་མཆོག་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པ་ཐོག་མ་དེ་ཡིན། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་རྒྱ་གར་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཚོགས་ནས་གདན་ཞུ་གནང་བ་ལྟར་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་ ༢༥༠༠ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་དུ་རྒྱ་གར་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཤིང་རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་བློན་ཀྲུའོ་ཨན་ལེ་དང༌། རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་བློན་ནེ་རེའུ་ལྷན་དུ་བོད་ནང་རྒྱ་དམར་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ངན་པ་རྣམས་མཚམས་འཇོག་ཡོང་བའི་བཀའ་མོལ་གནང༌། &lt;/p&gt;
&lt;p&gt;སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་ཟླ་བ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ཉིན། རྒྱ་དམར་གྱིས་བོད་མིའི་འདོད་བློ་དང་མ་འཚམས་པའི་བཙན་འཛུལ་གྱི་བྱ་ངན་རིམ་པར་བྱས་པ་དང༌། ལྷག་པར་ཕྱི་ཚུལ་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་དམག་ཁུལ་ཁང་དུ་གཟིགས་མོར་གདན་འདྲེན་ཞུ་ཁུལ་བྱས་ཏེ། དོན་དངོས་སུ་སྐུ་ཕྱྭར་གནོད་འཚེ་བརྩམས་འཆར་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་བོད་འབངས་ཚོས་གསལ་པོར་ཤེས་པས། བོད་རང་དབང་སྒེར་ལངས་ཀྱི་རྔམ་སྟོན་གཞི་རྒྱ་ཆེན་པོ་བྱས་པ་དང་དེར་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཡ་ང་བྲལ་བའི་དྲག་གནོན་མི་ཆོས་ལས་འདས་པ་བྱས་པར་བརྟེན། བོད་ཀྱི་འཕྲལ་ཕུགས་བདེ་དོན་ལ་དགོངས་ནས་ཟླ་བ་ ༣ ཚེས་ ༡༧ དགུང་དྲོ་ལྷ་ས་ནས་རྒྱ་གར་དུ་བོད་གཞུང་དམངས་གང་ཙམ་དང་བཅས་པ་བཙན་བྱོལ་ལ་ཕེབས་ཤིང༌། བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གསར་འཛུགས་དང༌། གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཟེར་བར་ངོས་ལེན་མེད་པའི་གསལ་བསྒྲགས་མཛད་པ་བཅས་སོ། ། &lt;/p&gt; &lt;/big&gt;

== ཆོས་ལུགས། ==

== པར་རིས་བར་འཁྱམས། ==
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
File:Dalai Lama boy.jpg|

File:14th Dalai Lama.jpg|
File:DalaiLamaRichardGere.jpg|
File:Dalai Lama and Bishop Tutu. Carey Linde.jpg| [[ཌེ་སི་མོན་ཌི་ཏུ་ཏུ།]]
File:Dalai Lama Congressional Medal.jpg|

&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

== ཟིན་ཐོ་འམ་དཔྱད་གཞི། ==
== དཔྱད་གཞིའི་དཀར་ཆག། ==
== ད་དུང་གཟིགས། ==
== ཕྱི་ཕྱོགས་དྲ་མཐུད། ==


{{རྒྱལ་བ་རྣམས་}}

{{stub}}

[[Category:ཏཱ་ལའི་བླ་མ་]]
[[Category:བོད་ཀྱི་མཁས་དབང་།]]
[[Category:བོད་ཀྱི་བླ་མ།]]

== Life as the Dalai Lama ==


[[File:Potala_Palace,_Tibet.jpg|thumb|ལྷ་སའི་ [[ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ་]] དེ་རིང་ ཡུ་ནེ་སི་ཁོའི་ འཛམ་གླིང་ཤུལ་བཞག་རིག་གནས་ཀྱི་གྲས་ སུ་ཚུད་ཡོད།]]
བྱུང་རབས་ཀྱི་རིང་ལ། དཱ་ལའི་ལ་མཱ་ (Dalai Lamas) མཆོག་གིས་བོད་དོན་དང་ཆོས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་ལ་དབང་འཛིན་བྱས་ཤིང་། བོད་ཡུལ་དང་དེའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐད་ལ་དབང་འཛིན་ཚད་གཞི་འདྲ་མིན་ཡོད། འདི་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༡༦༤༢ ལོར་དྷ་ལའི་ལཱ་ལྔ་པའི་སྲིད་སྐྱོང་དང་འགོ་འཛུགས་ཏེ་ ༡༩༥༠ ལོའི་ལོ་ ༡༩༥༠ བར་ (༡༧༠༥ ནས་ ༡༧༥༠ བར་མ་གཏོགས་) བརྩོན་ཤུགས་བསྐྱེད་ཡོད། དུས་སྐབས་དེའི་རིང་དྷ་ལིལའི་ལམ་རྣམས་ཀྱིས་བོད་གཞུང་གི་སྲིད་སྐྱོང་ (Ganden Phodrang) གྱི་དབུ་འཁྲིད་བྱས་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ ༡༩༡༢ ལོའི་བར་དུ་ ༡༣ པ་དང་དྷ་ལའི་ལ་མཱ་གྱིས་བོད་རང་བཙན་ཆ་ཚང་ཐོབ་པའི་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་སྐབས། ཁོང་གི་སྲིད་སྐྱོང་ནི་ཐོག་མར་མོང་གོ་རྒྱལ་པོའ ་ི (༡༦༤༢-༡༧༢༠) དང་དེའི་རྗེས་མ་མོང་གོ་དབུ་འཁྲིད་པའི་ཅིན་རྒྱལ་བརྒྱུད་ (༡༧༢༠-༡༩༡༢) ཀྱི་སྲུང་སྐྱོབ་དང་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་དབང་འོག་ཏུ་གནས་ཡོད་དོ༎&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པའི་སྐབས་རིག་གནས་མིའི་རིགས་རིག་པ་བ་ མེལ་ཝིན་གྷོལ་ཌི་སི་ ཐེན་གྱིས་བྲིས་པ་ལྟར་ན། &lt;ref name=&quot;Goldstein1991&quot;&gt;{{Cite book |last=Goldstein |first=Melvyn C. |url=https://books.google.com/books?id=Upwq0I-wm7YC&amp;pg=PA328 |title=A History of Modern Tibet, 1913–1951: The Demise of the Lamaist State |date=18 June 1991 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-91176-5 |pages=328ff |access-date=12 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190723165025/https://books.google.com/books?id=Upwq0I-wm7YC |archive-date=23 July 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Powers&quot;&gt;{{Cite book |last=Powers |first=John |title=The Buddha Party: How the People's Republic of China Works to Define and Control Tibetan Buddhism}}&lt;/ref&gt;

དེ་རྗེས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༩ ལོར་དགུང་ལོ་བཞིའི་སྟེང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རྣམས་ཀྱི་འགྲིམ་འགྲུལ་བརྒྱུད་ལྷ་སར་གདན་དྲངས། རྒྱ་གར་ དང་བོད་ནང་གནས་སྡོད་བྱེད་མཁན་དབྱིན་ཇིའི་གཞུང་འབྲེལ་མི་སྣ་ཟུར་པ་ཚོས་༡༩༤༠ ལོའི་ཟླ་༢ པའི་ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཁྲི་སྟེགས་སུ་ [[བྷེ་སེལ་གྷོལ་ཌི།|དབྱིན་]] ཇི་དང་རྒྱ་ནག་གི་སྐུ་ཚབ་ཚོ་ཕེབས་ཡོད་པའི་སྐོར་དྲན་གསོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་རྗེས་རྒྱ་ནག་གི་གསར་འགྱུར་ནང་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་ཐོན་ནས་ཝུ་ཡིས་སྐུ་སྒེར་གྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་བསྐོ་བཞག་བྱས་པ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པ་དང་།  
[[File:Map_of_Tibet-_&quot;TIBET_CONFIDENTIAL&quot;_&quot;Ethnographic_Boundary_of_Tibet&quot;_&quot;Approximate_Line_of_Communist_Advance&quot;_and_&quot;Reportedly_occupied_by_Communists&quot;_&quot;11518,_CIA,_2-50&quot;_February_1950_map-_305945_11518_01.jpg|thumb|250x250px|བོད་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་ཀྱི་རྒྱ་ཁྱོན་དང་ ༡༩༥༠ ལོར་ རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་ མདུན་སྐྱོད་ཀྱི་ཚོད་དཔག་ཐིག]]
ཆིང་ཀའེ་ཤེག་གིས་མཱ་བུ་ཕང་ལ་ཁོང་གི་ཁ་ཆེའི་དམག་མི་ཚོ་༡༩༤༢ལོར་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱེད་པར་ཉེན་བརྡ་གཏོང་དགོས་པའི་བཀའ་བཏང་བ་ &lt;ref name=&quot;Lin&quot;&gt;{{Cite journal |last=Lin |first=Hsiao-ting |year=2006 |title=War or Stratagem? Reassessing China's Military Advance towards Tibet, 1942–1943 |journal=The China Quarterly |volume=186 |pages=446–462 |doi=10.1017/S0305741006000233 |issn=0305-7410 |s2cid=154376402}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཆིང་གིས་ཀྱང་བོད་མི་ཚོས་ཉི་ཧོང་དང་མཉམ་དུ་ལས་ཀ་བྱས་ན་མཁའ་ཐོག་ནས་འབར་རྫས་གཏོང་རྒྱུའི་འཇིགས་སྐུལ་བྱས་ཡོད། མ་བུ་ཕང་གིས་༡༩༤༡ལོར་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཚང་ [[བླ་བྲང་དགོན།|དགོན་]] པར་འཇབ་རྒོལ་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt;

༡༩༥༠ ལོའི་ཟླ་ ༡༠ ནང་ [[ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ|རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་]] དམག་དཔུང་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་མངའ་ཁོངས་ཀྱི་མཐའ་མཚམས་སུ་གོམ་བགྲོད་བྱས་ཏེ་ དམག་དཔོན་གྱིས་ དབང་སྒྱུར་བྱེད་པའི་ [[ཁམས།|ཁམས་ཁུལ་]] དུ་བོད་ཀྱི་དམག་དཔུང་དམག་དཔུང་ཞིག་ཕམ་པར་བརྒྱབ་རྗེས་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པ་བཏང་བ་རེད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་དགུང་གྲངས་ ༡༥ ཐོག་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པས་བོད་ཀྱི་སྲིད་དབང་ཆ་ཚང་བཞེས་ཏེ་དུས་སྐབས་ཀྱི་(ཆབ་སྲིད་)དབང་ཆ་བཞེས་ཡོད། &lt;ref name=&quot;dlce&quot;&gt;{{Cite web |title=Chronology of Events |url=http://www.dalailama.com/biography/chronology-of-events |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170401120625/http://dalailama.com/biography/chronology-of-events |archive-date=1 April 2017 |access-date=29 April 2015 |website=The 14th Dalai Lama of Tibet |publisher=Office of the Dalai Lama}}&lt;/ref&gt;
[[File:Dalai_lama,_panchen_lama_and_Mao_in_Beijing,_1954.jpg|thumb|[[པཎ་ཆེན་ཨེར་ཏི་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་|པཎ་ཆེན་བླ་མ]] (གཡོན)དང་མའོ་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ(གཡས) ཀྲིན་ཅང་ཚོམས་ཆེན་ དུ་1954ལོའི་ཟླ་9ཚེས་11ཉིན་ རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་དང་པོའི་ཚོགས་འདུ་ ལ་ཞུགས་པའི་ཉིན་བཞིའི་གོང་།]]
[[File:Mao_Zedong,_Dalai_Lama_and_Panchen_Lama.jpg|thumb|[[མའོ་ཙེ་ཏུང|མའོ་ཙེ་ཏུང་]] དང་ ཀྲོའུ་ཨེན་ལའེ་ གཉིས་ཀྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་ [[པཎ་ཆེན་ཨེར་ཏི་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་|པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་གཉིས་]] ལ་མཇལ་འཕྲད་གནང་སྟེ་ [[བོད་ཀྱི་ལོ་གསར།|བོད་ཀྱི་ལོ་སར་]] སྲུང་བརྩི།]]
[[File:Dalai_and_Panchen.jpg|thumb|མིག་ཤེལ་མེད་པའི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དར་མ་ཞིག་(གཡས)དང་ [[པཎ་ཆེན་ཨེར་ཏི་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་|པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ]] (གཡོན)གཉིས་ཀྱི་དཀོན་པའི་པར་རིས། ༡༩༥༤–༡༩༥༥]]
༡༩༤༠ ལོའི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༢ ཉིན་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཀྱི་གོ་གནས་བཞེས་ཡོད་ཀྱང་། 1950. ལུགས་སྲོལ་ལྟར་ན་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་དགུང་ལོ་ ༢༠ ཙམ་ལ་སྲིད་དབང་འཛིན་གྱི་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

ཁོང་གིས་པེ་ཅིང་ལ་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པ་བཏང་ནས་ [[བོད་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་འབྱུང་ཐབས་སྐོར་གྱི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་|གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ལ་]] མིང་རྟགས་བཀོད་ཡོད།  ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཆིངས་ཡིག་གི་ཟིན་བྲིས་དེ་རྒྱ་ནག་གིས་བྲིས་པ་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོས་བཟོ་བཅོས་གང་ཡང་བསམ་འཆར་འདོན་མི་ཆོག་པ་དང་རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་རྣམས་ལྷ་སར་བོད་གཞུང་དང་འབྲེལ་བ་བྱེད་དུ་འཇུག་གི་མེད་པ་རེད། བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པ་དེ་ལྷ་ས་ནས་མིང་རྟགས་བཀོད་པའི་དབང་ཆ་སྤྲད་མེད་ཀྱང་མཐར་རྒྱ་མིའི་གནོན་ཤུགས་འོག་གང་ལྟར་ཡང་མིང་རྟགས་བཀོད་དགོས་པའི་གནོན་ཤུགས་སྤྲད་དེ་དམིགས་བསལ་གྱི་དམིགས་ཡུལ་དེའི་ཆེད་དུ་བཟོས་པའི་མཚོན་རྟགས་བེད་སྤྱད་དེ་མིང་རྟགས་བཀོད་དགོས་པ་རེད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ ནང་ རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ཀྱི་བདག་དབང་ལ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་བོད་ནང་ཁུལ་དུ་མུ་མཐུད་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་དང་། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༡ ཟླ་ ༩ ནང་ཕྱིར་ལོག་མཁན་གྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོ་དང་གྲོས་བསྡུར་རིང་པོ་བྱས་རྗེས་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་ཆེན་གྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་གྲོས་མཐུན་ཁས་ལེན་བྱེད་དགོས་པའི་གྲོས་འཆར་བཏོན་ཡོད། ཁོང་གིས་ཕྱི་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༤ ཉིན་ཚོགས་གཙོ་ [[མའོ་ཙེ་ཏུང|མའོ་ཙེ་ཏུང་]] ལ་ཁོང་གི་བདེན་དཔང་དེ་ལྕགས་འཕྲིན་བཏང་ཡོད། &lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

ཤེས་ཡོན་པ་ རོ་བྷར་ཊི་བྷར་ནེཊ་(Robert Barnett) ཡིས་བྲན་གཡོག་གི་རྩོད་རྙོག་སྐོར་ལ་བྲིས་དོན། &quot;གལ་ཏེ་བོད་དུ་བྲན་གཡོག་དང་བྲན་གཡོག་གི་རིང་ལུགས་ཡོད་པར་མོས་མཐུན་བྱུང་ནའང་། དེ་ནི་དེང་རབས་སྔོན་གྱི་ཞིང་པ་སྤྱི་ཚོགས་གཞན་དག་ལས་ལག་རྩལ་གྱི་ཐད་ནས་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན། བྲན་གཡོག་རིང་ལུགས་ནི་ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་ལོག་སྤྱོད་དང་ཁ་བྲལ་ཐབས་མེད་པ་རེད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

དགུང་ལོ་ ༡༩ ཡིན་པའི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ ༡༩༥༤ ནས་ ༡༩༥༥ བར་རྒྱ་ནག་ནང་ཧ་ལམ་ལོ་གཅིག་རིང་སྐོར་སྐྱོད་བྱས་ཏེ་དེང་རབས་ཀྱི་རྒྱ་ནག་གསར་གཏོད་བྱེད་མཁན་གྱི་གསར་བརྗེའི་འགོ་ཁྲིད་དང་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་འགོ་ཁྲིད་ཀྱི་མཐོ་རིམ་མི་སྣ་མང་པོ་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་ཡོད། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་དང་དབུལ་ཕོངས་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོ་དེ་དེང་རབས་དང་འདྲ་མཉམ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་བསྒྱུར་བར་མཁོ་སྤྲོད་བྱས་པའི་སྲིད་འཛིན་ཕན་ནུས་ལྡན་པ་སྟོན་པའི་སྐོར་སྐྱོད་ཁྲོད་ཁོང་གིས་རྒྱ་ནག་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བསམ་བློ་ཤེས་པ་དང་། དེས་ཁོང་ལ་ཡིད་འགུལ་ཐེབས་ཡོད། ༡༩༥༤ ལོའི་ཟླ་ ༩ པར་ཁོང་གིས་རྒྱ་ནག་ གི་ རྒྱལ་ས་ལྟེ་གནས་སུ་ཕེབས་ནས་ཚོགས་གཙོ་མའོ་ཙེ་ཏུང་དང་ པཎ་ [[པཎ་ཆེན་ཨེར་ཏི་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་|ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་མཆོག་]] དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་བ་   &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; ༡༩༥༤ ལོའི་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢༧ ཉིན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་  ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་ ཚོགས་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་  ུ་ཞི་གཞོན་ པར་བདམས་ཐོན་  &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;
[[File:Dalai_Lama_in_1956_in_New_Delhi.jpg|alt=Photo of the Dalai Lama during a visit in India|thumb|ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༦ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ།]]
༡༩༥༦ ལོར་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁྲུངས་སྐར་ སྲུང་བརྩི་ཞུ་ཆེད་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་སྐབས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་བློན་ ཇ་ཝ་ཧར་ལལ་ནེ་རུ་ ལ་ཁོང་ལ་ཆབ་ སྲིད་ཀྱི་སྐྱབས་བཅོལ་ སྤྲོད་ཆོག་མིན་དྲིས་པ་རེད། ནེ་རུ་ཡིས་འདི་ཞི་བདེ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པའི་འཁྲུག་རྩོད་ཅིག་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་མ་བྱས་པ་དང་། རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ ༡༩༥༤ལོར་རྒྱ་ནག་དང་མཉམ་དུ་ཆིངས་ཡིག་བཞག་པའི་ ནང་མོས་མཐུན་བྱུང་བའི་ཐེ་གཏོགས་ མི་བྱེད་པའི་ ལྟ་ཚུལ་དྲན་སྐུལ་བྱས། &lt;ref name=&quot;bio&quot;&gt;{{Cite book |last=Cronin Marcello |first=Patricia |url=https://archive.org/details/dalailamabiograp00patr |title=The Dalai Lama: A Biography |publisher=Greenwood Press |year=2003 |isbn=978-0-313-32207-5 |access-date=5 December 2010 |url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

རྒྱ་ནག་གིས་&quot;ཁ་ཕྲལ་རིང་ལུགས་པ&quot;དང་&quot;མགོ་སྐོར་བ&quot;ཞེས་འབོད་པའི་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་རྒྱ་ནག་ནང་བོད་ཀྱི་གནས་བབ་ཐད་གཞུང་འབྲེལ་གྲོས་མོལ་བྱེད་པར་འབད་བརྩོན་བྱས་   ཨ་རིས་བོད་དུ་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་འགྲོ་འོང་བཀག་སྡོམ་བྱེད་པའི་སྲིད་ཇུས་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་འགན་འཁུར་མཁན་རྒྱ་ནག་གི་དཔོན་རིགས་ཚོར་ཕྱི་སྐྱོད་ལག་ཁྱེར་སྤྲོད་མི་ཆོག་པའི་ཁྲིམས་གཞི་གཏན་འབེབས་བྱས་རྗེས། ཁྱད་པར།&quot; 

རྒྱ་ནག་ཕྱི་སྲིད་ལྷན་ཁང་གིས་ཨ་རི་དང་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ཁག་ལ་འཚམས་འདྲི་བྱེད་སྐབས་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་&quot;གཡོལ་དགོས་&quot;ཞེས་ཉེན་བརྡ་བཏང་ཡོད་པ་དང་།     རྒྱ་ནག་གིས་སྐབས་འགར་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་པར་བཀག་སྡོམ་བྱེད་པ་དང་།   [[བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས།|                                                       གཅིག་]] དྲྭ་ཐོག་སློབ་གསོའི་སྟེགས་བུའི་ཐོག་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པ་ལྟར།&lt;blockquote&gt;ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་འགོ་ཁྲིད་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་། དུས་རབས་གསར་པའི་བོད་ལྗོངས་ལས་དོན་གྱི་ལམ་ཕྱོགས་དང་། སྲིད་ཇུས། སྲིད་ཇུས་བཅས་ལག་ལེན་བསྟར་དགོས། མེས་རྒྱལ་དང་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ།ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐད་ལངས་ཕྱོགས་བརྟན་པོ་བཟུང་ནས་ལངས་ཕྱོགས་གསལ་པོ་དང་མངོན་གསལ་དོད་པོ། &lt;/blockquote&gt;ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ཟླ་ ༤ ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ [[དགེ་འདུན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ།|དགེ་འདུན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མའི་]] སྐོར་ལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བཤད་པའི་སྐད་ཆ་དེ་བདེན་དཔང་བྱས་ཏེ་ཁོང་གིས་ངོས་འཛིན་བྱས་པའི་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་གསོན་པོ་ཡོད་པ་དང་སྤྱིར་བཏང་གི་སློབ་གསོ་ཐོབ་བཞིན་ཡོད་པ་ཁོང་གིས་&quot;བརྟན་པོའི་ཁུངས་སྣེ&quot;ནས་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་ཡོད། རྒྱ་ནག་གིས་ངོས་འཛིན་བྱས་པའི་པཎ་ཆེན་བླ་མ་( [[ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ།|Gyaincain Norbu]] ) མཆོག་གིས་དགེ་རྒན་ཡག་པོ་ཞིག་གི་ལམ་སྟོན་འོག་སློབ་སྦྱོང་ཡག་པོ་བྱེད་པར་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་ཡོད།  

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ནི་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་རོགས་སྐྱོར་བྱས་པའི་དྲ་རྒྱའི་དྲ་རྒྱའི་དམིགས་འབེན་དུ་གྱུར་ཡོད། བདེ་འཇགས་མཁས་པ་ཚོས་&quot;བོད་མིའི་ལས་འགུལ་བ་ཚོར་དམིགས་འབེན་བཟུང་བ་དེ་རྒྱ་ནག་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ཐེ་གཏོགས་བྱེད་པའི་མཚོན་རྟགས་ཤུགས་ཆེན་ཞིག་ཡིན་&quot;ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད།  ༢༠༠༩ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྒེར་གྱི་ཡིག་ཚང་གིས་ ཊོ་རོན་ཊོ་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་ གི་ རྒྱལ་སྤྱིའི་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་ ཞིབ་འཇུག་པ་ཚོར་ཁོང་གི་གློག་ཀླད་ནང་མཉེན་ཆས་ངན་པ་ཡོད་མེད་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་དགོས་པའི་བཀའ་བཏང་ཡོད། འདི་ནི་ GhostNet ཞེས་པའི་དྲ་རྒྱའི་གསང་མྱུལ་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དེས་རྒྱལ་ཁབ་103ཡི་གློག་ཀླད་1295ལ་འཛུལ་ཞུགས་བྱས། དེའི་ནང་གཞུང་ཚབ་ཁང་དང་། ཕྱི་འབྲེལ་ལས་ཁུངས། གཞུང་ལས་ཁང་གཞན་དག་དང་།   

དྲ་རྒྱའི་གསང་མྱུལ་དྲ་རྒྱ་གཉིས་པ་ Shadow Network ཞེས་པ་དེ་ཞིབ་འཇུག་པ་དེ་དག་གིས་༢༠༡༠ལོར་རྙེད་པ་རེད། &quot;མཐུན་སྒྲིལ་ཅན་གྱི་&quot;རྐུན་མ་དེ་ཚོ་རྒྱ་ནག་གི་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པས་པེ་ཅིང་གིས་ཡང་བསྐྱར་དེའི་ནང་ཞུགས་ཡོད་ཅེས་ཁས་མ་བླངས་པ་རེད།    གི་ རྐུན་མ་ཚོས་ The New York Times དང་ །

=== རྒྱ་གར་དུ་བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར། ===
[[File:IMG_1206_Lhasa_Potala.jpg|thumb|[[ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ་|ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྔོན་མའི་ཁང་པ་པོ་ཏ་ལའི་བསྐྱུར་]] ཡོད། ཁྲི་སྟེང་དུ་བཞག་པའི་གོས་སྟོང་དེས་ཁོང་མེད་པའི་མཚོན་རྟགས་ཡིན།]]
[[File:The_14th_Dalai_Lama_with_Lillard_Hill_in_1959.jpg|thumb|ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་ ཨ་རིའི་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གི་ གསར་འགོད་པ་ Lillard Hill ལགས་ཀྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པར་བཅར་འདྲི་བྱེད་བཞིན་པ།]]
[[File:The_Dalai_Lama_opens_art_exhibit_in_Tokyo,_1967.jpg|thumb|༡༩༦༧ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རྒྱ་གར་ནས་ཕྱིར་ཐོན་རྗེས་ཐོག་མར་རྒྱ་གར་དུ་བཞུགས་རྗེས་ ཉི་ཧོང་གཞུང་གིས་ ཁོང་ལ་ཉི་ཧོང་དུ་ཡོད་པའི་སྐབས་རྒྱ་ནག་ལ་འཇབ་རྒོལ་མི་བྱེད་པའི་ཆ་རྐྱེན་འོག་ཕྱི་སྐྱོད་ལག་ཁྱེར་སྤྲད་ཡོད། ]]
༡༩༥༩ ལོའི་བོད་ཀྱི་གྱེན་ལོག་ འགོ་ཚུགས་སྐབས་ཁོང་གི་ཚེ་སྲོག་ལ་འཇིགས་སྣང་སྐྱེས་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་ཁོང་གི་དམག་མི་ཚོ་  ཨེ་ ཡི་ དམིགས་བསལ་ལས་དོན་སྡེ་ཚན་ གྱི་རོགས་རམ་འོག་ བོད་ནས་བྲོས་བྱོལ་དུ་ ཕྱིན་ པ་དང་ [[ཨཱསཱམ།|།]]   འགའ་ཤས་རྗེས་སུ་ཁོང་གིས་རྒྱ་གར་ [[རྡ་རམ་ས་ལ།|གྱི་དྷ་རམ་ས་]] [[བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་།|ལར་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་]] བཙུགས་པ་དང་། དེ་ལ་རྒྱུན་དུ་&quot; ''ལྷ་ས་ཆུང་ཆུང་'' &quot; ཞེས་འབོད་ཀྱི་ཡོད། བཙན་བྱོལ་དུ་གཞུང་བཙུགས་རྗེས་ཁོང་གིས་ཁོང་གི་རྗེས་སུ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོང་མཁན་བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་ཁྲི་༨༠ཙམ་ཞིང་ལས་གཞིས་ཆགས་ཁག་ཏུ་བསྐྱར་དུ་བཙུགས་ཡོད། 

བོད་ཀྱི་ཕྲུ་གུ་ཚོར་ [[བོད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་སོ་སོའི་སྐད།|སྐད་ཡིག་]] [[བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་|དང་ལོ་རྒྱུས]] ། [[བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན།|ཆོས་ལུགས]] ། [[བོད་ཡུལ།|རིག་གཞུང་]] བཅས་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་ཆེད་ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ལམ་ལུགས་ཤིག་བསྐྲུན་ཡོད། བོད་ཀྱི་ཟློས་གར་སློབ་གླིང་དེ་  གསར་འཛུགས་བྱས་པ་དང་། ༡༩༦༧ལོར་ དབུས་བོད་ཀྱི་མཐོ་རིམ་སློབ་གཉེར་ཁང་དེ་ རྒྱ་གར་གྱི་བོད་མིའི་ཆེད་དུ་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་གཙོ་བོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ &lt;ref name=&quot;bbcprofile&quot; /&gt; ཚེ་སྲོག།

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ [[མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས།|མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་]] ལ་བོད་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྐོར་འབོད་སྐུལ་ཞུས་ཡོད། འབོད་སྐུལ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་༡༩༥༩དང་། ༡༩༦༡། ༡༩༦༥ ལོར་ སྤྱི་ མཐུན་ཚོགས་ཆེན་ གྱིས་གྲོས་ཆོད་གསུམ་ཆ་འཇོག་   གྲོས་ཆོད་དེ་དག་གིས་རྒྱ་ནག་གིས་ [[བོད་མི|བོད་མིའི་]] འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལ་བརྩི་བཀུར་བྱེད་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་བྱས་ཡོད། ༡༩༦༣ ལོར་ཁོང་གིས་ [[ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང༌|འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་ལ་]] གཞི་བཅོལ་བའི་དམངས་གཙོའི་རྩ་ཁྲིམས་ཤིག་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པ་ &lt;ref name=&quot;bbcprofile&quot; /&gt; ཁོང་གི་ལས་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པའི་འོས་འདེམས་བྱས་པའི་ གྲོས་ཚོགས་ དང་ [[བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་།|སྲིད་གཞུང་]] བཙུགས་པ་རེད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༠ ལོར་ཁོང་གིས་དྷ་རམ་ས་ལར་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཆབ་སྲིད་རིག་གཞུང་དང་འབྲེལ་བའི་བྲིས་མ་ཁྲི་༨༠ལྷག་དང་ཤེས་བྱའི་ཐོན་ཁུངས་གལ་ཆེན་ཁག་ཅིག་ཉར་ཚགས་བྱས་པའི་ བོད་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་དང་ཡིག་ཚགས་ཁང་ ཞིག་སྒོ་འབྱེད་གནང་ཡོད། འཛམ་གླིང་ཐོག་ བོད་རིག་པའི་བསྟི་ གནས་ཁང་གལ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། &lt;ref name=&quot;LTWA&quot;&gt;{{Cite web |year=1997 |title=Library of Tibetan Works and Archives |url=http://www.tibet.com/ltwa.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080421150024/http://www.tibet.com/ltwa.html |archive-date=21 April 2008 |access-date=23 September 2008 |publisher=[[Government of Tibet in Exile]]}}&lt;/ref&gt;

༢༠༡༦ ལོར་རྒྱ་གར་གྱི་མི་སེར་དང་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་མི་འདྲ་བའི་ཆབ་སྲིད་པ་ཚོས་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་རྒྱ་གར་གྱི་ཞི་བའི་གཟེངས་རྟགས་མཐོ་ཤོས་བྷ་རཏ་རཏ་ན་( Bharat Ratna) ཞེས་པའི་གཟེངས་རྟགས་དེ་སྤྲོད་དགོས་པའི་དགོས་འདུན་བཏོན་ཡོད། 

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༡ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ནང་ཁུལ་གྱི་མི་རྣམས་ པེ་ག་སུས་ལས་གཞིའི་གྲངས་ཐོའི་ ནང་ཁོང་ཚོའི་ཁ་པར་ནང་དུ་ གསང་མྱུལ་མཉེན་ཆས་ བཀོལ་ནས་དམིགས་འབེན་བཟོས་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཐོན་ཡོད། དབྱེ་ཞིབ་ཀྱི་ཐོག་ནས་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་དམིགས་འབེན་འདེམས་སྒྲུག་བྱས་པ་གསལ་པོ་བསྟན་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

༢༠༢༥ ལོར་རྒྱ་གར་གྱི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་ཚོས་བྷི་ཇེ་པི་ཚོགས་པའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་སུ་ ཇིཊ་ཀུ་མར་(Sujeet Kumar ) གྱིས་སྣེ་ཁྲིད་དེ་༸གོང་ས་མཆོག་ལ་བྷ་རཏ་རཏ་ན་གཟེངས་རྟགས་སྤྲོད་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་གནང་ཡོད། 
[[File:Die_Schweiz_für_Tibet_-_Tibet_für_die_Welt_-_GSTF_Solidaritätskundgebung_am_10_April_2010_in_Zürich_IMG_5703.JPG|alt=|thumb|[[གངས་སེང་དར་ཆ།|བོད་ཀྱི་རྒྱལ་དར་]] (ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པས་བཟོས་པ)དེ་༢༠༡༠ལོའི་ཟླ་བ་བཞི་པའི་ནང་སུད་སིའི་ གྲོང་ཁྱེར་ཟུ་རིཆ་གྲོང་ཁྱེར་ དུ་རྒྱ་མཚོ་དང་མཉམ་དུ་གར་སྟེགས་མཉམ་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།]]
༡༩༨༧ ལོར་ [[ཝ་ཤིན་ཏྲོན།|ཝ་ཤིང་ཊོན་]] དུ་འཚོགས་ པའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཚོགས་ཆེན་ ཐོག་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་བོད་ཀྱི་མ་འོངས་པའི་གནས་བབ་ཐད་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་བརྗོད་པའི་གསུང་བཤད་གནང་ཡོད། འཆར་གཞི་དེས་བོད་དེ་ རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆ་ མེད་པའི་དམངས་གཙོའི་&quot;ཞི་བདེའི་ས་ཁུལ་&quot;ཞིག་ཏུ་འགྱུར་དགོས་པ་དང་། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་དགོས་པའི་སྐུལ་མ་བཏང་ཡོད། ༡༩༨༨ ལོའི་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༥ ཉིན་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་སི་ཊར་ [[སི་ཐི་རཱ་སི་བུར།|སི་བྷོར་གྷི་གྲོང་ཁྱེར་]] དུ་འཆར་གཞི་དེ་རྒྱ་བསྐྱེད་བཏང་བས་འཆར་གཞི་དེ་ལ་&quot;སི་ཊར་སི་བྷོར་གྷི་གྲོས་འཆར&quot;ཞེས་འབོད་ &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''&lt;nowiki&gt;&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (March 2017)&quot;&gt;ཡོད&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;'' &amp;#x5D;&lt;/sup&gt; དེ་ནི་རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་གྲོས་མོལ་བྱས་ནས་བསྒྲུབ་རྒྱུ་ཡིན་  འོན་ཀྱང་འཆར་གཞི་དེ་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གིས་༡༩༩༡ལོར་ཁས་མ་བླངས་པ་རེད། ༡༩༧༠ ལོར་ ཆེས་མཐོའི་འགོ་ཁྲིད་ [[དེང་ཞ་ཕིང།|ཏེང་ཞའོ་ཕིང་གིས་]] ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ལ་རྒྱ་ནག་གི་ཕྱིར་ལོག་དགོས་པའི་དགོས་མཁོ་གཅིག་པུ་དེ་ཁོང་གིས་&quot;རྒྱ་ནག་གི་མི་སེར་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ཕྱིར་ལོག་དགོས་པ་དེ་ནི་རྒྱལ་ཞེན་ཡིན་&quot;ཞེས་བཀོད་  

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༥ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༦ ཉིན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་དགུང་གྲངས་ ༧༠ ལ་ཕེབས་པའི་སྐུའི་འཁྲུངས་སྐར་སྲུང་བརྩི་ཞུས་ཏེ་བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་དང་དགེ་འདུན་པ་དང་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་འཆམ་པ་བཅས་ཁྱོན་མི་གྲངས་ ༡༠༠༠༠ ཙམ་ཁོང་གི་ཁྱིམ་གྱི་ཕྱི་རོལ་དུ་འདུ་འཛོམས་བྱུང་ཡོད། ཨུ་རུ་སུའི་ཡེ་ཤུའི་ལྷ་ཁང་ གི་ བླ་ཆེན་ཨ་ལེག་སི་ཡུས་གཉིས་པས་ ནང་པ་ཚོ་དང་འབྲེལ་བ་བཟང་པོ་ཡོད་ཅེས་སྐྱོན་འཛུགས་བྱས་ཡོད། ཡིན་ནའང་ལོ་དེའི་རྗེས་སུ་ཨུ་རུ་སུའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ལ་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ནང་པའི་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ ཀལ་མའི་ཀི་ཡ་ ལ་མགྲོན་འབོད་བྱེད་པར་བཀག་འགོག་བྱས།  ཐའེ་ཝན་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་ ཁྲེན་ཤུའི་བྷི་ཡན་གྱིས་ ཐའེ་པེ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ ཆིང་ཀའེ་ཤེག་དྲན་རྟེན་ཁང་ དུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་འཁྲུངས་སྐར་སྲུང་བརྩི་ཞུ་བའི་དགོང་ཚོགས་ཤིག་ལ་མཉམ་ཞུགས་གནང་ཡོད།  ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ཟླ་ ༡༠ ནང་ཉི་ཧོང་དུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ གིས་ ༢༠༠༨ ལོར་བོད་ནང་དྲག་སྤྱོད་ བྱུང་བ་དང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཁོང་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་མཁན་ཡིན་པའི་སྐྱོན་འཛུགས་བྱས་ཡོད་པའི་སྐོར་ལ་གསུང་བཤད་གནང་ཡོད། ཁོང་གིས་ལན་དུ་རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་གྲོས་མོལ་བྱེད་པའི་འབད་བརྩོན་ལ་ཡིད་ཆེས་ཤོར་ཡོད་པ་དང་། 

མོ་ ར་ཀོཊ་རླུང་འཚུབ་ ཀྱི་རྗེས་སུ་ཐེ་ཝན་ལ་ཕེབས་སྐབས་ཐེ་ཝན་གྱི་ས་གནས་མི་རིགས་ ༣༠ ཡིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱས་ཏེ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་ཡོད་ཅེས་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་ཡོད།    

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ནི་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆ་མེད་པའི་འཛམ་གླིང་ཞིག་ཡོང་བའི་སྐུལ་སློང་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་ ། རྡུལ་ཕྲན་དུས་རབས་ཞི་བདེ་ ཐེབས་རྩའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ཡིན།

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་གསར་འཛུགས་ཀྱི་ལས་འགུལ་ ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་ཡོད། དེ་ནི་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དམངས་གཙོའི་བཅོས་སྒྱུར་གྱི་ལས་འགུལ་དང་། 

=== སློབ་ཁྲིད་བྱེད་སྒོ། མང་ཚོགས་གཏམ་བཤད། ===
[[File:Dalai_Lama_1997.jpg|left|thumb|རྒྱ་མཚོ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༧ ལོར་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ས་ [[ཝ་ཤིན་ཏྲོན།|ཝ་ཤིན་ཊོན་]] དུ་འཚམས་འདྲི་གནང་སྐབས།]]
[[File:His_Holiness_giving_teachings_at_Sissu,_Lahaul.jpg|thumb|རྒྱ་མཚོས་ལ་ཧའོལ་ གྱི་སི་སུ་ལ་ སློབ་ཁྲིད་གནང་བཞིན་པ །]]
དགུང་ལོ་༨༠ ཡི་དཀྱིལ་དུ་མ་སླེབས་བར་དུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་བཀའ་སློབ་དང་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་ལས་རིམ་བྲེལ་འཚུབ་ཅན་ཞིག་རྒྱུན་འཁྱོངས་གནང་ཡོད། ༢༠༡༨ ནས་བཟུང་ཁོང་གིས་མུ་མཐུད་སློབ་ཁྲིད་གནང་ཡོད་ཀྱང་རྒྱ་གར་ནང་ཁུལ་དུ་འགྲོ་འོང་བྱེད་པར་ཚད་བཀག་བྱས་ཡོད། ཁོང་གི་ མང་ཚོགས་ཀྱི་གསུང་བཤད་ དང་ སློབ་ཁྲིད་ དེ་དག་ སྐད་ ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཐོག་ ཐད་གཏོང་ བྱེད་ཀྱི་ &lt;ref name=&quot;Schedule&quot;&gt;{{Cite web |title=Schedule |url=http://www.dalailama.com/teachings/schedule |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150522055813/http://www.dalailama.com/teachings/schedule |archive-date=22 May 2015 |access-date=19 May 2015 |publisher=Office of the Dalai Lama}}&lt;/ref&gt; དེ་བཞིན་ཁོང་གི་སྔོན་མའི་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་བརྙན་འཕྲིན་མང་པོ་དེར་ལྟ་ཐུབ། དེ་བཞིན་ སྤྱི་དམངས་ཀྱི་གཏམ་བཤད་ དང་། ཚོགས་ཆེན ། དྲི་བ་དྲིས་ ལན ། གྲོས་མོལ ། ཚོགས་ཆུང་གི་གྲོས་བསྡུར་བཅས་ཡོད ། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་སློབ་ཚན་གྲགས་ཅན་ཤོས་དེ་ཀ་ ལ་ [[དུས་འཁོར།|ཅཀ་ར་མདོ་]] ཡིན། ༢༠༡༤ བར་ཁོང་གིས་ཁྱོན་བསྡོམས་ཐེངས་ ༣༣ གནང་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Office of Dalai Lama&quot;&gt;{{Cite web |title=Kalachakra Initiations by His Holiness the Dalai Lama |url=https://dalailama.com/teachings/kalachakra-initiations |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20091214213557/http://www.dalailama.com/teachings/kalachakra-initiations |archive-date=14 December 2009 |access-date=19 May 2015 |publisher=Office of Dalai Lama |quote=List of}}&lt;/ref&gt; དུས་ཚོད་ཀྱི་ [[དུས་འཁོར།|འཁོར་ལོ་]] ནི་ནང་ཆོས་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་མགུ་རྙོག་ཤོས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། སྐབས་རེ་བདུན་ཕྲག་གཉིས་ཙམ་འགོར་གྱི་ཡོད། ཁོང་གིས་རྒྱུན་དུ་སློབ་མ་དང་སློབ་མ་ཁྲི་200ལྷག་ཙམ་ལ་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། &lt;ref name=&quot;Office of Dalai Lama&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ནི་ [[བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ།|ནང་ཆོས་སྐོར་གྱི་དེབ་མང་པོའི་རྩོམ་པ་པོ་]] ཡིན &lt;ref name=&quot;books&quot;&gt;{{Cite web |last=The Dalai Lama |title=Books (on Buddhism) by the Dalai Lama |url=http://www.dalailama.com/biography/books/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150512011836/http://www.dalailama.com/biography/books |archive-date=12 May 2015 |access-date=3 May 2015 |publisher=Various}}&lt;/ref&gt; དག་ལས་མང་ཆེ་བ་ནང་ཆོས་སྤྱིར་བཏང་གི་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་བྲིས་ཡོད་ཀྱང་། [[རྫོགས་ཆེན།|རྫོ་]] &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; །

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ཁོང་གི་རྩོམ་ཡིག་&quot;སྙིང་རྗེའི་ཀུན་སྤྱོད&quot;(1999)ཞེས་པའི་ནང་གལ་ཏེ་ང་ཚོས་སྙིང་རྗེ་དེ་ང་ཚོས་བརྩེ་བ་ཡོད་མཁན་ཁོ་ནར་ཉར་ཚགས་བྱས་ན། མཐའ་མར་ང་ཚོས་སྙིང་རྗེའི་སྤུས་ཚད་དེ་མི་ཚེའི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཏུ་འགྱུར་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ནས་མིའི་སྤུས་ཚད་དང་ནང་སེམས་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བྲིས་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

ལོ་བཅུ་ཕྲག་མང་པོའི་རིང་ལ་ཁོང་གིས་སློབ་ཕྲུག་ཚོས་ [[ནྰ་ལན་དྰ་དགོན།|འཛམ་གླིང་]] རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ལ་ཕེབས་ནས་ནང་ཆོས་ལ་སློབ་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; པའི་རེ་འདུན་ཡང་ཡང་དང་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ &lt;ref name=&quot;DLSch&quot;&gt;{{Cite web |title=Schedule |url=http://www.dalailama.com/teachings/schedule |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150522055813/http://www.dalailama.com/teachings/schedule |archive-date=22 May 2015 |access-date=3 May 2015 |publisher=Office of Dalai Lama}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; ཀམ་ལ་ཤཱིལ་, &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; དེ་བ, &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; ཨ་ཏི་ཤ, &lt;ref name=&quot;Atis&quot;&gt;{{Cite web |last=Phuntsok Yangchen |date=1 October 2012 |title=Disciples from over 60 countries attend the Dalai Lama's teachings |url=http://www.phayul.com/news/article.aspx?id=32210 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150520175445/http://www.phayul.com/news/article.aspx?id=32210 |archive-date=20 May 2015 |access-date=3 May 2015 |publisher=Phayul.com |quote=The Dalai Lama today began his four-day teachings on Atisha's [text] 'Lamp for the Path to Enlightenment'}}&lt;/ref&gt; ཨཱརྱ་དེ་བ &lt;ref name=&quot;Arya&quot;&gt;{{Cite web |date=17 October 2012 |title=The Dalai Lama's Boston teachings |url=http://www.shambhala.com/blog/shambhala/the-dalai-lamas-teaching-on-stages-of-meditation |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150521130539/http://www.shambhala.com/blog/shambhala/the-dalai-lamas-teaching-on-stages-of-meditation |archive-date=21 May 2015 |publisher=Shambala Publications |quote=Texts mentioned by His Holiness in his talk ... Aryadeva's 400 Stanzas of the Middle Way}}&lt;/ref&gt; ལ་སོགས་པ། ༢༠༡༨ ནས་བཟུང་ཁོང་གི་དུས་ཚོད་ནང་ལ་འབྲེལ་བ་ཉུང་བ་བྱུང་བ་དང་། མང་ཆེ་བ་རྒྱ་གར་ནང་བྱུང་བ་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་ལྟད་མོ་བ་ཚོར་དྲ་རྒྱའི་ཐོག་ནས་བརྙན་འཕྲིན་གཏོང་མཁན་ཁ་ཤས་བྱུང་ཡོད།
[[File:Dalai_lama_teaching_room.jpg|thumb|བཞུགས་ [[རྡ་རམ་ས་ལ།|སྒར་]] དྷ་རམ་ས་ལའི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་སློབ་སྟོན་ཁང་གཙོ་བོ།]]
[[File:14th_Dalai_Lama_at_Bodh_Gaya_Kalachakra_in_December_1985.jpg|thumb|ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༥ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༤ ཉིན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་བྷོ་དྷ་གྷ་ཡ་རུ་དུས་འཁོར་གྱི་མཆོད་འབུལ་གནང་བ།]]
[[File:Bodh_Gaya_Kalachakra_crowd_overview_December_1985.jpg|right|thumb|༡༩༨༥ ལོའི་བོད་ཀྱི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་སའི་གནས་ཡུལ་གྱི་སྤྱི་བསྡོམས།]]
ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་རང་ཉིད་ནཱ་ལན་ཌའི་བླ་མ་འདི་དག་གི་རྗེས་འཇུག་པ་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; བོད་དུ་འཁྱེར་ཡོང་ནས་ནང་ཆོས་ཐོག་མར་བཙུགས་སྐབས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་དང་། དེ་ནས་བཟུང་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་དབུས་སུ་གནས་ཡོད། 

སློབ་ཁྲིད་གཞན་གྱི་དཔེ་མཚོན་ལྟར་ན། ༡༩༨༤ ལོར་ལོན་ཌོན་དུ་ཁོང་གིས་བརྟེན་པའི་འབྱུང་བའི་འབྲེལ་མཐུད་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྐོར་ལ་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་པར་གདན་འདྲེན་ཞུས་ [[རྫོགས་ཆེན།|པ་]] དང་། ༡༩༨༨ ལོར་ཁོང་གིས་ལོན་ཌོན་དུ་ཡང་བསྐྱར་སྤྱིར་བཏང་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་སྐོར་ལ་གསུང་བཤད་གནང་བ་དང་། ༡༩༩༦ ལོར་ལོན་ཌོན་དུ་ཁོང་གིས་ནང་པ་ཚང་མས་ཁས་ལེན་བྱེད་པའི་ནང་ཆོས་ཀྱི་གཞི་རྩ་དང་གཞི་རྩ་ཡིན་པའི་ [[བདེན་པ་རྣམ་པ་བཞི།|བདེན་པ་བཞི་]] སློབ་ཁྲིད་གནང་བ་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

རྒྱ་གར་ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ &lt;ref name=&quot;Atis&quot;&gt;{{Cite web |last=Phuntsok Yangchen |date=1 October 2012 |title=Disciples from over 60 countries attend the Dalai Lama's teachings |url=http://www.phayul.com/news/article.aspx?id=32210 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150520175445/http://www.phayul.com/news/article.aspx?id=32210 |archive-date=20 May 2015 |access-date=3 May 2015 |publisher=Phayul.com |quote=The Dalai Lama today began his four-day teachings on Atisha's [text] 'Lamp for the Path to Enlightenment'}}&lt;/ref&gt; རམ་ས་ལར་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་དང་གསུང་བཤད་གནང་བ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐྱབས་བཅོལ་བའི་གཞིས་ཆགས་ཁག་གི་དགོན་སྡེ་ཁག་ &lt;ref name=&quot;DLSch&quot;&gt;{{Cite web |title=Schedule |url=http://www.dalailama.com/teachings/schedule |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150522055813/http://www.dalailama.com/teachings/schedule |archive-date=22 May 2015 |access-date=3 May 2015 |publisher=Office of Dalai Lama}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; རྒྱ་གར་ནང་སློབ་ཁྲིད་འདི་དག་ལ་ཞུགས་པར་རིན་པ་སྤྲོད་ཀྱི་མེད། &lt;ref name=&quot;DLSch&quot; /&gt; ཁོང་གིས་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་པར་འགྲོ་སྐབས་མགྲོན་འབོད་བྱེད་མཁན་གྱི་ཚོགས་པས་འགྲོ་གྲོན་ཚང་མ་རྩིས་རྒྱག་པའི་འགྲོ་གྲོན་སྤྲོད་དགོས་པ་ &lt;ref name=&quot;DLSch&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

མཐོ་སློབ་དང་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཁག་ལ་ཡང་ཡང་ཕེབས་ནས་སློབ་ཁྲིད་གནང་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; དེ་དག་ལས་ཁ་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; གཟེངས་རྟགས་ སྤྲད་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ནང་པ་མ་ཡིན་པ་ཚོར་ཞི་བདེ་དང་། བདེ་སྐྱིད་དང་སྙིང་རྗེ། དེང་རབས་ཀྱི་ཀུན་སྤྱོད། ཁོར་ཡུག དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནད་དོན། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

=== ཆོས་ལུགས་ཕན་ཚུན་བར་གྱི་གྲོས་མོལ། ===
༡༩༧༣ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ཝ་ཊི་ [[ཝ་ཏི་ཀན་གྲོང་ཁྱོར།|ཀན་]] དུ་ ཡེ་ཤུའི་བླ་ཆེན་ པོལ་དྲུག་པ་ མཇལ་འཕྲད་གནང་བ་དང་། ༡༩༨༠ དང་། ༡༩༨༢ དང་། ༡༩༨༦ དང་། ༡༩༨༨ དང་།  དེ་ནས་བཟུང་ཁོང་གིས་ཨི་སི་རེལ་ལ་ཐེངས་གསུམ་ཕེབས་ཡོད་པ་དང་། ༢༠༠༦ ལོར་ཨི་སི་རེལ་གྱི་རྦི་བྷི་གཙོ་བོ་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་ཡོད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༦ ལོར་ ཡེ་ཤུའི་བླ་ཆེན་བྷེ་ནེ་ཌིག་བཅུ་དྲུག་པ་མཆོག་ དང་སྒེར་གྱི་ཐོག་ནས་མཇལ་འཕྲད་གནང་ཡོད། དེ་དུས་ཁོང་གིས་ ཀེན་ཊར་བྷེ་ རིའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ གཙོ་འཛིན་ ཌོག་ ཊར་ རོ་ བྷར་ཊི་ རུན་ [[ཡེ་ཟི་ལམ་ཆོས་ལུགས།|སི་]] དང་ །

༡༩༩༦ དང་ ༢༠༠༢ ལོར་ཁོང་གིས་༡༩༦༠ ལོའི་མཇུག་ཏུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཇལ་འཕྲད་གནང་བའི་ཐོ་ མཱས་མར་ཊོན་ སྡོད་སའི་གེ་ ཐ་སེ་མ་ནིའི་ཨ་མ་ལགས་ཀྱི་མཆོད་ཁང་ དུ་ དགོན་པའི་ཆོས་ལུགས་བར་གྱི་གྲོས་མོལ་ ཚོགས་པས་གཙོ་གཉེར་བྱས་པའི་གེ་ཐ་སི་མ་ནི་མཇལ་འཕྲད་ཐོག་མ་གཉིས་ལ་མཉམ་ཞུགས་གནང་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཁོང་ ནི་ ཨེ་ལི་ཡ་ཆོས་ལུགས་བར་གྱི་སློབ་གཉེར་ཁང་ གི་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཡིན་པའི་འཛམ་གླིང་ཆོས་ལུགས་འགོ་ཁྲིད་ཚོགས་ཆུང་གི་ཚོགས་མི་ཞིག་ཡིན་པ་ &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཏཱ་ལའི་བླ་མས་གུ་ [[གྷུ་ཇ་རཱཏ།|ཇ་ར་]] ཊི་མངའ་སྡེའི་ མཧུ་ཝ་ ཆོས་ལུགས་ཁག་ཏུ་ ཆོས་ལུགས་བར་གྱི་ &quot;འཛམ་གླིང་ཆོས་ལུགས་གྲོས་མོལ་དང་རོལ་དབྱངས་&quot;ཞེས་པའི་ཚོགས་ཆེན་ཞིག་དབུ་འབྱེད་གནང་ཡོད་ཅེས་ མོ་ར་རི་བྷ་པུ་ ཡིས་བརྗོད་ཡོད། &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt;

༢༠༡༠ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་མཁས་པ་ཚོའི་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་དང་མཉམ་དུ་ ཨ་རིའི་ཨིན་ཌི་ཡ་ན་མངའ་སྡེའི་བྷུ་ [[རྗོར་ཌན།|ལུམ་]] མིང་ ཊོན་དུ་ མཉམ་འབྲེལ་གྱི་ལས་གཞི་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; འགོ་འཛུགས་གནང་བ་དང་། ལས་གཞི་དེ་ ''ཨིསི་ལམ་དང་ནང་ཆོས་བར་གྱི་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་གཞི་རྩ་'' ཞེས་པའི་དེབ་ལ་གཞི་བཅོལ་ཡོད། &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt;

༢༠༡༩ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ལ་དྭགས་ཀྱི་ཁ་ཆེའི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་ [[ལ་དྭགས|ལྡི་ལིར་]] འཚོགས་པའི་ཁ་ཆེའི་འཛམ་གླིང་ནང་མི་རིགས་སྣ་ཚོགས་ལ་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བའི་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་མ་དེ་ལ་རོགས་སྐྱོར་ཆ་ཚང་གནང་ཡོད། &lt;ref name=&quot;cdmw2019&quot;&gt;{{Cite web |date=15 June 2019 |title=His Holiness the Dalai Lama ushers religious harmony amongst Muslim communities at 'Celebrating Diversity in the Muslim World' Conference |url=https://tibet.net/to-practise-one-religion-explicitly-is-to-practise-them-all-implicitly-at-the-internal-level-his-holiness-the-dalai-lama-at-celebrating-diversity-in-the-muslim-world-conference/ |archive-url=https://archive.today/20210625081009/https://tibet.net/to-practise-one-religion-explicitly-is-to-practise-them-all-implicitly-at-the-internal-level-his-holiness-the-dalai-lama-at-celebrating-diversity-in-the-muslim-world-conference/ |archive-date=25 June 2021 |access-date=25 June 2021 |website=Central Tibetan Administration |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
[[File:Dalai_Lama's_Baby_Austin_car.jpg|thumb|ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་ Baby Austin རླངས་འཁོར་གྱི་རྗེས་ཤུལ། ༡༩༩༣ ལོར་ལྷ་ས།]]
[[File:Remains_of_Dalai_Lama's_Dodge_car._Lhasa,_1993.jpg|thumb|ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་ Dodge རླངས་འཁོར་གྱི་རྗེས་ཤུལ། ༡༩༩༣ ལོར་ལྷ་ས།]]
ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་མི་ཚེ་ &lt;ref name=&quot;Grnd&quot; /&gt;  འཕྲུལ་ &lt;ref name=&quot;itm&quot;&gt;{{Cite web |title=The Dalai Lama and Western Science |url=http://www.investigatingthemind.org/hhdl.science.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219190156/http://investigatingthemind.org/hhdl.science.html |archive-date=19 February 2015 |access-date=6 May 2015 |publisher=Mind and Life Institute}}&lt;/ref&gt; དོ་སྣང་བྱེད་པ་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་ཡོད་པའི་བྱིས་པའི་དུས་ནས་འགོ་བཙུགས་པ་ &lt;ref name=&quot;Grnd&quot;&gt;{{Cite web |last=James Kingsland |date=3 November 2014 |title=Dalai Lama enlightens and enraptures contemplative scientists in Boston |url=https://www.theguardian.com/science/blog/2014/nov/03/dalai-lama-scientists-boston-international-symposium-contemplative-studies |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105142140/https://www.theguardian.com/science/blog/2014/nov/03/dalai-lama-scientists-boston-international-symposium-contemplative-studies |archive-date=5 January 2021 |access-date=10 December 2016 |website=The Guardian |quote=Asked how his interest in science originally developed he said he'd been fascinated by technology since childhood, recalling a clockwork toy British soldier with a gun that he played with for a few days before taking apart to see how it worked. He described how as a young man visiting China he was excited to be shown around hydroelectric dams and metal smelting works}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;nyt&quot; /&gt; ཁོང་གིས་བྱིས་པའི་དུས་སུ་ཟླ་བ་ལ་ རྒྱང་ཤེལ་ གྱིས་ལྟ་ཞིབ་བྱེད་སྐབས་ [[ཟླ་བ།|ཟླ་བ་]] དེ་ཁུང་བུ་ཡོད་པའི་རྡོ་རིང་ཞིག་ཡིན་པ་ལས་བོད་ཀྱི་ འཇིག་རྟེན་རིག་པ་བ་ཚོས་ ཁོང་ལ་སློབ་སྟོན་བྱས་པ་ལྟར་རང་ཉིད་ཀྱི་འོད་འཕྲོ་བའི་ལྷ་ཡུལ་ཞིག་མིན་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་། གལ་ཏེ་ཁོང་དགེ་འདུན་པ་ཞིག་ཏུ་འཚར་ལོངས་བྱུང་མེད་ན་ཁོང་ཕལ་ཆེར་ བཟོ་སྐྲུན་པ་ ཞིག་ཡིན་སྲིད་ཅེས་ཁོང་གིས་ཀྱང་བཤད་ &lt;ref name=&quot;nyt&quot; /&gt; ༡༩༧༣ ལོར་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ནུབ་ཕྱོགས་ལ་འགྲུལ་བཞུད་ཐོག་མ་བྱེད་སྐབས་ཁོང་གིས་དབྱིན་ཡུལ་གྱི་ཀེམ་ བྷི་རི་ ཇི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་ གི་ སྐར་རྩིས་རིག་པའི་ སྡེ་ཚན་ལ་ཕེབས་རྒྱུའི་རེ་སྐུལ་ཞུས་པ་དང་། ཁོང་གིས་ཚན་རིག་གི་གཞི་རྩ་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་མཁན་ སར་ཀར་ལ་ པོ་ པར་ &lt;ref name=&quot;itm&quot; /&gt;

ནང་ཆོས་དང་ཚན་རིག་གི་ འབྲེལ་མཐུད་འཚོལ་ཞིབ་བྱེད་པའི་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་ཚན་རིག་གི་གྲོས་མོལ་ འཕེལ་ རྒྱས་གཏོང་འདོད་ཀྱི་འདུན་པ་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་ ཡོད ། དེ་བཞིན་༡༩༨༣ལོར་ཨ་རིའི་ སྤྱི་ཚོགས་ཁེ་ལས་པ་ དང་ གསར་གཏོད་པ་ ཨར་ཨེ་ཌམ་ཨེང་གྷལ་ གྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཚན་རིག་ལ་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་སྐོར་ལ་ཤེས་རྟོགས་ &lt;ref name=&quot;itm&quot;&gt;{{Cite web |title=The Dalai Lama and Western Science |url=http://www.investigatingthemind.org/hhdl.science.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219190156/http://investigatingthemind.org/hhdl.science.html |archive-date=19 February 2015 |access-date=6 May 2015 |publisher=Mind and Life Institute}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ༡༩༨༤ ལོར་ཨེང་གྷལ་གྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་གཞུང་ལས་ཁང་ལ་ཚན་རིག་པ་འོས་འཚམ་གྱི་རུ་ཁག་ཅིག་དང་མཉམ་དུ་བདུན་ཕྲག་གཅིག་གི་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་གྲོས་མོལ་ཞིག་གོ་སྒྲིག་བྱེད་རྒྱུའི་འབོད་སྐུལ་དངོས་སུ་གནང་བ་དང་། ཆུ་ཚོད་ ༤༨ ནང་ཚུད་དུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཨེང་གྷལ་ལ་ཁོང་གིས་&quot;ཚན་རིག་གི་སྐོར་ལ་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་ལས་ཀ་ཞིག་ལ་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་པར་དངོས་གནས་དགའ་པོ་ཡོད་&quot;ཅེས་གཏན་འཁེལ་བྱས་པས་ཨེང་གྷལ་གྱིས་ལས་གཞི་དེ་འགོ་འཛུགས་བྱེད་པར་མུ་མཐུད་དུ་སྤེལ་ཡོད། &lt;ref name=&quot;TYM1&quot; /&gt; ཕྲན་སི་ཀོ་ཝ་རེ་ལ་ ཡིས་ཨེང་གྷལ་གྱི་གྲོས་འཆར་སྐོར་ཐོས་རྗེས་ཁོང་ལ་ཁ་པར་བཏང་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་མཉམ་དུ་སྔོན་ཆད་གྲོས་བསྡུར་བྱས་པའི་སྐོར་བཤད་པ་དང་ལས་གཞི་དེ་ལ་ཁོང་གི་ཚན་རིག་གི་མཉམ་ལས་བྱེད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་སྤྲད་པ་རེད། &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; ཁོང་གིས་ཁོང་གི་ཆེད་ལས་ཚན་རིག་པ་དྲུག་ལས་གྲུབ་པའི་རུ་ཁག་ དེ་ ཤེས་རྟོགས་ཚན་རིག་གི་ ཐོག་མའི་ &lt;ref name=&quot;TYM1&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;itm&quot; /&gt; བསྡུ་རུབ་བྱེད་པར་རོགས་རམ་ &lt;ref name=&quot;TYM1&quot;&gt;{{Cite book |last=Begley, Sharon |title=Train Your Mind, Change Your Brain |date=2007 |publisher=Random House |isbn=978-0-345-47989-1 |edition=2008 Paperback |location=New York |pages=20–22 |chapter=1}}&lt;/ref&gt; ཨིང་གྷལ་གྱིས་མ་འོངས་པར་ཡང་བསྐྱར་དེ་ལྟར་བྱེད་འདོད་ཡོད། དེ་ &lt;ref name=&quot;BG122&quot;&gt;{{Cite web |last=Vincent Horn |title=The Evolution of the Mind and Life Dialogues |url=http://www.buddhistgeeks.com/2009/05/bg-122-the-evolution-of-the-mind-and-life-dialogues/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150504061533/http://www.buddhistgeeks.com/2009/05/bg-122-the-evolution-of-the-mind-and-life-dialogues/ |archive-date=4 May 2015 |access-date=9 May 2015 |publisher=Buddhist Geeks |ref=BD 122}}&lt;/ref&gt; གྷལ་གྱིས་གྲོས་མོལ་གཉིས་པ་གོ་སྒྲིག་བྱེད་པའི་ལས་ཀ་འགོ་བཙུགས་པ་དང་། ཐེངས་འདིར་ཁེ་ལི་ཕོར་ནི་ཡའི་ དབང་རྩའི་ཚན་རིག་པ་ཚོ་ དང་ ''མཉམ་དུ་གྲོས་མོལ་གནང་བ་དང་།'' &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''&lt;nowiki&gt;&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (July 2025)&quot;&gt;ལུང་འདྲེན་དགོས&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;'' &amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

སེམས་ཁམས་དང་ཚེ་སྲོག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་ ལས་འགན་ རྒྱ་བསྐྱེད་འགྲོ་བཞིན་པའི་སྐབས་སུ། ༡༩༩༠ལོར་འཚོགས་པའི་གྲོས་མོལ་གསུམ་པའི་རྗེས་སུ་ཨེང་གྷལ་གྱིས་ཚོགས་པ་དེ་ཁེ་ལས་མ་ཡིན་པའི་གཞི་འཛུགས་ཤིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱས། ལོ་བཅུ་ཕྲག་འགའི་རིང་ &lt;ref name=&quot;BG122&quot;&gt;{{Cite web |last=Vincent Horn |title=The Evolution of the Mind and Life Dialogues |url=http://www.buddhistgeeks.com/2009/05/bg-122-the-evolution-of-the-mind-and-life-dialogues/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150504061533/http://www.buddhistgeeks.com/2009/05/bg-122-the-evolution-of-the-mind-and-life-dialogues/ |archive-date=4 May 2015 |access-date=9 May 2015 |publisher=Buddhist Geeks |ref=BD 122}}&lt;/ref&gt; ༢༠༡༤ ལོའི་བར་དུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་འཛམ་གླིང་ནང་ མིང་ གྲགས་ཅན་གྱི་ ཚན་རིག་པ་ མང་པོའི་ཚོགས་ཆུང་ བར་ གྱི་གྲོས་མོལ་ཉུང་མཐར་ཡང་༢༨ བྱུང་ ཡོད། མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་ལས་དོན་ལ་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་དང་མཉམ་ལས་བྱེད་མཁན་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; མ་ས་ཅུ་སེཊ་འཕྲུལ་རིག་སློབ་ གླིང་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཇོན་ཧོབ་ཁིན་སློབ་ཆེན &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; སྨན་ཁང་ ། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཆ་སློབ་ཆེན་ བཅས་ཡིན། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

དེ་ལྟར་བྱེད་སྒོ་དེ་དག་གིས་ཁོང་གིས་བྲིས་པའི་གླེང་མོལ་གྱི་DVDཆ་ཚང་དང་དེབ་བཅུ་ཕྲག་མང་པོ་བྱུང་ཡོད། དཔེར་ན ''། ལོ་སྟོང་གསར་པའི་ཆེད་དུ་ཀུན་སྤྱོད་'' དང་ ''། རྡུལ་ཕྲན་གཅིག་གི་ནང་དུ་'' འཇིག་རྟེན། དེ་བཞིན་ཚན་རིག་གི་རྩོམ་ཡིག་དང་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་ཞིབ་འཇུག་ལས་རིམ་བཅས་ཡིན། &lt;ref name=&quot;pdf&quot;&gt;{{Cite web |date=2012 |title=A 25 Years History of Accomplishment |url=https://www.dropbox.com/sh/gns1ff0ziu9ikx3/AAAH3rqan1jP_RyksNVOYl0Da/MLI%2025%20years%20of%20Accomplishment.pdf?dl=0 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213185342/https://www.dropbox.com/sh/gns1ff0ziu9ikx3/AAAH3rqan1jP_RyksNVOYl0Da/MLI%2025%20years%20of%20Accomplishment.pdf?dl=0 |archive-date=13 December 2021 |access-date=6 May 2015 |publisher=Mind and Life Institute}}&lt;/ref&gt; བོད་དང་ནང་པའི་ཕྱོགས་ནས་བོད་ཀྱི་དགོན་པའི་སློབ་གཉེར་ཁང་དང་སློབ་ཡོན་གྱི་སློབ་ཚན་ནང་ཚན་རིག་གི་སློབ་ཚན་ཁ་སྣོན་བྱས་ཡོད། ནུབ་ཕྱོགས་ནས་གྲོས་མོལ་འདི་དག་གིས་འགོ་བཙུགས་པ་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཐེབས་རྩ་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; རོགས་དངུལ་ཨ་སྒོར་ས་ཡ་མང་པོའ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ནས་མ་དངུལ་བཏང་བའི་ གཙུག་ ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་དང་ཞིབ་འཇུག་ལས་ &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; ཨེ་མོ་རི་བོད་ཀྱི་མཉམ་འབྲེལ་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; གཞན་དག་གི་ཁྲོད་དུ།

ལྷག་པར་དུ་སེམས་དང་མི་ཚེའི་ཤེས་ཡོན་གྱི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་གི་ལས་གཞི་དེས་བསམ་གཞིག་ཚན་རིག་གི་གསར་དུ་ཐོན་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བར་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད། དཔེར་ན། བསམ་གཞིག་གི་ལག་ལེན་གྱིས་མིའི་ཀླད་པ་དང་། &lt;ref name=&quot;pdf&quot;&gt;{{Cite web |date=2012 |title=A 25 Years History of Accomplishment |url=https://www.dropbox.com/sh/gns1ff0ziu9ikx3/AAAH3rqan1jP_RyksNVOYl0Da/MLI%2025%20years%20of%20Accomplishment.pdf?dl=0 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213185342/https://www.dropbox.com/sh/gns1ff0ziu9ikx3/AAAH3rqan1jP_RyksNVOYl0Da/MLI%2025%20years%20of%20Accomplishment.pdf?dl=0 |archive-date=13 December 2021 |access-date=6 May 2015 |publisher=Mind and Life Institute}}&lt;/ref&gt;

༢༠༠༥ལོར་ཁོང་གི་ ''དེབ་རྡུལ་ཕྲན་གཅིག་གི་འཇིག་རྟེན་'' དང་ས་ཆ་གཞན་དག་ཏུ་ཚན་རིག་གི་བདེན་པ་དང་དེའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཡིད་ཆེས་ལས་མཐར་ཐུག་གི་དབང་ཤུགས་ལ་ཁས་ལེན་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཡིས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཆེན་པོ་ཞིག་ལ་མཚོན་ན་ཁོང་གི་ནང་པའི་རྗེས་འཇུག་པ་ཚོར་བསླབ་བྱ་གནང་བ་ལྟར་ན། དེ་ནས་ང་ཚོས་ཚན་རིག་གི་ཤེས་རྟོགས་དང་ལེན་བྱེད་དགོས་པ་དང་བཤད་ཚུལ་དེ་དག་སྤོང་དགོས།&quot; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཁོང་གིས་གཞི་འདིའི་ཐོག་ནས་ཁོང་གིས་རང་ཉིད་སྤངས་པའི་གནའ་བོའི་ནང་ཆོས་ཀྱི་བསམ་བློའི་དཔེ་མཚོན་ཡང་བཏོན་ཡོད།  &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

ལས་འགུལ་དེ་དག་གིས་ཐ་ན་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་ས་ལའང་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཡོད། ༢༠༡༣ ལོར་པེ་ཅིང་དུ་རྒྱ་ནག་གི་ཚན་རིག་པ་དང་བོད་ཀྱི་བླ་མ་གསོན་པོ་ཞིག་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་ཞིག་དང་མཉམ་དུ་ཤེས་ཡོན་གྱི་གྲོས་མོལ་ཞིག་བྱུང་ཡོད། མཐོ་རིམ་གྲོས་མོལ། སྔོན་གྱི་ནང་ཆོས་དང་དེང་རབས་ཚན་རིག ཞེས་པའི་མིང་ཐོག་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ལ་དགའ་པོ་ཡོད་པའི་བསམ་གཞིག་དེ་དག་ལ་ཁ་གཏད་གཅོག་གི་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

=== སྐུ་སྒེར་གྱི་སྒོམ་ཉམས་ལེན། ===
ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ [[ཏིང་ངེ་འཛིན།|སྒོམ་རྒྱག་པའི་]] ཐབས་ཤེས་སྣ་ཚོགས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེའི་ནང་དབྱེ་ཞིབ་ཀྱི་སྒོམ་རྒྱག་པ་དང་ སྟོང་ཆའི་སྒོམ་རྒྱག་པ་ སོགས་ཚུད་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཁོང་གིས་བསྒོམ་པའི་དམིགས་པ་ནི།

=== བགྲེས་ཡོལ་དང་ཤུལ་འཛིན་འཆར་གཞི། ===
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༧ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པས་ཁོང་གི་སྤྲུལ་སྐུ་བུད་མེད་ཡིན་སྲིད་ཅེས་གསུངས་ཡོད།  འདི་ནི་2015 &lt;ref name=&quot;NBC&quot;&gt;{{Cite web |date=17 May 2015 |title=Blondes have more fun, Dalai Lama apparently thinks as he mulls next reincarnation |url=https://www.nydailynews.com/2015/05/17/blondes-have-more-fun-dalai-lama-apparently-thinks-as-he-mulls-next-reincarnation/ |access-date=7 November 2023 |website=New York Daily News |language=en-US}}&lt;/ref&gt; དང་2019 ལོར་ཡང་བསྐྱར་བརྗོད་ &lt;ref name=&quot;NBC1&quot;&gt;{{Cite web |date=2 July 2019 |title=Dalai Lama sorry for saying female successor would have to be 'attractive' |url=https://www.nbcnews.com/news/world/dalai-lama-sorry-saying-female-successor-would-have-be-attractive-n1025756 |access-date=7 November 2023 |website=NBC News |language=en}}&lt;/ref&gt;

༢༠༡༡ ལོའི་ཟླ་ ༥ ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ [[བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་།|དབུས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ལས་ཁུངས་]] ནས་དགོངས་པ་ཞུས་ཡོད། 

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ཟླ་ ༩ ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ ཁོང་གི་རྒྱུད་འཛིན་ དང་ [[སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་|སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་]] སྐོར་ལ་གཤམ་གསལ་གསལ་བསྒྲགས་སྤེལ་ཡོད།&lt;blockquote&gt;ང་ལོ་དགུ་བཅུ་ལྷག་ཙམ་ལ་སླེབས་སྐབས་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་ཀྱི་བླ་མ་མཐོ་པོ་དང་། བོད་ཀྱི་སྤྱི་དམངས་དང་། བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་ལ་རྗེས་འཇུག་བྱེད་མཁན་གྱི་འབྲེལ་ཡོད་མི་སྣ་གཞན་དག་ལ་གྲོས་བསྡུར་བྱས་ཏེ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྒྲིག་འཛུགས་དེ་མུ་མཐུད་གནས་དགོས་མིན་ལ་བསྐྱར་དུ་དཔྱད་ཞིབ་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན། དེའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་ང་ཚོས་ཐག་གཅོད་བྱ་རྒྱུ་ཡིན། གལ་ཏེ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་མུ་མཐུད་གནས་དགོས་པའི་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་བཅོ་ལྔ་པ་ངོས་འཛིན་བྱེད་དགོས་པའི་དགོས་མཁོ་བྱུང་ཚེ་འགན་འཁྲི་གཙོ་བོ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཡིད་ཆེས་ཚོགས་པའི་འབྲེལ་ཡོད་འགོ་ཁྲིད་ཚོར་ཡོད། ཁོང་ཚོས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་དབུ་ཁྲིད་སྣ་ཚོགས་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་རིགས་རྒྱུད་དང་ཁ་བྲལ་ཐབས་མེད་པའི་དམ་བཅའ་བཞག་པའི་ཆོས་སྲུང་བ་བློ་གཏད་ཆོག་པ་རྣམས་ལ་བཀའ་འདྲི་ཞུ་དགོས། ཁོང་ཚོས་འབྲེལ་ཡོད་མི་སྣ་དེ་དག་ལ་བསླབ་བྱ་དང་ལམ་སྟོན་བཙལ་ནས་སྔོན་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ལྟར་འཚོལ་ཞིབ་དང་ངོས་འཛིན་གྱི་གོ་རིམ་སྤེལ་དགོས། ངས་འདིའི་སྐོར་ལ་ཡིག་ཐོག་གི་བཀའ་སློབ་གསལ་པོ་བཞག་རྒྱུ་ཡིན། ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་ཐབས་ལམ་དེ་འདྲ་བརྒྱུད་ནས་ངོས་འཛིན་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བ་སླར་ལེན་ལས་གཞན་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ཡོད་པའི་མི་སུ་ཞིག་གིས་ཀྱང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་ཆེད་དུ་འདེམས་སྒྲུག་བྱས་པའི་འོས་མི་ལ་ངོས་འཛིན་དང་ངོས་ལེན་བྱེད་མི་ཆོག་པ་སེམས་ལ་ཟུངས་ཤིག  &lt;/blockquote&gt;༢༠༡༡ ལོའི་ཟླ་ ༡༠ ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཁེ་ན་ཌའི་ CTVགསར་འགྱུར་ལས་ ཁང་ལ་བཅར་འདྲི་བྱེད་སྐབས་ཁོང་གི་གསུང་བཤད་དེ་བསྐྱར་དུ་བཤད་ཡོད། ཁོང་གིས་རྒྱ་ནག་གི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ལ་གཞི་བཅོལ་ནས་རྒྱུད་འཛིན་པ་འདེམས་སྒྲུག་བྱེད་པར་བཀག་སྡོམ་བྱེད་པ་དེས་ཁོང་གི་ཐག་གཅོད་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་མི་སྲིད་ཅེས་ཁ་སྣོན་བྱས་ཡོད། ང་ཚོའི་མི་ཚེ་རྗེས་མ་དེ་ང་ལ་རག་ལུས་ཡོད། གཞན་ལ་རག་ལུས་མེད། དེ་བཞིན་འདི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་ཞིག་མ་རེད། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ད་དུང་ཡང་བསྐྱར་སྐུ་འཁྲུངས་མིན་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཐའ་མ་དེ་ཡིན་མིན་ཐག་གཅོད་བྱས་མེད་ཅེས་ཁ་སྣོན་བྱས་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

༢༠༡༤ ལོའི་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༧ ཉིན་པར་སྐྲུན་བྱས་པའི་འཇར་མན་གྱི་ཚགས་པར་ ''Welt am Sonntag'' ལ་བཅར་འདྲི་བྱེད་སྐབས་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་&quot;ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱིས་དམིགས་ཡུལ་འགྲུབ་ཡོད།&quot; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ལན་དུ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་གོ་གནས་དེ་དབུས་གཞུང་གིས་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོའི་རིང་སྤྲད་ཡོད་པ་དང་། འདི་ནི་བོད་དོན་ལས་འགུལ་བ་དང་ ''The Wire'' གཉིས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་གིས་གང་ལྟར་ཡང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སླར་ཡང་འཁྲུངས་པར་བཟོ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་དོན་དུ་བླངས་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

རྒྱ་མཚོས་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཁོང་ཚོའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་དང་མཐུན་པའི་རྗེས་འཇུག་འདེམས་སྒྲུག་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་འདེམས་སྒྲུག་གང་རུང་ལ་གཡོ་ཐབས་བྱེད་སྲིད་པའི་འཇིགས་སྣང་ཡང་བསྟན་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

༢༠༡༥ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པས་ཁོང་ནི་བུད་མེད་དཀར་པོ་ཞིག་ཏུ་བསྐྱར་དུ་སྐྱེ་སྲིད་ཅེས་བརྗོད་ཡོད། &lt;ref name=&quot;NBC&quot;&gt;{{Cite web |date=17 May 2015 |title=Blondes have more fun, Dalai Lama apparently thinks as he mulls next reincarnation |url=https://www.nydailynews.com/2015/05/17/blondes-have-more-fun-dalai-lama-apparently-thinks-as-he-mulls-next-reincarnation/ |access-date=7 November 2023 |website=New York Daily News |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པས་གལ་ཏེ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་བུད་མེད་ཅིག་ཕེབས་ན་དེ་བས་ཡིད་འཕྲོག་པ་ཞིག་དགོས་ཞེས་གསུངས་ཡོད། &lt;ref name=&quot;NBC1&quot;&gt;{{Cite web |date=2 July 2019 |title=Dalai Lama sorry for saying female successor would have to be 'attractive' |url=https://www.nbcnews.com/news/world/dalai-lama-sorry-saying-female-successor-would-have-be-attractive-n1025756 |access-date=7 November 2023 |website=NBC News |language=en}}&lt;/ref&gt; རྒྱ་ནག་གི་ཆབ་སྲིད་པ་ [[པདྨ་འཕྲིན་ལས་|པདྨ་ཆོ་ལིང་]] གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་དེས་གནད་དོན་དེའི་ཐད་ཁོང་གི་གསུང་བཤད་སྣ་ཚོགས་ལ་གཡོ་འགུལ་གཏོང་བ་དང་། ཁོང་གིས་ད་དུང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པས་“ཁོང་གི་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་ལ་ཐེ་ཚོམ་བྱས་ཏེ་”བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ལ་བརྙས་བཅོས་བྱས་པར་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་ཡོད། 

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༡༠ ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་བྲན་གཡོག་ཡིན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡང་སྲིད་དེ་མཇུག་སྒྲིལ་དགོས་ཞེས་གསུངས་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; 

འོན་ཀྱང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ཟླ་ ༧ ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་དགུང་ལོ་ ༩༠ ལ་སླེབས་སྐབས་ཁོང་གིས་ཁོང་གི་རྗེས་འཇུག་སྐོར་གྱི་གྲོས་བསྡུར་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་པ་དེ་ལ་ཁ་གཏད་གཅོག་གི་ཡོད། མཆོད་འབུལ་སྐབས་བརྗེ་རེས་བྱས་པའི་བརྡ་འཕྲིན་ཞིག་དང་སྤྱི་ཚོགས་དྲ་རྒྱའི་ཐོག་བཀོད་པའི་ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ཁོང་གི་ཁེ་ལས་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་པ་གྷ་ཌེན་ཕོ་བྲང་ཐེབས་རྩ་ཁང་ཁོ་ནར་ཁོང་གི་སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་འདེམས་སྒྲུག་ལ་ལྟ་རྟོག་བྱེད་པའི་ཁྲིམས་མཐུན་དབང་ཆ་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་ཡོད། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅོ་ལྔ་པའི་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྐབས་བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་སློབ་གྲྭའི་འགོ་ཁྲིད་རྒན་གྲས་དང་དམ་བཅའ་བཞག་པའི་ཆོས་ལུགས་སྲུང་སྐྱོབ་པ་ཞེས་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ཁག་དང་གྲོས་བསྡུར་བྱེད་དགོས་པ་དང་།  ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཁོང་གི་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་རྒྱ་ནག་གི་ཕྱི་རོལ་དུ་འབྱུང་རྒྱུ་ཡིན་པ་བསྐྱར་དུ་གཏན་འཁེལ་གནང་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; རྒྱ་ནག་ལ་ཐད་ཀར་འགྲན་སློང་བྱེད་སྐབས་ཁོང་གིས་ཁོང་གི་མིང་འཁུར་བའི་དུས་རབས་མང་པོའི་རིང་གི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྒྲིག་འཛུགས་དེ་ཁོང་གི་ཤི་རྗེས་ཀྱང་གནས་རྒྱུ་ཡིན་པ་བཤད་ཡོད། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཁོང་གི་རྗེས་འཇུག་དེ་རང་དབང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ནང་འཁྲུངས་རྒྱུ་ཡིན་པ་བརྗོད་ཡོད།  དེའི་ལན་དུ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ལངས་ཕྱོགས་ལ་དགག་པ་བརྒྱབ་པ་རེད། [[པེ་ཅིང་གྲོང་ཁྱེར།|པེ་ཅིང་]] དུ་གཞུང་འབྲེལ་མི་སྣ་ཚོས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་འཁྲུངས་དང་དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་ནང་པའི་མཐོ་རིམ་མི་སྣ་གཞན་དག་ [[པན་ཆེན་བླ་མ་|པཎ་ཆེན་བླ་མ་]] སོགས་ལ་དབུས་གཞུང་གིས་ཆོག་མཆན་སྤྲོད་དགོས་ཞེས་བརྗོད་ཡོད། རྒྱ་ནག་ཕྱི་སྲིད་ལྷན་ཁང་ གིས་བརྗོད་པ་ལྟར་ན། བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཚོའི་ངོ་བོ་གཏན་འཁེལ་བྱེད་པའི་དབང་ཆ་མཐའ་མ་དེ་གཞུང་ལ་ཡོད། &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཡིད་ཆེས་ཚོགས་པའི་འགོ་ཁྲིད་རྒན་པ་ Samdhong Rinpoche ཡིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྒྲིག་འཛུགས་མུ་མཐུད་གནས་རྒྱུའི་ཁས་ལེན་བྱས་ཏེ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ ༡༥ པ་དང་ ༡༦ པ་གཉིས་ཀ་རྗེས་སུ་འབྲང་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་ཡོད། ཁོང་གིས་ད་ལྟའི་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཁོང་གི་རྗེས་འཛིན་པ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཕྱོགས་ལ་ལམ་སྟོན་གནང་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཡོད། [[བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་།|དབུས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་]] ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པ་སྒྲོལ་མ་ཚེ་རིང་ཏེའི་ཁང་གིས་རྒྱ་ནག་གིས་ཡང་སྲིད་ལ་ཚོད་འཛིན་བྱེད་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅེས་སྐྱོན་བརྗོད་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཐད་ཀར་འཛམ་གླིང་ལ་ཁ་བརྡ་གནང་དགོས་པའི་ནན་བཤད་གནང་ཡོད། 

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ལོར་པར་སྐྲུན་བྱས་པའི་ཁོང་གི་དེབ་ &quot; Voices for the Voiceless &quot; ཞེས་པ་དེའི་ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་མཆོག་གིས་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ཀྱི་བོད་མི་ཚོས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྒྲིག་འཛུགས་དེ་ཁོང་འདས་རྗེས་མུ་མཐུད་གནས་དགོས་པ་དང་།</text>
      <sha1>3pwi8hv0whtqobvz6r7a7bfwlbccs0a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>160742</id>
      <parentid>160740</parentid>
      <timestamp>2026-04-11T11:34:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-pema</username>
        <id>33254</id>
      </contributor>
      <origin>160742</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121216" sha1="ct1hgx3hlshtdwh142itur6cv3u1v66" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:20em; float:right; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:3px; margin-left:1em; font-size:88%; color:black; line-height:1.4em;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; font-weight:bold; padding:0.8em; background:#cedff2; border:1px solid #a2a9b1;&quot; | ༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་བཅུ་བཞི་པ་མཆོག&lt;br&gt;&lt;small&gt;14th Dalai Lama, Tenzin Gyatso&lt;/small&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding:0.5em;&quot; | 
[[File:Tenzin Gyatso.jpg|Tenzin_Gyatso.jpg|200px]]
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2; width:35%;&quot; | ཆོས་ལུགས།
| [[ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས།]] ([[དགེ་ལུགས་པ།]])
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | ཁྲི་བཞུགས།
| ༡༩༤༠ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༢ – ད་ལྟ།
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | རྒྱལ་ཚབ་རྣམ་པ།
| style=&quot;font-size:90%;&quot; | ༡. [[རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ།]] (1934–41)&lt;br&gt;༢. [[སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ།]] (1941–50)
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#cedff2; font-weight:bold; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལས་འགན།
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | བོད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད།
| ༡༩༥༠ – ༡༩༥༩
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | བཙན་བྱོལ་གཞུང་།
| ༡༩༥༩ – ༢༠༡༡ (CTA)
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#cedff2; font-weight:bold; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | མི་སྒེར་གྱི་གནས་ཚུལ།
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | འཁྲུངས་མིང་།
| ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ།
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | འཁྲུངས་ཚེས།
| ༡༩༣༥ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༦ (དགུང་ལོ་ ༩༠)
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | འཁྲུངས་ཡུལ།
| [[བོད་]]ཨ་མདོ་སྟག་འཚེར།
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | ཡབ་ཡུམ།
| ཆོས་སྐྱོང་ཚེ་རིང་།&lt;br&gt;བདེ་སྐྱིད་ཚེ་རིང་།
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | ཕྱག་རྟགས།
| [[File:Dalai Lama's Signature.svg|100px]]
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#cedff2; font-weight:bold; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ཐུགས་བསྐྱེད་དམ་བཅའ་བཞི།
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | དང་པོ།
|[[ཐུགས་བསྐྱེད་དམ་བཅའ་དང་པོ|འགྲོ་བ་མི་ལ་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་བསྐྲུན་ཐབས།]]
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | གཉིས་པ།
|[[ཆོས་ལུགས་མཐུན་འབྲེལ།]]
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | གསུམ་པ།
|བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ།
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | བཞི་པ།
|རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་བོའི་རིག་གནས་སླར་གསོ་བྱེད་པ།
|}

&lt;big&gt;&lt;p&gt;ྋརྒྱལ་དབང་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ནི། ཤིང་ཕག་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༣༥ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༦ ཉིན་མདོ་སྨད་སྐུ་འབུམ་ཉེ་འཁོར་སྟག་འཚེར་ཞེས་པའི་ཡུལ་དུ་ཡབ་ཆོས་སྐྱོང་ཚེ་རིང་དང༌། ཡུམ་བདེ་སྐྱིད་ཚེ་རིང༌། གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་ཐོག་མའི་མཚན་ལ་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་ཅེས་གསོལ། ལྷ་མོའི་བླ་མཚོའི་གཟིགས་སྣང་དང༌། རྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེས་གཙོས་པའི་བོད་ལྗོངས་ལྷ་བླར་ལུང་བརྟག་ཞུས་འབྲས་ཁག་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཛད་སྤྱོད་དང༌། སྐུའི་ཉེར་ཆས་དང་སྔོན་གྱི་སྐུ་འཁོར་ངོས་འཛིན་མཛད་པ་སོགས་ྋརྒྱལ་མཆོག་གོང་མའི་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་བྲལ་ངེས་བརྙེད་བྱུང་བ་ལྟར་ངོས་འཛིན་ཞུས་ཏེ་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་གདན་དྲངས། &lt;/p&gt;
&lt;p&gt;སྤྱི་ལོ་ ༡༩༣༩ ལོའི་བོད་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༣ ཉིན་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེའི་སྐུ་མདུན་དུ་རྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་དབུ་སྐྲ་གཙུག་ཕུད་བཞེས་ཏེ། རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་ངག་དབང་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོ་ཞེས་མཚན་གསོལ་ཅིང༌། ལྕགས་འབྲུག་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༤༠ བོད་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༤ ཉིན་ཕོ་བྲང་པོ་ཏཱ་ལའི་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་ཞུས། དགུང་ལོ་དྲུག་ནས་བཅུ་ཕྲག་རིག་གནས་སྤྱི་དང་ལྷག་པར་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔ་ལ་གསན་བསམ་སློབ་གཉེར་གནང་སྟེ་གདན་ས་སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ་ལ་གྲྭ་བསྐོར་མཛད་པ་མ་ཟད། དགུང་ལོ་ ༢༥ ཐོག་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོར་མཁས་པ་སྟོང་ཕྲག་འཛོམས་པའི་མདུན་སར་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པའི་དམ་བཅའ་འཇོག་གནང་མཛད། དེ་བཞིན་སྐུ་ན་གཞོན་དུས་ནས་འཛམ་གླིང་གི་གནས་ཚུལ་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་ཚན་རིག་སོགས་ལ་ཐུགས་སྣང་ཆེན་པོ་མཛད། &lt;/p&gt;
&lt;p&gt;ལྕགས་སྟག་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ལོར་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་བོད་རྒྱ་ཁོངས་ཡིན་པའི་གླེང་ཕྱོགས་བཟོ་བ་དང་ཆབས་ཅིག མདོ་ཁམས་ཀྱི་ཡུལ་ཁུལ་ཕལ་ཆེར་བཙན་བཟུང་བྱས་ཏེ། བོད་ལྗོངས་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱའི་བཙན་བཟུང་བྱས་ཏེ། བོད་ལྗོངས་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱའི་བཙན་དབང་འོག་འཚུད་ལ་ཉེ་བའི་གཉན་འཕྲང་ཅན་གྱི་དུས་སུ་གྱར་སྐབས་བོད་ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་བོད་ལྗོངས་ལྷ་མི་ཡོངས་ཀྱིས་གསོལ་འདེབས་ནན་ཞུས་ལྟར་དགུང་གྲངས་ ༡༦ ལས་མ་སོན་ཀྱང་ལུགས་གཉིས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགན་དབང་ཆ་ཚང་བཞེས། ས་ཕག་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༡ ལོའི་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༣ ཉིན་རྒྱ་ནག་གིས་འཇིགས་བསྐུལ་འོག་བཏོན་པའི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཟེར་བར་བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོས་མཚན་རྟགས་མི་འགོད་ཐབས་མེད་བྱུང༌། 
བོད་ཀྱི་གང་ཅིའི་གནས་སྟངས་ཡར་རྒྱས་གཏོང་ཆེད་ལེགས་བཅོས་ལས་ཁུངས་ཆེད་འཛུགས་མཛད་པ་དང་འབྲེལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་གནས་ཚུལ་ཞི་འགྲིགས་ཡོང་རེས་སྐབས་བསྟུན་ཐབས་མཁས་ཀྱི་མཛད་པ་མང་དུ་བསྐྱངས། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༤ ལོར་རྒྱ་ནག་པེ་ཅིང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཏེ་རྒྱ་ནག་དམར་ཕྱོགས་གཞུང་གི་འགོ་འཁྲིད་མའོ་ཙེ་ཏུང་དང༌། ཀྲུའོ་ཨན་ལེ་སོགས་མཇལ་འཕྲད་གནང་ཞིང༌། དེ་ནི་ྋ་གོང་ས་མཆོག་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པ་ཐོག་མ་དེ་ཡིན། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་རྒྱ་གར་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཚོགས་ནས་གདན་ཞུ་གནང་བ་ལྟར་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་ ༢༥༠༠ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་དུ་རྒྱ་གར་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཤིང་རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་བློན་ཀྲུའོ་ཨན་ལེ་དང༌། རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་བློན་ནེ་རེའུ་ལྷན་དུ་བོད་ནང་རྒྱ་དམར་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ངན་པ་རྣམས་མཚམས་འཇོག་ཡོང་བའི་བཀའ་མོལ་གནང༌། &lt;/p&gt;
&lt;p&gt;སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་ཟླ་བ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ཉིན། རྒྱ་དམར་གྱིས་བོད་མིའི་འདོད་བློ་དང་མ་འཚམས་པའི་བཙན་འཛུལ་གྱི་བྱ་ངན་རིམ་པར་བྱས་པ་དང༌། ལྷག་པར་ཕྱི་ཚུལ་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་དམག་ཁུལ་ཁང་དུ་གཟིགས་མོར་གདན་འདྲེན་ཞུ་ཁུལ་བྱས་ཏེ། དོན་དངོས་སུ་སྐུ་ཕྱྭར་གནོད་འཚེ་བརྩམས་འཆར་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་བོད་འབངས་ཚོས་གསལ་པོར་ཤེས་པས། བོད་རང་དབང་སྒེར་ལངས་ཀྱི་རྔམ་སྟོན་གཞི་རྒྱ་ཆེན་པོ་བྱས་པ་དང་དེར་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཡ་ང་བྲལ་བའི་དྲག་གནོན་མི་ཆོས་ལས་འདས་པ་བྱས་པར་བརྟེན། བོད་ཀྱི་འཕྲལ་ཕུགས་བདེ་དོན་ལ་དགོངས་ནས་ཟླ་བ་ ༣ ཚེས་ ༡༧ དགུང་དྲོ་ལྷ་ས་ནས་རྒྱ་གར་དུ་བོད་གཞུང་དམངས་གང་ཙམ་དང་བཅས་པ་བཙན་བྱོལ་ལ་ཕེབས་ཤིང༌། བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གསར་འཛུགས་དང༌། གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཟེར་བར་ངོས་ལེན་མེད་པའི་གསལ་བསྒྲགས་མཛད་པ་བཅས་སོ། ། &lt;/p&gt; &lt;/big&gt;

== ཆོས་ལུགས། ==

== པར་རིས་བར་འཁྱམས། ==
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
File:Dalai Lama boy.jpg|

File:14th Dalai Lama.jpg|
File:DalaiLamaRichardGere.jpg|
File:Dalai Lama and Bishop Tutu. Carey Linde.jpg| [[ཌེ་སི་མོན་ཌི་ཏུ་ཏུ།]]
File:Dalai Lama Congressional Medal.jpg|

&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

== ཟིན་ཐོ་འམ་དཔྱད་གཞི། ==
== དཔྱད་གཞིའི་དཀར་ཆག། ==
== ད་དུང་གཟིགས། ==
== ཕྱི་ཕྱོགས་དྲ་མཐུད། ==


{{རྒྱལ་བ་རྣམས་}}

{{stub}}

[[Category:ཏཱ་ལའི་བླ་མ་]]
[[Category:བོད་ཀྱི་མཁས་དབང་།]]
[[Category:བོད་ཀྱི་བླ་མ།]]

== Life as the Dalai Lama ==


[[File:Potala_Palace,_Tibet.jpg|thumb|ལྷ་སའི་ [[ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ་]] དེ་རིང་ ཡུ་ནེ་སི་ཁོའི་ འཛམ་གླིང་ཤུལ་བཞག་རིག་གནས་ཀྱི་གྲས་ སུ་ཚུད་ཡོད།]]
བྱུང་རབས་ཀྱི་རིང་ལ། དཱ་ལའི་ལ་མཱ་ (Dalai Lamas) མཆོག་གིས་བོད་དོན་དང་ཆོས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་ལ་དབང་འཛིན་བྱས་ཤིང་། བོད་ཡུལ་དང་དེའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐད་ལ་དབང་འཛིན་ཚད་གཞི་འདྲ་མིན་ཡོད། འདི་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༡༦༤༢ ལོར་དྷ་ལའི་ལཱ་ལྔ་པའི་སྲིད་སྐྱོང་དང་འགོ་འཛུགས་ཏེ་ ༡༩༥༠ ལོའི་ལོ་ ༡༩༥༠ བར་ (༡༧༠༥ ནས་ ༡༧༥༠ བར་མ་གཏོགས་) བརྩོན་ཤུགས་བསྐྱེད་ཡོད། དུས་སྐབས་དེའི་རིང་དྷ་ལིལའི་ལམ་རྣམས་ཀྱིས་བོད་གཞུང་གི་སྲིད་སྐྱོང་ (Ganden Phodrang) གྱི་དབུ་འཁྲིད་བྱས་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ ༡༩༡༢ ལོའི་བར་དུ་ ༡༣ པ་དང་དྷ་ལའི་ལ་མཱ་གྱིས་བོད་རང་བཙན་ཆ་ཚང་ཐོབ་པའི་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་སྐབས། ཁོང་གི་སྲིད་སྐྱོང་ནི་ཐོག་མར་མོང་གོ་རྒྱལ་པོའ ་ི (༡༦༤༢-༡༧༢༠) དང་དེའི་རྗེས་མ་མོང་གོ་དབུ་འཁྲིད་པའི་ཅིན་རྒྱལ་བརྒྱུད་ (༡༧༢༠-༡༩༡༢) ཀྱི་སྲུང་སྐྱོབ་དང་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་དབང་འོག་ཏུ་གནས་ཡོད་དོ༎&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པའི་སྐབས་རིག་གནས་མིའི་རིགས་རིག་པ་བ་ མེལ་ཝིན་གྷོལ་ཌི་སི་ ཐེན་གྱིས་བྲིས་པ་ལྟར་ན། &lt;ref name=&quot;Goldstein1991&quot;&gt;{{Cite book |last=Goldstein |first=Melvyn C. |url=https://books.google.com/books?id=Upwq0I-wm7YC&amp;pg=PA328 |title=A History of Modern Tibet, 1913–1951: The Demise of the Lamaist State |date=18 June 1991 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-91176-5 |pages=328ff |access-date=12 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190723165025/https://books.google.com/books?id=Upwq0I-wm7YC |archive-date=23 July 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Powers&quot;&gt;{{Cite book |last=Powers |first=John |title=The Buddha Party: How the People's Republic of China Works to Define and Control Tibetan Buddhism}}&lt;/ref&gt;

དེ་རྗེས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༩ ལོར་དགུང་ལོ་བཞིའི་སྟེང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རྣམས་ཀྱི་འགྲིམ་འགྲུལ་བརྒྱུད་ལྷ་སར་གདན་དྲངས། རྒྱ་གར་ དང་བོད་ནང་གནས་སྡོད་བྱེད་མཁན་དབྱིན་ཇིའི་གཞུང་འབྲེལ་མི་སྣ་ཟུར་པ་ཚོས་༡༩༤༠ ལོའི་ཟླ་༢ པའི་ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཁྲི་སྟེགས་སུ་ [[བྷེ་སེལ་གྷོལ་ཌི།|དབྱིན་]] ཇི་དང་རྒྱ་ནག་གི་སྐུ་ཚབ་ཚོ་ཕེབས་ཡོད་པའི་སྐོར་དྲན་གསོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་རྗེས་རྒྱ་ནག་གི་གསར་འགྱུར་ནང་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་ཐོན་ནས་ཝུ་ཡིས་སྐུ་སྒེར་གྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་བསྐོ་བཞག་བྱས་པ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པ་དང་།  
[[File:Map_of_Tibet-_&quot;TIBET_CONFIDENTIAL&quot;_&quot;Ethnographic_Boundary_of_Tibet&quot;_&quot;Approximate_Line_of_Communist_Advance&quot;_and_&quot;Reportedly_occupied_by_Communists&quot;_&quot;11518,_CIA,_2-50&quot;_February_1950_map-_305945_11518_01.jpg|thumb|250x250px|བོད་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་ཀྱི་རྒྱ་ཁྱོན་དང་ ༡༩༥༠ ལོར་ རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་ མདུན་སྐྱོད་ཀྱི་ཚོད་དཔག་ཐིག]]
ཆིང་ཀའེ་ཤེག་གིས་མཱ་བུ་ཕང་ལ་ཁོང་གི་ཁ་ཆེའི་དམག་མི་ཚོ་༡༩༤༢ལོར་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱེད་པར་ཉེན་བརྡ་གཏོང་དགོས་པའི་བཀའ་བཏང་བ་ &lt;ref name=&quot;Lin&quot;&gt;{{Cite journal |last=Lin |first=Hsiao-ting |year=2006 |title=War or Stratagem? Reassessing China's Military Advance towards Tibet, 1942–1943 |journal=The China Quarterly |volume=186 |pages=446–462 |doi=10.1017/S0305741006000233 |issn=0305-7410 |s2cid=154376402}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཆིང་གིས་ཀྱང་བོད་མི་ཚོས་ཉི་ཧོང་དང་མཉམ་དུ་ལས་ཀ་བྱས་ན་མཁའ་ཐོག་ནས་འབར་རྫས་གཏོང་རྒྱུའི་འཇིགས་སྐུལ་བྱས་ཡོད། མ་བུ་ཕང་གིས་༡༩༤༡ལོར་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཚང་ [[བླ་བྲང་དགོན།|དགོན་]] པར་འཇབ་རྒོལ་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt;

༡༩༥༠ ལོའི་ཟླ་ ༡༠ ནང་ [[ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ|རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་]] དམག་དཔུང་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་མངའ་ཁོངས་ཀྱི་མཐའ་མཚམས་སུ་གོམ་བགྲོད་བྱས་ཏེ་ དམག་དཔོན་གྱིས་ དབང་སྒྱུར་བྱེད་པའི་ [[ཁམས།|ཁམས་ཁུལ་]] དུ་བོད་ཀྱི་དམག་དཔུང་དམག་དཔུང་ཞིག་ཕམ་པར་བརྒྱབ་རྗེས་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པ་བཏང་བ་རེད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་དགུང་གྲངས་ ༡༥ ཐོག་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པས་བོད་ཀྱི་སྲིད་དབང་ཆ་ཚང་བཞེས་ཏེ་དུས་སྐབས་ཀྱི་(ཆབ་སྲིད་)དབང་ཆ་བཞེས་ཡོད། &lt;ref name=&quot;dlce&quot;&gt;{{Cite web |title=Chronology of Events |url=http://www.dalailama.com/biography/chronology-of-events |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170401120625/http://dalailama.com/biography/chronology-of-events |archive-date=1 April 2017 |access-date=29 April 2015 |website=The 14th Dalai Lama of Tibet |publisher=Office of the Dalai Lama}}&lt;/ref&gt;
[[File:Dalai_lama,_panchen_lama_and_Mao_in_Beijing,_1954.jpg|thumb|[[པཎ་ཆེན་ཨེར་ཏི་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་|པཎ་ཆེན་བླ་མ]] (གཡོན)དང་མའོ་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ(གཡས) ཀྲིན་ཅང་ཚོམས་ཆེན་ དུ་1954ལོའི་ཟླ་9ཚེས་11ཉིན་ རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་དང་པོའི་ཚོགས་འདུ་ ལ་ཞུགས་པའི་ཉིན་བཞིའི་གོང་།]]
[[File:Mao_Zedong,_Dalai_Lama_and_Panchen_Lama.jpg|thumb|[[མའོ་ཙེ་ཏུང|མའོ་ཙེ་ཏུང་]] དང་ ཀྲོའུ་ཨེན་ལའེ་ གཉིས་ཀྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་ [[པཎ་ཆེན་ཨེར་ཏི་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་|པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་གཉིས་]] ལ་མཇལ་འཕྲད་གནང་སྟེ་ [[བོད་ཀྱི་ལོ་གསར།|བོད་ཀྱི་ལོ་སར་]] སྲུང་བརྩི།]]
[[File:Dalai_and_Panchen.jpg|thumb|མིག་ཤེལ་མེད་པའི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དར་མ་ཞིག་(གཡས)དང་ [[པཎ་ཆེན་ཨེར་ཏི་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་|པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ]] (གཡོན)གཉིས་ཀྱི་དཀོན་པའི་པར་རིས། ༡༩༥༤–༡༩༥༥]]
༡༩༤༠ ལོའི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༢ ཉིན་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཀྱི་གོ་གནས་བཞེས་ཡོད་ཀྱང་། 1950. ལུགས་སྲོལ་ལྟར་ན་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་དགུང་ལོ་ ༢༠ ཙམ་ལ་སྲིད་དབང་འཛིན་གྱི་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

ཁོང་གིས་པེ་ཅིང་ལ་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པ་བཏང་ནས་ [[བོད་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་འབྱུང་ཐབས་སྐོར་གྱི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་|གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ལ་]] མིང་རྟགས་བཀོད་ཡོད།  ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཆིངས་ཡིག་གི་ཟིན་བྲིས་དེ་རྒྱ་ནག་གིས་བྲིས་པ་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོས་བཟོ་བཅོས་གང་ཡང་བསམ་འཆར་འདོན་མི་ཆོག་པ་དང་རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་རྣམས་ལྷ་སར་བོད་གཞུང་དང་འབྲེལ་བ་བྱེད་དུ་འཇུག་གི་མེད་པ་རེད། བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པ་དེ་ལྷ་ས་ནས་མིང་རྟགས་བཀོད་པའི་དབང་ཆ་སྤྲད་མེད་ཀྱང་མཐར་རྒྱ་མིའི་གནོན་ཤུགས་འོག་གང་ལྟར་ཡང་མིང་རྟགས་བཀོད་དགོས་པའི་གནོན་ཤུགས་སྤྲད་དེ་དམིགས་བསལ་གྱི་དམིགས་ཡུལ་དེའི་ཆེད་དུ་བཟོས་པའི་མཚོན་རྟགས་བེད་སྤྱད་དེ་མིང་རྟགས་བཀོད་དགོས་པ་རེད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ ནང་ རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ཀྱི་བདག་དབང་ལ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་བོད་ནང་ཁུལ་དུ་མུ་མཐུད་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་དང་། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༡ ཟླ་ ༩ ནང་ཕྱིར་ལོག་མཁན་གྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོ་དང་གྲོས་བསྡུར་རིང་པོ་བྱས་རྗེས་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་ཆེན་གྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་གྲོས་མཐུན་ཁས་ལེན་བྱེད་དགོས་པའི་གྲོས་འཆར་བཏོན་ཡོད། ཁོང་གིས་ཕྱི་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༤ ཉིན་ཚོགས་གཙོ་ [[མའོ་ཙེ་ཏུང|མའོ་ཙེ་ཏུང་]] ལ་ཁོང་གི་བདེན་དཔང་དེ་ལྕགས་འཕྲིན་བཏང་ཡོད། &lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

ཤེས་ཡོན་པ་ རོ་བྷར་ཊི་བྷར་ནེཊ་(Robert Barnett) ཡིས་བྲན་གཡོག་གི་རྩོད་རྙོག་སྐོར་ལ་བྲིས་དོན། &quot;གལ་ཏེ་བོད་དུ་བྲན་གཡོག་དང་བྲན་གཡོག་གི་རིང་ལུགས་ཡོད་པར་མོས་མཐུན་བྱུང་ནའང་། དེ་ནི་དེང་རབས་སྔོན་གྱི་ཞིང་པ་སྤྱི་ཚོགས་གཞན་དག་ལས་ལག་རྩལ་གྱི་ཐད་ནས་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན། བྲན་གཡོག་རིང་ལུགས་ནི་ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་ལོག་སྤྱོད་དང་ཁ་བྲལ་ཐབས་མེད་པ་རེད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

དགུང་ལོ་ ༡༩ ཡིན་པའི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ ༡༩༥༤ ནས་ ༡༩༥༥ བར་རྒྱ་ནག་ནང་ཧ་ལམ་ལོ་གཅིག་རིང་སྐོར་སྐྱོད་བྱས་ཏེ་དེང་རབས་ཀྱི་རྒྱ་ནག་གསར་གཏོད་བྱེད་མཁན་གྱི་གསར་བརྗེའི་འགོ་ཁྲིད་དང་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་འགོ་ཁྲིད་ཀྱི་མཐོ་རིམ་མི་སྣ་མང་པོ་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་ཡོད། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་དང་དབུལ་ཕོངས་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོ་དེ་དེང་རབས་དང་འདྲ་མཉམ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་བསྒྱུར་བར་མཁོ་སྤྲོད་བྱས་པའི་སྲིད་འཛིན་ཕན་ནུས་ལྡན་པ་སྟོན་པའི་སྐོར་སྐྱོད་ཁྲོད་ཁོང་གིས་རྒྱ་ནག་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བསམ་བློ་ཤེས་པ་དང་། དེས་ཁོང་ལ་ཡིད་འགུལ་ཐེབས་ཡོད། ༡༩༥༤ ལོའི་ཟླ་ ༩ པར་ཁོང་གིས་རྒྱ་ནག་ གི་ རྒྱལ་ས་ལྟེ་གནས་སུ་ཕེབས་ནས་ཚོགས་གཙོ་མའོ་ཙེ་ཏུང་དང་ པཎ་ [[པཎ་ཆེན་ཨེར་ཏི་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་|ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་མཆོག་]] དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་བ་   &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; ༡༩༥༤ ལོའི་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢༧ ཉིན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་  ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་ ཚོགས་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་  ུ་ཞི་གཞོན་ པར་བདམས་ཐོན་  &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;
[[File:Dalai_Lama_in_1956_in_New_Delhi.jpg|alt=Photo of the Dalai Lama during a visit in India|thumb|ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༦ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ།]]
༡༩༥༦ ལོར་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁྲུངས་སྐར་ སྲུང་བརྩི་ཞུ་ཆེད་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་སྐབས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་བློན་ ཇ་ཝ་ཧར་ལལ་ནེ་རུ་ ལ་ཁོང་ལ་ཆབ་ སྲིད་ཀྱི་སྐྱབས་བཅོལ་ སྤྲོད་ཆོག་མིན་དྲིས་པ་རེད། ནེ་རུ་ཡིས་འདི་ཞི་བདེ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པའི་འཁྲུག་རྩོད་ཅིག་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་མ་བྱས་པ་དང་། རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ ༡༩༥༤ལོར་རྒྱ་ནག་དང་མཉམ་དུ་ཆིངས་ཡིག་བཞག་པའི་ ནང་མོས་མཐུན་བྱུང་བའི་ཐེ་གཏོགས་ མི་བྱེད་པའི་ ལྟ་ཚུལ་དྲན་སྐུལ་བྱས། &lt;ref name=&quot;bio&quot;&gt;{{Cite book |last=Cronin Marcello |first=Patricia |url=https://archive.org/details/dalailamabiograp00patr |title=The Dalai Lama: A Biography |publisher=Greenwood Press |year=2003 |isbn=978-0-313-32207-5 |access-date=5 December 2010 |url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

རྒྱ་ནག་གིས་&quot;ཁ་ཕྲལ་རིང་ལུགས་པ&quot;དང་&quot;མགོ་སྐོར་བ&quot;ཞེས་འབོད་པའི་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་རྒྱ་ནག་ནང་བོད་ཀྱི་གནས་བབ་ཐད་གཞུང་འབྲེལ་གྲོས་མོལ་བྱེད་པར་འབད་བརྩོན་བྱས་   ཨ་རིས་བོད་དུ་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་འགྲོ་འོང་བཀག་སྡོམ་བྱེད་པའི་སྲིད་ཇུས་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་འགན་འཁུར་མཁན་རྒྱ་ནག་གི་དཔོན་རིགས་ཚོར་ཕྱི་སྐྱོད་ལག་ཁྱེར་སྤྲོད་མི་ཆོག་པའི་ཁྲིམས་གཞི་གཏན་འབེབས་བྱས་རྗེས། ཁྱད་པར།&quot; 

རྒྱ་ནག་ཕྱི་སྲིད་ལྷན་ཁང་གིས་ཨ་རི་དང་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ཁག་ལ་འཚམས་འདྲི་བྱེད་སྐབས་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་&quot;གཡོལ་དགོས་&quot;ཞེས་ཉེན་བརྡ་བཏང་ཡོད་པ་དང་།     རྒྱ་ནག་གིས་སྐབས་འགར་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་པར་བཀག་སྡོམ་བྱེད་པ་དང་།   [[བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས།|                                                       གཅིག་]] དྲྭ་ཐོག་སློབ་གསོའི་སྟེགས་བུའི་ཐོག་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པ་ལྟར།&lt;blockquote&gt;ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་འགོ་ཁྲིད་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་། དུས་རབས་གསར་པའི་བོད་ལྗོངས་ལས་དོན་གྱི་ལམ་ཕྱོགས་དང་། སྲིད་ཇུས། སྲིད་ཇུས་བཅས་ལག་ལེན་བསྟར་དགོས། མེས་རྒྱལ་དང་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ།ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐད་ལངས་ཕྱོགས་བརྟན་པོ་བཟུང་ནས་ལངས་ཕྱོགས་གསལ་པོ་དང་མངོན་གསལ་དོད་པོ། &lt;/blockquote&gt;ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ཟླ་ ༤ ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ [[དགེ་འདུན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ།|དགེ་འདུན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མའི་]] སྐོར་ལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བཤད་པའི་སྐད་ཆ་དེ་བདེན་དཔང་བྱས་ཏེ་ཁོང་གིས་ངོས་འཛིན་བྱས་པའི་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་གསོན་པོ་ཡོད་པ་དང་སྤྱིར་བཏང་གི་སློབ་གསོ་ཐོབ་བཞིན་ཡོད་པ་ཁོང་གིས་&quot;བརྟན་པོའི་ཁུངས་སྣེ&quot;ནས་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་ཡོད། རྒྱ་ནག་གིས་ངོས་འཛིན་བྱས་པའི་པཎ་ཆེན་བླ་མ་( [[ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ།|Gyaincain Norbu]] ) མཆོག་གིས་དགེ་རྒན་ཡག་པོ་ཞིག་གི་ལམ་སྟོན་འོག་སློབ་སྦྱོང་ཡག་པོ་བྱེད་པར་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་ཡོད།  

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ནི་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་རོགས་སྐྱོར་བྱས་པའི་དྲ་རྒྱའི་དྲ་རྒྱའི་དམིགས་འབེན་དུ་གྱུར་ཡོད། བདེ་འཇགས་མཁས་པ་ཚོས་&quot;བོད་མིའི་ལས་འགུལ་བ་ཚོར་དམིགས་འབེན་བཟུང་བ་དེ་རྒྱ་ནག་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ཐེ་གཏོགས་བྱེད་པའི་མཚོན་རྟགས་ཤུགས་ཆེན་ཞིག་ཡིན་&quot;ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད།  ༢༠༠༩ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྒེར་གྱི་ཡིག་ཚང་གིས་ ཊོ་རོན་ཊོ་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་ གི་ རྒྱལ་སྤྱིའི་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་ ཞིབ་འཇུག་པ་ཚོར་ཁོང་གི་གློག་ཀླད་ནང་མཉེན་ཆས་ངན་པ་ཡོད་མེད་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་དགོས་པའི་བཀའ་བཏང་ཡོད། འདི་ནི་ GhostNet ཞེས་པའི་དྲ་རྒྱའི་གསང་མྱུལ་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དེས་རྒྱལ་ཁབ་103ཡི་གློག་ཀླད་1295ལ་འཛུལ་ཞུགས་བྱས། དེའི་ནང་གཞུང་ཚབ་ཁང་དང་། ཕྱི་འབྲེལ་ལས་ཁུངས། གཞུང་ལས་ཁང་གཞན་དག་དང་།   

དྲ་རྒྱའི་གསང་མྱུལ་དྲ་རྒྱ་གཉིས་པ་ Shadow Network ཞེས་པ་དེ་ཞིབ་འཇུག་པ་དེ་དག་གིས་༢༠༡༠ལོར་རྙེད་པ་རེད། &quot;མཐུན་སྒྲིལ་ཅན་གྱི་&quot;རྐུན་མ་དེ་ཚོ་རྒྱ་ནག་གི་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པས་པེ་ཅིང་གིས་ཡང་བསྐྱར་དེའི་ནང་ཞུགས་ཡོད་ཅེས་ཁས་མ་བླངས་པ་རེད།    གི་ རྐུན་མ་ཚོས་ The New York Times དང་ །

=== རྒྱ་གར་དུ་བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར། ===
[[File:IMG_1206_Lhasa_Potala.jpg|thumb|[[ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ་|ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྔོན་མའི་ཁང་པ་པོ་ཏ་ལའི་བསྐྱུར་]] ཡོད། ཁྲི་སྟེང་དུ་བཞག་པའི་གོས་སྟོང་དེས་ཁོང་མེད་པའི་མཚོན་རྟགས་ཡིན།]]
[[File:The_14th_Dalai_Lama_with_Lillard_Hill_in_1959.jpg|thumb|ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་ ཨ་རིའི་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གི་ གསར་འགོད་པ་ Lillard Hill ལགས་ཀྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པར་བཅར་འདྲི་བྱེད་བཞིན་པ།]]
[[File:The_Dalai_Lama_opens_art_exhibit_in_Tokyo,_1967.jpg|thumb|༡༩༦༧ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རྒྱ་གར་ནས་ཕྱིར་ཐོན་རྗེས་ཐོག་མར་རྒྱ་གར་དུ་བཞུགས་རྗེས་ ཉི་ཧོང་གཞུང་གིས་ ཁོང་ལ་ཉི་ཧོང་དུ་ཡོད་པའི་སྐབས་རྒྱ་ནག་ལ་འཇབ་རྒོལ་མི་བྱེད་པའི་ཆ་རྐྱེན་འོག་ཕྱི་སྐྱོད་ལག་ཁྱེར་སྤྲད་ཡོད། ]]
༡༩༥༩ ལོའི་བོད་ཀྱི་གྱེན་ལོག་ འགོ་ཚུགས་སྐབས་ཁོང་གི་ཚེ་སྲོག་ལ་འཇིགས་སྣང་སྐྱེས་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་ཁོང་གི་དམག་མི་ཚོ་  ཨེ་ ཡི་ དམིགས་བསལ་ལས་དོན་སྡེ་ཚན་ གྱི་རོགས་རམ་འོག་ བོད་ནས་བྲོས་བྱོལ་དུ་ ཕྱིན་ པ་དང་ [[ཨཱསཱམ།|།]]   འགའ་ཤས་རྗེས་སུ་ཁོང་གིས་རྒྱ་གར་ [[རྡ་རམ་ས་ལ།|གྱི་དྷ་རམ་ས་]] [[བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་།|ལར་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་]] བཙུགས་པ་དང་། དེ་ལ་རྒྱུན་དུ་&quot; ''ལྷ་ས་ཆུང་ཆུང་'' &quot; ཞེས་འབོད་ཀྱི་ཡོད། བཙན་བྱོལ་དུ་གཞུང་བཙུགས་རྗེས་ཁོང་གིས་ཁོང་གི་རྗེས་སུ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོང་མཁན་བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་ཁྲི་༨༠ཙམ་ཞིང་ལས་གཞིས་ཆགས་ཁག་ཏུ་བསྐྱར་དུ་བཙུགས་ཡོད། 

བོད་ཀྱི་ཕྲུ་གུ་ཚོར་ [[བོད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་སོ་སོའི་སྐད།|སྐད་ཡིག་]] [[བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་|དང་ལོ་རྒྱུས]] ། [[བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན།|ཆོས་ལུགས]] ། [[བོད་ཡུལ།|རིག་གཞུང་]] བཅས་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་ཆེད་ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ལམ་ལུགས་ཤིག་བསྐྲུན་ཡོད། བོད་ཀྱི་ཟློས་གར་སློབ་གླིང་དེ་  གསར་འཛུགས་བྱས་པ་དང་། ༡༩༦༧ལོར་ དབུས་བོད་ཀྱི་མཐོ་རིམ་སློབ་གཉེར་ཁང་དེ་ རྒྱ་གར་གྱི་བོད་མིའི་ཆེད་དུ་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་གཙོ་བོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ &lt;ref name=&quot;bbcprofile&quot; /&gt; ཚེ་སྲོག།

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ [[མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས།|མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་]] ལ་བོད་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྐོར་འབོད་སྐུལ་ཞུས་ཡོད། འབོད་སྐུལ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་༡༩༥༩དང་། ༡༩༦༡། ༡༩༦༥ ལོར་ སྤྱི་ མཐུན་ཚོགས་ཆེན་ གྱིས་གྲོས་ཆོད་གསུམ་ཆ་འཇོག་   གྲོས་ཆོད་དེ་དག་གིས་རྒྱ་ནག་གིས་ [[བོད་མི|བོད་མིའི་]] འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལ་བརྩི་བཀུར་བྱེད་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་བྱས་ཡོད། ༡༩༦༣ ལོར་ཁོང་གིས་ [[ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང༌|འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་ལ་]] གཞི་བཅོལ་བའི་དམངས་གཙོའི་རྩ་ཁྲིམས་ཤིག་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པ་ &lt;ref name=&quot;bbcprofile&quot; /&gt; ཁོང་གི་ལས་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པའི་འོས་འདེམས་བྱས་པའི་ གྲོས་ཚོགས་ དང་ [[བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་།|སྲིད་གཞུང་]] བཙུགས་པ་རེད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༠ ལོར་ཁོང་གིས་དྷ་རམ་ས་ལར་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཆབ་སྲིད་རིག་གཞུང་དང་འབྲེལ་བའི་བྲིས་མ་ཁྲི་༨༠ལྷག་དང་ཤེས་བྱའི་ཐོན་ཁུངས་གལ་ཆེན་ཁག་ཅིག་ཉར་ཚགས་བྱས་པའི་ བོད་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་དང་ཡིག་ཚགས་ཁང་ ཞིག་སྒོ་འབྱེད་གནང་ཡོད། འཛམ་གླིང་ཐོག་ བོད་རིག་པའི་བསྟི་ གནས་ཁང་གལ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། &lt;ref name=&quot;LTWA&quot;&gt;{{Cite web |year=1997 |title=Library of Tibetan Works and Archives |url=http://www.tibet.com/ltwa.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080421150024/http://www.tibet.com/ltwa.html |archive-date=21 April 2008 |access-date=23 September 2008 |publisher=[[Government of Tibet in Exile]]}}&lt;/ref&gt;

༢༠༡༦ ལོར་རྒྱ་གར་གྱི་མི་སེར་དང་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་མི་འདྲ་བའི་ཆབ་སྲིད་པ་ཚོས་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་རྒྱ་གར་གྱི་ཞི་བའི་གཟེངས་རྟགས་མཐོ་ཤོས་བྷ་རཏ་རཏ་ན་( Bharat Ratna) ཞེས་པའི་གཟེངས་རྟགས་དེ་སྤྲོད་དགོས་པའི་དགོས་འདུན་བཏོན་ཡོད། 

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༡ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ནང་ཁུལ་གྱི་མི་རྣམས་ པེ་ག་སུས་ལས་གཞིའི་གྲངས་ཐོའི་ ནང་ཁོང་ཚོའི་ཁ་པར་ནང་དུ་ གསང་མྱུལ་མཉེན་ཆས་ བཀོལ་ནས་དམིགས་འབེན་བཟོས་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཐོན་ཡོད། དབྱེ་ཞིབ་ཀྱི་ཐོག་ནས་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་དམིགས་འབེན་འདེམས་སྒྲུག་བྱས་པ་གསལ་པོ་བསྟན་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

༢༠༢༥ ལོར་རྒྱ་གར་གྱི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་ཚོས་བྷི་ཇེ་པི་ཚོགས་པའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་སུ་ ཇིཊ་ཀུ་མར་(Sujeet Kumar ) གྱིས་སྣེ་ཁྲིད་དེ་༸གོང་ས་མཆོག་ལ་བྷ་རཏ་རཏ་ན་གཟེངས་རྟགས་སྤྲོད་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་གནང་ཡོད། 
[[File:Die_Schweiz_für_Tibet_-_Tibet_für_die_Welt_-_GSTF_Solidaritätskundgebung_am_10_April_2010_in_Zürich_IMG_5703.JPG|alt=|thumb|[[གངས་སེང་དར་ཆ།|བོད་ཀྱི་རྒྱལ་དར་]] (ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པས་བཟོས་པ)དེ་༢༠༡༠ལོའི་ཟླ་བ་བཞི་པའི་ནང་སུད་སིའི་ གྲོང་ཁྱེར་ཟུ་རིཆ་གྲོང་ཁྱེར་ དུ་རྒྱ་མཚོ་དང་མཉམ་དུ་གར་སྟེགས་མཉམ་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།]]
༡༩༨༧ ལོར་ [[ཝ་ཤིན་ཏྲོན།|ཝ་ཤིང་ཊོན་]] དུ་འཚོགས་ པའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཚོགས་ཆེན་ ཐོག་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་བོད་ཀྱི་མ་འོངས་པའི་གནས་བབ་ཐད་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་བརྗོད་པའི་གསུང་བཤད་གནང་ཡོད། འཆར་གཞི་དེས་བོད་དེ་ རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆ་ མེད་པའི་དམངས་གཙོའི་&quot;ཞི་བདེའི་ས་ཁུལ་&quot;ཞིག་ཏུ་འགྱུར་དགོས་པ་དང་། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་དགོས་པའི་སྐུལ་མ་བཏང་ཡོད། ༡༩༨༨ ལོའི་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༥ ཉིན་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་སི་ཊར་ [[སི་ཐི་རཱ་སི་བུར།|སི་བྷོར་གྷི་གྲོང་ཁྱེར་]] དུ་འཆར་གཞི་དེ་རྒྱ་བསྐྱེད་བཏང་བས་འཆར་གཞི་དེ་ལ་&quot;སི་ཊར་སི་བྷོར་གྷི་གྲོས་འཆར&quot;ཞེས་འབོད་ &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''&lt;nowiki&gt;&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (March 2017)&quot;&gt;ཡོད&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;'' &amp;#x5D;&lt;/sup&gt; དེ་ནི་རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་གྲོས་མོལ་བྱས་ནས་བསྒྲུབ་རྒྱུ་ཡིན་  འོན་ཀྱང་འཆར་གཞི་དེ་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གིས་༡༩༩༡ལོར་ཁས་མ་བླངས་པ་རེད། ༡༩༧༠ ལོར་ ཆེས་མཐོའི་འགོ་ཁྲིད་ [[དེང་ཞ་ཕིང།|ཏེང་ཞའོ་ཕིང་གིས་]] ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ལ་རྒྱ་ནག་གི་ཕྱིར་ལོག་དགོས་པའི་དགོས་མཁོ་གཅིག་པུ་དེ་ཁོང་གིས་&quot;རྒྱ་ནག་གི་མི་སེར་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ཕྱིར་ལོག་དགོས་པ་དེ་ནི་རྒྱལ་ཞེན་ཡིན་&quot;ཞེས་བཀོད་  

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༥ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༦ ཉིན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་དགུང་གྲངས་ ༧༠ ལ་ཕེབས་པའི་སྐུའི་འཁྲུངས་སྐར་སྲུང་བརྩི་ཞུས་ཏེ་བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་དང་དགེ་འདུན་པ་དང་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་འཆམ་པ་བཅས་ཁྱོན་མི་གྲངས་ ༡༠༠༠༠ ཙམ་ཁོང་གི་ཁྱིམ་གྱི་ཕྱི་རོལ་དུ་འདུ་འཛོམས་བྱུང་ཡོད། ཨུ་རུ་སུའི་ཡེ་ཤུའི་ལྷ་ཁང་ གི་ བླ་ཆེན་ཨ་ལེག་སི་ཡུས་གཉིས་པས་ ནང་པ་ཚོ་དང་འབྲེལ་བ་བཟང་པོ་ཡོད་ཅེས་སྐྱོན་འཛུགས་བྱས་ཡོད། ཡིན་ནའང་ལོ་དེའི་རྗེས་སུ་ཨུ་རུ་སུའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ལ་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ནང་པའི་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ ཀལ་མའི་ཀི་ཡ་ ལ་མགྲོན་འབོད་བྱེད་པར་བཀག་འགོག་བྱས།  ཐའེ་ཝན་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་ ཁྲེན་ཤུའི་བྷི་ཡན་གྱིས་ ཐའེ་པེ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ ཆིང་ཀའེ་ཤེག་དྲན་རྟེན་ཁང་ དུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་འཁྲུངས་སྐར་སྲུང་བརྩི་ཞུ་བའི་དགོང་ཚོགས་ཤིག་ལ་མཉམ་ཞུགས་གནང་ཡོད།  ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ཟླ་ ༡༠ ནང་ཉི་ཧོང་དུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ གིས་ ༢༠༠༨ ལོར་བོད་ནང་དྲག་སྤྱོད་ བྱུང་བ་དང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཁོང་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་མཁན་ཡིན་པའི་སྐྱོན་འཛུགས་བྱས་ཡོད་པའི་སྐོར་ལ་གསུང་བཤད་གནང་ཡོད། ཁོང་གིས་ལན་དུ་རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་གྲོས་མོལ་བྱེད་པའི་འབད་བརྩོན་ལ་ཡིད་ཆེས་ཤོར་ཡོད་པ་དང་། 

མོ་ ར་ཀོཊ་རླུང་འཚུབ་ ཀྱི་རྗེས་སུ་ཐེ་ཝན་ལ་ཕེབས་སྐབས་ཐེ་ཝན་གྱི་ས་གནས་མི་རིགས་ ༣༠ ཡིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱས་ཏེ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་ཡོད་ཅེས་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་ཡོད།    

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ནི་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆ་མེད་པའི་འཛམ་གླིང་ཞིག་ཡོང་བའི་སྐུལ་སློང་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་ ། རྡུལ་ཕྲན་དུས་རབས་ཞི་བདེ་ ཐེབས་རྩའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ཡིན།

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་གསར་འཛུགས་ཀྱི་ལས་འགུལ་ ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་ཡོད། དེ་ནི་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དམངས་གཙོའི་བཅོས་སྒྱུར་གྱི་ལས་འགུལ་དང་། 

=== སློབ་ཁྲིད་བྱེད་སྒོ། མང་ཚོགས་གཏམ་བཤད། ===
[[File:Dalai_Lama_1997.jpg|left|thumb|རྒྱ་མཚོ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༧ ལོར་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ས་ [[ཝ་ཤིན་ཏྲོན།|ཝ་ཤིན་ཊོན་]] དུ་འཚམས་འདྲི་གནང་སྐབས།]]
[[File:His_Holiness_giving_teachings_at_Sissu,_Lahaul.jpg|thumb|རྒྱ་མཚོས་ལ་ཧའོལ་ གྱི་སི་སུ་ལ་ སློབ་ཁྲིད་གནང་བཞིན་པ །]]
དགུང་ལོ་༨༠ ཡི་དཀྱིལ་དུ་མ་སླེབས་བར་དུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་བཀའ་སློབ་དང་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་ལས་རིམ་བྲེལ་འཚུབ་ཅན་ཞིག་རྒྱུན་འཁྱོངས་གནང་ཡོད། ༢༠༡༨ ནས་བཟུང་ཁོང་གིས་མུ་མཐུད་སློབ་ཁྲིད་གནང་ཡོད་ཀྱང་རྒྱ་གར་ནང་ཁུལ་དུ་འགྲོ་འོང་བྱེད་པར་ཚད་བཀག་བྱས་ཡོད། ཁོང་གི་ མང་ཚོགས་ཀྱི་གསུང་བཤད་ དང་ སློབ་ཁྲིད་ དེ་དག་ སྐད་ ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཐོག་ ཐད་གཏོང་ བྱེད་ཀྱི་ &lt;ref name=&quot;Schedule&quot;&gt;{{Cite web |title=Schedule |url=http://www.dalailama.com/teachings/schedule |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150522055813/http://www.dalailama.com/teachings/schedule |archive-date=22 May 2015 |access-date=19 May 2015 |publisher=Office of the Dalai Lama}}&lt;/ref&gt; དེ་བཞིན་ཁོང་གི་སྔོན་མའི་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་བརྙན་འཕྲིན་མང་པོ་དེར་ལྟ་ཐུབ། དེ་བཞིན་ སྤྱི་དམངས་ཀྱི་གཏམ་བཤད་ དང་། ཚོགས་ཆེན ། དྲི་བ་དྲིས་ ལན ། གྲོས་མོལ ། ཚོགས་ཆུང་གི་གྲོས་བསྡུར་བཅས་ཡོད ། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་སློབ་ཚན་གྲགས་ཅན་ཤོས་དེ་ཀ་ ལ་ [[དུས་འཁོར།|ཅཀ་ར་མདོ་]] ཡིན། ༢༠༡༤ བར་ཁོང་གིས་ཁྱོན་བསྡོམས་ཐེངས་ ༣༣ གནང་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Office of Dalai Lama&quot;&gt;{{Cite web |title=Kalachakra Initiations by His Holiness the Dalai Lama |url=https://dalailama.com/teachings/kalachakra-initiations |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20091214213557/http://www.dalailama.com/teachings/kalachakra-initiations |archive-date=14 December 2009 |access-date=19 May 2015 |publisher=Office of Dalai Lama |quote=List of}}&lt;/ref&gt; དུས་ཚོད་ཀྱི་ [[དུས་འཁོར།|འཁོར་ལོ་]] ནི་ནང་ཆོས་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་མགུ་རྙོག་ཤོས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། སྐབས་རེ་བདུན་ཕྲག་གཉིས་ཙམ་འགོར་གྱི་ཡོད། ཁོང་གིས་རྒྱུན་དུ་སློབ་མ་དང་སློབ་མ་ཁྲི་200ལྷག་ཙམ་ལ་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། &lt;ref name=&quot;Office of Dalai Lama&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ནི་ [[བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ།|ནང་ཆོས་སྐོར་གྱི་དེབ་མང་པོའི་རྩོམ་པ་པོ་]] ཡིན &lt;ref name=&quot;books&quot;&gt;{{Cite web |last=The Dalai Lama |title=Books (on Buddhism) by the Dalai Lama |url=http://www.dalailama.com/biography/books/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150512011836/http://www.dalailama.com/biography/books |archive-date=12 May 2015 |access-date=3 May 2015 |publisher=Various}}&lt;/ref&gt; དག་ལས་མང་ཆེ་བ་ནང་ཆོས་སྤྱིར་བཏང་གི་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་བྲིས་ཡོད་ཀྱང་། [[རྫོགས་ཆེན།|རྫོ་]] &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; །

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ཁོང་གི་རྩོམ་ཡིག་&quot;སྙིང་རྗེའི་ཀུན་སྤྱོད&quot;(1999)ཞེས་པའི་ནང་གལ་ཏེ་ང་ཚོས་སྙིང་རྗེ་དེ་ང་ཚོས་བརྩེ་བ་ཡོད་མཁན་ཁོ་ནར་ཉར་ཚགས་བྱས་ན། མཐའ་མར་ང་ཚོས་སྙིང་རྗེའི་སྤུས་ཚད་དེ་མི་ཚེའི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཏུ་འགྱུར་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ནས་མིའི་སྤུས་ཚད་དང་ནང་སེམས་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བྲིས་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

ལོ་བཅུ་ཕྲག་མང་པོའི་རིང་ལ་ཁོང་གིས་སློབ་ཕྲུག་ཚོས་ [[ནྰ་ལན་དྰ་དགོན།|འཛམ་གླིང་]] རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ལ་ཕེབས་ནས་ནང་ཆོས་ལ་སློབ་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; པའི་རེ་འདུན་ཡང་ཡང་དང་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ &lt;ref name=&quot;DLSch&quot;&gt;{{Cite web |title=Schedule |url=http://www.dalailama.com/teachings/schedule |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150522055813/http://www.dalailama.com/teachings/schedule |archive-date=22 May 2015 |access-date=3 May 2015 |publisher=Office of Dalai Lama}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; ཀམ་ལ་ཤཱིལ་, &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; དེ་བ, &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; ཨ་ཏི་ཤ, &lt;ref name=&quot;Atis&quot;&gt;{{Cite web |last=Phuntsok Yangchen |date=1 October 2012 |title=Disciples from over 60 countries attend the Dalai Lama's teachings |url=http://www.phayul.com/news/article.aspx?id=32210 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150520175445/http://www.phayul.com/news/article.aspx?id=32210 |archive-date=20 May 2015 |access-date=3 May 2015 |publisher=Phayul.com |quote=The Dalai Lama today began his four-day teachings on Atisha's [text] 'Lamp for the Path to Enlightenment'}}&lt;/ref&gt; ཨཱརྱ་དེ་བ &lt;ref name=&quot;Arya&quot;&gt;{{Cite web |date=17 October 2012 |title=The Dalai Lama's Boston teachings |url=http://www.shambhala.com/blog/shambhala/the-dalai-lamas-teaching-on-stages-of-meditation |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150521130539/http://www.shambhala.com/blog/shambhala/the-dalai-lamas-teaching-on-stages-of-meditation |archive-date=21 May 2015 |publisher=Shambala Publications |quote=Texts mentioned by His Holiness in his talk ... Aryadeva's 400 Stanzas of the Middle Way}}&lt;/ref&gt; ལ་སོགས་པ། ༢༠༡༨ ནས་བཟུང་ཁོང་གི་དུས་ཚོད་ནང་ལ་འབྲེལ་བ་ཉུང་བ་བྱུང་བ་དང་། མང་ཆེ་བ་རྒྱ་གར་ནང་བྱུང་བ་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་ལྟད་མོ་བ་ཚོར་དྲ་རྒྱའི་ཐོག་ནས་བརྙན་འཕྲིན་གཏོང་མཁན་ཁ་ཤས་བྱུང་ཡོད།
[[File:Dalai_lama_teaching_room.jpg|thumb|བཞུགས་ [[རྡ་རམ་ས་ལ།|སྒར་]] དྷ་རམ་ས་ལའི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་སློབ་སྟོན་ཁང་གཙོ་བོ།]]
[[File:14th_Dalai_Lama_at_Bodh_Gaya_Kalachakra_in_December_1985.jpg|thumb|ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༥ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༤ ཉིན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་བྷོ་དྷ་གྷ་ཡ་རུ་དུས་འཁོར་གྱི་མཆོད་འབུལ་གནང་བ།]]
[[File:Bodh_Gaya_Kalachakra_crowd_overview_December_1985.jpg|right|thumb|༡༩༨༥ ལོའི་བོད་ཀྱི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་སའི་གནས་ཡུལ་གྱི་སྤྱི་བསྡོམས།]]
ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་རང་ཉིད་ནཱ་ལན་ཌའི་བླ་མ་འདི་དག་གི་རྗེས་འཇུག་པ་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; བོད་དུ་འཁྱེར་ཡོང་ནས་ནང་ཆོས་ཐོག་མར་བཙུགས་སྐབས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་དང་། དེ་ནས་བཟུང་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་དབུས་སུ་གནས་ཡོད། 

སློབ་ཁྲིད་གཞན་གྱི་དཔེ་མཚོན་ལྟར་ན། ༡༩༨༤ ལོར་ལོན་ཌོན་དུ་ཁོང་གིས་བརྟེན་པའི་འབྱུང་བའི་འབྲེལ་མཐུད་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྐོར་ལ་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་པར་གདན་འདྲེན་ཞུས་ [[རྫོགས་ཆེན།|པ་]] དང་། ༡༩༨༨ ལོར་ཁོང་གིས་ལོན་ཌོན་དུ་ཡང་བསྐྱར་སྤྱིར་བཏང་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་སྐོར་ལ་གསུང་བཤད་གནང་བ་དང་། ༡༩༩༦ ལོར་ལོན་ཌོན་དུ་ཁོང་གིས་ནང་པ་ཚང་མས་ཁས་ལེན་བྱེད་པའི་ནང་ཆོས་ཀྱི་གཞི་རྩ་དང་གཞི་རྩ་ཡིན་པའི་ [[བདེན་པ་རྣམ་པ་བཞི།|བདེན་པ་བཞི་]] སློབ་ཁྲིད་གནང་བ་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

རྒྱ་གར་ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ &lt;ref name=&quot;Atis&quot;&gt;{{Cite web |last=Phuntsok Yangchen |date=1 October 2012 |title=Disciples from over 60 countries attend the Dalai Lama's teachings |url=http://www.phayul.com/news/article.aspx?id=32210 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150520175445/http://www.phayul.com/news/article.aspx?id=32210 |archive-date=20 May 2015 |access-date=3 May 2015 |publisher=Phayul.com |quote=The Dalai Lama today began his four-day teachings on Atisha's [text] 'Lamp for the Path to Enlightenment'}}&lt;/ref&gt; རམ་ས་ལར་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་དང་གསུང་བཤད་གནང་བ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐྱབས་བཅོལ་བའི་གཞིས་ཆགས་ཁག་གི་དགོན་སྡེ་ཁག་ &lt;ref name=&quot;DLSch&quot;&gt;{{Cite web |title=Schedule |url=http://www.dalailama.com/teachings/schedule |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150522055813/http://www.dalailama.com/teachings/schedule |archive-date=22 May 2015 |access-date=3 May 2015 |publisher=Office of Dalai Lama}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; རྒྱ་གར་ནང་སློབ་ཁྲིད་འདི་དག་ལ་ཞུགས་པར་རིན་པ་སྤྲོད་ཀྱི་མེད། &lt;ref name=&quot;DLSch&quot; /&gt; ཁོང་གིས་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་པར་འགྲོ་སྐབས་མགྲོན་འབོད་བྱེད་མཁན་གྱི་ཚོགས་པས་འགྲོ་གྲོན་ཚང་མ་རྩིས་རྒྱག་པའི་འགྲོ་གྲོན་སྤྲོད་དགོས་པ་ &lt;ref name=&quot;DLSch&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

མཐོ་སློབ་དང་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཁག་ལ་ཡང་ཡང་ཕེབས་ནས་སློབ་ཁྲིད་གནང་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; དེ་དག་ལས་ཁ་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; གཟེངས་རྟགས་ སྤྲད་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ནང་པ་མ་ཡིན་པ་ཚོར་ཞི་བདེ་དང་། བདེ་སྐྱིད་དང་སྙིང་རྗེ། དེང་རབས་ཀྱི་ཀུན་སྤྱོད། ཁོར་ཡུག དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནད་དོན། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

=== ཆོས་ལུགས་ཕན་ཚུན་བར་གྱི་གྲོས་མོལ། ===
༡༩༧༣ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ཝ་ཊི་ [[ཝ་ཏི་ཀན་གྲོང་ཁྱོར།|ཀན་]] དུ་ ཡེ་ཤུའི་བླ་ཆེན་ པོལ་དྲུག་པ་ མཇལ་འཕྲད་གནང་བ་དང་། ༡༩༨༠ དང་། ༡༩༨༢ དང་། ༡༩༨༦ དང་། ༡༩༨༨ དང་།  དེ་ནས་བཟུང་ཁོང་གིས་ཨི་སི་རེལ་ལ་ཐེངས་གསུམ་ཕེབས་ཡོད་པ་དང་། ༢༠༠༦ ལོར་ཨི་སི་རེལ་གྱི་རྦི་བྷི་གཙོ་བོ་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་ཡོད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༦ ལོར་ ཡེ་ཤུའི་བླ་ཆེན་བྷེ་ནེ་ཌིག་བཅུ་དྲུག་པ་མཆོག་ དང་སྒེར་གྱི་ཐོག་ནས་མཇལ་འཕྲད་གནང་ཡོད། དེ་དུས་ཁོང་གིས་ ཀེན་ཊར་བྷེ་ རིའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ གཙོ་འཛིན་ ཌོག་ ཊར་ རོ་ བྷར་ཊི་ རུན་ [[ཡེ་ཟི་ལམ་ཆོས་ལུགས།|སི་]] དང་ །

༡༩༩༦ དང་ ༢༠༠༢ ལོར་ཁོང་གིས་༡༩༦༠ ལོའི་མཇུག་ཏུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཇལ་འཕྲད་གནང་བའི་ཐོ་ མཱས་མར་ཊོན་ སྡོད་སའི་གེ་ ཐ་སེ་མ་ནིའི་ཨ་མ་ལགས་ཀྱི་མཆོད་ཁང་ དུ་ དགོན་པའི་ཆོས་ལུགས་བར་གྱི་གྲོས་མོལ་ ཚོགས་པས་གཙོ་གཉེར་བྱས་པའི་གེ་ཐ་སི་མ་ནི་མཇལ་འཕྲད་ཐོག་མ་གཉིས་ལ་མཉམ་ཞུགས་གནང་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཁོང་ ནི་ ཨེ་ལི་ཡ་ཆོས་ལུགས་བར་གྱི་སློབ་གཉེར་ཁང་ གི་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཡིན་པའི་འཛམ་གླིང་ཆོས་ལུགས་འགོ་ཁྲིད་ཚོགས་ཆུང་གི་ཚོགས་མི་ཞིག་ཡིན་པ་ &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཏཱ་ལའི་བླ་མས་གུ་ [[གྷུ་ཇ་རཱཏ།|ཇ་ར་]] ཊི་མངའ་སྡེའི་ མཧུ་ཝ་ ཆོས་ལུགས་ཁག་ཏུ་ ཆོས་ལུགས་བར་གྱི་ &quot;འཛམ་གླིང་ཆོས་ལུགས་གྲོས་མོལ་དང་རོལ་དབྱངས་&quot;ཞེས་པའི་ཚོགས་ཆེན་ཞིག་དབུ་འབྱེད་གནང་ཡོད་ཅེས་ མོ་ར་རི་བྷ་པུ་ ཡིས་བརྗོད་ཡོད། &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt;

༢༠༡༠ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་མཁས་པ་ཚོའི་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་དང་མཉམ་དུ་ ཨ་རིའི་ཨིན་ཌི་ཡ་ན་མངའ་སྡེའི་བྷུ་ [[རྗོར་ཌན།|ལུམ་]] མིང་ ཊོན་དུ་ མཉམ་འབྲེལ་གྱི་ལས་གཞི་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; འགོ་འཛུགས་གནང་བ་དང་། ལས་གཞི་དེ་ ''ཨིསི་ལམ་དང་ནང་ཆོས་བར་གྱི་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་གཞི་རྩ་'' ཞེས་པའི་དེབ་ལ་གཞི་བཅོལ་ཡོད། &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt;

༢༠༡༩ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ལ་དྭགས་ཀྱི་ཁ་ཆེའི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་ [[ལ་དྭགས|ལྡི་ལིར་]] འཚོགས་པའི་ཁ་ཆེའི་འཛམ་གླིང་ནང་མི་རིགས་སྣ་ཚོགས་ལ་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བའི་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་མ་དེ་ལ་རོགས་སྐྱོར་ཆ་ཚང་གནང་ཡོད། &lt;ref name=&quot;cdmw2019&quot;&gt;{{Cite web |date=15 June 2019 |title=His Holiness the Dalai Lama ushers religious harmony amongst Muslim communities at 'Celebrating Diversity in the Muslim World' Conference |url=https://tibet.net/to-practise-one-religion-explicitly-is-to-practise-them-all-implicitly-at-the-internal-level-his-holiness-the-dalai-lama-at-celebrating-diversity-in-the-muslim-world-conference/ |archive-url=https://archive.today/20210625081009/https://tibet.net/to-practise-one-religion-explicitly-is-to-practise-them-all-implicitly-at-the-internal-level-his-holiness-the-dalai-lama-at-celebrating-diversity-in-the-muslim-world-conference/ |archive-date=25 June 2021 |access-date=25 June 2021 |website=Central Tibetan Administration |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
[[File:Dalai_Lama's_Baby_Austin_car.jpg|thumb|ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་ Baby Austin རླངས་འཁོར་གྱི་རྗེས་ཤུལ། ༡༩༩༣ ལོར་ལྷ་ས།]]
[[File:Remains_of_Dalai_Lama's_Dodge_car._Lhasa,_1993.jpg|thumb|ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་ Dodge རླངས་འཁོར་གྱི་རྗེས་ཤུལ། ༡༩༩༣ ལོར་ལྷ་ས།]]
ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་མི་ཚེ་ &lt;ref name=&quot;Grnd&quot; /&gt;  འཕྲུལ་ &lt;ref name=&quot;itm&quot;&gt;{{Cite web |title=The Dalai Lama and Western Science |url=http://www.investigatingthemind.org/hhdl.science.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219190156/http://investigatingthemind.org/hhdl.science.html |archive-date=19 February 2015 |access-date=6 May 2015 |publisher=Mind and Life Institute}}&lt;/ref&gt; དོ་སྣང་བྱེད་པ་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་ཡོད་པའི་བྱིས་པའི་དུས་ནས་འགོ་བཙུགས་པ་ &lt;ref name=&quot;Grnd&quot;&gt;{{Cite web |last=James Kingsland |date=3 November 2014 |title=Dalai Lama enlightens and enraptures contemplative scientists in Boston |url=https://www.theguardian.com/science/blog/2014/nov/03/dalai-lama-scientists-boston-international-symposium-contemplative-studies |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105142140/https://www.theguardian.com/science/blog/2014/nov/03/dalai-lama-scientists-boston-international-symposium-contemplative-studies |archive-date=5 January 2021 |access-date=10 December 2016 |website=The Guardian |quote=Asked how his interest in science originally developed he said he'd been fascinated by technology since childhood, recalling a clockwork toy British soldier with a gun that he played with for a few days before taking apart to see how it worked. He described how as a young man visiting China he was excited to be shown around hydroelectric dams and metal smelting works}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;nyt&quot; /&gt; ཁོང་གིས་བྱིས་པའི་དུས་སུ་ཟླ་བ་ལ་ རྒྱང་ཤེལ་ གྱིས་ལྟ་ཞིབ་བྱེད་སྐབས་ [[ཟླ་བ།|ཟླ་བ་]] དེ་ཁུང་བུ་ཡོད་པའི་རྡོ་རིང་ཞིག་ཡིན་པ་ལས་བོད་ཀྱི་ འཇིག་རྟེན་རིག་པ་བ་ཚོས་ ཁོང་ལ་སློབ་སྟོན་བྱས་པ་ལྟར་རང་ཉིད་ཀྱི་འོད་འཕྲོ་བའི་ལྷ་ཡུལ་ཞིག་མིན་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་། གལ་ཏེ་ཁོང་དགེ་འདུན་པ་ཞིག་ཏུ་འཚར་ལོངས་བྱུང་མེད་ན་ཁོང་ཕལ་ཆེར་ བཟོ་སྐྲུན་པ་ ཞིག་ཡིན་སྲིད་ཅེས་ཁོང་གིས་ཀྱང་བཤད་ &lt;ref name=&quot;nyt&quot; /&gt; ༡༩༧༣ ལོར་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ནུབ་ཕྱོགས་ལ་འགྲུལ་བཞུད་ཐོག་མ་བྱེད་སྐབས་ཁོང་གིས་དབྱིན་ཡུལ་གྱི་ཀེམ་ བྷི་རི་ ཇི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་ གི་ སྐར་རྩིས་རིག་པའི་ སྡེ་ཚན་ལ་ཕེབས་རྒྱུའི་རེ་སྐུལ་ཞུས་པ་དང་། ཁོང་གིས་ཚན་རིག་གི་གཞི་རྩ་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་མཁན་ སར་ཀར་ལ་ པོ་ པར་ &lt;ref name=&quot;itm&quot; /&gt;

ནང་ཆོས་དང་ཚན་རིག་གི་ འབྲེལ་མཐུད་འཚོལ་ཞིབ་བྱེད་པའི་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་ཚན་རིག་གི་གྲོས་མོལ་ འཕེལ་ རྒྱས་གཏོང་འདོད་ཀྱི་འདུན་པ་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་ ཡོད ། དེ་བཞིན་༡༩༨༣ལོར་ཨ་རིའི་ སྤྱི་ཚོགས་ཁེ་ལས་པ་ དང་ གསར་གཏོད་པ་ ཨར་ཨེ་ཌམ་ཨེང་གྷལ་ གྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཚན་རིག་ལ་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་སྐོར་ལ་ཤེས་རྟོགས་ &lt;ref name=&quot;itm&quot;&gt;{{Cite web |title=The Dalai Lama and Western Science |url=http://www.investigatingthemind.org/hhdl.science.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219190156/http://investigatingthemind.org/hhdl.science.html |archive-date=19 February 2015 |access-date=6 May 2015 |publisher=Mind and Life Institute}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ༡༩༨༤ ལོར་ཨེང་གྷལ་གྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་གཞུང་ལས་ཁང་ལ་ཚན་རིག་པ་འོས་འཚམ་གྱི་རུ་ཁག་ཅིག་དང་མཉམ་དུ་བདུན་ཕྲག་གཅིག་གི་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་གྲོས་མོལ་ཞིག་གོ་སྒྲིག་བྱེད་རྒྱུའི་འབོད་སྐུལ་དངོས་སུ་གནང་བ་དང་། ཆུ་ཚོད་ ༤༨ ནང་ཚུད་དུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཨེང་གྷལ་ལ་ཁོང་གིས་&quot;ཚན་རིག་གི་སྐོར་ལ་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་ལས་ཀ་ཞིག་ལ་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་པར་དངོས་གནས་དགའ་པོ་ཡོད་&quot;ཅེས་གཏན་འཁེལ་བྱས་པས་ཨེང་གྷལ་གྱིས་ལས་གཞི་དེ་འགོ་འཛུགས་བྱེད་པར་མུ་མཐུད་དུ་སྤེལ་ཡོད། &lt;ref name=&quot;TYM1&quot; /&gt; ཕྲན་སི་ཀོ་ཝ་རེ་ལ་ ཡིས་ཨེང་གྷལ་གྱི་གྲོས་འཆར་སྐོར་ཐོས་རྗེས་ཁོང་ལ་ཁ་པར་བཏང་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་མཉམ་དུ་སྔོན་ཆད་གྲོས་བསྡུར་བྱས་པའི་སྐོར་བཤད་པ་དང་ལས་གཞི་དེ་ལ་ཁོང་གི་ཚན་རིག་གི་མཉམ་ལས་བྱེད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་སྤྲད་པ་རེད། &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; ཁོང་གིས་ཁོང་གི་ཆེད་ལས་ཚན་རིག་པ་དྲུག་ལས་གྲུབ་པའི་རུ་ཁག་ དེ་ ཤེས་རྟོགས་ཚན་རིག་གི་ ཐོག་མའི་ &lt;ref name=&quot;TYM1&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;itm&quot; /&gt; བསྡུ་རུབ་བྱེད་པར་རོགས་རམ་ &lt;ref name=&quot;TYM1&quot;&gt;{{Cite book |last=Begley, Sharon |title=Train Your Mind, Change Your Brain |date=2007 |publisher=Random House |isbn=978-0-345-47989-1 |edition=2008 Paperback |location=New York |pages=20–22 |chapter=1}}&lt;/ref&gt; ཨིང་གྷལ་གྱིས་མ་འོངས་པར་ཡང་བསྐྱར་དེ་ལྟར་བྱེད་འདོད་ཡོད། དེ་ &lt;ref name=&quot;BG122&quot;&gt;{{Cite web |last=Vincent Horn |title=The Evolution of the Mind and Life Dialogues |url=http://www.buddhistgeeks.com/2009/05/bg-122-the-evolution-of-the-mind-and-life-dialogues/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150504061533/http://www.buddhistgeeks.com/2009/05/bg-122-the-evolution-of-the-mind-and-life-dialogues/ |archive-date=4 May 2015 |access-date=9 May 2015 |publisher=Buddhist Geeks |ref=BD 122}}&lt;/ref&gt; གྷལ་གྱིས་གྲོས་མོལ་གཉིས་པ་གོ་སྒྲིག་བྱེད་པའི་ལས་ཀ་འགོ་བཙུགས་པ་དང་། ཐེངས་འདིར་ཁེ་ལི་ཕོར་ནི་ཡའི་ དབང་རྩའི་ཚན་རིག་པ་ཚོ་ དང་ ''མཉམ་དུ་གྲོས་མོལ་གནང་བ་དང་།'' &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''&lt;nowiki&gt;&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (July 2025)&quot;&gt;ལུང་འདྲེན་དགོས&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;'' &amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

སེམས་ཁམས་དང་ཚེ་སྲོག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་ ལས་འགན་ རྒྱ་བསྐྱེད་འགྲོ་བཞིན་པའི་སྐབས་སུ། ༡༩༩༠ལོར་འཚོགས་པའི་གྲོས་མོལ་གསུམ་པའི་རྗེས་སུ་ཨེང་གྷལ་གྱིས་ཚོགས་པ་དེ་ཁེ་ལས་མ་ཡིན་པའི་གཞི་འཛུགས་ཤིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱས། ལོ་བཅུ་ཕྲག་འགའི་རིང་ &lt;ref name=&quot;BG122&quot;&gt;{{Cite web |last=Vincent Horn |title=The Evolution of the Mind and Life Dialogues |url=http://www.buddhistgeeks.com/2009/05/bg-122-the-evolution-of-the-mind-and-life-dialogues/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150504061533/http://www.buddhistgeeks.com/2009/05/bg-122-the-evolution-of-the-mind-and-life-dialogues/ |archive-date=4 May 2015 |access-date=9 May 2015 |publisher=Buddhist Geeks |ref=BD 122}}&lt;/ref&gt; ༢༠༡༤ ལོའི་བར་དུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་འཛམ་གླིང་ནང་ མིང་ གྲགས་ཅན་གྱི་ ཚན་རིག་པ་ མང་པོའི་ཚོགས་ཆུང་ བར་ གྱི་གྲོས་མོལ་ཉུང་མཐར་ཡང་༢༨ བྱུང་ ཡོད། མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་ལས་དོན་ལ་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་དང་མཉམ་ལས་བྱེད་མཁན་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; མ་ས་ཅུ་སེཊ་འཕྲུལ་རིག་སློབ་ གླིང་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཇོན་ཧོབ་ཁིན་སློབ་ཆེན &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; སྨན་ཁང་ ། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཆ་སློབ་ཆེན་ བཅས་ཡིན། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

དེ་ལྟར་བྱེད་སྒོ་དེ་དག་གིས་ཁོང་གིས་བྲིས་པའི་གླེང་མོལ་གྱི་DVDཆ་ཚང་དང་དེབ་བཅུ་ཕྲག་མང་པོ་བྱུང་ཡོད། དཔེར་ན ''། ལོ་སྟོང་གསར་པའི་ཆེད་དུ་ཀུན་སྤྱོད་'' དང་ ''། རྡུལ་ཕྲན་གཅིག་གི་ནང་དུ་'' འཇིག་རྟེན། དེ་བཞིན་ཚན་རིག་གི་རྩོམ་ཡིག་དང་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་ཞིབ་འཇུག་ལས་རིམ་བཅས་ཡིན། &lt;ref name=&quot;pdf&quot;&gt;{{Cite web |date=2012 |title=A 25 Years History of Accomplishment |url=https://www.dropbox.com/sh/gns1ff0ziu9ikx3/AAAH3rqan1jP_RyksNVOYl0Da/MLI%2025%20years%20of%20Accomplishment.pdf?dl=0 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213185342/https://www.dropbox.com/sh/gns1ff0ziu9ikx3/AAAH3rqan1jP_RyksNVOYl0Da/MLI%2025%20years%20of%20Accomplishment.pdf?dl=0 |archive-date=13 December 2021 |access-date=6 May 2015 |publisher=Mind and Life Institute}}&lt;/ref&gt; བོད་དང་ནང་པའི་ཕྱོགས་ནས་བོད་ཀྱི་དགོན་པའི་སློབ་གཉེར་ཁང་དང་སློབ་ཡོན་གྱི་སློབ་ཚན་ནང་ཚན་རིག་གི་སློབ་ཚན་ཁ་སྣོན་བྱས་ཡོད། ནུབ་ཕྱོགས་ནས་གྲོས་མོལ་འདི་དག་གིས་འགོ་བཙུགས་པ་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཐེབས་རྩ་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; རོགས་དངུལ་ཨ་སྒོར་ས་ཡ་མང་པོའ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ནས་མ་དངུལ་བཏང་བའི་ གཙུག་ ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་དང་ཞིབ་འཇུག་ལས་ &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; ཨེ་མོ་རི་བོད་ཀྱི་མཉམ་འབྲེལ་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; གཞན་དག་གི་ཁྲོད་དུ།

ལྷག་པར་དུ་སེམས་དང་མི་ཚེའི་ཤེས་ཡོན་གྱི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་གི་ལས་གཞི་དེས་བསམ་གཞིག་ཚན་རིག་གི་གསར་དུ་ཐོན་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བར་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད། དཔེར་ན། བསམ་གཞིག་གི་ལག་ལེན་གྱིས་མིའི་ཀླད་པ་དང་། &lt;ref name=&quot;pdf&quot;&gt;{{Cite web |date=2012 |title=A 25 Years History of Accomplishment |url=https://www.dropbox.com/sh/gns1ff0ziu9ikx3/AAAH3rqan1jP_RyksNVOYl0Da/MLI%2025%20years%20of%20Accomplishment.pdf?dl=0 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213185342/https://www.dropbox.com/sh/gns1ff0ziu9ikx3/AAAH3rqan1jP_RyksNVOYl0Da/MLI%2025%20years%20of%20Accomplishment.pdf?dl=0 |archive-date=13 December 2021 |access-date=6 May 2015 |publisher=Mind and Life Institute}}&lt;/ref&gt;

༢༠༠༥ལོར་ཁོང་གི་ ''དེབ་རྡུལ་ཕྲན་གཅིག་གི་འཇིག་རྟེན་'' དང་ས་ཆ་གཞན་དག་ཏུ་ཚན་རིག་གི་བདེན་པ་དང་དེའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཡིད་ཆེས་ལས་མཐར་ཐུག་གི་དབང་ཤུགས་ལ་ཁས་ལེན་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཡིས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཆེན་པོ་ཞིག་ལ་མཚོན་ན་ཁོང་གི་ནང་པའི་རྗེས་འཇུག་པ་ཚོར་བསླབ་བྱ་གནང་བ་ལྟར་ན། དེ་ནས་ང་ཚོས་ཚན་རིག་གི་ཤེས་རྟོགས་དང་ལེན་བྱེད་དགོས་པ་དང་བཤད་ཚུལ་དེ་དག་སྤོང་དགོས།&quot; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཁོང་གིས་གཞི་འདིའི་ཐོག་ནས་ཁོང་གིས་རང་ཉིད་སྤངས་པའི་གནའ་བོའི་ནང་ཆོས་ཀྱི་བསམ་བློའི་དཔེ་མཚོན་ཡང་བཏོན་ཡོད།  &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

ལས་འགུལ་དེ་དག་གིས་ཐ་ན་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་ས་ལའང་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཡོད། ༢༠༡༣ ལོར་པེ་ཅིང་དུ་རྒྱ་ནག་གི་ཚན་རིག་པ་དང་བོད་ཀྱི་བླ་མ་གསོན་པོ་ཞིག་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་ཞིག་དང་མཉམ་དུ་ཤེས་ཡོན་གྱི་གྲོས་མོལ་ཞིག་བྱུང་ཡོད། མཐོ་རིམ་གྲོས་མོལ། སྔོན་གྱི་ནང་ཆོས་དང་དེང་རབས་ཚན་རིག ཞེས་པའི་མིང་ཐོག་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ལ་དགའ་པོ་ཡོད་པའི་བསམ་གཞིག་དེ་དག་ལ་ཁ་གཏད་གཅོག་གི་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

=== སྐུ་སྒེར་གྱི་སྒོམ་ཉམས་ལེན། ===
ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ [[ཏིང་ངེ་འཛིན།|སྒོམ་རྒྱག་པའི་]] ཐབས་ཤེས་སྣ་ཚོགས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེའི་ནང་དབྱེ་ཞིབ་ཀྱི་སྒོམ་རྒྱག་པ་དང་ སྟོང་ཆའི་སྒོམ་རྒྱག་པ་ སོགས་ཚུད་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཁོང་གིས་བསྒོམ་པའི་དམིགས་པ་ནི།

=== བགྲེས་ཡོལ་དང་ཤུལ་འཛིན་འཆར་གཞི། ===
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༧ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པས་ཁོང་གི་སྤྲུལ་སྐུ་བུད་མེད་ཡིན་སྲིད་ཅེས་གསུངས་ཡོད།  འདི་ནི་2015 &lt;ref name=&quot;NBC&quot;&gt;{{Cite web |date=17 May 2015 |title=Blondes have more fun, Dalai Lama apparently thinks as he mulls next reincarnation |url=https://www.nydailynews.com/2015/05/17/blondes-have-more-fun-dalai-lama-apparently-thinks-as-he-mulls-next-reincarnation/ |access-date=7 November 2023 |website=New York Daily News |language=en-US}}&lt;/ref&gt; དང་2019 ལོར་ཡང་བསྐྱར་བརྗོད་ &lt;ref name=&quot;NBC1&quot;&gt;{{Cite web |date=2 July 2019 |title=Dalai Lama sorry for saying female successor would have to be 'attractive' |url=https://www.nbcnews.com/news/world/dalai-lama-sorry-saying-female-successor-would-have-be-attractive-n1025756 |access-date=7 November 2023 |website=NBC News |language=en}}&lt;/ref&gt;

༢༠༡༡ ལོའི་ཟླ་ ༥ ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ [[བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་།|དབུས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ལས་ཁུངས་]] ནས་དགོངས་པ་ཞུས་ཡོད། 

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ཟླ་ ༩ ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ ཁོང་གི་རྒྱུད་འཛིན་ དང་ [[སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་|སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་]] སྐོར་ལ་གཤམ་གསལ་གསལ་བསྒྲགས་སྤེལ་ཡོད།&lt;blockquote&gt;ང་ལོ་དགུ་བཅུ་ལྷག་ཙམ་ལ་སླེབས་སྐབས་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་ཀྱི་བླ་མ་མཐོ་པོ་དང་། བོད་ཀྱི་སྤྱི་དམངས་དང་། བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་ལ་རྗེས་འཇུག་བྱེད་མཁན་གྱི་འབྲེལ་ཡོད་མི་སྣ་གཞན་དག་ལ་གྲོས་བསྡུར་བྱས་ཏེ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྒྲིག་འཛུགས་དེ་མུ་མཐུད་གནས་དགོས་མིན་ལ་བསྐྱར་དུ་དཔྱད་ཞིབ་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན། དེའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་ང་ཚོས་ཐག་གཅོད་བྱ་རྒྱུ་ཡིན། གལ་ཏེ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་མུ་མཐུད་གནས་དགོས་པའི་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་བཅོ་ལྔ་པ་ངོས་འཛིན་བྱེད་དགོས་པའི་དགོས་མཁོ་བྱུང་ཚེ་འགན་འཁྲི་གཙོ་བོ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཡིད་ཆེས་ཚོགས་པའི་འབྲེལ་ཡོད་འགོ་ཁྲིད་ཚོར་ཡོད། ཁོང་ཚོས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་དབུ་ཁྲིད་སྣ་ཚོགས་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་རིགས་རྒྱུད་དང་ཁ་བྲལ་ཐབས་མེད་པའི་དམ་བཅའ་བཞག་པའི་ཆོས་སྲུང་བ་བློ་གཏད་ཆོག་པ་རྣམས་ལ་བཀའ་འདྲི་ཞུ་དགོས། ཁོང་ཚོས་འབྲེལ་ཡོད་མི་སྣ་དེ་དག་ལ་བསླབ་བྱ་དང་ལམ་སྟོན་བཙལ་ནས་སྔོན་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ལྟར་འཚོལ་ཞིབ་དང་ངོས་འཛིན་གྱི་གོ་རིམ་སྤེལ་དགོས། ངས་འདིའི་སྐོར་ལ་ཡིག་ཐོག་གི་བཀའ་སློབ་གསལ་པོ་བཞག་རྒྱུ་ཡིན། ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་ཐབས་ལམ་དེ་འདྲ་བརྒྱུད་ནས་ངོས་འཛིན་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བ་སླར་ལེན་ལས་གཞན་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ཡོད་པའི་མི་སུ་ཞིག་གིས་ཀྱང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་ཆེད་དུ་འདེམས་སྒྲུག་བྱས་པའི་འོས་མི་ལ་ངོས་འཛིན་དང་ངོས་ལེན་བྱེད་མི་ཆོག་པ་སེམས་ལ་ཟུངས་ཤིག  &lt;/blockquote&gt;༢༠༡༡ ལོའི་ཟླ་ ༡༠ ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཁེ་ན་ཌའི་ CTVགསར་འགྱུར་ལས་ ཁང་ལ་བཅར་འདྲི་བྱེད་སྐབས་ཁོང་གི་གསུང་བཤད་དེ་བསྐྱར་དུ་བཤད་ཡོད། ཁོང་གིས་རྒྱ་ནག་གི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ལ་གཞི་བཅོལ་ནས་རྒྱུད་འཛིན་པ་འདེམས་སྒྲུག་བྱེད་པར་བཀག་སྡོམ་བྱེད་པ་དེས་ཁོང་གི་ཐག་གཅོད་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་མི་སྲིད་ཅེས་ཁ་སྣོན་བྱས་ཡོད། ང་ཚོའི་མི་ཚེ་རྗེས་མ་དེ་ང་ལ་རག་ལུས་ཡོད། གཞན་ལ་རག་ལུས་མེད། དེ་བཞིན་འདི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་ཞིག་མ་རེད། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ད་དུང་ཡང་བསྐྱར་སྐུ་འཁྲུངས་མིན་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཐའ་མ་དེ་ཡིན་མིན་ཐག་གཅོད་བྱས་མེད་ཅེས་ཁ་སྣོན་བྱས་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

༢༠༡༤ ལོའི་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༧ ཉིན་པར་སྐྲུན་བྱས་པའི་འཇར་མན་གྱི་ཚགས་པར་ ''Welt am Sonntag'' ལ་བཅར་འདྲི་བྱེད་སྐབས་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་&quot;ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱིས་དམིགས་ཡུལ་འགྲུབ་ཡོད།&quot; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ལན་དུ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་གོ་གནས་དེ་དབུས་གཞུང་གིས་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོའི་རིང་སྤྲད་ཡོད་པ་དང་། འདི་ནི་བོད་དོན་ལས་འགུལ་བ་དང་ ''The Wire'' གཉིས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་གིས་གང་ལྟར་ཡང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སླར་ཡང་འཁྲུངས་པར་བཟོ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་དོན་དུ་བླངས་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

རྒྱ་མཚོས་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཁོང་ཚོའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་དང་མཐུན་པའི་རྗེས་འཇུག་འདེམས་སྒྲུག་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་འདེམས་སྒྲུག་གང་རུང་ལ་གཡོ་ཐབས་བྱེད་སྲིད་པའི་འཇིགས་སྣང་ཡང་བསྟན་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

༢༠༡༥ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པས་ཁོང་ནི་བུད་མེད་དཀར་པོ་ཞིག་ཏུ་བསྐྱར་དུ་སྐྱེ་སྲིད་ཅེས་བརྗོད་ཡོད། &lt;ref name=&quot;NBC&quot;&gt;{{Cite web |date=17 May 2015 |title=Blondes have more fun, Dalai Lama apparently thinks as he mulls next reincarnation |url=https://www.nydailynews.com/2015/05/17/blondes-have-more-fun-dalai-lama-apparently-thinks-as-he-mulls-next-reincarnation/ |access-date=7 November 2023 |website=New York Daily News |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པས་གལ་ཏེ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་བུད་མེད་ཅིག་ཕེབས་ན་དེ་བས་ཡིད་འཕྲོག་པ་ཞིག་དགོས་ཞེས་གསུངས་ཡོད། &lt;ref name=&quot;NBC1&quot;&gt;{{Cite web |date=2 July 2019 |title=Dalai Lama sorry for saying female successor would have to be 'attractive' |url=https://www.nbcnews.com/news/world/dalai-lama-sorry-saying-female-successor-would-have-be-attractive-n1025756 |access-date=7 November 2023 |website=NBC News |language=en}}&lt;/ref&gt; རྒྱ་ནག་གི་ཆབ་སྲིད་པ་ [[པདྨ་འཕྲིན་ལས་|པདྨ་ཆོ་ལིང་]] གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་དེས་གནད་དོན་དེའི་ཐད་ཁོང་གི་གསུང་བཤད་སྣ་ཚོགས་ལ་གཡོ་འགུལ་གཏོང་བ་དང་། ཁོང་གིས་ད་དུང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པས་“ཁོང་གི་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་ལ་ཐེ་ཚོམ་བྱས་ཏེ་”བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ལ་བརྙས་བཅོས་བྱས་པར་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་ཡོད། 

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༡༠ ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་བྲན་གཡོག་ཡིན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡང་སྲིད་དེ་མཇུག་སྒྲིལ་དགོས་ཞེས་གསུངས་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; 

འོན་ཀྱང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ཟླ་ ༧ ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་དགུང་ལོ་ ༩༠ ལ་སླེབས་སྐབས་ཁོང་གིས་ཁོང་གི་རྗེས་འཇུག་སྐོར་གྱི་གྲོས་བསྡུར་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་པ་དེ་ལ་ཁ་གཏད་གཅོག་གི་ཡོད། མཆོད་འབུལ་སྐབས་བརྗེ་རེས་བྱས་པའི་བརྡ་འཕྲིན་ཞིག་དང་སྤྱི་ཚོགས་དྲ་རྒྱའི་ཐོག་བཀོད་པའི་ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ཁོང་གི་ཁེ་ལས་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་པ་གྷ་ཌེན་ཕོ་བྲང་ཐེབས་རྩ་ཁང་ཁོ་ནར་ཁོང་གི་སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་འདེམས་སྒྲུག་ལ་ལྟ་རྟོག་བྱེད་པའི་ཁྲིམས་མཐུན་དབང་ཆ་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་ཡོད། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅོ་ལྔ་པའི་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྐབས་བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་སློབ་གྲྭའི་འགོ་ཁྲིད་རྒན་གྲས་དང་དམ་བཅའ་བཞག་པའི་ཆོས་ལུགས་སྲུང་སྐྱོབ་པ་ཞེས་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ཁག་དང་གྲོས་བསྡུར་བྱེད་དགོས་པ་དང་།  ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཁོང་གི་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་རྒྱ་ནག་གི་ཕྱི་རོལ་དུ་འབྱུང་རྒྱུ་ཡིན་པ་བསྐྱར་དུ་གཏན་འཁེལ་གནང་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; རྒྱ་ནག་ལ་ཐད་ཀར་འགྲན་སློང་བྱེད་སྐབས་ཁོང་གིས་ཁོང་གི་མིང་འཁུར་བའི་དུས་རབས་མང་པོའི་རིང་གི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྒྲིག་འཛུགས་དེ་ཁོང་གི་ཤི་རྗེས་ཀྱང་གནས་རྒྱུ་ཡིན་པ་བཤད་ཡོད། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཁོང་གི་རྗེས་འཇུག་དེ་རང་དབང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ནང་འཁྲུངས་རྒྱུ་ཡིན་པ་བརྗོད་ཡོད།  དེའི་ལན་དུ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ལངས་ཕྱོགས་ལ་དགག་པ་བརྒྱབ་པ་རེད། [[པེ་ཅིང་གྲོང་ཁྱེར།|པེ་ཅིང་]] དུ་གཞུང་འབྲེལ་མི་སྣ་ཚོས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་འཁྲུངས་དང་དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་ནང་པའི་མཐོ་རིམ་མི་སྣ་གཞན་དག་ [[པན་ཆེན་བླ་མ་|པཎ་ཆེན་བླ་མ་]] སོགས་ལ་དབུས་གཞུང་གིས་ཆོག་མཆན་སྤྲོད་དགོས་ཞེས་བརྗོད་ཡོད། རྒྱ་ནག་ཕྱི་སྲིད་ལྷན་ཁང་ གིས་བརྗོད་པ་ལྟར་ན། བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཚོའི་ངོ་བོ་གཏན་འཁེལ་བྱེད་པའི་དབང་ཆ་མཐའ་མ་དེ་གཞུང་ལ་ཡོད། &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཡིད་ཆེས་ཚོགས་པའི་འགོ་ཁྲིད་རྒན་པ་ Samdhong Rinpoche ཡིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྒྲིག་འཛུགས་མུ་མཐུད་གནས་རྒྱུའི་ཁས་ལེན་བྱས་ཏེ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ ༡༥ པ་དང་ ༡༦ པ་གཉིས་ཀ་རྗེས་སུ་འབྲང་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་ཡོད། ཁོང་གིས་ད་ལྟའི་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཁོང་གི་རྗེས་འཛིན་པ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཕྱོགས་ལ་ལམ་སྟོན་གནང་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཡོད། [[བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་།|དབུས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་]] ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པ་སྒྲོལ་མ་ཚེ་རིང་ཏེའི་ཁང་གིས་རྒྱ་ནག་གིས་ཡང་སྲིད་ལ་ཚོད་འཛིན་བྱེད་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅེས་སྐྱོན་བརྗོད་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཐད་ཀར་འཛམ་གླིང་ལ་ཁ་བརྡ་གནང་དགོས་པའི་ནན་བཤད་གནང་ཡོད། 

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ལོར་པར་སྐྲུན་བྱས་པའི་ཁོང་གི་དེབ་ &quot; Voices for the Voiceless &quot; ཞེས་པ་དེའི་ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་མཆོག་གིས་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ཀྱི་བོད་མི་ཚོས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྒྲིག་འཛུགས་དེ་ཁོང་འདས་རྗེས་མུ་མཐུད་གནས་དགོས་པ་དང་།</text>
      <sha1>ct1hgx3hlshtdwh142itur6cv3u1v66</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>160744</id>
      <parentid>160742</parentid>
      <timestamp>2026-04-11T11:43:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-pema</username>
        <id>33254</id>
      </contributor>
      <origin>160744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121296" sha1="8z54i1g2jgf71rcnldmdngoh79u5ss6" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:20em; float:right; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:3px; margin-left:1em; font-size:88%; color:black; line-height:1.4em;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; font-weight:bold; padding:0.8em; background:#cedff2; border:1px solid #a2a9b1;&quot; | ༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་བཅུ་བཞི་པ་མཆོག&lt;br&gt;&lt;small&gt;14th Dalai Lama, Tenzin Gyatso&lt;/small&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding:0.5em;&quot; | 
[[File:Tenzin Gyatso.jpg|Tenzin_Gyatso.jpg|200px]]
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2; width:35%;&quot; | ཆོས་ལུགས།
| [[ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས།]] ([[དགེ་ལུགས་པ།]])
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | ཁྲི་བཞུགས།
| ༡༩༤༠ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༢ – ད་ལྟ།
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | རྒྱལ་ཚབ་རྣམ་པ།
| style=&quot;font-size:90%;&quot; | ༡. [[རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ།]] (1934–41)&lt;br&gt;༢. [[སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ།]] (1941–50)
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#cedff2; font-weight:bold; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལས་འགན།
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | བོད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད།
| ༡༩༥༠ – ༡༩༥༩
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | བཙན་བྱོལ་གཞུང་།
| ༡༩༥༩ – ༢༠༡༡ (CTA)
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#cedff2; font-weight:bold; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | མི་སྒེར་གྱི་གནས་ཚུལ།
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | འཁྲུངས་མིང་།
| ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ།
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | འཁྲུངས་ཚེས།
| ༡༩༣༥ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༦ (དགུང་ལོ་ ༩༠)
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | འཁྲུངས་ཡུལ།
| [[བོད་]]ཨ་མདོ་སྟག་འཚེར།
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | ཡབ་ཡུམ།
| ཆོས་སྐྱོང་ཚེ་རིང་།&lt;br&gt;བདེ་སྐྱིད་ཚེ་རིང་།
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | ཕྱག་རྟགས།
| [[File:Dalai Lama's Signature.svg|100px]]
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#cedff2; font-weight:bold; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ཐུགས་བསྐྱེད་དམ་བཅའ་བཞི།
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | དང་པོ།
|[[ཐུགས་བསྐྱེད་དམ་བཅའ་དང་པོ|འགྲོ་བ་མི་ལ་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་བསྐྲུན་ཐབས།]]
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | གཉིས་པ།
|[[ཆོས་ལུགས་མཐུན་འབྲེལ།]]
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | གསུམ་པ།
|[[བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་འཛིན་སྐྱོ|བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ།]]
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | བཞི་པ།
|རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་བོའི་རིག་གནས་སླར་གསོ་བྱེད་པ།
|}

&lt;big&gt;&lt;p&gt;ྋརྒྱལ་དབང་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ནི། ཤིང་ཕག་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༣༥ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༦ ཉིན་མདོ་སྨད་སྐུ་འབུམ་ཉེ་འཁོར་སྟག་འཚེར་ཞེས་པའི་ཡུལ་དུ་ཡབ་ཆོས་སྐྱོང་ཚེ་རིང་དང༌། ཡུམ་བདེ་སྐྱིད་ཚེ་རིང༌། གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་ཐོག་མའི་མཚན་ལ་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་ཅེས་གསོལ། ལྷ་མོའི་བླ་མཚོའི་གཟིགས་སྣང་དང༌། རྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེས་གཙོས་པའི་བོད་ལྗོངས་ལྷ་བླར་ལུང་བརྟག་ཞུས་འབྲས་ཁག་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཛད་སྤྱོད་དང༌། སྐུའི་ཉེར་ཆས་དང་སྔོན་གྱི་སྐུ་འཁོར་ངོས་འཛིན་མཛད་པ་སོགས་ྋརྒྱལ་མཆོག་གོང་མའི་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་བྲལ་ངེས་བརྙེད་བྱུང་བ་ལྟར་ངོས་འཛིན་ཞུས་ཏེ་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་གདན་དྲངས། &lt;/p&gt;
&lt;p&gt;སྤྱི་ལོ་ ༡༩༣༩ ལོའི་བོད་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༣ ཉིན་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེའི་སྐུ་མདུན་དུ་རྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་དབུ་སྐྲ་གཙུག་ཕུད་བཞེས་ཏེ། རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་ངག་དབང་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོ་ཞེས་མཚན་གསོལ་ཅིང༌། ལྕགས་འབྲུག་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༤༠ བོད་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༤ ཉིན་ཕོ་བྲང་པོ་ཏཱ་ལའི་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་ཞུས། དགུང་ལོ་དྲུག་ནས་བཅུ་ཕྲག་རིག་གནས་སྤྱི་དང་ལྷག་པར་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔ་ལ་གསན་བསམ་སློབ་གཉེར་གནང་སྟེ་གདན་ས་སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ་ལ་གྲྭ་བསྐོར་མཛད་པ་མ་ཟད། དགུང་ལོ་ ༢༥ ཐོག་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོར་མཁས་པ་སྟོང་ཕྲག་འཛོམས་པའི་མདུན་སར་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པའི་དམ་བཅའ་འཇོག་གནང་མཛད། དེ་བཞིན་སྐུ་ན་གཞོན་དུས་ནས་འཛམ་གླིང་གི་གནས་ཚུལ་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་ཚན་རིག་སོགས་ལ་ཐུགས་སྣང་ཆེན་པོ་མཛད། &lt;/p&gt;
&lt;p&gt;ལྕགས་སྟག་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ལོར་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་བོད་རྒྱ་ཁོངས་ཡིན་པའི་གླེང་ཕྱོགས་བཟོ་བ་དང་ཆབས་ཅིག མདོ་ཁམས་ཀྱི་ཡུལ་ཁུལ་ཕལ་ཆེར་བཙན་བཟུང་བྱས་ཏེ། བོད་ལྗོངས་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱའི་བཙན་བཟུང་བྱས་ཏེ། བོད་ལྗོངས་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱའི་བཙན་དབང་འོག་འཚུད་ལ་ཉེ་བའི་གཉན་འཕྲང་ཅན་གྱི་དུས་སུ་གྱར་སྐབས་བོད་ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་བོད་ལྗོངས་ལྷ་མི་ཡོངས་ཀྱིས་གསོལ་འདེབས་ནན་ཞུས་ལྟར་དགུང་གྲངས་ ༡༦ ལས་མ་སོན་ཀྱང་ལུགས་གཉིས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགན་དབང་ཆ་ཚང་བཞེས། ས་ཕག་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༡ ལོའི་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༣ ཉིན་རྒྱ་ནག་གིས་འཇིགས་བསྐུལ་འོག་བཏོན་པའི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཟེར་བར་བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོས་མཚན་རྟགས་མི་འགོད་ཐབས་མེད་བྱུང༌། 
བོད་ཀྱི་གང་ཅིའི་གནས་སྟངས་ཡར་རྒྱས་གཏོང་ཆེད་ལེགས་བཅོས་ལས་ཁུངས་ཆེད་འཛུགས་མཛད་པ་དང་འབྲེལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་གནས་ཚུལ་ཞི་འགྲིགས་ཡོང་རེས་སྐབས་བསྟུན་ཐབས་མཁས་ཀྱི་མཛད་པ་མང་དུ་བསྐྱངས། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༤ ལོར་རྒྱ་ནག་པེ་ཅིང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཏེ་རྒྱ་ནག་དམར་ཕྱོགས་གཞུང་གི་འགོ་འཁྲིད་མའོ་ཙེ་ཏུང་དང༌། ཀྲུའོ་ཨན་ལེ་སོགས་མཇལ་འཕྲད་གནང་ཞིང༌། དེ་ནི་ྋ་གོང་ས་མཆོག་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པ་ཐོག་མ་དེ་ཡིན། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་རྒྱ་གར་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཚོགས་ནས་གདན་ཞུ་གནང་བ་ལྟར་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་ ༢༥༠༠ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་དུ་རྒྱ་གར་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཤིང་རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་བློན་ཀྲུའོ་ཨན་ལེ་དང༌། རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་བློན་ནེ་རེའུ་ལྷན་དུ་བོད་ནང་རྒྱ་དམར་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ངན་པ་རྣམས་མཚམས་འཇོག་ཡོང་བའི་བཀའ་མོལ་གནང༌། &lt;/p&gt;
&lt;p&gt;སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་ཟླ་བ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ཉིན། རྒྱ་དམར་གྱིས་བོད་མིའི་འདོད་བློ་དང་མ་འཚམས་པའི་བཙན་འཛུལ་གྱི་བྱ་ངན་རིམ་པར་བྱས་པ་དང༌། ལྷག་པར་ཕྱི་ཚུལ་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་དམག་ཁུལ་ཁང་དུ་གཟིགས་མོར་གདན་འདྲེན་ཞུ་ཁུལ་བྱས་ཏེ། དོན་དངོས་སུ་སྐུ་ཕྱྭར་གནོད་འཚེ་བརྩམས་འཆར་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་བོད་འབངས་ཚོས་གསལ་པོར་ཤེས་པས། བོད་རང་དབང་སྒེར་ལངས་ཀྱི་རྔམ་སྟོན་གཞི་རྒྱ་ཆེན་པོ་བྱས་པ་དང་དེར་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཡ་ང་བྲལ་བའི་དྲག་གནོན་མི་ཆོས་ལས་འདས་པ་བྱས་པར་བརྟེན། བོད་ཀྱི་འཕྲལ་ཕུགས་བདེ་དོན་ལ་དགོངས་ནས་ཟླ་བ་ ༣ ཚེས་ ༡༧ དགུང་དྲོ་ལྷ་ས་ནས་རྒྱ་གར་དུ་བོད་གཞུང་དམངས་གང་ཙམ་དང་བཅས་པ་བཙན་བྱོལ་ལ་ཕེབས་ཤིང༌། བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གསར་འཛུགས་དང༌། གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཟེར་བར་ངོས་ལེན་མེད་པའི་གསལ་བསྒྲགས་མཛད་པ་བཅས་སོ། ། &lt;/p&gt; &lt;/big&gt;

== ཆོས་ལུགས། ==

== པར་རིས་བར་འཁྱམས། ==
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
File:Dalai Lama boy.jpg|

File:14th Dalai Lama.jpg|
File:DalaiLamaRichardGere.jpg|
File:Dalai Lama and Bishop Tutu. Carey Linde.jpg| [[ཌེ་སི་མོན་ཌི་ཏུ་ཏུ།]]
File:Dalai Lama Congressional Medal.jpg|

&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

== ཟིན་ཐོ་འམ་དཔྱད་གཞི། ==
== དཔྱད་གཞིའི་དཀར་ཆག། ==
== ད་དུང་གཟིགས། ==
== ཕྱི་ཕྱོགས་དྲ་མཐུད། ==


{{རྒྱལ་བ་རྣམས་}}

{{stub}}

[[Category:ཏཱ་ལའི་བླ་མ་]]
[[Category:བོད་ཀྱི་མཁས་དབང་།]]
[[Category:བོད་ཀྱི་བླ་མ།]]

== Life as the Dalai Lama ==


[[File:Potala_Palace,_Tibet.jpg|thumb|ལྷ་སའི་ [[ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ་]] དེ་རིང་ ཡུ་ནེ་སི་ཁོའི་ འཛམ་གླིང་ཤུལ་བཞག་རིག་གནས་ཀྱི་གྲས་ སུ་ཚུད་ཡོད།]]
བྱུང་རབས་ཀྱི་རིང་ལ། དཱ་ལའི་ལ་མཱ་ (Dalai Lamas) མཆོག་གིས་བོད་དོན་དང་ཆོས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་ལ་དབང་འཛིན་བྱས་ཤིང་། བོད་ཡུལ་དང་དེའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐད་ལ་དབང་འཛིན་ཚད་གཞི་འདྲ་མིན་ཡོད། འདི་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༡༦༤༢ ལོར་དྷ་ལའི་ལཱ་ལྔ་པའི་སྲིད་སྐྱོང་དང་འགོ་འཛུགས་ཏེ་ ༡༩༥༠ ལོའི་ལོ་ ༡༩༥༠ བར་ (༡༧༠༥ ནས་ ༡༧༥༠ བར་མ་གཏོགས་) བརྩོན་ཤུགས་བསྐྱེད་ཡོད། དུས་སྐབས་དེའི་རིང་དྷ་ལིལའི་ལམ་རྣམས་ཀྱིས་བོད་གཞུང་གི་སྲིད་སྐྱོང་ (Ganden Phodrang) གྱི་དབུ་འཁྲིད་བྱས་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ ༡༩༡༢ ལོའི་བར་དུ་ ༡༣ པ་དང་དྷ་ལའི་ལ་མཱ་གྱིས་བོད་རང་བཙན་ཆ་ཚང་ཐོབ་པའི་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་སྐབས། ཁོང་གི་སྲིད་སྐྱོང་ནི་ཐོག་མར་མོང་གོ་རྒྱལ་པོའ ་ི (༡༦༤༢-༡༧༢༠) དང་དེའི་རྗེས་མ་མོང་གོ་དབུ་འཁྲིད་པའི་ཅིན་རྒྱལ་བརྒྱུད་ (༡༧༢༠-༡༩༡༢) ཀྱི་སྲུང་སྐྱོབ་དང་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་དབང་འོག་ཏུ་གནས་ཡོད་དོ༎&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པའི་སྐབས་རིག་གནས་མིའི་རིགས་རིག་པ་བ་ མེལ་ཝིན་གྷོལ་ཌི་སི་ ཐེན་གྱིས་བྲིས་པ་ལྟར་ན། &lt;ref name=&quot;Goldstein1991&quot;&gt;{{Cite book |last=Goldstein |first=Melvyn C. |url=https://books.google.com/books?id=Upwq0I-wm7YC&amp;pg=PA328 |title=A History of Modern Tibet, 1913–1951: The Demise of the Lamaist State |date=18 June 1991 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-91176-5 |pages=328ff |access-date=12 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190723165025/https://books.google.com/books?id=Upwq0I-wm7YC |archive-date=23 July 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Powers&quot;&gt;{{Cite book |last=Powers |first=John |title=The Buddha Party: How the People's Republic of China Works to Define and Control Tibetan Buddhism}}&lt;/ref&gt;

དེ་རྗེས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༩ ལོར་དགུང་ལོ་བཞིའི་སྟེང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རྣམས་ཀྱི་འགྲིམ་འགྲུལ་བརྒྱུད་ལྷ་སར་གདན་དྲངས། རྒྱ་གར་ དང་བོད་ནང་གནས་སྡོད་བྱེད་མཁན་དབྱིན་ཇིའི་གཞུང་འབྲེལ་མི་སྣ་ཟུར་པ་ཚོས་༡༩༤༠ ལོའི་ཟླ་༢ པའི་ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཁྲི་སྟེགས་སུ་ [[བྷེ་སེལ་གྷོལ་ཌི།|དབྱིན་]] ཇི་དང་རྒྱ་ནག་གི་སྐུ་ཚབ་ཚོ་ཕེབས་ཡོད་པའི་སྐོར་དྲན་གསོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་རྗེས་རྒྱ་ནག་གི་གསར་འགྱུར་ནང་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་ཐོན་ནས་ཝུ་ཡིས་སྐུ་སྒེར་གྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་བསྐོ་བཞག་བྱས་པ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པ་དང་།  
[[File:Map_of_Tibet-_&quot;TIBET_CONFIDENTIAL&quot;_&quot;Ethnographic_Boundary_of_Tibet&quot;_&quot;Approximate_Line_of_Communist_Advance&quot;_and_&quot;Reportedly_occupied_by_Communists&quot;_&quot;11518,_CIA,_2-50&quot;_February_1950_map-_305945_11518_01.jpg|thumb|250x250px|བོད་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་ཀྱི་རྒྱ་ཁྱོན་དང་ ༡༩༥༠ ལོར་ རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་ མདུན་སྐྱོད་ཀྱི་ཚོད་དཔག་ཐིག]]
ཆིང་ཀའེ་ཤེག་གིས་མཱ་བུ་ཕང་ལ་ཁོང་གི་ཁ་ཆེའི་དམག་མི་ཚོ་༡༩༤༢ལོར་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱེད་པར་ཉེན་བརྡ་གཏོང་དགོས་པའི་བཀའ་བཏང་བ་ &lt;ref name=&quot;Lin&quot;&gt;{{Cite journal |last=Lin |first=Hsiao-ting |year=2006 |title=War or Stratagem? Reassessing China's Military Advance towards Tibet, 1942–1943 |journal=The China Quarterly |volume=186 |pages=446–462 |doi=10.1017/S0305741006000233 |issn=0305-7410 |s2cid=154376402}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཆིང་གིས་ཀྱང་བོད་མི་ཚོས་ཉི་ཧོང་དང་མཉམ་དུ་ལས་ཀ་བྱས་ན་མཁའ་ཐོག་ནས་འབར་རྫས་གཏོང་རྒྱུའི་འཇིགས་སྐུལ་བྱས་ཡོད། མ་བུ་ཕང་གིས་༡༩༤༡ལོར་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཚང་ [[བླ་བྲང་དགོན།|དགོན་]] པར་འཇབ་རྒོལ་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt;

༡༩༥༠ ལོའི་ཟླ་ ༡༠ ནང་ [[ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ|རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་]] དམག་དཔུང་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་མངའ་ཁོངས་ཀྱི་མཐའ་མཚམས་སུ་གོམ་བགྲོད་བྱས་ཏེ་ དམག་དཔོན་གྱིས་ དབང་སྒྱུར་བྱེད་པའི་ [[ཁམས།|ཁམས་ཁུལ་]] དུ་བོད་ཀྱི་དམག་དཔུང་དམག་དཔུང་ཞིག་ཕམ་པར་བརྒྱབ་རྗེས་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པ་བཏང་བ་རེད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་དགུང་གྲངས་ ༡༥ ཐོག་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པས་བོད་ཀྱི་སྲིད་དབང་ཆ་ཚང་བཞེས་ཏེ་དུས་སྐབས་ཀྱི་(ཆབ་སྲིད་)དབང་ཆ་བཞེས་ཡོད། &lt;ref name=&quot;dlce&quot;&gt;{{Cite web |title=Chronology of Events |url=http://www.dalailama.com/biography/chronology-of-events |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170401120625/http://dalailama.com/biography/chronology-of-events |archive-date=1 April 2017 |access-date=29 April 2015 |website=The 14th Dalai Lama of Tibet |publisher=Office of the Dalai Lama}}&lt;/ref&gt;
[[File:Dalai_lama,_panchen_lama_and_Mao_in_Beijing,_1954.jpg|thumb|[[པཎ་ཆེན་ཨེར་ཏི་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་|པཎ་ཆེན་བླ་མ]] (གཡོན)དང་མའོ་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ(གཡས) ཀྲིན་ཅང་ཚོམས་ཆེན་ དུ་1954ལོའི་ཟླ་9ཚེས་11ཉིན་ རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་དང་པོའི་ཚོགས་འདུ་ ལ་ཞུགས་པའི་ཉིན་བཞིའི་གོང་།]]
[[File:Mao_Zedong,_Dalai_Lama_and_Panchen_Lama.jpg|thumb|[[མའོ་ཙེ་ཏུང|མའོ་ཙེ་ཏུང་]] དང་ ཀྲོའུ་ཨེན་ལའེ་ གཉིས་ཀྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་ [[པཎ་ཆེན་ཨེར་ཏི་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་|པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་གཉིས་]] ལ་མཇལ་འཕྲད་གནང་སྟེ་ [[བོད་ཀྱི་ལོ་གསར།|བོད་ཀྱི་ལོ་སར་]] སྲུང་བརྩི།]]
[[File:Dalai_and_Panchen.jpg|thumb|མིག་ཤེལ་མེད་པའི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དར་མ་ཞིག་(གཡས)དང་ [[པཎ་ཆེན་ཨེར་ཏི་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་|པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ]] (གཡོན)གཉིས་ཀྱི་དཀོན་པའི་པར་རིས། ༡༩༥༤–༡༩༥༥]]
༡༩༤༠ ལོའི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༢ ཉིན་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཀྱི་གོ་གནས་བཞེས་ཡོད་ཀྱང་། 1950. ལུགས་སྲོལ་ལྟར་ན་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་དགུང་ལོ་ ༢༠ ཙམ་ལ་སྲིད་དབང་འཛིན་གྱི་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

ཁོང་གིས་པེ་ཅིང་ལ་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པ་བཏང་ནས་ [[བོད་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་འབྱུང་ཐབས་སྐོར་གྱི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་|གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ལ་]] མིང་རྟགས་བཀོད་ཡོད།  ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཆིངས་ཡིག་གི་ཟིན་བྲིས་དེ་རྒྱ་ནག་གིས་བྲིས་པ་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོས་བཟོ་བཅོས་གང་ཡང་བསམ་འཆར་འདོན་མི་ཆོག་པ་དང་རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་རྣམས་ལྷ་སར་བོད་གཞུང་དང་འབྲེལ་བ་བྱེད་དུ་འཇུག་གི་མེད་པ་རེད། བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པ་དེ་ལྷ་ས་ནས་མིང་རྟགས་བཀོད་པའི་དབང་ཆ་སྤྲད་མེད་ཀྱང་མཐར་རྒྱ་མིའི་གནོན་ཤུགས་འོག་གང་ལྟར་ཡང་མིང་རྟགས་བཀོད་དགོས་པའི་གནོན་ཤུགས་སྤྲད་དེ་དམིགས་བསལ་གྱི་དམིགས་ཡུལ་དེའི་ཆེད་དུ་བཟོས་པའི་མཚོན་རྟགས་བེད་སྤྱད་དེ་མིང་རྟགས་བཀོད་དགོས་པ་རེད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ ནང་ རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ཀྱི་བདག་དབང་ལ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་བོད་ནང་ཁུལ་དུ་མུ་མཐུད་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་དང་། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༡ ཟླ་ ༩ ནང་ཕྱིར་ལོག་མཁན་གྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོ་དང་གྲོས་བསྡུར་རིང་པོ་བྱས་རྗེས་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་ཆེན་གྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་གྲོས་མཐུན་ཁས་ལེན་བྱེད་དགོས་པའི་གྲོས་འཆར་བཏོན་ཡོད། ཁོང་གིས་ཕྱི་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༤ ཉིན་ཚོགས་གཙོ་ [[མའོ་ཙེ་ཏུང|མའོ་ཙེ་ཏུང་]] ལ་ཁོང་གི་བདེན་དཔང་དེ་ལྕགས་འཕྲིན་བཏང་ཡོད། &lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

ཤེས་ཡོན་པ་ རོ་བྷར་ཊི་བྷར་ནེཊ་(Robert Barnett) ཡིས་བྲན་གཡོག་གི་རྩོད་རྙོག་སྐོར་ལ་བྲིས་དོན། &quot;གལ་ཏེ་བོད་དུ་བྲན་གཡོག་དང་བྲན་གཡོག་གི་རིང་ལུགས་ཡོད་པར་མོས་མཐུན་བྱུང་ནའང་། དེ་ནི་དེང་རབས་སྔོན་གྱི་ཞིང་པ་སྤྱི་ཚོགས་གཞན་དག་ལས་ལག་རྩལ་གྱི་ཐད་ནས་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན། བྲན་གཡོག་རིང་ལུགས་ནི་ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་ལོག་སྤྱོད་དང་ཁ་བྲལ་ཐབས་མེད་པ་རེད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

དགུང་ལོ་ ༡༩ ཡིན་པའི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ ༡༩༥༤ ནས་ ༡༩༥༥ བར་རྒྱ་ནག་ནང་ཧ་ལམ་ལོ་གཅིག་རིང་སྐོར་སྐྱོད་བྱས་ཏེ་དེང་རབས་ཀྱི་རྒྱ་ནག་གསར་གཏོད་བྱེད་མཁན་གྱི་གསར་བརྗེའི་འགོ་ཁྲིད་དང་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་འགོ་ཁྲིད་ཀྱི་མཐོ་རིམ་མི་སྣ་མང་པོ་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་ཡོད། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་དང་དབུལ་ཕོངས་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོ་དེ་དེང་རབས་དང་འདྲ་མཉམ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་བསྒྱུར་བར་མཁོ་སྤྲོད་བྱས་པའི་སྲིད་འཛིན་ཕན་ནུས་ལྡན་པ་སྟོན་པའི་སྐོར་སྐྱོད་ཁྲོད་ཁོང་གིས་རྒྱ་ནག་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བསམ་བློ་ཤེས་པ་དང་། དེས་ཁོང་ལ་ཡིད་འགུལ་ཐེབས་ཡོད། ༡༩༥༤ ལོའི་ཟླ་ ༩ པར་ཁོང་གིས་རྒྱ་ནག་ གི་ རྒྱལ་ས་ལྟེ་གནས་སུ་ཕེབས་ནས་ཚོགས་གཙོ་མའོ་ཙེ་ཏུང་དང་ པཎ་ [[པཎ་ཆེན་ཨེར་ཏི་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་|ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་མཆོག་]] དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་བ་   &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; ༡༩༥༤ ལོའི་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢༧ ཉིན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་  ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་ ཚོགས་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་  ུ་ཞི་གཞོན་ པར་བདམས་ཐོན་  &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;
[[File:Dalai_Lama_in_1956_in_New_Delhi.jpg|alt=Photo of the Dalai Lama during a visit in India|thumb|ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༦ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ།]]
༡༩༥༦ ལོར་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁྲུངས་སྐར་ སྲུང་བརྩི་ཞུ་ཆེད་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་སྐབས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་བློན་ ཇ་ཝ་ཧར་ལལ་ནེ་རུ་ ལ་ཁོང་ལ་ཆབ་ སྲིད་ཀྱི་སྐྱབས་བཅོལ་ སྤྲོད་ཆོག་མིན་དྲིས་པ་རེད། ནེ་རུ་ཡིས་འདི་ཞི་བདེ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པའི་འཁྲུག་རྩོད་ཅིག་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་མ་བྱས་པ་དང་། རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ ༡༩༥༤ལོར་རྒྱ་ནག་དང་མཉམ་དུ་ཆིངས་ཡིག་བཞག་པའི་ ནང་མོས་མཐུན་བྱུང་བའི་ཐེ་གཏོགས་ མི་བྱེད་པའི་ ལྟ་ཚུལ་དྲན་སྐུལ་བྱས། &lt;ref name=&quot;bio&quot;&gt;{{Cite book |last=Cronin Marcello |first=Patricia |url=https://archive.org/details/dalailamabiograp00patr |title=The Dalai Lama: A Biography |publisher=Greenwood Press |year=2003 |isbn=978-0-313-32207-5 |access-date=5 December 2010 |url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

རྒྱ་ནག་གིས་&quot;ཁ་ཕྲལ་རིང་ལུགས་པ&quot;དང་&quot;མགོ་སྐོར་བ&quot;ཞེས་འབོད་པའི་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་རྒྱ་ནག་ནང་བོད་ཀྱི་གནས་བབ་ཐད་གཞུང་འབྲེལ་གྲོས་མོལ་བྱེད་པར་འབད་བརྩོན་བྱས་   ཨ་རིས་བོད་དུ་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་འགྲོ་འོང་བཀག་སྡོམ་བྱེད་པའི་སྲིད་ཇུས་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་འགན་འཁུར་མཁན་རྒྱ་ནག་གི་དཔོན་རིགས་ཚོར་ཕྱི་སྐྱོད་ལག་ཁྱེར་སྤྲོད་མི་ཆོག་པའི་ཁྲིམས་གཞི་གཏན་འབེབས་བྱས་རྗེས། ཁྱད་པར།&quot; 

རྒྱ་ནག་ཕྱི་སྲིད་ལྷན་ཁང་གིས་ཨ་རི་དང་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ཁག་ལ་འཚམས་འདྲི་བྱེད་སྐབས་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་&quot;གཡོལ་དགོས་&quot;ཞེས་ཉེན་བརྡ་བཏང་ཡོད་པ་དང་།     རྒྱ་ནག་གིས་སྐབས་འགར་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་པར་བཀག་སྡོམ་བྱེད་པ་དང་།   [[བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས།|                                                       གཅིག་]] དྲྭ་ཐོག་སློབ་གསོའི་སྟེགས་བུའི་ཐོག་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པ་ལྟར།&lt;blockquote&gt;ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་འགོ་ཁྲིད་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་། དུས་རབས་གསར་པའི་བོད་ལྗོངས་ལས་དོན་གྱི་ལམ་ཕྱོགས་དང་། སྲིད་ཇུས། སྲིད་ཇུས་བཅས་ལག་ལེན་བསྟར་དགོས། མེས་རྒྱལ་དང་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ།ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐད་ལངས་ཕྱོགས་བརྟན་པོ་བཟུང་ནས་ལངས་ཕྱོགས་གསལ་པོ་དང་མངོན་གསལ་དོད་པོ། &lt;/blockquote&gt;ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ཟླ་ ༤ ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ [[དགེ་འདུན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ།|དགེ་འདུན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མའི་]] སྐོར་ལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བཤད་པའི་སྐད་ཆ་དེ་བདེན་དཔང་བྱས་ཏེ་ཁོང་གིས་ངོས་འཛིན་བྱས་པའི་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་གསོན་པོ་ཡོད་པ་དང་སྤྱིར་བཏང་གི་སློབ་གསོ་ཐོབ་བཞིན་ཡོད་པ་ཁོང་གིས་&quot;བརྟན་པོའི་ཁུངས་སྣེ&quot;ནས་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་ཡོད། རྒྱ་ནག་གིས་ངོས་འཛིན་བྱས་པའི་པཎ་ཆེན་བླ་མ་( [[ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ།|Gyaincain Norbu]] ) མཆོག་གིས་དགེ་རྒན་ཡག་པོ་ཞིག་གི་ལམ་སྟོན་འོག་སློབ་སྦྱོང་ཡག་པོ་བྱེད་པར་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་ཡོད།  

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ནི་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་རོགས་སྐྱོར་བྱས་པའི་དྲ་རྒྱའི་དྲ་རྒྱའི་དམིགས་འབེན་དུ་གྱུར་ཡོད། བདེ་འཇགས་མཁས་པ་ཚོས་&quot;བོད་མིའི་ལས་འགུལ་བ་ཚོར་དམིགས་འབེན་བཟུང་བ་དེ་རྒྱ་ནག་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ཐེ་གཏོགས་བྱེད་པའི་མཚོན་རྟགས་ཤུགས་ཆེན་ཞིག་ཡིན་&quot;ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད།  ༢༠༠༩ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྒེར་གྱི་ཡིག་ཚང་གིས་ ཊོ་རོན་ཊོ་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་ གི་ རྒྱལ་སྤྱིའི་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་ ཞིབ་འཇུག་པ་ཚོར་ཁོང་གི་གློག་ཀླད་ནང་མཉེན་ཆས་ངན་པ་ཡོད་མེད་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་དགོས་པའི་བཀའ་བཏང་ཡོད། འདི་ནི་ GhostNet ཞེས་པའི་དྲ་རྒྱའི་གསང་མྱུལ་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དེས་རྒྱལ་ཁབ་103ཡི་གློག་ཀླད་1295ལ་འཛུལ་ཞུགས་བྱས། དེའི་ནང་གཞུང་ཚབ་ཁང་དང་། ཕྱི་འབྲེལ་ལས་ཁུངས། གཞུང་ལས་ཁང་གཞན་དག་དང་།   

དྲ་རྒྱའི་གསང་མྱུལ་དྲ་རྒྱ་གཉིས་པ་ Shadow Network ཞེས་པ་དེ་ཞིབ་འཇུག་པ་དེ་དག་གིས་༢༠༡༠ལོར་རྙེད་པ་རེད། &quot;མཐུན་སྒྲིལ་ཅན་གྱི་&quot;རྐུན་མ་དེ་ཚོ་རྒྱ་ནག་གི་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པས་པེ་ཅིང་གིས་ཡང་བསྐྱར་དེའི་ནང་ཞུགས་ཡོད་ཅེས་ཁས་མ་བླངས་པ་རེད།    གི་ རྐུན་མ་ཚོས་ The New York Times དང་ །

=== རྒྱ་གར་དུ་བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར། ===
[[File:IMG_1206_Lhasa_Potala.jpg|thumb|[[ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ་|ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྔོན་མའི་ཁང་པ་པོ་ཏ་ལའི་བསྐྱུར་]] ཡོད། ཁྲི་སྟེང་དུ་བཞག་པའི་གོས་སྟོང་དེས་ཁོང་མེད་པའི་མཚོན་རྟགས་ཡིན།]]
[[File:The_14th_Dalai_Lama_with_Lillard_Hill_in_1959.jpg|thumb|ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་ ཨ་རིའི་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གི་ གསར་འགོད་པ་ Lillard Hill ལགས་ཀྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པར་བཅར་འདྲི་བྱེད་བཞིན་པ།]]
[[File:The_Dalai_Lama_opens_art_exhibit_in_Tokyo,_1967.jpg|thumb|༡༩༦༧ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རྒྱ་གར་ནས་ཕྱིར་ཐོན་རྗེས་ཐོག་མར་རྒྱ་གར་དུ་བཞུགས་རྗེས་ ཉི་ཧོང་གཞུང་གིས་ ཁོང་ལ་ཉི་ཧོང་དུ་ཡོད་པའི་སྐབས་རྒྱ་ནག་ལ་འཇབ་རྒོལ་མི་བྱེད་པའི་ཆ་རྐྱེན་འོག་ཕྱི་སྐྱོད་ལག་ཁྱེར་སྤྲད་ཡོད། ]]
༡༩༥༩ ལོའི་བོད་ཀྱི་གྱེན་ལོག་ འགོ་ཚུགས་སྐབས་ཁོང་གི་ཚེ་སྲོག་ལ་འཇིགས་སྣང་སྐྱེས་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་ཁོང་གི་དམག་མི་ཚོ་  ཨེ་ ཡི་ དམིགས་བསལ་ལས་དོན་སྡེ་ཚན་ གྱི་རོགས་རམ་འོག་ བོད་ནས་བྲོས་བྱོལ་དུ་ ཕྱིན་ པ་དང་ [[ཨཱསཱམ།|།]]   འགའ་ཤས་རྗེས་སུ་ཁོང་གིས་རྒྱ་གར་ [[རྡ་རམ་ས་ལ།|གྱི་དྷ་རམ་ས་]] [[བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་།|ལར་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་]] བཙུགས་པ་དང་། དེ་ལ་རྒྱུན་དུ་&quot; ''ལྷ་ས་ཆུང་ཆུང་'' &quot; ཞེས་འབོད་ཀྱི་ཡོད། བཙན་བྱོལ་དུ་གཞུང་བཙུགས་རྗེས་ཁོང་གིས་ཁོང་གི་རྗེས་སུ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོང་མཁན་བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་ཁྲི་༨༠ཙམ་ཞིང་ལས་གཞིས་ཆགས་ཁག་ཏུ་བསྐྱར་དུ་བཙུགས་ཡོད། 

བོད་ཀྱི་ཕྲུ་གུ་ཚོར་ [[བོད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་སོ་སོའི་སྐད།|སྐད་ཡིག་]] [[བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་|དང་ལོ་རྒྱུས]] ། [[བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན།|ཆོས་ལུགས]] ། [[བོད་ཡུལ།|རིག་གཞུང་]] བཅས་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་ཆེད་ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ལམ་ལུགས་ཤིག་བསྐྲུན་ཡོད། བོད་ཀྱི་ཟློས་གར་སློབ་གླིང་དེ་  གསར་འཛུགས་བྱས་པ་དང་། ༡༩༦༧ལོར་ དབུས་བོད་ཀྱི་མཐོ་རིམ་སློབ་གཉེར་ཁང་དེ་ རྒྱ་གར་གྱི་བོད་མིའི་ཆེད་དུ་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་གཙོ་བོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ &lt;ref name=&quot;bbcprofile&quot; /&gt; ཚེ་སྲོག།

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ [[མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས།|མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་]] ལ་བོད་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྐོར་འབོད་སྐུལ་ཞུས་ཡོད། འབོད་སྐུལ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་༡༩༥༩དང་། ༡༩༦༡། ༡༩༦༥ ལོར་ སྤྱི་ མཐུན་ཚོགས་ཆེན་ གྱིས་གྲོས་ཆོད་གསུམ་ཆ་འཇོག་   གྲོས་ཆོད་དེ་དག་གིས་རྒྱ་ནག་གིས་ [[བོད་མི|བོད་མིའི་]] འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལ་བརྩི་བཀུར་བྱེད་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་བྱས་ཡོད། ༡༩༦༣ ལོར་ཁོང་གིས་ [[ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང༌|འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་ལ་]] གཞི་བཅོལ་བའི་དམངས་གཙོའི་རྩ་ཁྲིམས་ཤིག་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པ་ &lt;ref name=&quot;bbcprofile&quot; /&gt; ཁོང་གི་ལས་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པའི་འོས་འདེམས་བྱས་པའི་ གྲོས་ཚོགས་ དང་ [[བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་།|སྲིད་གཞུང་]] བཙུགས་པ་རེད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༠ ལོར་ཁོང་གིས་དྷ་རམ་ས་ལར་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཆབ་སྲིད་རིག་གཞུང་དང་འབྲེལ་བའི་བྲིས་མ་ཁྲི་༨༠ལྷག་དང་ཤེས་བྱའི་ཐོན་ཁུངས་གལ་ཆེན་ཁག་ཅིག་ཉར་ཚགས་བྱས་པའི་ བོད་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་དང་ཡིག་ཚགས་ཁང་ ཞིག་སྒོ་འབྱེད་གནང་ཡོད། འཛམ་གླིང་ཐོག་ བོད་རིག་པའི་བསྟི་ གནས་ཁང་གལ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། &lt;ref name=&quot;LTWA&quot;&gt;{{Cite web |year=1997 |title=Library of Tibetan Works and Archives |url=http://www.tibet.com/ltwa.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080421150024/http://www.tibet.com/ltwa.html |archive-date=21 April 2008 |access-date=23 September 2008 |publisher=[[Government of Tibet in Exile]]}}&lt;/ref&gt;

༢༠༡༦ ལོར་རྒྱ་གར་གྱི་མི་སེར་དང་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་མི་འདྲ་བའི་ཆབ་སྲིད་པ་ཚོས་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་རྒྱ་གར་གྱི་ཞི་བའི་གཟེངས་རྟགས་མཐོ་ཤོས་བྷ་རཏ་རཏ་ན་( Bharat Ratna) ཞེས་པའི་གཟེངས་རྟགས་དེ་སྤྲོད་དགོས་པའི་དགོས་འདུན་བཏོན་ཡོད། 

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༡ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ནང་ཁུལ་གྱི་མི་རྣམས་ པེ་ག་སུས་ལས་གཞིའི་གྲངས་ཐོའི་ ནང་ཁོང་ཚོའི་ཁ་པར་ནང་དུ་ གསང་མྱུལ་མཉེན་ཆས་ བཀོལ་ནས་དམིགས་འབེན་བཟོས་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཐོན་ཡོད། དབྱེ་ཞིབ་ཀྱི་ཐོག་ནས་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་དམིགས་འབེན་འདེམས་སྒྲུག་བྱས་པ་གསལ་པོ་བསྟན་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

༢༠༢༥ ལོར་རྒྱ་གར་གྱི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་ཚོས་བྷི་ཇེ་པི་ཚོགས་པའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་སུ་ ཇིཊ་ཀུ་མར་(Sujeet Kumar ) གྱིས་སྣེ་ཁྲིད་དེ་༸གོང་ས་མཆོག་ལ་བྷ་རཏ་རཏ་ན་གཟེངས་རྟགས་སྤྲོད་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་གནང་ཡོད། 
[[File:Die_Schweiz_für_Tibet_-_Tibet_für_die_Welt_-_GSTF_Solidaritätskundgebung_am_10_April_2010_in_Zürich_IMG_5703.JPG|alt=|thumb|[[གངས་སེང་དར་ཆ།|བོད་ཀྱི་རྒྱལ་དར་]] (ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པས་བཟོས་པ)དེ་༢༠༡༠ལོའི་ཟླ་བ་བཞི་པའི་ནང་སུད་སིའི་ གྲོང་ཁྱེར་ཟུ་རིཆ་གྲོང་ཁྱེར་ དུ་རྒྱ་མཚོ་དང་མཉམ་དུ་གར་སྟེགས་མཉམ་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།]]
༡༩༨༧ ལོར་ [[ཝ་ཤིན་ཏྲོན།|ཝ་ཤིང་ཊོན་]] དུ་འཚོགས་ པའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཚོགས་ཆེན་ ཐོག་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་བོད་ཀྱི་མ་འོངས་པའི་གནས་བབ་ཐད་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་བརྗོད་པའི་གསུང་བཤད་གནང་ཡོད། འཆར་གཞི་དེས་བོད་དེ་ རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆ་ མེད་པའི་དམངས་གཙོའི་&quot;ཞི་བདེའི་ས་ཁུལ་&quot;ཞིག་ཏུ་འགྱུར་དགོས་པ་དང་། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་དགོས་པའི་སྐུལ་མ་བཏང་ཡོད། ༡༩༨༨ ལོའི་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༥ ཉིན་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་སི་ཊར་ [[སི་ཐི་རཱ་སི་བུར།|སི་བྷོར་གྷི་གྲོང་ཁྱེར་]] དུ་འཆར་གཞི་དེ་རྒྱ་བསྐྱེད་བཏང་བས་འཆར་གཞི་དེ་ལ་&quot;སི་ཊར་སི་བྷོར་གྷི་གྲོས་འཆར&quot;ཞེས་འབོད་ &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''&lt;nowiki&gt;&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (March 2017)&quot;&gt;ཡོད&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;'' &amp;#x5D;&lt;/sup&gt; དེ་ནི་རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་གྲོས་མོལ་བྱས་ནས་བསྒྲུབ་རྒྱུ་ཡིན་  འོན་ཀྱང་འཆར་གཞི་དེ་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གིས་༡༩༩༡ལོར་ཁས་མ་བླངས་པ་རེད། ༡༩༧༠ ལོར་ ཆེས་མཐོའི་འགོ་ཁྲིད་ [[དེང་ཞ་ཕིང།|ཏེང་ཞའོ་ཕིང་གིས་]] ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ལ་རྒྱ་ནག་གི་ཕྱིར་ལོག་དགོས་པའི་དགོས་མཁོ་གཅིག་པུ་དེ་ཁོང་གིས་&quot;རྒྱ་ནག་གི་མི་སེར་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ཕྱིར་ལོག་དགོས་པ་དེ་ནི་རྒྱལ་ཞེན་ཡིན་&quot;ཞེས་བཀོད་  

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༥ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༦ ཉིན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་དགུང་གྲངས་ ༧༠ ལ་ཕེབས་པའི་སྐུའི་འཁྲུངས་སྐར་སྲུང་བརྩི་ཞུས་ཏེ་བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་དང་དགེ་འདུན་པ་དང་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་འཆམ་པ་བཅས་ཁྱོན་མི་གྲངས་ ༡༠༠༠༠ ཙམ་ཁོང་གི་ཁྱིམ་གྱི་ཕྱི་རོལ་དུ་འདུ་འཛོམས་བྱུང་ཡོད། ཨུ་རུ་སུའི་ཡེ་ཤུའི་ལྷ་ཁང་ གི་ བླ་ཆེན་ཨ་ལེག་སི་ཡུས་གཉིས་པས་ ནང་པ་ཚོ་དང་འབྲེལ་བ་བཟང་པོ་ཡོད་ཅེས་སྐྱོན་འཛུགས་བྱས་ཡོད། ཡིན་ནའང་ལོ་དེའི་རྗེས་སུ་ཨུ་རུ་སུའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ལ་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ནང་པའི་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ ཀལ་མའི་ཀི་ཡ་ ལ་མགྲོན་འབོད་བྱེད་པར་བཀག་འགོག་བྱས།  ཐའེ་ཝན་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་ ཁྲེན་ཤུའི་བྷི་ཡན་གྱིས་ ཐའེ་པེ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ ཆིང་ཀའེ་ཤེག་དྲན་རྟེན་ཁང་ དུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་འཁྲུངས་སྐར་སྲུང་བརྩི་ཞུ་བའི་དགོང་ཚོགས་ཤིག་ལ་མཉམ་ཞུགས་གནང་ཡོད།  ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ཟླ་ ༡༠ ནང་ཉི་ཧོང་དུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ གིས་ ༢༠༠༨ ལོར་བོད་ནང་དྲག་སྤྱོད་ བྱུང་བ་དང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཁོང་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་མཁན་ཡིན་པའི་སྐྱོན་འཛུགས་བྱས་ཡོད་པའི་སྐོར་ལ་གསུང་བཤད་གནང་ཡོད། ཁོང་གིས་ལན་དུ་རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་གྲོས་མོལ་བྱེད་པའི་འབད་བརྩོན་ལ་ཡིད་ཆེས་ཤོར་ཡོད་པ་དང་། 

མོ་ ར་ཀོཊ་རླུང་འཚུབ་ ཀྱི་རྗེས་སུ་ཐེ་ཝན་ལ་ཕེབས་སྐབས་ཐེ་ཝན་གྱི་ས་གནས་མི་རིགས་ ༣༠ ཡིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱས་ཏེ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་ཡོད་ཅེས་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་ཡོད།    

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ནི་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆ་མེད་པའི་འཛམ་གླིང་ཞིག་ཡོང་བའི་སྐུལ་སློང་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་ ། རྡུལ་ཕྲན་དུས་རབས་ཞི་བདེ་ ཐེབས་རྩའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ཡིན།

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་གསར་འཛུགས་ཀྱི་ལས་འགུལ་ ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་ཡོད། དེ་ནི་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དམངས་གཙོའི་བཅོས་སྒྱུར་གྱི་ལས་འགུལ་དང་། 

=== སློབ་ཁྲིད་བྱེད་སྒོ། མང་ཚོགས་གཏམ་བཤད། ===
[[File:Dalai_Lama_1997.jpg|left|thumb|རྒྱ་མཚོ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༧ ལོར་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ས་ [[ཝ་ཤིན་ཏྲོན།|ཝ་ཤིན་ཊོན་]] དུ་འཚམས་འདྲི་གནང་སྐབས།]]
[[File:His_Holiness_giving_teachings_at_Sissu,_Lahaul.jpg|thumb|རྒྱ་མཚོས་ལ་ཧའོལ་ གྱི་སི་སུ་ལ་ སློབ་ཁྲིད་གནང་བཞིན་པ །]]
དགུང་ལོ་༨༠ ཡི་དཀྱིལ་དུ་མ་སླེབས་བར་དུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་བཀའ་སློབ་དང་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་ལས་རིམ་བྲེལ་འཚུབ་ཅན་ཞིག་རྒྱུན་འཁྱོངས་གནང་ཡོད། ༢༠༡༨ ནས་བཟུང་ཁོང་གིས་མུ་མཐུད་སློབ་ཁྲིད་གནང་ཡོད་ཀྱང་རྒྱ་གར་ནང་ཁུལ་དུ་འགྲོ་འོང་བྱེད་པར་ཚད་བཀག་བྱས་ཡོད། ཁོང་གི་ མང་ཚོགས་ཀྱི་གསུང་བཤད་ དང་ སློབ་ཁྲིད་ དེ་དག་ སྐད་ ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཐོག་ ཐད་གཏོང་ བྱེད་ཀྱི་ &lt;ref name=&quot;Schedule&quot;&gt;{{Cite web |title=Schedule |url=http://www.dalailama.com/teachings/schedule |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150522055813/http://www.dalailama.com/teachings/schedule |archive-date=22 May 2015 |access-date=19 May 2015 |publisher=Office of the Dalai Lama}}&lt;/ref&gt; དེ་བཞིན་ཁོང་གི་སྔོན་མའི་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་བརྙན་འཕྲིན་མང་པོ་དེར་ལྟ་ཐུབ། དེ་བཞིན་ སྤྱི་དམངས་ཀྱི་གཏམ་བཤད་ དང་། ཚོགས་ཆེན ། དྲི་བ་དྲིས་ ལན ། གྲོས་མོལ ། ཚོགས་ཆུང་གི་གྲོས་བསྡུར་བཅས་ཡོད ། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་སློབ་ཚན་གྲགས་ཅན་ཤོས་དེ་ཀ་ ལ་ [[དུས་འཁོར།|ཅཀ་ར་མདོ་]] ཡིན། ༢༠༡༤ བར་ཁོང་གིས་ཁྱོན་བསྡོམས་ཐེངས་ ༣༣ གནང་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Office of Dalai Lama&quot;&gt;{{Cite web |title=Kalachakra Initiations by His Holiness the Dalai Lama |url=https://dalailama.com/teachings/kalachakra-initiations |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20091214213557/http://www.dalailama.com/teachings/kalachakra-initiations |archive-date=14 December 2009 |access-date=19 May 2015 |publisher=Office of Dalai Lama |quote=List of}}&lt;/ref&gt; དུས་ཚོད་ཀྱི་ [[དུས་འཁོར།|འཁོར་ལོ་]] ནི་ནང་ཆོས་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་མགུ་རྙོག་ཤོས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། སྐབས་རེ་བདུན་ཕྲག་གཉིས་ཙམ་འགོར་གྱི་ཡོད། ཁོང་གིས་རྒྱུན་དུ་སློབ་མ་དང་སློབ་མ་ཁྲི་200ལྷག་ཙམ་ལ་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། &lt;ref name=&quot;Office of Dalai Lama&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ནི་ [[བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ།|ནང་ཆོས་སྐོར་གྱི་དེབ་མང་པོའི་རྩོམ་པ་པོ་]] ཡིན &lt;ref name=&quot;books&quot;&gt;{{Cite web |last=The Dalai Lama |title=Books (on Buddhism) by the Dalai Lama |url=http://www.dalailama.com/biography/books/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150512011836/http://www.dalailama.com/biography/books |archive-date=12 May 2015 |access-date=3 May 2015 |publisher=Various}}&lt;/ref&gt; དག་ལས་མང་ཆེ་བ་ནང་ཆོས་སྤྱིར་བཏང་གི་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་བྲིས་ཡོད་ཀྱང་། [[རྫོགས་ཆེན།|རྫོ་]] &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; །

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ཁོང་གི་རྩོམ་ཡིག་&quot;སྙིང་རྗེའི་ཀུན་སྤྱོད&quot;(1999)ཞེས་པའི་ནང་གལ་ཏེ་ང་ཚོས་སྙིང་རྗེ་དེ་ང་ཚོས་བརྩེ་བ་ཡོད་མཁན་ཁོ་ནར་ཉར་ཚགས་བྱས་ན། མཐའ་མར་ང་ཚོས་སྙིང་རྗེའི་སྤུས་ཚད་དེ་མི་ཚེའི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཏུ་འགྱུར་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ནས་མིའི་སྤུས་ཚད་དང་ནང་སེམས་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བྲིས་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

ལོ་བཅུ་ཕྲག་མང་པོའི་རིང་ལ་ཁོང་གིས་སློབ་ཕྲུག་ཚོས་ [[ནྰ་ལན་དྰ་དགོན།|འཛམ་གླིང་]] རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ལ་ཕེབས་ནས་ནང་ཆོས་ལ་སློབ་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; པའི་རེ་འདུན་ཡང་ཡང་དང་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ &lt;ref name=&quot;DLSch&quot;&gt;{{Cite web |title=Schedule |url=http://www.dalailama.com/teachings/schedule |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150522055813/http://www.dalailama.com/teachings/schedule |archive-date=22 May 2015 |access-date=3 May 2015 |publisher=Office of Dalai Lama}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; ཀམ་ལ་ཤཱིལ་, &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; དེ་བ, &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; ཨ་ཏི་ཤ, &lt;ref name=&quot;Atis&quot;&gt;{{Cite web |last=Phuntsok Yangchen |date=1 October 2012 |title=Disciples from over 60 countries attend the Dalai Lama's teachings |url=http://www.phayul.com/news/article.aspx?id=32210 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150520175445/http://www.phayul.com/news/article.aspx?id=32210 |archive-date=20 May 2015 |access-date=3 May 2015 |publisher=Phayul.com |quote=The Dalai Lama today began his four-day teachings on Atisha's [text] 'Lamp for the Path to Enlightenment'}}&lt;/ref&gt; ཨཱརྱ་དེ་བ &lt;ref name=&quot;Arya&quot;&gt;{{Cite web |date=17 October 2012 |title=The Dalai Lama's Boston teachings |url=http://www.shambhala.com/blog/shambhala/the-dalai-lamas-teaching-on-stages-of-meditation |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150521130539/http://www.shambhala.com/blog/shambhala/the-dalai-lamas-teaching-on-stages-of-meditation |archive-date=21 May 2015 |publisher=Shambala Publications |quote=Texts mentioned by His Holiness in his talk ... Aryadeva's 400 Stanzas of the Middle Way}}&lt;/ref&gt; ལ་སོགས་པ། ༢༠༡༨ ནས་བཟུང་ཁོང་གི་དུས་ཚོད་ནང་ལ་འབྲེལ་བ་ཉུང་བ་བྱུང་བ་དང་། མང་ཆེ་བ་རྒྱ་གར་ནང་བྱུང་བ་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་ལྟད་མོ་བ་ཚོར་དྲ་རྒྱའི་ཐོག་ནས་བརྙན་འཕྲིན་གཏོང་མཁན་ཁ་ཤས་བྱུང་ཡོད།
[[File:Dalai_lama_teaching_room.jpg|thumb|བཞུགས་ [[རྡ་རམ་ས་ལ།|སྒར་]] དྷ་རམ་ས་ལའི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་སློབ་སྟོན་ཁང་གཙོ་བོ།]]
[[File:14th_Dalai_Lama_at_Bodh_Gaya_Kalachakra_in_December_1985.jpg|thumb|ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༥ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༤ ཉིན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་བྷོ་དྷ་གྷ་ཡ་རུ་དུས་འཁོར་གྱི་མཆོད་འབུལ་གནང་བ།]]
[[File:Bodh_Gaya_Kalachakra_crowd_overview_December_1985.jpg|right|thumb|༡༩༨༥ ལོའི་བོད་ཀྱི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་སའི་གནས་ཡུལ་གྱི་སྤྱི་བསྡོམས།]]
ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་རང་ཉིད་ནཱ་ལན་ཌའི་བླ་མ་འདི་དག་གི་རྗེས་འཇུག་པ་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; བོད་དུ་འཁྱེར་ཡོང་ནས་ནང་ཆོས་ཐོག་མར་བཙུགས་སྐབས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་དང་། དེ་ནས་བཟུང་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་དབུས་སུ་གནས་ཡོད། 

སློབ་ཁྲིད་གཞན་གྱི་དཔེ་མཚོན་ལྟར་ན། ༡༩༨༤ ལོར་ལོན་ཌོན་དུ་ཁོང་གིས་བརྟེན་པའི་འབྱུང་བའི་འབྲེལ་མཐུད་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྐོར་ལ་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་པར་གདན་འདྲེན་ཞུས་ [[རྫོགས་ཆེན།|པ་]] དང་། ༡༩༨༨ ལོར་ཁོང་གིས་ལོན་ཌོན་དུ་ཡང་བསྐྱར་སྤྱིར་བཏང་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་སྐོར་ལ་གསུང་བཤད་གནང་བ་དང་། ༡༩༩༦ ལོར་ལོན་ཌོན་དུ་ཁོང་གིས་ནང་པ་ཚང་མས་ཁས་ལེན་བྱེད་པའི་ནང་ཆོས་ཀྱི་གཞི་རྩ་དང་གཞི་རྩ་ཡིན་པའི་ [[བདེན་པ་རྣམ་པ་བཞི།|བདེན་པ་བཞི་]] སློབ་ཁྲིད་གནང་བ་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

རྒྱ་གར་ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ &lt;ref name=&quot;Atis&quot;&gt;{{Cite web |last=Phuntsok Yangchen |date=1 October 2012 |title=Disciples from over 60 countries attend the Dalai Lama's teachings |url=http://www.phayul.com/news/article.aspx?id=32210 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150520175445/http://www.phayul.com/news/article.aspx?id=32210 |archive-date=20 May 2015 |access-date=3 May 2015 |publisher=Phayul.com |quote=The Dalai Lama today began his four-day teachings on Atisha's [text] 'Lamp for the Path to Enlightenment'}}&lt;/ref&gt; རམ་ས་ལར་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་དང་གསུང་བཤད་གནང་བ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐྱབས་བཅོལ་བའི་གཞིས་ཆགས་ཁག་གི་དགོན་སྡེ་ཁག་ &lt;ref name=&quot;DLSch&quot;&gt;{{Cite web |title=Schedule |url=http://www.dalailama.com/teachings/schedule |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150522055813/http://www.dalailama.com/teachings/schedule |archive-date=22 May 2015 |access-date=3 May 2015 |publisher=Office of Dalai Lama}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; རྒྱ་གར་ནང་སློབ་ཁྲིད་འདི་དག་ལ་ཞུགས་པར་རིན་པ་སྤྲོད་ཀྱི་མེད། &lt;ref name=&quot;DLSch&quot; /&gt; ཁོང་གིས་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་པར་འགྲོ་སྐབས་མགྲོན་འབོད་བྱེད་མཁན་གྱི་ཚོགས་པས་འགྲོ་གྲོན་ཚང་མ་རྩིས་རྒྱག་པའི་འགྲོ་གྲོན་སྤྲོད་དགོས་པ་ &lt;ref name=&quot;DLSch&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

མཐོ་སློབ་དང་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཁག་ལ་ཡང་ཡང་ཕེབས་ནས་སློབ་ཁྲིད་གནང་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; དེ་དག་ལས་ཁ་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; གཟེངས་རྟགས་ སྤྲད་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ནང་པ་མ་ཡིན་པ་ཚོར་ཞི་བདེ་དང་། བདེ་སྐྱིད་དང་སྙིང་རྗེ། དེང་རབས་ཀྱི་ཀུན་སྤྱོད། ཁོར་ཡུག དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནད་དོན། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

=== ཆོས་ལུགས་ཕན་ཚུན་བར་གྱི་གྲོས་མོལ། ===
༡༩༧༣ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ཝ་ཊི་ [[ཝ་ཏི་ཀན་གྲོང་ཁྱོར།|ཀན་]] དུ་ ཡེ་ཤུའི་བླ་ཆེན་ པོལ་དྲུག་པ་ མཇལ་འཕྲད་གནང་བ་དང་། ༡༩༨༠ དང་། ༡༩༨༢ དང་། ༡༩༨༦ དང་། ༡༩༨༨ དང་།  དེ་ནས་བཟུང་ཁོང་གིས་ཨི་སི་རེལ་ལ་ཐེངས་གསུམ་ཕེབས་ཡོད་པ་དང་། ༢༠༠༦ ལོར་ཨི་སི་རེལ་གྱི་རྦི་བྷི་གཙོ་བོ་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་ཡོད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༦ ལོར་ ཡེ་ཤུའི་བླ་ཆེན་བྷེ་ནེ་ཌིག་བཅུ་དྲུག་པ་མཆོག་ དང་སྒེར་གྱི་ཐོག་ནས་མཇལ་འཕྲད་གནང་ཡོད། དེ་དུས་ཁོང་གིས་ ཀེན་ཊར་བྷེ་ རིའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ གཙོ་འཛིན་ ཌོག་ ཊར་ རོ་ བྷར་ཊི་ རུན་ [[ཡེ་ཟི་ལམ་ཆོས་ལུགས།|སི་]] དང་ །

༡༩༩༦ དང་ ༢༠༠༢ ལོར་ཁོང་གིས་༡༩༦༠ ལོའི་མཇུག་ཏུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཇལ་འཕྲད་གནང་བའི་ཐོ་ མཱས་མར་ཊོན་ སྡོད་སའི་གེ་ ཐ་སེ་མ་ནིའི་ཨ་མ་ལགས་ཀྱི་མཆོད་ཁང་ དུ་ དགོན་པའི་ཆོས་ལུགས་བར་གྱི་གྲོས་མོལ་ ཚོགས་པས་གཙོ་གཉེར་བྱས་པའི་གེ་ཐ་སི་མ་ནི་མཇལ་འཕྲད་ཐོག་མ་གཉིས་ལ་མཉམ་ཞུགས་གནང་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཁོང་ ནི་ ཨེ་ལི་ཡ་ཆོས་ལུགས་བར་གྱི་སློབ་གཉེར་ཁང་ གི་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཡིན་པའི་འཛམ་གླིང་ཆོས་ལུགས་འགོ་ཁྲིད་ཚོགས་ཆུང་གི་ཚོགས་མི་ཞིག་ཡིན་པ་ &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཏཱ་ལའི་བླ་མས་གུ་ [[གྷུ་ཇ་རཱཏ།|ཇ་ར་]] ཊི་མངའ་སྡེའི་ མཧུ་ཝ་ ཆོས་ལུགས་ཁག་ཏུ་ ཆོས་ལུགས་བར་གྱི་ &quot;འཛམ་གླིང་ཆོས་ལུགས་གྲོས་མོལ་དང་རོལ་དབྱངས་&quot;ཞེས་པའི་ཚོགས་ཆེན་ཞིག་དབུ་འབྱེད་གནང་ཡོད་ཅེས་ མོ་ར་རི་བྷ་པུ་ ཡིས་བརྗོད་ཡོད། &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt;

༢༠༡༠ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་མཁས་པ་ཚོའི་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་དང་མཉམ་དུ་ ཨ་རིའི་ཨིན་ཌི་ཡ་ན་མངའ་སྡེའི་བྷུ་ [[རྗོར་ཌན།|ལུམ་]] མིང་ ཊོན་དུ་ མཉམ་འབྲེལ་གྱི་ལས་གཞི་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; འགོ་འཛུགས་གནང་བ་དང་། ལས་གཞི་དེ་ ''ཨིསི་ལམ་དང་ནང་ཆོས་བར་གྱི་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་གཞི་རྩ་'' ཞེས་པའི་དེབ་ལ་གཞི་བཅོལ་ཡོད། &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt;

༢༠༡༩ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ལ་དྭགས་ཀྱི་ཁ་ཆེའི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་ [[ལ་དྭགས|ལྡི་ལིར་]] འཚོགས་པའི་ཁ་ཆེའི་འཛམ་གླིང་ནང་མི་རིགས་སྣ་ཚོགས་ལ་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བའི་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་མ་དེ་ལ་རོགས་སྐྱོར་ཆ་ཚང་གནང་ཡོད། &lt;ref name=&quot;cdmw2019&quot;&gt;{{Cite web |date=15 June 2019 |title=His Holiness the Dalai Lama ushers religious harmony amongst Muslim communities at 'Celebrating Diversity in the Muslim World' Conference |url=https://tibet.net/to-practise-one-religion-explicitly-is-to-practise-them-all-implicitly-at-the-internal-level-his-holiness-the-dalai-lama-at-celebrating-diversity-in-the-muslim-world-conference/ |archive-url=https://archive.today/20210625081009/https://tibet.net/to-practise-one-religion-explicitly-is-to-practise-them-all-implicitly-at-the-internal-level-his-holiness-the-dalai-lama-at-celebrating-diversity-in-the-muslim-world-conference/ |archive-date=25 June 2021 |access-date=25 June 2021 |website=Central Tibetan Administration |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
[[File:Dalai_Lama's_Baby_Austin_car.jpg|thumb|ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་ Baby Austin རླངས་འཁོར་གྱི་རྗེས་ཤུལ། ༡༩༩༣ ལོར་ལྷ་ས།]]
[[File:Remains_of_Dalai_Lama's_Dodge_car._Lhasa,_1993.jpg|thumb|ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་ Dodge རླངས་འཁོར་གྱི་རྗེས་ཤུལ། ༡༩༩༣ ལོར་ལྷ་ས།]]
ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་མི་ཚེ་ &lt;ref name=&quot;Grnd&quot; /&gt;  འཕྲུལ་ &lt;ref name=&quot;itm&quot;&gt;{{Cite web |title=The Dalai Lama and Western Science |url=http://www.investigatingthemind.org/hhdl.science.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219190156/http://investigatingthemind.org/hhdl.science.html |archive-date=19 February 2015 |access-date=6 May 2015 |publisher=Mind and Life Institute}}&lt;/ref&gt; དོ་སྣང་བྱེད་པ་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་ཡོད་པའི་བྱིས་པའི་དུས་ནས་འགོ་བཙུགས་པ་ &lt;ref name=&quot;Grnd&quot;&gt;{{Cite web |last=James Kingsland |date=3 November 2014 |title=Dalai Lama enlightens and enraptures contemplative scientists in Boston |url=https://www.theguardian.com/science/blog/2014/nov/03/dalai-lama-scientists-boston-international-symposium-contemplative-studies |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105142140/https://www.theguardian.com/science/blog/2014/nov/03/dalai-lama-scientists-boston-international-symposium-contemplative-studies |archive-date=5 January 2021 |access-date=10 December 2016 |website=The Guardian |quote=Asked how his interest in science originally developed he said he'd been fascinated by technology since childhood, recalling a clockwork toy British soldier with a gun that he played with for a few days before taking apart to see how it worked. He described how as a young man visiting China he was excited to be shown around hydroelectric dams and metal smelting works}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;nyt&quot; /&gt; ཁོང་གིས་བྱིས་པའི་དུས་སུ་ཟླ་བ་ལ་ རྒྱང་ཤེལ་ གྱིས་ལྟ་ཞིབ་བྱེད་སྐབས་ [[ཟླ་བ།|ཟླ་བ་]] དེ་ཁུང་བུ་ཡོད་པའི་རྡོ་རིང་ཞིག་ཡིན་པ་ལས་བོད་ཀྱི་ འཇིག་རྟེན་རིག་པ་བ་ཚོས་ ཁོང་ལ་སློབ་སྟོན་བྱས་པ་ལྟར་རང་ཉིད་ཀྱི་འོད་འཕྲོ་བའི་ལྷ་ཡུལ་ཞིག་མིན་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་། གལ་ཏེ་ཁོང་དགེ་འདུན་པ་ཞིག་ཏུ་འཚར་ལོངས་བྱུང་མེད་ན་ཁོང་ཕལ་ཆེར་ བཟོ་སྐྲུན་པ་ ཞིག་ཡིན་སྲིད་ཅེས་ཁོང་གིས་ཀྱང་བཤད་ &lt;ref name=&quot;nyt&quot; /&gt; ༡༩༧༣ ལོར་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ནུབ་ཕྱོགས་ལ་འགྲུལ་བཞུད་ཐོག་མ་བྱེད་སྐབས་ཁོང་གིས་དབྱིན་ཡུལ་གྱི་ཀེམ་ བྷི་རི་ ཇི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་ གི་ སྐར་རྩིས་རིག་པའི་ སྡེ་ཚན་ལ་ཕེབས་རྒྱུའི་རེ་སྐུལ་ཞུས་པ་དང་། ཁོང་གིས་ཚན་རིག་གི་གཞི་རྩ་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་མཁན་ སར་ཀར་ལ་ པོ་ པར་ &lt;ref name=&quot;itm&quot; /&gt;

ནང་ཆོས་དང་ཚན་རིག་གི་ འབྲེལ་མཐུད་འཚོལ་ཞིབ་བྱེད་པའི་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་ཚན་རིག་གི་གྲོས་མོལ་ འཕེལ་ རྒྱས་གཏོང་འདོད་ཀྱི་འདུན་པ་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་ ཡོད ། དེ་བཞིན་༡༩༨༣ལོར་ཨ་རིའི་ སྤྱི་ཚོགས་ཁེ་ལས་པ་ དང་ གསར་གཏོད་པ་ ཨར་ཨེ་ཌམ་ཨེང་གྷལ་ གྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཚན་རིག་ལ་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་སྐོར་ལ་ཤེས་རྟོགས་ &lt;ref name=&quot;itm&quot;&gt;{{Cite web |title=The Dalai Lama and Western Science |url=http://www.investigatingthemind.org/hhdl.science.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219190156/http://investigatingthemind.org/hhdl.science.html |archive-date=19 February 2015 |access-date=6 May 2015 |publisher=Mind and Life Institute}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ༡༩༨༤ ལོར་ཨེང་གྷལ་གྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་གཞུང་ལས་ཁང་ལ་ཚན་རིག་པ་འོས་འཚམ་གྱི་རུ་ཁག་ཅིག་དང་མཉམ་དུ་བདུན་ཕྲག་གཅིག་གི་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་གྲོས་མོལ་ཞིག་གོ་སྒྲིག་བྱེད་རྒྱུའི་འབོད་སྐུལ་དངོས་སུ་གནང་བ་དང་། ཆུ་ཚོད་ ༤༨ ནང་ཚུད་དུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཨེང་གྷལ་ལ་ཁོང་གིས་&quot;ཚན་རིག་གི་སྐོར་ལ་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་ལས་ཀ་ཞིག་ལ་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་པར་དངོས་གནས་དགའ་པོ་ཡོད་&quot;ཅེས་གཏན་འཁེལ་བྱས་པས་ཨེང་གྷལ་གྱིས་ལས་གཞི་དེ་འགོ་འཛུགས་བྱེད་པར་མུ་མཐུད་དུ་སྤེལ་ཡོད། &lt;ref name=&quot;TYM1&quot; /&gt; ཕྲན་སི་ཀོ་ཝ་རེ་ལ་ ཡིས་ཨེང་གྷལ་གྱི་གྲོས་འཆར་སྐོར་ཐོས་རྗེས་ཁོང་ལ་ཁ་པར་བཏང་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་མཉམ་དུ་སྔོན་ཆད་གྲོས་བསྡུར་བྱས་པའི་སྐོར་བཤད་པ་དང་ལས་གཞི་དེ་ལ་ཁོང་གི་ཚན་རིག་གི་མཉམ་ལས་བྱེད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་སྤྲད་པ་རེད། &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; ཁོང་གིས་ཁོང་གི་ཆེད་ལས་ཚན་རིག་པ་དྲུག་ལས་གྲུབ་པའི་རུ་ཁག་ དེ་ ཤེས་རྟོགས་ཚན་རིག་གི་ ཐོག་མའི་ &lt;ref name=&quot;TYM1&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;itm&quot; /&gt; བསྡུ་རུབ་བྱེད་པར་རོགས་རམ་ &lt;ref name=&quot;TYM1&quot;&gt;{{Cite book |last=Begley, Sharon |title=Train Your Mind, Change Your Brain |date=2007 |publisher=Random House |isbn=978-0-345-47989-1 |edition=2008 Paperback |location=New York |pages=20–22 |chapter=1}}&lt;/ref&gt; ཨིང་གྷལ་གྱིས་མ་འོངས་པར་ཡང་བསྐྱར་དེ་ལྟར་བྱེད་འདོད་ཡོད། དེ་ &lt;ref name=&quot;BG122&quot;&gt;{{Cite web |last=Vincent Horn |title=The Evolution of the Mind and Life Dialogues |url=http://www.buddhistgeeks.com/2009/05/bg-122-the-evolution-of-the-mind-and-life-dialogues/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150504061533/http://www.buddhistgeeks.com/2009/05/bg-122-the-evolution-of-the-mind-and-life-dialogues/ |archive-date=4 May 2015 |access-date=9 May 2015 |publisher=Buddhist Geeks |ref=BD 122}}&lt;/ref&gt; གྷལ་གྱིས་གྲོས་མོལ་གཉིས་པ་གོ་སྒྲིག་བྱེད་པའི་ལས་ཀ་འགོ་བཙུགས་པ་དང་། ཐེངས་འདིར་ཁེ་ལི་ཕོར་ནི་ཡའི་ དབང་རྩའི་ཚན་རིག་པ་ཚོ་ དང་ ''མཉམ་དུ་གྲོས་མོལ་གནང་བ་དང་།'' &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''&lt;nowiki&gt;&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (July 2025)&quot;&gt;ལུང་འདྲེན་དགོས&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;'' &amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

སེམས་ཁམས་དང་ཚེ་སྲོག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་ ལས་འགན་ རྒྱ་བསྐྱེད་འགྲོ་བཞིན་པའི་སྐབས་སུ། ༡༩༩༠ལོར་འཚོགས་པའི་གྲོས་མོལ་གསུམ་པའི་རྗེས་སུ་ཨེང་གྷལ་གྱིས་ཚོགས་པ་དེ་ཁེ་ལས་མ་ཡིན་པའི་གཞི་འཛུགས་ཤིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱས། ལོ་བཅུ་ཕྲག་འགའི་རིང་ &lt;ref name=&quot;BG122&quot;&gt;{{Cite web |last=Vincent Horn |title=The Evolution of the Mind and Life Dialogues |url=http://www.buddhistgeeks.com/2009/05/bg-122-the-evolution-of-the-mind-and-life-dialogues/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150504061533/http://www.buddhistgeeks.com/2009/05/bg-122-the-evolution-of-the-mind-and-life-dialogues/ |archive-date=4 May 2015 |access-date=9 May 2015 |publisher=Buddhist Geeks |ref=BD 122}}&lt;/ref&gt; ༢༠༡༤ ལོའི་བར་དུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་འཛམ་གླིང་ནང་ མིང་ གྲགས་ཅན་གྱི་ ཚན་རིག་པ་ མང་པོའི་ཚོགས་ཆུང་ བར་ གྱི་གྲོས་མོལ་ཉུང་མཐར་ཡང་༢༨ བྱུང་ ཡོད། མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་ལས་དོན་ལ་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་དང་མཉམ་ལས་བྱེད་མཁན་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; མ་ས་ཅུ་སེཊ་འཕྲུལ་རིག་སློབ་ གླིང་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཇོན་ཧོབ་ཁིན་སློབ་ཆེན &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; སྨན་ཁང་ ། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཆ་སློབ་ཆེན་ བཅས་ཡིན། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

དེ་ལྟར་བྱེད་སྒོ་དེ་དག་གིས་ཁོང་གིས་བྲིས་པའི་གླེང་མོལ་གྱི་DVDཆ་ཚང་དང་དེབ་བཅུ་ཕྲག་མང་པོ་བྱུང་ཡོད། དཔེར་ན ''། ལོ་སྟོང་གསར་པའི་ཆེད་དུ་ཀུན་སྤྱོད་'' དང་ ''། རྡུལ་ཕྲན་གཅིག་གི་ནང་དུ་'' འཇིག་རྟེན། དེ་བཞིན་ཚན་རིག་གི་རྩོམ་ཡིག་དང་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་ཞིབ་འཇུག་ལས་རིམ་བཅས་ཡིན། &lt;ref name=&quot;pdf&quot;&gt;{{Cite web |date=2012 |title=A 25 Years History of Accomplishment |url=https://www.dropbox.com/sh/gns1ff0ziu9ikx3/AAAH3rqan1jP_RyksNVOYl0Da/MLI%2025%20years%20of%20Accomplishment.pdf?dl=0 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213185342/https://www.dropbox.com/sh/gns1ff0ziu9ikx3/AAAH3rqan1jP_RyksNVOYl0Da/MLI%2025%20years%20of%20Accomplishment.pdf?dl=0 |archive-date=13 December 2021 |access-date=6 May 2015 |publisher=Mind and Life Institute}}&lt;/ref&gt; བོད་དང་ནང་པའི་ཕྱོགས་ནས་བོད་ཀྱི་དགོན་པའི་སློབ་གཉེར་ཁང་དང་སློབ་ཡོན་གྱི་སློབ་ཚན་ནང་ཚན་རིག་གི་སློབ་ཚན་ཁ་སྣོན་བྱས་ཡོད། ནུབ་ཕྱོགས་ནས་གྲོས་མོལ་འདི་དག་གིས་འགོ་བཙུགས་པ་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཐེབས་རྩ་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; རོགས་དངུལ་ཨ་སྒོར་ས་ཡ་མང་པོའ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ནས་མ་དངུལ་བཏང་བའི་ གཙུག་ ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་དང་ཞིབ་འཇུག་ལས་ &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; ཨེ་མོ་རི་བོད་ཀྱི་མཉམ་འབྲེལ་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; གཞན་དག་གི་ཁྲོད་དུ།

ལྷག་པར་དུ་སེམས་དང་མི་ཚེའི་ཤེས་ཡོན་གྱི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་གི་ལས་གཞི་དེས་བསམ་གཞིག་ཚན་རིག་གི་གསར་དུ་ཐོན་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བར་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད། དཔེར་ན། བསམ་གཞིག་གི་ལག་ལེན་གྱིས་མིའི་ཀླད་པ་དང་། &lt;ref name=&quot;pdf&quot;&gt;{{Cite web |date=2012 |title=A 25 Years History of Accomplishment |url=https://www.dropbox.com/sh/gns1ff0ziu9ikx3/AAAH3rqan1jP_RyksNVOYl0Da/MLI%2025%20years%20of%20Accomplishment.pdf?dl=0 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213185342/https://www.dropbox.com/sh/gns1ff0ziu9ikx3/AAAH3rqan1jP_RyksNVOYl0Da/MLI%2025%20years%20of%20Accomplishment.pdf?dl=0 |archive-date=13 December 2021 |access-date=6 May 2015 |publisher=Mind and Life Institute}}&lt;/ref&gt;

༢༠༠༥ལོར་ཁོང་གི་ ''དེབ་རྡུལ་ཕྲན་གཅིག་གི་འཇིག་རྟེན་'' དང་ས་ཆ་གཞན་དག་ཏུ་ཚན་རིག་གི་བདེན་པ་དང་དེའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཡིད་ཆེས་ལས་མཐར་ཐུག་གི་དབང་ཤུགས་ལ་ཁས་ལེན་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཡིས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཆེན་པོ་ཞིག་ལ་མཚོན་ན་ཁོང་གི་ནང་པའི་རྗེས་འཇུག་པ་ཚོར་བསླབ་བྱ་གནང་བ་ལྟར་ན། དེ་ནས་ང་ཚོས་ཚན་རིག་གི་ཤེས་རྟོགས་དང་ལེན་བྱེད་དགོས་པ་དང་བཤད་ཚུལ་དེ་དག་སྤོང་དགོས།&quot; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཁོང་གིས་གཞི་འདིའི་ཐོག་ནས་ཁོང་གིས་རང་ཉིད་སྤངས་པའི་གནའ་བོའི་ནང་ཆོས་ཀྱི་བསམ་བློའི་དཔེ་མཚོན་ཡང་བཏོན་ཡོད།  &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

ལས་འགུལ་དེ་དག་གིས་ཐ་ན་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་ས་ལའང་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཡོད། ༢༠༡༣ ལོར་པེ་ཅིང་དུ་རྒྱ་ནག་གི་ཚན་རིག་པ་དང་བོད་ཀྱི་བླ་མ་གསོན་པོ་ཞིག་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་ཞིག་དང་མཉམ་དུ་ཤེས་ཡོན་གྱི་གྲོས་མོལ་ཞིག་བྱུང་ཡོད། མཐོ་རིམ་གྲོས་མོལ། སྔོན་གྱི་ནང་ཆོས་དང་དེང་རབས་ཚན་རིག ཞེས་པའི་མིང་ཐོག་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ལ་དགའ་པོ་ཡོད་པའི་བསམ་གཞིག་དེ་དག་ལ་ཁ་གཏད་གཅོག་གི་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

=== སྐུ་སྒེར་གྱི་སྒོམ་ཉམས་ལེན། ===
ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ [[ཏིང་ངེ་འཛིན།|སྒོམ་རྒྱག་པའི་]] ཐབས་ཤེས་སྣ་ཚོགས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེའི་ནང་དབྱེ་ཞིབ་ཀྱི་སྒོམ་རྒྱག་པ་དང་ སྟོང་ཆའི་སྒོམ་རྒྱག་པ་ སོགས་ཚུད་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཁོང་གིས་བསྒོམ་པའི་དམིགས་པ་ནི།

=== བགྲེས་ཡོལ་དང་ཤུལ་འཛིན་འཆར་གཞི། ===
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༧ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པས་ཁོང་གི་སྤྲུལ་སྐུ་བུད་མེད་ཡིན་སྲིད་ཅེས་གསུངས་ཡོད།  འདི་ནི་2015 &lt;ref name=&quot;NBC&quot;&gt;{{Cite web |date=17 May 2015 |title=Blondes have more fun, Dalai Lama apparently thinks as he mulls next reincarnation |url=https://www.nydailynews.com/2015/05/17/blondes-have-more-fun-dalai-lama-apparently-thinks-as-he-mulls-next-reincarnation/ |access-date=7 November 2023 |website=New York Daily News |language=en-US}}&lt;/ref&gt; དང་2019 ལོར་ཡང་བསྐྱར་བརྗོད་ &lt;ref name=&quot;NBC1&quot;&gt;{{Cite web |date=2 July 2019 |title=Dalai Lama sorry for saying female successor would have to be 'attractive' |url=https://www.nbcnews.com/news/world/dalai-lama-sorry-saying-female-successor-would-have-be-attractive-n1025756 |access-date=7 November 2023 |website=NBC News |language=en}}&lt;/ref&gt;

༢༠༡༡ ལོའི་ཟླ་ ༥ ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ [[བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་།|དབུས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ལས་ཁུངས་]] ནས་དགོངས་པ་ཞུས་ཡོད། 

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ཟླ་ ༩ ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ ཁོང་གི་རྒྱུད་འཛིན་ དང་ [[སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་|སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་]] སྐོར་ལ་གཤམ་གསལ་གསལ་བསྒྲགས་སྤེལ་ཡོད།&lt;blockquote&gt;ང་ལོ་དགུ་བཅུ་ལྷག་ཙམ་ལ་སླེབས་སྐབས་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་ཀྱི་བླ་མ་མཐོ་པོ་དང་། བོད་ཀྱི་སྤྱི་དམངས་དང་། བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་ལ་རྗེས་འཇུག་བྱེད་མཁན་གྱི་འབྲེལ་ཡོད་མི་སྣ་གཞན་དག་ལ་གྲོས་བསྡུར་བྱས་ཏེ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྒྲིག་འཛུགས་དེ་མུ་མཐུད་གནས་དགོས་མིན་ལ་བསྐྱར་དུ་དཔྱད་ཞིབ་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན། དེའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་ང་ཚོས་ཐག་གཅོད་བྱ་རྒྱུ་ཡིན། གལ་ཏེ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་མུ་མཐུད་གནས་དགོས་པའི་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་བཅོ་ལྔ་པ་ངོས་འཛིན་བྱེད་དགོས་པའི་དགོས་མཁོ་བྱུང་ཚེ་འགན་འཁྲི་གཙོ་བོ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཡིད་ཆེས་ཚོགས་པའི་འབྲེལ་ཡོད་འགོ་ཁྲིད་ཚོར་ཡོད། ཁོང་ཚོས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་དབུ་ཁྲིད་སྣ་ཚོགས་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་རིགས་རྒྱུད་དང་ཁ་བྲལ་ཐབས་མེད་པའི་དམ་བཅའ་བཞག་པའི་ཆོས་སྲུང་བ་བློ་གཏད་ཆོག་པ་རྣམས་ལ་བཀའ་འདྲི་ཞུ་དགོས། ཁོང་ཚོས་འབྲེལ་ཡོད་མི་སྣ་དེ་དག་ལ་བསླབ་བྱ་དང་ལམ་སྟོན་བཙལ་ནས་སྔོན་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ལྟར་འཚོལ་ཞིབ་དང་ངོས་འཛིན་གྱི་གོ་རིམ་སྤེལ་དགོས། ངས་འདིའི་སྐོར་ལ་ཡིག་ཐོག་གི་བཀའ་སློབ་གསལ་པོ་བཞག་རྒྱུ་ཡིན། ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་ཐབས་ལམ་དེ་འདྲ་བརྒྱུད་ནས་ངོས་འཛིན་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བ་སླར་ལེན་ལས་གཞན་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ཡོད་པའི་མི་སུ་ཞིག་གིས་ཀྱང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་ཆེད་དུ་འདེམས་སྒྲུག་བྱས་པའི་འོས་མི་ལ་ངོས་འཛིན་དང་ངོས་ལེན་བྱེད་མི་ཆོག་པ་སེམས་ལ་ཟུངས་ཤིག  &lt;/blockquote&gt;༢༠༡༡ ལོའི་ཟླ་ ༡༠ ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཁེ་ན་ཌའི་ CTVགསར་འགྱུར་ལས་ ཁང་ལ་བཅར་འདྲི་བྱེད་སྐབས་ཁོང་གི་གསུང་བཤད་དེ་བསྐྱར་དུ་བཤད་ཡོད། ཁོང་གིས་རྒྱ་ནག་གི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ལ་གཞི་བཅོལ་ནས་རྒྱུད་འཛིན་པ་འདེམས་སྒྲུག་བྱེད་པར་བཀག་སྡོམ་བྱེད་པ་དེས་ཁོང་གི་ཐག་གཅོད་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་མི་སྲིད་ཅེས་ཁ་སྣོན་བྱས་ཡོད། ང་ཚོའི་མི་ཚེ་རྗེས་མ་དེ་ང་ལ་རག་ལུས་ཡོད། གཞན་ལ་རག་ལུས་མེད། དེ་བཞིན་འདི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་ཞིག་མ་རེད། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ད་དུང་ཡང་བསྐྱར་སྐུ་འཁྲུངས་མིན་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཐའ་མ་དེ་ཡིན་མིན་ཐག་གཅོད་བྱས་མེད་ཅེས་ཁ་སྣོན་བྱས་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

༢༠༡༤ ལོའི་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༧ ཉིན་པར་སྐྲུན་བྱས་པའི་འཇར་མན་གྱི་ཚགས་པར་ ''Welt am Sonntag'' ལ་བཅར་འདྲི་བྱེད་སྐབས་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་&quot;ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱིས་དམིགས་ཡུལ་འགྲུབ་ཡོད།&quot; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ལན་དུ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་གོ་གནས་དེ་དབུས་གཞུང་གིས་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོའི་རིང་སྤྲད་ཡོད་པ་དང་། འདི་ནི་བོད་དོན་ལས་འགུལ་བ་དང་ ''The Wire'' གཉིས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་གིས་གང་ལྟར་ཡང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སླར་ཡང་འཁྲུངས་པར་བཟོ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་དོན་དུ་བླངས་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

རྒྱ་མཚོས་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཁོང་ཚོའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་དང་མཐུན་པའི་རྗེས་འཇུག་འདེམས་སྒྲུག་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་འདེམས་སྒྲུག་གང་རུང་ལ་གཡོ་ཐབས་བྱེད་སྲིད་པའི་འཇིགས་སྣང་ཡང་བསྟན་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

༢༠༡༥ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པས་ཁོང་ནི་བུད་མེད་དཀར་པོ་ཞིག་ཏུ་བསྐྱར་དུ་སྐྱེ་སྲིད་ཅེས་བརྗོད་ཡོད། &lt;ref name=&quot;NBC&quot;&gt;{{Cite web |date=17 May 2015 |title=Blondes have more fun, Dalai Lama apparently thinks as he mulls next reincarnation |url=https://www.nydailynews.com/2015/05/17/blondes-have-more-fun-dalai-lama-apparently-thinks-as-he-mulls-next-reincarnation/ |access-date=7 November 2023 |website=New York Daily News |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པས་གལ་ཏེ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་བུད་མེད་ཅིག་ཕེབས་ན་དེ་བས་ཡིད་འཕྲོག་པ་ཞིག་དགོས་ཞེས་གསུངས་ཡོད། &lt;ref name=&quot;NBC1&quot;&gt;{{Cite web |date=2 July 2019 |title=Dalai Lama sorry for saying female successor would have to be 'attractive' |url=https://www.nbcnews.com/news/world/dalai-lama-sorry-saying-female-successor-would-have-be-attractive-n1025756 |access-date=7 November 2023 |website=NBC News |language=en}}&lt;/ref&gt; རྒྱ་ནག་གི་ཆབ་སྲིད་པ་ [[པདྨ་འཕྲིན་ལས་|པདྨ་ཆོ་ལིང་]] གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་དེས་གནད་དོན་དེའི་ཐད་ཁོང་གི་གསུང་བཤད་སྣ་ཚོགས་ལ་གཡོ་འགུལ་གཏོང་བ་དང་། ཁོང་གིས་ད་དུང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པས་“ཁོང་གི་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་ལ་ཐེ་ཚོམ་བྱས་ཏེ་”བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ལ་བརྙས་བཅོས་བྱས་པར་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་ཡོད། 

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༡༠ ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་བྲན་གཡོག་ཡིན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡང་སྲིད་དེ་མཇུག་སྒྲིལ་དགོས་ཞེས་གསུངས་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; 

འོན་ཀྱང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ཟླ་ ༧ ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་དགུང་ལོ་ ༩༠ ལ་སླེབས་སྐབས་ཁོང་གིས་ཁོང་གི་རྗེས་འཇུག་སྐོར་གྱི་གྲོས་བསྡུར་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་པ་དེ་ལ་ཁ་གཏད་གཅོག་གི་ཡོད། མཆོད་འབུལ་སྐབས་བརྗེ་རེས་བྱས་པའི་བརྡ་འཕྲིན་ཞིག་དང་སྤྱི་ཚོགས་དྲ་རྒྱའི་ཐོག་བཀོད་པའི་ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ཁོང་གི་ཁེ་ལས་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་པ་གྷ་ཌེན་ཕོ་བྲང་ཐེབས་རྩ་ཁང་ཁོ་ནར་ཁོང་གི་སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་འདེམས་སྒྲུག་ལ་ལྟ་རྟོག་བྱེད་པའི་ཁྲིམས་མཐུན་དབང་ཆ་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་ཡོད། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅོ་ལྔ་པའི་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྐབས་བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་སློབ་གྲྭའི་འགོ་ཁྲིད་རྒན་གྲས་དང་དམ་བཅའ་བཞག་པའི་ཆོས་ལུགས་སྲུང་སྐྱོབ་པ་ཞེས་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ཁག་དང་གྲོས་བསྡུར་བྱེད་དགོས་པ་དང་།  ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཁོང་གི་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་རྒྱ་ནག་གི་ཕྱི་རོལ་དུ་འབྱུང་རྒྱུ་ཡིན་པ་བསྐྱར་དུ་གཏན་འཁེལ་གནང་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; རྒྱ་ནག་ལ་ཐད་ཀར་འགྲན་སློང་བྱེད་སྐབས་ཁོང་གིས་ཁོང་གི་མིང་འཁུར་བའི་དུས་རབས་མང་པོའི་རིང་གི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྒྲིག་འཛུགས་དེ་ཁོང་གི་ཤི་རྗེས་ཀྱང་གནས་རྒྱུ་ཡིན་པ་བཤད་ཡོད། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཁོང་གི་རྗེས་འཇུག་དེ་རང་དབང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ནང་འཁྲུངས་རྒྱུ་ཡིན་པ་བརྗོད་ཡོད།  དེའི་ལན་དུ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ལངས་ཕྱོགས་ལ་དགག་པ་བརྒྱབ་པ་རེད། [[པེ་ཅིང་གྲོང་ཁྱེར།|པེ་ཅིང་]] དུ་གཞུང་འབྲེལ་མི་སྣ་ཚོས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་འཁྲུངས་དང་དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་ནང་པའི་མཐོ་རིམ་མི་སྣ་གཞན་དག་ [[པན་ཆེན་བླ་མ་|པཎ་ཆེན་བླ་མ་]] སོགས་ལ་དབུས་གཞུང་གིས་ཆོག་མཆན་སྤྲོད་དགོས་ཞེས་བརྗོད་ཡོད། རྒྱ་ནག་ཕྱི་སྲིད་ལྷན་ཁང་ གིས་བརྗོད་པ་ལྟར་ན། བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཚོའི་ངོ་བོ་གཏན་འཁེལ་བྱེད་པའི་དབང་ཆ་མཐའ་མ་དེ་གཞུང་ལ་ཡོད། &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཡིད་ཆེས་ཚོགས་པའི་འགོ་ཁྲིད་རྒན་པ་ Samdhong Rinpoche ཡིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྒྲིག་འཛུགས་མུ་མཐུད་གནས་རྒྱུའི་ཁས་ལེན་བྱས་ཏེ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ ༡༥ པ་དང་ ༡༦ པ་གཉིས་ཀ་རྗེས་སུ་འབྲང་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་ཡོད། ཁོང་གིས་ད་ལྟའི་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཁོང་གི་རྗེས་འཛིན་པ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཕྱོགས་ལ་ལམ་སྟོན་གནང་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཡོད། [[བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་།|དབུས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་]] ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པ་སྒྲོལ་མ་ཚེ་རིང་ཏེའི་ཁང་གིས་རྒྱ་ནག་གིས་ཡང་སྲིད་ལ་ཚོད་འཛིན་བྱེད་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅེས་སྐྱོན་བརྗོད་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཐད་ཀར་འཛམ་གླིང་ལ་ཁ་བརྡ་གནང་དགོས་པའི་ནན་བཤད་གནང་ཡོད། 

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ལོར་པར་སྐྲུན་བྱས་པའི་ཁོང་གི་དེབ་ &quot; Voices for the Voiceless &quot; ཞེས་པ་དེའི་ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་མཆོག་གིས་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ཀྱི་བོད་མི་ཚོས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྒྲིག་འཛུགས་དེ་ཁོང་འདས་རྗེས་མུ་མཐུད་གནས་དགོས་པ་དང་།</text>
      <sha1>8z54i1g2jgf71rcnldmdngoh79u5ss6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ཐུགས་བསྐྱེད་དམ་བཅའ་དང་པོ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26751</id>
    <revision>
      <id>160737</id>
      <parentid>157791</parentid>
      <timestamp>2026-04-11T11:10:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-pema</username>
        <id>33254</id>
      </contributor>
      <origin>160737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31983" sha1="63ubnxvgcpu1rujo8h1xk237a6952mk" xml:space="preserve">[[File:Tenzin Gyatso, 14th Dalai Lama with Under Secretary Uzra Zeya on visit New Delhi, July 2023 18.jpg|Tenzin Gyatso, 14th Dalai Lama with Under Secretary Uzra Zeya on visit New Delhi, July 2023]]
'''འགྲོ་བ་མི་ལ་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་བསྐྲུན་ཐབས།'''

ངོས་རང་མི་གཅིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་མིའི་བདེ་སྐྱིད་ཅེས་པ་དེ་ལ་གཙོ་བོ་ནང་སེམས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་གལ་ཆེན་ཡིན་པ་དང་། ནང་སེམས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་དེ་ཡང་ཆོས་དད་ཡོད་མེད་ལ་མ་ལྟོས་པར། ང་རང་ཚོ་ཆུང་ཆུང་སྐབས་ནས་ཕ་མས་ཇི་ཙམ་བརྩེ་བས་བསྐྱངས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཕྲུ་གུའི་སེམས་ལ་དགའ་སྣང་དང་། སྐྱིད་སྣང་ཡོང་གི་ཡོད་པ་ལྟར་བྱམས་བརྩེ་ནི་ང་རང་ཚོར་རང་ཆས་སུ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། བར་སྐབས་ཤིག་ནས་ཚན་རིག་པ་ཚོས་ཚན་རིག་གི་ཐོག་ནས་བརྟག་དཔྱད་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་སྐབས། བྱམས་བརྩེ་ཞེས་པ་དེ་ལུས་བདེ་པོ་དང་། ཁྱིམ་ཚང་སྐྱིད་པོ། སྤྱི་ཚོགས་འཆམ་མཐུན་ཡོང་གཞི་བཅས་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་གྱིས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ཀྱི་འདུག དེར་བརྟེན། མི་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན་ཆད་ལ་མིའི་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་ནུས་པའི་ཐོག་ནས་སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེ་བསྒྲུབ་རྒྱུ་དེ་ངས་རིམ་པ་དང་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

ངོས་རང་ལ་ཆ་བཞག་ནའང་མི་ཡིན་བསམ་པ་ནི་གཙོ་བོར་འཇོག་གི་ཡོད། བོད་པ་དང་ནང་པ་ཞིག་ཡིན་བསམ་པ་དེ་རིམ་པ་གཉིས་པར་འཇོག་གི་ཡོད། མི་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོས་ནས་མི་ལ་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་ལམ་ཁ་ཇི་ལྟར་ཡོད་མིན་ཐད་མཁས་པ་མང་པོ་མཉམ་དུ་བགྲོ་གླེང་གོ་བསྡུར་བྱས་པའི་གྲུབ་དོན་ལ་སེམས་པ་བཟང་པོ་བྱས་ཚེ་སྐྱིད་པོ་ཡོང་པ་དང་། སེམས་ལ་ཆགས་སྡང་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་ཚེ་མ་སྐྱིད་པ་ཡོང་གི་ཡོད།

ཡང་མི་དུང་ཕྱུར་བདུན་ཅུའི་ནང་ནས་དུང་ཕྱུར་བཅུ་ལ་ཆོས་དད་མེད་པ་རེད། ཆོས་དད་མེད་མཁན་ཚོ་ཡང་མི་ཡིན་པ་དང་། བདེ་བ་འདོད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པས་བརྩེ་བའི་ཡུལ་ཡིན། ཁོ་རང་ཚོ་སྒེར་སོ་སོའི་ངོས་ནས་བཤད་ནའང་བདེ་སྐྱིད་འདོད་པ་ཡིན་པས། རིམ་པས་དེ་དག་འགྲོ་བ་མི་སྤྱི་ལ་ཁྱབ་པའི་ཐབས་ཤེས་ག་རེ་ཡོད་ཟེར་ན། གཙོ་བོ་བྱམས་བརྩེ་ཡོད་ན་སེམས་ནང་བདེ་སྐྱིད་དང་ཞི་བདེ་ཡོང་བ་མཐུན་སྣང་དུ་གྲུབ་ཡོད། དེར་བརྟེན་འཛམ་གླིང་འདིར་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་བཞིའི་གོང་ནས་ཡོད་པའི་ཆོས་ལུགས་གཙོ་ཆེ་བ་ཚང་མའི་ནང་མིའི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་རྩ་བ་བྱམས་བརྩེ་ལ་ཐུག་ཡོད་པ་བཤད་ཡོད། འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་འདོད་མཁན་གྱི་ཆོས་བརྒྱུད་ཡིན་ནའང་འདྲ། འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་མི་འདོད་མཁན་གྱི་ཆོས་བརྒྱུད་ཡིན་ནའང་འདྲ་ཚང་མས་བྱམས་བརྩེ་ནི་གལ་ཆེན་དུ་གསུངས་ཡོད་པ་རེད། ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་བྱམས་བརྩེ་ནི་མིའི་སེམས་ལ་བདེ་སྐྱིད་བསྐྲུན་མཁན་གྱི་རྩ་བ་དེ་ཡིན་པ་ཚང་མས་ངོས་འཛིན་གྱིས་ཤོད་ཀྱི་འདུག བྱམས་བརྩེ་ལ་མི་དང་དུད་འགྲོ་གང་ཡིན་ཡང་དགའ་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། མི་དང་དུད་འགྲོ་གང་ཡིན་ཡང་མ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་མི་ཚེའི་མགོ་ཚུགས་པ་ནས་བརྩེ་བས་བསྐྱངས་ཏེ་འཚར་ལོངས་བྱུང་ཡོད། ཆུང་ཆུང་སྐབས་ཨ་མའི་བྱམས་བརྩེའི་འོག་ནས་འཚར་ལོངས་བྱུང་པ་རེད། གལ་སྲིད་ཨ་མ་རླུང་ལངས་ནས་བདག་པོ་མ་བརྒྱབ་པ་ཡིན་ན་ང་ཚོ་འཚོ་ཐབས་མེད། མི་དུང་ཕྱུར་བདུན་ཅུ་ཡོངས་རྫོགས་གཅིག་པ་རེད། ཆུང་ཆུང་སྐབས་བྱམས་བརྩེའི་ཚོར་བ་ཤུགས་ཆེན་པོས་བསྐྱངས་ཤིང་གསོས་པ་ཡིན་པས་མི་ཚེའི་ནང་བྱམས་བརྩེའི་ཚོར་བ་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་ན་ལུས་པོའང་བདེ་ཐང་ཡོང་གི་རེད།  མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཞེས་པ་མཉམ་དུ་འཚོ་དགོས་པ་ལས་ཁེར་རྐྱང་གིས་འཚོ་ཐབས་མེད། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བ་མཉམ་དུ་རོལ་བར་སེམས་ནང་ཆ་རྐྱེན་ཞིག་དགོས་པ་རེད། སྦྲང་རྩི་གསོག་མཁན་གྱི་སྦྲང་མར་མཚོན་ནའང་མཉམ་རུབ་ཀྱི་ཐོག་ནས་འཚོ་ཐབས་བྱེད་པ་ཞིག་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོང་གི་ཡོད་པ་ལྟར་ང་ཚོ་མི་ལའང་དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད།

ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་སྔོན་ནས་རྒྱ་གར་ལ་ཡོད་པའི་ཆོས་དང་མ་འབྲེལ་བའི་བྱམས་བརྩེ་སྤེལ་ཐབས་འདི་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ངོས་ནས་བཤད་ནའང་དེ་ལྟར་ཡོང་དགོས་པ་ཞིག་རེད། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ད་ལྟ་ཕེབས་པ་ཡིན་ན་ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་ཀྱི་བཟང་སྤྱོད་ (Secular ethics) འདི་ངེས་པར་གསུང་གི་རེད། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རིང་ལུགས་ཀྱི་གལ་ཆེ་ཤོས་བདག་མེད་ཀྱི་ལྟ་བ་ཡིན་ཡང་། གདུལ་བྱ་འགའ་ཤས་ཀྱི་ཁམས་དང་མོས་པར་བསྟུན་ནས། ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་ཁུར་རོ།། ཁུར་འཁུར་བ་པོ་ནི་གང་ཟག་གོ། ཅེས་ཀྱང་གསུངས་ཡོད། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཀུན་ལ་བརྩེ་ཞིང་། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་ཞིག་ཡིན་པས། ཆོས་དད་མེད་མཁན་ཚོར་ཡང་ཇི་ལྟར་མི་ཚེ་སྐྱིད་པོ་ཡོང་ཐབས་ལ་དགོངས་པ་བཞེས་ཀྱི་རེད། དེར་བརྟེན་ངོས་རང་མི་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་མི་དུང་ཕྱུར་བདུན་ཅུ་ལ་ཕན་ཐོགས་བྱེད་པ་དང་། ཕན་ཐོགས་བྱེད་ཐབས་ཀྱང་མི་རེ་རེའི་རྣམ་དཔྱོད་དང་བསྟུན་ནས་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པའི་ཐོག་ནས་བསམ་བློར་རིམ་པས་འགྱུར་བ་ཡོང་ཐབས་ལ་འབད་བརྩོན་བྱེད་དགོས་པ་ལས། མི་དུང་ཕྱུར་བདུན་ཅུ་ལ་བཀའ་བཏང་ནས་འགྱུར་བ་འགྲོ་ཐབས་མེད།

གལ་ཆེ་ཤོས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡོང་བའི་རྐྱེན་གཙོ་བོ་དེ་ང་ཟེར་བ་འདི་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་ནང་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་ཡོད། རང་ཉིད་གཅེས་འཛིན་རྒུད་པ་ཀུན་གྱི་སྒོ།།མ་རྣམས་གཅེས་འཛིན་ཡོན་ཏན་ཀུན་གྱི་གཞི།།ཞེས་བླ་མ་མཆོད་པའི་ནང་གསུངས་ཡོད། དེ་བཞིན་ཐེག་ཆེན་གྱི་གཞུང་ཚང་མའི་ནང་རང་གཅེས་འཛིན་གྱི་སྐྱོན་དང་། གཞན་གཅེས་འཛིན་གྱི་ཕན་ཡོན་མང་པོ་གསུངས་ཡོད། མདོར་ན་སྤྱོད་འཇུག་ནང་གསུངས་པ་ལྟར། འཇིག་རྟེན་བདེ་བ་ཇི་སྙེད་པ།། དེ་ཀུན་གཞན་བདེ་འདོད་ལས་བྱུང་།། འཇིག་རྟེན་སྡུག་བསྔལ་ཇི་སྙེད་པ།། དེ་ཀུན་རང་བདེ་འདོད་ལས་བྱུང་།། ཞེས་པ་དེ་མགོན་པོ་ཞི་བ་ལྷས་རྒྱ་གར་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཆུང་ཆུང་ཞིག་གི་ནང་ལ་གཟིགས་ནས་གསུངས་པ་ཞིག་མ་རེད། དེ་འཛམ་གླིང་མི་གྲངས་དུང་ཕྱུར་བདུན་ཅུའི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་ཏག་ཏག་བསྡད་ཡོད།

ཇི་ཙམ་གྱིས་གཞན་ལ་ཕན་པའི་བསམ་པ་ཡོད་ན་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བསྐྱལ་བ་དང་མགོ་སྐོར་བཏང་ཡོང་སྙམ་པའི་དོགས་པ་དང་ཞེད་སྣང་ཉུང་རུ་འགྲོ་གི་རེད། བསམ་པ་རྣམ་དག་གིས་མི་ལ་ཡག་པོ་དང་བརྩེ་བ། གུས་ཞབས་བཅས་བྱས་པ་ཡིན་ན། སོ་སོ་རྣམ་རྟོག་སྐྱེ་སའི་གཞི་མེད་པ་ཆགས་ནས་སེམས་ནང་སྙིང་སྟོབས་སླེབས་ཏེ་གཞན་ལ་སྐད་ཆ་བཤད་པའི་སྐབས་སོགས་སྤྱོད་ལམ་གང་ཅི་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་རེད། འདོད་རྔམ་དང་གཡོ་སྒྱུ་བྱེད་མཁན་གྱིས་ངས་ཐལ་དྲགས་པའམ། ཡང་ན་དམན་དྲགས་མི་ཡོང་ངམ་སྙམ་པའི་དོགས་པས་སྐད་ཆ་བཤད་པའི་སྐབས་དང་། དེ་མིན་རྣམ་འགྱུར་གང་ཡིན་ཡང་འདྲ་ཆགས་པོ་བྱས་ན་ཕན་ཚུན་དབར་ཡིད་ཆེས་ཡོང་ཐབས་མེད། ཕན་ཚུན་ཡིད་ཆེས་དང་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་མེད་ན་དོགས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོང་གི་རེད། བཟའ་ཚང་ཕན་ཚུན་ཡིན་ཡང་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་ཡིད་ཆེས་མེད་ཚེ་ཐ་མ་ཁ་བྲལ་འགྲོ་རྒྱུ་རེད། ཕ་མ་བུ་ཕྲུག་བར་ཕན་ཚུན་ཡིད་ཆེས་མེད་ན་ཁ་རྩོད་ཤོར་བ་སོགས་མི་ཤིས་པ་ཡོང་གི་རེད། སུ་ཡིན་ཡང་ཕན་ཚུན་ཡིད་ཆེས་ཡོད་ན་མཉམ་དུ་གནས་ཐུབ་པ་དང་། ཡིད་ཆེས་མེད་ཚེ་ཁ་བྲལ་འགྲོ་ཡི་རེད། ཡིད་ཆེས་ནི་གལ་འགངས་ཆེ་བའི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་པས་ཕན་ཚུན་གཉིས་ཀའི་ངོས་ནས་དྲང་པོ་དྲང་བཞག་དང་། བསམ་པ་རྣམ་དག ཕྱི་གསལ་ནང་བྱེད་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། དེ་ནི་གཞན་ཕན་གྱི་བསམ་པ་ཡོད་ན་ཡོང་ཐུབ་པ་དང་། རང་གཅེས་འཛིན་གྱི་བསམ་བློས་ང་ཞེས་བསྡད་ན་ཡོང་ཐབས་མེད། འཛམ་གླིང་སྟེང་གི་ཆེ་ས་དམག་འཁྲུག་ནས་ཆུང་ས་ཁྱིམ་ཚང་གཅིག་ཁ་བྲལ་འགྲོ་བ་ཚང་མ་རང་གཅེས་འཛིན་གྱིས་བྱས་པ་ཡིན། འཇིག་རྟེན་སྡུག་བསྔལ་ཇི་སྙེད་པ།། དེ་ཀུན་རང་བདེ་འདོད་ལས་བྱུང་།། ཞེས་གསུངས་པ་ནས་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་རེད། དེར་བརྟེན་ཆོས་ཀྱི་སྐད་ཆ་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པར་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་འཛམ་གླིང་འདིར་བདེ་སྐྱིད་དོན་དུ་གཉེར་ཆེད་དངོས་པོ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་དགོས་ཀྱང། དེ་གཅིག་པུས་ལྡང་གི་མེད་པར་བརྟེན་བདེ་སྐྱིད་ཡོང་བར་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བསམ་བློ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་དགོས་པ་རེད།   འཛམ་གླིང་ལ་མི་དུང་ཕྱུར་བདུན་ཅུ་ཡོད་པ་ཚང་མ་བདེ་བ་འདོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པ་གཅིག་མཚུངས་དང་སེམས་ནང་ཞི་བདེ་འདོད་ཀྱང་རྣམ་རྟོག་རུ་འཛིངས་པས་མ་སྐྱིད་པ་ཡོང་གི་ཡོད།

ཆོས་ཀྱི་སྐད་ཆ་མ་ཡིན་པར་མི་ཚང་མར་རྣམ་དཔྱོད་ཡོད་པ་དང་། ཚང་མ་མ་ལས་བཙས་ཏེ་ནུ་ཞོས་འཚོ་བ་ཡིན། དེར་བརྟེན་མ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་གཉེན་ཉེའི་བརྩེ་བས་བསྐྱངས་པའི་འོག་ནས་འཚར་ལོངས་བྱུང་བ་ཡིན་པས། ང་ཚོ་ཚང་མར་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་བརྩེ་བ་ཡོད། ཆུང་ཆུང་སྐབས་ལ་བྱམས་བརྩེའི་ཚོར་བ་མྱོང་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་ཀྱང་། ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་སྟངས་ནི་དངོས་པོ་ཡར་རྒྱས་དང་འབྲེལ་བའི་ཤེས་ཡོན་ཁོ་ནའི་ཐོག་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པས། འཚར་ལོངས་ཀྱི་དུས་རིམ་ནང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཟང་ཟིང་དང་། ཧམ་ཤེད། རྫུན་བཤད། མགོ་སྐོར་གཏོང་བ་བཅས་ཀྱིས་དངུལ་གསོག་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང། སྤྱི་ཚོགས་ལ་བྱམས་བརྩེ་ཟེར་བ་འདི་གལ་ཆེན་པོ་རེད། འགའ་ཞིག་གིས་མི་ཚེ་བསྐྱལ་བར་བྱམས་བརྩེ་གལ་ཆེན་པོ་མིན་ཞེས་བཤད་མཁན་ཡོད། ཡིན་ནའང་། འཛམ་གླིང་གི་མི་དུང་ཕྱུར་བདུན་ཅུའི་ཁྲོད་བྱམས་བརྩེ་མེད་མཁན་ལ་བདེ་སྐྱིད་མེད་པ་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་རེད། འཛམ་གླིང་གི་རྙོག་དྲ་ལ་ཆ་བཞག་ན་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ནོར་འཁྲུལ་ཚབས་ཆེན་ཤོར་ཏེ་དུས་རབས་ཉི་ཤུའི་ནང་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆ་བེད་སྤྱོད་བཏང་ནས་མི་ས་ཡ་ཉིས་བརྒྱ་ཙམ་བསད་ཡོད། དེ་དག་ནི་གཞན་གྱི་སྲོག་ལ་རིན་ཐང་མ་བརྩིས་པར་སོ་སོའི་དབང་དང་ཁེ་ཕན་དང་། དགྲ་དང་རང་ཕྱོགས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་རིས་ཀྱིས་དགྲ་བོ་གཏོར་ཐུབ་ན་དཔའ་བོ་དང་རྒྱལ་ཁར་བརྩིས་པ་ལས། དགྲ་བོ་ཡང་བདེ་བ་འདོད་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པ་རེད་བསམ་པའི་བསམ་ཤེས་ཅི་ཡང་མེད། འཛམ་གླིང་གི་ལོ་རྒྱུས་ལམ་དེའི་ཐོག་ལ་སོང་ཡོད་པ་རེད། སྔོན་ཆད་ཀྱི་ལམ་དེའི་ཐོག་བསྐྱོད་དེ་མི་གྲངས་དུང་ཕྱུར་བདུན་ཅུ་བདེ་ཞིང་སྐྱིད་པ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་ན་འགྲིགས་ཀྱང་། དེ་ནི་ནམ་ཡང་ཡོང་ཐབས་མེད། འོ་ན་སྡུག་སྒོམ་བརྒྱབ་ནས་སྡོད་རྒྱུ་རེད་དམ་ཞེ་ན་དེ་ལྟར་མིན། མི་ལ་འགྱུར་བ་འགྲོ་རྒྱུ་ཡོད་པ་རེད། འགྱུར་བ་དེ་ཡང་ཕྱིའི་ལྟོ་གོས་ཀྱི་འགྱུར་བ་མིན་པར་ནང་བསམ་བློའི་འགྱུར་བ་སྟེ་ཇི་ལྟར་བྱས་ན་བདེ་སྐྱིད་ཡོང་བ་དང་། ཇི་ལྟར་བྱས་ན་སྡུག་བསྔལ་ཡོང་བ་དེའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་ཤེས་པ་བྱེད་དགོས། དཔེར་ན་ཕྱིའི་དངོས་པོ་དུག་ཅན་གྱིས་མི་ལ་གནོད་ཀྱི་ཡོད་པས་དེ་དུག་ཡིན་པར་ངོས་བཟུང་ནས་ཕར་འཇོག་པ་དང་། སྨན་འདིས་ཕན་གྱི་རེད་ཟེར་ནས་ཚུར་ལེན་པ་ལྟར། ནང་བསམ་བློར་མཚོན་ནའང་ཕན་གནོད་ཀྱི་རང་བཞིན་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པས་དེ་དག་ཤེས་པ་བྱས་ནས་དོན་གཉེར་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན།

སྡུག་བསྔལ་ནི་རྣམ་རྟོག་གི་རུ་འཛིངས་པ་ནས་བྱུང་བ་དང་། བདེ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་བརྩེ་བ་དང་ཡིད་ཆེས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། ཡིད་ཆེས་ཡོད་ན་ཕན་ཚུན་གྲོགས་པོ་ཆགས་ཐུབ། གྲོགས་པོ་ཡོད་ན་འཇིགས་སྣང་མེད་པར་བློ་བདེ་པོར་གནས་ཐུབ་པ་དང་། མི་སུ་ཐུག་ཀྱང་ཚང་མ་གཅིག་པ་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཐོག་ནས། ཚང་མ་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པ་དང་བདེ་བ་འདོད་པ་ཡིན། བདེ་སྡུག་གི་རྩ་བ་སེམས་ལ་ཐུག་ཡོད། ཕྱིའི་འགལ་རྐྱེན་མཐའ་དག་སེལ་ཐབས་མེད་ཀྱང་། རྐྱེན་ངན་སྣ་ཚོགས་འཕྲད་སྐབས་སེམས་ནང་བྱམས་བརྩེ་ཡོད་ན་ཞི་བདེའི་ངང་གནས་ཐུབ། དེ་ལྟར་ཡོང་བར་འབད་བརྩོད་བྱེད་དགོས། དེར་བརྟེན་རྒྱ་གར་གྱི་ཆོས་ལུགས་དང་མ་འབྲེལ་བའི་སྤྱོད་བཟང་(Secular ethics) ཟེེར་བ་ནི་ཆོས་དང་མ་འབྲེལ་བར་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། རྒྱ་གར་གྱི་རྩ་ཁྲིམས་ཡིན་ནའང་ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་ (Secular) གཞི་རྩ་ལ་བཞག་ཡོད་པ་གལ་ཆེན་པོ་རེད།  ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལ་ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་ (Secular) ཟེར་དུས་ཆོས་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱི་མཐོང་ཚུལ་ཡོད་པ་དེ་གཉིས་ཐ་དད་རེད།  

གང་ལྟར་ཆོས་ཕྱོགས་ནས་ཆོས་བརྒྱུད་གཙོ་ཆེ་བ་ཚང་མས་བྱམས་བརྩེ་གལ་ཆེན་པོར་གསུངས་ཡོད། ལྟ་གྲུབ་མི་འདྲ་བ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བྱམས་བརྩེ་ལ་ཡིད་ཆེས་ཡོང་བ་དང་། བྱམས་བརྩེའི་ཉམས་ལེན་ལ་ནུས་ཤུགས་ཐོན་པའི་ཆེད་དུ་རེད། འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོའི་ལྟ་གྲུབ་ལ་ཆ་བཞག་ནའང་། སྣོད་བཅུད་ཐམས་ཅད་ཁོང་གིས་བཟོས་ཤིང་ཁོང་གི་ཕྱག་ཏུ་ཡོད་པ་རེད་ཅེས་བརྗོད་ཡོང་དུས། ཁོང་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་མཁན་རྣམས་བྱམས་བརྩེ་ཉམས་ལེན་ཁ་ཞེ་གཉིས་མེད་བྱ་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་ཡོང་གི་ཡོད། ཡི་ཤུའི་ཆོས་པ། ཁ་ཆེའི་ཆོས་པ། ཧིན་རྡུའི་ཆོས་པ། འཇེའུ་ཆོས་པ་སོགས་ཆོས་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་བསམ་པ་རྣམ་དག་ཐོག་ནས་མི་ལ་ཞབས་འདེགས་སྒྲུབ་ཀྱི་ཡོད།  དཔེར་ན་ཡི་ཤུའི་ཆོས་པ་ལ་མཚོན་ན་རྒྱ་གར་གྱི་གྲོང་གསེབ་སྐྱོ་པོ་དེ་འདྲའི་ནང་ཕྱིན་ནས་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་པ་དང་། སྨན་བཅོས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱོར་བ་སོགས་མང་པོ་མཐོང་རྒྱུ་འདུག ཁོང་ཚོས་དཀའ་ངལ་མང་པོ་ཁྱད་དུ་བསད་ནས་བྱེད་པ་དེ་སོ་སོའི་ཆོས་དད་ཀྱི་ཐོག་ནས་བྱུང་བ་རེད། དེར་བརྟེན་རིགས་འགའ་ཤས་ལ་འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱིས་ཕན་གྱི་ཡོད།   

དེ་ནས་འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་མི་འདོད་མཁན་གྱི་ཆོས་བརྒྱུད་ནི་གྲངས་ཅན་པ་དང་། གཅེར་བུ་བ། སངས་རྒྱས་པ་གསུམ་རེད། ཐམས་ཅད་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཐོག་ནས་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། དེའི་སྐབས་ཀྱི་རྒྱུ་ཟེར་བ་ནི་བྱ་སྤྱོད་ལ་གསུངས་པ་སྟེ། ཇི་ཙམ་མི་ལ་ཕན་པའི་བྱ་བ་བྱས་ན་བདེ་སྐྱིད་ཡོང་བ་དང་། ཇི་ཙམ་མི་ལ་གནོད་པའི་བྱ་བ་བྱས་ན་རང་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཡོང་གི་རེད་ཅེས་བརྗོད་ནས་བྱམས་བརྩེ་གོང་དུ་སྤེལ་བའི་ཐབས་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་མི་འདོད་མཁན་གྱི་ཆོས་བརྒྱུད་གསུམ་གྱི་ནང་ནས། གྲངས་ཅན་པ་དང་གཅེར་བུ་བས་འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་རྟག་པ་རང་བྱུང་གི་སྐྱེས་བུ་མི་འདོད་ཀྱང་། རྟག་གཅིག་རང་དབང་གི་བདག་འདོད་གི་ཡོད་པ་རེད། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པས་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་ཡུལ་རྟག་པ་རང་བྱུང་གི་སྐྱེས་བུར་འདོད་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད་ལ། སྐྱབས་སུ་འགྲོ་མཁན་གང་ཟག་ལའང་རྟག་གཅིག་རང་དབང་བའི་བདག་ཡོད་པ་མ་རེད་ཅེས་གསུངས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། རྟག་གཅིག་རང་དབང་གི་བདག་ཡོད་པ་ཡིན་ན། དེ་འགྱུར་བ་འགྲོ་བ་ལ་རྙོག་དྲ་ཡོད། སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་འགྱུར་བ་འགྲོ་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཏུ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་སྣ་ཚོགས་པའི་འགྱུར་བ་འགྲོ་བའི་གཞི་རྩ་དེའི་སྟེང་གསུངས་ཡོད། འགྱུར་བའི་གཞི་རྩ་ཡོད་དུས་འགྱུར་བ་གཏོང་འདོད་ཀྱི་འདོད་པ་ཡོད་ཅིང་། འགྱུར་བ་བཏང་ནས་འབྲས་བུ་ཐོན་ཐུབ་པ་རེད། འགྱུར་བ་གཏོང་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ཚེ་འགྱུར་བ་བྱུང་ན་བསམ་པ་ཙམ་ལས་ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་ཀྱི་འགྱུར་བ་འགྲོ་ཐབས་མེད་པ་ཆགས་ཡོད། འཛམ་བུ་གླིང་འདིར་ལྟ་གྲུབ་ཡོད་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཚང་མས་མི་ལ་བྱམས་བརྩེ་དགོས་གསུངས་པ་ནི་ཕན་ཐོགས་ཀྱི་ཡོད་པས་རེད། ལྟ་གྲུབ་མི་འདྲ་བ་ཡོད་པ་དེ་དག་ཁམས་དང་མོས་པ་མི་འདྲ་བ་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་རེད། དེར་བརྟེན་འདས་པའི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་ཁ་ཤས་རིང་ཕན་ཐོགས་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ལའང་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པ་ཡིན་པས་ཆོས་བརྒྱུད་ཚང་མ་ལ་བརྩི་བཀུར་དང་མཐུན་སྒྲིལ་བྱེད་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད།</text>
      <sha1>63ubnxvgcpu1rujo8h1xk237a6952mk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>160738</id>
      <parentid>160737</parentid>
      <timestamp>2026-04-11T11:21:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-pema</username>
        <id>33254</id>
      </contributor>
      <origin>160738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31891" sha1="qsji5yhm5cmggg1j6fmbtfxnfruafdg" xml:space="preserve">[[File:MK37601 Tenzin Gyatso.jpg|thumb|left|upright=0.7|ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག]]

'''འགྲོ་བ་མི་ལ་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་བསྐྲུན་ཐབས།'''

ངོས་རང་མི་གཅིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་མིའི་བདེ་སྐྱིད་ཅེས་པ་དེ་ལ་གཙོ་བོ་ནང་སེམས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་གལ་ཆེན་ཡིན་པ་དང་། ནང་སེམས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་དེ་ཡང་ཆོས་དད་ཡོད་མེད་ལ་མ་ལྟོས་པར། ང་རང་ཚོ་ཆུང་ཆུང་སྐབས་ནས་ཕ་མས་ཇི་ཙམ་བརྩེ་བས་བསྐྱངས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཕྲུ་གུའི་སེམས་ལ་དགའ་སྣང་དང་། སྐྱིད་སྣང་ཡོང་གི་ཡོད་པ་ལྟར་བྱམས་བརྩེ་ནི་ང་རང་ཚོར་རང་ཆས་སུ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། བར་སྐབས་ཤིག་ནས་ཚན་རིག་པ་ཚོས་ཚན་རིག་གི་ཐོག་ནས་བརྟག་དཔྱད་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་སྐབས། བྱམས་བརྩེ་ཞེས་པ་དེ་ལུས་བདེ་པོ་དང་། ཁྱིམ་ཚང་སྐྱིད་པོ། སྤྱི་ཚོགས་འཆམ་མཐུན་ཡོང་གཞི་བཅས་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་གྱིས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ཀྱི་འདུག དེར་བརྟེན། མི་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན་ཆད་ལ་མིའི་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་ནུས་པའི་ཐོག་ནས་སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེ་བསྒྲུབ་རྒྱུ་དེ་ངས་རིམ་པ་དང་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

ངོས་རང་ལ་ཆ་བཞག་ནའང་མི་ཡིན་བསམ་པ་ནི་གཙོ་བོར་འཇོག་གི་ཡོད། བོད་པ་དང་ནང་པ་ཞིག་ཡིན་བསམ་པ་དེ་རིམ་པ་གཉིས་པར་འཇོག་གི་ཡོད། མི་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོས་ནས་མི་ལ་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་ལམ་ཁ་ཇི་ལྟར་ཡོད་མིན་ཐད་མཁས་པ་མང་པོ་མཉམ་དུ་བགྲོ་གླེང་གོ་བསྡུར་བྱས་པའི་གྲུབ་དོན་ལ་སེམས་པ་བཟང་པོ་བྱས་ཚེ་སྐྱིད་པོ་ཡོང་པ་དང་། སེམས་ལ་ཆགས་སྡང་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་ཚེ་མ་སྐྱིད་པ་ཡོང་གི་ཡོད།

ཡང་མི་དུང་ཕྱུར་བདུན་ཅུའི་ནང་ནས་དུང་ཕྱུར་བཅུ་ལ་ཆོས་དད་མེད་པ་རེད། ཆོས་དད་མེད་མཁན་ཚོ་ཡང་མི་ཡིན་པ་དང་། བདེ་བ་འདོད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པས་བརྩེ་བའི་ཡུལ་ཡིན། ཁོ་རང་ཚོ་སྒེར་སོ་སོའི་ངོས་ནས་བཤད་ནའང་བདེ་སྐྱིད་འདོད་པ་ཡིན་པས། རིམ་པས་དེ་དག་འགྲོ་བ་མི་སྤྱི་ལ་ཁྱབ་པའི་ཐབས་ཤེས་ག་རེ་ཡོད་ཟེར་ན། གཙོ་བོ་བྱམས་བརྩེ་ཡོད་ན་སེམས་ནང་བདེ་སྐྱིད་དང་ཞི་བདེ་ཡོང་བ་མཐུན་སྣང་དུ་གྲུབ་ཡོད། དེར་བརྟེན་འཛམ་གླིང་འདིར་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་བཞིའི་གོང་ནས་ཡོད་པའི་ཆོས་ལུགས་གཙོ་ཆེ་བ་ཚང་མའི་ནང་མིའི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་རྩ་བ་བྱམས་བརྩེ་ལ་ཐུག་ཡོད་པ་བཤད་ཡོད། འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་འདོད་མཁན་གྱི་ཆོས་བརྒྱུད་ཡིན་ནའང་འདྲ། འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་མི་འདོད་མཁན་གྱི་ཆོས་བརྒྱུད་ཡིན་ནའང་འདྲ་ཚང་མས་བྱམས་བརྩེ་ནི་གལ་ཆེན་དུ་གསུངས་ཡོད་པ་རེད། ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་བྱམས་བརྩེ་ནི་མིའི་སེམས་ལ་བདེ་སྐྱིད་བསྐྲུན་མཁན་གྱི་རྩ་བ་དེ་ཡིན་པ་ཚང་མས་ངོས་འཛིན་གྱིས་ཤོད་ཀྱི་འདུག བྱམས་བརྩེ་ལ་མི་དང་དུད་འགྲོ་གང་ཡིན་ཡང་དགའ་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། མི་དང་དུད་འགྲོ་གང་ཡིན་ཡང་མ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་མི་ཚེའི་མགོ་ཚུགས་པ་ནས་བརྩེ་བས་བསྐྱངས་ཏེ་འཚར་ལོངས་བྱུང་ཡོད། ཆུང་ཆུང་སྐབས་ཨ་མའི་བྱམས་བརྩེའི་འོག་ནས་འཚར་ལོངས་བྱུང་པ་རེད། གལ་སྲིད་ཨ་མ་རླུང་ལངས་ནས་བདག་པོ་མ་བརྒྱབ་པ་ཡིན་ན་ང་ཚོ་འཚོ་ཐབས་མེད། མི་དུང་ཕྱུར་བདུན་ཅུ་ཡོངས་རྫོགས་གཅིག་པ་རེད། ཆུང་ཆུང་སྐབས་བྱམས་བརྩེའི་ཚོར་བ་ཤུགས་ཆེན་པོས་བསྐྱངས་ཤིང་གསོས་པ་ཡིན་པས་མི་ཚེའི་ནང་བྱམས་བརྩེའི་ཚོར་བ་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་ན་ལུས་པོའང་བདེ་ཐང་ཡོང་གི་རེད།  མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཞེས་པ་མཉམ་དུ་འཚོ་དགོས་པ་ལས་ཁེར་རྐྱང་གིས་འཚོ་ཐབས་མེད། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བ་མཉམ་དུ་རོལ་བར་སེམས་ནང་ཆ་རྐྱེན་ཞིག་དགོས་པ་རེད། སྦྲང་རྩི་གསོག་མཁན་གྱི་སྦྲང་མར་མཚོན་ནའང་མཉམ་རུབ་ཀྱི་ཐོག་ནས་འཚོ་ཐབས་བྱེད་པ་ཞིག་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོང་གི་ཡོད་པ་ལྟར་ང་ཚོ་མི་ལའང་དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད།

ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་སྔོན་ནས་རྒྱ་གར་ལ་ཡོད་པའི་ཆོས་དང་མ་འབྲེལ་བའི་བྱམས་བརྩེ་སྤེལ་ཐབས་འདི་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ངོས་ནས་བཤད་ནའང་དེ་ལྟར་ཡོང་དགོས་པ་ཞིག་རེད། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ད་ལྟ་ཕེབས་པ་ཡིན་ན་ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་ཀྱི་བཟང་སྤྱོད་ (Secular ethics) འདི་ངེས་པར་གསུང་གི་རེད། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རིང་ལུགས་ཀྱི་གལ་ཆེ་ཤོས་བདག་མེད་ཀྱི་ལྟ་བ་ཡིན་ཡང་། གདུལ་བྱ་འགའ་ཤས་ཀྱི་ཁམས་དང་མོས་པར་བསྟུན་ནས། ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་ཁུར་རོ།། ཁུར་འཁུར་བ་པོ་ནི་གང་ཟག་གོ། ཅེས་ཀྱང་གསུངས་ཡོད། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཀུན་ལ་བརྩེ་ཞིང་། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་ཞིག་ཡིན་པས། ཆོས་དད་མེད་མཁན་ཚོར་ཡང་ཇི་ལྟར་མི་ཚེ་སྐྱིད་པོ་ཡོང་ཐབས་ལ་དགོངས་པ་བཞེས་ཀྱི་རེད། དེར་བརྟེན་ངོས་རང་མི་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་མི་དུང་ཕྱུར་བདུན་ཅུ་ལ་ཕན་ཐོགས་བྱེད་པ་དང་། ཕན་ཐོགས་བྱེད་ཐབས་ཀྱང་མི་རེ་རེའི་རྣམ་དཔྱོད་དང་བསྟུན་ནས་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པའི་ཐོག་ནས་བསམ་བློར་རིམ་པས་འགྱུར་བ་ཡོང་ཐབས་ལ་འབད་བརྩོན་བྱེད་དགོས་པ་ལས། མི་དུང་ཕྱུར་བདུན་ཅུ་ལ་བཀའ་བཏང་ནས་འགྱུར་བ་འགྲོ་ཐབས་མེད།

གལ་ཆེ་ཤོས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡོང་བའི་རྐྱེན་གཙོ་བོ་དེ་ང་ཟེར་བ་འདི་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་ནང་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་ཡོད། རང་ཉིད་གཅེས་འཛིན་རྒུད་པ་ཀུན་གྱི་སྒོ།།མ་རྣམས་གཅེས་འཛིན་ཡོན་ཏན་ཀུན་གྱི་གཞི།།ཞེས་བླ་མ་མཆོད་པའི་ནང་གསུངས་ཡོད། དེ་བཞིན་ཐེག་ཆེན་གྱི་གཞུང་ཚང་མའི་ནང་རང་གཅེས་འཛིན་གྱི་སྐྱོན་དང་། གཞན་གཅེས་འཛིན་གྱི་ཕན་ཡོན་མང་པོ་གསུངས་ཡོད། མདོར་ན་སྤྱོད་འཇུག་ནང་གསུངས་པ་ལྟར། འཇིག་རྟེན་བདེ་བ་ཇི་སྙེད་པ།། དེ་ཀུན་གཞན་བདེ་འདོད་ལས་བྱུང་།། འཇིག་རྟེན་སྡུག་བསྔལ་ཇི་སྙེད་པ།། དེ་ཀུན་རང་བདེ་འདོད་ལས་བྱུང་།། ཞེས་པ་དེ་མགོན་པོ་ཞི་བ་ལྷས་རྒྱ་གར་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཆུང་ཆུང་ཞིག་གི་ནང་ལ་གཟིགས་ནས་གསུངས་པ་ཞིག་མ་རེད། དེ་འཛམ་གླིང་མི་གྲངས་དུང་ཕྱུར་བདུན་ཅུའི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་ཏག་ཏག་བསྡད་ཡོད།

ཇི་ཙམ་གྱིས་གཞན་ལ་ཕན་པའི་བསམ་པ་ཡོད་ན་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བསྐྱལ་བ་དང་མགོ་སྐོར་བཏང་ཡོང་སྙམ་པའི་དོགས་པ་དང་ཞེད་སྣང་ཉུང་རུ་འགྲོ་གི་རེད། བསམ་པ་རྣམ་དག་གིས་མི་ལ་ཡག་པོ་དང་བརྩེ་བ། གུས་ཞབས་བཅས་བྱས་པ་ཡིན་ན། སོ་སོ་རྣམ་རྟོག་སྐྱེ་སའི་གཞི་མེད་པ་ཆགས་ནས་སེམས་ནང་སྙིང་སྟོབས་སླེབས་ཏེ་གཞན་ལ་སྐད་ཆ་བཤད་པའི་སྐབས་སོགས་སྤྱོད་ལམ་གང་ཅི་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་རེད། འདོད་རྔམ་དང་གཡོ་སྒྱུ་བྱེད་མཁན་གྱིས་ངས་ཐལ་དྲགས་པའམ། ཡང་ན་དམན་དྲགས་མི་ཡོང་ངམ་སྙམ་པའི་དོགས་པས་སྐད་ཆ་བཤད་པའི་སྐབས་དང་། དེ་མིན་རྣམ་འགྱུར་གང་ཡིན་ཡང་འདྲ་ཆགས་པོ་བྱས་ན་ཕན་ཚུན་དབར་ཡིད་ཆེས་ཡོང་ཐབས་མེད། ཕན་ཚུན་ཡིད་ཆེས་དང་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་མེད་ན་དོགས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོང་གི་རེད། བཟའ་ཚང་ཕན་ཚུན་ཡིན་ཡང་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་ཡིད་ཆེས་མེད་ཚེ་ཐ་མ་ཁ་བྲལ་འགྲོ་རྒྱུ་རེད། ཕ་མ་བུ་ཕྲུག་བར་ཕན་ཚུན་ཡིད་ཆེས་མེད་ན་ཁ་རྩོད་ཤོར་བ་སོགས་མི་ཤིས་པ་ཡོང་གི་རེད། སུ་ཡིན་ཡང་ཕན་ཚུན་ཡིད་ཆེས་ཡོད་ན་མཉམ་དུ་གནས་ཐུབ་པ་དང་། ཡིད་ཆེས་མེད་ཚེ་ཁ་བྲལ་འགྲོ་ཡི་རེད། ཡིད་ཆེས་ནི་གལ་འགངས་ཆེ་བའི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་པས་ཕན་ཚུན་གཉིས་ཀའི་ངོས་ནས་དྲང་པོ་དྲང་བཞག་དང་། བསམ་པ་རྣམ་དག ཕྱི་གསལ་ནང་བྱེད་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། དེ་ནི་གཞན་ཕན་གྱི་བསམ་པ་ཡོད་ན་ཡོང་ཐུབ་པ་དང་། རང་གཅེས་འཛིན་གྱི་བསམ་བློས་ང་ཞེས་བསྡད་ན་ཡོང་ཐབས་མེད། འཛམ་གླིང་སྟེང་གི་ཆེ་ས་དམག་འཁྲུག་ནས་ཆུང་ས་ཁྱིམ་ཚང་གཅིག་ཁ་བྲལ་འགྲོ་བ་ཚང་མ་རང་གཅེས་འཛིན་གྱིས་བྱས་པ་ཡིན། འཇིག་རྟེན་སྡུག་བསྔལ་ཇི་སྙེད་པ།། དེ་ཀུན་རང་བདེ་འདོད་ལས་བྱུང་།། ཞེས་གསུངས་པ་ནས་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་རེད། དེར་བརྟེན་ཆོས་ཀྱི་སྐད་ཆ་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པར་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་འཛམ་གླིང་འདིར་བདེ་སྐྱིད་དོན་དུ་གཉེར་ཆེད་དངོས་པོ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་དགོས་ཀྱང། དེ་གཅིག་པུས་ལྡང་གི་མེད་པར་བརྟེན་བདེ་སྐྱིད་ཡོང་བར་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བསམ་བློ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་དགོས་པ་རེད།   འཛམ་གླིང་ལ་མི་དུང་ཕྱུར་བདུན་ཅུ་ཡོད་པ་ཚང་མ་བདེ་བ་འདོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པ་གཅིག་མཚུངས་དང་སེམས་ནང་ཞི་བདེ་འདོད་ཀྱང་རྣམ་རྟོག་རུ་འཛིངས་པས་མ་སྐྱིད་པ་ཡོང་གི་ཡོད།

ཆོས་ཀྱི་སྐད་ཆ་མ་ཡིན་པར་མི་ཚང་མར་རྣམ་དཔྱོད་ཡོད་པ་དང་། ཚང་མ་མ་ལས་བཙས་ཏེ་ནུ་ཞོས་འཚོ་བ་ཡིན། དེར་བརྟེན་མ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་གཉེན་ཉེའི་བརྩེ་བས་བསྐྱངས་པའི་འོག་ནས་འཚར་ལོངས་བྱུང་བ་ཡིན་པས། ང་ཚོ་ཚང་མར་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་བརྩེ་བ་ཡོད། ཆུང་ཆུང་སྐབས་ལ་བྱམས་བརྩེའི་ཚོར་བ་མྱོང་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་ཀྱང་། ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་སྟངས་ནི་དངོས་པོ་ཡར་རྒྱས་དང་འབྲེལ་བའི་ཤེས་ཡོན་ཁོ་ནའི་ཐོག་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པས། འཚར་ལོངས་ཀྱི་དུས་རིམ་ནང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཟང་ཟིང་དང་། ཧམ་ཤེད། རྫུན་བཤད། མགོ་སྐོར་གཏོང་བ་བཅས་ཀྱིས་དངུལ་གསོག་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང། སྤྱི་ཚོགས་ལ་བྱམས་བརྩེ་ཟེར་བ་འདི་གལ་ཆེན་པོ་རེད། འགའ་ཞིག་གིས་མི་ཚེ་བསྐྱལ་བར་བྱམས་བརྩེ་གལ་ཆེན་པོ་མིན་ཞེས་བཤད་མཁན་ཡོད། ཡིན་ནའང་། འཛམ་གླིང་གི་མི་དུང་ཕྱུར་བདུན་ཅུའི་ཁྲོད་བྱམས་བརྩེ་མེད་མཁན་ལ་བདེ་སྐྱིད་མེད་པ་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་རེད། འཛམ་གླིང་གི་རྙོག་དྲ་ལ་ཆ་བཞག་ན་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ནོར་འཁྲུལ་ཚབས་ཆེན་ཤོར་ཏེ་དུས་རབས་ཉི་ཤུའི་ནང་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆ་བེད་སྤྱོད་བཏང་ནས་མི་ས་ཡ་ཉིས་བརྒྱ་ཙམ་བསད་ཡོད། དེ་དག་ནི་གཞན་གྱི་སྲོག་ལ་རིན་ཐང་མ་བརྩིས་པར་སོ་སོའི་དབང་དང་ཁེ་ཕན་དང་། དགྲ་དང་རང་ཕྱོགས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་རིས་ཀྱིས་དགྲ་བོ་གཏོར་ཐུབ་ན་དཔའ་བོ་དང་རྒྱལ་ཁར་བརྩིས་པ་ལས། དགྲ་བོ་ཡང་བདེ་བ་འདོད་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པ་རེད་བསམ་པའི་བསམ་ཤེས་ཅི་ཡང་མེད། འཛམ་གླིང་གི་ལོ་རྒྱུས་ལམ་དེའི་ཐོག་ལ་སོང་ཡོད་པ་རེད། སྔོན་ཆད་ཀྱི་ལམ་དེའི་ཐོག་བསྐྱོད་དེ་མི་གྲངས་དུང་ཕྱུར་བདུན་ཅུ་བདེ་ཞིང་སྐྱིད་པ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་ན་འགྲིགས་ཀྱང་། དེ་ནི་ནམ་ཡང་ཡོང་ཐབས་མེད། འོ་ན་སྡུག་སྒོམ་བརྒྱབ་ནས་སྡོད་རྒྱུ་རེད་དམ་ཞེ་ན་དེ་ལྟར་མིན། མི་ལ་འགྱུར་བ་འགྲོ་རྒྱུ་ཡོད་པ་རེད། འགྱུར་བ་དེ་ཡང་ཕྱིའི་ལྟོ་གོས་ཀྱི་འགྱུར་བ་མིན་པར་ནང་བསམ་བློའི་འགྱུར་བ་སྟེ་ཇི་ལྟར་བྱས་ན་བདེ་སྐྱིད་ཡོང་བ་དང་། ཇི་ལྟར་བྱས་ན་སྡུག་བསྔལ་ཡོང་བ་དེའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་ཤེས་པ་བྱེད་དགོས། དཔེར་ན་ཕྱིའི་དངོས་པོ་དུག་ཅན་གྱིས་མི་ལ་གནོད་ཀྱི་ཡོད་པས་དེ་དུག་ཡིན་པར་ངོས་བཟུང་ནས་ཕར་འཇོག་པ་དང་། སྨན་འདིས་ཕན་གྱི་རེད་ཟེར་ནས་ཚུར་ལེན་པ་ལྟར། ནང་བསམ་བློར་མཚོན་ནའང་ཕན་གནོད་ཀྱི་རང་བཞིན་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པས་དེ་དག་ཤེས་པ་བྱས་ནས་དོན་གཉེར་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན།

སྡུག་བསྔལ་ནི་རྣམ་རྟོག་གི་རུ་འཛིངས་པ་ནས་བྱུང་བ་དང་། བདེ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་བརྩེ་བ་དང་ཡིད་ཆེས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། ཡིད་ཆེས་ཡོད་ན་ཕན་ཚུན་གྲོགས་པོ་ཆགས་ཐུབ། གྲོགས་པོ་ཡོད་ན་འཇིགས་སྣང་མེད་པར་བློ་བདེ་པོར་གནས་ཐུབ་པ་དང་། མི་སུ་ཐུག་ཀྱང་ཚང་མ་གཅིག་པ་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཐོག་ནས། ཚང་མ་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པ་དང་བདེ་བ་འདོད་པ་ཡིན། བདེ་སྡུག་གི་རྩ་བ་སེམས་ལ་ཐུག་ཡོད། ཕྱིའི་འགལ་རྐྱེན་མཐའ་དག་སེལ་ཐབས་མེད་ཀྱང་། རྐྱེན་ངན་སྣ་ཚོགས་འཕྲད་སྐབས་སེམས་ནང་བྱམས་བརྩེ་ཡོད་ན་ཞི་བདེའི་ངང་གནས་ཐུབ། དེ་ལྟར་ཡོང་བར་འབད་བརྩོད་བྱེད་དགོས། དེར་བརྟེན་རྒྱ་གར་གྱི་ཆོས་ལུགས་དང་མ་འབྲེལ་བའི་སྤྱོད་བཟང་(Secular ethics) ཟེེར་བ་ནི་ཆོས་དང་མ་འབྲེལ་བར་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། རྒྱ་གར་གྱི་རྩ་ཁྲིམས་ཡིན་ནའང་ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་ (Secular) གཞི་རྩ་ལ་བཞག་ཡོད་པ་གལ་ཆེན་པོ་རེད།  ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལ་ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་ (Secular) ཟེར་དུས་ཆོས་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱི་མཐོང་ཚུལ་ཡོད་པ་དེ་གཉིས་ཐ་དད་རེད།  

གང་ལྟར་ཆོས་ཕྱོགས་ནས་ཆོས་བརྒྱུད་གཙོ་ཆེ་བ་ཚང་མས་བྱམས་བརྩེ་གལ་ཆེན་པོར་གསུངས་ཡོད། ལྟ་གྲུབ་མི་འདྲ་བ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བྱམས་བརྩེ་ལ་ཡིད་ཆེས་ཡོང་བ་དང་། བྱམས་བརྩེའི་ཉམས་ལེན་ལ་ནུས་ཤུགས་ཐོན་པའི་ཆེད་དུ་རེད། འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོའི་ལྟ་གྲུབ་ལ་ཆ་བཞག་ནའང་། སྣོད་བཅུད་ཐམས་ཅད་ཁོང་གིས་བཟོས་ཤིང་ཁོང་གི་ཕྱག་ཏུ་ཡོད་པ་རེད་ཅེས་བརྗོད་ཡོང་དུས། ཁོང་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་མཁན་རྣམས་བྱམས་བརྩེ་ཉམས་ལེན་ཁ་ཞེ་གཉིས་མེད་བྱ་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་ཡོང་གི་ཡོད། ཡི་ཤུའི་ཆོས་པ། ཁ་ཆེའི་ཆོས་པ། ཧིན་རྡུའི་ཆོས་པ། འཇེའུ་ཆོས་པ་སོགས་ཆོས་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་བསམ་པ་རྣམ་དག་ཐོག་ནས་མི་ལ་ཞབས་འདེགས་སྒྲུབ་ཀྱི་ཡོད།  དཔེར་ན་ཡི་ཤུའི་ཆོས་པ་ལ་མཚོན་ན་རྒྱ་གར་གྱི་གྲོང་གསེབ་སྐྱོ་པོ་དེ་འདྲའི་ནང་ཕྱིན་ནས་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་པ་དང་། སྨན་བཅོས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱོར་བ་སོགས་མང་པོ་མཐོང་རྒྱུ་འདུག ཁོང་ཚོས་དཀའ་ངལ་མང་པོ་ཁྱད་དུ་བསད་ནས་བྱེད་པ་དེ་སོ་སོའི་ཆོས་དད་ཀྱི་ཐོག་ནས་བྱུང་བ་རེད། དེར་བརྟེན་རིགས་འགའ་ཤས་ལ་འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱིས་ཕན་གྱི་ཡོད།   

དེ་ནས་འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་མི་འདོད་མཁན་གྱི་ཆོས་བརྒྱུད་ནི་གྲངས་ཅན་པ་དང་། གཅེར་བུ་བ། སངས་རྒྱས་པ་གསུམ་རེད། ཐམས་ཅད་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཐོག་ནས་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། དེའི་སྐབས་ཀྱི་རྒྱུ་ཟེར་བ་ནི་བྱ་སྤྱོད་ལ་གསུངས་པ་སྟེ། ཇི་ཙམ་མི་ལ་ཕན་པའི་བྱ་བ་བྱས་ན་བདེ་སྐྱིད་ཡོང་བ་དང་། ཇི་ཙམ་མི་ལ་གནོད་པའི་བྱ་བ་བྱས་ན་རང་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཡོང་གི་རེད་ཅེས་བརྗོད་ནས་བྱམས་བརྩེ་གོང་དུ་སྤེལ་བའི་ཐབས་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་མི་འདོད་མཁན་གྱི་ཆོས་བརྒྱུད་གསུམ་གྱི་ནང་ནས། གྲངས་ཅན་པ་དང་གཅེར་བུ་བས་འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་རྟག་པ་རང་བྱུང་གི་སྐྱེས་བུ་མི་འདོད་ཀྱང་། རྟག་གཅིག་རང་དབང་གི་བདག་འདོད་གི་ཡོད་པ་རེད། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པས་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་ཡུལ་རྟག་པ་རང་བྱུང་གི་སྐྱེས་བུར་འདོད་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད་ལ། སྐྱབས་སུ་འགྲོ་མཁན་གང་ཟག་ལའང་རྟག་གཅིག་རང་དབང་བའི་བདག་ཡོད་པ་མ་རེད་ཅེས་གསུངས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། རྟག་གཅིག་རང་དབང་གི་བདག་ཡོད་པ་ཡིན་ན། དེ་འགྱུར་བ་འགྲོ་བ་ལ་རྙོག་དྲ་ཡོད། སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་འགྱུར་བ་འགྲོ་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཏུ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་སྣ་ཚོགས་པའི་འགྱུར་བ་འགྲོ་བའི་གཞི་རྩ་དེའི་སྟེང་གསུངས་ཡོད། འགྱུར་བའི་གཞི་རྩ་ཡོད་དུས་འགྱུར་བ་གཏོང་འདོད་ཀྱི་འདོད་པ་ཡོད་ཅིང་། འགྱུར་བ་བཏང་ནས་འབྲས་བུ་ཐོན་ཐུབ་པ་རེད། འགྱུར་བ་གཏོང་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ཚེ་འགྱུར་བ་བྱུང་ན་བསམ་པ་ཙམ་ལས་ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་ཀྱི་འགྱུར་བ་འགྲོ་ཐབས་མེད་པ་ཆགས་ཡོད། འཛམ་བུ་གླིང་འདིར་ལྟ་གྲུབ་ཡོད་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཚང་མས་མི་ལ་བྱམས་བརྩེ་དགོས་གསུངས་པ་ནི་ཕན་ཐོགས་ཀྱི་ཡོད་པས་རེད། ལྟ་གྲུབ་མི་འདྲ་བ་ཡོད་པ་དེ་དག་ཁམས་དང་མོས་པ་མི་འདྲ་བ་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་རེད། དེར་བརྟེན་འདས་པའི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་ཁ་ཤས་རིང་ཕན་ཐོགས་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ལའང་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པ་ཡིན་པས་ཆོས་བརྒྱུད་ཚང་མ་ལ་བརྩི་བཀུར་དང་མཐུན་སྒྲིལ་བྱེད་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད།</text>
      <sha1>qsji5yhm5cmggg1j6fmbtfxnfruafdg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>160739</id>
      <parentid>160738</parentid>
      <timestamp>2026-04-11T11:21:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-pema</username>
        <id>33254</id>
      </contributor>
      <origin>160739</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31891" sha1="18ouebjooqnwy2otpnypi8ms5l4di5z" xml:space="preserve">[[File:MK37601 Tenzin Gyatso.jpg|thumb|left|upright=1.1|ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག]]

'''འགྲོ་བ་མི་ལ་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་བསྐྲུན་ཐབས།'''

ངོས་རང་མི་གཅིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་མིའི་བདེ་སྐྱིད་ཅེས་པ་དེ་ལ་གཙོ་བོ་ནང་སེམས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་གལ་ཆེན་ཡིན་པ་དང་། ནང་སེམས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་དེ་ཡང་ཆོས་དད་ཡོད་མེད་ལ་མ་ལྟོས་པར། ང་རང་ཚོ་ཆུང་ཆུང་སྐབས་ནས་ཕ་མས་ཇི་ཙམ་བརྩེ་བས་བསྐྱངས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཕྲུ་གུའི་སེམས་ལ་དགའ་སྣང་དང་། སྐྱིད་སྣང་ཡོང་གི་ཡོད་པ་ལྟར་བྱམས་བརྩེ་ནི་ང་རང་ཚོར་རང་ཆས་སུ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། བར་སྐབས་ཤིག་ནས་ཚན་རིག་པ་ཚོས་ཚན་རིག་གི་ཐོག་ནས་བརྟག་དཔྱད་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་སྐབས། བྱམས་བརྩེ་ཞེས་པ་དེ་ལུས་བདེ་པོ་དང་། ཁྱིམ་ཚང་སྐྱིད་པོ། སྤྱི་ཚོགས་འཆམ་མཐུན་ཡོང་གཞི་བཅས་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་གྱིས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ཀྱི་འདུག དེར་བརྟེན། མི་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན་ཆད་ལ་མིའི་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་ནུས་པའི་ཐོག་ནས་སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེ་བསྒྲུབ་རྒྱུ་དེ་ངས་རིམ་པ་དང་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

ངོས་རང་ལ་ཆ་བཞག་ནའང་མི་ཡིན་བསམ་པ་ནི་གཙོ་བོར་འཇོག་གི་ཡོད། བོད་པ་དང་ནང་པ་ཞིག་ཡིན་བསམ་པ་དེ་རིམ་པ་གཉིས་པར་འཇོག་གི་ཡོད། མི་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོས་ནས་མི་ལ་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་ལམ་ཁ་ཇི་ལྟར་ཡོད་མིན་ཐད་མཁས་པ་མང་པོ་མཉམ་དུ་བགྲོ་གླེང་གོ་བསྡུར་བྱས་པའི་གྲུབ་དོན་ལ་སེམས་པ་བཟང་པོ་བྱས་ཚེ་སྐྱིད་པོ་ཡོང་པ་དང་། སེམས་ལ་ཆགས་སྡང་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་ཚེ་མ་སྐྱིད་པ་ཡོང་གི་ཡོད།

ཡང་མི་དུང་ཕྱུར་བདུན་ཅུའི་ནང་ནས་དུང་ཕྱུར་བཅུ་ལ་ཆོས་དད་མེད་པ་རེད། ཆོས་དད་མེད་མཁན་ཚོ་ཡང་མི་ཡིན་པ་དང་། བདེ་བ་འདོད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པས་བརྩེ་བའི་ཡུལ་ཡིན། ཁོ་རང་ཚོ་སྒེར་སོ་སོའི་ངོས་ནས་བཤད་ནའང་བདེ་སྐྱིད་འདོད་པ་ཡིན་པས། རིམ་པས་དེ་དག་འགྲོ་བ་མི་སྤྱི་ལ་ཁྱབ་པའི་ཐབས་ཤེས་ག་རེ་ཡོད་ཟེར་ན། གཙོ་བོ་བྱམས་བརྩེ་ཡོད་ན་སེམས་ནང་བདེ་སྐྱིད་དང་ཞི་བདེ་ཡོང་བ་མཐུན་སྣང་དུ་གྲུབ་ཡོད། དེར་བརྟེན་འཛམ་གླིང་འདིར་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་བཞིའི་གོང་ནས་ཡོད་པའི་ཆོས་ལུགས་གཙོ་ཆེ་བ་ཚང་མའི་ནང་མིའི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་རྩ་བ་བྱམས་བརྩེ་ལ་ཐུག་ཡོད་པ་བཤད་ཡོད། འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་འདོད་མཁན་གྱི་ཆོས་བརྒྱུད་ཡིན་ནའང་འདྲ། འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་མི་འདོད་མཁན་གྱི་ཆོས་བརྒྱུད་ཡིན་ནའང་འདྲ་ཚང་མས་བྱམས་བརྩེ་ནི་གལ་ཆེན་དུ་གསུངས་ཡོད་པ་རེད། ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་བྱམས་བརྩེ་ནི་མིའི་སེམས་ལ་བདེ་སྐྱིད་བསྐྲུན་མཁན་གྱི་རྩ་བ་དེ་ཡིན་པ་ཚང་མས་ངོས་འཛིན་གྱིས་ཤོད་ཀྱི་འདུག བྱམས་བརྩེ་ལ་མི་དང་དུད་འགྲོ་གང་ཡིན་ཡང་དགའ་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། མི་དང་དུད་འགྲོ་གང་ཡིན་ཡང་མ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་མི་ཚེའི་མགོ་ཚུགས་པ་ནས་བརྩེ་བས་བསྐྱངས་ཏེ་འཚར་ལོངས་བྱུང་ཡོད། ཆུང་ཆུང་སྐབས་ཨ་མའི་བྱམས་བརྩེའི་འོག་ནས་འཚར་ལོངས་བྱུང་པ་རེད། གལ་སྲིད་ཨ་མ་རླུང་ལངས་ནས་བདག་པོ་མ་བརྒྱབ་པ་ཡིན་ན་ང་ཚོ་འཚོ་ཐབས་མེད། མི་དུང་ཕྱུར་བདུན་ཅུ་ཡོངས་རྫོགས་གཅིག་པ་རེད། ཆུང་ཆུང་སྐབས་བྱམས་བརྩེའི་ཚོར་བ་ཤུགས་ཆེན་པོས་བསྐྱངས་ཤིང་གསོས་པ་ཡིན་པས་མི་ཚེའི་ནང་བྱམས་བརྩེའི་ཚོར་བ་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་ན་ལུས་པོའང་བདེ་ཐང་ཡོང་གི་རེད།  མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཞེས་པ་མཉམ་དུ་འཚོ་དགོས་པ་ལས་ཁེར་རྐྱང་གིས་འཚོ་ཐབས་མེད། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བ་མཉམ་དུ་རོལ་བར་སེམས་ནང་ཆ་རྐྱེན་ཞིག་དགོས་པ་རེད། སྦྲང་རྩི་གསོག་མཁན་གྱི་སྦྲང་མར་མཚོན་ནའང་མཉམ་རུབ་ཀྱི་ཐོག་ནས་འཚོ་ཐབས་བྱེད་པ་ཞིག་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོང་གི་ཡོད་པ་ལྟར་ང་ཚོ་མི་ལའང་དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད།

ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་སྔོན་ནས་རྒྱ་གར་ལ་ཡོད་པའི་ཆོས་དང་མ་འབྲེལ་བའི་བྱམས་བརྩེ་སྤེལ་ཐབས་འདི་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ངོས་ནས་བཤད་ནའང་དེ་ལྟར་ཡོང་དགོས་པ་ཞིག་རེད། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ད་ལྟ་ཕེབས་པ་ཡིན་ན་ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་ཀྱི་བཟང་སྤྱོད་ (Secular ethics) འདི་ངེས་པར་གསུང་གི་རེད། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རིང་ལུགས་ཀྱི་གལ་ཆེ་ཤོས་བདག་མེད་ཀྱི་ལྟ་བ་ཡིན་ཡང་། གདུལ་བྱ་འགའ་ཤས་ཀྱི་ཁམས་དང་མོས་པར་བསྟུན་ནས། ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་ཁུར་རོ།། ཁུར་འཁུར་བ་པོ་ནི་གང་ཟག་གོ། ཅེས་ཀྱང་གསུངས་ཡོད། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཀུན་ལ་བརྩེ་ཞིང་། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་ཞིག་ཡིན་པས། ཆོས་དད་མེད་མཁན་ཚོར་ཡང་ཇི་ལྟར་མི་ཚེ་སྐྱིད་པོ་ཡོང་ཐབས་ལ་དགོངས་པ་བཞེས་ཀྱི་རེད། དེར་བརྟེན་ངོས་རང་མི་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་མི་དུང་ཕྱུར་བདུན་ཅུ་ལ་ཕན་ཐོགས་བྱེད་པ་དང་། ཕན་ཐོགས་བྱེད་ཐབས་ཀྱང་མི་རེ་རེའི་རྣམ་དཔྱོད་དང་བསྟུན་ནས་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པའི་ཐོག་ནས་བསམ་བློར་རིམ་པས་འགྱུར་བ་ཡོང་ཐབས་ལ་འབད་བརྩོན་བྱེད་དགོས་པ་ལས། མི་དུང་ཕྱུར་བདུན་ཅུ་ལ་བཀའ་བཏང་ནས་འགྱུར་བ་འགྲོ་ཐབས་མེད།

གལ་ཆེ་ཤོས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡོང་བའི་རྐྱེན་གཙོ་བོ་དེ་ང་ཟེར་བ་འདི་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་ནང་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་ཡོད། རང་ཉིད་གཅེས་འཛིན་རྒུད་པ་ཀུན་གྱི་སྒོ།།མ་རྣམས་གཅེས་འཛིན་ཡོན་ཏན་ཀུན་གྱི་གཞི།།ཞེས་བླ་མ་མཆོད་པའི་ནང་གསུངས་ཡོད། དེ་བཞིན་ཐེག་ཆེན་གྱི་གཞུང་ཚང་མའི་ནང་རང་གཅེས་འཛིན་གྱི་སྐྱོན་དང་། གཞན་གཅེས་འཛིན་གྱི་ཕན་ཡོན་མང་པོ་གསུངས་ཡོད། མདོར་ན་སྤྱོད་འཇུག་ནང་གསུངས་པ་ལྟར། འཇིག་རྟེན་བདེ་བ་ཇི་སྙེད་པ།། དེ་ཀུན་གཞན་བདེ་འདོད་ལས་བྱུང་།། འཇིག་རྟེན་སྡུག་བསྔལ་ཇི་སྙེད་པ།། དེ་ཀུན་རང་བདེ་འདོད་ལས་བྱུང་།། ཞེས་པ་དེ་མགོན་པོ་ཞི་བ་ལྷས་རྒྱ་གར་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཆུང་ཆུང་ཞིག་གི་ནང་ལ་གཟིགས་ནས་གསུངས་པ་ཞིག་མ་རེད། དེ་འཛམ་གླིང་མི་གྲངས་དུང་ཕྱུར་བདུན་ཅུའི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་ཏག་ཏག་བསྡད་ཡོད།

ཇི་ཙམ་གྱིས་གཞན་ལ་ཕན་པའི་བསམ་པ་ཡོད་ན་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བསྐྱལ་བ་དང་མགོ་སྐོར་བཏང་ཡོང་སྙམ་པའི་དོགས་པ་དང་ཞེད་སྣང་ཉུང་རུ་འགྲོ་གི་རེད། བསམ་པ་རྣམ་དག་གིས་མི་ལ་ཡག་པོ་དང་བརྩེ་བ། གུས་ཞབས་བཅས་བྱས་པ་ཡིན་ན། སོ་སོ་རྣམ་རྟོག་སྐྱེ་སའི་གཞི་མེད་པ་ཆགས་ནས་སེམས་ནང་སྙིང་སྟོབས་སླེབས་ཏེ་གཞན་ལ་སྐད་ཆ་བཤད་པའི་སྐབས་སོགས་སྤྱོད་ལམ་གང་ཅི་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་རེད། འདོད་རྔམ་དང་གཡོ་སྒྱུ་བྱེད་མཁན་གྱིས་ངས་ཐལ་དྲགས་པའམ། ཡང་ན་དམན་དྲགས་མི་ཡོང་ངམ་སྙམ་པའི་དོགས་པས་སྐད་ཆ་བཤད་པའི་སྐབས་དང་། དེ་མིན་རྣམ་འགྱུར་གང་ཡིན་ཡང་འདྲ་ཆགས་པོ་བྱས་ན་ཕན་ཚུན་དབར་ཡིད་ཆེས་ཡོང་ཐབས་མེད། ཕན་ཚུན་ཡིད་ཆེས་དང་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་མེད་ན་དོགས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོང་གི་རེད། བཟའ་ཚང་ཕན་ཚུན་ཡིན་ཡང་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་ཡིད་ཆེས་མེད་ཚེ་ཐ་མ་ཁ་བྲལ་འགྲོ་རྒྱུ་རེད། ཕ་མ་བུ་ཕྲུག་བར་ཕན་ཚུན་ཡིད་ཆེས་མེད་ན་ཁ་རྩོད་ཤོར་བ་སོགས་མི་ཤིས་པ་ཡོང་གི་རེད། སུ་ཡིན་ཡང་ཕན་ཚུན་ཡིད་ཆེས་ཡོད་ན་མཉམ་དུ་གནས་ཐུབ་པ་དང་། ཡིད་ཆེས་མེད་ཚེ་ཁ་བྲལ་འགྲོ་ཡི་རེད། ཡིད་ཆེས་ནི་གལ་འགངས་ཆེ་བའི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་པས་ཕན་ཚུན་གཉིས་ཀའི་ངོས་ནས་དྲང་པོ་དྲང་བཞག་དང་། བསམ་པ་རྣམ་དག ཕྱི་གསལ་ནང་བྱེད་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། དེ་ནི་གཞན་ཕན་གྱི་བསམ་པ་ཡོད་ན་ཡོང་ཐུབ་པ་དང་། རང་གཅེས་འཛིན་གྱི་བསམ་བློས་ང་ཞེས་བསྡད་ན་ཡོང་ཐབས་མེད། འཛམ་གླིང་སྟེང་གི་ཆེ་ས་དམག་འཁྲུག་ནས་ཆུང་ས་ཁྱིམ་ཚང་གཅིག་ཁ་བྲལ་འགྲོ་བ་ཚང་མ་རང་གཅེས་འཛིན་གྱིས་བྱས་པ་ཡིན། འཇིག་རྟེན་སྡུག་བསྔལ་ཇི་སྙེད་པ།། དེ་ཀུན་རང་བདེ་འདོད་ལས་བྱུང་།། ཞེས་གསུངས་པ་ནས་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་རེད། དེར་བརྟེན་ཆོས་ཀྱི་སྐད་ཆ་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པར་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་འཛམ་གླིང་འདིར་བདེ་སྐྱིད་དོན་དུ་གཉེར་ཆེད་དངོས་པོ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་དགོས་ཀྱང། དེ་གཅིག་པུས་ལྡང་གི་མེད་པར་བརྟེན་བདེ་སྐྱིད་ཡོང་བར་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བསམ་བློ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་དགོས་པ་རེད།   འཛམ་གླིང་ལ་མི་དུང་ཕྱུར་བདུན་ཅུ་ཡོད་པ་ཚང་མ་བདེ་བ་འདོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པ་གཅིག་མཚུངས་དང་སེམས་ནང་ཞི་བདེ་འདོད་ཀྱང་རྣམ་རྟོག་རུ་འཛིངས་པས་མ་སྐྱིད་པ་ཡོང་གི་ཡོད།

ཆོས་ཀྱི་སྐད་ཆ་མ་ཡིན་པར་མི་ཚང་མར་རྣམ་དཔྱོད་ཡོད་པ་དང་། ཚང་མ་མ་ལས་བཙས་ཏེ་ནུ་ཞོས་འཚོ་བ་ཡིན། དེར་བརྟེན་མ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་གཉེན་ཉེའི་བརྩེ་བས་བསྐྱངས་པའི་འོག་ནས་འཚར་ལོངས་བྱུང་བ་ཡིན་པས། ང་ཚོ་ཚང་མར་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་བརྩེ་བ་ཡོད། ཆུང་ཆུང་སྐབས་ལ་བྱམས་བརྩེའི་ཚོར་བ་མྱོང་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་ཀྱང་། ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་སྟངས་ནི་དངོས་པོ་ཡར་རྒྱས་དང་འབྲེལ་བའི་ཤེས་ཡོན་ཁོ་ནའི་ཐོག་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པས། འཚར་ལོངས་ཀྱི་དུས་རིམ་ནང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཟང་ཟིང་དང་། ཧམ་ཤེད། རྫུན་བཤད། མགོ་སྐོར་གཏོང་བ་བཅས་ཀྱིས་དངུལ་གསོག་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང། སྤྱི་ཚོགས་ལ་བྱམས་བརྩེ་ཟེར་བ་འདི་གལ་ཆེན་པོ་རེད། འགའ་ཞིག་གིས་མི་ཚེ་བསྐྱལ་བར་བྱམས་བརྩེ་གལ་ཆེན་པོ་མིན་ཞེས་བཤད་མཁན་ཡོད། ཡིན་ནའང་། འཛམ་གླིང་གི་མི་དུང་ཕྱུར་བདུན་ཅུའི་ཁྲོད་བྱམས་བརྩེ་མེད་མཁན་ལ་བདེ་སྐྱིད་མེད་པ་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་རེད། འཛམ་གླིང་གི་རྙོག་དྲ་ལ་ཆ་བཞག་ན་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ནོར་འཁྲུལ་ཚབས་ཆེན་ཤོར་ཏེ་དུས་རབས་ཉི་ཤུའི་ནང་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆ་བེད་སྤྱོད་བཏང་ནས་མི་ས་ཡ་ཉིས་བརྒྱ་ཙམ་བསད་ཡོད། དེ་དག་ནི་གཞན་གྱི་སྲོག་ལ་རིན་ཐང་མ་བརྩིས་པར་སོ་སོའི་དབང་དང་ཁེ་ཕན་དང་། དགྲ་དང་རང་ཕྱོགས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་རིས་ཀྱིས་དགྲ་བོ་གཏོར་ཐུབ་ན་དཔའ་བོ་དང་རྒྱལ་ཁར་བརྩིས་པ་ལས། དགྲ་བོ་ཡང་བདེ་བ་འདོད་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པ་རེད་བསམ་པའི་བསམ་ཤེས་ཅི་ཡང་མེད། འཛམ་གླིང་གི་ལོ་རྒྱུས་ལམ་དེའི་ཐོག་ལ་སོང་ཡོད་པ་རེད། སྔོན་ཆད་ཀྱི་ལམ་དེའི་ཐོག་བསྐྱོད་དེ་མི་གྲངས་དུང་ཕྱུར་བདུན་ཅུ་བདེ་ཞིང་སྐྱིད་པ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་ན་འགྲིགས་ཀྱང་། དེ་ནི་ནམ་ཡང་ཡོང་ཐབས་མེད། འོ་ན་སྡུག་སྒོམ་བརྒྱབ་ནས་སྡོད་རྒྱུ་རེད་དམ་ཞེ་ན་དེ་ལྟར་མིན། མི་ལ་འགྱུར་བ་འགྲོ་རྒྱུ་ཡོད་པ་རེད། འགྱུར་བ་དེ་ཡང་ཕྱིའི་ལྟོ་གོས་ཀྱི་འགྱུར་བ་མིན་པར་ནང་བསམ་བློའི་འགྱུར་བ་སྟེ་ཇི་ལྟར་བྱས་ན་བདེ་སྐྱིད་ཡོང་བ་དང་། ཇི་ལྟར་བྱས་ན་སྡུག་བསྔལ་ཡོང་བ་དེའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་ཤེས་པ་བྱེད་དགོས། དཔེར་ན་ཕྱིའི་དངོས་པོ་དུག་ཅན་གྱིས་མི་ལ་གནོད་ཀྱི་ཡོད་པས་དེ་དུག་ཡིན་པར་ངོས་བཟུང་ནས་ཕར་འཇོག་པ་དང་། སྨན་འདིས་ཕན་གྱི་རེད་ཟེར་ནས་ཚུར་ལེན་པ་ལྟར། ནང་བསམ་བློར་མཚོན་ནའང་ཕན་གནོད་ཀྱི་རང་བཞིན་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པས་དེ་དག་ཤེས་པ་བྱས་ནས་དོན་གཉེར་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན།

སྡུག་བསྔལ་ནི་རྣམ་རྟོག་གི་རུ་འཛིངས་པ་ནས་བྱུང་བ་དང་། བདེ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་བརྩེ་བ་དང་ཡིད་ཆེས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། ཡིད་ཆེས་ཡོད་ན་ཕན་ཚུན་གྲོགས་པོ་ཆགས་ཐུབ། གྲོགས་པོ་ཡོད་ན་འཇིགས་སྣང་མེད་པར་བློ་བདེ་པོར་གནས་ཐུབ་པ་དང་། མི་སུ་ཐུག་ཀྱང་ཚང་མ་གཅིག་པ་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཐོག་ནས། ཚང་མ་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པ་དང་བདེ་བ་འདོད་པ་ཡིན། བདེ་སྡུག་གི་རྩ་བ་སེམས་ལ་ཐུག་ཡོད། ཕྱིའི་འགལ་རྐྱེན་མཐའ་དག་སེལ་ཐབས་མེད་ཀྱང་། རྐྱེན་ངན་སྣ་ཚོགས་འཕྲད་སྐབས་སེམས་ནང་བྱམས་བརྩེ་ཡོད་ན་ཞི་བདེའི་ངང་གནས་ཐུབ། དེ་ལྟར་ཡོང་བར་འབད་བརྩོད་བྱེད་དགོས། དེར་བརྟེན་རྒྱ་གར་གྱི་ཆོས་ལུགས་དང་མ་འབྲེལ་བའི་སྤྱོད་བཟང་(Secular ethics) ཟེེར་བ་ནི་ཆོས་དང་མ་འབྲེལ་བར་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། རྒྱ་གར་གྱི་རྩ་ཁྲིམས་ཡིན་ནའང་ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་ (Secular) གཞི་རྩ་ལ་བཞག་ཡོད་པ་གལ་ཆེན་པོ་རེད།  ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལ་ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་ (Secular) ཟེར་དུས་ཆོས་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱི་མཐོང་ཚུལ་ཡོད་པ་དེ་གཉིས་ཐ་དད་རེད།  

གང་ལྟར་ཆོས་ཕྱོགས་ནས་ཆོས་བརྒྱུད་གཙོ་ཆེ་བ་ཚང་མས་བྱམས་བརྩེ་གལ་ཆེན་པོར་གསུངས་ཡོད། ལྟ་གྲུབ་མི་འདྲ་བ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བྱམས་བརྩེ་ལ་ཡིད་ཆེས་ཡོང་བ་དང་། བྱམས་བརྩེའི་ཉམས་ལེན་ལ་ནུས་ཤུགས་ཐོན་པའི་ཆེད་དུ་རེད། འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོའི་ལྟ་གྲུབ་ལ་ཆ་བཞག་ནའང་། སྣོད་བཅུད་ཐམས་ཅད་ཁོང་གིས་བཟོས་ཤིང་ཁོང་གི་ཕྱག་ཏུ་ཡོད་པ་རེད་ཅེས་བརྗོད་ཡོང་དུས། ཁོང་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་མཁན་རྣམས་བྱམས་བརྩེ་ཉམས་ལེན་ཁ་ཞེ་གཉིས་མེད་བྱ་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་ཡོང་གི་ཡོད། ཡི་ཤུའི་ཆོས་པ། ཁ་ཆེའི་ཆོས་པ། ཧིན་རྡུའི་ཆོས་པ། འཇེའུ་ཆོས་པ་སོགས་ཆོས་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་བསམ་པ་རྣམ་དག་ཐོག་ནས་མི་ལ་ཞབས་འདེགས་སྒྲུབ་ཀྱི་ཡོད།  དཔེར་ན་ཡི་ཤུའི་ཆོས་པ་ལ་མཚོན་ན་རྒྱ་གར་གྱི་གྲོང་གསེབ་སྐྱོ་པོ་དེ་འདྲའི་ནང་ཕྱིན་ནས་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་པ་དང་། སྨན་བཅོས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱོར་བ་སོགས་མང་པོ་མཐོང་རྒྱུ་འདུག ཁོང་ཚོས་དཀའ་ངལ་མང་པོ་ཁྱད་དུ་བསད་ནས་བྱེད་པ་དེ་སོ་སོའི་ཆོས་དད་ཀྱི་ཐོག་ནས་བྱུང་བ་རེད། དེར་བརྟེན་རིགས་འགའ་ཤས་ལ་འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱིས་ཕན་གྱི་ཡོད།   

དེ་ནས་འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་མི་འདོད་མཁན་གྱི་ཆོས་བརྒྱུད་ནི་གྲངས་ཅན་པ་དང་། གཅེར་བུ་བ། སངས་རྒྱས་པ་གསུམ་རེད། ཐམས་ཅད་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཐོག་ནས་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། དེའི་སྐབས་ཀྱི་རྒྱུ་ཟེར་བ་ནི་བྱ་སྤྱོད་ལ་གསུངས་པ་སྟེ། ཇི་ཙམ་མི་ལ་ཕན་པའི་བྱ་བ་བྱས་ན་བདེ་སྐྱིད་ཡོང་བ་དང་། ཇི་ཙམ་མི་ལ་གནོད་པའི་བྱ་བ་བྱས་ན་རང་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཡོང་གི་རེད་ཅེས་བརྗོད་ནས་བྱམས་བརྩེ་གོང་དུ་སྤེལ་བའི་ཐབས་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་མི་འདོད་མཁན་གྱི་ཆོས་བརྒྱུད་གསུམ་གྱི་ནང་ནས། གྲངས་ཅན་པ་དང་གཅེར་བུ་བས་འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་རྟག་པ་རང་བྱུང་གི་སྐྱེས་བུ་མི་འདོད་ཀྱང་། རྟག་གཅིག་རང་དབང་གི་བདག་འདོད་གི་ཡོད་པ་རེད། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པས་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་ཡུལ་རྟག་པ་རང་བྱུང་གི་སྐྱེས་བུར་འདོད་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད་ལ། སྐྱབས་སུ་འགྲོ་མཁན་གང་ཟག་ལའང་རྟག་གཅིག་རང་དབང་བའི་བདག་ཡོད་པ་མ་རེད་ཅེས་གསུངས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། རྟག་གཅིག་རང་དབང་གི་བདག་ཡོད་པ་ཡིན་ན། དེ་འགྱུར་བ་འགྲོ་བ་ལ་རྙོག་དྲ་ཡོད། སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་འགྱུར་བ་འགྲོ་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཏུ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་སྣ་ཚོགས་པའི་འགྱུར་བ་འགྲོ་བའི་གཞི་རྩ་དེའི་སྟེང་གསུངས་ཡོད། འགྱུར་བའི་གཞི་རྩ་ཡོད་དུས་འགྱུར་བ་གཏོང་འདོད་ཀྱི་འདོད་པ་ཡོད་ཅིང་། འགྱུར་བ་བཏང་ནས་འབྲས་བུ་ཐོན་ཐུབ་པ་རེད། འགྱུར་བ་གཏོང་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ཚེ་འགྱུར་བ་བྱུང་ན་བསམ་པ་ཙམ་ལས་ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་ཀྱི་འགྱུར་བ་འགྲོ་ཐབས་མེད་པ་ཆགས་ཡོད། འཛམ་བུ་གླིང་འདིར་ལྟ་གྲུབ་ཡོད་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཚང་མས་མི་ལ་བྱམས་བརྩེ་དགོས་གསུངས་པ་ནི་ཕན་ཐོགས་ཀྱི་ཡོད་པས་རེད། ལྟ་གྲུབ་མི་འདྲ་བ་ཡོད་པ་དེ་དག་ཁམས་དང་མོས་པ་མི་འདྲ་བ་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་རེད། དེར་བརྟེན་འདས་པའི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་ཁ་ཤས་རིང་ཕན་ཐོགས་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ལའང་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པ་ཡིན་པས་ཆོས་བརྒྱུད་ཚང་མ་ལ་བརྩི་བཀུར་དང་མཐུན་སྒྲིལ་བྱེད་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད།</text>
      <sha1>18ouebjooqnwy2otpnypi8ms5l4di5z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ལྷོ་དབོན་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ།</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27536</id>
    <revision>
      <id>160723</id>
      <parentid>160674</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T17:06:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thinlaydawa1992</username>
        <id>35411</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Thinlaydawa1992 moved page [[སྤྱོད་མཁན།:Thinlaydawa1992/sandbox]] to [[ལྷོ་དབོན་སྲུལ་རིན་པོ་ཆེ།]]: རྩོམ་རིག་ཟིན།</comment>
      <origin>160674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15533" sha1="03sfu5gbfo804zm1hfs8vrqqngjmtht" xml:space="preserve">== [[ལྷོ]]་དབོན་སྤྲལ་རིན་ཆེ། ==
༄༅། །ལྷོ་དབོན་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་(འབྲི་གུང་བཀའ་བརྒྱུད་ལྷོ་ལུང་དཀར་དགོན་འོག་མིན་ཐུབ་བསྟན་བཤད་སྒྲུབ་གླིང་གི་བླ་མ་དམ་པ་སྐུ་ཕྲིང་གཉིས་པ་དབུ་རྒྱན་ཆེ་མཆོག་ནུས་ལྡན་རོལ་པའི་རྡོ་རྗེ་མཆོག་གི་སྐུ་ཡི་ཡང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་ཡིན།
[[ཡིག་ཆ།:སྤོད་ཀྱི་སྲུང་རནང་བཞིན་པ།.jpg|thumb|ཨོ་ཌི་ཡ་ནའི་ཐུན་མཚམས་རྣང་བཞིན་པ།]]

== ༡༽ འཁྲུངས་ཡུལ་ ==
ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་ཚབ་རྒྱབ་རྭ་རིན་པོ་ཆེས་གནང་བའི་བརྟག་ཡིག་ལུས་བྱང་ལས།   ལུང་པ་ལྷོ་ནས་བྱང་དུ་བསྟན་པ་བྲག་ནག་ཧྲོབ་ཧྲོབ་ཡོད་པའི་བཟོ་འདྲ།  &lt;ref&gt;ཡབ་ཡུམ་གྱི་མཚན་&lt;/ref&gt; ཡབ་ལ་གནམ་དང་ཡུམ་ལ་དཔལ་གྱི་མིང་ཅན་ཁྱེའུ་སྟག་ལོ་པ་ཞེས་དང་  རྭ་ཁྲོ་གཏེར་སྟོན་གྱི་པྲ་བརྟག་ལ་ཡང་།  དཔལ་མི་འགྱུར་གཡུང་དྲུང་མཚོ་ལས་བརྡོལ།  བརྡ་ཤར་ཤར་བ་སྟག་ལ་ཤར།  ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན།  གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བརྒྱུད་པ་མ་ཡུམ་གྱི་མཚན་དཔལ་མཚོ་ཡིན་པ།  ཁྱེའུ་སྟག་ལོ་པ་ཡོད་པ་བཅས་བརྟག་རྩེ་མཐུན་བྱུང་ནས་གསལ་བར་རྩད་ཆོད།  རིགས་རུས་ཀྱི་ཁུངས་ནི།  བོད་སྡེ་ཡེ་ཐ་ཞེས་པར་སྔར་བོན་གྱི་སྤྲུལ་སྐུ་རྣམ་བཞིར་གྲགས་པ་ལས་བློ་ལྡན་སྙིང་པའི་སྙན་རྒྱུད་ཁྲོ་བོ་རོལ་པའི་རྒྱད་ཅེས་བྱ་བའི་བརྒྱད་བཅུ་གསུམ་དུ་གྲགས་པའི་ནང་མཚན།  སྤོ་བོན་ཐོག་འཕྲུལ་གྱི་རྒྱུད་ལས་རྒོད་དཔེ་ཞེས་པའི་རིགས་རྒྱུད་རིམ་པར་བྱུང་བ་ལས།

ཡབ་རྒོད་དཔེ་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ་དང་ཡུམ་དཔལ་མཚོ་གཉིས་ལ་སྲས་ལྔ་སྤྲུལ་སྐུར་འཁྲུངས་པའི་བཞི་པ་རྗེ་འདི་ཉིད་དང་།  ཆེ་བ་ཀམ་ཚང་བག་ཡོད་རིན་པོ་ཆེ།  དེ་ལས་ཆུང་བ་བོན་གྱི་སྤྲུལ་སྐུ་བསོད་ནམས་གྲགས་པ།  ཆུང་ཤོས་སྔ་འགྱུར་སྙིང་མའི་སྤྲུལ་སྐུ་ཤེས་སྒྲུབ་སེང་གེ་བཅས་སྤྲུལ་སྐུ་ལྔ་བྱུང་། ༧སྐྱབས་རྗེ་ལྷོ་དབོན་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ལྕགས་སྟག་སྟེ་སྤྱི་ལོ་( ༡༩༥༠ ) ལོར་འཁྲུངས།  ཡ་མཚན་པའི་བྱ་བ་ཞིག་ནི།  ཡུམ་གྱི་མངལ་དུ་ཡོད་པའི་སྐབས་གཅིག་ལ།  ཡ་ངའི་གཡངས་ས་ལས་ཡུམ་ལྷུང་གྲབས་བྱས་པར།  ཡུམ་གྱི་མངལ་ནས་ཨ་མ་བླ་མས་སྐྱོབ་ཞེས་གསུང་བྱོན་སྐད།  སྐུ་ཆུང་ངུ་ནས་གདན་སར་ཁྲིའདོན་གསོལ་མཛད།  རིགས་གནད་ལ་སྦྱང་བརྩོན་མཛད་མུར། མི་རིང་བར་དུས་ཀྱིས་འུར་ཟིང་ལྡིར་བས་སྤྱི་ལོ་(༡༩༥༧) ལོར་ཡབ་གཞིས་སྤྲུལ་སྐུ་མཆེད་ཞལ་ལྷན་རྒྱས་ཉེན་ཡོལ་དུ་ཕེབས་པས།  ལམ་བར་བར་དོའི་འཇིགས་སྐྲག་ལྟ་བུའི་ཉེན་འཕྲང་ལས་འགྲོ་ཕྱོགས་སྤང་བླང་གི་གནད་འགག་མ་སྒྲིབ་གསལ་བར་ལུང་བསྟན་པར་མཛད་པའི་མཐུས་ཚང་མ་དབུ་ཐུན་གྱིས་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་གྲུབ།  དེ་ནས་རང་ཉིད་གྱི་རྒྱུད་པའི་བླ་མ་ཙམ་མ་ཟད་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་རྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང་༧དཔལ་ས་སྐྱ་གོང་མ་ཁྲི་འཛིན་༤༡།  ༧དིལ་མགོ་མཁྱེན་བཙེ།  ༧སྐྱབས་རྗེ་བདུད་འཇོམས་རིན་པོ་ཆེ།  ༧ཁུ་ནུ་བླ་མ།  ༧རྨེ་བ་མཁན་ཆེན་ཐུབ་བསྟན་འོད་ཟེར་སོགས་རིས་མེད་ཀྱི་སྐྱེ་ཆེན་དམ་པའི་དྲུང་ནས་དབང་ལུང་མན་ངག་རིག་གནད་སོགས་མདོ་རྒྱུད་ཀུན་ལེགས་པར་མནོས་ནས་སྨིན་པར་མཛད་དེ་མཁྱེན་རབ་ཀྱི་རྩལ་རྫོགས་པའི་གྲགས་པས་རྒྱས།

== ༢༽མཛད་པ་གལ་ཆེན་                                         ==
[[ཡིག་ཆ།:Wogmin_thubten_shedrup_ling_monastery.jpg|thumb|ཟ་ཧོར་མཚོ་པདྨ་ལྷོ་ལུང་དཀར་གཉིས་པ་འོག་་མིན་ཐུབས་བསྟན་ཤེས་བསྒྲུབ་གླིང་དགོན། Tsopema ]]
དེ་ནས་ཟ་ཧོར་མཚོ་པདྨ་གདན་སར་གཉིས་པ་ལྷོ་ལུང་དཀར་བྱེས་དགོན་(༡༩༧༡) ལོར་གསར་འདེབས་པ་དབུ་འཛུགས་ནས་(༡༩༧༥) ལོར་ལེགས་པར་གྲུབ།  ལྷ་བླའི་ལུང་བརྟག་དུས་བབས་ལ་རྟེན་ནས་(༡༩༧༦) ལོར་སྡེ་དགེ་ཀླུ་ཐོག་བཟའ་བཀྲ་ཤིས་སྒྲོལ་མ་གཟུང་མར་བསྟེན་ནས་༡༩༧༨ ལོར་སྲས་མོ་དབང་ཕྱུག་ལྷ་མོ་དང་།  (༡༩༨༠)ལོར་སྲས་ལྷོ་འབྲོང་སྤྲུལ་པ་ཀརྨ་རཏ་ཎ་ (༡༩༨༨)ལོར་དཀོན་མཆོག་ཨ་ཀ་བཅས་རིམ་པར་འཁྲུངས།  སྤྱི་ལོ་(༢༠༠༡) ལོར་བྱེས་འབྲི་གུང་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་གདན་ས་བྱང་ཆུབ་གླིང་དུ་འབྲི་གུང་སྦྲུལ་ལོ་བཀའ་ཆོས་ཆེན་མོ་སྐབས།  ལྷོ་ནུས་ལྡན་རྡོ་རྗེའི་བཀའ་འབུམ་གཙོ་པའི་དབང་ལུང་མན་ངག་སོགས་ཀྱིས་བཀའ་དྲིན་རྒྱ་ཆེར་གནང་བར་མཛད།  (༢༠༡༡)པའི་ལོར་གཞི་སྐོར་ཐེངས་གཉིས་པར་ཕེབས་སྐབས།  གཙུག་ལག་ཁང་གསར་པ་དབུ་འབྱེད་མཛད་སྒོ་བསྟུབ་ནས་འབྲི་ལུག་ཉེར་མཁོའི་དབང་ལུང་དང་ནུས་ལྡན་རྡོ་རྗེའི་གསུངས་འབུམ་གྱི་དབང་ལུང་ཆ་ཚང་སྩལ་གནང་མཛད། (༢༠༠༣) ལོར་ཕྱི་རྒྱལ་བའི་སློབ་མ་མང་པོས་ནན་བསྐུལ་གྱི་ཨོ་ཌི་ཡ་ནའི་ཐུན་མཚམས་ཞེས་པ་གསར་འཛུགས་མཛད། ༧རྒྱལ་བ་འབྲི་གུང་པའི་ཟབ་ཆོས་དུ་མ་མཆིས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་༧རྒྱལ་དབང་རིན་ཆེན་ཕུན་ཚོགས་ (༡༥༠༨-༡༥༥༧) དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཏེར་བཞེས་པའི་འབྲི་གུང་དམ་ཆོས་དགོངས་པ་ཡང་ཟབ་གྱི་ཆོས་སྐོར་ལ་རྗེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཐོས་བསམ་གྱིས་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་སྒོམ་པས་ཉམས་སུ་ལེན་པ་གཙོ་བོར་མཛད་དེ་གཞན་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལའང་ཡང་ཟབ་ཆོས་སྐོར་ཆ་ལག་དང་བཅས་སྨིན་གྲོལ་གྱིས་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས་གནང་མཛད།  དེ་དང་དེ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཕྱི་ནང་ཡུལ་གྲུ་ཐམས་ཅད་ལ་གདུལ་བྱ་མང་པོ་དབང་ལུང་མན་ངག་གཙོ་པའི་བཀའ་དྲིན་བསམ་མི་ཁྱབ་པར་སྩལ་གནང་མཛད།

== ༣༽ཐར་ཞི་བར་གཤེགས་པའི་དུས་ ==
[[ཡིག་ཆ།:Lho_Ontul_Rinpoche.jpg|thumb|ལྷོ་དབུན་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་གདུང་རིན་པོ་ཆེ།]]
མདོར་ན་བསྟན་པ་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་རྒྱལ་བ་འབྲི་གུང་པའི་བསྟན་པ་མ་ཉམས་ཕེལ་ཆེད་ཐུགས་ཁུར་རྒྱ་ཆེར་བཞེས་ནས་རེ་ཞིག་གདུལ་བྱ་རྟག་འཛིན་ཅན་རྣམས་མི་རྟག་བརྒྱུད་བསྐུལ་ཆེད་ཕྱི་ལོ་༢༠༢༢  ཕྱི་ཟླ་༡༡  ཚེས་༢༠ ནལ་ཕྱེད་ཆུ་ཚོད་ ༢:༢༠ ལ་འཕགས་ཡུལ་འབྲི་གུང་བཀའ་བརྒྱུད་བྱེས་ཀྱི་གདན་ས་བྱང་ཆུབ་གླིང་དུ་ཆོས་སྐུ་ཞི་བའི་དབྱིངས་སུ་བསྡུ་བའི་ཚུལ་བསྟན་ཅིང་།&lt;ref&gt;གོང་པ་རྫོགས་པའི་དུས་&lt;/ref&gt;  ཉིན་གསུམ་གྱི་རིང་ཐུགས་དམ་གཡོ་བ་མེད་པར་བཞུགས་ཤིང་ཐུགས་དམ་གྲོལ་མཚམས་༧འབྲི་གུང་༧སྐྱབས་མགོན་མཆོག་གི་བཀའ་ཕེབས་བཞིན་གདན་ས་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་གྲྭ་ཚང་བཙུན་དགོན་སོགས་ལ་མཆོད་འབུལ་ཟབ་རྒྱས་གནང་།  དེ་ནས་བདུན་གསུམ་པར་ཨོ་རྒྱན་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེས་སྒྲུབ་རྟགས་བསྟན་པའི་གནས་ཆེན་མེ་དཔུང་མཚོ་རུ་གྱུར་པ་ཟ་ཧོར་མཚོ་པདྨ་ཉིད་ཀྱི་གདན་སར་འོག་མིན་ཐུབ་བསྟན་བཤད་སྒྲབ་གླིང་དུ་སྐུ་གདུངས་རིན་པོ་ཆེ་གདན་ཞུས་གནང་།  སྐུ་གདུངས་རིན་པོ་ཆེ་ཞུགས་འབུལ་མ་མཛད་བར་རིས་སུ་མ་མཆིས་པའི་མགོན་སྡེ་ཁག་གི་བླ་མ་གྲྭ་བ་རྣམས་གདན་ཞུས་ཤིང་ས་རྙིང་བཀའ་བརྒྱུད་སོ་སོའི་ལུགས་ཀྱི་ཆོ་གའི་སྒོ་ནས་བདུན་རེར་མཆོད་འབུལ་དང་བདུན་ཐ་མར་ཚོགས་སྡེ་བཞི་ལ་སྦྱིན་སྲིག་སྒྲུབ་གཞག་གིས་སྤྱི་ལོ ༢༠༢༣  ཟླ་བ་ ༡ ཚེས་ ༨ ཉིན་༧སྐྱབས་རྗེ་རྟོགས་ལྡན་རིན་པོ་ཆེ་དབུ་ཞུགས་ཐོག་སྐུ་གདུང་རིན་པོ་ཆེ་མེ་མཆོད་ཞུགས་འབུལ་མཛད།  དེའི་དགོང་དྲོ་ལ་འཇའ་མཚོན་གྱི་གུར་ཕུབ་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་དངོས་སུ་མཇལ་བའི་བྱིན་རླབས་སྩོལ་གནང་བ་མ་ཟད།  གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བས་ཚོགས་གཉིས་སོགས་ཕྱིར་ཉིན་གསུམ་གྱི་རྗེ་ལ་སྤུར་ཁང་དུ་གདུང་རུས་བྱིན་ཆེན་ཅན་ལྷན་དུ་ཐུགས་ལྗག་སྤྱན་གསུམ་མེས་མ་ཚིགས་པར་རླན་པར་བཞག་གནང་མཛད་པ་ཀུན་གྱིས་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་བླ་བྲང་དུ་མཆིས་སོ། །  

=== རཏྣ་འཛིན་ནམ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་ནས་སྤྱི་ལོ་༢༠༢༣ ཟླ་བ་༧ ཚེས་ ༡༢ ལ་བྲིས་པ་དགེའོ་དགེའོ་དགེའོ་།།     wikipedia ནང་དུ་ཅུག་མཁན་འཕྲིན་ལས་མཐའ་ཡས་ཡིན་ནོ།། །། ===

== [[commons:File:ཉམས་ལེན་པ།.jpg|བླ་མ་དམ་པ]] ==</text>
      <sha1>03sfu5gbfo804zm1hfs8vrqqngjmtht</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>160725</id>
      <parentid>160723</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T17:13:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thinlaydawa1992</username>
        <id>35411</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Thinlaydawa1992 moved page [[ལྷོ་དབོན་སྲུལ་རིན་པོ་ཆེ།]] to [[ལྷོ་དབོན་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ།]]: མ་ཚིག་དེ་ནོར་སྱོད་བྱས།</comment>
      <origin>160674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15533" sha1="03sfu5gbfo804zm1hfs8vrqqngjmtht" xml:space="preserve">== [[ལྷོ]]་དབོན་སྤྲལ་རིན་ཆེ། ==
༄༅། །ལྷོ་དབོན་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་(འབྲི་གུང་བཀའ་བརྒྱུད་ལྷོ་ལུང་དཀར་དགོན་འོག་མིན་ཐུབ་བསྟན་བཤད་སྒྲུབ་གླིང་གི་བླ་མ་དམ་པ་སྐུ་ཕྲིང་གཉིས་པ་དབུ་རྒྱན་ཆེ་མཆོག་ནུས་ལྡན་རོལ་པའི་རྡོ་རྗེ་མཆོག་གི་སྐུ་ཡི་ཡང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་ཡིན།
[[ཡིག་ཆ།:སྤོད་ཀྱི་སྲུང་རནང་བཞིན་པ།.jpg|thumb|ཨོ་ཌི་ཡ་ནའི་ཐུན་མཚམས་རྣང་བཞིན་པ།]]

== ༡༽ འཁྲུངས་ཡུལ་ ==
ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་ཚབ་རྒྱབ་རྭ་རིན་པོ་ཆེས་གནང་བའི་བརྟག་ཡིག་ལུས་བྱང་ལས།   ལུང་པ་ལྷོ་ནས་བྱང་དུ་བསྟན་པ་བྲག་ནག་ཧྲོབ་ཧྲོབ་ཡོད་པའི་བཟོ་འདྲ།  &lt;ref&gt;ཡབ་ཡུམ་གྱི་མཚན་&lt;/ref&gt; ཡབ་ལ་གནམ་དང་ཡུམ་ལ་དཔལ་གྱི་མིང་ཅན་ཁྱེའུ་སྟག་ལོ་པ་ཞེས་དང་  རྭ་ཁྲོ་གཏེར་སྟོན་གྱི་པྲ་བརྟག་ལ་ཡང་།  དཔལ་མི་འགྱུར་གཡུང་དྲུང་མཚོ་ལས་བརྡོལ།  བརྡ་ཤར་ཤར་བ་སྟག་ལ་ཤར།  ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན།  གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བརྒྱུད་པ་མ་ཡུམ་གྱི་མཚན་དཔལ་མཚོ་ཡིན་པ།  ཁྱེའུ་སྟག་ལོ་པ་ཡོད་པ་བཅས་བརྟག་རྩེ་མཐུན་བྱུང་ནས་གསལ་བར་རྩད་ཆོད།  རིགས་རུས་ཀྱི་ཁུངས་ནི།  བོད་སྡེ་ཡེ་ཐ་ཞེས་པར་སྔར་བོན་གྱི་སྤྲུལ་སྐུ་རྣམ་བཞིར་གྲགས་པ་ལས་བློ་ལྡན་སྙིང་པའི་སྙན་རྒྱུད་ཁྲོ་བོ་རོལ་པའི་རྒྱད་ཅེས་བྱ་བའི་བརྒྱད་བཅུ་གསུམ་དུ་གྲགས་པའི་ནང་མཚན།  སྤོ་བོན་ཐོག་འཕྲུལ་གྱི་རྒྱུད་ལས་རྒོད་དཔེ་ཞེས་པའི་རིགས་རྒྱུད་རིམ་པར་བྱུང་བ་ལས།

ཡབ་རྒོད་དཔེ་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ་དང་ཡུམ་དཔལ་མཚོ་གཉིས་ལ་སྲས་ལྔ་སྤྲུལ་སྐུར་འཁྲུངས་པའི་བཞི་པ་རྗེ་འདི་ཉིད་དང་།  ཆེ་བ་ཀམ་ཚང་བག་ཡོད་རིན་པོ་ཆེ།  དེ་ལས་ཆུང་བ་བོན་གྱི་སྤྲུལ་སྐུ་བསོད་ནམས་གྲགས་པ།  ཆུང་ཤོས་སྔ་འགྱུར་སྙིང་མའི་སྤྲུལ་སྐུ་ཤེས་སྒྲུབ་སེང་གེ་བཅས་སྤྲུལ་སྐུ་ལྔ་བྱུང་། ༧སྐྱབས་རྗེ་ལྷོ་དབོན་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ལྕགས་སྟག་སྟེ་སྤྱི་ལོ་( ༡༩༥༠ ) ལོར་འཁྲུངས།  ཡ་མཚན་པའི་བྱ་བ་ཞིག་ནི།  ཡུམ་གྱི་མངལ་དུ་ཡོད་པའི་སྐབས་གཅིག་ལ།  ཡ་ངའི་གཡངས་ས་ལས་ཡུམ་ལྷུང་གྲབས་བྱས་པར།  ཡུམ་གྱི་མངལ་ནས་ཨ་མ་བླ་མས་སྐྱོབ་ཞེས་གསུང་བྱོན་སྐད།  སྐུ་ཆུང་ངུ་ནས་གདན་སར་ཁྲིའདོན་གསོལ་མཛད།  རིགས་གནད་ལ་སྦྱང་བརྩོན་མཛད་མུར། མི་རིང་བར་དུས་ཀྱིས་འུར་ཟིང་ལྡིར་བས་སྤྱི་ལོ་(༡༩༥༧) ལོར་ཡབ་གཞིས་སྤྲུལ་སྐུ་མཆེད་ཞལ་ལྷན་རྒྱས་ཉེན་ཡོལ་དུ་ཕེབས་པས།  ལམ་བར་བར་དོའི་འཇིགས་སྐྲག་ལྟ་བུའི་ཉེན་འཕྲང་ལས་འགྲོ་ཕྱོགས་སྤང་བླང་གི་གནད་འགག་མ་སྒྲིབ་གསལ་བར་ལུང་བསྟན་པར་མཛད་པའི་མཐུས་ཚང་མ་དབུ་ཐུན་གྱིས་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་གྲུབ།  དེ་ནས་རང་ཉིད་གྱི་རྒྱུད་པའི་བླ་མ་ཙམ་མ་ཟད་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་རྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང་༧དཔལ་ས་སྐྱ་གོང་མ་ཁྲི་འཛིན་༤༡།  ༧དིལ་མགོ་མཁྱེན་བཙེ།  ༧སྐྱབས་རྗེ་བདུད་འཇོམས་རིན་པོ་ཆེ།  ༧ཁུ་ནུ་བླ་མ།  ༧རྨེ་བ་མཁན་ཆེན་ཐུབ་བསྟན་འོད་ཟེར་སོགས་རིས་མེད་ཀྱི་སྐྱེ་ཆེན་དམ་པའི་དྲུང་ནས་དབང་ལུང་མན་ངག་རིག་གནད་སོགས་མདོ་རྒྱུད་ཀུན་ལེགས་པར་མནོས་ནས་སྨིན་པར་མཛད་དེ་མཁྱེན་རབ་ཀྱི་རྩལ་རྫོགས་པའི་གྲགས་པས་རྒྱས།

== ༢༽མཛད་པ་གལ་ཆེན་                                         ==
[[ཡིག་ཆ།:Wogmin_thubten_shedrup_ling_monastery.jpg|thumb|ཟ་ཧོར་མཚོ་པདྨ་ལྷོ་ལུང་དཀར་གཉིས་པ་འོག་་མིན་ཐུབས་བསྟན་ཤེས་བསྒྲུབ་གླིང་དགོན། Tsopema ]]
དེ་ནས་ཟ་ཧོར་མཚོ་པདྨ་གདན་སར་གཉིས་པ་ལྷོ་ལུང་དཀར་བྱེས་དགོན་(༡༩༧༡) ལོར་གསར་འདེབས་པ་དབུ་འཛུགས་ནས་(༡༩༧༥) ལོར་ལེགས་པར་གྲུབ།  ལྷ་བླའི་ལུང་བརྟག་དུས་བབས་ལ་རྟེན་ནས་(༡༩༧༦) ལོར་སྡེ་དགེ་ཀླུ་ཐོག་བཟའ་བཀྲ་ཤིས་སྒྲོལ་མ་གཟུང་མར་བསྟེན་ནས་༡༩༧༨ ལོར་སྲས་མོ་དབང་ཕྱུག་ལྷ་མོ་དང་།  (༡༩༨༠)ལོར་སྲས་ལྷོ་འབྲོང་སྤྲུལ་པ་ཀརྨ་རཏ་ཎ་ (༡༩༨༨)ལོར་དཀོན་མཆོག་ཨ་ཀ་བཅས་རིམ་པར་འཁྲུངས།  སྤྱི་ལོ་(༢༠༠༡) ལོར་བྱེས་འབྲི་གུང་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་གདན་ས་བྱང་ཆུབ་གླིང་དུ་འབྲི་གུང་སྦྲུལ་ལོ་བཀའ་ཆོས་ཆེན་མོ་སྐབས།  ལྷོ་ནུས་ལྡན་རྡོ་རྗེའི་བཀའ་འབུམ་གཙོ་པའི་དབང་ལུང་མན་ངག་སོགས་ཀྱིས་བཀའ་དྲིན་རྒྱ་ཆེར་གནང་བར་མཛད།  (༢༠༡༡)པའི་ལོར་གཞི་སྐོར་ཐེངས་གཉིས་པར་ཕེབས་སྐབས།  གཙུག་ལག་ཁང་གསར་པ་དབུ་འབྱེད་མཛད་སྒོ་བསྟུབ་ནས་འབྲི་ལུག་ཉེར་མཁོའི་དབང་ལུང་དང་ནུས་ལྡན་རྡོ་རྗེའི་གསུངས་འབུམ་གྱི་དབང་ལུང་ཆ་ཚང་སྩལ་གནང་མཛད། (༢༠༠༣) ལོར་ཕྱི་རྒྱལ་བའི་སློབ་མ་མང་པོས་ནན་བསྐུལ་གྱི་ཨོ་ཌི་ཡ་ནའི་ཐུན་མཚམས་ཞེས་པ་གསར་འཛུགས་མཛད། ༧རྒྱལ་བ་འབྲི་གུང་པའི་ཟབ་ཆོས་དུ་མ་མཆིས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་༧རྒྱལ་དབང་རིན་ཆེན་ཕུན་ཚོགས་ (༡༥༠༨-༡༥༥༧) དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཏེར་བཞེས་པའི་འབྲི་གུང་དམ་ཆོས་དགོངས་པ་ཡང་ཟབ་གྱི་ཆོས་སྐོར་ལ་རྗེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཐོས་བསམ་གྱིས་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་སྒོམ་པས་ཉམས་སུ་ལེན་པ་གཙོ་བོར་མཛད་དེ་གཞན་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལའང་ཡང་ཟབ་ཆོས་སྐོར་ཆ་ལག་དང་བཅས་སྨིན་གྲོལ་གྱིས་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས་གནང་མཛད།  དེ་དང་དེ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཕྱི་ནང་ཡུལ་གྲུ་ཐམས་ཅད་ལ་གདུལ་བྱ་མང་པོ་དབང་ལུང་མན་ངག་གཙོ་པའི་བཀའ་དྲིན་བསམ་མི་ཁྱབ་པར་སྩལ་གནང་མཛད།

== ༣༽ཐར་ཞི་བར་གཤེགས་པའི་དུས་ ==
[[ཡིག་ཆ།:Lho_Ontul_Rinpoche.jpg|thumb|ལྷོ་དབུན་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་གདུང་རིན་པོ་ཆེ།]]
མདོར་ན་བསྟན་པ་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་རྒྱལ་བ་འབྲི་གུང་པའི་བསྟན་པ་མ་ཉམས་ཕེལ་ཆེད་ཐུགས་ཁུར་རྒྱ་ཆེར་བཞེས་ནས་རེ་ཞིག་གདུལ་བྱ་རྟག་འཛིན་ཅན་རྣམས་མི་རྟག་བརྒྱུད་བསྐུལ་ཆེད་ཕྱི་ལོ་༢༠༢༢  ཕྱི་ཟླ་༡༡  ཚེས་༢༠ ནལ་ཕྱེད་ཆུ་ཚོད་ ༢:༢༠ ལ་འཕགས་ཡུལ་འབྲི་གུང་བཀའ་བརྒྱུད་བྱེས་ཀྱི་གདན་ས་བྱང་ཆུབ་གླིང་དུ་ཆོས་སྐུ་ཞི་བའི་དབྱིངས་སུ་བསྡུ་བའི་ཚུལ་བསྟན་ཅིང་།&lt;ref&gt;གོང་པ་རྫོགས་པའི་དུས་&lt;/ref&gt;  ཉིན་གསུམ་གྱི་རིང་ཐུགས་དམ་གཡོ་བ་མེད་པར་བཞུགས་ཤིང་ཐུགས་དམ་གྲོལ་མཚམས་༧འབྲི་གུང་༧སྐྱབས་མགོན་མཆོག་གི་བཀའ་ཕེབས་བཞིན་གདན་ས་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་གྲྭ་ཚང་བཙུན་དགོན་སོགས་ལ་མཆོད་འབུལ་ཟབ་རྒྱས་གནང་།  དེ་ནས་བདུན་གསུམ་པར་ཨོ་རྒྱན་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེས་སྒྲུབ་རྟགས་བསྟན་པའི་གནས་ཆེན་མེ་དཔུང་མཚོ་རུ་གྱུར་པ་ཟ་ཧོར་མཚོ་པདྨ་ཉིད་ཀྱི་གདན་སར་འོག་མིན་ཐུབ་བསྟན་བཤད་སྒྲབ་གླིང་དུ་སྐུ་གདུངས་རིན་པོ་ཆེ་གདན་ཞུས་གནང་།  སྐུ་གདུངས་རིན་པོ་ཆེ་ཞུགས་འབུལ་མ་མཛད་བར་རིས་སུ་མ་མཆིས་པའི་མགོན་སྡེ་ཁག་གི་བླ་མ་གྲྭ་བ་རྣམས་གདན་ཞུས་ཤིང་ས་རྙིང་བཀའ་བརྒྱུད་སོ་སོའི་ལུགས་ཀྱི་ཆོ་གའི་སྒོ་ནས་བདུན་རེར་མཆོད་འབུལ་དང་བདུན་ཐ་མར་ཚོགས་སྡེ་བཞི་ལ་སྦྱིན་སྲིག་སྒྲུབ་གཞག་གིས་སྤྱི་ལོ ༢༠༢༣  ཟླ་བ་ ༡ ཚེས་ ༨ ཉིན་༧སྐྱབས་རྗེ་རྟོགས་ལྡན་རིན་པོ་ཆེ་དབུ་ཞུགས་ཐོག་སྐུ་གདུང་རིན་པོ་ཆེ་མེ་མཆོད་ཞུགས་འབུལ་མཛད།  དེའི་དགོང་དྲོ་ལ་འཇའ་མཚོན་གྱི་གུར་ཕུབ་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་དངོས་སུ་མཇལ་བའི་བྱིན་རླབས་སྩོལ་གནང་བ་མ་ཟད།  གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བས་ཚོགས་གཉིས་སོགས་ཕྱིར་ཉིན་གསུམ་གྱི་རྗེ་ལ་སྤུར་ཁང་དུ་གདུང་རུས་བྱིན་ཆེན་ཅན་ལྷན་དུ་ཐུགས་ལྗག་སྤྱན་གསུམ་མེས་མ་ཚིགས་པར་རླན་པར་བཞག་གནང་མཛད་པ་ཀུན་གྱིས་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་བླ་བྲང་དུ་མཆིས་སོ། །  

=== རཏྣ་འཛིན་ནམ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་ནས་སྤྱི་ལོ་༢༠༢༣ ཟླ་བ་༧ ཚེས་ ༡༢ ལ་བྲིས་པ་དགེའོ་དགེའོ་དགེའོ་།།     wikipedia ནང་དུ་ཅུག་མཁན་འཕྲིན་ལས་མཐའ་ཡས་ཡིན་ནོ།། །། ===

== [[commons:File:ཉམས་ལེན་པ།.jpg|བླ་མ་དམ་པ]] ==</text>
      <sha1>03sfu5gbfo804zm1hfs8vrqqngjmtht</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>160728</id>
      <parentid>160725</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T17:30:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thinlaydawa1992</username>
        <id>35411</id>
      </contributor>
      <origin>160728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15466" sha1="rwk2rgatam2hgsg0e9ah1ln1uycdd11" xml:space="preserve">༄༅། །ལྷོ་དབོན་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་འབྲི་གུང་བཀའ་བརྒྱུད་ལྷོ་ལུང་དཀར་དགོན་འོག་མིན་ཐུབ་བསྟན་བཤད་སྒྲུབ་གླིང་གི་བླ་མ་དམ་པ་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་དབུ་རྒྱན་ཆེ་མཆོག་ནུས་ལྡན་རོལ་པའི་རྡོ་རྗེ་མཆོག་གི་སྐུ་ཡི་ཡང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་ཡིན།[[ཡིག་ཆ།:སྤོད་ཀྱི་སྲུང་རནང་བཞིན་པ།.jpg|thumb|ཨོ་ཌི་ཡ་ནའི་ཐུན་མཚམས་རྣང་བཞིན་པ།]]

== ༡༽ འཁྲུངས་ཡུལ། ==
ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་ཚབ་རྒྱབ་རྭ་རིན་པོ་ཆེས་གནང་བའི་བརྟག་ཡིག་ལུས་བྱང་ལས།   ལུང་པ་ལྷོ་ནས་བྱང་དུ་བསྟན་པ་བྲག་ནག་ཧྲོབ་ཧྲོབ་ཡོད་པའི་བཟོ་འདྲ།  &lt;ref&gt;ཡབ་ཡུམ་གྱི་མཚན་&lt;/ref&gt; ཡབ་ལ་གནམ་དང་ཡུམ་ལ་དཔལ་གྱི་མིང་ཅན་ཁྱེའུ་སྟག་ལོ་པ་ཞེས་དང་  རྭ་ཁྲོ་གཏེར་སྟོན་གྱི་པྲ་བརྟག་ལ་ཡང་།  དཔལ་མི་འགྱུར་གཡུང་དྲུང་མཚོ་ལས་བརྡོལ།  བརྡ་ཤར་ཤར་བ་སྟག་ལ་ཤར།  ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན།  གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བརྒྱུད་པ་མ་ཡུམ་གྱི་མཚན་དཔལ་མཚོ་ཡིན་པ།  ཁྱེའུ་སྟག་ལོ་པ་ཡོད་པ་བཅས་བརྟག་རྩེ་མཐུན་བྱུང་ནས་གསལ་བར་རྩད་ཆོད།  རིགས་རུས་ཀྱི་ཁུངས་ནི།  བོད་སྡེ་ཡེ་ཐ་ཞེས་པར་སྔར་བོན་གྱི་སྤྲུལ་སྐུ་རྣམ་བཞིར་གྲགས་པ་ལས་བློ་ལྡན་སྙིང་པའི་སྙན་རྒྱུད་ཁྲོ་བོ་རོལ་པའི་རྒྱད་ཅེས་བྱ་བའི་བརྒྱད་བཅུ་གསུམ་དུ་གྲགས་པའི་ནང་མཚན།  སྤོ་བོན་ཐོག་འཕྲུལ་གྱི་རྒྱུད་ལས་རྒོད་དཔེ་ཞེས་པའི་རིགས་རྒྱུད་རིམ་པར་བྱུང་བ་ལས།

ཡབ་རྒོད་དཔེ་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ་དང་ཡུམ་དཔལ་མཚོ་གཉིས་ལ་སྲས་ལྔ་སྤྲུལ་སྐུར་འཁྲུངས་པའི་བཞི་པ་རྗེ་འདི་ཉིད་དང་།  ཆེ་བ་ཀམ་ཚང་བག་ཡོད་རིན་པོ་ཆེ།  དེ་ལས་ཆུང་བ་བོན་གྱི་སྤྲུལ་སྐུ་བསོད་ནམས་གྲགས་པ།  ཆུང་ཤོས་སྔ་འགྱུར་སྙིང་མའི་སྤྲུལ་སྐུ་ཤེས་སྒྲུབ་སེང་གེ་བཅས་སྤྲུལ་སྐུ་ལྔ་བྱུང་། ༸སྐྱབས་རྗེ་ལྷོ་དབོན་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ལྕགས་སྟག་སྟེ་སྤྱི་ལོ་( ༡༩༥༠ ) ལོར་འཁྲུངས།  ཡ་མཚན་པའི་བྱ་བ་ཞིག་ནི།  ཡུམ་གྱི་མངལ་དུ་ཡོད་པའི་སྐབས་གཅིག་ལ།  ཡ་ངའི་གཡངས་ས་ལས་ཡུམ་ལྷུང་གྲབས་བྱས་པར།  ཡུམ་གྱི་མངལ་ནས་ཨ་མ་བླ་མས་སྐྱོབ་ཞེས་གསུང་བྱོན་སྐད།  སྐུ་ཆུང་ངུ་ནས་གདན་སར་ཁྲིའདོན་གསོལ་མཛད།  རིགས་གནད་ལ་སྦྱང་བརྩོན་མཛད་མུར། མི་རིང་བར་དུས་ཀྱིས་འུར་ཟིང་ལྡིར་བས་སྤྱི་ལོ་(༡༩༥༧) ལོར་ཡབ་གཞིས་སྤྲུལ་སྐུ་མཆེད་ཞལ་ལྷན་རྒྱས་ཉེན་ཡོལ་དུ་ཕེབས་པས།  ལམ་བར་བར་དོའི་འཇིགས་སྐྲག་ལྟ་བུའི་ཉེན་འཕྲང་ལས་འགྲོ་ཕྱོགས་སྤང་བླང་གི་གནད་འགག་མ་སྒྲིབ་གསལ་བར་ལུང་བསྟན་པར་མཛད་པའི་མཐུས་ཚང་མ་དབུ་ཐུན་གྱིས་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་གྲུབ།  དེ་ནས་རང་ཉིད་གྱི་རྒྱུད་པའི་བླ་མ་ཙམ་མ་ཟད་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་རྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང་༸དཔལ་ས་སྐྱ་གོང་མ་ཁྲི་འཛིན་༤༡།  ༸དིལ་མགོ་མཁྱེན་བཙེ།  ༸སྐྱབས་རྗེ་བདུད་འཇོམས་རིན་པོ་ཆེ།  ༸ཁུ་ནུ་བླ་མ།  ༸རྨེ་བ་མཁན་ཆེན་ཐུབ་བསྟན་འོད་ཟེར་སོགས་རིས་མེད་ཀྱི་སྐྱེ་ཆེན་དམ་པའི་དྲུང་ནས་དབང་ལུང་མན་ངག་རིག་གནད་སོགས་མདོ་རྒྱུད་ཀུན་ལེགས་པར་མནོས་ནས་སྨིན་པར་མཛད་དེ་མཁྱེན་རབ་ཀྱི་རྩལ་རྫོགས་པའི་གྲགས་པས་རྒྱས།

== ༢༽མཛད་པ་གལ་ཆེན།                                         ==
[[ཡིག་ཆ།:Wogmin_thubten_shedrup_ling_monastery.jpg|thumb|ཟ་ཧོར་མཚོ་པདྨ་ལྷོ་ལུང་དཀར་གཉིས་པ་འོག་་མིན་ཐུབས་བསྟན་ཤེས་བསྒྲུབ་གླིང་དགོན། Tsopema ]]
དེ་ནས་ཟ་ཧོར་མཚོ་པདྨ་གདན་སར་གཉིས་པ་ལྷོ་ལུང་དཀར་བྱེས་དགོན་(༡༩༧༡) ལོར་གསར་འདེབས་པ་དབུ་འཛུགས་ནས་(༡༩༧༥) ལོར་ལེགས་པར་གྲུབ།  ལྷ་བླའི་ལུང་བརྟག་དུས་བབས་ལ་རྟེན་ནས་(༡༩༧༦) ལོར་སྡེ་དགེ་ཀླུ་ཐོག་བཟའ་བཀྲ་ཤིས་སྒྲོལ་མ་གཟུང་མར་བསྟེན་ནས་༡༩༧༨ ལོར་སྲས་མོ་དབང་ཕྱུག་ལྷ་མོ་དང་།  (༡༩༨༠)ལོར་སྲས་ལྷོ་འབྲོང་སྤྲུལ་པ་ཀརྨ་རཏ་ཎ་ (༡༩༨༨)ལོར་དཀོན་མཆོག་ཨ་ཀ་བཅས་རིམ་པར་འཁྲུངས།  སྤྱི་ལོ་(༢༠༠༡) ལོར་བྱེས་འབྲི་གུང་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་གདན་ས་བྱང་ཆུབ་གླིང་དུ་འབྲི་གུང་སྦྲུལ་ལོ་བཀའ་ཆོས་ཆེན་མོ་སྐབས།  ལྷོ་ནུས་ལྡན་རྡོ་རྗེའི་བཀའ་འབུམ་གཙོ་པའི་དབང་ལུང་མན་ངག་སོགས་ཀྱིས་བཀའ་དྲིན་རྒྱ་ཆེར་གནང་བར་མཛད།  (༢༠༡༡)པའི་ལོར་གཞི་སྐོར་ཐེངས་གཉིས་པར་ཕེབས་སྐབས།  གཙུག་ལག་ཁང་གསར་པ་དབུ་འབྱེད་མཛད་སྒོ་བསྟུབ་ནས་འབྲི་ལུག་ཉེར་མཁོའི་དབང་ལུང་དང་ནུས་ལྡན་རྡོ་རྗེའི་གསུངས་འབུམ་གྱི་དབང་ལུང་ཆ་ཚང་སྩལ་གནང་མཛད། (༢༠༠༣) ལོར་ཕྱི་རྒྱལ་བའི་སློབ་མ་མང་པོས་ནན་བསྐུལ་གྱི་ཨོ་ཌི་ཡ་ནའི་ཐུན་མཚམས་ཞེས་པ་གསར་འཛུགས་མཛད། ༸རྒྱལ་བ་འབྲི་གུང་པའི་ཟབ་ཆོས་དུ་མ་མཆིས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་༧རྒྱལ་དབང་རིན་ཆེན་ཕུན་ཚོགས་ (༡༥༠༨-༡༥༥༧) དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཏེར་བཞེས་པའི་འབྲི་གུང་དམ་ཆོས་དགོངས་པ་ཡང་ཟབ་གྱི་ཆོས་སྐོར་ལ་རྗེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཐོས་བསམ་གྱིས་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་སྒོམ་པས་ཉམས་སུ་ལེན་པ་གཙོ་བོར་མཛད་དེ་གཞན་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལའང་ཡང་ཟབ་ཆོས་སྐོར་ཆ་ལག་དང་བཅས་སྨིན་གྲོལ་གྱིས་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས་གནང་མཛད།  དེ་དང་དེ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཕྱི་ནང་ཡུལ་གྲུ་ཐམས་ཅད་ལ་གདུལ་བྱ་མང་པོ་དབང་ལུང་མན་ངག་གཙོ་པའི་བཀའ་དྲིན་བསམ་མི་ཁྱབ་པར་སྩལ་གནང་མཛད།

== ༣༽ཐར་ཞི་བར་གཤེགས་པའི་དུས། ==
[[ཡིག་ཆ།:Lho_Ontul_Rinpoche.jpg|thumb|ལྷོ་དབོན་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་གདུང་རིན་པོ་ཆེ།]]
མདོར་ན་བསྟན་པ་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་རྒྱལ་བ་འབྲི་གུང་པའི་བསྟན་པ་མ་ཉམས་ཕེལ་ཆེད་ཐུགས་ཁུར་རྒྱ་ཆེར་བཞེས་ནས་རེ་ཞིག་གདུལ་བྱ་རྟག་འཛིན་ཅན་རྣམས་མི་རྟག་བརྒྱུད་བསྐུལ་ཆེད་ཕྱི་ལོ་༢༠༢༢  ཕྱི་ཟླ་༡༡  ཚེས་༢༠ ནལ་ཕྱེད་ཆུ་ཚོད་ ༢:༢༠ ལ་འཕགས་ཡུལ་འབྲི་གུང་བཀའ་བརྒྱུད་བྱེས་ཀྱི་གདན་ས་བྱང་ཆུབ་གླིང་དུ་ཆོས་སྐུ་ཞི་བའི་དབྱིངས་སུ་བསྡུ་བའི་ཚུལ་བསྟན་ཅིང་།&lt;ref&gt;གོང་པ་རྫོགས་པའི་དུས་&lt;/ref&gt;  ཉིན་གསུམ་གྱི་རིང་ཐུགས་དམ་གཡོ་བ་མེད་པར་བཞུགས་ཤིང་ཐུགས་དམ་གྲོལ་མཚམས་༧འབྲི་གུང་༧སྐྱབས་མགོན་མཆོག་གི་བཀའ་ཕེབས་བཞིན་གདན་ས་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་གྲྭ་ཚང་བཙུན་དགོན་སོགས་ལ་མཆོད་འབུལ་ཟབ་རྒྱས་གནང་།  དེ་ནས་བདུན་གསུམ་པར་ཨོ་རྒྱན་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེས་སྒྲུབ་རྟགས་བསྟན་པའི་གནས་ཆེན་མེ་དཔུང་མཚོ་རུ་གྱུར་པ་ཟ་ཧོར་མཚོ་པདྨ་ཉིད་ཀྱི་གདན་སར་འོག་མིན་ཐུབ་བསྟན་བཤད་སྒྲབ་གླིང་དུ་སྐུ་གདུངས་རིན་པོ་ཆེ་གདན་ཞུས་གནང་།  སྐུ་གདུངས་རིན་པོ་ཆེ་ཞུགས་འབུལ་མ་མཛད་བར་རིས་སུ་མ་མཆིས་པའི་མགོན་སྡེ་ཁག་གི་བླ་མ་གྲྭ་བ་རྣམས་གདན་ཞུས་ཤིང་ས་རྙིང་བཀའ་བརྒྱུད་སོ་སོའི་ལུགས་ཀྱི་ཆོ་གའི་སྒོ་ནས་བདུན་རེར་མཆོད་འབུལ་དང་བདུན་ཐ་མར་ཚོགས་སྡེ་བཞི་ལ་སྦྱིན་སྲིག་སྒྲུབ་གཞག་གིས་སྤྱི་ལོ ༢༠༢༣  ཟླ་བ་ ༡ ཚེས་ ༨ ཉིན་༧སྐྱབས་རྗེ་རྟོགས་ལྡན་རིན་པོ་ཆེ་དབུ་ཞུགས་ཐོག་སྐུ་གདུང་རིན་པོ་ཆེ་མེ་མཆོད་ཞུགས་འབུལ་མཛད།  དེའི་དགོང་དྲོ་ལ་འཇའ་མཚོན་གྱི་གུར་ཕུབ་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་དངོས་སུ་མཇལ་བའི་བྱིན་རླབས་སྩོལ་གནང་བ་མ་ཟད།  གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བས་ཚོགས་གཉིས་སོགས་ཕྱིར་ཉིན་གསུམ་གྱི་རྗེ་ལ་སྤུར་ཁང་དུ་གདུང་རུས་བྱིན་ཆེན་ཅན་ལྷན་དུ་ཐུགས་ལྗག་སྤྱན་གསུམ་མེས་མ་ཚིགས་པར་རླན་པར་བཞག་གནང་མཛད་པ་ཀུན་གྱིས་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་བླ་བྲང་དུ་མཆིས་སོ། །  

=== རཏྣ་འཛིན་ནམ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་ནས་སྤྱི་ལོ་༢༠༢༣ ཟླ་བ་༧ ཚེས་ ༡༢ ལ་བྲིས་པ་དགེའོ་དགེའོ་དགེའོ་།།     wikipedia ནང་དུ་ཅུག་མཁན་འཕྲིན་ལས་མཐའ་ཡས་ཡིན་ནོ།། །། ===

== [[commons:File:ཉམས་ལེན་པ།.jpg|བླ་མ་དམ་པ]] ==</text>
      <sha1>rwk2rgatam2hgsg0e9ah1ln1uycdd11</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>160729</id>
      <parentid>160728</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T17:38:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thinlaydawa1992</username>
        <id>35411</id>
      </contributor>
      <origin>160729</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15449" sha1="q9g6kkamr4ku0rxw3spvfy96oban8pg" xml:space="preserve">༄༅། །ལྷོ་དབོན་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་འབྲི་གུང་བཀའ་བརྒྱུད་ལྷོ་ལུང་དཀར་དགོན་འོག་མིན་ཐུབ་བསྟན་བཤད་སྒྲུབ་གླིང་གི་བླ་མ་དམ་པ་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་དབུ་རྒྱན་ཆེ་མཆོག་ནུས་ལྡན་རོལ་པའི་རྡོ་རྗེ་མཆོག་གི་སྐུ་ཡི་ཡང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་ཡིན།[[ཡིག་ཆ།:སྤོད་ཀྱི་སྲུང་རནང་བཞིན་པ།.jpg|thumb|ཨོ་ཌི་ཡ་ནའི་ཐུན་མཚམས་གནང་བཞིན་པ།]]

== ༡༽ འཁྲུངས་ཡུལ། ==
ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་ཚབ་རྒྱབ་རྭ་རིན་པོ་ཆེས་གནང་བའི་བརྟག་ཡིག་ལུས་བྱང་ལས།   ལུང་པ་ལྷོ་ནས་བྱང་དུ་བསྟན་པ་བྲག་ནག་ཧྲོབ་ཧྲོབ་ཡོད་པའི་བཟོ་འདྲ།  &lt;ref&gt;ཡབ་ཡུམ་གྱི་མཚན་&lt;/ref&gt; ཡབ་ལ་གནམ་དང་ཡུམ་ལ་དཔལ་གྱི་མིང་ཅན་ཁྱེའུ་སྟག་ལོ་པ་ཞེས་དང་  རྭ་ཁྲོ་གཏེར་སྟོན་གྱི་པྲ་བརྟག་ལ་ཡང་།  དཔལ་མི་འགྱུར་གཡུང་དྲུང་མཚོ་ལས་བརྡོལ།  བརྡ་ཤར་ཤར་བ་སྟག་ལ་ཤར།  ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན།  གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བརྒྱུད་པ་མ་ཡུམ་གྱི་མཚན་དཔལ་མཚོ་ཡིན་པ།  ཁྱེའུ་སྟག་ལོ་པ་ཡོད་པ་བཅས་བརྟག་རྩེ་མཐུན་བྱུང་ནས་གསལ་བར་རྩད་ཆོད།  རིགས་རུས་ཀྱི་ཁུངས་ནི།  བོད་སྡེ་ཡེ་ཐ་ཞེས་པར་སྔར་བོན་གྱི་སྤྲུལ་སྐུ་རྣམ་བཞིར་གྲགས་པ་ལས་བློ་ལྡན་སྙིང་པའི་སྙན་རྒྱུད་ཁྲོ་བོ་རོལ་པའི་རྒྱད་ཅེས་བྱ་བའི་བརྒྱད་བཅུ་གསུམ་དུ་གྲགས་པའི་ནང་མཚན།  སྤོ་བོན་ཐོག་འཕྲུལ་གྱི་རྒྱུད་ལས་རྒོད་དཔེ་ཞེས་པའི་རིགས་རྒྱུད་རིམ་པར་བྱུང་བ་ལས།

ཡབ་རྒོད་དཔེ་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ་དང་ཡུམ་དཔལ་མཚོ་གཉིས་ལ་སྲས་ལྔ་སྤྲུལ་སྐུར་འཁྲུངས་པའི་བཞི་པ་རྗེ་འདི་ཉིད་དང་།  ཆེ་བ་ཀམ་ཚང་བག་ཡོད་རིན་པོ་ཆེ།  དེ་ལས་ཆུང་བ་བོན་གྱི་སྤྲུལ་སྐུ་བསོད་ནམས་གྲགས་པ།  ཆུང་ཤོས་སྔ་འགྱུར་སྙིང་མའི་སྤྲུལ་སྐུ་ཤེས་སྒྲུབ་སེང་གེ་བཅས་སྤྲུལ་སྐུ་ལྔ་བྱུང་། ༸སྐྱབས་རྗེ་ལྷོ་དབོན་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ལྕགས་སྟག་སྟེ་སྤྱི་ལོ་( ༡༩༥༠ ) ལོར་འཁྲུངས།  ཡ་མཚན་པའི་བྱ་བ་ཞིག་ནི།  ཡུམ་གྱི་མངལ་དུ་ཡོད་པའི་སྐབས་གཅིག་ལ།  ཡ་ངའི་གཡངས་ས་ལས་ཡུམ་ལྷུང་གྲབས་བྱས་པར།  ཡུམ་གྱི་མངལ་ནས་ཨ་མ་བླ་མས་སྐྱོབ་ཞེས་གསུང་བྱོན་སྐད།  སྐུ་ཆུང་ངུ་ནས་གདན་སར་ཁྲིའདོན་གསོལ་མཛད།  རིགས་གནད་ལ་སྦྱང་བརྩོན་མཛད་མུར། མི་རིང་བར་དུས་ཀྱིས་འུར་ཟིང་ལྡིར་བས་སྤྱི་ལོ་(༡༩༥༧) ལོར་ཡབ་གཞིས་སྤྲུལ་སྐུ་མཆེད་ཞལ་ལྷན་རྒྱས་ཉེན་ཡོལ་དུ་ཕེབས་པས།  ལམ་བར་བར་དོའི་འཇིགས་སྐྲག་ལྟ་བུའི་ཉེན་འཕྲང་ལས་འགྲོ་ཕྱོགས་སྤང་བླང་གི་གནད་འགག་མ་སྒྲིབ་གསལ་བར་ལུང་བསྟན་པར་མཛད་པའི་མཐུས་ཚང་མ་དབུ་ཐུན་གྱིས་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་གྲུབ།  དེ་ནས་རང་ཉིད་གྱི་རྒྱུད་པའི་བླ་མ་ཙམ་མ་ཟད་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་རྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང་༸དཔལ་ས་སྐྱ་གོང་མ་ཁྲི་འཛིན་༤༡།  ༸དིལ་མགོ་མཁྱེན་བཙེ།  ༸སྐྱབས་རྗེ་བདུད་འཇོམས་རིན་པོ་ཆེ།  ༸ཁུ་ནུ་བླ་མ།  ༸རྨེ་བ་མཁན་ཆེན་ཐུབ་བསྟན་འོད་ཟེར་སོགས་རིས་མེད་ཀྱི་སྐྱེ་ཆེན་དམ་པའི་དྲུང་ནས་དབང་ལུང་མན་ངག་རིག་གནད་སོགས་མདོ་རྒྱུད་ཀུན་ལེགས་པར་མནོས་ནས་སྨིན་པར་མཛད་དེ་མཁྱེན་རབ་ཀྱི་རྩལ་རྫོགས་པའི་གྲགས་པས་རྒྱས།

== ༢༽མཛད་པ་གལ་ཆེན།                                         ==
[[ཡིག་ཆ།:Wogmin_thubten_shedrup_ling_monastery.jpg|thumb|ཟ་ཧོར་མཚོ་པདྨ་ལྷོ་ལུང་དཀར་གཉིས་པ་འོག་མིན་ཐུབ་བསྟན་ཤེད་སྒྲུབ་གླིང་དགོན། Tsopema ]]
དེ་ནས་ཟ་ཧོར་མཚོ་པདྨ་གདན་སར་གཉིས་པ་ལྷོ་ལུང་དཀར་བྱེས་དགོན་(༡༩༧༡) ལོར་གསར་འདེབས་པ་དབུ་འཛུགས་ནས་(༡༩༧༥) ལོར་ལེགས་པར་གྲུབ།  ལྷ་བླའི་ལུང་བརྟག་དུས་བབས་ལ་རྟེན་ནས་(༡༩༧༦) ལོར་སྡེ་དགེ་ཀླུ་ཐོག་བཟའ་བཀྲ་ཤིས་སྒྲོལ་མ་གཟུང་མར་བསྟེན་ནས་༡༩༧༨ ལོར་སྲས་མོ་དབང་ཕྱུག་ལྷ་མོ་དང་།  (༡༩༨༠)ལོར་སྲས་ལྷོ་འབྲོང་སྤྲུལ་པ་ཀརྨ་རཏ་ཎ་ (༡༩༨༨)ལོར་དཀོན་མཆོག་ཨ་ཀ་བཅས་རིམ་པར་འཁྲུངས།  སྤྱི་ལོ་(༢༠༠༡) ལོར་བྱེས་འབྲི་གུང་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་གདན་ས་བྱང་ཆུབ་གླིང་དུ་འབྲི་གུང་སྦྲུལ་ལོ་བཀའ་ཆོས་ཆེན་མོ་སྐབས།  ལྷོ་ནུས་ལྡན་རྡོ་རྗེའི་བཀའ་འབུམ་གཙོ་པའི་དབང་ལུང་མན་ངག་སོགས་ཀྱིས་བཀའ་དྲིན་རྒྱ་ཆེར་གནང་བར་མཛད།  (༢༠༡༡)པའི་ལོར་གཞི་སྐོར་ཐེངས་གཉིས་པར་ཕེབས་སྐབས།  གཙུག་ལག་ཁང་གསར་པ་དབུ་འབྱེད་མཛད་སྒོ་བསྟུབ་ནས་འབྲི་ལུག་ཉེར་མཁོའི་དབང་ལུང་དང་ནུས་ལྡན་རྡོ་རྗེའི་གསུངས་འབུམ་གྱི་དབང་ལུང་ཆ་ཚང་སྩལ་གནང་མཛད། (༢༠༠༣) ལོར་ཕྱི་རྒྱལ་བའི་སློབ་མ་མང་པོས་ནན་བསྐུལ་གྱི་ཨོ་ཌི་ཡ་ནའི་ཐུན་མཚམས་ཞེས་པ་གསར་འཛུགས་མཛད། ༸རྒྱལ་བ་འབྲི་གུང་པའི་ཟབ་ཆོས་དུ་མ་མཆིས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་༧རྒྱལ་དབང་རིན་ཆེན་ཕུན་ཚོགས་ (༡༥༠༨-༡༥༥༧) དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཏེར་བཞེས་པའི་འབྲི་གུང་དམ་ཆོས་དགོངས་པ་ཡང་ཟབ་གྱི་ཆོས་སྐོར་ལ་རྗེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཐོས་བསམ་གྱིས་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་སྒོམ་པས་ཉམས་སུ་ལེན་པ་གཙོ་བོར་མཛད་དེ་གཞན་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལའང་ཡང་ཟབ་ཆོས་སྐོར་ཆ་ལག་དང་བཅས་སྨིན་གྲོལ་གྱིས་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས་གནང་མཛད།  དེ་དང་དེ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཕྱི་ནང་ཡུལ་གྲུ་ཐམས་ཅད་ལ་གདུལ་བྱ་མང་པོ་དབང་ལུང་མན་ངག་གཙོ་པའི་བཀའ་དྲིན་བསམ་མི་ཁྱབ་པར་སྩལ་གནང་མཛད།

== ༣༽ཐར་ཞི་བར་གཤེགས་པའི་དུས། ==
[[ཡིག་ཆ།:Lho_Ontul_Rinpoche.jpg|thumb|ལྷོ་དབོན་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་གདུང་རིན་པོ་ཆེ།]]
མདོར་ན་བསྟན་པ་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་རྒྱལ་བ་འབྲི་གུང་པའི་བསྟན་པ་མ་ཉམས་ཕེལ་ཆེད་ཐུགས་ཁུར་རྒྱ་ཆེར་བཞེས་ནས་རེ་ཞིག་གདུལ་བྱ་རྟག་འཛིན་ཅན་རྣམས་མི་རྟག་བརྒྱུད་བསྐུལ་ཆེད་ཕྱི་ལོ་༢༠༢༢  ཕྱི་ཟླ་༡༡  ཚེས་༢༠ ནལ་ཕྱེད་ཆུ་ཚོད་ ༢:༢༠ ལ་འཕགས་ཡུལ་འབྲི་གུང་བཀའ་བརྒྱུད་བྱེས་ཀྱི་གདན་ས་བྱང་ཆུབ་གླིང་དུ་ཆོས་སྐུ་ཞི་བའི་དབྱིངས་སུ་བསྡུ་བའི་ཚུལ་བསྟན་ཅིང་།&lt;ref&gt;གོང་པ་རྫོགས་པའི་དུས་&lt;/ref&gt;  ཉིན་གསུམ་གྱི་རིང་ཐུགས་དམ་གཡོ་བ་མེད་པར་བཞུགས་ཤིང་ཐུགས་དམ་གྲོལ་མཚམས་༸འབྲི་གུང་༸སྐྱབས་མགོན་མཆོག་གི་བཀའ་ཕེབས་བཞིན་གདན་ས་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་གྲྭ་ཚང་བཙུན་དགོན་སོགས་ལ་མཆོད་འབུལ་ཟབ་རྒྱས་གནང་།  དེ་ནས་བདུན་གསུམ་པར་ཨོ་རྒྱན་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེས་སྒྲུབ་རྟགས་བསྟན་པའི་གནས་ཆེན་མེ་དཔུང་མཚོ་རུ་གྱུར་པ་ཟ་ཧོར་མཚོ་པདྨ་ཉིད་ཀྱི་གདན་སར་འོག་མིན་ཐུབ་བསྟན་བཤད་སྒྲབ་གླིང་དུ་སྐུ་གདུངས་རིན་པོ་ཆེ་གདན་ཞུས་གནང་།  སྐུ་གདུངས་རིན་པོ་ཆེ་ཞུགས་འབུལ་མ་མཛད་བར་རིས་སུ་མ་མཆིས་པའི་མགོན་སྡེ་ཁག་གི་བླ་མ་གྲྭ་བ་རྣམས་གདན་ཞུས་ཤིང་ས་རྙིང་བཀའ་བརྒྱུད་སོ་སོའི་ལུགས་ཀྱི་ཆོ་གའི་སྒོ་ནས་བདུན་རེར་མཆོད་འབུལ་དང་བདུན་ཐ་མར་ཚོགས་སྡེ་བཞི་ལ་སྦྱིན་སྲིག་སྒྲུབ་གཞག་གིས་སྤྱི་ལོ ༢༠༢༣  ཟླ་བ་ ༡ ཚེས་ ༨ ཉིན་༧སྐྱབས་རྗེ་རྟོགས་ལྡན་རིན་པོ་ཆེ་དབུ་ཞུགས་ཐོག་སྐུ་གདུང་རིན་པོ་ཆེ་མེ་མཆོད་ཞུགས་འབུལ་མཛད།  དེའི་དགོང་དྲོ་ལ་འཇའ་མཚོན་གྱི་གུར་ཕུབ་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་དངོས་སུ་མཇལ་བའི་བྱིན་རླབས་སྩོལ་གནང་བ་མ་ཟད།  གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བས་ཚོགས་གཉིས་སོགས་ཕྱིར་ཉིན་གསུམ་གྱི་རྗེ་ལ་སྤུར་ཁང་དུ་གདུང་རུས་བྱིན་ཆེན་ཅན་ལྷན་དུ་ཐུགས་ལྗག་སྤྱན་གསུམ་མེས་མ་ཚིགས་པར་རླན་པར་བཞག་གནང་མཛད་པ་ཀུན་གྱིས་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་བླ་བྲང་དུ་མཆིས་སོ། །  

རཏྣ་འཛིན་ནམ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་ནས་སྤྱི་ལོ་༢༠༢༣ ཟླ་བ་༧ ཚེས་ ༡༢ ལ་བྲིས་པ་དགེའོ་དགེའོ་དགེའོ་།།     wikipedia ནང་དུ་ཅུག་མཁན་འཕྲིན་ལས་མཐའ་ཡས་ཡིན་ནོ།། །།

== [[commons:File:ཉམས་ལེན་པ།.jpg|བླ་མ་དམ་པ]] ==</text>
      <sha1>q9g6kkamr4ku0rxw3spvfy96oban8pg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>160730</id>
      <parentid>160729</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T17:46:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thinlaydawa1992</username>
        <id>35411</id>
      </contributor>
      <origin>160730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15269" sha1="f1aigqd1vb08ei6u302ratquuxtc2kh" xml:space="preserve">༄༅། །ལྷོ་དབོན་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་འབྲི་གུང་བཀའ་བརྒྱུད་ལྷོ་ལུང་དཀར་དགོན་འོག་མིན་ཐུབ་བསྟན་བཤད་སྒྲུབ་གླིང་གི་བླ་མ་དམ་པ་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་དབུ་རྒྱན་ཆེ་མཆོག་ནུས་ལྡན་རོལ་པའི་རྡོ་རྗེ་མཆོག་གི་སྐུ་ཡི་ཡང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་ཡིན།[[ཡིག་ཆ།:སྤོད་ཀྱི་སྲུང་རནང་བཞིན་པ།.jpg|thumb|ཨོ་ཌི་ཡ་ནའི་ཐུན་མཚམས་གནང་བཞིན་པ།]]

== ༡༽ འཁྲུངས་ཡུལ། ==
ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་ཚབ་རྒྱབ་རྭ་རིན་པོ་ཆེས་གནང་བའི་བརྟག་ཡིག་ལུས་བྱང་ལས།   ལུང་པ་ལྷོ་ནས་བྱང་དུ་བསྟན་པ་བྲག་ནག་ཧྲོབ་ཧྲོབ་ཡོད་པའི་བཟོ་འདྲ། ཡབ་ལ་གནམ་དང་ཡུམ་ལ་དཔལ་གྱི་མིང་ཅན་ཁྱེའུ་སྟག་ལོ་པ་ཞེས་དང་  རྭ་ཁྲོ་གཏེར་སྟོན་གྱི་པྲ་བརྟག་ལ་ཡང་།  དཔལ་མི་འགྱུར་གཡུང་དྲུང་མཚོ་ལས་བརྡོལ།  བརྡ་ཤར་ཤར་བ་སྟག་ལ་ཤར།  ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན།  གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བརྒྱུད་པ་མ་ཡུམ་གྱི་མཚན་དཔལ་མཚོ་ཡིན་པ།  ཁྱེའུ་སྟག་ལོ་པ་ཡོད་པ་བཅས་བརྟག་རྩེ་མཐུན་བྱུང་ནས་གསལ་བར་རྩད་ཆོད།  རིགས་རུས་ཀྱི་ཁུངས་ནི།  བོད་སྡེ་ཡེ་ཐ་ཞེས་པར་སྔར་བོན་གྱི་སྤྲུལ་སྐུ་རྣམ་བཞིར་གྲགས་པ་ལས་བློ་ལྡན་སྙིང་པའི་སྙན་རྒྱུད་ཁྲོ་བོ་རོལ་པའི་རྒྱད་ཅེས་བྱ་བའི་བརྒྱད་བཅུ་གསུམ་དུ་གྲགས་པའི་ནང་མཚན།  སྤོ་བོན་ཐོག་འཕྲུལ་གྱི་རྒྱུད་ལས་རྒོད་དཔེ་ཞེས་པའི་རིགས་རྒྱུད་རིམ་པར་བྱུང་བ་ལས།

ཡབ་རྒོད་དཔེ་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ་དང་ཡུམ་དཔལ་མཚོ་གཉིས་ལ་སྲས་ལྔ་སྤྲུལ་སྐུར་འཁྲུངས་པའི་བཞི་པ་རྗེ་འདི་ཉིད་དང་།  ཆེ་བ་ཀམ་ཚང་བག་ཡོད་རིན་པོ་ཆེ།  དེ་ལས་ཆུང་བ་བོན་གྱི་སྤྲུལ་སྐུ་བསོད་ནམས་གྲགས་པ།  ཆུང་ཤོས་སྔ་འགྱུར་སྙིང་མའི་སྤྲུལ་སྐུ་ཤེས་སྒྲུབ་སེང་གེ་བཅས་སྤྲུལ་སྐུ་ལྔ་བྱུང་། ༸སྐྱབས་རྗེ་ལྷོ་དབོན་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ལྕགས་སྟག་སྟེ་སྤྱི་ལོ་( ༡༩༥༠ ) ལོར་འཁྲུངས།  ཡ་མཚན་པའི་བྱ་བ་ཞིག་ནི།  ཡུམ་གྱི་མངལ་དུ་ཡོད་པའི་སྐབས་གཅིག་ལ།  ཡ་ངའི་གཡངས་ས་ལས་ཡུམ་ལྷུང་གྲབས་བྱས་པར།  ཡུམ་གྱི་མངལ་ནས་ཨ་མ་བླ་མས་སྐྱོབ་ཞེས་གསུང་བྱོན་སྐད།  སྐུ་ཆུང་ངུ་ནས་གདན་སར་ཁྲིའདོན་གསོལ་མཛད།  རིགས་གནད་ལ་སྦྱང་བརྩོན་མཛད་མུར། མི་རིང་བར་དུས་ཀྱིས་འུར་ཟིང་ལྡིར་བས་སྤྱི་ལོ་(༡༩༥༧) ལོར་ཡབ་གཞིས་སྤྲུལ་སྐུ་མཆེད་ཞལ་ལྷན་རྒྱས་ཉེན་ཡོལ་དུ་ཕེབས་པས།  ལམ་བར་བར་དོའི་འཇིགས་སྐྲག་ལྟ་བུའི་ཉེན་འཕྲང་ལས་འགྲོ་ཕྱོགས་སྤང་བླང་གི་གནད་འགག་མ་སྒྲིབ་གསལ་བར་ལུང་བསྟན་པར་མཛད་པའི་མཐུས་ཚང་མ་དབུ་ཐུན་གྱིས་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་གྲུབ།  དེ་ནས་རང་ཉིད་གྱི་རྒྱུད་པའི་བླ་མ་ཙམ་མ་ཟད་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་རྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང་༸དཔལ་ས་སྐྱ་གོང་མ་ཁྲི་འཛིན་༤༡།  ༸དིལ་མགོ་མཁྱེན་བཙེ།  ༸སྐྱབས་རྗེ་བདུད་འཇོམས་རིན་པོ་ཆེ།  ༸ཁུ་ནུ་བླ་མ།  ༸རྨེ་བ་མཁན་ཆེན་ཐུབ་བསྟན་འོད་ཟེར་སོགས་རིས་མེད་ཀྱི་སྐྱེ་ཆེན་དམ་པའི་དྲུང་ནས་དབང་ལུང་མན་ངག་རིག་གནད་སོགས་མདོ་རྒྱུད་ཀུན་ལེགས་པར་མནོས་ནས་སྨིན་པར་མཛད་དེ་མཁྱེན་རབ་ཀྱི་རྩལ་རྫོགས་པའི་གྲགས་པས་རྒྱས།

== ༢༽མཛད་པ་གལ་ཆེན།                                         ==
[[ཡིག་ཆ།:Wogmin_thubten_shedrup_ling_monastery.jpg|thumb|ཟ་ཧོར་མཚོ་པདྨ་ལྷོ་ལུང་དཀར་གཉིས་པ་འོག་མིན་ཐུབ་བསྟན་བཤད་སྒྲུབ་གླིང་དགོན། Tsopema ]]
དེ་ནས་ཟ་ཧོར་མཚོ་པདྨ་གདན་སར་གཉིས་པ་ལྷོ་ལུང་དཀར་བྱེས་དགོན་(༡༩༧༡) ལོར་གསར་འདེབས་པ་དབུ་འཛུགས་ནས་(༡༩༧༥) ལོར་ལེགས་པར་གྲུབ།  ལྷ་བླའི་ལུང་བརྟག་དུས་བབས་ལ་རྟེན་ནས་(༡༩༧༦) ལོར་སྡེ་དགེ་ཀླུ་ཐོག་བཟའ་བཀྲ་ཤིས་སྒྲོལ་མ་གཟུང་མར་བསྟེན་ནས་༡༩༧༨ ལོར་སྲས་མོ་དབང་ཕྱུག་ལྷ་མོ་དང་།  (༡༩༨༠)ལོར་སྲས་ལྷོ་འབྲོང་སྤྲུལ་པ་ཀརྨ་རཏ་ཎ་ (༡༩༨༨)ལོར་དཀོན་མཆོག་ཨ་ཀ་བཅས་རིམ་པར་འཁྲུངས།  སྤྱི་ལོ་(༢༠༠༡) ལོར་བྱེས་འབྲི་གུང་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་གདན་ས་བྱང་ཆུབ་གླིང་དུ་འབྲི་གུང་སྦྲུལ་ལོ་བཀའ་ཆོས་ཆེན་མོ་སྐབས།  ལྷོ་ནུས་ལྡན་རྡོ་རྗེའི་བཀའ་འབུམ་གཙོ་པའི་དབང་ལུང་མན་ངག་སོགས་ཀྱིས་བཀའ་དྲིན་རྒྱ་ཆེར་གནང་བར་མཛད།  (༢༠༡༡)པའི་ལོར་གཞི་སྐོར་ཐེངས་གཉིས་པར་ཕེབས་སྐབས།  གཙུག་ལག་ཁང་གསར་པ་དབུ་འབྱེད་མཛད་སྒོ་བསྟུབ་ནས་འབྲི་ལུག་ཉེར་མཁོའི་དབང་ལུང་དང་ནུས་ལྡན་རྡོ་རྗེའི་གསུངས་འབུམ་གྱི་དབང་ལུང་ཆ་ཚང་སྩལ་གནང་མཛད། (༢༠༠༣) ལོར་ཕྱི་རྒྱལ་བའི་སློབ་མ་མང་པོས་ནན་བསྐུལ་གྱི་ཨོ་ཌི་ཡ་ནའི་ཐུན་མཚམས་ཞེས་པ་གསར་འཛུགས་མཛད། ༸རྒྱལ་བ་འབྲི་གུང་པའི་ཟབ་ཆོས་དུ་མ་མཆིས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་༸རྒྱལ་དབང་རིན་ཆེན་ཕུན་ཚོགས་ (༡༥༠༨-༡༥༥༧) དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཏེར་བཞེས་པའི་འབྲི་གུང་དམ་ཆོས་དགོངས་པ་ཡང་ཟབ་གྱི་ཆོས་སྐོར་ལ་རྗེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཐོས་བསམ་གྱིས་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་སྒོམ་པས་ཉམས་སུ་ལེན་པ་གཙོ་བོར་མཛད་དེ་གཞན་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལའང་ཡང་ཟབ་ཆོས་སྐོར་ཆ་ལག་དང་བཅས་སྨིན་གྲོལ་གྱིས་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས་གནང་མཛད།  དེ་དང་དེ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཕྱི་ནང་ཡུལ་གྲུ་ཐམས་ཅད་ལ་གདུལ་བྱ་མང་པོ་དབང་ལུང་མན་ངག་གཙོ་པའི་བཀའ་དྲིན་བསམ་མི་ཁྱབ་པར་སྩལ་གནང་མཛད།

== ༣༽ཐར་ཞི་བར་གཤེགས་པའི་དུས། ==
[[ཡིག་ཆ།:Lho_Ontul_Rinpoche.jpg|thumb|ལྷོ་དབོན་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་གདུང་རིན་པོ་ཆེ།]]
མདོར་ན་བསྟན་པ་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་རྒྱལ་བ་འབྲི་གུང་པའི་བསྟན་པ་མ་ཉམས་ཕེལ་ཆེད་ཐུགས་ཁུར་རྒྱ་ཆེར་བཞེས་ནས་རེ་ཞིག་གདུལ་བྱ་རྟག་འཛིན་ཅན་རྣམས་མི་རྟག་བརྒྱུད་བསྐུལ་ཆེད་ཕྱི་ལོ་༢༠༢༢  ཕྱི་ཟླ་༡༡  ཚེས་༢༠ ནལ་ཕྱེད་ཆུ་ཚོད་ ༢:༢༠ ལ་འཕགས་ཡུལ་འབྲི་གུང་བཀའ་བརྒྱུད་བྱེས་ཀྱི་གདན་ས་བྱང་ཆུབ་གླིང་དུ་ཆོས་སྐུ་ཞི་བའི་དབྱིངས་སུ་བསྡུ་བའི་ཚུལ་བསྟན་ཅིང་།   ཉིན་གསུམ་གྱི་རིང་ཐུགས་དམ་གཡོ་བ་མེད་པར་བཞུགས་ཤིང་ཐུགས་དམ་གྲོལ་མཚམས་༸འབྲི་གུང་༸སྐྱབས་མགོན་མཆོག་གི་བཀའ་ཕེབས་བཞིན་གདན་ས་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་གྲྭ་ཚང་བཙུན་དགོན་སོགས་ལ་མཆོད་འབུལ་ཟབ་རྒྱས་གནང་།  དེ་ནས་བདུན་གསུམ་པར་ཨོ་རྒྱན་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེས་སྒྲུབ་རྟགས་བསྟན་པའི་གནས་ཆེན་མེ་དཔུང་མཚོ་རུ་གྱུར་པ་ཟ་ཧོར་མཚོ་པདྨ་ཉིད་ཀྱི་གདན་སར་འོག་མིན་ཐུབ་བསྟན་བཤད་སྒྲབ་གླིང་དུ་སྐུ་གདུངས་རིན་པོ་ཆེ་གདན་ཞུས་གནང་།  སྐུ་གདུངས་རིན་པོ་ཆེ་ཞུགས་འབུལ་མ་མཛད་བར་རིས་སུ་མ་མཆིས་པའི་མགོན་སྡེ་ཁག་གི་བླ་མ་གྲྭ་བ་རྣམས་གདན་ཞུས་ཤིང་ས་རྙིང་བཀའ་བརྒྱུད་སོ་སོའི་ལུགས་ཀྱི་ཆོ་གའི་སྒོ་ནས་བདུན་རེར་མཆོད་འབུལ་དང་བདུན་ཐ་མར་ཚོགས་སྡེ་བཞི་ལ་སྦྱིན་སྲིག་སྒྲུབ་གཞག་གིས་སྤྱི་ལོ ༢༠༢༣  ཟླ་བ་ ༡ ཚེས་ ༨ ཉིན་༸སྐྱབས་རྗེ་རྟོགས་ལྡན་རིན་པོ་ཆེ་དབུ་ཞུགས་ཐོག་སྐུ་གདུང་རིན་པོ་ཆེ་མེ་མཆོད་ཞུགས་འབུལ་མཛད།  དེའི་དགོང་དྲོ་ལ་འཇའ་མཚོན་གྱི་གུར་ཕུབ་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་དངོས་སུ་མཇལ་བའི་བྱིན་རླབས་སྩོལ་གནང་བ་མ་ཟད།  གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བས་ཚོགས་གཉིས་སོགས་ཕྱིར་ཉིན་གསུམ་གྱི་རྗེ་ལ་སྤུར་ཁང་དུ་གདུང་རུས་བྱིན་ཆེན་ཅན་ལྷན་དུ་ཐུགས་ལྗག་སྤྱན་གསུམ་མེས་མ་ཚིགས་པར་རླན་པར་བཞག་གནང་མཛད་པ་ཀུན་གྱིས་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་བླ་བྲང་དུ་མཆིས་སོ། །  

རཏྣ་འཛིན་ནམ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་ནས་སྤྱི་ལོ་༢༠༢༣ ཟླ་བ་༧ ཚེས་ ༡༢ ལ་བྲིས་པ་དགེའོ་དགེའོ་དགེའོ།།     བི་ཀི་རིག་མཛོད་ནང་དུ་འཇུག་མཁན་འཕྲིན་ལས་མཐའ་ཡས་ཡིན་ནོ།། །།</text>
      <sha1>f1aigqd1vb08ei6u302ratquuxtc2kh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>160736</id>
      <parentid>160730</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T18:15:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thinlaydawa1992</username>
        <id>35411</id>
      </contributor>
      <origin>160736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15270" sha1="6y951ag8enu3m7gja8magfcwlugjz3n" xml:space="preserve">༄༅། །ལྷོ་དབོན་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་འབྲི་གུང་བཀའ་བརྒྱུད་ལྷོ་ལུང་དཀར་དགོན་འོག་མིན་ཐུབ་བསྟན་བཤད་སྒྲུབ་གླིང་གི་བླ་མ་དམ་པ་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་དབུ་རྒྱན་ཆེ་མཆོག་ནུས་ལྡན་རོལ་པའི་རྡོ་རྗེ་མཆོག་གི་སྐུ་ཡི་ཡང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་ཡིན།[[ཡིག་ཆ།:སྤོད་ཀྱི་སྲུང་རནང་བཞིན་པ།.jpg|thumb|ཨོ་ཌི་ཡ་ནའི་ཐུན་མཚམས་གནང་བཞིན་པ།]]

== ༡༽ འཁྲུངས་ཡུལ། ==
ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་ཚབ་རྒྱབ་རྭ་རིན་པོ་ཆེས་གནང་བའི་བརྟག་ཡིག་ལུས་བྱང་ལས།   ལུང་པ་ལྷོ་ནས་བྱང་དུ་བསྟན་པ་བྲག་ནག་ཧྲོབ་ཧྲོབ་ཡོད་པའི་བཟོ་འདྲ། ཡབ་ལ་གནམ་དང་ཡུམ་ལ་དཔལ་གྱི་མིང་ཅན་ཁྱེའུ་སྟག་ལོ་པ་ཞེས་དང་  རྭ་ཁྲོ་གཏེར་སྟོན་གྱི་པྲ་བརྟག་ལ་ཡང་།  དཔལ་མི་འགྱུར་གཡུང་དྲུང་མཚོ་ལས་བརྡོལ།  བརྡ་ཤར་ཤར་བ་སྟག་ལ་ཤར།  ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན།  གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བརྒྱུད་པ་མ་ཡུམ་གྱི་མཚན་དཔལ་མཚོ་ཡིན་པ།  ཁྱེའུ་སྟག་ལོ་པ་ཡོད་པ་བཅས་བརྟག་རྩེ་མཐུན་བྱུང་ནས་གསལ་བར་རྩད་ཆོད།  རིགས་རུས་ཀྱི་ཁུངས་ནི།  བོད་སྡེ་ཡེ་ཐ་ཞེས་པར་སྔར་བོན་གྱི་སྤྲུལ་སྐུ་རྣམ་བཞིར་གྲགས་པ་ལས་བློ་ལྡན་སྙིང་པའི་སྙན་རྒྱུད་ཁྲོ་བོ་རོལ་པའི་རྒྱད་ཅེས་བྱ་བའི་བརྒྱད་བཅུ་གསུམ་དུ་གྲགས་པའི་ནང་མཚན།  སྤོ་བོན་ཐོག་འཕྲུལ་གྱི་རྒྱུད་ལས་རྒོད་དཔེ་ཞེས་པའི་རིགས་རྒྱུད་རིམ་པར་བྱུང་བ་ལས།

ཡབ་རྒོད་དཔེ་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ་དང་ཡུམ་དཔལ་མཚོ་གཉིས་ལ་སྲས་ལྔ་སྤྲུལ་སྐུར་འཁྲུངས་པའི་བཞི་པ་རྗེ་འདི་ཉིད་དང་།  ཆེ་བ་ཀམ་ཚང་བག་ཡོད་རིན་པོ་ཆེ།  དེ་ལས་ཆུང་བ་བོན་གྱི་སྤྲུལ་སྐུ་བསོད་ནམས་གྲགས་པ།  ཆུང་ཤོས་སྔ་འགྱུར་སྙིང་མའི་སྤྲུལ་སྐུ་ཤེས་སྒྲུབ་སེང་གེ་བཅས་སྤྲུལ་སྐུ་ལྔ་བྱུང་། ༸སྐྱབས་རྗེ་ལྷོ་དབོན་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ལྕགས་སྟག་སྟེ་སྤྱི་ལོ་( ༡༩༥༠ ) ལོར་འཁྲུངས།  ཡ་མཚན་པའི་བྱ་བ་ཞིག་ནི།  ཡུམ་གྱི་མངལ་དུ་ཡོད་པའི་སྐབས་གཅིག་ལ།  ཡ་ངའི་གཡངས་ས་ལས་ཡུམ་ལྷུང་གྲབས་བྱས་པར།  ཡུམ་གྱི་མངལ་ནས་ཨ་མ་བླ་མས་སྐྱོབ་ཞེས་གསུང་བྱོན་སྐད།  སྐུ་ཆུང་ངུ་ནས་གདན་སར་ཁྲིའདོན་གསོལ་མཛད།  རིགས་གནད་ལ་སྦྱང་བརྩོན་མཛད་མུར། མི་རིང་བར་དུས་ཀྱིས་འུར་ཟིང་ལྡིར་བས་སྤྱི་ལོ་(༡༩༥༧) ལོར་ཡབ་གཞིས་སྤྲུལ་སྐུ་མཆེད་ཞལ་ལྷན་རྒྱས་ཉེན་ཡོལ་དུ་ཕེབས་པས།  ལམ་བར་བར་དོའི་འཇིགས་སྐྲག་ལྟ་བུའི་ཉེན་འཕྲང་ལས་འགྲོ་ཕྱོགས་སྤང་བླང་གི་གནད་འགག་མ་སྒྲིབ་གསལ་བར་ལུང་བསྟན་པར་མཛད་པའི་མཐུས་ཚང་མ་དབུ་ཐུན་གྱིས་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་གྲུབ།  དེ་ནས་རང་ཉིད་གྱི་རྒྱུད་པའི་བླ་མ་ཙམ་མ་ཟད་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་རྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང་༸དཔལ་ས་སྐྱ་གོང་མ་ཁྲི་འཛིན་༤༡།  ༸དིལ་མགོ་མཁྱེན་བཙེ།  ༸སྐྱབས་རྗེ་བདུད་འཇོམས་རིན་པོ་ཆེ།  ༸ཁུ་ནུ་བླ་མ།  ༸རྨེ་བ་མཁན་ཆེན་ཐུབ་བསྟན་འོད་ཟེར་སོགས་རིས་མེད་ཀྱི་སྐྱེ་ཆེན་དམ་པའི་དྲུང་ནས་དབང་ལུང་མན་ངག་རིག་གནད་སོགས་མདོ་རྒྱུད་ཀུན་ལེགས་པར་མནོས་ནས་སྨིན་པར་མཛད་དེ་མཁྱེན་རབ་ཀྱི་རྩལ་རྫོགས་པའི་གྲགས་པས་རྒྱས།

== ༢༽མཛད་པ་གལ་ཆེན།                                         ==
[[ཡིག་ཆ།:Wogmin_thubten_shedrup_ling_monastery.jpg|thumb|ཟ་ཧོར་མཚོ་པདྨ་ལྷོ་ལུང་དཀར་གཉིས་པ་འོག་མིན་ཐུབ་བསྟན་བཤད་སྒྲུབ་གླིང་དགོན། Tsopema ]]
དེ་ནས་ཟ་ཧོར་མཚོ་པདྨ་གདན་སར་གཉིས་པ་ལྷོ་ལུང་དཀར་བྱེས་དགོན་(༡༩༧༡) ལོར་གསར་འདེབས་པ་དབུ་འཛུགས་ནས་(༡༩༧༥) ལོར་ལེགས་པར་གྲུབ།  ལྷ་བླའི་ལུང་བརྟག་དུས་བབས་ལ་རྟེན་ནས་(༡༩༧༦) ལོར་སྡེ་དགེ་ཀླུ་ཐོག་བཟའ་བཀྲ་ཤིས་སྒྲོལ་མ་གཟུང་མར་བསྟེན་ནས་༡༩༧༨ ལོར་སྲས་མོ་དབང་ཕྱུག་ལྷ་མོ་དང་།  (༡༩༨༠)ལོར་སྲས་ལྷོ་འབྲོང་སྤྲུལ་པ་ཀརྨ་རཏ་ཎ་ (༡༩༨༨)ལོར་དཀོན་མཆོག་ཨ་ཀ་བཅས་རིམ་པར་འཁྲུངས།  སྤྱི་ལོ་(༢༠༠༡) ལོར་བྱེས་འབྲི་གུང་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་གདན་ས་བྱང་ཆུབ་གླིང་དུ་འབྲི་གུང་སྦྲུལ་ལོ་བཀའ་ཆོས་ཆེན་མོ་སྐབས།  ལྷོ་ནུས་ལྡན་རྡོ་རྗེའི་བཀའ་འབུམ་གཙོ་པའི་དབང་ལུང་མན་ངག་སོགས་ཀྱིས་བཀའ་དྲིན་རྒྱ་ཆེར་གནང་བར་མཛད།  (༢༠༡༡)པའི་ལོར་གཞི་སྐོར་ཐེངས་གཉིས་པར་ཕེབས་སྐབས།  གཙུག་ལག་ཁང་གསར་པ་དབུ་འབྱེད་མཛད་སྒོ་བསྟུབ་ནས་འབྲི་ལུག་ཉེར་མཁོའི་དབང་ལུང་དང་ནུས་ལྡན་རྡོ་རྗེའི་གསུངས་འབུམ་གྱི་དབང་ལུང་ཆ་ཚང་སྩལ་གནང་མཛད། (༢༠༠༣) ལོར་ཕྱི་རྒྱལ་བའི་སློབ་མ་མང་པོས་ནན་བསྐུལ་གྱི་ཨོ་ཌི་ཡ་ནའི་ཐུན་མཚམས་ཞེས་པ་གསར་འཛུགས་མཛད། ༸རྒྱལ་བ་འབྲི་གུང་པའི་ཟབ་ཆོས་དུ་མ་མཆིས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་༸རྒྱལ་དབང་རིན་ཆེན་ཕུན་ཚོགས་ (༡༥༠༨-༡༥༥༧) དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཏེར་བཞེས་པའི་འབྲི་གུང་དམ་ཆོས་དགོངས་པ་ཡང་ཟབ་གྱི་ཆོས་སྐོར་ལ་རྗེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཐོས་བསམ་གྱིས་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་སྒོམ་པས་ཉམས་སུ་ལེན་པ་གཙོ་བོར་མཛད་དེ་གཞན་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལའང་ཡང་ཟབ་ཆོས་སྐོར་ཆ་ལག་དང་བཅས་སྨིན་གྲོལ་གྱིས་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས་གནང་མཛད།  དེ་དང་དེ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཕྱི་ནང་ཡུལ་གྲུ་ཐམས་ཅད་ལ་གདུལ་བྱ་མང་པོ་དབང་ལུང་མན་ངག་གཙོ་པའི་བཀའ་དྲིན་བསམ་མི་ཁྱབ་པར་སྩལ་གནང་མཛད།

== ༣༽ཐར་ཞི་བར་གཤེགས་པའི་དུས། ==
[[ཡིག་ཆ།:Lho_Ontul_Rinpoche.jpg|thumb|ལྷོ་དབོན་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་གདུང་རིན་པོ་ཆེ།]]
མདོར་ན་བསྟན་པ་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་རྒྱལ་བ་འབྲི་གུང་པའི་བསྟན་པ་མ་ཉམས་ཕེལ་ཆེད་ཐུགས་ཁུར་རྒྱ་ཆེར་བཞེས་ནས་རེ་ཞིག་གདུལ་བྱ་རྟག་འཛིན་ཅན་རྣམས་མི་རྟག་བརྒྱུད་བསྐུལ་ཆེད་ཕྱི་ལོ་༢༠༢༢  ཕྱི་ཟླ་༡༡  ཚེས་༢༠ ནལ་ཕྱེད་ཆུ་ཚོད་ ༢:༢༠ ལ་འཕགས་ཡུལ་འབྲི་གུང་བཀའ་བརྒྱུད་བྱེས་ཀྱི་གདན་ས་བྱང་ཆུབ་གླིང་དུ་ཆོས་སྐུ་ཞི་བའི་དབྱིངས་སུ་བསྡུ་བའི་ཚུལ་བསྟན་ཅིང་།   ཉིན་གསུམ་གྱི་རིང་ཐུགས་དམ་གཡོ་བ་མེད་པར་བཞུགས་ཤིང་ཐུགས་དམ་གྲོལ་མཚམས་༸འབྲི་གུང་༸སྐྱབས་མགོན་མཆོག་གི་བཀའ་ཕེབས་བཞིན་གདན་ས་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་གྲྭ་ཚང་བཙུན་དགོན་སོགས་ལ་མཆོད་འབུལ་ཟབ་རྒྱས་གནང་།  དེ་ནས་བདུན་གསུམ་པར་ཨོ་རྒྱན་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེས་སྒྲུབ་རྟགས་བསྟན་པའི་གནས་ཆེན་མེ་དཔུང་མཚོ་རུ་གྱུར་པ་ཟ་ཧོར་མཚོ་པདྨ་ཉིད་ཀྱི་གདན་སར་འོག་མིན་ཐུབ་བསྟན་བཤད་སྒྲབ་གླིང་དུ་སྐུ་གདུངས་རིན་པོ་ཆེ་གདན་ཞུས་གནང་།  སྐུ་གདུངས་རིན་པོ་ཆེ་ཞུགས་འབུལ་མ་མཛད་བར་རིས་སུ་མ་མཆིས་པའི་མགོན་སྡེ་ཁག་གི་བླ་མ་གྲྭ་བ་རྣམས་གདན་ཞུས་ཤིང་ས་རྙིང་བཀའ་བརྒྱུད་སོ་སོའི་ལུགས་ཀྱི་ཆོ་གའི་སྒོ་ནས་བདུན་རེར་མཆོད་འབུལ་དང་བདུན་ཐ་མར་ཚོགས་སྡེ་བཞི་ལ་སྦྱིན་སྲིག་སྒྲུབ་གཞག་གིས་སྤྱི་ལོ ༢༠༢༣  ཟླ་བ་ ༡ ཚེས་ ༨ ཉིན་༸སྐྱབས་རྗེ་རྟོགས་ལྡན་རིན་པོ་ཆེ་དབུ་ཞུགས་ཐོག་སྐུ་གདུང་རིན་པོ་ཆེ་མེ་མཆོད་ཞུགས་འབུལ་མཛད།  དེའི་དགོང་དྲོ་ལ་འཇའ་མཚོན་གྱི་གུར་ཕུབ་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་དངོས་སུ་མཇལ་བའི་བྱིན་རླབས་སྩོལ་གནང་བ་མ་ཟད།  གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བས་ཚོགས་གཉིས་སོགས་ཕྱིར་ཉིན་གསུམ་གྱི་རྗེ་ལ་སྤུར་ཁང་དུ་གདུང་རུས་བྱིན་ཆེན་ཅན་ལྷན་དུ་ཐུགས་ལྗག་སྤྱན་གསུམ་མེས་མ་ཚིགས་པར་རླན་པར་བཞག་གནང་མཛད་པ་ཀུན་གྱིས་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་བླ་བྲང་དུ་མཆིས་སོ། །   

རཏྣ་འཛིན་ནམ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་ནས་སྤྱི་ལོ་༢༠༢༣ ཟླ་བ་༧ ཚེས་ ༡༢ ལ་བྲིས་པ་དགེའོ་དགེའོ་དགེའོ།།     བི་ཀི་རིག་མཛོད་ནང་དུ་འཇུག་མཁན་འཕྲིན་ལས་མཐའ་ཡས་ཡིན་ནོ།། །།</text>
      <sha1>6y951ag8enu3m7gja8magfcwlugjz3n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ལྷོ་དབོན་སྲུལ་རིན་པོ་ཆེ།</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27615</id>
    <revision>
      <id>160724</id>
      <timestamp>2026-04-10T17:06:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thinlaydawa1992</username>
        <id>35411</id>
      </contributor>
      <comment>Thinlaydawa1992 moved page [[སྤྱོད་མཁན།:Thinlaydawa1992/sandbox]] to [[ལྷོ་དབོན་སྲུལ་རིན་པོ་ཆེ།]]: རྩོམ་རིག་ཟིན།</comment>
      <origin>160724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86" sha1="sf9tceqrg330ca374auxdcsig87ig12" xml:space="preserve">#REDIRECT [[ལྷོ་དབོན་སྲུལ་རིན་པོ་ཆེ།]]</text>
      <sha1>sf9tceqrg330ca374auxdcsig87ig12</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>160731</id>
      <parentid>160724</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T17:57:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thinlaydawa1992</username>
        <id>35411</id>
      </contributor>
      <comment>Removed redirect to [[ལྷོ་དབོན་སྲུལ་རིན་པོ་ཆེ།]]</comment>
      <origin>160731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="206" sha1="bjwm7s4vy9fks1j2l4sizo2p4xthxkq" xml:space="preserve">== ལས་ཀ་བྱེད་བཞིན་པའི་ཐོ་གཞུང། ==
བྱང་ཆུབ་གླིང།

བུ་མང་དགོན།

བཀྲ་ཤིས་སྦྱོང།</text>
      <sha1>bjwm7s4vy9fks1j2l4sizo2p4xthxkq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>160733</id>
      <parentid>160731</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T18:01:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thinlaydawa1992</username>
        <id>35411</id>
      </contributor>
      <origin>160733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="311" sha1="0bzlkam5pkkpu8h79h6o6lhn2vdpgfu" xml:space="preserve">== ལས་ཀ་བྱེད་བཞིན་པའི་ཐོ་གཞུང། ==
[[སྤྱོད་མཁན།:Thinlaydawa1992/sandbox/བྱང་ཆུབ་གླིང་།|བྱང་ཆུབ་གླིང་།]]

བུ་མང་དགོན།

བཀྲ་ཤིས་སྦྱོང།</text>
      <sha1>0bzlkam5pkkpu8h79h6o6lhn2vdpgfu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>160734</id>
      <parentid>160733</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T18:11:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thinlaydawa1992</username>
        <id>35411</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Thinlaydawa1992 moved page [[སྤྱོད་མཁན།:Thinlaydawa1992/sandbox]] to [[ལྷོ་དབོན་སྲུལ་རིན་པོ་ཆེ།]]: རྩོམ་རིག་ཟིན།</comment>
      <origin>160733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="311" sha1="0bzlkam5pkkpu8h79h6o6lhn2vdpgfu" xml:space="preserve">== ལས་ཀ་བྱེད་བཞིན་པའི་ཐོ་གཞུང། ==
[[སྤྱོད་མཁན།:Thinlaydawa1992/sandbox/བྱང་ཆུབ་གླིང་།|བྱང་ཆུབ་གླིང་།]]

བུ་མང་དགོན།

བཀྲ་ཤིས་སྦྱོང།</text>
      <sha1>0bzlkam5pkkpu8h79h6o6lhn2vdpgfu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>སྤྱོད་མཁན།:Thinlaydawa1992/sandbox/བྱང་ཆུབ་གླིང་།</title>
    <ns>2</ns>
    <id>27617</id>
    <revision>
      <id>160732</id>
      <timestamp>2026-04-10T18:00:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thinlaydawa1992</username>
        <id>35411</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;༄&quot;</comment>
      <origin>160732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3" sha1="hikamwoxz9izg27gf6mtx7xrf9tw9aj" xml:space="preserve">༄</text>
      <sha1>hikamwoxz9izg27gf6mtx7xrf9tw9aj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>སྤྱོད་མཁན།:Thinlaydawa1992/sandbox</title>
    <ns>2</ns>
    <id>27618</id>
    <redirect title="ལྷོ་དབོན་སྲུལ་རིན་པོ་ཆེ།" />
    <revision>
      <id>160735</id>
      <timestamp>2026-04-10T18:11:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thinlaydawa1992</username>
        <id>35411</id>
      </contributor>
      <comment>Thinlaydawa1992 moved page [[སྤྱོད་མཁན།:Thinlaydawa1992/sandbox]] to [[ལྷོ་དབོན་སྲུལ་རིན་པོ་ཆེ།]]: རྩོམ་རིག་ཟིན།</comment>
      <origin>160735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86" sha1="sf9tceqrg330ca374auxdcsig87ig12" xml:space="preserve">#REDIRECT [[ལྷོ་དབོན་སྲུལ་རིན་པོ་ཆེ།]]</text>
      <sha1>sf9tceqrg330ca374auxdcsig87ig12</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ཆོས་ལུགས་མཐུན་འབྲེལ།</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27619</id>
    <revision>
      <id>160741</id>
      <timestamp>2026-04-11T11:33:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-pema</username>
        <id>33254</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;[[File:Dalai Lama with Tibetan Muslims.jpg|thumb|upright=1.6|Dalai Lama with Tibetan Muslims]] '''ཆོས་ལུགས་མཐུན་སྒྲིལ།'''  ངོས་ཀྱི་མི་ཚེ་འདིར་རིམ་པ་གཉིས་པ་རང་ཉིད་ནང་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ཆོས་ལུགས་ཚང་མས་མི་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པ་ངོས་འཛིན་...&quot;</comment>
      <origin>160741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31481" sha1="icnm32ndh71729lm9pjo8dtoo8ajrw7" xml:space="preserve">[[File:Dalai Lama with Tibetan Muslims.jpg|thumb|upright=1.6|Dalai Lama with Tibetan Muslims]]
'''ཆོས་ལུགས་མཐུན་སྒྲིལ།'''

ངོས་ཀྱི་མི་ཚེ་འདིར་རིམ་པ་གཉིས་པ་རང་ཉིད་ནང་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ཆོས་ལུགས་ཚང་མས་མི་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པ་ངོས་འཛིན་གྱིས་ཕན་ཚུན་མཐུན་སྒྲིལ་བྱེད་དགོས་ཞེས་གོ་སྐབས་ཡོད་ཚད་ལ་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད་པ་ལྟར་ཕན་ཐོགས་ཀྱང་གང་ལ་གང་འཚམས་ཡོང་གི་འདུག

ཕྱིའི་རྣམ་པ་ལ་བལྟ་སྐབས་དངོས་པོའི་ཡར་རྒྱས་སྐོར་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཞིག་མངོན། འོན་ཀྱང་ནང་དོན་ལ་ཞིབ་ཏུ་བལྟས་ཚེ་མི་དྲང་བ་དང་བཤུ་གཞོག་གཏོང་བ། ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་སོགས་རྙོག་དྲ་མང་པོས་རྒྱུན་དུ་སེམས་ཁྲལ་བཟོ་བཞིན་ཡོད། ཆོས་ནི་སེམས་རྒྱུད་ལ་ཞི་བདེ་ཡོང་བའི་རྒྱུ་གཙོ་བོ་ཆགས་ཡོད། སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེ་ནི་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱིས་བཟོ་མི་ཐུབ་པར་བྱམས་བརྩེའི་ཉམས་ལེན་ལས་ཡོང་བ་ཡིན།  དེར་བརྟེན་དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པའི་ནང་ཕྱི་དངོས་པོའི་འཛུགས་སྐྲུན་ཡར་རྒྱས་དང་མཉམ་དུ་ཆོས་ལའང་ལས་འགན་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད། ཆོས་པ་ཚོས་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་ཐོག་ནས་ཆོས་ཉམས་ལེན་བྱེད་དགོས། དགོན་པ་དང་ལྷ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་རང་ཉིད་གྲལ་འགོར་སྡོད་སྐབས་རྩ་ཆེན་པོ་ཡིན་བསམ་པའི་ཚོར་སྣང་ཡོང་སྲིད། འོན་ཀྱང་ལྷ་ཁང་ནས་ཕྱིར་ཐོན་མ་ཐག་བཟང་སྤྱོད་ཀྱི་བསམ་བློ་དོར་བ་ཡིན་ན་དགོས་པ་གང་ཡང་མ་བྱུང་བ་ཡིན། ཆོས་ཀྱི་གཞུང་ནས་གསུངས་པའི་བྱམས་པ་དང་བརྩེ་བ། བཟོད་བསྲན། དྲང་བདེན་སོགས་ཀུན་སྤྱོད་བཟང་པོའི་རིན་ཐང་དེ་དག་ཉིན་རེའི་མི་ཚེའི་ནང་ཉམས་ལེན་བྱེད་ཐུབ་པ་དགོས་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། དེ་འདྲ་བྱུང་བ་ཡིན་ན་སྤྱི་ཚོགས་ནང་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་འགྱུར་བ་ཡོང་ངེས་ཡིན།

སེམས་འཁྲུག་ནས་སྡོད་སྐབས་ཆོས་ཀྱིས་སེམས་ལྷོད་པོ་བཟོ་ཐུབ་པས་སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེ་བསྐྲུན་མཁན་གཙོ་བོ་གཅིག་ཆོས་ཕྱོགས་ནས་ཡོང་གི་ཡོད།  དེར་བརྟེན་ཆོས་ལུགས་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་དང་གོ་རྟོགས་སྤེལ་རེས་ཡག་པོ་མ་བྱུང་བའི་དབང་གིས་ཆོས་འདི་རྙོག་གྲ་བཟོ་མཁན་ལྟ་བུ་ཆགས་ན་ཧ་ཅང་བློ་ཕམ་ཡིན།  རྒྱ་གར་ནང་ཆོས་ལུགས་འདྲ་མིན་ཁག་འཆམ་མཐུན་མཉམ་གནས་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་དེ་མིག་དཔེ་བལྟས་ཏེ། ཆོས་ལུགས་མཐུན་སྒྲིལ་གོང་མཐོར་གཏོང་རྒྱུར་འབད་བརྩོན་ཤུགས་ཆེ་ཙམ་བྱ་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་ཡིན། ཨ་རིའི་ནང་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༡ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༡ ཉིན་གྱི་དོན་རྐྱེན་བྱུང་སྟེ་ལོ་གཅིག་འཁོར་བའི་དུས་དྲན་སྐབས་མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་དེ་དྲག་རྩུབ་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ལྟ་བུར་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་ནི་ནོར་འཁྲུལ་ཡིན་སྐོར་ངོས་ནས་གསལ་སྟོན་བྱས་པ་ཡིན། མི་རེ་ཟུང་གི་བྱ་སྤྱོད་དེ་ཆོས་ལུགས་ཡོངས་རྫོགས་ཐོག་འགེབས་པ་ནི་ནོར་འཁྲུལ་རེད། ཆོས་ལུགས་མཐུན་སྒྲིལ་གོང་འཕེལ་གཏོང་རྒྱུ་ནི་ཁ་ནས་འདྲ་ཆགས་པོ་བཤད་དེ་སྡོད་རྒྱུ་ཞིག་མིན་པར། དོན་དངོས་ཐོག་ཆོས་ལུགས་ཕན་ཚུན་བར་ཁ་ཞེ་གཉིས་མེད་ཀྱི་གུས་བརྩི་དང་། ཡི་རང་སྔགས་བརྗོད་ཞུ་དགོས། འཛམ་གླིང་འདིའི་སྟེང་མི་ཐེར་འབུམ་བདུན་ཡོད་པ་དེ་དག་ཚང་མ་ནང་པ་བྱེད་དགོས་པའམ། ཡང་ན་ཡི་ཤུ་བྱེད་དགོས་པ་ཞེས་བརྗོད་ན། དེ་ནི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པ་ཞིག་རེད། ཆོས་ལུགས་ཁག་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོའི་རིང་གནས་ཡོད་པ་དང་། མ་འོངས་པར་ཡང་མུ་མཐུད་གནས་རྒྱུ་ཡིན་པར་བརྟེན། ང་ཚོས་འདོད་ཀྱང་རུང་མ་འདོད་ཀྱང་རུང་གང་ལྟར་འཛམ་གླིང་འདིའི་ནང་མཉམ་དུ་སྡོད་དགོས།

ངོས་ཀྱིས་སྒྲུང་ཞིག་བཤད་ན། ཨོ་སི་ཁྲི་ལི་ཡར་མི་མང་གཏམ་བཤད་ཅིག་གི་ (Public talk) སྐབས་སུ་ངོས་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་མཁན་ཡི་ཤུའི་ཆོས་པ་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཞབས་འདེགས་མང་པོ་ཞུ་མཁན་ཞིག་ཡོད། ཁོང་གིས་ངོ་སྤྲོད་སྐབས་སུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ནི་ཡི་ཤུའི་ཆོས་པ་ཡག་པོ་ཞིག་རེད་ཅེས་བཤད་སོང་། དེ་རྗེས་ངོས་ཀྱིས་གཏམ་བཤད་བྱེད་སྐབས་གོང་གི་ལན་འདེབས་གྱི་ཚུལ་དུ་ཁོང་ཡང་ནང་པ་ཡག་པོ་ཞིག་རེད་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན། དེ་བཞིན་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཞབས་འདེགས་མང་པོ་ཞུ་མཁན་ཧིན་རྡུའི་བླ་མ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་ཁོང་མཇལ་ནས་ནང་པ་དང་ཧིན་རྡུའི་སྐོར་ལ་སྐད་ཆ་བྱུང་བར། ཧིན་རྡུའི་ཆོས་ལུགས་དང་ནང་པ་གཉིས་ནས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སྒྲུབ་ཀྱི་ཡོད། དེ་བཞིན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བསླབ་པ། ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་སོགས་གཅིག་པ་རེད། ཁྱད་པར་ནི་རྟག་གཅིག་རང་དབང་བའི་བདག་འདོད་དང་མི་འདོད་པ་དེ་ཡིན་པས་དེ་ནི་སོ་སོར་གང་གིས་ཕན་པ་དེ་བྱས་ན་འགྲིག་གི་རེད་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན། དེར་བརྟེན་ཆོས་ལུགས་ཁག་མཐུན་སྒྲིལ་བྱེད་རྒྱུ་ནི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ཆོས་ལུགས་འཆམ་མཐུན་མ་ཡིན་པར་ང་ཚོ་དང་ཁོང་ཚོ་ཞེས་བཤད་ཀྱང་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་རིང་གནས་ཡོད་ལ། ད་དུང་ཡང་མུ་མཐུད་གནས་རྒྱུ་ལས་མེད་པ་བཟོ་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད། ཆོས་ལུགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་ཚོགས་འདུ་ཞིག་གི་ཐོག་ངོས་ནས་ཡི་ཤུ་ཆོས་པ་ཚོས་ཆོས་ལུགས་གཞན་ལ་མ་དགའ་བ་བྱས་ཀྱང་ཆོས་ལུགས་གཞན་དག་མུ་མཐུད་གནས་གནས་རྒྱུ་དང། དེ་བཞིན་ནང་པ་ཞིག་གིས་ཆོས་ལུགས་གཞན་ལ་མ་དགའ་བ་བྱས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཡིན། དེ་བས་འཆམ་པོ་བྱས་ཚེ་ཡག་པོ་རེད་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན།

ངོས་རང་ནང་པ་ཞིག་དང་དེའི་ནང་ནས་དགེ་སློང་ཞིག་ཡིན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དང་མོས་པར་བསྟུན་ཏེ་ཐེག་པ་མི་འདྲ་བ་དང་ལྟ་གྲུབ་མི་འདྲ་བ་གསུངས་ཡོད། དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། གང་ཟག་བྱེ་བྲག་པ་སོ་སོའི་ཁམས་དང་མོས་པ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་གཟིགས་ཏེ། སྙིང་སྟོབས་ཆེ་ཆུང་ལ་གཞིགས་པས་ཐེག་པ་རིམ་པ་མི་འདྲ་བ་དང། བློ་དང་རྣམ་དཔྱོད་ཆེ་ཆུང་ལ་གཞིགས་ནས་གྲུབ་མཐའ་མི་འདྲ་བ་དེ་དག་གསུངས་ཡོད། དེ་ལ་བསམ་བློ་བཏང་ན་འཛམ་གླིང་འདིར་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་གསུམ་ནང་ཡུལ་དུས་གནས་ཚུལ་མི་འདྲ་བའི་འོག་ནས་ཆོས་ལུགས་ལྟ་གྲུབ་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་བྱུང་ཡོད། དེ་དག་ཚང་མས་བྱམས་པ་དང་བརྩེ་བ་ཞེས་པ་འདི་གཅིག་གྱུར་དུ་གསུངས་ཡོད། ལག་ལེན་འཁེལ་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་གཞི་རྩའི་ཆ་ནས་བྱམས་བརྩེ་བརྗོད་མཁན་ཤ་སྟག་ཡིན་པས་ཚང་མར་ཐུན་མོང་ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་རྩ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན།

ལྟ་གྲུབ་མི་འདྲ་བ་དེ་དག་དགོས་ངེས་ཡིན། ནང་པ་རང་ལའང་ལྟ་གྲུབ་མི་འདྲ་བ་ཡོང་གི་ཡོད། ཆོས་ལུགས་མི་འདྲ་བ་ཡིན་ཡང་སེམས་འདུལ་བ་ལ་བྱམས་པ་དང་བརྩེ་བ། བཟོད་པ། ཆོག་ཤེས། ཁྲིམས་སྲུང་བ་སོགས་ཚང་མ་གཅིག་གྱུར་ཡིན་སྟབས། ཆོས་ལུགས་ཁག་མཐུན་སྒྲིལ་བྱེད་པའི་གཞི་རྩ་ཡོད། ཆོས་ལུགས་ཁག་མཐུན་སྒྲིལ་མེད་ན་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་མི་མང་པོ་ཞིག་དོན་མེད་ཚེ་སྲོག་ཤོར་གྱི་ཡོད། སྤྱིར་འཛམ་གླིང་འདིའི་ཐོག་འཁྲུག་པ་རྒྱག་པའི་གཞི་རྩ་དཔལ་འབྱོར་དང་། ཆབ་སྲིད། དབང་ཆའི་འཐབ་རྩོད་སོགས་མང་པོ་ཡོད། དེའི་ཐོག་ཆོས་ལུགས་ཀྱང་འཐབ་རྩོད་དེའི་ཁྲོད་ཕྱིན་ན་ཧ་ཅང་ཐབས་སྐྱོ་པོ་དང་ཤིན་ཏུ་མ་འོས་པ་རེད། དེར་བརྟེན་ངོས་ནས་ཆོས་ལུགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་འབད་བརྩོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ཡང་མི་འགྲུབ་པ་ཞིག་དང་ཡོང་མི་སྲིད་པ་ཞིག་ལ་ཨུ་ཚུགས་བྱེད་པ་མིན། རྒྱ་གར་ནི་འདིའི་ཐད་ཀྱི་དཔེ་མཚོན་ཞིག་ཡིན། མི་འབོར་མང་པོ་ཡོད་པའི་ལུང་པ་འདིའི་ནང་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་རིང་ཆོས་ལུགས་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་ཚང་མས་ཕན་ཚུན་ངོས་འཛིན་བྱས་ཏེ་གནས་ཡོད། རེ་ཟུང་གི་ཐོག་ནས་རྙོག་དྲ་ཕྲན་བུ་ཡོང་གི་ཡོད་ཀྱང་། སྤྱིའི་ཆ་ནས་རྒྱ་གར་ནི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་རིང་ལ་ཆོས་ལུགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཚད་འཛིན་ས་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཆོག་པ་ཡིན། རྒྱ་གར་ལུང་པ་ཆེན་པོ་འདིའི་ནང་ལོ་སྟོང་ཕྲག་རིང་། ཆོས་ལུགས་མཐུན་འབྲེལ་དུ་གནས་ཡོད་པར་བརྟེན། འཛམ་བུ་གླིང་ལའང་དེ་ལྟར་ཡོང་སྲིད་པ་དང་ཡོང་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན་པས་ངོས་ནས་འབད་བརྩོན་བྱས་དང་བྱེད་མུས་སུ་ཡོད་ལ། གང་ལ་གང་འཚམ་གྱི་ཕན་ཐོགས་ཀྱང་བྱུང་ཡོད། ངོས་རང་ནང་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོས་ནས་འདིའི་ཐད་འབད་བརྩོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

ངོས་རང་ཆོས་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོས་ནས། འཛམ་གླིང་གི་ལྟ་གྲུབ་ཡོད་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཚང་མས་བྱམས་བརྩེ་ཉམས་ལེན་བྱེད་དགོས་པ་གཅིག་མཚུངས་གསུང་གི་ཡོད་པ་དང། ཆོས་ལུགས་གཙོ་ཆེ་བ་ཚང་མའི་བསླབ་བྱ་གཙོ་བོ་འཚེ་བ་མེད་པ་ཞེས་པ་འདི་གཅིག་གྱུར་དུ་གསུང་གི་ཡོད། འཚེ་བ་མེད་པ་ནི་བྱམས་བརྩེ་ཡིན། བྱམས་བརྩེ་ཉམས་ལེན་གྱི་འགལ་རྐྱེན་ཁོང་ཁྲོ་ཡིན། དེའི་གཉེན་པོ་བཟོད་པའི་ཉམས་ལེན་དང་། སུ་ཞིག་གིས་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་དེ་ལ་འཁོན་འཛིན་མི་བྱེད་པ་དེ་དག་གཅིག་གྱུར་ཡིན། མིའི་ཁམས་དང་མོས་པ་མི་འདྲ་བ་ལ་ལྟ་གྲུབ་ཀྱང་མི་འདྲ་བ་དགོས་པ་ཡིན། ང་རང་སྒེར་གྱི་ངོས་ནས་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་ཉམས་ལེན་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་སྙིང་རྗེའི་བློ་ཕྲན་བུ་ཞིག་སྐྱེ་གི་འདུག ཡིན་ནའང་། མི་གཞན་ལ་སྙིང་རྗེའི་བློ་སྐྱེ་སྟངས་དེ་ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་དགོངས་དོན་ལྟར་སྐྱེ་དགོས་ཞེས་བརྗོད་མི་ཐུབ་ལ་བརྗོད་ཀྱི་ཡང་མེད། ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྤྱི་ལ་ཕན་ཐོགས་གང་ཞིག་བྱེད་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེའི་ཐད་བསམ་བློ་གཏོང་བ་ལས། ནང་པའི་ཆོས་ཇི་ལྟར་སྤྱི་ལ་སྤེལ་ཐབས་སྐོར་བསམ་བློ་ནམ་ཡང་གཏོང་གི་མེད།

ནང་ཆོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་སེམས་ཅན་སྤྱི་ལའང་ཞབས་འདེགས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་བསྒྲུབ་ཐུབ་པ་དང་། ཕན་ཐོགས་ཀྱང་ཡོང་ངེས་ཡིན། རྒྱུ་མཚན་ནི་ནང་པའི་ཆོས་འདི་དད་པ་གཅིག་པུ་མིན་པར་རྒྱུ་མཚན་ལ་དཔྱད་པ་བྱེད་དགོས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡོད། མདོར་ན། དངོས་ཡོད་ཀྱི་ཐོག་ནས་མིའི་སེམས་ལ་སྦྱོང་བརྡར་བྱེད་རྒྱུ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། དེང་སྐབས་ཚན་རིག་པ་དང་། རྣམ་ཀུན་ཆོས་ལ་དོ་སྣང་མེད་མཁན། ཆོས་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་མཁན་བྱེད་མཁན་བཅས་ཀྱི་ཁྲོད་ནང་པའི་ཆོས་ལ་དོ་སྣང་དང་། དགའ་མོས་བྱེད་མཁན་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། ང་ཚོས་ཆེད་དུ་གཉེར་ནས་ནང་ཆོས་སྤེལ་གྱི་མེད། ཆོས་ལུགས་གཞན་གྱི་ཆོས་པ་ནང་ཆོས་ལ་དད་པ་མེད་མཁན་ཞིག་གློ་བུར་ནང་ཆོས་ལ་བསྒྱུར་ན་ཡག་པོ་མེད།  མ་འོངས་པར་དཀའ་ངལ་འཕྲད་སྲིད་ཅེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། མི་སྒེར་བ་རང་ངོས་ནས་དུས་ཡུན་རིང་པོའི་ནང་བསམ་བློ་ནན་ཏན་བཏང། དཔྱད་པ་བྱས་ནས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ནང་པའི་ཆོས་དེ་རང་ཉིད་ལ་རན་པ་ཞིག་མཐོང་ན་ཆོས་དད་རང་མོས་རེད། ནང་པ་བྱེད་མི་ཆོག་པར་བརྗོད་མཁན་མེད། འོན་ཀྱང་། ནང་པ་བྱས་ཟིན་རྗེས་སྔར་རང་གི་ཆོས་ལུགས་ལ་དམན་པར་བལྟས་ནས་འཕྱའ་སྨོད་བྱེད་མི་རུང་། དེས་མི་ས་ཡ་མང་པོར་ཕན་ཐོགས་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཅེས་བཤད་ཀྱི་ཡོད། ང་རང་གིས་མཐོང་ཚུལ་དང་། བསམ་ཚུལ་འདི་ལ་ཡིད་ཆེས་ཀྱིས་གཞན་ལ་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། གཞན་གྱིས་ཚུར་ཇུས་གཏོགས་བྱེད་མཁན་ཡོང་སྐབས་བརྗོད་བདེ་པོ་ཡོང་གི་འདུག

སོག་ཡུལ་དུ་སླེབས་སྐབས་ཤིག་ལ་སོག་ཡུལ་ནང་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་སྤེལ་མཁན་གང་འཚམས་ཤིག་གིས་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་སྤེལ་རྒྱུར་ཤུགས་རྒྱག་གི་ཡོད་བཟོ་འདུག དེ་ལ་ངོས་ནས་ནན་ཏན་བྱས་ཏེ་བཤད་པ་ཡིན། ཡེ་ཤུའི་ལུང་པར་ནང་པའི་ཆོས་སྤེལ་དགོས་ཞེས་ངོས་ནས་བརྗོད་ཀྱི་མེད། ཡེ་ཤུའི་ལུང་པའི་ནང་ལ་རང་གི་ཕ་མེས་ཀྱི་ཆོས་བྱས་ན་ལེགས་ཞེས་རྟག་ཏུ་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་། ས་ཆ་འདི་ནང་པའི་ལུང་པ་རེད། ནང་པའི་ལུང་པའི་ནང་དུ་ནང་པ་རང་བྱས་ན་ལེགས་པ་ཡོད། སོ་སོའི་ཕ་མེས་ཀྱི་ཆོས་དེ་ཕར་བཞག་ནས་ཆོས་གཞན་ཞིག་བྱས་ན་དཀའ་ངལ་འཕྲད་ངེས་རེད་ལ། ཡག་པོ་མེད་ཅེས་སྤོབས་པ་མཐོན་པོའི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་ཡིན་། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་སྤེལ་མཁན་གྱི་བླ་མ་འགའ་ཤས་ཐུག་འཕྲད་བྱུང་། ཁོང་ཚོ་ལའང་དེ་བཞིན་བཤད་པ་ཡིན།

ཆོས་བརྒྱུད་མི་འདྲ་བ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ཏེ་འཁྲུག་པ་རྒྱག་པ་དང་། མི་ནང་ཁུལ་ལ་འགལ་ཟླ་ཆགས་པ། ཁྱིམ་ཚང་གཅིག་གི་ནང་དུའང་ཆོས་བརྒྱུད་མི་འདྲ་བས་འགལ་ཟླ་ཡོང་བ་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་ཆའི་རིགས་རྣམས་སེལ་དགོས་པ་དང། ལེགས་པའི་ཆ་རྣམས་གོང་དུ་སྤེལ་རྒྱུའི་དམིགས་ཡུལ་བཟུང་ནས་འཆམ་མཐུན་ཡོང་བའི་རེ་བ་རྒྱག་དགོས། འདས་པའི་དུས་སུའང་ཆོས་བརྒྱུད་དེ་དང་དེས་མི་ས་ཡ་མང་པོ་ལ་ཕན་ཐོགས་བྱུང་ཡོད་ལ། ད་ལྟ་ཡང་ཕན་ཐོགས་བྱེད་བཞིན་ཡོད། མ་འོངས་པར་ཡང་ཕན་ཐོགས་ཡོང་གི་རེད་བསམ་ནས་དག་སྣང་སྦྱོང་བ་དང་། དད་མོས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ལྟ་བུའི་ཐོག་ནས་ཆོས་ལུགས་འདྲ་མིན་ཚང་མ་མཐུན་པོ་དང་། ཐུན་མོང་གི་ཐོག་ནས་འཛམ་གླིང་འདིར་ཕན་ཐོགས་བྱེད་ཐུབ་ན་ཡག་པོ་རེད་བསམ་ནས། རང་ཉིད་ཀྱི་ཡིད་ཆེས་དང་། དད་པའི་ཐོག་ནས་འགྲོ་གི་ཡོད།

དེང་དུས་ཤེས་ཡོན་ལམ་ལུགས་ཀྱི་གཞི་བཅོལ་ས་ཕྱི་དངོས་པོའི་གནས་སྟངས་གཙོ་བཟུང་བྱས་ཡོད་པ་ཤེས་གསལ་རེད། ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ལོ་ངོ་སྟོང་ཙམ་གྱི་སྔོན་དུ་ཤེས་ཡོན་གྱི་སྒྲིག་འཛུགས་ཐོག་མར་འགོ་འཛུགས་སྐབས་ནང་བསམ་བློའི་རིན་ཐང་དང་འབྲེལ་བའི་བཟང་སྤྱོད་ཀྱི་སློབ་གསོ་རྒྱག་རྒྱུའི་འགན་ཡེ་ཤུའི་ལྷ་ཁང་གིས་འཁྱེར་ཡོད། དེང་སྐབས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ལམ་ལུགས་ནང་ཀླད་པའི་རྣམ་དཔྱོད་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུ་གཙོ་བོར་དམིགས་ཏེ། དཀོན་མཆོག་དང་དགེ་སྡིག་གི་སྐད་ཆ་གང་ཡང་མ་བཤད་པར། བུ་བཅོལ་ཁང་ནས་མཐོ་སློབ་བར་ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་ལ་གཞི་བཅོལ་བའི་ནང་བསམ་བློའི་རིན་ཐང་གོང་མཐོར་གཏོང་ཐབས་ཀྱི་སློབ་ཚན་གཏན་འབེབས་བྱ་རྒྱུའི་ཐད་བསམ་བློ་ནན་ཏན་བཏང་སྟེ་ཉམས་ཞིབ་བྱ་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད། དེང་སྐབས་གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་དང་། བརྙན་འཕྲིན། རླུང་འཕྲིན་ཁག་ཚང་མའི་ནང་ཚོང་དང་དངུལ་གྱི་སྐད་ཆ་ཁོ་ན་ལས་ནང་བསམ་བློའི་རིན་ཐང་དང་འབྲེལ་བའི་སྐད་ཆ་བཤད་མཁན་ཉུང་ཉུང་རེད།

མཐར་ཐུག་གི་བདེ་བ་ནི་ང་ཚོའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད། དཔལ་འབྱོར་དང་དངུལ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནའང་དེས་མཐར་ཐུག་གི་བདེ་བ་སྤྲོད་མི་ཐུབ། ད་ལྟ་འཛམ་གླིང་འདིའི་ཐོག་ཉིན་རེ་བཞིན་ཆོས་དད་མི་འདྲ་བའི་ཐོག་ནས་མི་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་གསོད་རེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འབར་མ་དང་། ཤྲི་ལང་གར་ནང་པ་དང་ཁ་ཆེའི་བར་འཁྲུག་པ་རྒྱག་པ་ཧ་ཅང་ཐབས་སྐྱོ་པོ་རེད། ངོས་ཀྱིས་ནམ་རྒྱུན་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། ནང་པ་ཚོས་ཁ་ཆེའི་ཆོས་པར་སྡང་ཟུག་ཡོང་གི་འདུག་ན། དེ་སྐབས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞལ་རས་ཡིད་ལ་བསྒོམ་དགོས། དམན་ལ་ལྷག་པར་བརྩེ་བའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞལ་བཞུགས་ཡོད་ན་རྡུང་རྡེག་མྱོང་མཁན་གྱི་ཉམ་ཐག་ཚོར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་གི་རེད། ཆོས་ཀྱིས་བྱམས་བརྩེ་གསུངས་ཡོད་པས། གསོད་རེས་གཏོང་མཁན་ཚོ་ཆོས་ལ་དད་པ་ཡོད་ཟེར་བཞིན་དུ་གསོད་རེས་གཏོང་བ་གང་ཡིན་ནམ། དེ་ནི་ཧ་ཅང་ཐབས་སྐྱོ་པོ་རེད། གནས་ཚུལ་འདི་ལྟ་བུ་ཡོང་དུས་གང་དྲག་ཅི་དྲག་ཅེས་བཤད་དེ་བསྡད་ནས་ཡོང་ཐབས་མེད་པས། ཆོས་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོས་ནས་འབད་བརྩོན་བྱེད་དགོས། དེར་བརྟེན་འཛམ་བུ་གླིང་གི་རིས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཆོས་ལུགས་ཁག་ཚང་མ་ཐུགས་མཐུན་ཁྲིམས་གཙང་གི་ཐོག་ནས་ཕན་ཚུན་གྱི་གནས་ཚུལ་ཤེས་རྟོགས་བྱས་པ་ཡིན་ན་མཐུན་སྒྲིལ་ཡོང་ཐུབ་པ་ཡིན། འཛམ་གླིང་གི་རིས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཆོས་ལུགས་ཚང་མ་མཐུན་སྒྲིལ་དམ་གཙང་ཡོང་བར་འབད་བརྩོན་གནང་རོགས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།</text>
      <sha1>icnm32ndh71729lm9pjo8dtoo8ajrw7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ།</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27620</id>
    <revision>
      <id>160743</id>
      <timestamp>2026-04-11T11:42:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-pema</username>
        <id>33254</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;[[File:Dalai Lama (153300119).jpeg|thumb|upright=1.9|Dalai Lama (153300119)]] '''བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ།'''  ངོས་རང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལས་འགན་བཞག་ཟིན་ཡང་། བོད་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང...&quot;</comment>
      <origin>160743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38434" sha1="lu3w5c2r23haeg9yvsml0cmb0cjdd1n" xml:space="preserve">[[File:Dalai Lama (153300119).jpeg|thumb|upright=1.9|Dalai Lama (153300119)]]
'''བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ།'''

ངོས་རང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལས་འགན་བཞག་ཟིན་ཡང་། བོད་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང། སྐད་ཡིག་བཅས་རྒྱུན་འཛིན་དང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་རྒྱུའི་འགན་ཡོད།  ལྷག་པར་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་གིས་ངོས་ལ་རེ་བ་དང་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་སྟབས། རང་བཞིན་གྱིས་སེམས་འཁུར་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།  བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་སུ་ཡོད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་སྔགས་དང་བཅས་པ་ཚང་མ་རིགས་པའི་ལམ་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་ཐུབ་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཅིག་ཡིན། ངོས་ཀྱིས་ནམ་རྒྱུན་བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་འདི་འཛམ་གླིང་གི་གཅེས་ནོར་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་ཐུབ་ཅེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། སེམས་ཀྱི་སྦྱོང་བརྡར་སྤྲོད་པར་བློ་ཕན་ཚུན་གྱི་འཛིན་སྟངས་འགལ་བ་གང་ཞིག་ཡོད་མེད་དང་། དེ་དག་ཇི་ལྟར་གནོད་གཞིར་འགྲོ་བ། འཛིན་སྟངས་མི་འདྲ་བའི་བློ་གང་ཞིག་ལ་རྒྱབ་རྟེན་ཚད་མ་ཡོད་པ། འཛིན་སྟངས་མི་མཐུན་པའི་བློ་གང་ལ་རྒྱབ་རྟེན་ཚད་མ་མེད་པ་སོགས་ཞིབ་ཚགས་པོའི་ཐོག་ནས་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་ཐུབ་མཁན་དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲ་ནས་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་འདི་ལས་ལྷག་པ་མེད། ངོས་ནས་ནམ་རྒྱུན་བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱུད་ནི་དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཡིན་ཞེས་སྐད་གསང་མཐོན་པོའི་ཐོག་ནས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། བློ་གཟུ་བོར་གནས་པའི་ཚན་རིག་པ་ཚོས་དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཀྱི་གསུང་སྟངས་ལ་ཡིད་སྨོན་བྱེད་ཀྱི་འདུག བོད་གངས་ཅན་གྱི་ལྗོངས་ལ་ཡོད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་འདི་ལ་ཚན་རིག་གི་སྡེ་ཚན་གཅིག ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་སྡེ་ཚན་གཅིག ཆོས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་གཅིག་བཅས་སུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ན། འཛམ་གླིང་གི་མི་དུང་ཕྱུར་བདུན་ཅུ་ལ་གང་ལ་གང་འཚམས་ཀྱི་ཞབས་འདེགས་བསྒྲུབ་ཐུབ་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་མཐོང་གི་འདུག

དེ་ལྟ་བུའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་དང་མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་ཡོང་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་འདི་གལ་ཆེན་པོར་བརྩི་ཡི་ཡོད། ང་ཚོ་བོད་མི་རིགས་ལ་མཚོན་ན་ཡང་། བོད་ལ་ཡོད་པའི་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་དང་། དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ལྟ་གྲུབ་དེ་དག་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་བླ་སྲོག་ལྟ་བུ་ཆགས་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་གཅིག་ནི་དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲ་ནས་བརྒྱུད་པའི་རྒྱ་ཆེ་ལ་གཏིང་ཟབ་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་འདི་ཆ་ཚང་སྐད་ཡིག་གཞན་ལ་བརྟེན་མ་དགོས་པར་བོད་སྐད་རང་གི་ཐོག་ནས་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། དེང་སྐབས་དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཀྱི་ལྟ་སྒོམ་སྤྱོད་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་ཞིག་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་དགོས་བྱུང་ན་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གཅིག་པུ་ལས་འཛམ་གླིང་སྟེང་མེད། འདི་ནི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་བླ་སྲོག་ཡིན་ལ་སྤོབས་པ་བྱེད་ཆོག་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། དེར་བརྟེན་བོད་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཐོག་ཡོད་པའི་རིག་གཞུང་གཏིང་ཟབ་དེ་དག་ལ། ཆོས་དད་ཡོད་མེད་ལ་མ་ལྟོས་པར་དོ་སྣང་གིས་སློབ་སྦྱོང་དང། ཞིབ་ཚགས་པོའི་ཐོག་ནས་དཔྱད་ཞིབ་བྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཞེས་ང་བོད་མི་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་བོད་མི་ཚང་མར་འབོད་སྐུལ་བྱེད་བཞིན་ཡོད།

དེ་ནི་ང་ཚོའི་ཆོས་རྒྱལ་རྣམ་དཔྱོད་ཡངས་པ་ཚོས་གནང་པའི་གཟི་བརྗིད་ཅིག་དང་། ལྷག་པར་མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོས་ཐུགས་འཁུར་བསྐྱེད་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་འདི་བོད་སྐད་རང་གི་ཐོག་ནས་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་ཆ་ཚང་བྱེད་ཐུབ་པ་དགོས་ཞེས་གསུངས་ནས་བོད་སྐད་ལ་བསྒྱུར་པ་དང་། ཁོང་རང་ཉིད་ནས་བོད་སྐད་སྦྱངས་གནང་བ་རེད་ཅེས་བརྗོད་ཀྱི་འདུག  གང་ལྟར་དུས་རབས་བདུན་པ་བརྒྱད་པ་ནས་བཟུང་བོད་ལ་རྒྱ་གར་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་ནང་པའི་ཆོས་བསྒྱུར་ཅིང་། བཀའ་འགྱུར་བསྟན་འགྱུར་པོ་ཏི་སུམ་བརྒྱ་སྐོར་ཡོད་པའི་ནང་རྒྱ་ནག་ནས་བསྒྱུར་པ་པོ་ཏི་བཅོ་ལྔ་ཉི་ཤུ་ཙམ་ལས་མེད། མང་ཆེ་བ་རྒྱ་གར་ནས་བསྒྱུར་པའི་ལེགས་སྦྱར་དང་པཱ་ལི་ཡིན་པ་དང། བལ་ཡུལ་ནས་ཀྱང་ཡོད་འདུག འདི་དག་ནི་ང་ཚོ་བོད་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་སྤོབས་པ་བྱེད་ཆོག་པ་ཡིན། བོད་ཡིག་འདི་ཉིད་ནི་པཱ་ལི་དང་། གཙོ་བོ་ལེགས་སྦྱར་སྐད་དང་མིང་ཚིག་རེ་རེ་བཞིན་མཉམ་དུ་འགྲོ་ཐུབ་པའི་ཡི་གེ་ཞིག་ཡིན། འཛམ་གླིང་འདིར་སྤྱིར་ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་དང་། ལྷག་པར་དཔལ་ན་ལནྡྲའི་ཆོས་བརྒྱུད་ནི་དད་པའི་ཐོག་ནས་མིན་པར་གཙོ་བོ་རིགས་པའི་ཐོག་ནས་འགྲོ་དགོས་པ་དང་། དེ་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པ་ཞིག་རེད་འདུག

འཛམ་གླིང་ཐོག་གི་ཆོས་ལུགས་ཚང་མ་ཡག་པོ་རེད།  ཡིན་ནའང་བཅོམ་ལྡན་འདས་རང་ཉིད་ཀྱི་བཀའ་ལ་ཡིད་ཆེས་ཁོ་ནའི་ཐོག་མི་འགྲོ་བར་གང་བསྟན་པ་དེ་དག་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་མིན་བརྟག་དཔྱད་དང།  ལག་ལེན་གྱི་ཐོག་ནས་ཚོད་ལྟ་བྱས་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པ་དང་ཚོད་ལྟ་བྱས་ཏེ་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པ་ཞིག་འདུག་ན་ཁས་ལེན་བྱེད་དགོས་གསུངས་ཡོད།   དེ་ནི་སྤོབས་པ་ཆེན་པོ་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན། དེར་བརྟེན་ན་ལེནྡྲའི་མཁས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཁས་བླངས་རུང་དང་མི་རུང་དཔྱད་པ་གནང་ཡོད། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་ཡིད་ཆེས་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད་ན།  བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་ཚང་མ་ཁས་ལེན་དགོས་པ་ཆགས་ཡོད། ཀླུ་སྒྲུབ་ཡབ་སྲས་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་ཡོངས་རྫོགས་ཞལ་བཞེས་གནང་གི་མེད།  བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་ལ་ཞིབ་འཇུག་གནང་ནས་རིགས་པས་དཔྱད་ཡོང་དུས།  བཀའ་འདི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་ཁས་བླངས་ན་རིགས་པར་གནོད་པས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་མ་རེད། དེ་དགོས་པའི་དབང་གིས་གསུངས་པ་རེད་ཅེས་དགོངས་པ་བཀྲལ་ཡོད་པ་རེད། དེ་ནི་རླབས་ཆེན་པོ་རེད།  དཔལ་ན་ལེནྡྲའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཟབ་ཅིང་བརླིང་ལ། མིའི་རྣམ་དཔྱོད་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཐོག་ནས་བྱུང་པའི་ལྟ་གྲུབ་དེ་བོད་ཡིག་ཐོག་ནས་ཆ་ཚང་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། དེང་སྐབས་འཛམ་གླིང་འདིར་དཔལ་ན་ལེནྡྲའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་འདི་ཉིད་ལ་གཏིང་ཟབ་པོའི་ཐོག་ནས་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་དགོས་བྱུང་ན་བོད་སྐད་ལ་མ་བརྟེན་ཐབས་མེད་ཆགས་ཡོད།  དེང་སང་ལེགས་སྦྱར་སྐད་ཀྱི་ཐོག་མཁས་པ་རེ་གཉིས་ལས་མེད་པ་དང་།  ཧིན་རྡི་དང་དབྱིན་ཇི་སོགས་ཀྱི་ནང་དེ་བས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་རེད། འགྲེེལ་བཤད་རྒྱ་ཡིག་ནང་ཡོང་དགོས་ཚོད་ཀྱང་། རྒྱ་ནག་གི་འགྱུར་དང་། བོད་འགྱུར་གཉིས་བསྡུར་སྐབས་བོད་འགྱུར་ཡག་པ་ཡོད་པ་རེད།

ངོས་ནས་ཕལ་ཆེར་འདས་པའི་ལོ་ ༥༠ རིང་འཛམ་གླིང་གི་ནང་པའི་ལུང་པ་འདྲ་མིན་གྱི་མཁས་པ་ཚོ་དང་གོ་བསྡུར་བྱེད་སྐབས། དངོས་གནས་ང་ཚོ་བོད་པར་ཡོད་པའི་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་དེ་སྤོབས་པ་སྐྱེ་བ་ཞིག་རེད་འདུག ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ང་ཚོར་ཡི་གེ་ཡོད་པ་དང། གཉིས་ནས་ཡི་གེ་དེ་ཡང་བརྗོད་བྱའི་དོན་ཟབ་པོ་བསྟན་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡོད་པ་འདི་ང་ཚོ་བོད་པའི་གཅེས་ནོར་ཏེ། ནང་གི་ནོར་བུ་དང་ཕྱི་ལ་ངོམ་རྒྱུ་འདི་ཡིན། ངོས་རང་མཁས་པ་དང་། ཚན་རིག་པ་མང་པོ་ཐུག་སྐབས་ཉམས་དམའ་མི་དགོས་པར་འདྲ་མཉམ་གྱི་ཐོག་ནས་སྐད་ཆ་བཤད་ཆོག་པ་ཡོང་གི་འདུག དེ་ནི་ངོས་ལ་རྣམ་དཔྱོད་ཆེན་པོ་ཡོད་ཟེར་གྱི་མེད། ང་ཚོ་བོད་ལ་ཡོད་པའི་གཞུང་ཆེན་རྣམས་སློབ་སྦྱོང་དང་། ལྷག་པར་རིགས་ལམ་གྱི་ཐོག་ནས་དཔྱད་པ་ཤུགས་ཆེ་བྱས་པའི་བཀའ་དྲིན་ཡིན། དེ་ཡང་རྒྱ་ཡིག་དང་དབྱིན་ཡིག ཧིན་རྡི་གང་ལའང་བརྟེན་དགོས་ཀྱི་མེད།  བོད་ཡིག་ཤེས་ཕྱིན་ཚང་མ་བོད་ཡིག་ནང་ཡོད་པ་རེད། འདི་དངོས་གནས་བོད་པའི་གཅེས་ནོར་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ལ་ངོམ་ཆོག་པ་ཞིག་ཡིན།

ངོས་ནས་ནམ་རྒྱུན་བརྗོད་པར་ང་ཚོའི་ཆོས་བཤད་སྟངས་འདི་སྤོ་བོ་རྨོ་བོ་ཚོར་ཞེད་སྣང་སྐུལ་བ་ལྟ་བུ་བྱས་ན་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དགོངས་པ་དང་མཐུན་གྱི་མེད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ནི་མི་ལ་སྤྲོ་བ་དང་སྤོབས་པ་སླེབས་ནས། དགའ་བཞིན་སྤྲོ་བཞིན་ཉམས་ལེན་ལ་འཇུག་པ་ཞིག་དགོས་པ་ལས། དམྱལ་བར་སྐྱེ་རྒྱུའི་ཞེད་སྣང་སྐུལ་ཐབས་ཀྱིས་ཆོས་བཤད་བྱས་ན་མི་འགྲིགས། ཆོས་ལུགས་གཞན་གྱིས་ཞེད་སྣང་སྐུལ་ནས་ཆོས་བཤད་བྱེད་མཁན་འདུག་ཀྱང་། སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་སྤྲོ་སྣང་ལྡན་པའི་ཐོག་ནས་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་རྒྱུ་ཡོད་པ། དེ་ཡང་རིགས་པས་སྒྲུབ་ཅིང་། སྒྲུབ་སྟངས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་རེད་ཅེས་དེ་ཙམ་ལ་མ་བཞག་པར། ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་ཞེས་པ་འགྲུབ་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན་པ། གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་དང་། དེ་ཡང་གཞི་བདེན་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པ་སོགས་ཧ་ཅང་ཞིབ་ཚགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་འགྲོ་དགོས་པ་ཡིན། དེ་ལྟར་བྱས་ན་གཞི་ནས་སྤྲོ་བ་འཕེལ་ཡོང་གི་རེད།
 
བོད་ཀྱི་ཆོས་འདི་རྩ་བ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཡིན་དུས་དབང་པོ་རྣོན་པོའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བྱེད་སྟངས་ཤིག་དགོས་ལས། དབང་རྟུལ་དད་པའི་རྗེས་འབྲངས་ཀྱི་ཆོས་བྱེད་སྟངས་ཤིག་མིན། གང་ཡང་མ་ཤེས་པའི་གནས་ཚུལ་ནི་ཐ་དད་ཡིན། དད་པ་བྱས་ནས་འགྲོ་རྒྱུ་ལས་གཞན་ཐབས་ཤེས་མེད། སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ངོ་མ་དབང་རྣོན་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་དགོས་པས། རིགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྟག་དཔྱད་བྱས་ཏེ་འགྲོ་དགོས་པ་ཡིན། འདི་ནི་ང་ཚོ་བོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ངོ་ཤེས་པ་བྱེད་དགོས་པ་དང་། བོད་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། འཛམ་གླིང་གི་ནང་པ་ཚང་མས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་དད་པ་ཡོད་ཟེར་བ་ཙམ་ལ་ཆ་མ་བཞག་པར། སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ངོ་མ་གང་འདྲ་ཡིན་ཤེས་དགོས་པ་རེད། ང་ཚོ་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པའི་ནང་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས་པ་ལས། རང་གི་ཕ་མེས་ནས་དར་བའི་གོམས་གཤིས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱབས་སུ་མཆི་ཞེས་བརྗོད་དེ་ཆོག་ཤེས་བྱས་ནས་བསྡད་ན་མི་འགྲིགས་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། ང་ཚོ་བོད་མི་རིགས་ལ་མཚོན་ན་འདི་བོད་ཀྱི་བླ་སྲོག་ཡིན།

ཡང་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་རིང་ང་ཚོར་ཆོས་རྒྱལ་ཚོའི་གཅིག་གྱུར་གྱི་དབུ་ཁྲིད་མེད་པ་ཆགས་རྐྱེན་ནང་ཁུལ་འབྲེལ་བ་ཡག་པོ་མེད་པར་བོད་ཉམས་ཆག་སོང་ཡང་། བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་གཅིག་གྱུར་ཏུ་བསྡད་ཐུབ་པ་ནི་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་། སྐད་ཡིག་ནང་ཡོད་པའི་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ལ་བརྟེན་ནས་ཆབ་སྲིད་ཐོག་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཡང་གཅིག་གྱུར་ཏུ་གནས་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད། ངོས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་སྐད་ཡིག་འདི་བོད་ཀྱི་བླ་སྲོག་ལྟར་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་ཡིན།

ངོས་ཀྱིས་མི་འདྲ་མིན་ཐུག་འཕྲད་དང་། ལྷག་པར་ཨ་ཧྤེ་རི་ཀའི་ལུང་པ་འདྲ་མིན་དུ་ཡོད་པའི་གདོད་མའི་མི་རིགས་དག་ཐུག་དུས་ཁོ་ཚོས་རིག་གཞུང་དང་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་གོམས་སྲོལ་རྒྱུན་འཛིན་ཐད་སེམས་ཁྲལ་བྱེད་ཀྱི་འདུག ངས་ཁོ་ཚོར་ཡི་གེ་ཡོད་མེད་སྐད་ཆ་དྲིས་པར་ཁོ་ཚོ་མང་ཆེ་བར་ཡི་གེ་མི་འདུག ངས་ཁོ་ཚོར་ཁྱེད་རང་ཚོས་ཡི་གེ་བཟོ་དགོས་པ་ལས་ངག་རྒྱུན་གཅིག་པུའི་ཐོག་ནས་སོ་སོའི་རིག་གཞུང་དང་གོམས་སྲོལ་རྒྱུན་འཛིན་བྱ་རྒྱུ་ཁག་པོ་ཡིན་པས་ཡིག་ཐོག་ལ་འཇོག་དགོས་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན། ང་རང་ཚོ་བོད་པར་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་ཀྱི་གོང་ནས་ཡི་གེ་ཡོད་པ་རེད། ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊའི་སྐབས་ལ་བོད་ཡིག་གསར་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་ནའང་འདྲ། དེའི་གོང་དུ་ཞང་ཞུང་བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན་ནའང་འདྲ། གང་ལྟར་རང་སྐྱ་ཐུབ་པའི་ཡི་གེ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་སྤོབས་པ་སྐྱེ་གི་འདུག བོད་པའི་ཕྲུ་གུ་ཚོས་དེ་ལ་དོ་སྣང་བྱས་ཏེ་བོད་ཡིག་གིས་མ་ལྡང་ས་ཡར་རྒྱས་བཏང་སྟེ་དེང་དུས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་དེ་ཚོ་བོད་ཡིག་ནང་ཁ་གསབ་བྱེད་དགོས། དེའི་ཐད་བོད་ནང་ནས་དཀའ་ལས་རྒྱག་མཁན་ཡོད་ལ། འདི་ཕྱོགས་ལའང་ཡོད་པ་རེད།

དུས་རབས་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པ། དགུ་པ་སོགས་ཆོས་རྒྱལ་རྣམ་དཔྱོད་དང་སྙིང་སྟོབས་ཅན་དེ་དག་སྐབས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་གནས་བབ་རིམ་པས་ཉམས་ནས་བོད་སིལ་བུར་འཐོར་རྗེས་བོད་འདི་ཧ་ཅང་སྐྱོ་པོ་ཆགས་ཡོད། དེ་ལྟར་ཆབ་སྲིད་ཐད་སྐྱོ་པོ་ཆགས་ཀྱང་། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཞེན་ཁོག་དང་ལྟ་གྲུབ་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བཟུང་སྟེ་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་བོད་མི་ཡོངས་རྫོགས་སྐད་གདངས་མི་འདྲ་བ་ཡོད་ཀྱང་ཡི་གེ་གཅིག་པ་ཡིན། བཀའ་འགྱུར་བསྟན་འགྱུར་གཅིག་གྱུར་དུ་འདོན་གྱི་ཡོད། བོད་རྡོག་རྡོག་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་བ་འདི་སྐད་ཡིག་གི་བཀའ་དྲིན་ཡིན། དེ་ཆབ་སྲིད་མིན་ཡང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རྩ་བར་གྱུར་ཡོད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོ་བོད་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོས་ནས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་དངོས་གནས་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ལ་ཕན་ཐོགས་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པའི་རང་གི་གཅེས་ནོར་འདི་ངོ་ཤེས་པ་བྱས་ཏེ། བདག་པོ་ཡག་པོ་རྒྱག་དགོས། བདག་པོ་རྒྱག་སྟངས་ཀྱང་མཆོད་བཤམས་ནང་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་ལྟར་སྒྲིགས་པ་མ་ཡིན་པར། སློབ་སྦྱོང་བྱས་ནས་སེམས་ཀྱིས་བདག་པོ་རྒྱག་དགོས། སྤྱིར་ཤེས་ཡོན་ཞེས་པ་འདི་སེམས་ན་ཡོད་པ་ལས་ཕྱི་ལ་མེད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ཏེ་གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་ཤེས་ན་དེ་ནི་བདག་པོ་བརྒྱབ་པ་རང་ཡིན། འདི་ངོས་ཀྱི་ལས་འགན་གཙོ་བོ་གཅིག་ཡིན་པར་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད།

དེ་ནས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ལ་ཆ་བཞག་ན། རྩ་བའི་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་གཏིང་ཟབ་པོ་ཡོད་པ་དེ་དག་མ་བརླག་པར་ཡག་པོ་འཛིན་ཐུབ་ན། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་རང་བཞིན་གྱིས་སླེབས་ཀྱི་རེད། དཔེར་ན། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༣ ལོར་ང་རང་ཐོག་མར་ཡུ་རོབ་ཁུལ་དུ་ཕྱིན་པ་ཡིན། སྐབས་དེར་དྲུང་ཆེ་རྟ་ར་ལགས་འདས་པོ་ཁོང་ཡོད། ངས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཚིག་གཅིག་བཤད་མེད། སྤྱི་སེམས་སྐོར་བཤད་པ་ཡིན། དབྱིན་ཡིག་ནང་ (Universal responsibility) ཟེར་བ་དེ་བཤད་པ་རེད། ཁོང་ཚོ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་སྐབས་དེར། ངས་ཆབ་སྲིད་སྐོར་བཤད་མ་སོང་། ཆབ་སྲིད་བཤད་དགོས་པ་རེད། ཅེས་ཤོད་མཁན་བྱུང་། དེ་དུས་རྟ་ར་ལགས་ཀྱིས། བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་སྐོར་གསུངས་མེད་ཀྱང་(Universal responsibility) ཞེས་པ་འདི་ཆབ་སྲིད་ཆེན་པོ་རེད་ཅེས་བཤད་ཡོད། གང་ལྟར་ངོས་ད་ལྟ་རྒས་ཡོལ་བྱས་ཏེ། བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་གིས་འཛམ་བུ་གླིང་སྤྱི་ལ་ཕན་ཐོགས་བྱེད་པ་དང་གཅིག  ཆོས་ལུགས་མཐུན་སྒྲིལ་བྱེད་པ་དང་གཉིས། བོད་མི་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་དང་མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་མི་བརླག་པའི་ཆེད་དུ་ཤུགས་རྒྱག་པ་དང་གསུམ་བཅས་ཀྱིས་དོན་དམ་བོད་ཀྱི་བསྟན་སྲིད་སྤྱི་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོང་གི་ཡོད།

ཆབ་སྲིད་ཅེས་པ་ནི་དུས་ཀྱི་འགྱུར་བ་དང་མཉམ་དུ་འཕོ་འགྱུར་སྣ་ཚོགས་ཡོང་བ་ཞིག་ཡིན། སྔར་དུས་རབས་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པ། དགུ་བའི་སྐབས་ཀྱི་གནས་སྟངས་རྒྱལ་རབས་སྨྲ་བ་ཚོས་རྒྱ་ནག་གི་ཡིག་ཆའི་ཐོག་ཉམས་ཞིབ་བྱས་ཏེ་བཤད་པ་ལྟར་ན། སྐབས་དེར་རྒྱ་ནག་དང་། སོག་པོ། བོད་བཅས་ལ་ཨེ་ཤ་ཡའི་ས་ཁུལ་གྱི་བཙན་དབང་རྒྱལ་ཁབ་ (imperial) གསུམ་རེད་ཅེས་བརྗོད་ཀྱི་འདུག ངོས་ཀྱིས་ལོ་བཅུ་དྲུག་ནས་ལོ་བདུན་ཅུ་དོན་དྲུག་བར་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགན་འཁུར་བ་ཡིན། དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་ཉམས་མྱོང་ལ་ཕྱོགས་བསྡོམས་བྱས་པའི་འབྲས་བུར། བོད་རང་བཙན་རྩོད་ཀྱི་མེད། བོད་རྒྱ་གཉིས་མོས་ཀྱི་ལམ་ཞིག་འཚོལ་གྱི་ཡོད།   བོད་རྒྱ་གཉིས་མོས་ཀྱི་ལམ་ལ་ཞུགས་པར་བརྟེན་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཤེས་མཁན་དང་། ཤེས་ཡོན་ཅན་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ནང་པ་དང་།  དེ་མིན་གྱི་རྒྱ་རིགས་མང་པོ་ཞིག་གིས་ང་ཚོར་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་ཤ་ཚ་བྱེད་ཀྱི་འདུག། ཡུལ་གང་ཞིག་ཡིན་ནའང་མི་མང་ནི་ཡུལ་གྱི་བདག་པོ་རེད། མི་མང་གི་ནང་ནས་བདེན་པའི་བདེན་རྒྱབ་བྱེད་མཁན་ལོ་རེ་ནས་ལོ་རེར་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོས་གཙོ་བོ་སོ་སོའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་། སྐད་ཡིག་ཟུར་གསལ་དུ་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་བདག་པོ་ཡག་པོ་རྒྱག་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། ཆབ་སྲིད་འཐབ་རྩོད་བྱེད་སྟངས་ཀྱང་འཚེ་བ་མེད་པ་དང་བདེན་པ་རྩ་བར་བཞག་སྟེ། རང་རྒྱལ་གཞན་ཕམ་མིན་པར། གཉིས་སྨན་ཐོག་བདེན་མཐའ་གསལ་རྒྱུར་འབད་བརྩོན་བྱེད་བཞིན་ཡོད། དེ་ངོས་རང་བོད་མི་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་བྱས་པ་ཡིན།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་ང་ཚོ་རྒྱ་གར་ལ་འབྱོར་ཞིང་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ནང་བོད་པ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་སྟབས་ཉེས་པ་ཞིག་ལ་ང་བོད་པའི་ནང་སྐྱེས་པ་དེ་འགྲིག་མི་འདུག མི་གྲལ་ལ་ཚུད་ཀྱི་མི་འདུག་ཅེས་བཤད་མཁན་བྱུང་ཡོད། དེ་རྗེས་རིམ་པས་ང་ཚོ་འཛམ་བུ་གླིང་ལ་འབྲེལ་བ་བྱུང་སྟེ་དེང་གི་སྐབས་སུ་བོད་པ་མིན་པ་ཚོས་ཀྱང་བོད་པ་ཡིན་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད།   ལྷག་པར་ཨ་རི་དང་ཡུ་རོབ་ལ་འགྲོ་མཁན་ཚོས་བོད་པ་མིན་ཡང་ང་བོད་པ་ཡིན་ཟེར་བ་དང་། གྲྭ་པ་མིན་ཡང་གྲྭ་ཆས་གྱོན་པའི་དུས་སྐབས་ཤིག་ལ་སླེབས་ཡོད། གང་ལྟར་ང་ཚོ་བོད་མི་རིགས་ཀྱིས་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པའི་སྤོབས་པ་བྱེད་ཆོག་པ་ཡིན། ཡང་སྤོབས་པ་བྱས་ནས་མི་ལ་མཐོང་ཆུང་བྱས་ན་མི་འགྲིག སྤོབས་པ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་སེམས་པ་བཟང་པོ་དང་ཡ་རབས་བྱེད་པ་འདི་ལ་ཐུག་ཡོད། དེ་སྔ་ཡིན་ན་རྒྱ་གར་བས་བོད་པའི་གཞིས་ཆགས་ཚོ་ལ་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཁོང་ཚོ་སེམས་པ་བཟང་པོ་དང་རྫུན་མི་བཤད་མཁན་རེད་ཅེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། ཨ་རི་དང་ཡུ་རོབ་ཁུལ་ནས་ཀྱང་དེ་བཞིན་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་། བར་སྐབས་ནས་སྤྱོད་པ་ཅུང་ཉམས་ཏེ་ཨ་རི་དང་སུད་སི་ཁུལ་རྐུ་མ་རྒྱག་མཁན་དང་། རྫུན་བཤད་མཁན་ཁ་ཤས་བྱུང་ཡོད་ལ། དེ་རིགས་རྒྱ་གར་ནང་དུའང་ཡོད།

ཧི་མ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་ནང་གི་ཀུ་ལུ་ཡུལ་པ་ཁ་ཤས་ལ་དཀའ་ངལ་འཕྲད་ཡོད། ཁོང་ཚོས་སྔ་མོ་ཀུ་ལུ་ནང་ལམ་བཟོ་བྱེད་མཁན་གྱི་བོད་པ་དེ་ཚོ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་ཡོད། ཁོ་ཚོས་རྫུན་མི་བཤད་ཅིང་ཡ་རབས་པོ་ཡོད། ཕྱིས་སུ་བོད་པའི་ནང་མི་ལ་ཐུབ་ཚོད་བྱེད་མཁན་དང་། རྫུན་བཤད་མཁན་ཡོང་གི་འདུག་ཅེས་བཤད་ཡོད། དེར་བརྟེན་བོད་པའི་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་བརླག་པ་ཡིན་ན་བོད་པའི་བླ་སྲོག་མེད་པ་ཆགས་པ་རེད། དེ་མེད་པ་ཆགས་ན་སོ་སོ་སྒེར་སྐྱིད་པོ་ཡོང་གི་མ་རེད་ལ། སྤྱི་ལའང་མཚན་ཤས་ཡོང་གི་རེད། རྒྱ་མི་གུང་ཁྲན་གྱིས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་དབང་ཤེད་ཀྱིས་མེད་པ་བཟོ་གི་ཡོད། ང་ཚོས་རང་དབང་ལུང་པའི་ནང་རང་གི་བླ་སྲོག་ལ་དོ་སྣང་མི་བྱེད་པར། དངོས་པོ་ཡར་རྒྱས་ལ་ཞེན་ཏེ་ཆགས་སྡང་ཕྱོགས་རིས་ཀྱི་ལམ་དུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ན་དེ་ནི་བསྟན་བཤིག་ངོ་མ་རེད། བསམ་བློ་ཡག་པོ་གཏོང་དགོས། ཕ་རོལ་པོ་གླགས་མ་འཁེལ་བར་བོད་པ་རང་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་ཁྱད་ཆོས་བཟང་པོར་མཐོང་ཆུང་བྱས་ན་དེ་ནི་ཐབས་སྐྱོ་པོ་རེད།</text>
      <sha1>lu3w5c2r23haeg9yvsml0cmb0cjdd1n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>160745</id>
      <parentid>160743</parentid>
      <timestamp>2026-04-11T11:50:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-pema</username>
        <id>33254</id>
      </contributor>
      <origin>160745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38475" sha1="geolr4hrzmaeej2tfoipmoutrm817xw" xml:space="preserve">[[File:Dalai Lama (153300119).jpeg|thumb|upright=1.9|རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག]]
'''བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ།'''

ངོས་རང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལས་འགན་བཞག་ཟིན་ཡང་། བོད་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང། སྐད་ཡིག་བཅས་རྒྱུན་འཛིན་དང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་རྒྱུའི་འགན་ཡོད།  ལྷག་པར་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་གིས་ངོས་ལ་རེ་བ་དང་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་སྟབས། རང་བཞིན་གྱིས་སེམས་འཁུར་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།  བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་སུ་ཡོད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་སྔགས་དང་བཅས་པ་ཚང་མ་རིགས་པའི་ལམ་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་ཐུབ་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཅིག་ཡིན། ངོས་ཀྱིས་ནམ་རྒྱུན་བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་འདི་འཛམ་གླིང་གི་གཅེས་ནོར་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་ཐུབ་ཅེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། སེམས་ཀྱི་སྦྱོང་བརྡར་སྤྲོད་པར་བློ་ཕན་ཚུན་གྱི་འཛིན་སྟངས་འགལ་བ་གང་ཞིག་ཡོད་མེད་དང་། དེ་དག་ཇི་ལྟར་གནོད་གཞིར་འགྲོ་བ། འཛིན་སྟངས་མི་འདྲ་བའི་བློ་གང་ཞིག་ལ་རྒྱབ་རྟེན་ཚད་མ་ཡོད་པ། འཛིན་སྟངས་མི་མཐུན་པའི་བློ་གང་ལ་རྒྱབ་རྟེན་ཚད་མ་མེད་པ་སོགས་ཞིབ་ཚགས་པོའི་ཐོག་ནས་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་ཐུབ་མཁན་དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲ་ནས་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་འདི་ལས་ལྷག་པ་མེད། ངོས་ནས་ནམ་རྒྱུན་བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱུད་ནི་དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཡིན་ཞེས་སྐད་གསང་མཐོན་པོའི་ཐོག་ནས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། བློ་གཟུ་བོར་གནས་པའི་ཚན་རིག་པ་ཚོས་དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཀྱི་གསུང་སྟངས་ལ་ཡིད་སྨོན་བྱེད་ཀྱི་འདུག བོད་གངས་ཅན་གྱི་ལྗོངས་ལ་ཡོད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་འདི་ལ་ཚན་རིག་གི་སྡེ་ཚན་གཅིག ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་སྡེ་ཚན་གཅིག ཆོས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་གཅིག་བཅས་སུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ན། འཛམ་གླིང་གི་མི་དུང་ཕྱུར་བདུན་ཅུ་ལ་གང་ལ་གང་འཚམས་ཀྱི་ཞབས་འདེགས་བསྒྲུབ་ཐུབ་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་མཐོང་གི་འདུག

དེ་ལྟ་བུའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་དང་མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་ཡོང་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་འདི་གལ་ཆེན་པོར་བརྩི་ཡི་ཡོད། ང་ཚོ་བོད་མི་རིགས་ལ་མཚོན་ན་ཡང་། བོད་ལ་ཡོད་པའི་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་དང་། དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ལྟ་གྲུབ་དེ་དག་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་བླ་སྲོག་ལྟ་བུ་ཆགས་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་གཅིག་ནི་དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲ་ནས་བརྒྱུད་པའི་རྒྱ་ཆེ་ལ་གཏིང་ཟབ་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་འདི་ཆ་ཚང་སྐད་ཡིག་གཞན་ལ་བརྟེན་མ་དགོས་པར་བོད་སྐད་རང་གི་ཐོག་ནས་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། དེང་སྐབས་དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཀྱི་ལྟ་སྒོམ་སྤྱོད་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་ཞིག་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་དགོས་བྱུང་ན་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གཅིག་པུ་ལས་འཛམ་གླིང་སྟེང་མེད། འདི་ནི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་བླ་སྲོག་ཡིན་ལ་སྤོབས་པ་བྱེད་ཆོག་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། དེར་བརྟེན་བོད་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཐོག་ཡོད་པའི་རིག་གཞུང་གཏིང་ཟབ་དེ་དག་ལ། ཆོས་དད་ཡོད་མེད་ལ་མ་ལྟོས་པར་དོ་སྣང་གིས་སློབ་སྦྱོང་དང། ཞིབ་ཚགས་པོའི་ཐོག་ནས་དཔྱད་ཞིབ་བྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཞེས་ང་བོད་མི་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་བོད་མི་ཚང་མར་འབོད་སྐུལ་བྱེད་བཞིན་ཡོད།

དེ་ནི་ང་ཚོའི་ཆོས་རྒྱལ་རྣམ་དཔྱོད་ཡངས་པ་ཚོས་གནང་པའི་གཟི་བརྗིད་ཅིག་དང་། ལྷག་པར་མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོས་ཐུགས་འཁུར་བསྐྱེད་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་འདི་བོད་སྐད་རང་གི་ཐོག་ནས་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་ཆ་ཚང་བྱེད་ཐུབ་པ་དགོས་ཞེས་གསུངས་ནས་བོད་སྐད་ལ་བསྒྱུར་པ་དང་། ཁོང་རང་ཉིད་ནས་བོད་སྐད་སྦྱངས་གནང་བ་རེད་ཅེས་བརྗོད་ཀྱི་འདུག  གང་ལྟར་དུས་རབས་བདུན་པ་བརྒྱད་པ་ནས་བཟུང་བོད་ལ་རྒྱ་གར་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་ནང་པའི་ཆོས་བསྒྱུར་ཅིང་། བཀའ་འགྱུར་བསྟན་འགྱུར་པོ་ཏི་སུམ་བརྒྱ་སྐོར་ཡོད་པའི་ནང་རྒྱ་ནག་ནས་བསྒྱུར་པ་པོ་ཏི་བཅོ་ལྔ་ཉི་ཤུ་ཙམ་ལས་མེད། མང་ཆེ་བ་རྒྱ་གར་ནས་བསྒྱུར་པའི་ལེགས་སྦྱར་དང་པཱ་ལི་ཡིན་པ་དང། བལ་ཡུལ་ནས་ཀྱང་ཡོད་འདུག འདི་དག་ནི་ང་ཚོ་བོད་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་སྤོབས་པ་བྱེད་ཆོག་པ་ཡིན། བོད་ཡིག་འདི་ཉིད་ནི་པཱ་ལི་དང་། གཙོ་བོ་ལེགས་སྦྱར་སྐད་དང་མིང་ཚིག་རེ་རེ་བཞིན་མཉམ་དུ་འགྲོ་ཐུབ་པའི་ཡི་གེ་ཞིག་ཡིན། འཛམ་གླིང་འདིར་སྤྱིར་ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་དང་། ལྷག་པར་དཔལ་ན་ལནྡྲའི་ཆོས་བརྒྱུད་ནི་དད་པའི་ཐོག་ནས་མིན་པར་གཙོ་བོ་རིགས་པའི་ཐོག་ནས་འགྲོ་དགོས་པ་དང་། དེ་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པ་ཞིག་རེད་འདུག

འཛམ་གླིང་ཐོག་གི་ཆོས་ལུགས་ཚང་མ་ཡག་པོ་རེད།  ཡིན་ནའང་བཅོམ་ལྡན་འདས་རང་ཉིད་ཀྱི་བཀའ་ལ་ཡིད་ཆེས་ཁོ་ནའི་ཐོག་མི་འགྲོ་བར་གང་བསྟན་པ་དེ་དག་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་མིན་བརྟག་དཔྱད་དང།  ལག་ལེན་གྱི་ཐོག་ནས་ཚོད་ལྟ་བྱས་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པ་དང་ཚོད་ལྟ་བྱས་ཏེ་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པ་ཞིག་འདུག་ན་ཁས་ལེན་བྱེད་དགོས་གསུངས་ཡོད།   དེ་ནི་སྤོབས་པ་ཆེན་པོ་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན། དེར་བརྟེན་ན་ལེནྡྲའི་མཁས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཁས་བླངས་རུང་དང་མི་རུང་དཔྱད་པ་གནང་ཡོད། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་ཡིད་ཆེས་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད་ན།  བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་ཚང་མ་ཁས་ལེན་དགོས་པ་ཆགས་ཡོད། ཀླུ་སྒྲུབ་ཡབ་སྲས་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་ཡོངས་རྫོགས་ཞལ་བཞེས་གནང་གི་མེད།  བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་ལ་ཞིབ་འཇུག་གནང་ནས་རིགས་པས་དཔྱད་ཡོང་དུས།  བཀའ་འདི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་ཁས་བླངས་ན་རིགས་པར་གནོད་པས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་མ་རེད། དེ་དགོས་པའི་དབང་གིས་གསུངས་པ་རེད་ཅེས་དགོངས་པ་བཀྲལ་ཡོད་པ་རེད། དེ་ནི་རླབས་ཆེན་པོ་རེད།  དཔལ་ན་ལེནྡྲའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཟབ་ཅིང་བརླིང་ལ། མིའི་རྣམ་དཔྱོད་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཐོག་ནས་བྱུང་པའི་ལྟ་གྲུབ་དེ་བོད་ཡིག་ཐོག་ནས་ཆ་ཚང་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། དེང་སྐབས་འཛམ་གླིང་འདིར་དཔལ་ན་ལེནྡྲའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་འདི་ཉིད་ལ་གཏིང་ཟབ་པོའི་ཐོག་ནས་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་དགོས་བྱུང་ན་བོད་སྐད་ལ་མ་བརྟེན་ཐབས་མེད་ཆགས་ཡོད།  དེང་སང་ལེགས་སྦྱར་སྐད་ཀྱི་ཐོག་མཁས་པ་རེ་གཉིས་ལས་མེད་པ་དང་།  ཧིན་རྡི་དང་དབྱིན་ཇི་སོགས་ཀྱི་ནང་དེ་བས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་རེད། འགྲེེལ་བཤད་རྒྱ་ཡིག་ནང་ཡོང་དགོས་ཚོད་ཀྱང་། རྒྱ་ནག་གི་འགྱུར་དང་། བོད་འགྱུར་གཉིས་བསྡུར་སྐབས་བོད་འགྱུར་ཡག་པ་ཡོད་པ་རེད།

ངོས་ནས་ཕལ་ཆེར་འདས་པའི་ལོ་ ༥༠ རིང་འཛམ་གླིང་གི་ནང་པའི་ལུང་པ་འདྲ་མིན་གྱི་མཁས་པ་ཚོ་དང་གོ་བསྡུར་བྱེད་སྐབས། དངོས་གནས་ང་ཚོ་བོད་པར་ཡོད་པའི་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་དེ་སྤོབས་པ་སྐྱེ་བ་ཞིག་རེད་འདུག ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ང་ཚོར་ཡི་གེ་ཡོད་པ་དང། གཉིས་ནས་ཡི་གེ་དེ་ཡང་བརྗོད་བྱའི་དོན་ཟབ་པོ་བསྟན་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡོད་པ་འདི་ང་ཚོ་བོད་པའི་གཅེས་ནོར་ཏེ། ནང་གི་ནོར་བུ་དང་ཕྱི་ལ་ངོམ་རྒྱུ་འདི་ཡིན། ངོས་རང་མཁས་པ་དང་། ཚན་རིག་པ་མང་པོ་ཐུག་སྐབས་ཉམས་དམའ་མི་དགོས་པར་འདྲ་མཉམ་གྱི་ཐོག་ནས་སྐད་ཆ་བཤད་ཆོག་པ་ཡོང་གི་འདུག དེ་ནི་ངོས་ལ་རྣམ་དཔྱོད་ཆེན་པོ་ཡོད་ཟེར་གྱི་མེད། ང་ཚོ་བོད་ལ་ཡོད་པའི་གཞུང་ཆེན་རྣམས་སློབ་སྦྱོང་དང་། ལྷག་པར་རིགས་ལམ་གྱི་ཐོག་ནས་དཔྱད་པ་ཤུགས་ཆེ་བྱས་པའི་བཀའ་དྲིན་ཡིན། དེ་ཡང་རྒྱ་ཡིག་དང་དབྱིན་ཡིག ཧིན་རྡི་གང་ལའང་བརྟེན་དགོས་ཀྱི་མེད།  བོད་ཡིག་ཤེས་ཕྱིན་ཚང་མ་བོད་ཡིག་ནང་ཡོད་པ་རེད། འདི་དངོས་གནས་བོད་པའི་གཅེས་ནོར་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ལ་ངོམ་ཆོག་པ་ཞིག་ཡིན།

ངོས་ནས་ནམ་རྒྱུན་བརྗོད་པར་ང་ཚོའི་ཆོས་བཤད་སྟངས་འདི་སྤོ་བོ་རྨོ་བོ་ཚོར་ཞེད་སྣང་སྐུལ་བ་ལྟ་བུ་བྱས་ན་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དགོངས་པ་དང་མཐུན་གྱི་མེད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ནི་མི་ལ་སྤྲོ་བ་དང་སྤོབས་པ་སླེབས་ནས། དགའ་བཞིན་སྤྲོ་བཞིན་ཉམས་ལེན་ལ་འཇུག་པ་ཞིག་དགོས་པ་ལས། དམྱལ་བར་སྐྱེ་རྒྱུའི་ཞེད་སྣང་སྐུལ་ཐབས་ཀྱིས་ཆོས་བཤད་བྱས་ན་མི་འགྲིགས། ཆོས་ལུགས་གཞན་གྱིས་ཞེད་སྣང་སྐུལ་ནས་ཆོས་བཤད་བྱེད་མཁན་འདུག་ཀྱང་། སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་སྤྲོ་སྣང་ལྡན་པའི་ཐོག་ནས་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་རྒྱུ་ཡོད་པ། དེ་ཡང་རིགས་པས་སྒྲུབ་ཅིང་། སྒྲུབ་སྟངས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་རེད་ཅེས་དེ་ཙམ་ལ་མ་བཞག་པར། ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་ཞེས་པ་འགྲུབ་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན་པ། གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་དང་། དེ་ཡང་གཞི་བདེན་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པ་སོགས་ཧ་ཅང་ཞིབ་ཚགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་འགྲོ་དགོས་པ་ཡིན། དེ་ལྟར་བྱས་ན་གཞི་ནས་སྤྲོ་བ་འཕེལ་ཡོང་གི་རེད།
 
བོད་ཀྱི་ཆོས་འདི་རྩ་བ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཡིན་དུས་དབང་པོ་རྣོན་པོའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བྱེད་སྟངས་ཤིག་དགོས་ལས། དབང་རྟུལ་དད་པའི་རྗེས་འབྲངས་ཀྱི་ཆོས་བྱེད་སྟངས་ཤིག་མིན། གང་ཡང་མ་ཤེས་པའི་གནས་ཚུལ་ནི་ཐ་དད་ཡིན། དད་པ་བྱས་ནས་འགྲོ་རྒྱུ་ལས་གཞན་ཐབས་ཤེས་མེད། སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ངོ་མ་དབང་རྣོན་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་དགོས་པས། རིགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྟག་དཔྱད་བྱས་ཏེ་འགྲོ་དགོས་པ་ཡིན། འདི་ནི་ང་ཚོ་བོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ངོ་ཤེས་པ་བྱེད་དགོས་པ་དང་། བོད་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། འཛམ་གླིང་གི་ནང་པ་ཚང་མས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་དད་པ་ཡོད་ཟེར་བ་ཙམ་ལ་ཆ་མ་བཞག་པར། སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ངོ་མ་གང་འདྲ་ཡིན་ཤེས་དགོས་པ་རེད། ང་ཚོ་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པའི་ནང་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས་པ་ལས། རང་གི་ཕ་མེས་ནས་དར་བའི་གོམས་གཤིས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱབས་སུ་མཆི་ཞེས་བརྗོད་དེ་ཆོག་ཤེས་བྱས་ནས་བསྡད་ན་མི་འགྲིགས་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། ང་ཚོ་བོད་མི་རིགས་ལ་མཚོན་ན་འདི་བོད་ཀྱི་བླ་སྲོག་ཡིན།

ཡང་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་རིང་ང་ཚོར་ཆོས་རྒྱལ་ཚོའི་གཅིག་གྱུར་གྱི་དབུ་ཁྲིད་མེད་པ་ཆགས་རྐྱེན་ནང་ཁུལ་འབྲེལ་བ་ཡག་པོ་མེད་པར་བོད་ཉམས་ཆག་སོང་ཡང་། བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་གཅིག་གྱུར་ཏུ་བསྡད་ཐུབ་པ་ནི་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་། སྐད་ཡིག་ནང་ཡོད་པའི་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ལ་བརྟེན་ནས་ཆབ་སྲིད་ཐོག་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཡང་གཅིག་གྱུར་ཏུ་གནས་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད། ངོས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་སྐད་ཡིག་འདི་བོད་ཀྱི་བླ་སྲོག་ལྟར་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་ཡིན།

ངོས་ཀྱིས་མི་འདྲ་མིན་ཐུག་འཕྲད་དང་། ལྷག་པར་ཨ་ཧྤེ་རི་ཀའི་ལུང་པ་འདྲ་མིན་དུ་ཡོད་པའི་གདོད་མའི་མི་རིགས་དག་ཐུག་དུས་ཁོ་ཚོས་རིག་གཞུང་དང་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་གོམས་སྲོལ་རྒྱུན་འཛིན་ཐད་སེམས་ཁྲལ་བྱེད་ཀྱི་འདུག ངས་ཁོ་ཚོར་ཡི་གེ་ཡོད་མེད་སྐད་ཆ་དྲིས་པར་ཁོ་ཚོ་མང་ཆེ་བར་ཡི་གེ་མི་འདུག ངས་ཁོ་ཚོར་ཁྱེད་རང་ཚོས་ཡི་གེ་བཟོ་དགོས་པ་ལས་ངག་རྒྱུན་གཅིག་པུའི་ཐོག་ནས་སོ་སོའི་རིག་གཞུང་དང་གོམས་སྲོལ་རྒྱུན་འཛིན་བྱ་རྒྱུ་ཁག་པོ་ཡིན་པས་ཡིག་ཐོག་ལ་འཇོག་དགོས་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན། ང་རང་ཚོ་བོད་པར་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་ཀྱི་གོང་ནས་ཡི་གེ་ཡོད་པ་རེད། ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊའི་སྐབས་ལ་བོད་ཡིག་གསར་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་ནའང་འདྲ། དེའི་གོང་དུ་ཞང་ཞུང་བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན་ནའང་འདྲ། གང་ལྟར་རང་སྐྱ་ཐུབ་པའི་ཡི་གེ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་སྤོབས་པ་སྐྱེ་གི་འདུག བོད་པའི་ཕྲུ་གུ་ཚོས་དེ་ལ་དོ་སྣང་བྱས་ཏེ་བོད་ཡིག་གིས་མ་ལྡང་ས་ཡར་རྒྱས་བཏང་སྟེ་དེང་དུས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་དེ་ཚོ་བོད་ཡིག་ནང་ཁ་གསབ་བྱེད་དགོས། དེའི་ཐད་བོད་ནང་ནས་དཀའ་ལས་རྒྱག་མཁན་ཡོད་ལ། འདི་ཕྱོགས་ལའང་ཡོད་པ་རེད།

དུས་རབས་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པ། དགུ་པ་སོགས་ཆོས་རྒྱལ་རྣམ་དཔྱོད་དང་སྙིང་སྟོབས་ཅན་དེ་དག་སྐབས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་གནས་བབ་རིམ་པས་ཉམས་ནས་བོད་སིལ་བུར་འཐོར་རྗེས་བོད་འདི་ཧ་ཅང་སྐྱོ་པོ་ཆགས་ཡོད། དེ་ལྟར་ཆབ་སྲིད་ཐད་སྐྱོ་པོ་ཆགས་ཀྱང་། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཞེན་ཁོག་དང་ལྟ་གྲུབ་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བཟུང་སྟེ་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་བོད་མི་ཡོངས་རྫོགས་སྐད་གདངས་མི་འདྲ་བ་ཡོད་ཀྱང་ཡི་གེ་གཅིག་པ་ཡིན། བཀའ་འགྱུར་བསྟན་འགྱུར་གཅིག་གྱུར་དུ་འདོན་གྱི་ཡོད། བོད་རྡོག་རྡོག་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་བ་འདི་སྐད་ཡིག་གི་བཀའ་དྲིན་ཡིན། དེ་ཆབ་སྲིད་མིན་ཡང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རྩ་བར་གྱུར་ཡོད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོ་བོད་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོས་ནས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་དངོས་གནས་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ལ་ཕན་ཐོགས་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པའི་རང་གི་གཅེས་ནོར་འདི་ངོ་ཤེས་པ་བྱས་ཏེ། བདག་པོ་ཡག་པོ་རྒྱག་དགོས། བདག་པོ་རྒྱག་སྟངས་ཀྱང་མཆོད་བཤམས་ནང་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་ལྟར་སྒྲིགས་པ་མ་ཡིན་པར། སློབ་སྦྱོང་བྱས་ནས་སེམས་ཀྱིས་བདག་པོ་རྒྱག་དགོས། སྤྱིར་ཤེས་ཡོན་ཞེས་པ་འདི་སེམས་ན་ཡོད་པ་ལས་ཕྱི་ལ་མེད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ཏེ་གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་ཤེས་ན་དེ་ནི་བདག་པོ་བརྒྱབ་པ་རང་ཡིན། འདི་ངོས་ཀྱི་ལས་འགན་གཙོ་བོ་གཅིག་ཡིན་པར་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད།

དེ་ནས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ལ་ཆ་བཞག་ན། རྩ་བའི་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་གཏིང་ཟབ་པོ་ཡོད་པ་དེ་དག་མ་བརླག་པར་ཡག་པོ་འཛིན་ཐུབ་ན། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་རང་བཞིན་གྱིས་སླེབས་ཀྱི་རེད། དཔེར་ན། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༣ ལོར་ང་རང་ཐོག་མར་ཡུ་རོབ་ཁུལ་དུ་ཕྱིན་པ་ཡིན། སྐབས་དེར་དྲུང་ཆེ་རྟ་ར་ལགས་འདས་པོ་ཁོང་ཡོད། ངས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཚིག་གཅིག་བཤད་མེད། སྤྱི་སེམས་སྐོར་བཤད་པ་ཡིན། དབྱིན་ཡིག་ནང་ (Universal responsibility) ཟེར་བ་དེ་བཤད་པ་རེད། ཁོང་ཚོ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་སྐབས་དེར། ངས་ཆབ་སྲིད་སྐོར་བཤད་མ་སོང་། ཆབ་སྲིད་བཤད་དགོས་པ་རེད། ཅེས་ཤོད་མཁན་བྱུང་། དེ་དུས་རྟ་ར་ལགས་ཀྱིས། བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་སྐོར་གསུངས་མེད་ཀྱང་(Universal responsibility) ཞེས་པ་འདི་ཆབ་སྲིད་ཆེན་པོ་རེད་ཅེས་བཤད་ཡོད། གང་ལྟར་ངོས་ད་ལྟ་རྒས་ཡོལ་བྱས་ཏེ། བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་གིས་འཛམ་བུ་གླིང་སྤྱི་ལ་ཕན་ཐོགས་བྱེད་པ་དང་གཅིག  ཆོས་ལུགས་མཐུན་སྒྲིལ་བྱེད་པ་དང་གཉིས། བོད་མི་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་དང་མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་མི་བརླག་པའི་ཆེད་དུ་ཤུགས་རྒྱག་པ་དང་གསུམ་བཅས་ཀྱིས་དོན་དམ་བོད་ཀྱི་བསྟན་སྲིད་སྤྱི་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོང་གི་ཡོད།

ཆབ་སྲིད་ཅེས་པ་ནི་དུས་ཀྱི་འགྱུར་བ་དང་མཉམ་དུ་འཕོ་འགྱུར་སྣ་ཚོགས་ཡོང་བ་ཞིག་ཡིན། སྔར་དུས་རབས་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པ། དགུ་བའི་སྐབས་ཀྱི་གནས་སྟངས་རྒྱལ་རབས་སྨྲ་བ་ཚོས་རྒྱ་ནག་གི་ཡིག་ཆའི་ཐོག་ཉམས་ཞིབ་བྱས་ཏེ་བཤད་པ་ལྟར་ན། སྐབས་དེར་རྒྱ་ནག་དང་། སོག་པོ། བོད་བཅས་ལ་ཨེ་ཤ་ཡའི་ས་ཁུལ་གྱི་བཙན་དབང་རྒྱལ་ཁབ་ (imperial) གསུམ་རེད་ཅེས་བརྗོད་ཀྱི་འདུག ངོས་ཀྱིས་ལོ་བཅུ་དྲུག་ནས་ལོ་བདུན་ཅུ་དོན་དྲུག་བར་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགན་འཁུར་བ་ཡིན། དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་ཉམས་མྱོང་ལ་ཕྱོགས་བསྡོམས་བྱས་པའི་འབྲས་བུར། བོད་རང་བཙན་རྩོད་ཀྱི་མེད། བོད་རྒྱ་གཉིས་མོས་ཀྱི་ལམ་ཞིག་འཚོལ་གྱི་ཡོད།   བོད་རྒྱ་གཉིས་མོས་ཀྱི་ལམ་ལ་ཞུགས་པར་བརྟེན་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཤེས་མཁན་དང་། ཤེས་ཡོན་ཅན་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ནང་པ་དང་།  དེ་མིན་གྱི་རྒྱ་རིགས་མང་པོ་ཞིག་གིས་ང་ཚོར་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་ཤ་ཚ་བྱེད་ཀྱི་འདུག། ཡུལ་གང་ཞིག་ཡིན་ནའང་མི་མང་ནི་ཡུལ་གྱི་བདག་པོ་རེད། མི་མང་གི་ནང་ནས་བདེན་པའི་བདེན་རྒྱབ་བྱེད་མཁན་ལོ་རེ་ནས་ལོ་རེར་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོས་གཙོ་བོ་སོ་སོའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་། སྐད་ཡིག་ཟུར་གསལ་དུ་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་བདག་པོ་ཡག་པོ་རྒྱག་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། ཆབ་སྲིད་འཐབ་རྩོད་བྱེད་སྟངས་ཀྱང་འཚེ་བ་མེད་པ་དང་བདེན་པ་རྩ་བར་བཞག་སྟེ། རང་རྒྱལ་གཞན་ཕམ་མིན་པར། གཉིས་སྨན་ཐོག་བདེན་མཐའ་གསལ་རྒྱུར་འབད་བརྩོན་བྱེད་བཞིན་ཡོད། དེ་ངོས་རང་བོད་མི་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་བྱས་པ་ཡིན།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་ང་ཚོ་རྒྱ་གར་ལ་འབྱོར་ཞིང་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ནང་བོད་པ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་སྟབས་ཉེས་པ་ཞིག་ལ་ང་བོད་པའི་ནང་སྐྱེས་པ་དེ་འགྲིག་མི་འདུག མི་གྲལ་ལ་ཚུད་ཀྱི་མི་འདུག་ཅེས་བཤད་མཁན་བྱུང་ཡོད། དེ་རྗེས་རིམ་པས་ང་ཚོ་འཛམ་བུ་གླིང་ལ་འབྲེལ་བ་བྱུང་སྟེ་དེང་གི་སྐབས་སུ་བོད་པ་མིན་པ་ཚོས་ཀྱང་བོད་པ་ཡིན་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད།   ལྷག་པར་ཨ་རི་དང་ཡུ་རོབ་ལ་འགྲོ་མཁན་ཚོས་བོད་པ་མིན་ཡང་ང་བོད་པ་ཡིན་ཟེར་བ་དང་། གྲྭ་པ་མིན་ཡང་གྲྭ་ཆས་གྱོན་པའི་དུས་སྐབས་ཤིག་ལ་སླེབས་ཡོད། གང་ལྟར་ང་ཚོ་བོད་མི་རིགས་ཀྱིས་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པའི་སྤོབས་པ་བྱེད་ཆོག་པ་ཡིན། ཡང་སྤོབས་པ་བྱས་ནས་མི་ལ་མཐོང་ཆུང་བྱས་ན་མི་འགྲིག སྤོབས་པ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་སེམས་པ་བཟང་པོ་དང་ཡ་རབས་བྱེད་པ་འདི་ལ་ཐུག་ཡོད། དེ་སྔ་ཡིན་ན་རྒྱ་གར་བས་བོད་པའི་གཞིས་ཆགས་ཚོ་ལ་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཁོང་ཚོ་སེམས་པ་བཟང་པོ་དང་རྫུན་མི་བཤད་མཁན་རེད་ཅེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། ཨ་རི་དང་ཡུ་རོབ་ཁུལ་ནས་ཀྱང་དེ་བཞིན་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་། བར་སྐབས་ནས་སྤྱོད་པ་ཅུང་ཉམས་ཏེ་ཨ་རི་དང་སུད་སི་ཁུལ་རྐུ་མ་རྒྱག་མཁན་དང་། རྫུན་བཤད་མཁན་ཁ་ཤས་བྱུང་ཡོད་ལ། དེ་རིགས་རྒྱ་གར་ནང་དུའང་ཡོད།

ཧི་མ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་ནང་གི་ཀུ་ལུ་ཡུལ་པ་ཁ་ཤས་ལ་དཀའ་ངལ་འཕྲད་ཡོད། ཁོང་ཚོས་སྔ་མོ་ཀུ་ལུ་ནང་ལམ་བཟོ་བྱེད་མཁན་གྱི་བོད་པ་དེ་ཚོ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་ཡོད། ཁོ་ཚོས་རྫུན་མི་བཤད་ཅིང་ཡ་རབས་པོ་ཡོད། ཕྱིས་སུ་བོད་པའི་ནང་མི་ལ་ཐུབ་ཚོད་བྱེད་མཁན་དང་། རྫུན་བཤད་མཁན་ཡོང་གི་འདུག་ཅེས་བཤད་ཡོད། དེར་བརྟེན་བོད་པའི་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་བརླག་པ་ཡིན་ན་བོད་པའི་བླ་སྲོག་མེད་པ་ཆགས་པ་རེད། དེ་མེད་པ་ཆགས་ན་སོ་སོ་སྒེར་སྐྱིད་པོ་ཡོང་གི་མ་རེད་ལ། སྤྱི་ལའང་མཚན་ཤས་ཡོང་གི་རེད། རྒྱ་མི་གུང་ཁྲན་གྱིས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་དབང་ཤེད་ཀྱིས་མེད་པ་བཟོ་གི་ཡོད། ང་ཚོས་རང་དབང་ལུང་པའི་ནང་རང་གི་བླ་སྲོག་ལ་དོ་སྣང་མི་བྱེད་པར། དངོས་པོ་ཡར་རྒྱས་ལ་ཞེན་ཏེ་ཆགས་སྡང་ཕྱོགས་རིས་ཀྱི་ལམ་དུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ན་དེ་ནི་བསྟན་བཤིག་ངོ་མ་རེད། བསམ་བློ་ཡག་པོ་གཏོང་དགོས། ཕ་རོལ་པོ་གླགས་མ་འཁེལ་བར་བོད་པ་རང་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་ཁྱད་ཆོས་བཟང་པོར་མཐོང་ཆུང་བྱས་ན་དེ་ནི་ཐབས་སྐྱོ་པོ་རེད།</text>
      <sha1>geolr4hrzmaeej2tfoipmoutrm817xw</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>