Porched:Ar mor

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="br">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>brwiki</dbname>
    <base>https://br.wikipedia.org/wiki/Degemer</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.21</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Dibar</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Kaozeal</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Implijer</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Kaozeadenn Implijer</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Kaozeadenn Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Restr</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Kaozeadenn Restr</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Kaozeadenn MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Patrom</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Kaozeadenn Patrom</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Skoazell</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Kaozeadenn Skoazell</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Rummad</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kaozeadenn Rummad</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modulenn</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Kaozeadenn modulenn</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Porched:Ar mor</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2426</id>
    <revision>
      <id>2186336</id>
      <parentid>2156951</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T14:09:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-19302-55</username>
        <id>90559</id>
      </contributor>
      <comment>/* Moraerion hag o zud */</comment>
      <origin>2186336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7134" sha1="r2nzsm2lwfv1r2xp4v14ny62acxhk9c" xml:space="preserve">__NOTOC__
&lt;div style=&quot;width:100%; border:1px solid #deccb4; text-align:center; background-color:#ffe; vertical-align:middle;&quot;&gt;
{| width=&quot;100%&quot;
| bgcolor=&quot;#194971&quot; |
&lt;div style=&quot;width:100%; overflow:hidden;&quot;&gt;[[Restr:Whaleback Light.jpg|290px]][[Restr:Kalabrien Ricadi Sonnenuntergang 2028.jpg|270px]][[Restr:Tihama on the Red Sea near Khaukha, Yemen.jpg|310px]]
[[Restr:Norton Sound sunrise.jpg|290px]][[Restr:GoldenGate-001.jpg|270px]][[Restr:Warrenpoint red sky.jpg|320px]]
&lt;/div&gt;
|}
&lt;/div&gt;
{| width=&quot;100%&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;4&quot;
|- bgcolor=&quot;#f4f4f4&quot;
| valign=&quot;center&quot;|
&lt;div style=&quot;text-align:center; font-size:3em; display:block; color:#194971; letter-spacing:4px; text-shadow:#95999a 4px 0px 4px;&quot;&gt;'''Porched ar Mor'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center; font-size:1.2em;&quot;&gt;Pennadoù diwar-benn '''traoù ar mor''' hag an darempredoù a ren Mab-den gantañ, en holloueziadur brezhonek Wikipedia&lt;/div&gt;
&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt; [[Skeudenn:2009-04-24 (3) Sea, Meer.JPG|300px]] &lt;/div&gt;
&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt; Evit pinvidikaat Porched ar mor, kemerit perzh er '''[[Wikipedia:Raktres/Traoù ar mor|Raktres diwar-benn Traoù ar mor]]''' ha klokait ar porched-mañ &lt;/div&gt;
&lt;br clear=all&gt;
|-
|}
{| width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px solid #cccc99; background-color: #f1f1de;&quot;
|-
| colspan=&quot;3&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #F1F1DE; border-top: 4px solid #F1F1DE;&quot; align=&quot;center&quot; bgcolor=#EEEEBB valign=&quot;top&quot; | &lt;div style=&quot;font-size:2em;&quot;&gt;Ar pennadoù&lt;/div&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|-
| style=&quot;border-left: 4px solid #F1F1DE; border-right: 4px solid #F1F1DE;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |
==[[Bag]]où ha [[lestr|listri]]==
===Anvioù ar bagoù===
* a bep seurt : [[batimant]] • [[lestr (war-neuñv)|lestr]] • [[kanod]] • [[radell]] • [[skaf]] • tignol • [[lestraz]] • [[pirogenn]], bag pilprennek
* [[bag-pesketa|bigi-pesketa]] : [[bag-drag]] • bag-grilheta • [[bag-touneta]] • [[chaluter]] • [[lestr-balumeta]] 
* [[lestr-brezel|listri-brezel]] : batimantoù brezel : [[douger-nijerezioù]] • [[korvetenn]] • [[lestr-spluj]] • [[lestr-tarzher]] • lestr-ged • [[lestr-reder]] • [[lestr-distruj]]
* bigi dudi ha sport : [[douruzerez]] • katamaran, daougouc'h
* listri-kenwerzh : [[lestr-karg]] • [[lestr-samm]] • [[lestr-treizh]] • [[kobar]] • [[lestr-ribler]] • [[mordreizher]] pe lestr-treizher pe lestr-beajourien • [[morreder]]
* bigi kozh : [[fourgadenn]] • [[gale]] • [[goueletenn]] • [[teirroeñveg]] • [[teirgwern]]

===Elfennoù pennañ ar bagoù===
[[Restr:Ankring.png|thumb|upright 1.4|Ur vag eoriet pa teu an avel eus an douar.]]
:*aros
:* [[babourzh]]
:* bardell
:* bronn
:* [[eor]]
:* [[ere]]
:* [[fun]]
:* gerlink
* Fardaj
** goueliaj, goueliadur : gouel, ouel • gouel-gorn • gouel gornek • gouel vras, lien bras • taku • 
**[[gwerniadur]] : [[delez]] • [[gwern]] • [[gwern vizan]] • gwern volosk • gwern vras
** gwibell
** [[gwindask]]
*kastell-lestr
** [[kein (bag)]]
** koban
** kordenn ; sell ouzh roll ar gerdin war ar bagoù-dre-lien
** [[kouc'h]]
** krap
** landon
** lomber
** [[paol]]
** pole
** pont ; leur(enn)
** ponton
** pouleñv
** [[roeñv]]
** [[skornlec'h]]
** skout
** stambod
** strad
** [[stribourzh]]
** [[stur]]
** tan-lec'h
** [[tilher]]

===Porzhioù hag aveadurioù===
:*argoal (balizenn)
:*[[arsanailh]]
:*kofin
:*[[porzh (bagoù)]]
:*[[poull sec'h]]
:*rakporzh
:*trepas, naoz
| style=&quot;border-left: 4px solid #F1F1DE; border-right: 4px solid #F1F1DE;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |
==[[Gwir ar mor]]==
:*[[dourioù etrebroadel]]
:* [[galeoù]]                                                                                               
:*[[gwir al lagan]]
:*[[gwir ar mor]]
:*[[kourserezh]]
:*[[mor tiriadel]]
:*[[morbreizherezh]]
:*[[takad armerzhel forc'hus]]

==Tud ar mor==
===[[Moraer]]ion hag o zud===
Henamzer : [[Piteas]]

Krennamzer : [[Jeanne de Belleville]] • [[Kheir-ed-Din]] • [[Sant Brendan]]

Amzer vodern : [[Jean Bart]] • [[Sébastien Bigot de Morogues]] • [[James Cook]] • [[Vasco da Gama]] • [[Kristol Goulm]] • [[Fernan Magalhaes]]

Amzer a-vremañ : [[Roald Amundsen]] • [[Florence Arthaud]] • [[Michael Birch]] • [[Peter Blake]] • [[Édouard Corbière]] • [[Charles Cornic du Chêne]] • [[Julien-Marie Cosmao]] • [[Jean Cras]] • [[Julien Crozet]] • [[Jules de Cuverville]] • [[Jean-Louis Étienne]] • [[Jean Jurien de la Gravière]] • [[Yves de Kerguélen]] • [[Jean-François de La Pérouse]] • [[Ellen MacArthur]] • [[Joseph Marion-Dufresne]] • Joseph Nielly • [[Anne Quéméré]] • [[Pierre-Alexis Ronarc'h]] • [[Robert Surcouf]] • [[Éric Tabarly]]

===Micherioù ar mor===
[[Restr:BD-fishermen.jpg|250px|thumb|Pesketaerien e [[Bangladesh]].]]
:* [[peskerezh]], pesketaer
:* kokanier (marc'hadour-pesked)
:* pesker
:* kourater-mor
:* galeour
:* [[kreginerezh]]
:* [[lomanerezh]]
:* [[merdeadurezh]] ; moraerezh
:* [[peskvagerezh]]
:* [[martolod]]
:* [[merdeadurezh kenwerzh]]

===[[Peskerezh]] ha produadurioù ar mor===
[[gwalenn-besketa]] • [[higenn]] • [[kavell]] • [[palaer]] • [[roued]] • seulenn • [[tramailh]] • treant, bazh-krog

===[[Teknik]]où a denn d'ar mor===
:*[[biñs]], rod-viñs
:*[[fardaj]]
:*[[gwindask]]
:*[[jaoj]]
:*kartenn-vor
:*[[lestrsaverezh]]
:*[[merdeerezh]], [[merdeadurezh]]
:*[[nadoz-vor]]
:* linenn-sond
:* plomenn-sond
:*[[roeñv]]
:*[[spis]]
:*[[tonell]]

==Bevien vorel==
[[bezhin]] • [[bronneg mor]] • [[goumon]] • [[kresteneg]] • [[pesk]] • [[plankton]]

| style=&quot;border-left: 4px solid #F1F1DE; border-right: 4px solid #F1F1DE;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |

==[[Douaroniezh ar mor]]==
[[restr:Promontory (PSF).png|300px|thumb|Tresadenn ur beg-douar.]]
:*[[aber]]
:*[[aod]]
:*[[bae]]
:*[[baz]], bazad
:*[[beg-douar]]
:*[[bili]]
:*[[dourioù etrebroadel|donvor]]
:*[[enez]]
:*[[enezeg]]
:*[[erv]]
:*[[gourenez]]
:*[[gourlen]]
:*[[gwag]]
:*[[gwazh-vor]]
:*[[houlenn]]
:*[[islonk]]
:*[[islusk]]
:*[[izelvor]]
:*[[kab]]
:*[[kanol (dour)]]
:*[[karreg-tarzh]]
:*[[kasenn]]
:*[[koumm]]
:*[[lagon]]
:*[[lanv]]
:*[[ledenez]]
:*[[lec'hideg]]
* [[mare]] ; morad
:*[[mor]]
:*[[morlenn]] pe lenn-vor
:*[[mulgul]]
:*[[ouf]]
:*[[plateiz kevandirel]]
:*[[pleg-mor]]
:*[[rez ar mor]]
:*[[reverzhi]]
:*[[spoum]]
:*[[strizh-douar]]
:*[[strizh-mor]]
:*[[tonn]]
:*[[tornaod]]
:*[[traezhenn]]
:*[[tre]]
:*[[uhelvor]]

===Hinouriezh ar mor===
:*[[El Niño]] (luskelladur Mor Habask ar Su)
:*kelc'houid
:*[[korc'hwezh]]
:*[[korventenn]]
:*[[monson]]

==Sportoù-mor==
[[restr:Kitesurfing Speed.jpg|thumb|200px|Kitesurf]]
[[neuñverezh]] ; neuerezh • [[planken-dre-ouel]] • [[redadeg-vagoù]] • [[roeñverezh]] • [[splujerezh]] • [[surf]] • [[kitesurf]]

== A bep seurt ==
:* [[arsanailh]]
:* enskrivrerezh-vor
:* [[levr-bourzh]] ; levrig al lestr
:* [[orjal dindanvor]]
:* [[peñse]]
:* [[troverdeadenn]]
|-
| colspan=&quot;3&quot; align=&quot;center&quot; |
== Rummadoù ==
[[:Rummad:Mor|Mor]] • [[:Rummad:Morouriezh|Morouriezh]] • [[:Rummad:Peskerezh|Peskerezh]]

{{Commons|Seascape|ar Mor}}
|-
|}

{{Porchedoù roll}}

[[Rummad:Porchedoù|Mor]]
[[Rummad:Mor]]</text>
      <sha1>r2nzsm2lwfv1r2xp4v14ny62acxhk9c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ivonet Omnes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7622</id>
    <revision>
      <id>2186355</id>
      <parentid>1819652</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T18:05:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Leonzia</username>
        <id>88972</id>
      </contributor>
      <comment>liamm, Pemzek Levenez Maria</comment>
      <origin>2186355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2919" sha1="p639qbe6sxn5x7dhjz6245u31uekmgs" xml:space="preserve">'''Ivonet Omnes''' a oa ur c'hloareg breizhat eus ar {{XIVvet kantved}}.

Anavezet eo e anv dre ma voe skrivet gantañ war [[dornskrid]] [[latin]] ''Speculum Historiale'' [[Vincent de Beauvais]] ([[1184]]/[[1194]]-[[1264]]), bloaziet etre [[1330]] ha [[1350]]. E marz an dornskrid latin-mañ e oa oc'h eilañ e skrivas un nebeud gwerzennoù [[krennvrezhonek]]. Diskoachet e voent d'an [[20 a viz Genver]] [[1913]] gant [[Joseph Loth]], hag embannet damc'houde er [[Revue Celtique]]. Sellet e vez outañ evel ar c'hoshañ skrivagner brezhonek anavezet.

Ne ouzer tra diwar-benn Ivonet Omnes, a c'hellfe bezañ ur [[kloer|c'hloareg]] laosk e spered e-keñver erbedennoù an Iliz.&lt;br&gt;
Darn eus ar [[Barzhoniezh|varzhoneg]] zo bet ijinet gantañ war a seblant, met gwelout a reer ivez pemp gwerzenn a zo bet anavezet evel roudoù ur son ([[lai]] e [[galleg]] kozh) a c'hellfe bezañ bloaziet war-dro an {{XIvet kantved}} hervez [[Léon Fleuriot]].

Soñjal a rae L. Fleuriot eo tost [[gwerzaouiñ]] Ivonet Omnes ouzh ''[[:cy:cynghanedd lusg|cynghanedd lusg]]'' [[Kembre]], a veze priziet gant ar varzhed [[kembraek]] e mare ar [[krenngembraeg|c'hrenngembraeg]].

Goude reizhadurioù Léon Fleuriot e c'heller treuskrivañ elfennoù koshañ ar varzhoneg evel-henn :
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
&lt;blockquote style=&quot;font-family:Georgia;&quot;&gt;
:an guen hegu&lt;u&gt;en&lt;/u&gt; am laou&lt;u&gt;en&lt;/u&gt;as
:an hegar&lt;u&gt;at&lt;/u&gt; an lac&lt;u&gt;at&lt;/u&gt; glas...
:mar ham guo&lt;u&gt;rant&lt;/u&gt; va ka&lt;u&gt;rant&lt;/u&gt;it
:da vout in n&lt;u&gt;os&lt;/u&gt; oh he k&lt;u&gt;os&lt;/u&gt;tit
:uam guar&lt;u&gt;et&lt;/u&gt; nep pr&lt;u&gt;et&lt;/u&gt;...
&lt;/blockquote&gt;
|
&lt;blockquote&gt;
:''Ar wenn hewen am laouenas'' 
:''An hegarad he lagad glas...''
:''Mar am gwarant va c'harantez''
:''Da vout en noz ouzh he c'hostez''
:''Gwamm garet, nep pred...'' 
&lt;/blockquote&gt;
|
&lt;blockquote&gt;
:An hini wenn minc'hoarzhus am laouenaas
:An hini hegarat he lagad glas...
:Mar am gwarant va c'harantez
:Da vout en noz ouzh he c'hostez
:Maouez karet, nep pred...
&lt;/blockquote&gt;
|-
|}
Hervez boazioù ar [[Krennamzer|Grennamzer]] e veze kanet ar varzhoneg-se ha tost eo he gwerzaouiñ da hini [[Pemzek Levenez Maria|Pemzec leuenez Maria]].&lt;br&gt;
Setu patrom ar gwerzaouiñ e barzhoneg Ivonet Omnes : ur silabenn e-kreiz ar werzenn a glot gant an eil diwezhañ evel-henn : - - - &lt;u&gt;a&lt;/u&gt; - - &lt;u&gt;a&lt;/u&gt; b.
&lt;!--*silabennoù-dibenn a vez adimplijet evel klotennoù diabarzh.--N'eo ket gwir e barzhoneg Ivonet Omnes--&gt;

==Daveoù==
*[[Léon Fleuriot]], ''Langue et société dans la Bretagne ancienne'', en ''Histoire littéraire et culturelle de la Bretagne'', levrenn 1, pp. 18-20, Centre de Recherche Bretonne et Celtique (CRBC), 1987 &lt;small&gt;(ASIN : B000WUGHTQ)&lt;/small&gt;
*[[Lukian Raoul]], ''Geriadur ar Skrivagnerien ha Yezhourien'', p.332, Al Liamm, 1992 {{ISBN|978-2-7368-0034-5}}

{{DEFAULTSORT:Omnes, Ivonet}}
[[Rummad:Krennvrezhoneg]]
[[Rummad:Meneger ar skrivagnerien]]
[[Rummad:Skrivagnerien vrezhonek]]
[[Rummad:Istor ar brezhoneg]]
[[Rummad:Barzhed Breizh]]</text>
      <sha1>p639qbe6sxn5x7dhjz6245u31uekmgs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Goulenn adenvel</title>
    <ns>4</ns>
    <id>9661</id>
    <revision>
      <id>2186402</id>
      <parentid>2185552</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T09:33:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Huñvreüs</username>
        <id>54570</id>
      </contributor>
      <comment>kempenn</comment>
      <origin>2186402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11773" sha1="g62z3zqyatcelinhkmn3rojwy85xze0" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Wikipedia:Goulenn ouzh ar verourien/Taolenn}}
Pal ar bajenn-mañ eo goulenn ma vo adanvet ur pennad bennak. Evit goulenn un dra bennak all ouzh ar verourien, klikit [[Wikipedia:goulenn ouzh ar verourien|amañ]].

== Implijout ar bajenn-mañ ==
{{/Implij}}
* [[/Dielloù|Sellet ouzh an dielloù]]
&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; &gt;
{| align=&quot;center&quot; border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;4&quot; style=&quot;border: 2px solid #3366BB; background:#FFF0FF;&quot;
| &lt;span style=&quot;font-size:2.5em;&quot;&gt; [{{SERVER}}{{localurl:Wikipedia:{{PAGENAME}}|action=edit&amp;section=new}} Goulenn ma vo adanvet ur bajenn] &lt;/span&gt;
|}
&lt;/div&gt;


__TOC__
= Goulennoù bet respontet dezho =

== Hallelujah ==
s.o. [[Kaozeal:Hallelujah]] [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 14 C'hwe 2024 da 08:19 (UTC)
: {{graet}} [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 21 C'hwe 2024 da 12:08 (UTC)

== Timbroù dre vro ==
s.o. [[Kaozeal:Timbroù dre vro]] [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 14 C'hwe 2024 da 08:19 (UTC)
: {{graet}} [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 21 C'hwe 2024 da 12:08 (UTC)

== [[Armor Magazine (US Army)]] ==

Da adenvel [[Armor (magazin an US Army)]]. Gwelout ar [[Kaozeal:Armor Magazine (US Army)|bajenn gaozeal]]. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 21 C'hwe 2024 da 07:59 (UTC)
: {{graet}} [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 21 Du 2025 da 15:58 (UTC)

== [[Timbroù Saksonia]] da adenvel [[Timbroù Saks]] ==

&quot;Saks&quot; eo an anv brezhonek reizh hervez [https://niverel.brezhoneg.bzh/br/kerofis/46098 KerOfis] [[Implijer:Adriendelucca|Dren ar Frankig]] ([[Kaozeadenn Implijer:Adriendelucca|kaozeal]]) 17 Meu 2024 da 11:20 (UTC)
: {{graet}} [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 21 Du 2025 da 15:58 (UTC)

== [[Fungi]] da adenvel [[Foue]] ==

An anv brezhonek eo a zo ar muiañ anavezet. [[Implijer:Baleer|Baleer]] ([[Kaozeadenn Implijer:Baleer|kaozeal]]) 23 Gwe 2019 da 17:43 (UTC)
:Me 'gav din e aesoc'h fungi da gompren evit Yann vrezhoneger.--[[Implijer:Kadwalan|Kadwalan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kadwalan|kaozeal]]) 14 Mae 2022 da 20:41 (UTC)
:: Goulenn nullet, kenasant ebet. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 23 Du 2025 da 16:56 (UTC)

== [[Garigell]] ==
Da adenvel ere-loer. N'eus ket eus *garigell. Lavaret e vez arigell ha n'eo ket gwall stank ar ger-se evit doare.--[[Implijer:Kadwalan|Kadwalan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kadwalan|kaozeal]]) 16 Mae 2022 da 18:00 (UTC)
::Sellet ouzh ar gaozeadenn a-raok evel-just.--[[Implijer:Kadwalan|Kadwalan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kadwalan|kaozeal]]) 17 Mae 2022 da 22:45 (UTC)
:::'''Arigell''' eo ar ger e Devri, geriadur Brezhoneg An Here ha geriadur Le Gléau. Arabat eo fiziout e Glosbe, da 'm soñj. — [[Implijer:Ar choler|Ar choler]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ar choler|kaozeal]]) 21 Du 2025 da 16:42 (UTC)
:::: Adanvet '''arigell''' neuze. Memes tra evit [[Urzh an arigell]]. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 23 Du 2025 da 16:56 (UTC)

== [[:Paludoù Gwenrann]]==
Da adenvel &quot;Paludoù-holen Gwenrann&quot;. Ur palud n'eo ket ur palud-holen hepken hag eus an dra-se ez eus kaoz. Un adkas &quot;[[:Paludoù-holen Gwenrann]]&quot; zo dija. --[[Implijer:Kadwalan|Kadwalan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kadwalan|kaozeal]]) 21 Ebr 2024 da 15:52 (UTC)
&lt;br&gt;{{graet}} Graet : [[Paludoù-holen Gwenrann]]. A galon, [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 23 Du 2025 da 17:23 (UTC)

== [[Lanyugon-Kumun-Nevez]] da adenvel [[Lanyugon]] hepken ==
[[Lanyugon-Kumun-Nevez]] zo bet adanvet [[Lanyugon]] hepken d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2024 (sellet ouzh [https://niverel.brezhoneg.bzh/br/kerofis/86876 Kerofis]]) --[[Implijer:Yun|Yun]] &lt;small&gt;[[Kaozeadenn Implijer:Yun|(kaozeal)]]&lt;/small&gt; 2 Du 2025 da 04:55 (UTC)
: {{ping|Fulup|VIGNERON|Lekemok|Huñvreüs|Kestenn}} Mar plij {{mousc'hoarzh}}. --[[Implijer:Yun|Yun]] &lt;small&gt;[[Kaozeadenn Implijer:Yun|(kaozeal)]]&lt;/small&gt; 3 Du 2025 da 08:50 (UTC)
::{{Graet}} Graet eo. Ur goulenn war ar pennad-mañ : petra a dalvez &quot;kevanet&quot; (el lodenn &quot;Istor&quot; : ''[...]en deus kevanet ar gumun nevez'') ? A galon, [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 3 Du 2025 da 09:10 (UTC)
::: Trugarez. Kavet em eus &quot;'''kevanañ''' : intégrer, annexer ('''ouzh''' à)&quot; e geriadur Ménard-Cornillet. {{ping|Arko}} gallout a ri kadarnaat marteze ? --[[Implijer:Yun|Yun]] &lt;small&gt;[[Kaozeadenn Implijer:Yun|(kaozeal)]]&lt;/small&gt; 3 Du 2025 da 09:25 (UTC)

==[[Islavarenn]]==
[[Islavarenn stag]] a vefe da adenvel [[Islavarenn]] hepmuiken ([[:en:Dependent clause]], [[:it:Proposizione subordinata]]). Evit ar mare ne c'haller ket rak an titl ''islavarenn'' zo dija. --[[Implijer:Llydawr|Llydawr]] ([[Kaozeadenn Implijer:Llydawr|kaozeal]]) 18 Gen 2017 da 20:42 (UTC)
:Renket eo bet ar gudenn a gav din.--[[Implijer:Kadwalan|Kadwalan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kadwalan|kaozeal]]) 21 Ebr 2024 da 15:52 (UTC)
&lt;br&gt; Renket ar gudenn. A galon, [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 23 Du 2025 da 17:29 (UTC)

== [[Azereg (yezh)]] da adenvel [[Azerbaidjaneg]] ==

Diwar an anvioù pobl pe an anvioù annezidi eo e vez savet an anvioù yezhoù enne al lostger ''-eg'', ha ne gaver nemet ''Azerbaidjaneg'' hag ''azeri'' e Termofis. [[Implijer:Baleer|Baleer]] ([[Kaozeadenn Implijer:Baleer|kaozeal]]) 4 Ebr 2017 da 23:04 (UTC)
:Azerbaidjaneg, diwar anv ar vro, zo gwall hir: kalz gwelloc'h eo [[azereg]], diwar anv ar bobl, div silabenn nebeutoc'h, aesoc'h da zistripañ. [[Implijer:Bianchi-Bihan|Bianchi-Bihan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Bianchi-Bihan|kaozeal]]) 5 Ebr 2017 da 04:36 (UTC)
::Diwar anv ar bobl : ''Azerbaidjanad'' a ro ar bennrann ''azerbaidjan-'' (hep al losger ''-ad''), hag alese an anv yezh ''azerbaidjaneg''. Pa vez amprestet un anv yezh e vez diezhomm al lostger ''-eg'' : ''azeri'' (evel ''latin'', ''gresim'', ''nahuatl''…). An anv berr ''azeri'' eo a gaver e [http://www.ofis-bzh.org/upload/travail_paragraphe/fichier/37fichier.pdf Yezhoù – Langues – Languages]. Drol e kavan ar brezhonekadur ''azereg''. Ma vefe graet gant ''Azeri'' evit an annezidi, evel e saozneg pe e galleg, e teufe *''azerieg''. Piv a ra gant ''azereg'' ? [[Implijer:Baleer|Baleer]] ([[Kaozeadenn Implijer:Baleer|kaozeal]]) 16 Ebr 2017 da 01:33 (UTC)
:Piv a ra gant an eil pe egile?  Keit ma ne vo ket graet un enklask gant hon akademiezh ne vo ket aes gouzout. [[Implijer:Bianchi-Bihan|Bianchi-Bihan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Bianchi-Bihan|kaozeal]]) 16 Ebr 2017 da 17:29 (UTC)
::Gouzout a ran e-men em eus kavet ''azerbaidjaneg'' hag ''azeri''. Ma ne gaver ar ger ''azereg'' nemet e Gwikipedia, ne dalv ket ar boan ober gantañ, rak n'eus ket a ziouer a c'herioù aze. [[Implijer:Baleer|Baleer]] ([[Kaozeadenn Implijer:Baleer|kaozeal]]) 16 Ebr 2017 da 19:55 (UTC)
Biken ne rafen gant ''azerbaidjaneg'' (6 silabenn) pa c'haller larout berroc'h : [[azerieg]], savet evel brezhoneg, galleg, alamaneg zo kalz gwell, ha reishoc'h eget ''azereg'', gwir eo. [[Implijer:Bianchi-Bihan|Bianchi-Bihan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Bianchi-Bihan|kaozeal]]) 16 Ebr 2017 da 20:11 (UTC)
:Ar ger ''azeri'' eo a vefe an hini berrañ. Ar ger ''azerieg'' ne seblant ket fall, nemet ne 'm eus ket kavet ''Azeri'' (ls ''-ed'') evit ar bobl : ''Azerbaidjanad'' (ls ''-iz'') eo a gaver e-barzh geriadurioù unyezhek An Here. Evit ar ger ''azereg'', moarvat ez eo bet savet gant an implijer Neal hag en doa skrivet ur frazenn enni ar ger-se (dre fazi ?) war-lerc'h ''azerieg'' pa oa o kregiñ da skrivañ ar pennad, evel ma weler [https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Azereg_(yezh)&amp;diff=next&amp;oldid=11097 amañ] . [[Implijer:Baleer|Baleer]] ([[Kaozeadenn Implijer:Baleer|kaozeal]]) 16 Ebr 2017 da 20:55 (UTC)
Kendalc'het e vo ar gaozeadenn [[Kaozeal:Azeri|amañ]]. Da c'hortoz fin ar gaozeadenn em eus adanvet ar bajenn : ''azeri''. Mar bez cheñchet an anv en-dro e talvezo an adkas, ne vern penaos. [[Implijer:Baleer|Baleer]] ([[Kaozeadenn Implijer:Baleer|kaozeal]]) 16 Ebr 2017 da 21:18 (UTC)
:{{graet}} Klozañ a ran an afer amañ, n'eus bet ouzhpennet soñj ebet abaoe 2017 goude ar c'hemm degaset. A galon, [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 23 Du 2025 da 17:36 (UTC)

== boest implijer VS Patrom implijourien ==

Savet zo bet ganin ur rummad hag am eus graet &quot;boest implijer&quot; anezhañ.
N'ouzon dare ma ne vefe ket gwelloc'h pe komprenusoc'h gant tout an dud e lakaat dindan an anv &quot;Patrom implijourien&quot;, pe c'hoazh &quot;Boestoù implijourien&quot; ?
Nag a goulennoù...
--[[Implijer:C'hwil-du siferniet|C&amp;#39;hwil-du siferniet]] 14 Ebr 2006 da 08:31 (UTC)
: N’eus ket eus ar rummad meneget. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 28 Meu 2026 da 09:32 (UTC)

==[[Na Trioblóidí]]==
Titl diaes da gompren. Da adenvel &quot;Brezel Norzhiwerzhon&quot;, sklaeroc'h. Sellit ouzh ar bajenn [[Kaozeal:Na Trioblóidí]]. --[[Implijer:Llydawr|Llydawr]] ([[Kaozeadenn Implijer:Llydawr|kaozeal]]) 18 Meu 2026 da 18:40 (UTC)
: {{graet}} [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 28 Meu 2026 da 09:32 (UTC)

= Goulennoù d'ober war o zro =

== [[Vogalenn digor-etre a-raok plaen]] da adenvel [[Vogalenn damzigor a-raok plaen]] ==

An droienn “digor-etre” a zo ur saoznegadur souezhus evit “open mid”. Ma vije troet mat an daou barzh e teufe “etre-digor” pe “digoretre”. Kavet em eus gwelloc'h ober gant “damzigor” hag a gaver en dezenn ''Studi fonologel brezhoneg Lanijen'' (Evenou, 1987). [[Implijer:Baleer|Baleer]] ([[Kaozeadenn Implijer:Baleer|kaozeal]]) 20 Eos 2019 da 23:51 (UTC)

== [[Kensonenn dre fri]] da adenvel [[Kensonenn fri]] ==

Er mod-se e vez lavaret. [[Implijer:Baleer|Baleer]] ([[Kaozeadenn Implijer:Baleer|kaozeal]]) 25 Eos 2019 da 21:44 (UTC)

== [[Lanriware]] == 
Da adenvel [[Lañriware]] (stumm erbedet gant Kerofis) nemet anv un adkas eo dija ha n'hallan ket ober ma-unan.--[[Implijer:Kadwalan|Kadwalan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kadwalan|kaozeal]]) 14 Mae 2022 da 20:45 (UTC)
:Daoust hag e ouije unan bennak petra zo skrivet ouzh panell mont tre kêr ? A galon.--[[Dibar:Degasadennoù/2A01:CB08:8BB7:F100:DB2:2FF7:1BF8:58CA|2A01:CB08:8BB7:F100:DB2:2FF7:1BF8:58CA]] 16 Mae 2022 da 10:19 (UTC)

:Daveoù zo e pajenn ar gaozeadenn evel kustum --[[Implijer:Kadwalan|Kadwalan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kadwalan|kaozeal]]) 17 Mae 2022 da 22:45 (UTC)

== Marzhan ==
s.o. [[Kaozeal:Marzhan]] [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 14 C'hwe 2024 da 08:19 (UTC)

== [[Enez-Vriad]] → Enez-Vriad (kumun) ==

''Enez-Vriad'' ar gumun hag ''Enez-Vriad'' an enezenn n'int ket ar memes tra. Er gumun e kaver ur bern enezennoù all estreget Enez-Vriad.

c.f. Er Wikipedia gallek ez eus daou bennad: ''[[:fr:Île-de-Bréhat|Île-de-Bréhat]]'' evit ar gumun ha ''[[:fr:Bréhat|Bréhat]]'' evit an enezenn. [[Implijer:Adriendelucca|Dren ar Frankig]] ([[Kaozeadenn Implijer:Adriendelucca|kaozeal]]) 14 Meu 2024 da 19:11 (UTC)

== [[Ardèche (stêr)]] → [[Ardecha (stêr)]] ==

Da glotañ gant anv an departamant : [[Ardecha (departamant)]]. --[[Implijer:Yun|Yun]] &lt;small&gt;[[Kaozeadenn Implijer:Yun|(kaozeal)]]&lt;/small&gt; 25 Du 2025 da 08:30 (UTC)

==[[Odeta Chevillottez]]==
Da adenvel ''Odette Chevillotte''. Sellit ouzh ar bajenn 
[[Kaozeal:Odeta Chevillottez]]. --[[Implijer:Llydawr|Llydawr]] ([[Kaozeadenn Implijer:Llydawr|kaozeal]]) 18 Meu 2026 da 18:40 (UTC)

[[Rummad:Ober war-dro ar pennadoù|{{PAGENAME}}]]
[[rummad:Merañ Wikipedia|{{PAGENAME}}]]</text>
      <sha1>g62z3zqyatcelinhkmn3rojwy85xze0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brest</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11572</id>
    <revision>
      <id>2186426</id>
      <parentid>2186162</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T11:56:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <comment>/* Melestradurezh */ Freskaat</comment>
      <origin>2186426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50757" sha1="6wa8fqlg01jlndknk0f92077ckni1yq" xml:space="preserve">{{Implijoù all}}
{{Infobox kumunioù Breizh
| anv = Brest
| anvOfisiel = ''Brest''
| skeudenn = Vue brest 800x600 ArM.jpg
| alc'hwez = Brest gwelet eus ar c'hastell.
| ardamezioù = Blason ville fr Brest (Finistere).svg
| bro = {{Bro-Leon}}
| departamant = {{Penn-ar-Bed}}
| arondisamant = [[Arondisamant Brest|Brest]]
| etrekumuniezh = [[Brest Meurgêr ar Mor]]
| bro velestradurel = [[Bro Brest]]
| kanton = Pennlec'h 5 [[Kantonioù Penn-ar-Bed|kanton]]
| insee = 29019
| cp = 29200
| maer = {{Penn gouarnamant}}
| amzer-gefridi = abaoe {{Deroù respet penn gouarnamant}}
| gorread = 49.5
| hedred = -4.485556
| ledred = 48.390834
| uk = 34
| ubi = 0
| ubr = 103
| lec'hienn web = [http://breton.brest.fr/ Ti-kêr]
}}
'''Brest''' ({{LFE|[ˈbʀest]}}, a-wechoù {{LFE|[ˈbʀeːst]}}) eo trede kêr [[Breizh]] goude [[Naoned]] ha [[Roazhon]], e kornôg pellañ ar vro, e [[Breizh-Izel]] hag e [[Bro-Leon]]. E [[departamant gall|departamant]] [[Penn-ar-Bed]] emañ, [[Kemper]] o vezañ e bennlec'h. Ur [[Porzh (bagoù)|porzh]] hag un diazezlec'h bras eus ar [[morlu gall]] eo. Kêr a oa enni 139 456 annezad e 2020, ha 202 060 er [[Brest Meurgêr|meurgêr]] e [[2018]].

Ur porzh a-bouez eo abaoe mare [[Duged Breizh]]. Diorroet e voe evel porzh milourel hepken gant Bro-C'hall goude ma voe staget Breizh outi. Abalamour d'he rol milourel, ha dreist pep tra he bon splujerezioù, e voe bombezet taer gant ar [[Kevredidi an Eil Brezel-bed|Gevrididi]] e-pad an [[Eil Brezel-bed]], o tistrujañ al lodenn vrasañ eus ar gêr.

Hiziv emañ e Brest [[Skol-veur Breizh-Izel]] ha skolioù all, en o zouez skolioù ijinourien. Ur pol imbourc'h hag armerzh pennañ war dachenn ar mor eo deuet da vezañ. Sez sokial an [[IFREMER]] eo, koulz ha [[Servij Hidrografek hag Oseanografek ar Verdeadurezh]] (SHOM), [[Ensavadur skol-veur europat ar mor]] (ESEM) hag [[Ensavadur Gall Paul Emile Victor evit ar Poloù]].

== Douaroniezh ==
Kêr vrasañ departamant [[Penn-ar-Bed]] eo Brest met n'eo ket e bennlec'h. Da [[Kemper|Gemper]] e voe roet ar statud-se gant ar [[Bodadenn vonreizhañ vroadel|Vodadenn Vonreizhel]] e [[1791]] rak ur [[prefeti mor]] e oa d'an amzer-se dija.

Ur gêr stag ouzh ar mor eo. Lec'hiet eo war ul ledenez n’he deus krec'h ebet. War-du ar Su e kaver al lenn-vor hag emañ ledenez [[Kraozon]] en tu all. War du ar [[reter]] emañ harpet he levezon gant [[Landerne]] ha [[Montroulez]].

War bladenn [[Bro-Leon]] emañ Brest, war lein [[tornaod]]où hogozik a-blom hag a furm unan eus jeloù pennañ [[Torosad Arvorig]]. N'eo torret ar voger-se nemet gant un [[aber]] gev, ar [[Penfell]], ur blegenn eus [[naoz]] kozh ar [[Stêr Aon]]. Ur porzh naturel peurvat eo ar Penfell. Gwarezet eo gant ur roc'h, 200 metr hec'h hirded, dour en he zro war daou gostez ha disrannet diouzh an douar gant ur stankenn war an trede. War ar c'hreñvlec'h naturel-se e voe savet [[Kastell Brest]].
=== Kumunioù amezek ===
{{Lec'hiadur kêr|kêr=''Brest''|gwalarn=[[Gwiler-Leon]], [[Boc'harzh]]|norzh=[[Boc'harzh]], [[Milizag]], [[Ar Vourc'h-Wenn]]|biz=[[Gouenoù]]|kornôg=[[Plouzane]]|reter=[[Gwipavaz]]|gevred={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Morlenn Brest]]''}}, [[Plougastell-Daoulaz]]|su={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Morlenn Brest]]''}}|mervent={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Mulgul Brest]]''}}, [[Roskañvel]]|enklozadur=}}
== Poblañs ==
Poblañsoù hervez an niveradeg a zo bet graet e [[2021]]&lt;ref&gt;{{fr}} [https://www.insee.fr/fr/statistiques/zones/7725600 INSEE].&lt;/ref&gt;.
*[[Brest]] : 139 619
*[[Gwipavaz]] : 15 460
*[[Boc'harzh]] : 3 615
*[[Gwiler]] : 8 170
*[[Plouzane]] : 13 473
*[[Plougastell-Daoulaz]] : 13 445

== Anv ==
Testenioù koshañ anv kêr Brest eo ''Bresta super Caprellam'' e 1019&lt;ref name=&quot;BT&quot;&gt;Bernard Tanguy ( 1990)&lt;/ref&gt; ; (Havre et ville de) ''Brest'', en {{XIIvet kantved}}&lt;ref name=&quot;BT&quot; /&gt; ; ''Villa, castrum et portus de Brest'', e 1239 &lt;ref name=&quot;BT&quot; /&gt; ; ''Le Duc Bresta super Cap(r)ellam'', er {{XIVvet kantved}}&lt;ref name=&quot;EV&quot;&gt;Erwan Vallerie (1995)&lt;/ref&gt; ; ''Brast'' e 1383&lt;ref name=&quot;EV&quot; /&gt; ; ''Breste'' e 1398&lt;ref name=&quot;EV&quot; /&gt; ; ''Breest'' e 1378&lt;ref name=&quot;EV&quot; /&gt; ; ''Bresta'' e 1516&lt;ref name=&quot;EV&quot; /&gt;. &quot;Brest&quot; a lavarer abaoe 1630 d'an nebeutañ. 

Hervez [[Hervé Abalain]]&lt;ref&gt;Hervé Abalain, ''Noms de lieux bretons'', Éditions Jean-Paul Gisserot, 2000.&lt;/ref&gt; e kaver en hec'h anv an elfenn /bre/, kavet alies e toponomiezh e Breizh dindan ar stummoù /bran/, /bre/, /brec’h/, /bren/, /bri/, a dalvez « savenn, roz, menez »&lt;ref&gt;E [[kembraeg]] e kaver ar ger kevatal /bryn/.&lt;/ref&gt;. Tostaet eo bet anv Brest d'ar ger [[Galianeg|galianek]] ''brista'', emgann, a gaver ivez er ger brezhonek ''brezel''{{Daveoù a vank}}.

Hervez lod en dije kemeret Brest anv unan eus torgennoù ar gêr ''Bresta super Caprellam'' (&quot;Brest-war-ar-C'havrig&quot;) {{Daveoù a vank}}. Graet e veze Gavrig eus ar [[Penfell]] gwezhall. Mont a reas an anv-se da Vrest pa adkrogas ar gêr da greskiñ.

Anv kozh Brest a oa marteze ''Urbs Ossismii'' pe ''Civitas Occismorum''{{Daveoù a vank}}. Koll a reas anezhañ er {{Vvet}} kantved pa voe damzistrujet gant an [[Huned]]{{Daveoù a vank}}. [[Kêr-benn]] meuriad an [[Ossismii]] a voe kaset da ''Castrum Pauli'' ([[Kastell-Paol]] hiziv) {{Daveoù a vank}}.

== Ardamezioù ==
{|
|-
|[[Restr:Blason ville fr Brest (Finistere).svg|60px]]
|
:Rannet : ouzh 1 en glazur e deir flourdilizenn en aour, ouzh 2 en erminoù&lt;ref&gt;Da lavaret eo, rannet etre Frañs ha Breizh, a oa merk ar galloud da vare [[Proviñs Breizh]] ; adalek war dro [[1683]] (d'Hozier, [[1696]]) ha kadarnaet gant Charlez X, d'an [[28 a viz Here]] [[1826]] ; Lejion a Enor, Kroaz ar Brezel, Kroaz an Dieubadur.&lt;/ref&gt;.
|}

== Istor ==
===[[Henamzer]]===
N'eus roud ebet eus ur [[kreñvlec'h|c'hreñvlec'h]] a-raok hini ar [[Henroma|Romaned]] met lec'hienn ar c'hastell a zo hini un [[oppidom stanket]], un [[uhelgompezenn]]ig a-us d'an dour mor a c'hleb kostezioù al [[ledenez]]ig. Gant pobl galian an [[Osismied]] e voe dalc'het lec'hienn Brest goude an aloubidigezh roman. N'eo ganet ar gêr nemet en {{IIIe kantved}}, pa savas ar [[Impalaeriezh roman|Romaned]] ur c'hreñvlec'h gant meur a dour (ouzhpenn 20 war a seblant) da zifenn an aod diouzh ar [[morlaer|vorlaeron]] saoz hag ouzh ar ''Bagaudae'' a gase skrapadegoù war ar maez. Ar &quot;c'hastrum&quot;-se a voe savet en hevelep amzer ha mogerioù [[Gwened]], [[Naoned]] ha [[Roazhon]] gant mein ar monumantoù publik, ar pezh a ziskouez moarvat e oa mall bras war ar saverien. Ouzhpenn-se e oa an impalaeriezh oc'h aozañ ur frammadur milourel nevez hag a voe anvet ''[[Tractus armoricanus et nervicanus]]'' er c'hantved war-lerc'h, gant ur [[morlu]], ''Classis armoricana'' hec'h anv. Ul [[lejion]] a voe staliet er gêr met n'eas ket Brest da gêr-benn an Osismied. E ''Vorgium'' ([[Karaez]]) e chomas ar gêr-benn betek donedigezh ar Vrezhoned.

War [[manati]]où e voe diazezet frammadur relijiel ar Vretoned kozh, a pezh a zispleg perak ne oa [[eskopti]] ebet e [[Bro-Leon]] kent an {{VIIIvet kantved}}. Pa voe krouet unan e oa re vihan Brest da vezañ choazet.

Ar c'hreñvlec'h roman a voe damzistrujet gant [[goprsoudard]]ed [[Huned|hunat]] er {{Vvet kantved}} met ar c'hont [[Morvan Leon]] en adsavas da wareziñ ar rannvro diouzh ar [[Vikinged]]. E-barzh ar [[moger]]ioù-se e kreskas kêr e-pad ar [[Krennamzer|Grennamzer]]. Ar gêr vogeriet a yeas d'ur c'hastell er {{XVIvet kantved}} pa 'z eas hec'h annezidi da chom er [[fabourzh]]ioù.

=== [[Krennamzer]] hag [[Azginivelezh]]===
Un darn eus Dugelezh Breizh e oa Brest e-pad ar Grennamzer. Goude stagidigezh Breizh ouzh [[Bro-C'hall]] e roas ar roue [[Herri IV a Vro-C'hall|Herri IV]] an titl a [[kêr|gêr]] dezhi e [[1593]]. E [[1631]] e lakaas [[Richelieu]] sevel ur porzh brezel eno. Ar [[porzh (bagoù)|porzh]] arnevez hag an [[arsanailh]]où a oa savet neuze. Lojerisoù evit ar vicherourien a lakaas sevel ivez.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;220px&quot;&gt;
17-10-2005-659châteaudebrest.jpg|[[Kastell Brest]]
&lt;/gallery&gt;
=== [[Renad Kozh]] ===
[[Restr:Maison de la Fontaine-Brest.jpg|thumb|upright=1.15|Ti ar Feunteun, unan eus an tiez koshañ e Brest]]
E [[1683]] e kreñvaas [[Vauban]] ar gêr hag ar vorlenn. E fin ren [[Loeiz XIV]] e oa 15.000 annezad enni. E Brest eo e tilestras kannadourien roue [[Siam]] e [[1686]]. Diwarno e voe anvet [[Straed Siam]].

En {{XVIIIvet kantved}} e savas an ijinour brestat [[Antoine Choquet de Lindu]] savadur ar galeoù a zegemeras prizonidi betek an {{XIXvet kantved}}. Unan eus e brizonidi vrudetañ e oa [[Eugène-François Vidocq]].

===[[Dispac'h gall]]===
*[[1790]] : gant lezenn ar 26 a viz C'hwevrer e voe lakaet Brest da benn un distrig&lt;ref&gt;J. B. Duverger, ''Collection complète des lois, décrets, ordonnances, règlemens avis du Conseil d'Etat'', Levrenn gentañ, Eil embannadur, Pariz, 1834, p.105&lt;/ref&gt;.
* Dekred ar 26 a viz Du 1790 war al le diouzh ret : e penn-kentañ 1791 e voe graet al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant tri beleg ha tregont person eus parrezioù Rekourañs ha Sant-Loeiz, nac'het e voe gant an daou berson ha pevar c'hure&lt;ref&gt;[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajennoù 40 ha 41&lt;/ref&gt;.
* Ur pouez bras he doe Brest e-pad an Dispac'h. Eus tu an dispac'herien e voe e [[1789]] ha tud eus Gward broadel Brest a gemeras an [[Tuileries]] e [[1792]] gant [[Marsilha|Marsilhiz]].
* Goude taol-stad [[tud ar menez]], kêr Vrest, a oa jirondin, en em savas a-enep d'ar galloud kreiz. Ur c'hwitadenn e voe, avat, ha d'ar [[5 a viz C'hwevrer]] [[1794]] e voe kemeret gant Bréard, unan eus &quot;kannaded ar bobl e kefridi&quot;, an diviz da sevel ul lez-varn dispac'hel, pevar barner enni (Goarant, kadoriad, Lignières, Palis, Barz), un tamaller, Huges, gant Granjean da erlerc'hier, ur grefier, Dayot, ha daouzek jure. He c'hefridi a oa ''barn an holl sitoianed tamallet da vezañ graet un dra bennak enep al liberte, ar bobl, gouarnamant ar republik''. Staliet e voe al lez-varn d'ar [[21 a viz C'hwevrer]] [[1794]], ha kerkent e roas Huges urzh d'ar c'huzul-kêr ''lakaat war blasenn al Liberte, a-benn seizh eur, warc'hoazh, ar c'hilhotin santel'', pezh a voe graet. Tri den a voe barnet da vervel diouzhtu, ul letanant a vor, Claude-Robert Rougemont, 36 vloaz, ha daou vartolod, Charles-Marie Le Dall de Kereon, eus Kemper, 19 vloaz, hag Herri-Louis Monteclair, 18 vloaz, ha kaset e voent war eeun d'ar c'hilhotin. Ragmey a voe lakaet da brezidant al lez-varn, Donze-Verteuil da damaller ha Fouquier-Tinville da c'hrefier. D'an [[13 a viz Meurzh]] e voe barnet d'ar marv ha dibennet an aotrou Kozh, person didou [[Poullaouen]], bet serret eno e penn-kentañ ar miz ; d'ar [[25 a viz Meurzh]] e c'hoarvezas memes mod gant Jean Drevez, kure e Rekourañs, bet tamallet abalamour d'ur badeziant e [[Plonger]]. E dibenn miz [[Mae]] e voe barnet 30 melestrour eus departamant [[Penn-ar-Bed]] : didamallet e voe pevar anezhe, tri all na voent ket barnet dre m'edont pell eus an departamant, ar 26 melestrour a chome a voe kondaonet d'ar marv ha dibennet diouzhtu war-lerc'h. En holl e voe kondaonet 70 a dud d'ar c'hilhotin&lt;ref&gt;[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', pajennoù 176-182, Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;Le Bot, ''Terreur à Brest'', p. 198&lt;/ref&gt;.
* Adsavet e voe ar [[morlu]] gant [[André Jeanbon Saint André]].
* Keloù eus marv [[Robespierre]] a erruas diwezhat a-walc'h e Brest hag ar c'huzul kêr [[jakobin]] a oa kaset kuit e miz Gwengolo. Pennoù bras kozh a adkavas o galloud e dilennadeg 1815 met koll a rae ar gêr he fouez strategel en abeg da c'hronn ar Saozon.
==={{XIXvet kantved}}===
* Armerzh ar gêr a rousinas betek an [[Eil Impalaeriezh c'hall|Eil Impalaeriezh]]. E [[1856]] ec'h aotreas [[Napoleon III]] ar gêr da sevel ur pont war ar [[Penfell]]. Gweladenniñ a reas ar gêr etre an 9 hag an 12 a viz Eost [[1858]]. Brasaat a reas an [[Arsanailh Brest|arsanailh]], astenn a reas div linenn [[hent-houarn]] betek Brest ha sevel a reas ar porzh kenwerzh.
==={{XXvet kantved}}===
'''[[Brezel-bed kentañ]]''' : Brest a oa unan eus ar porzhioù ma tilestras [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadunaniz]] e [[1917]] e fin ar brezel ; soudarded eus ar [[Rouantelezh-Unanet]] a zilestras eno ivez, da skouer reoù eus an [[Antilhez]]&lt;ref name=&quot;Commonwealth War Graves Commission&quot;&gt;[http://www.cwgc.org/search/cemetery_details.aspx?cemetery=33936&amp;mode=1 Commonwealth War Graves Commission]&lt;/ref&gt;.
;[[Eil Brezel-bed]]
*[[1939]]-[[1940]] : pourvezioù ha kirri arme ar [[Rouantelezh-Unanet]] (''British Expeditionary Force'') a zilestre e Brest. Dre Vrest ec'h eas kuit ivez ar pezh a chome anezhe, mui soudarded eus [[Kanada]] a oa o paouez dilestrañ, p'edo an [[Alamagn|Alamaned]] oc'h aloubiñ [[Bro-C'hall]]&lt;ref name=&quot;Commonwealth War Graves Commission&quot;/&gt;.
* D'an 19 a viz Even 1940 ec'h aloubas an Alamaned ar gêr. Un diazezlec'h evit al [[lestr-spluj|listri-spluj]] a savjont enni. Bombezadegoù ar gevredidi a zeraouas e 1941. Kenderc'hel a rejont betek dieubidigezh ar gêr e miz Gwengolo 1944 goude un emgann 43 devezh. Hogozik peurzistrujet e voe ar gêr. An [[Tour Tangi]], [[straed Sant-Maloù]] hag ar [[Kastell Brest|c'hastell]] eo al lec'hioù espernet nemeto.
* Ar porzh e 1940 ha diazezlec'h al listri-spluj :
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; &gt;
Bundesarchiv Bild 101II-MW-5683-29A, Brest, Hafen, gekentertes U-Boot.jpg|Ur vag kaset d'ar strad en Arsanailh Brest, miz Even 1940
Bundesarchiv Bild 101II-MW-2746-45, Brest, U-Boot-Bunker.jpg|Diazlec'h al listri-spluj
Bundesarchiv Bild 101II-MW-6059-08, Frankreich, Brest, U-Bootbunker.jpg|Paread (?) ul lestr-spluj
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Bundesarchiv Bild 101II-MW-2849-03, Brest, Bau von U-Boot-Bunkern.jpg|Diazlec'h al listri-spluj
Hole in the roof of a U-boat pen in Brest.jpg|Un toull e toenn unan eus lochoù diazlec'h al listri-spluj goude bombezadegoù [[Royal Air Force|Aerlu ar Rouantelezh-Unanet]] (miz Gwengolo 1944)
Concrete U-boat pens at Brest.jpg|Diazlec'h al listri-spluj goude bombezadegoù Aerlu ar Rouantelezh-Unanet, miz Eost 1944
&lt;/gallery&gt;
* Un nijerez alaman [[Heinkel He 72]] (marilhet WNr 1236) a gouezhas e Brest d'an [[22 Kerzu|22 a viz Kerzu]] [[1940]] ; gloazet e voe he levier&lt;ref&gt;[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_luftwaffe_finistere.html Pertes Luftwaffe Finistère]&lt;/ref&gt;.
* Nijerezioù ar Re Gevredet aet d'ar strad e Brest : d'an [[2 a viz Meurzh]] [[1941]] e kouezhas un nijerez [[Vickers Wellington|Wellington Ic]] marilhet R3279 ha kodet KO-DR eus ''115th Squadron'' ar Royal Air Force ([[aerlu]] ar [[Rouantelezh-Unanet]]) er mor nepell diouzh Brest ; lazhet e voe e voe he c'hwec'h nijour, kavet e voe ur c'horf hepken, douaret eo e Felton ([[Bro-Saoz]]). D'ar [[6 a viz Ebrel]] [[1941]] e voe taolet un nijerez [[Bristol Beaufort|Beaufort]] marilhet N1016 ha kodet OA-X eus an ''22nd Squadron'' eus ar Royal Air Force d'an diaz gant ar [[Flak]] er mor e-tal Kastell Brest ; lazhet e voe he fevar nijour, douaret int e Bered Kerfaotraz e Brest; deuet a oa al laz a-benn eus e daol koulskoude: tizhet e oa bet al lestr-brezel alaman ''Gneisenau'' gant un darzherez. D'an [[10 a viz Ebrel]] [[1941]] e kouezhas un nijerez [[Vickers Wellington|Wellington IC]] marilhet R1442 ha kodet HA-D eus ar ''218th Squadron'' ar R.A.F. e donvor Brest; lazhet e voe he seizh nijour, douaret e voe daou anezhe e Bered Kerfaotraz e Brest, ne voe ket kavet ar re all. D'ar [[1 Gouere|1{{añ}} a viz Gouere]] [[1941]] e kouezhas un nijerez [[Vickers Wellington|Wellington]] marilhet R1343 ha kodet OJ-B eus ''149th Squadron'' ar RAF er porzh kenwerzh e Brest; lazhet e voe he femp nijour, douaret int e Bered Kerfaotraz e Brest&lt;ref&gt;[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_raf_finistere.html Pertes RAF Finistère]&lt;/ref&gt;; d'ar [[26 a viz C'hwevrer]] [[1943]] e kouezhas ur c'harr-nij [[Consolidated B-24 Liberator|B-24]]D-5-CO (marilhet 41-23820 ha kodet KY-C) eus [[aerlu]] ar Stadoù-Unanet (''[[United States Army Air Forces]]'' - 480th Antisubmarine Group / 1st th BS), gant dek den en e vourzh er mor e donvor Brest, ne voent ket adkavet; d'ar [[1 Mae|1añ a viz Mae]] [[1943]] e kouezhas ur c'harr-nij [[Boeing B-17 Flying Fortress|B-17]]F-20-VE (marilhet 42-5784 ha kodet GY-?) eus an U.S.A.A.F. e [[Lenn-vor Brest]] gant dek milour en e vourzh; ne voe kavet korf ebet; d'an [[28 Mezheven|28 a viz Even]] [[1943]] e kouezhas ur B-17 F-70-BO (anvet &quot;Argonaut II&quot;, marilhet 42-29817 ha kodet YB-D, 351{{vet}} Bomb Group, 508 {{vet}} Squadron) eus an United States Army Air Forces er mor e tu Brest gant dek milour en e vourzh; tapet e voe pevar anezhe gant an Alamaned, ne voe ket kavet korfoù ar re arall; er memes devezh e kouezhas ur B-17 F-70-BO (anvet &quot;Thunderbird II&quot;, marilhet 42-5724 ha kodet LG-T, 351{{vet}} Bomb Group, 508 {{vet}} Squadron) eus an USAAF er mor tu Brest gant dek milour en e vourzh; tapet e voe unan anezhe gant an Alamaned, daou a zeuas a-benn da achap, ne voe ket kavet korfoù ar re arall; d'an [[18 a viz Du]] [[1943]] e kouezhas ur c'harr-nij [[Consolidated B-24 Liberator|B-24]]H (marilhet 42-7640 ha kodet JU-?, 446{{vet}} Bomb Group, 707{{vet}} Squadron) eus an United States Army Air Forces e &quot;Kerinou&quot; e Brest gant dek milour en e vourzh; tapet e voe c'hwec'h nijour gant an Alamaned, daou all a zeuas a-benn da achap, mervel a reas an daou vilour arall; d'ar [[5 a viz Kerzu]] [[1943]] e kouezhas ur c'harr-nij B-17 G-70-BO (anvet &quot;Bucket Of Bolts&quot;, marilhet 42-37747 ha kodet XM-A, 94{{vet}} Bomb Group, 332{{vet}} Squadron) eus an USAAF;er mor er gwalarn da Vrest gant dek milour en e vourzh; ne voe kavet korf ebet; d'an [[9 a viz Eost]] [[1944]] e kouezhas ur c'harr-nij [[Martin B-26 Marauder|B-26-C45]] (marilhet 42-107636 ha kodet Y5-H, 344{{vet}} Bombing Group, 495{{vet}} Bombing Squadron) eus an USAAF war vord Porzh Brest gant c'hwec'h nijour en e vourzh; lazhet e voent holl, douaret int er [[Zachary Taylor]] National Cemetery e [[Louisville (Kentucky)|Louisville]] ([[SUA]])&lt;ref&gt;[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_usaaf_finistere.html Pertes USAAF Finistère]&lt;/ref&gt;.
* Emgann Brest : soudarded [[SUA]] o stourm evit dieubiñ ar gêr.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
US Army field gun in action.jpg
Battle of Brittany - Brest 02.jpg
Battle of Brittany - Brest 01.jpg
Battle of Brittany - Brest 03.jpg
&lt;/gallery&gt;
* D'ar [[16 a viz Mae]] [[1945]] e voe kavet korf un den eus ar gumun, ezel eus ar [[Rezistañs c'hall e-pad an Eil Brezel-bed|Rezistañs]], bet boureviet, lazhet ha mañsonet d'an [[13 a viz Gouere]] [[1944]] gant al lu [[Alamagn|alaman]] e [[kreñvlec'h Pentevr]] e [[Sant-Pêr-Kiberen]]&lt;ref&gt;René Le Guénic, ''Morbihan - Mémorial de la Résistance'', 1998, pajenn 329&lt;/ref&gt;.
* Goude ar [[Eil Brezel Bed|brezel]] ec'h adsavas an annezidi (repuet er [[Sarthe]] dreist-holl) ur gêr nevez hervez raktresoù an tisavour [[Jean-Baptiste Mathon]]. Echuet e voe adsevel anezhi e [[1961]]. An arsanailh a voe an andon a leve pennañ evit kêr betek fin an {{XXvet kantved}} hag e ziskar a voe abeg d'un enkadenn armerzhel er rannvro. Treiñ a ra neuze ar gêr war-zu an imbourc'h diwar-benn ar mor hag an teknologiezhioù nevez.
=== Darvoudoù pennañ istor Brest ===
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-count:2&quot;&gt;
* 250-350 savadur ar &quot;castellum&quot;
* 410-420 emsavadeg [[Arvorig]] a-enep [[Henroma|Roma]]{{Daveoù a vank}}
*[[452]] damzistrujet eo kêr gant goprsoudarded hunat{{Daveoù a vank}}
*[[1240]] [[Yann Iañ (dug Breizh)|Yann Iañ]] a bren ar gêr digant kont [[bro-Leon|Leon]] [[Herve III]]
*[[1341]] [[Yann Moñforzh]] a gemer ar gêr ha mogeriañ a ra anezhi
*[[1386]]-[[1387]] [[Yann IV (dug Breizh)|Yann IV]] a seziz en aner ar gêr dalc'het gant ar Saozon
*[[Richarzh III (Bro-Saoz)|Richard III Bro-Saoz]] a ro en-dro ar gêr da [[Yann IV (dug Breizh)|Yann IV]] en eskemm ouzh ur gwerzh-daspren
*[[Anna Breizh]] a weladenn kêr
*[[1512]] Emgann [[La Cordelière]]
*[[1593]] [[Herri IV (Bro-C'hall)|Henri IV]] a ro ar gwir-bourc'hizelezh da gêr Vrest
*[[1629]] Ar [[Kardinal Richelieu|C'hardinal Richelieu]] a gas d'Infreville da Vrest.
*[[1639]] Ar [[Kardinal Richelieu|C'hardinal Richelieu]] a grou an arsanailh hag ar porzh brezel
*[[1681]] [[Loeiz XIV]] a stag [[Rekourañs]] ouzh Brest
*[[1683]] [[Vauban]] a grog ar raktres da sevel kreñvlec'hioù en-dro da Vrest
*[[1685]] Donedigezh kannadourien roue Siam
*[[1694]] Raktres aozadur kêr gant [[Vauban]]
*[[1702]] Bennigadenn iliz Sant-Loeiz
*[[1746]]-[[1784]] Savadurioù bras an ijinour [[Antoine Choquet de Lindu]]
*[[1752]] Savidigezh [[Akademiezh ar Morlu]]
*[[1778]] Emgann ar ''Belle Poule''
*[[1785]] Disparti ergerzhadeg [[La Pérouse]]
*[[1789]] Dilennadeg ar gannaded vrestat d'ar [[Stadoù Jeneral]]
*[[1800]] Anvet eo ar prefed morel kentañ [[Cafarelli]]
*[[1801]] Krouidigezh [[Skol ar Morlu]]
*[[1852]] Divizet ez eus kas ar c'haleourion da [[Gwiana|Wiana]]
*[[1856]] Dekred diwar-benn savidigezh ur pont war ar [[Penfell]]
*[[1858]] Gweladenn [[Napoleon III]] hag an impalaerez [[Eugenia de Montijo|Eujeni]]
*[[1858]] ([[1 Gwengolo|1{{añ}} miz Gwengolo]]) serret eo ar galeoù
*[[1859]] Dekred diwar-benn krouidigezh ur porzh kenwerzh e Porzh-Trein
*[[1861]] Digoret eo ar pont
*[[1861]] - [[1889]] Ar porzh-kenwerzh a ya eus ar [[Penfell]] da boull Porzh-Trein.
*[[1865]] Erruout a ra an [[hent-houarn]] e Brest
*[[1891]] [[Brest-Pariz-Brest]] kentañ
*[[1917]]-[[1918]] An Amerikaned a zilestr e Brest.
*[[1930]] Digoridigezh ar [[pont Albert-Louppe]], anvet ivez pont [[Plougastell]]
*[[1940]] ([[19 a viz Even]]) Al lu alaman a antre e Brest
*[[1941]] Bombezadegoù kentañ war kêr
*[[1941]] ([[22 Meurzh]]) Ar vorrederien alaman [[Scharnhorst (1936)|Scharnhorst]] ha [[Gneisenau (1938)|Gneisenau]]
*[[1942]] ([[11 C'hwevrer]]), ar vorrederien a ya kuit eus kêr
*[[1943]] (28 Genver) an dud n'eo ket ret dezhe chom a dle mont kuit eus kêr
*[[1943]] Studioù kentañ diwar-benn ar raktres adsevel kêr
*[[1944]] ([[9 Gwengolo]]) Tarzhadenn ar [[Goudorenn Sadi-Carnot|c'houdorenn Sadi-Carnot]] (373 annezad ha kantadoù a soudarded alaman a zo lazhet)
*[[1944]] ([[18 Gwengolo]]) Ar [[gwarnizon]] en em zaskor
*[[1945]] Krouidigezh Brest Vras dre stagidigezh [[Lambezelleg]], [[Kerbêr-Kilbignon]] ha [[Sant-Mark (Brest)|Sant-Mark]]
*[[1947]] [[Tarzhadenn an Ocean Liberty]]. Distrujet ez eus un darn eus karter [[Sant-Mark (Brest)|Sant-Mark]]
*[[1946]] - [[1961]] Adsavidigezh kêr
*[[1950]] Lazhet eo ar micherour [[Édouard Mazé]] gant ar polis e-kerzh ur vanifestadeg d'ar [[17 a viz Ebrel]].
*[[1960]] Krouidigezh Skolaj ar Skiantoù, a yelo da [[Skol-veur Breizh-Izel]]
*[[1960]] ([[7 Gwengolo]]) Kêr a zegemer Medalenn ar [[Rezistañs]]
*[[1974]] ([[1añ Genver|1{{añ}} Genver]]) Krouidigezh [[Brest Meurgêr ar Mor]]
*[[1994]] Digoridigezh [[Pont Kanol Iz]]
*[[2000]] Krouidigezh [[Bro Brest]]
&lt;/div&gt;
== Sevenadur ==
* {{fr}} [http://www.mairie-brest.fr/biblio/ Porched al levraouegoù], Levraoueg Ti-kêr Brest : rouedad levraouegoù Brest a zo enni dek levraoueg-karter
=== Mirdioù ===
* {{fr}} [http://www.musee-marine.fr/index.php?lg=fr&amp;nav=108&amp;flash=1 Mirdi ar morlur]
* {{fr}} [http://www.mairie-brest.fr/brest/tour_tanguy.htm Mirdi an tour Tanguy]
* {{fr}} [http://www.mairie-brest.fr/brest/musee_beauxarts.htm Mirdi an arzoù]
* Mirdi an Eñvor

=== Brezhoneg ===
{{Pennad pennañ|Brest el lennegezh vrezhonek}}

==== Ya d'ar brezhoneg ====
* D’ar 16 a viz Mezheven [[2006]] e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun.
* D'ar 7 a viz Kerzu [[2017]] e oa bet votet gant Kuzul-kêr Brest mont war-zu live 2 ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]].
* D'an 20 a viz Ebrel 2018 eo bet roet al label live 1 da gêr Vrest evit bezañ kaset da benn eizh ober a-du gant ar yezh

==== Deskadurezh ====
* Div skol [[Diwan]] a zo e Brest, an hini gentañ, krouet e [[1978]], zo e karter Kerango hag an eil e karter ar Gwelmeur.
* Un hentad divyezhek [[Div Yezh]] a zo er [[Skol Jacquard]].
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet 763 skoliad er skolioù [[Diwan]] hag er c'hlasoù divyezhek publik (6,1 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150419065150/http://www.opab-oplb.org/98-kelenn.htm Ofis Publik ar Brezhoneg]&lt;/ref&gt;.
==== Bugaligoù ====
*Ar vagouri &quot;P'tit Mousse&quot; a zo gant un tañva d'ar yezh.
=== Sport ===
==== Mell-droad ====
*[[Stade Brestois|Stad Brest]]
==== Marc'h-houarn ====
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-count:2&quot;&gt;
[[Tro Bro-C'hall]]:
*[[24 a viz Gouere]] [[1906]] : 11{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1906|Tro Bro-C'hall]] etre [[Naoned]] ha Brest ; trec'h eo [[Louis Trousselier]].
*[[26 a viz Gouere]] [[1906]] : loc'hañ a ra 12{{vet}} hag 2{{l}} diwezhañ tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1906|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du [[Caen]] ([[Calvados]]).
*[[30 a viz Gouere]] [[1907]] : 12{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1907|Tro Bro-C'hall]] etre [[Naoned]] ha Brest ; trec'h eo [[Gustave Garrigou]].
*[[1añ Eost|1{{añ}} a viz Eost]] [[1907]] : loc'hañ a ra 13{{vet}} hag 2{{l}} diwezhañ tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1907|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du Caen]] (Calvados).
*[[4 a viz Eost]] [[1908]] : 12{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1908|Tro Bro-C'hall]] etre Naoned ha Brest ; trec'h eo [[François Faber]] ([[Luksembourg]]).
*[[6 a viz Eost]] [[1908]] : loc'hañ a ra 13{{vet}} hag 2{{l}} diwezhañ tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1908|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du Caen] (Calvados).
*[[27 a viz Gouere]] [[1909]] : 12{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1909|Tro Bro-C'hall]] etre Naoned ha Brest ; trec'h eo [[Gustave Garrigou]].
*[[29 a viz Gouere]] [[1909]] : loc'hañ a ra 13{{vet}} hag 2{{l}} diwezhañ tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1909|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du Caen (Calvados).
*[[27 a viz Gouere]] [[1910]] : 13{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1910|Tro Bro-C'hall]] etre Naoned ha Brest ; trec'h eo [[Gustave Garrigou]].
*[[29 a viz Gouere]] [[1910]] : loc'hañ a ra 14{{vet}} hag eil diwezhañ tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1910|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du Caen (Calvados).
*[[23 a viz Gouere]] [[1911]] : 12{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1911|Tro Bro-C'hall]] etre [[ar Roc'hell]] ([[Charente-Maritime]]) ha Brest ; trec'h eo [[Marcel Godivier]].
*[[26 a viz Gouere]] [[1911]] : loc'hañ a ra 13{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1911|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du [[Cherbourg]] ([[Manche]]).
*[[21 a viz Gouere]] [[1912]] : 12{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1912|Tro Bro-C'hall]] etre ar Roc'hell (Charente-Maritime) ha Brest ; trec'h eo [[Louis Heusghem]] ([[Belgia]]).
*[[24 a viz Gouere]] [[1912]] : loc'hañ a ra 13{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1912|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du Cherbourg (Manche).
*[[3 a viz Gouere]] [[1913]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1913|Tro Bro-C'hall]] etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo [[Henri Pélissier]].
*[[5 a viz Gouere]] [[1913]] : loc'hañ a ra 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1913|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du ar Roc'hell (Charente-Maritime).
*[[2 a viz Gouere]] [[1914]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1914|Tro Bro-C'hall]] etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo [[Emile Engel]].
*[[4 a viz Gouere]] [[1914]] : loc'hañ a ra 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1914|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du ar Roc'hell (Charente-Maritime).
*[[3 a viz Gouere]] [[1919]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1919|Tro Bro-C'hall]] etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo [[Francis Pélissier]].
*[[5 a viz Gouere]] [[1919]] : loc'hañ a ra 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1919|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du [[Les Sables-d'Olonne]] ([[Vañde]]).
*[[1añ Gouere|1{{añ}} a viz Gouere]] [[1920]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1920|Tro Bro-C'hall]] etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo [[Henri Pélissier]].
*[[3 a viz Gouere]] [[1920]] : loc'hañ a ra 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1920|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du Les Sables-d'Olonne (Vañde).
*[[30 a viz Mezheven]] [[1921]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1921|Tro Bro-C'hall]] etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; aet ar maout gant [[Léon Scieur]] ([[Belgia]]).
*[[2 a viz Gouere]] [[1921]] : loc'hañ a ra 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1921|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du Les Sables-d'Olonne (Vañde).
*[[29 a viz Mezheven]] [[1922]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1922|Tro Bro-C'hall]] etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo [[Robert Jacquinot]].
*[[1añ Gouere|1{{añ}} a viz Gouere]] [[1922]] : loc'hañ a ra 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1922|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du Les Sables-d'Olonne (Vañde).
*[[28 a viz Mezheven]] [[1923]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1923|Tro Bro-C'hall]] etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo [[Henri Pélissier]].
*[[30 a viz Mezheven]] [[1923]] : loc'hañ a ra 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1923|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du Les Sables-d'Olonne (Vañde).
*[[26 a viz Mezheven]] [[1924]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1924|Tro Bro-C'hall]] etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo [[Théophile Beeckman]] ([[Belgia]]) ha [[Philippe Thys]] ([[Belgia]]).
*[[28 a viz Mezheven]] [[1924]] : loc'hañ a ra 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1924|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du Les Sables-d'Olonne (Vañde).
*[[25 a viz Mezheven]] [[1925]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1925|Tro Bro-C'hall]] etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo [[Louis Mottiat]] ([[Belgia]]).
*[[26 a viz Mezheven]] [[1925]] : 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1925|Tro Bro-C'hall]] etre Brest ha [[Gwened]] ; trec'h eo [[Nicolas Frantz]] ([[Luksembourg]]).
*[[30 a viz Mezheven]] [[1926]] : 6{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1926|Tro Bro-C'hall]] etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo [[Joseph van Dam]] ([[Belgia]]).
*[[2 a viz Gouere]] [[1926]] : loc'hañ a ra 7{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1926|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du Les Sables-d'Olonne (Vañde).
*[[24 a viz Mezheven]] [[1927]] : 6{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1927|Tro Bro-C'hall]] etre [[Dinan]] ha Brest (a-benn d'an eur) ; trec'h eo [[André Leducq]].
*[[25 a viz Mezheven]] [[1927]] : 7{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1927|Tro Bro-C'hall]] etre Brest ha Gwened (a-benn d'an eur) ; trec'h eo [[Gustaaf Van Slembrouck]] ([[Belgia]]).
*[[20 a viz Mezheven]] [[1928]] : 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1928|Tro Bro-C'hall]] etre Dinan ha Brest (a-benn d'an eur) ; trec'h eo [[Pé Verhaegen]] ([[Belgia]]).
*[[21 a viz Mezheven]] [[1928]] : 5{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1928|Tro Bro-C'hall]] etre Brest ha Gwened](a-benn d'an eur) ; trec'h eo [[Marcel Bidot]].
*[[3 a viz Gouere]] [[1929]] : 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1929|Tro Bro-C'hall]] etre Dinan ha Brest ; trec'h eo [[Louis Delannoy]] ([[Belgia]]).
*[[4 a viz Gouere]] [[1929]] : 5{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1929|Tro Bro-C'hall]] etre Brest ha Gwened ; trec'h eo [[Gustaaf Van Slembrouck]] ([[Belgia]]).
*[[4 a viz Gouere]] [[1930]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1930|Tro Bro-C'hall]] etre Dinan ha Brest ; trec'h eo [[Charles Pélissier]].
*[[5 a viz Gouere]] [[1930]] : 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1930|Tro Bro-C'hall]] etre Brest ha Gwened ; trec'h eo [[Omer Taverne]] ([[Belgia]]).
*[[2 a viz Gouere]] [[1931]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1931|Tro Bro-C'hall]] etre Dinan ha Brest ; trec'h eo ar [[Breizh]]ad [[Léon Le Calvez]].
*[[3 a viz Gouere]] [[1931]] : 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1931|Tro Bro-C'hall]] etre Brest ha Gwened ; trec'h eo [[André Godinat]].
*[[12 a viz Gouere]] [[1939]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1939|Tro Bro-C'hall]] etre [[Roazhon]] ha Brest ; trec'h eo ar [[Breizh]]ad [[Pierre Cloarec|Pêr Gloareg]].
*[[13 a viz Gouere]] [[1939]] : 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1939|Tro Bro-C'hall]] etre Brest hag [[an Oriant]] ; trec'h eo [[Raymond Louviot]].
*[[25 a viz Mezheven]] [[1952]] : 1{{añ}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1952|Tro Bro-C'hall]] etre Brest ha Roazhon ; trec'h eo [[Rik Van Steenbergen]] ([[Belgia]]).
*[[13 a viz Gouere]] [[1954]] : 6{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1954|Tro Bro-C'hall]] etre [[Sant-Brieg]] ha Brest ; trec'h eo [[Dominique Forlini]].
*[[14 a viz Gouere]] [[1954]] : 7{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1954|Tro Bro-C'hall]] etre Brest ha Gwened ; trec'h eo [[Jacques Vivier]].
*[[2 a viz Gouere]] [[1958]] : 7{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1958|Tro Bro-C'hall]] etre Sant-Brieg ha Brest ; trec'h eo [[Brian Robinson]] ([[Bro-Saoz]]).
*[[29 a viz Mezheven]] [[1962]] : 6{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1962|Tro Bro-C'hall]] etre [[Dinarzh]] ha Brest ; trec'h eo [[Robert Cazala]].
*[[27 a viz Mezheven]] [[1974]] : dalc'het eo rakredadeg [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1974|Tro Bro-C'hall]] e Brest (a-benn d'an eur) ; trec'h eo [[Eddy Merckx]] ([[Belgia]]).
*[[28 a viz Mezheven]] [[1974]] : 1{{añ}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1974|Tro Bro-C'hall]] etre Brest ha [[Kastell-Paol]] ; trec'h eo [[Ercole Gualazzini]] ([[Italia]]).
*[[5 a viz Gouere]] [[2008]] : 1{{añ}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2008|Tro Bro-C'hall]] etre Brest ha [[Pluveleg]] ; trec'h eo [[Alejandro Valverde]] ([[Spagn]]).
&lt;/div&gt;
== Monumantoù ha traoù heverk ==
Brudet eo [[Pont Rekourañs]] ha [[straed Siam]] e Brest. Eus ar monumantoù savet a-raok an {{XIXvet kantved}} ne chom nemet ar [[Kastell Brest|c'hastell]], an [[Tour Tangi]] hag un nebeud tiez ha savadurioù kozh, savadurioù evit an arsanailh ha kreñvlec'hioù en o zouez. E Rekourañs e chom un darn eus [[straed Sant-Maloù]] distrujet gant [[bombezadeg]]où en [[Eil Brezel-bed]].

Anavezet eo Brest abalamour d'ar gouelioù bigi kozh aozet ganto bep pevar bloaz. Savet eo anv ar gouel diwar anv ar gêr mui ar bloavezh (Brest 2008, Brest 1992...).

=== Bezioù ar C'hommonwealth e bered ''Kerfaotraz''===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! Bro
! Niver a soudarded
|-
|{{Aostralia}}
|3
|-
|[[Restr:Canadian Red Ensign (1921-1957).svg|24px]] [[Kanada]]
|14
|- 
|{{Rouantelezh-Unanet}}
|93
|-
|{{Zeland-Nevez}}
|1
|-
|'''Hollad''' (korfoù anavezet hepken)
|'''104'''
|}
Diwar ar 104 soudard anavezet douaret er vered ez eus 31 milour eus ar [[Brezel-bed Kentañ]] ha 73 eus an Eil Brezel-bed&lt;ref name=&quot;Commonwealth War Graves Commission&quot; /&gt;.

== Poblañs ==
===Emdroadur ar boblañs abaoe 1793===
&lt;timeline&gt;
Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)
ImageSize  = width:900 height:300
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:175000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:25000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData= 
  bar:1793 text:93
  bar:1800 text:1800
  bar:1806 text:06
  bar:1821 text:21
  bar:1831 text:31
  bar:1836 text:36
  bar:1841 text:41
  bar:1846 text:46
  bar:1851 text:51
  bar:1856 text:56
  bar:1861 text:61
  bar:1866 text:66
  bar:1872 text:72
  bar:1876 text:76
  bar:1881 text:81
  bar:1886 text:86
  bar:1891 text:91
  bar:1896 text:96
  bar:1901 text:1901
  bar:1906 text:06
  bar:1911 text:11
  bar:1921 text:21
  bar:1926 text:26
  bar:1931 text:31
  bar:1936 text:36
  bar:1946 text:46
  bar:1954 text:54
  bar:1962 text:62
  bar:1968 text:68
  bar:1975 text:75
  bar:1982 text:82
  bar:1990 text:90
  bar:1999 text:99
  bar:2006 text:2006
  bar:2012 text:12
  bar:2013 text:13
  bar:2020 text:20
PlotData=
  color:barra width:14 align:left
  bar:1793 from:0 till: 24180
  bar:1800 from:0 till: 25865
  bar:1806 from:0 till: 22130
  bar:1821 from:0 till: 26361
  bar:1831 from:0 till: 29860
  bar:1836 from:0 till: 29773
  bar:1841 from:0 till: 48225
  bar:1846 from:0 till: 55820
  bar:1851 from:0 till: 61160
  bar:1856 from:0 till: 54665
  bar:1861 from:0 till: 67833
  bar:1866 from:0 till: 79847
  bar:1872 from:0 till: 66270
  bar:1876 from:0 till: 66828
  bar:1881 from:0 till: 69110
  bar:1886 from:0 till: 70778
  bar:1891 from:0 till: 75854
  bar:1896 from:0 till: 74538
  bar:1901 from:0 till: 84284
  bar:1906 from:0 till: 85294
  bar:1911 from:0 till: 90540
  bar:1921 from:0 till: 73960
  bar:1926 from:0 till: 67861
  bar:1931 from:0 till: 69841
  bar:1936 from:0 till: 79342
  bar:1946 from:0 till: 74991
  bar:1954 from:0 till: 110713
  bar:1962 from:0 till: 136104
  bar:1968 from:0 till: 154023
  bar:1975 from:0 till: 166826
  bar:1982 from:0 till: 156060
  bar:1990 from:0 till: 147956
  bar:1999 from:0 till: 149634
  bar:2006 from:0 till: 144548
  bar:2012 from:0 till: 139676
  bar:2013 from:0 till: 139386
  bar:2020 from:0 till: 139456
  &lt;/timeline&gt;
&lt;ref&gt;Cassini hag [[EBSSA]]&lt;/ref&gt;

== Imbourc'h ha deskadurezh uhel ==
Dre m'emañ kreizenn armerzhel kêr-benn [[Breizh-Izel]] eno ez eus kalz skolioù-meur hag annezadennoù imbourc'h e Brest.
* [[Skol-veur Breizh-Izel]] enni [[skol uhel stummañ kelennerien]] Breizh.
* Skolioù uhel
** [[Skol Vroadel Ijinourien Brest]]
** [[Skol Uhel Pellgehenterezh Breizh]]
** [[Skol Uhel Vroadel Ijinourien ar Studioù ha Teknikoù an Armoù]]
** [[Skol Uhel kenwerzh Breizh]]
** [[Skol ar Morlu]]
** [[Ensavadur meur war an elektronik hag an teknologiezhioù niverel]]
* [[Ensavadur]]ioù imbourc'h
** [http://www.cerv.fr/ CERV] : Kreizenn europat reolder amwir
** [[Ifremer]] Ensavadur Gall Imbourc'h evit Gounezerezh ar mor ([http://www.ifremer.fr/brest/ liamm diavaez])
** [http://www.ifremer.fr/ifrtp/] : [[Ensavadur Gall Pennahelel - Paul Émile Victor]] (ex-IFRTP)
** [https://web.archive.org/web/20060716040939/http://www.le-cedre.fr/ le CEDRE] 
** [http://www.ifremer.fr/ird/ IRD/ORTSTOM] : Ensavadurioù Imbourc'h evit an Diorroadur.
** [http://www.shom.fr/ SHOM]

== Melestradurezh ==
[[Restr:Brest_mairie-Foire_Saint-Michel.jpg|thumb|upright=1.4|Ti-kêr Brest e [[Plasenn ar Frankiz]]]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Roll ar vaered
!Dilennadeg !! Anv !! Titl
|-
| align=right| [[2026]]- || [[Stéphane Roudaut]] || Maer
|-
| align=right| [[2001]]-[[2026]] || [[François Cuillandre]] || Maer
|-
| align=right| [[1989]]-[[2001]] || [[Pierre Maille]] || Maer
|-
| align=right| [[1985]]-[[1989]] || [[Georges Kerbrat]]|| Maer
|-
| align=right| [[1983]]-[[1985]] || [[Jacques Berthelot]]|| Maer
|-
| align=right| [[1982]]-[[1983]] || [[Pierre Maille]] || Maer
|-
| align=right| [[1977]]-[[1982]] || [[Francis Le Blé]]|| Maer
|-
| align=right| [[1973]]-[[1977]] || [[Eugène Berest]]|| Maer
|-
| align=right| [[1959]]-[[1973]] || [[Georges Lombard]] || Maer
|-
| align=right| [[1958]]-[[1959]] || Auguste Kervern || Maer
|-
| align=right| [[1954]]-[[1958]] || [[Yves Jaouen]]|| Maer
|-
| align=right| [[1954]]-[[1954]] || Lucien Chaix || Maer
|-
| align=right| [[1953]]-[[1954]] || [[Yves Jaouen]]|| Maer
|- 
| align=right| [[1947]]-[[1953]] || Alfred Pierre Marie Chupin || Maer
|-
| align=right| [[1945]]-[[1947]] || Jules Lullien || Maer
|-
| align=right| [[1944]]-[[1945]] || Victor le Gorgeu || Prezidant an Delegasion Ispisial
|-
| align=right| [[1942]]-[[1944]] || Victor Eusen || Maer
|-
| align=right| [[1929]]-[[1941]] || Victor le Gorgeu || Maer
|-
| align=right| [[1921]]-[[1929]] || Léon Nardon || Maer
|-
| align=right| [[1920]]-[[1921]] || Hippolyte Masson || Maer
|}
Kalz brasoc'h eo teuas Brest da vezañ e 1945 pa voe staget teir c'humun all outi : [[Lambezelleg]], [[Kerbêr-Kilbignon]] ha [[Sant-Mark (Brest)|Sant-Mark]].

=== Kantonioù Brest ===
Dre 5 [[kanton]] eo rannet.
* [[kanton Brest-1]] : Brest/Bellevue • Brest/Lambezelleg
* [[kanton Brest-2]] : Brest/Kreiz-kêr • Brest/Rekourañs
* [[kanton Brest-3]] : Brest/Kerbêr • [[Plouzane]]
* [[kanton Brest-4]] : [[Boc'harzh]] • Brest/An Ermitaj • Brest/Ar Gazeg Wenn • [[Gouenoù]] • [[Gwiler-Leon]]
* [[kanton Brest-5]] : Brest/Kerichen • Brest/Sant-Mark

== Tud ==
* [[Georges Thierry d'Argenlieu]], [[amiral]].
* [[André Colin]], politikour.
* [[Édouard Corbière]], paramantour ha skrivagner gallek.
* [[Yves Guéna]], politikour.
* [[André Guilcher]], [[douaroniezh|douaroniour]].
* [[Marie Lénéru]], skrivagnerezh gallek.
* [[Jean Oberlé]], livour.
* [[Pierre Ozanne]], livour.
* [[Yvan Ropars]], [[livour]] ha [[kizeller]].
* [[Berthe Sylva]], kanerez.
* [[Yves Le Gallo]], kelenner Skol-Veur.

=== Tud bet ganet eno ===
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-count:2&quot;&gt;
* [[1660]] : [[Isaac Robelin (mab)]], ijinour milour [[Bro-C'hall|gall]].
* [[1748]] : [[Jean-Michel Huon de Kermadec]] (1748-1792), merdeer.
* [[1769]] : [[Pierre François Keraudren|Pierre F. Keraudren]] (1769-1858), mezeg er Morlu ganet e karter [[Rekourañs]].
* [[1794]] : [[Prosper Garnot]], naturour ha surjian-mor [[breizhat]].
* [[1801]] : [[Prosper Levot]], istorour [[breizhat]].
* [[1803]] : [[Amable-Emmanuel Troude]], geriadurour [[brezhonek]].
* [[1826]] : [[Nathalie Lemel]], anarkourez, e [[1826]].
* [[1840]] : [[Constant Le Doré]], dispac'hour, krouer kevrenn an Etrebroadelenn e Brest.
* [[1854]] : [[Adrien de Carné]], skrivagner brezhonek
* [[1869]] : [[Emil Masson]], prederour ha stourmer peoc’hgar, saver ar gelaouenn ''[[Brug (kelaouenn)|Brug]]''.
* [[1874]] : [[Gaston Esnault]], yezhour.
* [[1875]] : [[Glaoda ar Prad]], skrivagner brezhonek.
* [[1878]] : [[Victor Segalen]], skrivagner gallek.
* [[1879]] : [[Jean Cras]], ofiser a vor ha [[sonaozour]].
* [[1880]] : [[Louis Hémon]], skrivagner [[gallek]], brudet e romant ''Maria Chapdelaine'' (skrivet gantañ e Kebek).
* [[1896]]: Pierre Keraudren, d'an 20 a viz Kerzu, fuzuilhet d'ar 4 a viz Genver 1918 gant al lu gall e-pad ar Brezel-bed kentañ e [[Craonne]] (Bro-C'hall) evit ''« hutinerezh »''&lt;ref&gt;[http://www.memoiredeshommes.sga.defense.gouv.fr ''Mémoire des hommes'']&lt;/ref&gt;.
* [[1900]] : [[Roparz Hemon]], skrivagner brezhonek hag emsaver breizhat.
* [[1905]] : [[Per Peron]], [[skeudennouriezh|skeudennour]] ha [[livouriezh|livour]].
* [[1907]] : [[Robert Micheau-Vernez]], arzour breizhat.
* [[1910]] : [[Joseph Chardronnet]], beleg katolik, istorour hag emsaver.
* [[1910]] : [[Henri Queffélec]], skrivagner gallek.
* [[1911]] : [[Fant Rozeg]] (Meavenn hec'h anv-pluenn), barzhez, romantourez ha dramaourez vrezhonek, e [[Sant-Mark (Brest)|Sant-Mark]].
* [[1920]] : [[Yves Le Gallo]], skolveuriad.
* [[1922]] : [[Alain Robbe-Grillet]], romantour ha filmour [[Bro-C'hall|gall]].
* [[1923]] : [[Pierre-Yves Moign]], sonaozour.
* [[1923]] : [[Robert Castel (kevredigezhour)|Robert Castel]], sokiologour.
* [[1937]] : [[René Abjean]], sonaozour.
* [[1939]] : [[Jean-Yves Cozan]], politikour.
* [[1955]] : [[Patrice Pellerin]], saver bannoù-treset.
* [[1959]] : [[Jean-Jacques Urvoas]], politiker.
* [[1960]] : [[Paol ar Meur]], skrivagner brezhonek.
* [[1961]] : [[Paul Bloas]], arzour.
* [[1964]] : [[Béatrice Dalle]], aktourez.
* [[1964]] : [[Christophe Miossec]], kaner gallek.
* [[1969]] : [[Frank Bodenes]], skrivagner ha troer brezhonek.
* [[1970]] : [[Yann Tiersen]], sonour.
* [[1972]] : [[Josilin Gourvenneg]], melldroader ha gourdoner.
* [[1975]] : [[Mikael Bodlore-Penlaez]], skrivagner gallek ha kartennour.
* [[1987]] : [[Gonzalo Higuaín]], melldroader arc'hantinat.
&lt;/div&gt;
=== Tud bet marvet eno ===
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-count:2&quot;&gt;
* [[1728]] : [[Isaac Robelin (mab)]], ijinour milour [[Bro-C'hall|gall]].
* [[1791]] : [[Toussaint-Guillaume Picquet de la Motte]], letanant jeneral er [[morlu gall]].
* [[1878]] : [[Prosper Levot]], istorour [[breizh]]at.
* [[1885]] : [[Amable-Emmanuel Troude]], geriadurour [[brezhonek]].
* [[1909]] : [[Pêr Pronost]], barzh.
* [[1925]] : [[Kaourintin an Ourz]], kazetenner brezhonek.
* [[1930]] : [[Ivon Krog]], skrivagner brezhoneg.
* [[1932]] : [[Jean Cras]], ofiser a vor ha [[sonaozouriezh|sonaozour]].
* [[1939]] : [[Paul Émile Amable Guépratte|Émile Guépratte]], ofiser meur a vor [[Bro-C'hall|gall]].
* [[1961]] : [[Per Mokaer]], politikour ha skrivagner.
* [[1971]] : [[Jim Sevellec]], [[livouriezh|livour]] ha [[feilhañs]]our [[breizh]]at.
* [[1974]] : [[Florentin Goinard]], mouller, levrier, embanner hag emsaver.
* 1974 : [[Alan-Gwenog Berr]], yezhoniour war ar brezhoneg, e [[1974]].
* [[1978]] : [[Biel Elies]], skrivagner brezhonek, e [[1978]].
* [[1988]] : [[Pêr Peron]], [[skeudennouriezh|skeudennour]] ha [[livouriezh|livour]].
* [[2003]] : [[Ronan Huon]], embanner ha skrivagner brezhonek.
* [[2005]] : [[Ivona Martin]], emsaverez.
* [[2007]] : [[Kristen Nogues]], telennourez.
* [[2008]] : [[Reun ar Glev]], yezhadurour ha geriadurour [[brezhonek]].
* [[2009]] : [[Remi Derrien]], skrivagner, kazetenner, aktour ha jubennour brezhonek.
* [[2010]] : [[Charlez ar Gall]], stourmer evit sevenadur Breizh.
* [[2013]] : [[Pierre-Yves Moign]], sonaozour.
&lt;/div&gt;
=== Tud beziet eno ===
* [[Roparz Hemon]], skrivagner brezhonek, kazrtenner, troour, geriadurour ha romantour.

=== Ardamezeg ar familhoù ===
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-count:2&quot;&gt;
{|
|-
|[[Restr:Agard-d.jpg|60px]]
|
:Gaspard '''Agard''', maer Brest e 1661.
:''En gul e rodig-kentr en aour a eizh broud ; e gab gwriziet en glazur karget gant ur groaz avalaouek.''
|-
|[[Restr:Basserode de Brétigny.gif|60px]]
|
:Claude '''Basserode''', senesal Brest e 1700
:''En glazur e leon en aour krabanet ha teodet en gul.''
|-
|[[Restr:Bérard de la Seigneurais.png|60px]]
|.
:'''? Berard de la Seignerais''', senesal Brest e 1690.
:''En glazur e gebrenn en argant heuliet ouzh beg gant ur greskenn ivez en argant ; e gab en argant karget gant teir balafenn en sabel.''
|-
|[[Restr:Le Bescont.png|60px]]
|
:'''Germain Le Bescont''', maer Brest e 1651.
:''En glazur e bilikan en e wadennoù en aour.''
|-
|[[Restr:De Carné.gif|60px]]
|
:'''Marc de Carné''', kabiten Brest da vare [[Frañsez Iañ (Bro-C'hall)|Frañsez Iañ Bro-C'hall]].
|-
|[[Restr:Nail de Mescaradec.gif|60px]]
|
:'''? Nail''' ː prokulor ha noter ar roue ouzh Lez Brest e 1695.
:''En aour e gebrenn en sabel karget gant teir rozenn en argant.''
|-
|[[Restr:Ozanne de la Tour.gif|60px]]
|
:'''Julien Ozanne''', arkitektour ha tisaver labourioù ar roue, a savas klozadur kentañ Brest e 1647.
:'''Nicolas Ozanne''', teñzorer morlu Brest e 1696.
:''Rannet; ouzh 1 en sabel e dour en aour; ouzh 2, en geot e deir sourin en aour.''
|-
|[[Restr:Raby de Kerangrun.gif|60px]]
|
:'''Raby''' ː unan eus kannaded Brest ouzh Breujoù 1742 ; ul letanant fourgadenn e 1766 ; maer Brest e 1785.
:''Troc'het : ouzh 1 en argant e gi tremenant en sabel kurunet en aour hag o terc'hel en e bav dehou ur gougleze ivez en aour ; ouzh 2 en glazur e seizh gousourin en argant.''
|-
|[[Restr:Turin de la Salle.gif|60px]]
|
:'''François Turin''', maer Brest e 1649.
:''En aour e erez en sabel.''
|}
&lt;/div&gt;
== Gevelliñ ==
;Kêrioù gevellet
* {{Gevelliñ|Denver|Stadoù Unanet|United States|bloavezh=1956}}
* {{Gevelliñ|Plymouth (Bro-Saoz)|Bro-Saoz|England|kêr=Plymouth|bloavezh=1963}}
* [[Skeudenn:Flag of Germany.svg|25px]] [[Kiel (Alamagn)|Kiel]] ([[Alamagn]], [[Schleswig-Holstein]]) abaoe 1964
* [[Skeudenn:Flag of Italy.svg|25px]] [[Taranto]] ([[Italia]], [[Puglia]]), abaoe 1964
* [[Skeudenn:Flag of Japan.svg|25px|border]] [[Yokosuka]] ([[Japan]], [[rannvro Kantō]]), abaoe 1970
* [[Skeudenn:Flag of Ireland.svg|25px]] [[Dún Laoghaire]] ([[Iwerzhon]], [[Cúige Laighean]]), abaoe 1984
* [[Skeudenn:Flag of Spain.svg|25px]] [[Cádiz]] ([[Spagn]], [[Andalucía]]), abaoe 1986
* [[Skeudenn:Flag of Burkina Faso.svg|25px]] [[Saponé]] ([[Burkina Faso]], [[Centre-Sud (Burkina Faso)|Kreiz-Su]]), abaoe 1989
* [[Skeudenn:Flag of Romania.svg|25px]] [[Constanţa]] ([[Roumania]]), abaoe 1993
;Emglevioù
* [[Bgayet]] e [[Skeudenn:Berber_flag.svg|25px]] [[Kabilia]], abaoe 1995,
* [[Haiphong]] e {{Vietnam}},
* [[Qingdao]] e {{Sina}}, abaoe 2006.

== Levrlennadur ==
* [[Jeremi Kostiou]], ''Ar marc’h-du e Brest'', e-barzh Briac, ''Avel Reter'', Plabenneg, [[Nadoz-Vor embannadurioù|Nadoz-Vor Embannadurioù]], 2015, pp.&amp;nbsp;42–45.
* Jeremi Kostiou, ''Le commerce de chansons sur feuilles volantes à Brest, 1915-1955'', ''Les Cahiers de l’Iroise'', niv. 227, 2017, pp.&amp;nbsp;174–182.
* Jeremi Kostiou, ''Quand Pontanezen révèle ses vestiges…'', ''Les Cahiers de l’Iroise'', niv. 225, 2017, pp.&amp;nbsp;176–190.
*Kris hag Étienne Davodeau, ''Un den zo marvet'', Nadoz-Vor Embannadurioù, Brest, 2021.
*Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
*Bernard Tanguy ː ''Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses du Finistère.'' Chasse-Marée / Ar Men. 1990
*Erwan Vallerie ː ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995

== Liamm diavaez ==
{| align=&quot;right&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
|{{Commons|Brest, France|Brest}}
|{{Wikeriadur}}
|}
*{{fr}} [http://www.brest.fr/ Lec'hienn ofisiel an ti-kêr]
{{clr}}
== Daveoù ha notennoù ==
{{Daveoù|bannoù=2}}
[[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]]
[[Rummad:Kumunioù Bro-Leon]]
[[Rummad:Brest]]
[[Rummad:Pennlec'hioù distrigoù Breizh]]
[[Rummad:Kêrioù distrujet gant ur brezel]]
[[Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth e Penn-ar-Bed]]
[[Rummad:Diazezlec'hioù listri-spluj alaman e Breizh e-pad an Eil Brezel-bed]]
[[Rummad:Bombezadegoù ar Re Gevredet e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]]
[[Rummad:Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]]
[[Rummad:Nijerezioù ar C'hommonwealth aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]]
[[Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]]
[[Rummad:Tud lakaet d'ar marv gant al lu alaman e kreñvlec'h Pentevr e 1944]]
[[Rummad:Porzhioù Breizh]]
|}</text>
      <sha1>6wa8fqlg01jlndknk0f92077ckni1yq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sant-Brieg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11822</id>
    <revision>
      <id>2186418</id>
      <parentid>2165514</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T11:17:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <comment>maer nevez</comment>
      <origin>2186418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20582" sha1="l94o86bvorj1zbrux15f3x4ml3s36xl" xml:space="preserve">{{Implijoù all}}
{{Infobox kumunioù Breizh
| anv = Sant-Brieg
| anvYezh = Saent-Bérioec
| Yezh = gallaouek
| anvOfisiel = Saint-Brieuc
| skeudenn = Mairiesaintbrieuc.JPG
| alc'hwez = An ti-kêr.
| ardamezioù = Blason Saint-Brieuc.svg
| bro = {{Bro-Sant-Brieg}}
| departamant = {{Aodoù-an-Arvor}} &lt;small&gt;(''[[prefeti]]'')&lt;/small&gt;
| arondisamant = [[Arondisamant Sant-Brieg|Sant-Brieg]] &lt;small&gt;(''[[pennlec'h]]'')&lt;/small&gt;
| etrekumuniezh = [[Sant-Brieg Arvor Tolpad-kêrioù]]
| bro velestradurel = [[Bro Sant-Brieg (Voynet)|Bro Sant-Brieg]]
| kanton = [[Pennlec'h]] daou ganton:&lt;br/&gt;[[kanton Sant-Brieg-1|Sant-Brieg-1]]&lt;br/&gt;[[kanton Sant-Brieg-2|Sant-Brieg-2]]
| cp = 22000
| maer = Victor Bonnot
| amzer-gefridi = [[2026]]-[[2033]]
| gorread = 21.88
| hedred = -2.765277
| ledred = 48.513611
| uk = 99
| ubi = 0
| ubr = 134
| lec'hienn web = [http://www.mairie-saint-brieuc.fr/ Ti-kêr]
}}
'''Sant-Brieg''' a zo ur gêr eus [[Breizh]], lec'hiet e departamant [[Aodoù-an-Arvor]], pennlec'h an departamant-se hag ar prefedelezh. Kêr-benn [[Bro Sant-Brieg]] eo, e [[Breizh-Uhel]], nepell eus [[Bro-Oueloù]] ha [[Bro-Dreger]], e foñs [[Bae Sant-Brieg]]. Tennañ a ra he anv eus ar manac'h [[Brieg (sant)|Brieg]], deuet eus Bro-Gembre er {{Vvet kantved}}. 45 000 annezad a oa enni e 2016, 171 721 en tolead kêr e 2013.
== Douaroniezh ==
* Ar stêr [[Goued]] en em daol e [[Mor Breizh]] etre [[Plerin]] ha Sant-Brieg.
=== Kumunioù amezek ===
{{Lec'hiadur kêr|kêr=''Sant-Brieg''|gwalarn=|norzh=[[Plerin]]|biz=|kornôg=[[Ploufragan]]|reter={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Bae Sant-Brieg]]''}}|gevred=[[Langaeg]]|su=[[Tregaeg]]|mervent=[[Ploufragan]]|enklozadur=}}
== Anv ==
* Erwan Vallerie (1995) ː '''Saint Brieux, Saint Brieuc''', 1235;  '''Seint Briout''', 1284;  '''Saint Briouc''', 1294;  '''Saint Brieuc''', 1304;  '''Saent Bryoc''', 1305;  '''Saint Brioux''', 1306;  '''Saint Briouch''', 1321;   '''Sanctum Briocum de Vallibus''', 1330;  '''Saint Brieuc''', 1356; '''Saint Brieu, Saint Brieuc''', 1364;  '''Saint Brieuc''', 1373;  '''Saint Brieu''', 1375;  '''Saint Briouc''', 1378;  '''Saint Briouc''', 1379;  '''Saint Briou''',  '''Saint Brieux''', '''Saint Brieuc''', 1406;  '''Saint Brieuc des Vaux''', 1407;  '''Saint Brieu''', 1409;  '''Sainct Brieu''',  '''Seint Biriok''' (dihel1 saoznek), 1410;  '''de Sancto Brieuco''', 1411;  '''Sainct Briou''', 1417;  '''Saint Brieuc''',  '''Saint Brieu''', 1420;  '''Saint Briou''', '''Saint Briouc''', 1423;  '''Saint Brieul''',  '''Saint Brieux''', 1462;  '''Saint Brieu''', 1513;  '''Saint Brieux''',  '''Saint Brieu''', 1535;  '''Saint Brieu''', 1565;  '''Saint Brieu''', 1636;  '''Saint Brieu''', 1709
== Ardamezioù ==
*''En glazur, e c'hripi en aour, krabanet ha teodet en gul'' (Ardamezeg d'Hozier, 1698)
== Istor ==
Sant [[Brieg (sant)|Brieg]] eo a roas e anv da [[Bro Sant-Brieg|Vro Sant-Brieg]]. Krouet e voe ar gêr er {{VIvet kantved}} gant ar manac'h anvet Brieg, deuet a Vro-Gembre. Ur manati a voe da gentañ, ha tamm-ha-tamm ur gêr a greskas tro-dro d'ar manati-se.
=== [[Dispac'h Gall]] ===
* Gant al lezenn eus an 26 a viz C'hwevrer 1790 e voe lakaet Sant-Brieg da benn [[distrig Sant-Brieg]]&lt;ref&gt;{{fr}}J. B. Duverger, ''Collection complète des lois, décrets, ordonnances, règlemens avis du Conseil d'Etat'', Levrenn gentañ, Eil embannadur, Pariz, 1834, p.105.&lt;/ref&gt;. 
==={{XIXvet kantved}}===
* [[1862]]: tizhet eo Sant-Brieg gant an [[hent-houarn]].
==={{XXvet kantved}}===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== 
* 685 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 2,86 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911&lt;ref name=&quot;MG&quot;&gt;{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=22278&amp;dpt=22&amp;idsource=23963&amp;table=bp04 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
* Ur soudard bet ganet er gumun a voe fuzuilhet gant al lu [[gall]] d'ar 1{{añ}} a viz Here 1915, e [[Vienne-le-Château]] (Bro-C'hall).
==== [[Repuidi Brezel Spagn e Breizh|Repuidi Brezel Spagn]] ====
* [[Louis Guilloux]] a reas war-dro degemer repuidi [[Brezel Spagn]] e Sant-Brieg hag en [[Aodoù-an-Hanternoz]]&lt;ref&gt;{{fr}}Isabelle Le Boulanger, ''L'Exil espagnol en Bretagne  1937-1940'', Coop Breizh, 2016, pajenn 117&lt;/ref&gt;.

====[[Eil Brezel-bed]]====
* D'an [[18 Mezheven|18 a viz Even]] [[1940]] e tegouezhas al [[Wehrmacht|lu alaman]] e Sant-Brieg&lt;ref&gt;{{fr}}{{cite web|url=http://www.letelegramme.com/ig/dossiers/commemoration_18_juin/18-juin-40-l-arrivee-ubuesque-des-allemands-a-saint-brieuc-15-06-2010-955931.php|title=18 juin 40. L'arrivée ubuesque des Allemands à Saint-Brieuc|publisher=''Le Télégramme''|date=15 a viz Even 2010|accessdate=2020-05-01}}&lt;/ref&gt;.
* Daou garr-nij [[Focke-Wulf Fw 190]]A eus an [[Luftwaffe (1933-1945)|aerlu alaman]] a gouezhas e Sant-Brieg, an hini kentañ d'ar [[15 a viz Meurzh]] [[1943]], an eil d'an [[29 a viz Ebrel]] [[1944]]; an daou nijour a varvas, douaret e voent e [[Plouzeniel]]&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Cotes%20Armor/pertes_luftwaffe_cotes_arm.html Pertes Luftwaffe]&lt;/ref&gt;.
* Dieubet e voe Sant-Brieg d'ar [[6 a viz Eost]] [[1944]] da 22 eur gant an Task Force A eus [[US Army|lu ar Stadoù-Unanet]]&lt;ref&gt;{{fr}}Éric Rondel, ''Les Américains en Bretagne'', Éditions Astoure, 2008, pajenn 188&lt;/ref&gt;.
* Mervel a reas 247 den eus ar gumun evit Bro-C'hall&lt;ref name=&quot;MG&quot; /&gt;.

== Brezhoneg ==
* 7,8 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek&lt;ref&gt;Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 394&lt;/ref&gt;.
* Ur skol [[Diwan]] zo e Sant-Brieg abaoe [[1979]].
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol [[Diwan]] hag er c'hlasoù divyezhek 183 skoliad (4 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)&lt;ref&gt;{{br}}[https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Ofis Publik Ar Brezhoneg]&lt;/ref&gt;.

== Monumantoù ha traoù heverk ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;160px&quot;&gt;
Saint-Brieuc sous la neige.jpg|Sant-Brieg dindan an erc'h.
Saint-Brieuc (22) Cathédrale 16.JPG|An iliz-veur.
Tour de Cesson.JPG|Tour Soazon.
Fontaine Saint-Brieuc.JPG|Feunteun Sant Brieg.
&lt;/gallery&gt;
Tregont monumant istorel zo er gêr. En o zouesk :
* Iliz-veur Sant Stefan, gant relegoù [[Brieg (sant)|sant Brieg]] enni,
* Dismantroù tour Soazon, savet e [[1395]] ha distrujet e [[1598]],
* Feunteun Sant Brieg, savet er 15&lt;sup&gt;vet&lt;/sup&gt; kantved,
* Tiez kozh e kreiz-kêr.
== Sevenadur ==
* [[Mirdi arz hag istor Sant-Brieg]]
== Bezioù ar C'hommonwealth e beredoù ar gumun ==
=== Bez ar C'hommonwealth er vered ''Sant-Mikael''===
{| class = &quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+
! Bro
! Niver a dud
|-
|[[Skeudenn:Flag of the United Kingdom.svg|24px]] [[Rouantelezh-Unanet]]
|1 ([[British Army|tirlu]])
|-
|'''Hollad'''
|'''1'''
|-
|}
Ur soudard [[iwerzhon]]at eus ar ''Royal Inniskilling Fusiliers'' e oa. Marvet eo e miz [[Gwengolo]] [[1914]], e-pad ar [[Brezel-bed kentañ]].
=== Bezioù ar C'hommonwealth er vered ''Kornôg'' ===
{| class = &quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+
! Bro
! Niver a dud
|-
|[[Skeudenn:Canadian Red Ensign (1921-1957).svg|24px]] [[Kanada]]
|3 ([[Royal Canadian Air Force|aerlu]])
|-
|[[Skeudenn:Flag of the United Kingdom.svg|24px]] [[Rouantelezh-Unanet]]
|54 ([[Royal Air Force|aerlu]]:5, [[Royal Navy|morlu]]: 48, [[British Army|tirlu]]:1)
|-
|Dianv
|tremen 43
|-
|'''Hollad'''
|'''tremen 90'''
|-
|}
Marvet int e-pad an [[Eil brezel-bed]]. Re ar [[Morlu]] a varvas pa'z eas an ''H.M.S.'' ''Charybdis'' d'ar strad d'an [[23 a viz Here]] [[1943]].
== Poblañs ==
=== Emdroadur ar boblañs abaoe 1793&lt;ref&gt;[[EBSSA]]&lt;/ref&gt; ===
&lt;timeline&gt;
Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7)

ImageSize  = width:700 height:400
PlotArea   = left:50 bottom:30 top:30 right:50
DateFormat = x.y
Period =from:0 till:55000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1793 
  bar:1800 text:1800
  bar:1806 
  bar:1821 
  bar:1831 
  bar:1836 
  bar:1841 
  bar:1846 
  bar:1851 text:1851
  bar:1856
  bar:1861
  bar:1866
  bar:1872
  bar:1876
  bar:1881
  bar:1886
  bar:1891
  bar:1896
  bar:1901 text:1901
  bar:1906
  bar:1911
  bar:1921 
  bar:1926 
  bar:1931 
  bar:1936 
  bar:1946 
  bar:1954 text:1954
  bar:1962 
  bar:1968 
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 
  bar:1990 
  bar:1999 text:1999
  bar:2006
  bar:2012 
  bar:2013 text:2013

PlotData=
 color:barra width:15 align:left
 bar:1793 from:0 till: 7335
 bar:1800 from:0 till: 8394
 bar:1806 from:0 till: 9000
 bar:1821 from:0 till: 9956
 bar:1831 from:0 till: 10420
 bar:1836 from:0 till: 11313
 bar:1841 from:0 till: 12484
 bar:1846 from:0 till: 13329
 bar:1851 from:0 till: 12813
 bar:1856 from:0 till: 14888
 bar:1861 from:0 till: 15341
 bar:1866 from:0 till: 15812
 bar:1872 from:0 till: 15253
 bar:1876 from:0 till: 16355
 bar:1881 from:0 till: 17833
 bar:1886 from:0 till: 19240
 bar:1891 from:0 till: 19948
 bar:1896 from:0 till: 21665
 bar:1901 from:0 till: 22198
 bar:1906 from:0 till: 23041
 bar:1911 from:0 till: 23945
 bar:1921 from:0 till: 24511
 bar:1926 from:0 till: 26043
 bar:1931 from:0 till: 28320
 bar:1936 from:0 till: 31640
 bar:1946 from:0 till: 36674
 bar:1954 from:0 till: 37670
 bar:1962 from:0 till: 43142
 bar:1968 from:0 till: 50281
 bar:1975 from:0 till: 52559
 bar:1982 from:0 till: 48573
 bar:1990 from:0 till: 44752
 bar:1999 from:0 till: 46087
 bar:2006 from:0 till: 46437
 bar:2012 from:0 till: 45936
 bar:2013 from:0 till: 45331
&lt;/timeline&gt;

== Melestradurezh ==
{{DilennadDeroù|Titl=Roll ar vaered}}
{{DilennadBremañ|Deroù=11 Gouere 2017|Anv=Marie-Claire Diouron|Strollad=[[UDI]]|Karg=Apotikerez}}
{{Dilennad|Deroù=2001|Penn=2017|Anv=Bruno Joncour|Strollad=[[MoDem]]|Karg=Kannad &lt;small&gt;(abaoe 2017)&lt;/small&gt;}}
{{Dilennad|Deroù=1983|Penn=2001|Anv=Claude Saunier|Strollad=[[Parti Socialiste (Frañs)|PS]]|Karg=Senedour &lt;small&gt;(1989-2008)&lt;/small&gt;}}
{{Dilennad|Deroù=1965|Penn=1983|Anv=Yves Le Foll|Strollad=PSU|Karg=Kanad &lt;small&gt;(1967-1968 / 1973-1978)&lt;/small&gt;}}
{{DilennadFedoù}}
{{DilennadPenn}}

== Tud ==
===Tud bet ganet eno===
* [[1829]] : [[Zénaïde Fleuriot]], skrivagnerez c'hallek.
* [[1830]] : [[Émile Durand]], sonaozour.
* [[1838]] : [[Auguste de Villiers de L'Isle-Adam]], skrivagner gallek.
* [[1846]] : [[Charles Baratoux]], embreger ha politiker.
* [[1852]] : [[Louis Harel de la Noë]], ijinour, saver hentoù-houarn e Breizh.
* [[1852]] : [[Emil Ernod]], yezhoniour.
* [[1890]] : Henri Pierre Cren, d'ar 7 a viz Here, soudard en [[2vet Rejimant Troadegiezh (lu gall)|2vet Rejimant Troadegiezh]], fuzuilhet d'ar 1{{añ}} a viz Here 1915 gant al Lu [[gall]], e [[Vienne-le-Château]] (Bro-C'hall)&lt;ref&gt;{{fr}}[https://web.archive.org/web/20151017164500/http://www.francegenweb.org/~wiki/index.php/Henri_Pierre_Cren francegenweb.org]&lt;/ref&gt;.
* [[1899]] : [[Louis Guilloux]], skrivagner gallek.
*[[1909]] : [[Geneviève Prigent]], priñsez ar Montenegro, lagadeeunourez, stourmerez evit an endro
* [[1926]] : [[Raymond Hains]], arzour.
* [[1937]] : [[Marivon Dupureur]] (Samson hec'h anv-tiegezh), atletourez war ar redadeg damhir.
* [[1942]] : [[Patrick Le Lay]], bet e penn [[TF1]].
* [[1947]] : [[Patrick Dewaere]], c'hoarier sinema.
* [[1948]] : [[Yannick Pelletier (skrivagner)|Yannick Pelletier]], skrivagner.
* [[1954]] : [[Soazig Daniellou]], produourez
* [[1959]] : [[Gilles Le Bigot]], soner
* [[1965]] : [[Fabienne Juhel]], skrivagnerez c'hallek
* [[1969]] : [[Jean-Christophe Boullion]], rener kirri-tan
* [[1974]] : [[Yann Elies]], merdeer sport.
* [[1979]] : [[David Le Lay]], marc'hhouarner.
* [[1982]] : [[Julien Féret]], melldroader.
* [[1983]] : [[Yelle]], kanerez.
* [[1986]] : [[Laëtitia Le Corguillé]], marc'hhouarnerez.
* [[1989]] : [[Kévin Théophile-Catherine]], melldroader.

===Tud bet marvet eno===
* [[1877]] : [[Alexandre Glais-Bizoin]], alvokad ha politiker.
* [[1898]] : [[Charles Baratoux]], embreger ha politiker.
* [[1934]] : [[Loeiz-Vari Biler]], beleg ha skrivagner brezhonek.
* [[1938]] : [[Emil Ernod]], yezhoniour.
* [[1943]] : [[Émile Hamonic]], saver kartennoù-post hag emsaver.
* [[1944]] : [[Loeiz ar C'hlerg]], yezhadurour ha skrivagner brezhonek.
* [[1950]] : [[Octave-Louis Aubert]], kazetenner ha skrivagner.
* [[1965]] : [[Dom Alexis]] (Mathurin Presse e anv gwir), manac'h kisterkiat, adsaver [[Abati Boken]].
* [[1967]] : [[Vefa Sant-Pêr]], emsaverez.
* [[1980]] : [[Louis Guilloux]], skrivagner gallek.
* [[1991]] : [[Alan an Diuzet]], skrivagner gallek ha brezhonek.
* [[2008]] : Marivon Dupureur (Samson hec'h anv-tiegezh), atletourez war ar redadeg damhir.
* [[2009]] : [[Gwennole ar Menn]], gouizieg brezhonek.
* [[2011]] : [[Yann Fouere]], emsaver breizhat.
* [[2013]] : [[Heather Dohollau]], barzhek c'hallek a-orin eus Kembre.
* [[2013]] : [[Yann Poilvet]], kazetenner.
* [[2015]] : [[Job Lec'hvien]], beleg ha skrivagner brezhonek.

===Tud hag o deus bevet e Sant-Brieg===
*[[Vefa de Bellaing]], emsaverez ha skrivagnerez.
*[[Tom Simpson]], reder marc'h-houarn.

===Ardamezeg ar familhoù===
{|
|-
|[[Restr:Aubry-de-la-Lande.jpg|80px]]
|style=&quot;padding-left:20px;&quot;|'''Aubry'''&lt;br&gt;Aotrounez la Lande (?), eskopti Sant-Brieg.&lt;br&gt;''En glazur e zaou c'hoaf en argant lammellet, heuliet ouzh kab gant ur rodig-kentr en aour, hag ouzh beg gant ul leonparzh ivez en aour.''&lt;br&gt;'''Bernard''', tailhanter war an tiegezhioù ''(fouages)'' Sant-Brieg e 1690
|-
|[[Restr:Auffray.jpg|80px]]
|style=&quot;padding-left:20px;&quot;|'''Auffray'''&lt;br&gt;Aotrounez Roc'hbihan, er barrez Sant-Mikael&lt;br&gt;''Treustellet etre argant ha sabel a c'hwec'h pezh, e leon en aour balirant''
|-
|[[Restr:Bagot-des-Salles.jpg|80px]]
|style=&quot;padding-left:20px;&quot;|'''Bagot'''&lt;br&gt;Familh c'henidik eus [[Tregaeg]], he deus roet sindikoù ha maered da Sant-Brieg adalek 1579&lt;br&gt;''En glazur e ruilhenn en aour''
|-
|[[Restr:Barazer.jpg|80px]]
|style=&quot;padding-left:20px;&quot;|'''Louis Barazer'''&lt;br&gt;Senesal Sant-Brieg e 1690&lt;br&gt;''En gul e wifrell en erminoù heuliet gant div ruilhenn en argant''
|-
|[[Restr:Beaulieu de Coëtquen.gif|80px]]
|style=&quot;padding-left:20px;&quot;|'''de Beaulieu'''
Aotrounez la Ville-Juhel, er barrez Sant-Mikael
''En glazur e leon en argant, heuliet gant nav bezantenn en aour, 4, 2, 3''
|-
|[[Restr:Bertram.gif|80px]]
|style=&quot;padding-left:20px;&quot;|'''Bertram'''&lt;br&gt;''Yann'', chaloni Sant-Brieg; ''Gwilhern'', en eus kemeret perzh ouzh feur-emglev [[Gwenrann]] e [[Gwengamp]] e 1381&lt;ref&gt;Pol Potier de Courcy&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;''Teir gavan'' (livioù dianav)
|-
|[[Restr:Eder de Beaumanoir.jpg|80px]]
|style=&quot;padding-left:20px;&quot;|'''Eder'''
Aotrounez Villedoré ha Villeraoul, e Saozon (Sant-Brieg)

''En gul e dreustell en argant, heuliet gant teir fempdiliaouenn ivez en argant, 2, 1''
|}

==Sport==
===Marc'hhouarnerezh===
===Tro Bro-C'hall===
* [[6 a viz Gouere]] [[1938]] : 2{{l}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1938|Tro Bro-C'hall]] etre [[Lille]] ([[Norzh (departamant)|Norzh]]) ha Sant-Brieg ; trec'h eo [[Jean Majerus]] ([[Luksembourg]]).
* [[7 a viz Gouere]] [[1938]] : 3&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1938|Tro Bro-C'hall]] etre Sant-Brieg ha [[Naoned]] ; trec'h eo [[Gerrit Schulte]] ([[Izelvroioù]]).
* [[17 a viz Gouere]] [[1947]] : 19{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1947|Tro Bro-C'hall]] etre [[Gwened]] ha Sant-Brieg (a-benn d'an eur) ; trec'h eo [[Raymond Impanis]] ([[Belgia]]).
* [[18 a viz Gouere]] [[1947]] : loc'hañ a ra 20{{vet}} hag eil diwezhañ tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1947|Tro Bro-C'hall]] eus Sant-Brieg war-du [[Caen]] ([[Calvados (departamant)|Calvados]]).
* [[19 a viz Gouere]] [[1950]] : 6{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1950|Tro Bro-C'hall]] etre [[Dinarzh]] ha Sant-Brieg (a-benn d'an eur) ; trec'h eo [[Ferdi Kübler]] ([[Suis]]).
* [[20 a viz Gouere]] [[1950]] : loc'hañ a ra 7{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1950|Tro Bro-C'hall]] eus Sant-Brieg war-du [[Añje]] ([[Maine-et-Loire]]).
* [[12 a viz Gouere]] [[1954]] : 5{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1954|Tro Bro-C'hall]] etre Caen (Calvados) ha Sant-Brieg ; trec'h eo [[Ferdi Kübler]] ([[Suis]]).
* [[13 a viz Gouere]] [[1954]] : 6{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1954|Tro Bro-C'hall]] etre Sant-Brieg ha [[Brest]] ; trec'h eo [[Dominique Forlini]] ([[Bro-C'hall]]).
* [[1añ Gouere|1{{añ}} a viz Gouere]] [[1958]] : 6{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1958|Tro Bro-C'hall]] etre Caen (Calvados) ha Sant-Brieg ; trec'h eo [[Martin Van Geneugden]] ([[Belgia]]).
* [[2 a viz Gouere]] [[1958]] : 7{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1958|Tro Bro-C'hall]] etre Sant-Brieg ha [[Brest]] ; trec'h eo [[Brian Robinson]] ([[Bro-Saoz]]).
* [[25 a viz Mezheven]] [[1965]] : 4&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1965|Tro Bro-C'hall]] etre Caen (Calvados) ha Sant-Brieg ; trec'h eo [[Edgard Sorgeloos]] ([[Belgia]]).
* [[26 a viz Mezheven]] [[1965]] : 5{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1965|Tro Bro-C'hall]] etre Sant-Brieg ha [[Kastellin]] ; trec'h eo [[Cees van Espen]] ([[Izelvroioù]]).
* [[2 a viz Gouere]] [[1972]] : 1{{añ}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1972|Tro Bro-C'hall]] etre Añje (Maine-et-Loire) ha Sant-Brieg ; trec'h eo [[Cyrille Guimard]] ([[Breizh]]).
* [[3 a viz Gouere]] [[1972]] : 2{{l}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1972|Tro Bro-C'hall]] etre Sant-Brieg hag [[ar Baol-Skoubleg]] ; trec'h eo [[Rik van Linden]] ([[Belgia]]).
* [[3 a viz Gouere]] [[1979]] : 6{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1979|Tro Bro-C'hall]] etre Añje (Maine-et-Loire) ha Sant-Brieg ; trec'h eo [[Jos Jacobs]] ([[Belgia]]).
* [[1añ Gouere|1{{añ}} a viz Gouere]] [[1995]] : dalc'het eo rakredadeg [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1995|Tro Bro-C'hall]] e Sant-Brieg (a-benn d'an eur) ; trec'h eo [[Jacky Durand]] ([[Bro-C'hall]]).
* [[10 a viz Gouere]] [[2004]] : 7{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2004|Tro Bro-C'hall]] etre [[Kastell-Briant]] ha Sant-Brieg ; trec'h eo [[Filippo Pozzato]] ([[Italia]]).
* [[6 a viz Gouere]] [[2008]] : 2{{l}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2008|Tro Bro-C'hall]] etre [[an Alre]] ha Sant-Brieg ; trec'h eo [[Thor Hushovd]] ([[Norvegia]]).

== Liammoù etrebroadel ==
Liammoù he deus kêr Sant-Brieg gant kêrioù e meur a vro&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web|url=https://www.saint-brieuc.fr/ville-attractive/linternational/|title=L'international|publisher=Sant-Brieg Lec'hienn kêr}}&lt;/ref&gt; :
===Gevelliñ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! bro
! kêr
! abaoe
|-
| [[Restr:Flag of Germany.svg|border|25px]] [[Alamagn]]
| [[Alsdorf]]
| 1970
|-
| [[Restr:Flag of Wales.svg|border|25px]] [[Kembre]]
| [[Aberystwyth]]
| 1973
|-
| [[Restr:Flag of Greece.svg|border|25px]] [[Gres]]
| [[Aghia Paraskevi]]
| 1991
|}
===Kevelouri===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! bro
! kêr
! abaoe
|-
| [[Restr:Flag of Niger.svg|border|22px]] [[Niger]]
| [[Agadez]]
| 2002
|-
| [[Restr:Flag of Tunisia.svg|border|25px]] [[Tunizia]]
| [[Gabès]]
| 2006
|-
| [[Restr:Flag of Palestine.svg|border|25px]] [[Palestina]]
| [[Battir]] - [[Kufur Thilit]]
| 2009
|}

===Mignoniezh===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! bro
! kêr
! abaoe
|-
| [[Restr:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|border|25px]] [[Bosnia-ha-Herzegovina]]
| [[Goražde]]
| 
|-
| [[Restr:Flag of Cyprus.svg|border|25px]] [[Kiprenez]]
| [[Gerospikou]]
| 2002
|}
== Liammoù diavaez ==
{{Commons|Saint-Brieuc}}
*{{fr}} [http://www.saint-brieuc.fr/ Lec'hienn ofisiel kêr]
*{{br}} [https://web.archive.org/web/20160307075344/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=22278 Sant-Brieg war lec'hienn Geobreizh]
== Levrlennadur==
* {{Cite book|author=Pol Potier de Courcy|title=Nobiliaire et armorial de Bretagne|publisher=Editions des Régionalismes|language=fr|year=2011|location=Cressé|isbn=978-2-84618-778-7|accessdate=2022-05-01}}
== Daveoù ha notennoù==
{{Daveoù|bannoù=2}}

[[Rummad:Sant-Brieg]]
[[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]]
[[Rummad:Kumunioù Bro Sant-Brieg]]
[[Rummad:Pennlec'hioù departamantoù Bro-C'hall]]
[[Rummad:Pennlec'hioù distrigoù Breizh]]
[[Rummad:Soudarded vreizhat bet fuzuilhet gant al lu gall e-pad ar Brezel-bed kentañ]]
[[Rummad:Repuidi Brezel Spagn e Breizh]]
[[Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth en Aodoù-an-Arvor]]
[[Rummad:Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]]</text>
      <sha1>l94o86bvorj1zbrux15f3x4ml3s36xl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186424</id>
      <parentid>2186418</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T11:46:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <comment>/* Melestradurezh */ Freskaat</comment>
      <origin>2186424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20849" sha1="sb7w6wztu7sanrw0pxnv4gv8pyjzib9" xml:space="preserve">{{Implijoù all}}
{{Infobox kumunioù Breizh
| anv = Sant-Brieg
| anvYezh = Saent-Bérioec
| Yezh = gallaouek
| anvOfisiel = Saint-Brieuc
| skeudenn = Mairiesaintbrieuc.JPG
| alc'hwez = An ti-kêr.
| ardamezioù = Blason Saint-Brieuc.svg
| bro = {{Bro-Sant-Brieg}}
| departamant = {{Aodoù-an-Arvor}} &lt;small&gt;(''[[prefeti]]'')&lt;/small&gt;
| arondisamant = [[Arondisamant Sant-Brieg|Sant-Brieg]] &lt;small&gt;(''[[pennlec'h]]'')&lt;/small&gt;
| etrekumuniezh = [[Sant-Brieg Arvor Tolpad-kêrioù]]
| bro velestradurel = [[Bro Sant-Brieg (Voynet)|Bro Sant-Brieg]]
| kanton = [[Pennlec'h]] daou ganton:&lt;br/&gt;[[kanton Sant-Brieg-1|Sant-Brieg-1]]&lt;br/&gt;[[kanton Sant-Brieg-2|Sant-Brieg-2]]
| cp = 22000
| maer = Victor Bonnot
| amzer-gefridi = [[2026]]-[[2033]]
| gorread = 21.88
| hedred = -2.765277
| ledred = 48.513611
| uk = 99
| ubi = 0
| ubr = 134
| lec'hienn web = [http://www.mairie-saint-brieuc.fr/ Ti-kêr]
}}
'''Sant-Brieg''' a zo ur gêr eus [[Breizh]], lec'hiet e departamant [[Aodoù-an-Arvor]], pennlec'h an departamant-se hag ar prefedelezh. Kêr-benn [[Bro Sant-Brieg]] eo, e [[Breizh-Uhel]], nepell eus [[Bro-Oueloù]] ha [[Bro-Dreger]], e foñs [[Bae Sant-Brieg]]. Tennañ a ra he anv eus ar manac'h [[Brieg (sant)|Brieg]], deuet eus Bro-Gembre er {{Vvet kantved}}. 45 000 annezad a oa enni e 2016, 171 721 en tolead kêr e 2013.
== Douaroniezh ==
* Ar stêr [[Goued]] en em daol e [[Mor Breizh]] etre [[Plerin]] ha Sant-Brieg.
=== Kumunioù amezek ===
{{Lec'hiadur kêr|kêr=''Sant-Brieg''|gwalarn=|norzh=[[Plerin]]|biz=|kornôg=[[Ploufragan]]|reter={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Bae Sant-Brieg]]''}}|gevred=[[Langaeg]]|su=[[Tregaeg]]|mervent=[[Ploufragan]]|enklozadur=}}
== Anv ==
* Erwan Vallerie (1995) ː '''Saint Brieux, Saint Brieuc''', 1235;  '''Seint Briout''', 1284;  '''Saint Briouc''', 1294;  '''Saint Brieuc''', 1304;  '''Saent Bryoc''', 1305;  '''Saint Brioux''', 1306;  '''Saint Briouch''', 1321;   '''Sanctum Briocum de Vallibus''', 1330;  '''Saint Brieuc''', 1356; '''Saint Brieu, Saint Brieuc''', 1364;  '''Saint Brieuc''', 1373;  '''Saint Brieu''', 1375;  '''Saint Briouc''', 1378;  '''Saint Briouc''', 1379;  '''Saint Briou''',  '''Saint Brieux''', '''Saint Brieuc''', 1406;  '''Saint Brieuc des Vaux''', 1407;  '''Saint Brieu''', 1409;  '''Sainct Brieu''',  '''Seint Biriok''' (dihel1 saoznek), 1410;  '''de Sancto Brieuco''', 1411;  '''Sainct Briou''', 1417;  '''Saint Brieuc''',  '''Saint Brieu''', 1420;  '''Saint Briou''', '''Saint Briouc''', 1423;  '''Saint Brieul''',  '''Saint Brieux''', 1462;  '''Saint Brieu''', 1513;  '''Saint Brieux''',  '''Saint Brieu''', 1535;  '''Saint Brieu''', 1565;  '''Saint Brieu''', 1636;  '''Saint Brieu''', 1709
== Ardamezioù ==
*''En glazur, e c'hripi en aour, krabanet ha teodet en gul'' (Ardamezeg d'Hozier, 1698)
== Istor ==
Sant [[Brieg (sant)|Brieg]] eo a roas e anv da [[Bro Sant-Brieg|Vro Sant-Brieg]]. Krouet e voe ar gêr er {{VIvet kantved}} gant ar manac'h anvet Brieg, deuet a Vro-Gembre. Ur manati a voe da gentañ, ha tamm-ha-tamm ur gêr a greskas tro-dro d'ar manati-se.
=== [[Dispac'h Gall]] ===
* Gant al lezenn eus an 26 a viz C'hwevrer 1790 e voe lakaet Sant-Brieg da benn [[distrig Sant-Brieg]]&lt;ref&gt;{{fr}}J. B. Duverger, ''Collection complète des lois, décrets, ordonnances, règlemens avis du Conseil d'Etat'', Levrenn gentañ, Eil embannadur, Pariz, 1834, p.105.&lt;/ref&gt;. 
==={{XIXvet kantved}}===
* [[1862]]: tizhet eo Sant-Brieg gant an [[hent-houarn]].
==={{XXvet kantved}}===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== 
* 685 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 2,86 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911&lt;ref name=&quot;MG&quot;&gt;{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=22278&amp;dpt=22&amp;idsource=23963&amp;table=bp04 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
* Ur soudard bet ganet er gumun a voe fuzuilhet gant al lu [[gall]] d'ar 1{{añ}} a viz Here 1915, e [[Vienne-le-Château]] (Bro-C'hall).
==== [[Repuidi Brezel Spagn e Breizh|Repuidi Brezel Spagn]] ====
* [[Louis Guilloux]] a reas war-dro degemer repuidi [[Brezel Spagn]] e Sant-Brieg hag en [[Aodoù-an-Hanternoz]]&lt;ref&gt;{{fr}}Isabelle Le Boulanger, ''L'Exil espagnol en Bretagne  1937-1940'', Coop Breizh, 2016, pajenn 117&lt;/ref&gt;.

====[[Eil Brezel-bed]]====
* D'an [[18 Mezheven|18 a viz Even]] [[1940]] e tegouezhas al [[Wehrmacht|lu alaman]] e Sant-Brieg&lt;ref&gt;{{fr}}{{cite web|url=http://www.letelegramme.com/ig/dossiers/commemoration_18_juin/18-juin-40-l-arrivee-ubuesque-des-allemands-a-saint-brieuc-15-06-2010-955931.php|title=18 juin 40. L'arrivée ubuesque des Allemands à Saint-Brieuc|publisher=''Le Télégramme''|date=15 a viz Even 2010|accessdate=2020-05-01}}&lt;/ref&gt;.
* Daou garr-nij [[Focke-Wulf Fw 190]]A eus an [[Luftwaffe (1933-1945)|aerlu alaman]] a gouezhas e Sant-Brieg, an hini kentañ d'ar [[15 a viz Meurzh]] [[1943]], an eil d'an [[29 a viz Ebrel]] [[1944]]; an daou nijour a varvas, douaret e voent e [[Plouzeniel]]&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Cotes%20Armor/pertes_luftwaffe_cotes_arm.html Pertes Luftwaffe]&lt;/ref&gt;.
* Dieubet e voe Sant-Brieg d'ar [[6 a viz Eost]] [[1944]] da 22 eur gant an Task Force A eus [[US Army|lu ar Stadoù-Unanet]]&lt;ref&gt;{{fr}}Éric Rondel, ''Les Américains en Bretagne'', Éditions Astoure, 2008, pajenn 188&lt;/ref&gt;.
* Mervel a reas 247 den eus ar gumun evit Bro-C'hall&lt;ref name=&quot;MG&quot; /&gt;.

== Brezhoneg ==
* 7,8 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek&lt;ref&gt;Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 394&lt;/ref&gt;.
* Ur skol [[Diwan]] zo e Sant-Brieg abaoe [[1979]].
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol [[Diwan]] hag er c'hlasoù divyezhek 183 skoliad (4 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)&lt;ref&gt;{{br}}[https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Ofis Publik Ar Brezhoneg]&lt;/ref&gt;.

== Monumantoù ha traoù heverk ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;160px&quot;&gt;
Saint-Brieuc sous la neige.jpg|Sant-Brieg dindan an erc'h.
Saint-Brieuc (22) Cathédrale 16.JPG|An iliz-veur.
Tour de Cesson.JPG|Tour Soazon.
Fontaine Saint-Brieuc.JPG|Feunteun Sant Brieg.
&lt;/gallery&gt;
Tregont monumant istorel zo er gêr. En o zouesk :
* Iliz-veur Sant Stefan, gant relegoù [[Brieg (sant)|sant Brieg]] enni,
* Dismantroù tour Soazon, savet e [[1395]] ha distrujet e [[1598]],
* Feunteun Sant Brieg, savet er 15&lt;sup&gt;vet&lt;/sup&gt; kantved,
* Tiez kozh e kreiz-kêr.
== Sevenadur ==
* [[Mirdi arz hag istor Sant-Brieg]]
== Bezioù ar C'hommonwealth e beredoù ar gumun ==
=== Bez ar C'hommonwealth er vered ''Sant-Mikael''===
{| class = &quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+
! Bro
! Niver a dud
|-
|[[Skeudenn:Flag of the United Kingdom.svg|24px]] [[Rouantelezh-Unanet]]
|1 ([[British Army|tirlu]])
|-
|'''Hollad'''
|'''1'''
|-
|}
Ur soudard [[iwerzhon]]at eus ar ''Royal Inniskilling Fusiliers'' e oa. Marvet eo e miz [[Gwengolo]] [[1914]], e-pad ar [[Brezel-bed kentañ]].
=== Bezioù ar C'hommonwealth er vered ''Kornôg'' ===
{| class = &quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+
! Bro
! Niver a dud
|-
|[[Skeudenn:Canadian Red Ensign (1921-1957).svg|24px]] [[Kanada]]
|3 ([[Royal Canadian Air Force|aerlu]])
|-
|[[Skeudenn:Flag of the United Kingdom.svg|24px]] [[Rouantelezh-Unanet]]
|54 ([[Royal Air Force|aerlu]]:5, [[Royal Navy|morlu]]: 48, [[British Army|tirlu]]:1)
|-
|Dianv
|tremen 43
|-
|'''Hollad'''
|'''tremen 90'''
|-
|}
Marvet int e-pad an [[Eil brezel-bed]]. Re ar [[Morlu]] a varvas pa'z eas an ''H.M.S.'' ''Charybdis'' d'ar strad d'an [[23 a viz Here]] [[1943]].
== Poblañs ==
=== Emdroadur ar boblañs abaoe 1793&lt;ref&gt;[[EBSSA]]&lt;/ref&gt; ===
&lt;timeline&gt;
Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7)

ImageSize  = width:700 height:400
PlotArea   = left:50 bottom:30 top:30 right:50
DateFormat = x.y
Period =from:0 till:55000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1793 
  bar:1800 text:1800
  bar:1806 
  bar:1821 
  bar:1831 
  bar:1836 
  bar:1841 
  bar:1846 
  bar:1851 text:1851
  bar:1856
  bar:1861
  bar:1866
  bar:1872
  bar:1876
  bar:1881
  bar:1886
  bar:1891
  bar:1896
  bar:1901 text:1901
  bar:1906
  bar:1911
  bar:1921 
  bar:1926 
  bar:1931 
  bar:1936 
  bar:1946 
  bar:1954 text:1954
  bar:1962 
  bar:1968 
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 
  bar:1990 
  bar:1999 text:1999
  bar:2006
  bar:2012 
  bar:2013 text:2013

PlotData=
 color:barra width:15 align:left
 bar:1793 from:0 till: 7335
 bar:1800 from:0 till: 8394
 bar:1806 from:0 till: 9000
 bar:1821 from:0 till: 9956
 bar:1831 from:0 till: 10420
 bar:1836 from:0 till: 11313
 bar:1841 from:0 till: 12484
 bar:1846 from:0 till: 13329
 bar:1851 from:0 till: 12813
 bar:1856 from:0 till: 14888
 bar:1861 from:0 till: 15341
 bar:1866 from:0 till: 15812
 bar:1872 from:0 till: 15253
 bar:1876 from:0 till: 16355
 bar:1881 from:0 till: 17833
 bar:1886 from:0 till: 19240
 bar:1891 from:0 till: 19948
 bar:1896 from:0 till: 21665
 bar:1901 from:0 till: 22198
 bar:1906 from:0 till: 23041
 bar:1911 from:0 till: 23945
 bar:1921 from:0 till: 24511
 bar:1926 from:0 till: 26043
 bar:1931 from:0 till: 28320
 bar:1936 from:0 till: 31640
 bar:1946 from:0 till: 36674
 bar:1954 from:0 till: 37670
 bar:1962 from:0 till: 43142
 bar:1968 from:0 till: 50281
 bar:1975 from:0 till: 52559
 bar:1982 from:0 till: 48573
 bar:1990 from:0 till: 44752
 bar:1999 from:0 till: 46087
 bar:2006 from:0 till: 46437
 bar:2012 from:0 till: 45936
 bar:2013 from:0 till: 45331
&lt;/timeline&gt;

== Melestradurezh ==
{{DilennadDeroù|Titl=Roll ar vaered}}
{{DilennadBremañ|Deroù=2026|Anv=Victor Bonnot|Strollad=[[Horizons]]|Karg=}}
{{Dilennad|Deroù=2020|Penn=2026|Anv=Hervé Guihard|Strollad=[[Place Publique]]|Karg=Sterner tiriadel &lt;small&gt;(abaoe 2017)&lt;/small&gt;}}
{{Dilennad|Deroù=2017|Penn=2020|Anv=Marie-Claire Diouron|Strollad=[[UDI]]|Karg=Apotikerez &lt;small&gt;(abaoe 2017)&lt;/small&gt;}}
{{Dilennad|Deroù=2001|Penn=2017|Anv=Bruno Joncour|Strollad=[[UDF]], ha goude [[MoDem]]|Karg=Kannad &lt;small&gt;(2017-2022)&lt;/small&gt;}}
{{Dilennad|Deroù=1983|Penn=2001|Anv=Claude Saunier|Strollad=PSU, ha goude [[Parti Socialiste (Frañs)|PS]]|Karg=Senedour &lt;small&gt;(1989-2008)&lt;/small&gt;}}
{{Dilennad|Deroù=1965|Penn=1983|Anv=Yves Le Foll|Strollad=[[PSU]]|Karg=Kannad &lt;small&gt;(1967-1968 / 1973-1978)&lt;/small&gt;}}
{{DilennadFedoù}}
{{DilennadPenn}}

== Tud ==
===Tud bet ganet eno===
* [[1829]] : [[Zénaïde Fleuriot]], skrivagnerez c'hallek.
* [[1830]] : [[Émile Durand]], sonaozour.
* [[1838]] : [[Auguste de Villiers de L'Isle-Adam]], skrivagner gallek.
* [[1846]] : [[Charles Baratoux]], embreger ha politiker.
* [[1852]] : [[Louis Harel de la Noë]], ijinour, saver hentoù-houarn e Breizh.
* [[1852]] : [[Emil Ernod]], yezhoniour.
* [[1890]] : Henri Pierre Cren, d'ar 7 a viz Here, soudard en [[2vet Rejimant Troadegiezh (lu gall)|2vet Rejimant Troadegiezh]], fuzuilhet d'ar 1{{añ}} a viz Here 1915 gant al Lu [[gall]], e [[Vienne-le-Château]] (Bro-C'hall)&lt;ref&gt;{{fr}}[https://web.archive.org/web/20151017164500/http://www.francegenweb.org/~wiki/index.php/Henri_Pierre_Cren francegenweb.org]&lt;/ref&gt;.
* [[1899]] : [[Louis Guilloux]], skrivagner gallek.
*[[1909]] : [[Geneviève Prigent]], priñsez ar Montenegro, lagadeeunourez, stourmerez evit an endro
* [[1926]] : [[Raymond Hains]], arzour.
* [[1937]] : [[Marivon Dupureur]] (Samson hec'h anv-tiegezh), atletourez war ar redadeg damhir.
* [[1942]] : [[Patrick Le Lay]], bet e penn [[TF1]].
* [[1947]] : [[Patrick Dewaere]], c'hoarier sinema.
* [[1948]] : [[Yannick Pelletier (skrivagner)|Yannick Pelletier]], skrivagner.
* [[1954]] : [[Soazig Daniellou]], produourez
* [[1959]] : [[Gilles Le Bigot]], soner
* [[1965]] : [[Fabienne Juhel]], skrivagnerez c'hallek
* [[1969]] : [[Jean-Christophe Boullion]], rener kirri-tan
* [[1974]] : [[Yann Elies]], merdeer sport.
* [[1979]] : [[David Le Lay]], marc'hhouarner.
* [[1982]] : [[Julien Féret]], melldroader.
* [[1983]] : [[Yelle]], kanerez.
* [[1986]] : [[Laëtitia Le Corguillé]], marc'hhouarnerez.
* [[1989]] : [[Kévin Théophile-Catherine]], melldroader.

===Tud bet marvet eno===
* [[1877]] : [[Alexandre Glais-Bizoin]], alvokad ha politiker.
* [[1898]] : [[Charles Baratoux]], embreger ha politiker.
* [[1934]] : [[Loeiz-Vari Biler]], beleg ha skrivagner brezhonek.
* [[1938]] : [[Emil Ernod]], yezhoniour.
* [[1943]] : [[Émile Hamonic]], saver kartennoù-post hag emsaver.
* [[1944]] : [[Loeiz ar C'hlerg]], yezhadurour ha skrivagner brezhonek.
* [[1950]] : [[Octave-Louis Aubert]], kazetenner ha skrivagner.
* [[1965]] : [[Dom Alexis]] (Mathurin Presse e anv gwir), manac'h kisterkiat, adsaver [[Abati Boken]].
* [[1967]] : [[Vefa Sant-Pêr]], emsaverez.
* [[1980]] : [[Louis Guilloux]], skrivagner gallek.
* [[1991]] : [[Alan an Diuzet]], skrivagner gallek ha brezhonek.
* [[2008]] : Marivon Dupureur (Samson hec'h anv-tiegezh), atletourez war ar redadeg damhir.
* [[2009]] : [[Gwennole ar Menn]], gouizieg brezhonek.
* [[2011]] : [[Yann Fouere]], emsaver breizhat.
* [[2013]] : [[Heather Dohollau]], barzhek c'hallek a-orin eus Kembre.
* [[2013]] : [[Yann Poilvet]], kazetenner.
* [[2015]] : [[Job Lec'hvien]], beleg ha skrivagner brezhonek.

===Tud hag o deus bevet e Sant-Brieg===
*[[Vefa de Bellaing]], emsaverez ha skrivagnerez.
*[[Tom Simpson]], reder marc'h-houarn.

===Ardamezeg ar familhoù===
{|
|-
|[[Restr:Aubry-de-la-Lande.jpg|80px]]
|style=&quot;padding-left:20px;&quot;|'''Aubry'''&lt;br&gt;Aotrounez la Lande (?), eskopti Sant-Brieg.&lt;br&gt;''En glazur e zaou c'hoaf en argant lammellet, heuliet ouzh kab gant ur rodig-kentr en aour, hag ouzh beg gant ul leonparzh ivez en aour.''&lt;br&gt;'''Bernard''', tailhanter war an tiegezhioù ''(fouages)'' Sant-Brieg e 1690
|-
|[[Restr:Auffray.jpg|80px]]
|style=&quot;padding-left:20px;&quot;|'''Auffray'''&lt;br&gt;Aotrounez Roc'hbihan, er barrez Sant-Mikael&lt;br&gt;''Treustellet etre argant ha sabel a c'hwec'h pezh, e leon en aour balirant''
|-
|[[Restr:Bagot-des-Salles.jpg|80px]]
|style=&quot;padding-left:20px;&quot;|'''Bagot'''&lt;br&gt;Familh c'henidik eus [[Tregaeg]], he deus roet sindikoù ha maered da Sant-Brieg adalek 1579&lt;br&gt;''En glazur e ruilhenn en aour''
|-
|[[Restr:Barazer.jpg|80px]]
|style=&quot;padding-left:20px;&quot;|'''Louis Barazer'''&lt;br&gt;Senesal Sant-Brieg e 1690&lt;br&gt;''En gul e wifrell en erminoù heuliet gant div ruilhenn en argant''
|-
|[[Restr:Beaulieu de Coëtquen.gif|80px]]
|style=&quot;padding-left:20px;&quot;|'''de Beaulieu'''
Aotrounez la Ville-Juhel, er barrez Sant-Mikael
''En glazur e leon en argant, heuliet gant nav bezantenn en aour, 4, 2, 3''
|-
|[[Restr:Bertram.gif|80px]]
|style=&quot;padding-left:20px;&quot;|'''Bertram'''&lt;br&gt;''Yann'', chaloni Sant-Brieg; ''Gwilhern'', en eus kemeret perzh ouzh feur-emglev [[Gwenrann]] e [[Gwengamp]] e 1381&lt;ref&gt;Pol Potier de Courcy&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;''Teir gavan'' (livioù dianav)
|-
|[[Restr:Eder de Beaumanoir.jpg|80px]]
|style=&quot;padding-left:20px;&quot;|'''Eder'''
Aotrounez Villedoré ha Villeraoul, e Saozon (Sant-Brieg)

''En gul e dreustell en argant, heuliet gant teir fempdiliaouenn ivez en argant, 2, 1''
|}

==Sport==
===Marc'hhouarnerezh===
===Tro Bro-C'hall===
* [[6 a viz Gouere]] [[1938]] : 2{{l}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1938|Tro Bro-C'hall]] etre [[Lille]] ([[Norzh (departamant)|Norzh]]) ha Sant-Brieg ; trec'h eo [[Jean Majerus]] ([[Luksembourg]]).
* [[7 a viz Gouere]] [[1938]] : 3&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1938|Tro Bro-C'hall]] etre Sant-Brieg ha [[Naoned]] ; trec'h eo [[Gerrit Schulte]] ([[Izelvroioù]]).
* [[17 a viz Gouere]] [[1947]] : 19{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1947|Tro Bro-C'hall]] etre [[Gwened]] ha Sant-Brieg (a-benn d'an eur) ; trec'h eo [[Raymond Impanis]] ([[Belgia]]).
* [[18 a viz Gouere]] [[1947]] : loc'hañ a ra 20{{vet}} hag eil diwezhañ tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1947|Tro Bro-C'hall]] eus Sant-Brieg war-du [[Caen]] ([[Calvados (departamant)|Calvados]]).
* [[19 a viz Gouere]] [[1950]] : 6{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1950|Tro Bro-C'hall]] etre [[Dinarzh]] ha Sant-Brieg (a-benn d'an eur) ; trec'h eo [[Ferdi Kübler]] ([[Suis]]).
* [[20 a viz Gouere]] [[1950]] : loc'hañ a ra 7{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1950|Tro Bro-C'hall]] eus Sant-Brieg war-du [[Añje]] ([[Maine-et-Loire]]).
* [[12 a viz Gouere]] [[1954]] : 5{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1954|Tro Bro-C'hall]] etre Caen (Calvados) ha Sant-Brieg ; trec'h eo [[Ferdi Kübler]] ([[Suis]]).
* [[13 a viz Gouere]] [[1954]] : 6{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1954|Tro Bro-C'hall]] etre Sant-Brieg ha [[Brest]] ; trec'h eo [[Dominique Forlini]] ([[Bro-C'hall]]).
* [[1añ Gouere|1{{añ}} a viz Gouere]] [[1958]] : 6{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1958|Tro Bro-C'hall]] etre Caen (Calvados) ha Sant-Brieg ; trec'h eo [[Martin Van Geneugden]] ([[Belgia]]).
* [[2 a viz Gouere]] [[1958]] : 7{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1958|Tro Bro-C'hall]] etre Sant-Brieg ha [[Brest]] ; trec'h eo [[Brian Robinson]] ([[Bro-Saoz]]).
* [[25 a viz Mezheven]] [[1965]] : 4&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1965|Tro Bro-C'hall]] etre Caen (Calvados) ha Sant-Brieg ; trec'h eo [[Edgard Sorgeloos]] ([[Belgia]]).
* [[26 a viz Mezheven]] [[1965]] : 5{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1965|Tro Bro-C'hall]] etre Sant-Brieg ha [[Kastellin]] ; trec'h eo [[Cees van Espen]] ([[Izelvroioù]]).
* [[2 a viz Gouere]] [[1972]] : 1{{añ}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1972|Tro Bro-C'hall]] etre Añje (Maine-et-Loire) ha Sant-Brieg ; trec'h eo [[Cyrille Guimard]] ([[Breizh]]).
* [[3 a viz Gouere]] [[1972]] : 2{{l}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1972|Tro Bro-C'hall]] etre Sant-Brieg hag [[ar Baol-Skoubleg]] ; trec'h eo [[Rik van Linden]] ([[Belgia]]).
* [[3 a viz Gouere]] [[1979]] : 6{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1979|Tro Bro-C'hall]] etre Añje (Maine-et-Loire) ha Sant-Brieg ; trec'h eo [[Jos Jacobs]] ([[Belgia]]).
* [[1añ Gouere|1{{añ}} a viz Gouere]] [[1995]] : dalc'het eo rakredadeg [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1995|Tro Bro-C'hall]] e Sant-Brieg (a-benn d'an eur) ; trec'h eo [[Jacky Durand]] ([[Bro-C'hall]]).
* [[10 a viz Gouere]] [[2004]] : 7{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2004|Tro Bro-C'hall]] etre [[Kastell-Briant]] ha Sant-Brieg ; trec'h eo [[Filippo Pozzato]] ([[Italia]]).
* [[6 a viz Gouere]] [[2008]] : 2{{l}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2008|Tro Bro-C'hall]] etre [[an Alre]] ha Sant-Brieg ; trec'h eo [[Thor Hushovd]] ([[Norvegia]]).

== Liammoù etrebroadel ==
Liammoù he deus kêr Sant-Brieg gant kêrioù e meur a vro&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web|url=https://www.saint-brieuc.fr/ville-attractive/linternational/|title=L'international|publisher=Sant-Brieg Lec'hienn kêr}}&lt;/ref&gt; :
===Gevelliñ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! bro
! kêr
! abaoe
|-
| [[Restr:Flag of Germany.svg|border|25px]] [[Alamagn]]
| [[Alsdorf]]
| 1970
|-
| [[Restr:Flag of Wales.svg|border|25px]] [[Kembre]]
| [[Aberystwyth]]
| 1973
|-
| [[Restr:Flag of Greece.svg|border|25px]] [[Gres]]
| [[Aghia Paraskevi]]
| 1991
|}
===Kevelouri===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! bro
! kêr
! abaoe
|-
| [[Restr:Flag of Niger.svg|border|22px]] [[Niger]]
| [[Agadez]]
| 2002
|-
| [[Restr:Flag of Tunisia.svg|border|25px]] [[Tunizia]]
| [[Gabès]]
| 2006
|-
| [[Restr:Flag of Palestine.svg|border|25px]] [[Palestina]]
| [[Battir]] - [[Kufur Thilit]]
| 2009
|}

===Mignoniezh===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! bro
! kêr
! abaoe
|-
| [[Restr:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|border|25px]] [[Bosnia-ha-Herzegovina]]
| [[Goražde]]
| 
|-
| [[Restr:Flag of Cyprus.svg|border|25px]] [[Kiprenez]]
| [[Gerospikou]]
| 2002
|}
== Liammoù diavaez ==
{{Commons|Saint-Brieuc}}
*{{fr}} [http://www.saint-brieuc.fr/ Lec'hienn ofisiel kêr]
*{{br}} [https://web.archive.org/web/20160307075344/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=22278 Sant-Brieg war lec'hienn Geobreizh]
== Levrlennadur==
* {{Cite book|author=Pol Potier de Courcy|title=Nobiliaire et armorial de Bretagne|publisher=Editions des Régionalismes|language=fr|year=2011|location=Cressé|isbn=978-2-84618-778-7|accessdate=2022-05-01}}
== Daveoù ha notennoù==
{{Daveoù|bannoù=2}}

[[Rummad:Sant-Brieg]]
[[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]]
[[Rummad:Kumunioù Bro Sant-Brieg]]
[[Rummad:Pennlec'hioù departamantoù Bro-C'hall]]
[[Rummad:Pennlec'hioù distrigoù Breizh]]
[[Rummad:Soudarded vreizhat bet fuzuilhet gant al lu gall e-pad ar Brezel-bed kentañ]]
[[Rummad:Repuidi Brezel Spagn e Breizh]]
[[Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth en Aodoù-an-Arvor]]
[[Rummad:Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]]</text>
      <sha1>sb7w6wztu7sanrw0pxnv4gv8pyjzib9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Plouganoù</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12486</id>
    <revision>
      <id>2186392</id>
      <parentid>2175538</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T08:56:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2186392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11166" sha1="kcytpw8lbc3g8v5uucxg4tan5m0nzdw" xml:space="preserve">{{Infobox kumunioù Breizh
| anv = Plouganoù
| anvOfisiel = ''Plougasnou''
| skeudenn = Terenez.JPG
| alc'hwez = Beg Terenez.
| ardamezioù = Blason ville fr Plougasnou (Finistère).svg
| bro = {{Treger}}
| departamant = [[Penn-ar-Bed]]
| arondisamant = [[Arondisamant Montroulez|Montroulez]]
| etrekumuniezh = [[Montroulez Kumuniezh]]
| bro velestradurel = [[Bro Montroulez]]
| kanton = [[Kanton Lanneur|Lanneur]] &lt;small&gt;(betek 2015)&lt;/small&gt;&lt;/br&gt;[[Kanton Plouigno|Plouigno]] &lt;small&gt;(abaoe 2015)&lt;/small&gt;
| cp = 29630
| maer = Serge Wlodarczak
| amzer-gefridi = [[2026]]-[[2032]]
| gorread = 33.94
| hedred = -3.790033
| ledred = 48.695548
| uk = 
| ubi = 0
| ubr = 94
| lec'hienn web = [http://www.mairie-plougasnou.fr/ Ti-kêr]
}}
'''Plouganoù''' ({{LFE|/plugã:nu/}})&lt;ref&gt;Ober a rae [[Lan Inizan]] gant ''Plougasnou'' ha ''Plouganaouiz'' a-hed embannadur orin [[Emgann Kergidu]].&lt;/ref&gt; zo ur gumun e [[Breizh]] e  kornôg [[Bro-Dreger]], e [[kanton Plouigno]] (gwechall e hini [[Lanneur]]) e departamant [[Penn-ar-Bed]].

== Douaroniezh ==
War aod [[Mor Breizh]] emañ Plouganoù.

{| align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px solid #aaa; background-color:#f9f9f9;&quot;
|+ '''Kumunioù amezek'''
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | ''Mor Breizh''
|rowspan=&quot;3&quot;|[[Sant-Yann-ar-Biz]]
|-
|
| [[Restr:Brosen windrose-fr.svg|80px]]
|-
| [[Plouezoc'h]]
| align=&quot;center&quot;|[[Lanneur]]
|}


[[file:Plougasnou OSM 01.png|thumb| Plouganoù :Aod ]]
[[file:Plougasnou OSM 02.png|thumb| Plouganoù :Aod ]]
[[file:Plougasnou OSM 03.png|thumb| Plouganoù  hag ar c'humunioù tro-war-dro ]]

== Anv ==
* Ogée (1780) : ''Plougasnou''.
* Marteville &amp; Varin (1843) : ''Plougasnou''; ''Appelée dans les anciens titres latins Ploicathnou (orthographe saxonne dans laquelle le'' th ''se prononce comme'' ds'')&lt;ref&gt;{{fr}}Marteville &amp; Varin, ''op. cit.'', [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t5394191n/f341.item.r=A.zoom p. 327]&lt;/ref&gt;
* Bernard Tanguy (1992) : ''Ploicatno, Ploicathno, Ploigathnou'', 1040 ; ''Plegano'', 1163 ; ''Ploegaznou'', 1257, ''c.'' 1330, 1371 ;  ''Guycaznou'', 1419 ; ''bourg de Guicaznou'', 1520.
* Talvoudegezh : diwar an anv-den henvrezhonek ''Catnou''.

== Ardamezioù ==
* ''En argant plezhek en glazur.''

== Istor ==
===Kent 1790===
* J.B. Ogée : ''Plougasnou'' ; 9 lev e kornôg-mervent [[Landreger]], en eskopti, 37 lev diouzh [[Roazhon]] ; 3 lev diouzh [[Montroulez]], e isdileuriadurezh hag e veli. Tri mil sakramantad zo enni, en ur gontañ ar re [[Sant-Yann-ar-Biz]], e drev.
=== {{XVIIvet kantved}} ===
* Nac'het e voe an distaoliadeg roueel e miz C'hwevrer [[1676]] ouzh un den eus Plouganoù, Fiacre Trouadec e anv, goude [[Emsavadeg ar Bonedoù ruz]]&lt;ref&gt;{{fr}}[[Arthur Le Moyne de La Borderie]], ''La Révolte du Papier Timbré advenue en Bretagne en 1675'', adembannet e ''Les Bonnets Rouges'', Union Générale d'Éditions (dastumadeg 10/18), Pariz, 1975&lt;/ref&gt;.
=== [[Dispac'h Gall]] ===
* Dekred ar [[26 a viz Du]] [[1790]] war al le ret : e penn-kentañ [[1791]] e voe nac'het al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant Morvan, person, ha Periou, kure&lt;ref&gt;{{br}}[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, p. 47.&lt;/ref&gt;. 
=== {{XXvet kantved}} ===
=== {{XXvet kantved}} ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== 
* Mervel a reas 150 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 3,75% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=37546&amp;dpt=29 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
==== [[Eil brezel-bed]] ==== 
* Mervel a reas 61 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=37546&amp;dpt=29 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
* D'an [[30 a viz Here]] [[1941]] e kouezhas un nijerez [[Westland Whirlwind (nijerez)|Whirlwind I]] marilhet P7015 eus an ''263rd Squadron'' eus ar [[Royal Air Force]] ([[aerlu]] ar [[Rouantelezh-Unanet]]) e Plouganoù ; lazhet e voe he levier, ne voe ket kavet e gorf&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_raf_finistere.html Pertes RAF Finistère]&lt;/ref&gt;.
==== Brezelioù didrevadennañ ====
===== [[Brezel Indez-Sina]] =====
* Mervel a reas tri milour eus ar gumun&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=37546&amp;dpt=29 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
===== [[Brezel Aljeria]] =====
* Mervel a reas daou vilour eus ar gumun&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=37546&amp;dpt=29 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
== Monumantoù ha traoù heverk ==
* Peulvaen Kermadeza
* Peulvaen Bleinbalaneg
* Peulvaen ar Chapel Bian
* Peulvaen Kervouster
* Iliz katolik ''Sant Pêr'', XVI&lt;sup&gt;vet&lt;/sup&gt;, XVII&lt;sup&gt;vet&lt;/sup&gt;
&lt;gallery&gt;Restr:Plougasnou (29) Église Saint-Pierre 01.JPG|
Plougasnou. Eglise. 71.jpg| 
Plougasnou. Eglise. 72.jpg|
Plougasnou. Eglise. Roses.jpg|
Plougasnou. Bannière. 58.jpg|
Plougasnou. Bannière. 59.jpg|
&lt;/gallery&gt;
* Chapel Privael
* Chapel Sant Samzon
* Chapel Sant Nikolaz
* Chapel Sant Jorj
* Chapel Kerbabu
* Chapel Sant Melar
* Chapel Santez Barba
* Chapel Sant Sebastian, e Kervouster
* Chapel Mezkoed
* Chapel Itron-Varia Lourdes, e Dibenn
* Chapel vihan ar Sakramant
* Chapel vihan Itron-Varia Loretta ({{XVIIvet kantved}}).
&lt;gallery&gt;Oratoire de Plougasnou.JPG|&lt;/gallery&gt;
* Chapel vihan Sant Jelvestr
* Kroaz ar Rouanez
* Maner Trovelin
&lt;gallery&gt;
Plougasnou (29) Manoir de Tromelin 03.JPG|Maner Trovelin
&lt;/gallery&gt;
* Monumant ar Re Varv 
&lt;gallery&gt;Plougasnou. Eglise. 70.jpg|&lt;/gallery&gt;
* Monumant Sao-Breiz
* [[Privael]]
&lt;gallery&gt;367 Primel-Trégastel.JPG|Traezhenn Privael-Tregastell, diouzh beg ar Roc'h Louet&lt;/gallery&gt;
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn&lt;ref&gt;{{fr}}[https://monumentsmorts.univ-lille.fr/monument/26617/plougasnou-presdeleglise/ Université de Lille]&lt;/ref&gt;.
=== Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun ===
{| class = &quot;wikitable&quot;
|-
! Bro
! Niver a vilourion
|-
|[[Restr:Canadian Blue Ensign (1921-1957).svg|24px]] [[Kanada]]
|2 ([[Morlu]]), unan anezhe chomet dianav
|- 
|{{Rouantelezh-Unanet}}
|6 ([[Royal Air Force|Aerlu]])
|-
|'''Hollad'''
|'''8'''
|}
Mervel a rejont e-pad an Eil Brezel-bed, re an [[Aerlu]] d'an [[29 Genver|29 a viz Genver]] [[1943]] pa gouezhas o c'harr-nij (''[[Handley Page Halifax|Halifax II]]'' marilhet ''DT681'' ha kodet ''NP-J'') e Plouganoù&lt;ref&gt;{{fr}}[https://web.archive.org/web/20111115090447/http://www.absa39-45.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_raf_finistere.html Pertes RAF Finistère]&lt;/ref&gt;, re ar [[Morlu]] d'an [[29 Ebrel|29 a viz Ebrel]] [[1944]] pa voe kaset o bag, an ''destroyer'' ''HMCS Athabaskan'', d'ar strad gant an tarzher [[Alamagn|alaman]] ''Elbing T-24''&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.seconde-guerre.com/chronologie/chronologie-avril-1944.html Chronologie d'avril 1944]&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}}[http://www.cwgc.org/search/cemetery_details.aspx?cemetery=2086430&amp;mode=1 Commonwealth War Graves Commission]&lt;/ref&gt;.

== Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 ==
{{Demografiezh
|titl=Niver a annezidi
|dimx=
|dimy=
|popmax=3550
|passo1=500
|passo2=200
|bl1=1962
|bl2=1968
|bl3=1975
|bl4=1982
|bl5=1990
|bl6=1999
|bl7=2006
|bl8=2012
|bl9=2013
|bl10=2020
|bl11=2022
|p1=3536
|p2=3422
|p3=3368
|p4=3432
|p5=3530
|p6=3393
|p7=3240
|p8=3107
|p9=3108
|p10=2724
|p11=3035
|mammenn=EBSSA
}}

== Brezhoneg ==
;Deskadurezh
* Ur c'hlasad divyezhek a zo eno e skol bublik ar bourk (Marie-Thérèse Prigent) abaoe miz Gwengolo [[1985|2022]]. 
* E distro-skol [[2024]] e oa enskrivet er c'hlasad divyezhek 19 bugel.

== Tud ==
* Yann Jegou, aotrou Penanvern.
* Alan ar Gozhker, marc'heg ; aotrou Kozker.
* Jozef ar Gozhker, marc'heg, aotrou Rozambo ; kuzulier ouzh [[Breujoù Breizh]] e 1672.
* Gwilhern a Gergroas, aotrou Kermorvan.
* Yves Goezbriand, aotrou Kozhkeroù.

=== Ardamezeg ar familhoù ===
{|
|-
|[[Restr:Arel-d.jpg|80px]]
|
:;Arel
:Aotrounez Kervény
:''Palefarzhet etre argant ha glazur.''
|-
|[[Restr:Argenton-d.jpg|80px]]
|
:;Argenton (d')
:Aotrounez Kermouster
:''En aour hadet gant kroaziganoù kroaziganek en glazur e deir zorzhell en gul.'' 
|-
|[[Restr:Balaven-d.jpg|80px]]
|
:;Balavenne
:Aotrounez Kervezeg, Ballac'h, Kermebel
:''En argant e dri ezev en sabel, 2, 1, ur ruilhenn ivez en sabel ouzh kondon.''
|-
|[[Restr:Bartaige.jpg|80px]]
|
:;Bartaige
:Aotrounez Kerangroas
:''Plezhek etre argant ha glazur, diforc'het ouzh kab gant ur greskenn en gul.''
|-
|[[Restr:De l'Isle-de-Kervidou.jpg|80px]]
|
:;Isle (de l')
:Aotrounez al lec'h-se
:''Sourinet etre aour ha glazur a c'hwec'h pezh ; e gonk a-zehou en gul karget gant ur flourdilizenn en argant.''
:*Sturienn ː ''A chacun on rang''.
|-
|[[Restr:Jagu de Mesaudren.gif|80px]]
|
:;Jagu'''
:Aotrounez Prat-Meur, Pontizag, Langouere, Kerangouez
:''En sabel e leon en argant heuliet gant teir steredenn ivez en sabel.''
|-
|[[Restr:Periou de Mesguéau.png|80px]]
|
:;Periou
:Aotrounez Mesgéau
:''En sabel e dreustell en aour heuliet ouzh kab gant teir c'hregilhenn ivez en aour.''
|-
|[[Restr:Quenquizou.gif|80px]]
|
:;Quenquizou (du)
:Aotrounez al lec'h-se ha Kerprigent
:''En sabel plezhek en aour.''
|-
|[[Restr:De Tréléver.png|80px]]
|
:;Tréléver (de)
:Aotrounez Penanvern
:''Sourinet etre erminoù ha gul.''
:[PPC]
|}

=== Tud bet ganet eno ===
* [[1919]] : [[François Prigent]], skrivagner brezhonek.

== Deskadurezh ==
Div skol bublik zo e Plouganoù : ar skol Marie-Thérèse Prigent er bourk, hag ur skol all e karter Kerenot. Ur skolaj (François Charles) a zo er gumun ivez. E miz Gwengolo 2022 ez eus bet digoret un hentad divyezhek brezhoneg-galleg e skol ar bourk.

== Lervlennadur  ==
*Abalain, Hervé : ''Les noms de lieux bretons'', Éditions Jean-Paul Gisserot, 2000
*Éditions Flohic (a-stroll) : ''Le patrimoine des communes du Morbihan'', 2 levrenn, 1996 {{ISBN|978-2-84234-009-4}}
*Marteville, Alphonse &amp; Varin, Pierre (kendalc'herien J. Ogée) : [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t5394191n/f15.item.r=A.zoom ''Nouveau dictionnaire istorique et gégraphique de Bretagne'', 1843.
*Ogée, Jean (1728-1789) : ''Dictionnaire historique et géographique de la province de Bretagne'', 1778 (peder levrenn).
*Potier de Courcy, Pol : [https://fr.wikisource.org/wiki/Nobiliaire_et_armorial_de_Bretagne''Nobiliaire et armorial de Bretagne'']
*Tanguy, Bernard : ''Les noms de lieux bretons'', Emgleo Breiz, 2015 {{ISBN|978-2-35974-118-6}}
*Vallerie, Erwan : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez — Corpus – Traité de toponymie historique de la Bretagne'',  An Here, 1995 ''{{ISBN|978-2-86843-153-0}}
== Liammoù diavaez ==
{{Commonscat|Plougasnou}}
* {{fr}} [https://www.plougasnou.fr/ Lec'hienn an ti-kêr]
* {{br}} [https://web.archive.org/web/20160307080131/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/fra/villes-fiche.asp?insee_ville=29188 Plouganoù war lec'hienn Geobreizh]

== Notennoù ha daveoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]]
[[Rummad:Kumunioù Treger]]
[[Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth e Penn-ar-Bed]]
[[Rummad:Emsavadeg ar Bonedoù ruz]]
[[Rummad:Nijerezioù ar C'hommonwealth aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]]
[[Rummad:Plouganoù]]</text>
      <sha1>kcytpw8lbc3g8v5uucxg4tan5m0nzdw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bourgogn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18398</id>
    <revision>
      <id>2186380</id>
      <parentid>2118987</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T21:34:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2186380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4665" sha1="6pevwihvj09wbp9bonxhmw436ij00dd" xml:space="preserve">'''Bourgogn''' ([[galleg]]: ''Bourgogne'') a zo ur vro istorel, bet stad emren ha goude [[proviñs c'hall]], bremañ er [[Frañs]]. Hiziv eo ur [[rannvroioù Bro-C'hall|rannvro]] (gwelet: [[Bourgogn (rannvro)|Rannvro Bourgogn]]).

==Kemmoù a-hed an istor==
[[Image:Bourgogne map.png|thumb|250px|right|Bourgogn e Bro-C'hall hiziv]]
[[Image:Blason fr Bourgogne.svg|thumb|100px|right|Ardamezioù Bourgogn]]
*rouantelezh [[Burgondia]], ur [[rouantelezh varbar]] savet gant ar [[Burgonded|Vurgonded]];
*[[Rouantelezh Bourgogn]], ur rouantelezh savet er {{VIvet kantved}}, diazezet war-dro [[Arle]], e [[Provañs]] a hiriv;
*[[Kontelezh Bourgogn]], deuet da vezañ [[Franche-Comté]] goude;
*[[Dugelezh Bourgogn]], un dugelezh lec'hiet war-dro [[Dijon]] hag a voe pouezus-tre e fin ar [[Krennamzer|Grennamzer]], hag a savas he duged a-enep da [[roue Bro-C'hall]].
*[[Bourgogn (rannvro)|Bourgogn]], ar rannvro eus [[Bro-C'hall]] hiziv.

== Istor ==
Dont a ra an anv '''Bourgogn''' eus pobl ar [[Burgonded|Vurgonded]] a grouas [[Burgondia]]. En amzer [[Karl Veur]] hag e ziskennidi e voe ur rouantelezh a Vourgogn, hag ur rouantelezh an [[Div Vourgogn]].

Er [[Krennamzer|Grennamzer]] eo ret disheñvelout [[kontelezh Bourgogn]] diouzh [[dugelezh Bourgogn]]. 
* [[kontelezh Bourgogn]] a oa douar a impalaeriezh, a zo aet d'ober [[Franche-Comté]],
*[[dugelezh Bourgogn]] a oa enni kontelezhioù [[Mâcon]], [[Chalon]], [[Sens]], [[Auxerre]], [[Tonnerre]], [[Nevers]], [[Autun]] a oa dindan [[Bro-C'hall]].

Neuze enta e oa duged Bourgogn dindan ar roue gall abalamour da zugelezh Bourgogn, da [[Artez]] ha da [[Flandrez]], ha dindan an [[Impalaer]] abalamour da [[kontelezh Bourgogn|gontelezh Bourgogn]], [[Gueldre]], kontelezh [[Hainaut]], [[Brabant]] hag un toullad douaroù all.

====Ragistor====
Eskern zo bet kavet e ''[[Solutré]]'' a ziskouez e oa poblet ar vro etre -18 000 ha -15 000. 

War-dro ar {{VIvet kantved}} a-raok ar C'hrist gant Kelted o deus lezet o roudoù (teñzor Vix). 

Eno e oa kreiz ar vro o stourm ouzh Romaned Kaezar, betek seziz [[Alesia]]. Romanekaet don e voe ar vro. Savet e voe ''Augustodunum'' (Autun hiziv), a zeuas da vout ur greizenn a sevenadur galian-roman. Adalek an {{eil kantved}} e voe kristenaet ar vro. Er {{Vvet kantved}} e voe rivinet gant ar Varbared. War-dro 450 e voe gwelet ar Vurgonded o tiazezañ hag o sevel o rouantelezh, [[Burgondia]].

Aloubet e voe ar vro gant ar [[Franked]] e 534, ur rouantelezh nevez-savet enni (561-687), ha staget goude ouzh [[Aostrazia]] ha [[Neustria]] gant [[Pippin Herstal]].

Gant [[feur-emglev Verdun]], e 843, e voe rannet [[Impalaeriezh ar C'hornôg]] entre tri mab [[Loeiz an Deol]], ha merket an harzoù etre Dugelezh Bourgogn, roet da [[Karl Voal]], ha Kontelezh Bourgogn, pe [[Franche-Comté]], e dalc'h Lotar, a chomo en [[Impalaeriezh Santel]] betek ar {{XVIIvet kantved}}. 

En 879 e teuas lodenn reter ar vro da vezañ kreiz Rouantelezh Bourgogn a en em lede e Provañs ha war lez dehou ar stêr [[Ron]]. Adalek an {{Xvet kantved}} e veze graet [[Rouantelezh Arle]] anezhi, hag en 1032 e tegouezhas etre daouarn an impaler german [[Konrad II]].

== Politikerezh==
*Gwelout [[Politikerezh Bourgogn]]

== Douaroniezh ==
*Gwelout [[Douaroniezh Bourgogn]]

==Kehentiñ==
*Gwelout [[Trañsportoù e Bourgogn]]

== Armerzh ==

== Emdroadur ar boblañs==
*Gwelout [[Demografiezh Bourgogn]]
[[Image:Clocher abbaye cluny 2.JPG|thumb|right|300px|Kloc'hdi abati [[Abati Cluny|Cluny]]]]

== Sevenadur==
*Gwelout [[Sevenadur Bourgogn]]
*[[Cadole]]

== Skiantoù==
*Gwelout [[Listenn familhoù plantoù Bourgogn]]

== Liammoù diabarzh ==
*[[Bourgogne (Marne)|Bourgogne]] zo ivez ur gumun c'hall e departamant ar [[Marne]].
*[[Gwin Bourgogn]] a vez graet eus gwin ar vro.

== Liammoù diavaez ==
* {{fr}} {{wikivoyage|fr:Bourgogne|Bourgogne}}
* {{fr}} [https://web.archive.org/web/20040125025159/http://www.musees-bourgogne.org/ Lec'hienn mirdioù Bourgogn]
* {{fr}} [https://web.archive.org/web/19980221023638/http://www.cr-bourgogne.fr/ Lec'hienn kuzul-rannvro Bourgogn]
* {{fr}} [http://www.bourgogne-tourisme.com Touristelezh Bourgogn]
* {{fr}} [https://web.archive.org/web/20100323180517/http://www.vins-bourgogne.fr/ Gwinioù Bourgogn]
* {{fr}} [https://web.archive.org/web/20060820020404/http://www.midoritech.com/bourgogne/ skrammoù-beilh bourgogn]
* {{fr}} [http://www.pldb.free.fr/ Fotoioù a c'heller ranniñ]
* {{fr}} [https://web.archive.org/web/20220626082805/https://chvv.org/ Centre d'histoire de la vigne et du vin]
* {{fr}} [https://web.archive.org/web/20140915013547/http://www.netbourgogne.com/ Netbourgogne]

[[Rummad:Bourgogn]]
[[Rummad:Proviñsoù kozh Bro-C'hall]]</text>
      <sha1>6pevwihvj09wbp9bonxhmw436ij00dd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Deyan Bojkov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20409</id>
    <revision>
      <id>2186362</id>
      <parentid>2169915</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T19:14:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Nev., astenn ha kempenn.</comment>
      <origin>2186362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1321" sha1="mj6ovmbupio464cr2x8cyfmcf1vuntk" xml:space="preserve">'''Deyan Bojkov''' ([[bulgareg]]: Деян Божков) a zo bet ganet d'an [[3 Gouere|3 a viz Gouere]] [[1977]] e [[Sjoemen]] ([[Bulgaria]]).&lt;br/&gt;Ur c'hoarier [[echedoù]] bulgar eo.&lt;br/&gt;
Mestr Meur (GM) eo abaoe 2008, Mestr Etrebroadel FIDE abaoe 2002, Gourdoner FIDE ''Senior'' abaoe 2012&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2904292 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;Meurzh 2026: 2 479 eo e [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'' ha 2475 e renk Elo ''Fonnapl''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2904292 E fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;, 2 556 eo bet e renk Elo ''Standard'' uhelañ, tizhet e miz Meurzh 2012.&lt;br/&gt;C'hoari a ra e kleub [[Shumen]]&lt;ref&gt;{{en}}[https://shumenchessclub.bg/en/about-us/ Kleub Echedoù Shumen]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;E 12{{vet}} Tournamant ''Open'' [[Fouenant]] (2006) e tapas an eilvet plas (7,5/9) war-lerc'h [[Damien Le Goff]].&lt;br/&gt;
{{EloChart|Q2904292}}
== Oberenn skrivet ==
* {{cite book | author=Bojkov, Dejan | year= 2010 |title=A Course in Chess Tactics | publisher=Gambit |isbn=1906454140}}
== Notennoù ==
{{daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2904292 E fichenn FIDE]
* {{en}}[http://www.chessgames.com/player/dejan_bojkov.html E bartiennoù e Chessgames]

{{DEFAULTSORT:Bojkov, Dejan}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1977]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]</text>
      <sha1>mj6ovmbupio464cr2x8cyfmcf1vuntk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186363</id>
      <parentid>2186362</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T19:31:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Astenn ha  kempenn.</comment>
      <origin>2186363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1666" sha1="rj7xetgxagozttn3aj6avf8pt74c3fx" xml:space="preserve">'''Deyan Bojkov''' ([[bulgareg]]: Деян Божков) a zo bet ganet d'an [[3 Gouere|3 a viz Gouere]] [[1977]] e [[Sjoemen]] ([[Bulgaria]]).&lt;br/&gt;Ur c'hoarier [[echedoù]] bulgar eo.&lt;br/&gt;
Mestr Meur (GM) eo abaoe 2008, Mestr Etrebroadel FIDE abaoe 2002, Gourdoner FIDE ''Senior'' abaoe 2012&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2904292 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;Meurzh 2026: 2 479 eo e [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'' ha 2475 e renk Elo ''Fonnapl''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2904292 E fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;, 2 556 eo bet e renk Elo ''Standard'' uhelañ, tizhet e miz Meurzh 2012.&lt;br/&gt;C'hoari a ra e kleub [[Shumen]]&lt;ref&gt;{{en}}[https://shumenchessclub.bg/en/about-us/ Kleub Echedoù Shumen]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
E 12{{vet}} Tournamant ''Open'' [[Fouenant]] (2006) e tapas an eilvet plas (7,5/9) war-lerc'h [[Damien Le Goff]].&lt;br/&gt;
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kampionad europat ====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 |-
!Bloaz||Kêr ha bro||+||=||-||Hollad ar poentoù||
 |-
 |2005||Gothenburg, {{Sveden}}||1||2||4||2/7||
 |-
 |2009||Novi Sad, {{Slovenia}}||1||1||3||1,5⁄5||
|}
{{EloChart|Q2904292}}
== Oberenn skrivet ==
* {{en}} ''A Course in Chess Tactics'', Embannadurioù Gambit, 2010, isbn=1906454140
* {{en}} ''Modernized: The King's Indian Defense'',  2014
== Notennoù ==
{{daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2904292 E fichenn FIDE]
* {{en}}[http://www.chessgames.com/player/dejan_bojkov.html E bartiennoù e Chessgames]
{{DEFAULTSORT:Bojkov, Dejan}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1977]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]</text>
      <sha1>rj7xetgxagozttn3aj6avf8pt74c3fx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Iran</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20486</id>
    <revision>
      <id>2186353</id>
      <parentid>2185884</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T17:45:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-19123-90</username>
        <id>90564</id>
      </contributor>
      <origin>2186353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30990" sha1="tpfhog5y67uh6daqlnbke8cgv56yn62" xml:space="preserve">{{Infobox bro
|anv ofisiel              = '''جمهوری اسلامی ايران'''&lt;br /&gt; ''Jomhūrī-ye Eslāmī-ye Īrān''
|anv klok bzg             = Republik Islamek Iran
|anv boutin bzg           = Iran
|skeudenn banniel         = State flag of Iran (1964–1980).svg
|skeudenn skoed-ardamez   = Lion and Sun.svg
|doare arouez             = Ardamezioù
|skeudenn_kartenn         = Iran (orthographic projection).svg
|enskrivadur_kartenn      = 
|ger-stur broadel         = ''Esteqlāl, āzādī, jomhūrī-ye eslāmī''&amp;nbsp;&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;{{spaces|2}}&lt;small&gt;{{fa icon}}&lt;br /&gt;&quot;Dizalc'hidigezh, Frankiz, Republik Islamek&quot;&lt;/small&gt;
|kan broadel              = ''[[Sorud-e Melli-e Iran|Sorūd-e Mellī-e Īrān]]''&amp;nbsp;²
|yezhoù ofisiel           = [[Farsieg]]
|strolladoù etnek         = 
|kêr-benn                 = [[Teheran]]
|Led-d=35 |Led-m=41 |Led-NS=N |Hed-d=51 |Hed-m=25 |Hed-RK=E
|kêr vrasañ               = [[Teheran]]
|doare gouarnamant        = [[Republik Islamek]]
|titl penn ar vro1        = Penn-blenier
|anv penn ar vro1         = Vak
|titl penn ar vro2        = Prezidant
|anv penn ar vro2         = [[Massoud Pezeshkian]] 
|gorread                  = 1,648,195
|renk_gorread             = 18{{vet}}
|dregantad doureier       = 0.7
|istimadur_poblañs        = 71,208,000³
|istimadur_poblañs_renk   = 18{{vet}}
|istimadur_poblañs_bloaz  = 2007
|niveradeg_poblañs        = 71,208,000³
|niveradeg_poblañs_bloaz  = 2007
|stankter_ar_boblañs      = 42
|renk_stankter_ar_boblañs = 109{{vet}}
|PDK_PGP                  = $852 miliard&lt;ref name=&quot;cia&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html |title=&quot;Iran&quot; |author=CIA World Factbook |accessdate=2007-01-26}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
|PDK_PGP_renk             = 15{{vet}}&lt;ref name=&quot;cia&quot; /&gt;
|PDK_PGP_bloaz            = 2007
|PDK_PGP_keidenn          = $12,300&lt;ref name=&quot;cia&quot; /&gt;&lt;br /&gt; 
|PDK_PGP_renk_keidenn     = 65{{vet}}
|doare_riegezh            = Adsavidigezh
|elfenn_war_ar_riegezh    = 
|darvoud_heverk1          = 
|deiziad_heverk1          = [[1502]]
|FDD                      = {{profit}} 0.759
|FDD_renk                 = 94{{vet}}
|FDD_bloaz                = 2004
|FDD_rummad               = &lt;span style=&quot;color:#fc0;&quot;&gt;kreiz&lt;/span&gt;
|moneiz                   = [[rial Iranian]] (&lt;big&gt;ريال&lt;/big&gt;)
|kod moneiz               = IRR
|gwerzhid-eur             = [[Iran Standard Time|IRST]]
|utc_offset               = 
|gwerzhid-eur_eur_hañv    = 
|eur_hañv_notenn          = 
|utc_offset_eur_hañv      = 
|Kod pellgomz             = 98
|Kod kenrouedad           = [[.ir]]
|notennoù                 = 
}}
'''Republik islamek Iran''' (diwar an [[arieg]] « nobl », ايران e perseg) zo ur [[republik islamek]] eus [[Azia ar Mervent]] ; [[Teheran]] (pe Tehran) eo ar gêr-benn, ar [[perseg]] eo ar yezh ofisiel hag ar [[rial]] eo moneiz ar vro ; an [[deiziadur pers]] eo an deiziadur ofisiel. Gronnet eo Iran gant [[Afghanistan]], [[Turkmenistan]], [[mor Kaspia]], [[Azerbaidjan]], [[Armenia]], [[Turkia]], [[Irak]], [[pleg-mor Persia]] ha [[mor Oman]] ([[meurvor Indez]]). E-sell e vefe Iran d'emezelañ ouzh ar [[KSAKR]] (Kevredigezh Su-Azia evit ar C’hevelerezh Rannvedel).

== Orin an anv ==
E-pad ren an [[Achemenided]] (550-330 kent JK) e rae Iraniz '''Parsa''' ([[Persia]]) eus o ziriadoù diwar anv rouantelezh [[Kurach II|Kurach Veur]] a oa d’ar meuriad pers, hag a adkaver c’hoazh hiziv an deiz dindan ar stumm [[Fars]] pe Pars evel anv ur proviñs. Padal e veze graet '''Aryanam''' eus ar stad a-bezh neuze.
Da vare Part (248 kent JK - 224 goude JK) e oa bet kemmet ''Aryanam'' da ''Aryan'', evit emdreiñ da ''Iranshar'' ha da '''Iran''' da vare ar [[Sasanided]].

Ar C’hresianed a rae gant ''Aryana'' ha ''Persis'' evit ober anv eus ar rannvro a anavezer hiziv an deiz evel ar [[plateiz iranat]]. Tremenet eo an termen d’al latin evit dont da vezañ ''[[Persia]]''. Implijet kalz e chom an anv-se e broioù ar C’hornôg, ha degas a ra un tamm kemmesk gant ar proviñs [[Fars]].

En {{XXvet}} kantved e savas tabut etre ar gefredourien evit gouzout petra a zlefe bezañ anv reizh ar vro. D’an 21 a viz Meurzh 1935, deiz [[Norouz]] anezhi, ez embannas [[Reza Shah]] [[Pahlavi]] un dekred a c’houlenne digant ar re o deveze darempredoù gant ar vro implijout an anv '''Iran''' en o lizheroù ofisiel hiviziken.

E 1979, da-heul [[Dispac'h Iran]], e voe krouet Republik Islamek Iran, met an termenoù ''[[Persia]]'' hag ''Iran'' a vez implijet stank c’hoazh.

== Istor ==
''Sellet ouzh ar pennad '''[[Istor Iran]]''' ha [[Persia]].''

''Gwelet ivez : [[Roll renerien Iran]]''

Unan eus sevenadurioù koshañ ar bed zo bet diwanet en Iran. Abaoe [[oadvezh ar maen]] ez eus bet tud o chom er rannvro-se eus ar bed : kavet ez eus bet ostilhoù ken kozh hag 800 000 vloaz. Deuet e oa an [[neolitik]] er vro etre ar VII{{vet}} hag ar VI{{vet}} milved, asambles gant un armerzh produiñ-madoù. Tamm ha tamm e voe savet kêrioù ha sevenadurioù kemplesoc'h betek ma voe savet ur sistem skritur evit an [[elamiteg]], war batrom sistem ar [[sumereg]].

=== Henamzer ===
Tro dro d'an III{{e}} milved e voe savet an [[Impalaeriezh Elamat]] eus ar vro, tro-dro da [[Susa (Elam)|Susa]]. Kevezañ a reas ouzh impalaeriezh [[Akkad]] ha c'houde [[Babilon]] hag [[Asiria]]. E-kerzh an II{{l}} milved e teuas pobloù eus kreiz [[Azia]] a gomze rannyezhoù kar d'an [[Yezhoù indezeuropek|indezeuropeg]]. Lod eus ar pobloù-se, ar [[Meded|Veded]] a dorras galloud an Asirianed hag e voe savet tamm ha tamm impalaeriezh an [[Ac'haemenided]]. Brezeliñ a reas an Impalaeriezh-se evit bezañ mestr eus ar [[Reter-Nesañ]], o tistrujañ [[Babilon]] hag o klask aloubiñ [[Henc'hres]]. Distrujet e voe an Impalaeriezh gant [[Alesant Veur]] a leuskas plas d'ur renad savet gant unan eus e jeneraled, renad ar [[Seleukided]]. Pa voe deuet gwan ar Seleukided e voe renet ar rannvro gant ar renad [[Partia|Part]] a stourmas pell a-enep ar [[Romaned]] a-raok bezañ erlec'hiet gant ar [[Sasanined]] a voe ar re gentañ oc'h ober ''Eranshahr'' pe ''Iranshahr'' (ايرانشهر) eus o douaroù. Stourm a reas e-pad pell a-enep an [[Impalaeriezh Roman]] betek aloubiñ [[Jeruzalem]] e 613.

=== Levezon diavaez ha galloudoù diabarzh ===
E penn-kentañ ar VII{{vet}} kantved e voe trec'het ar Romaned hag ar Sassanined gant an armeoù [[Islam|muzulman]] hag aloubet Iran. Tamm ha tamm e troas tud ar vro war-zu an Islam, da gentañ tud ar c'hêrioù ha da c'houde al beizanted. Tro d'an IX{{vet}} kantved e voe ar muiañ-niver gant ar vuzulmaniz, hervez kont. Treiñ a reas darn anezho ouzh ar [[Chiitiezh]] avat, dreist-holl e proviñs ar [[Khorasan|C'horasan]]. Dre ma wanae galloud ar galifed [[Abasided|abasid]] e voe savet rouantelezhioù bihan pe brasoc'h en Iran a geveze ouzh [[Badgad]] a-fet sevenadur, o kas war-raok ur sevenadur [[perseg|bersek]] e-liamm ouzh ar sevenadur [[henberseg|henbersek]] ha [[krennberseg|krennbersek]] eus a-raok aloubadeg an [[Arabed]].

Meuriadoù [[Turkeg|turkek]] a voe ivez oc'h ober o zoull pe o reuz er vro betek aloubadeg [[Gengis Khan]] e [[1219]], aloubadeg a zo bet drastus evit ar vro, betek cheñch he aozadur. Dindan beli ar Vongoled e chomas Iran betek [[1335]] pa savas rouantelezhioù lec'hel adarre. Diwar ar rouantelezhioù-se e savas impalaeriezh [[Tamerlan]] er XIV{{vet}} kantved, o krouiñ ur renad a badas betek ar XVI{{vet}} kantved. Renad ar [[Safavided]], a-orin azeri, a gemer ar galloud neuze hag a dro an Iraniz ouzh ar Chiitiezh da vat. Ren [[Abbas Iañ]] (1587-1629) a voe ur mare aour evit Iran, ur mare a beoc'h dre ma savas feurioù-emglev evit chom hep brezeliñ hag mare pinvidik gant ar c'hoñverz ma reas gant ar galloudoù [[Europa|european]]. Diaezamantoù a savas tamm ha tamm avat gant an urzhioù relijiel a bellaas muioc'h-mui diouzh ar Stad. Goude mare Abbas I{{añ}} e krogas mare an diskar evit ar renad safavid. Komañs a reas meuriadoù diavaez (Afghaned) ha diabarzh d'en em gannañ evit seizhañ ar galloud.

=== War-zu ar Stad vodern ===
E [[1795]] e voe kemeret ar galloud gant [[Agha Mohammad Shah]] [[Quajar]]. Dindan renad e lignez e voe stabilaet ar vro adarre, met dindan gourdrouz [[Impalaeriezh Rusia]] hag hini ar [[Rouantelezh-Unanet]], a glaske kontrolliñ koñverzh Iran ha lakaat o fri en he aferioù diabarzh. Gant [[Nasseredin Shah]] hag e vinistr [[Amir Kabir]] e voe klasket modernaat ar vro, met kreskiñ a reas ivez fulor ar bobl betek dispac'h bonreizhel 1906. Kreskiñ a reas ivez levezon Breizh-Veur a-feur ma voe kavet [[eoul-maen]] er vro.

Kemeret e voe ar galloud goude ar [[Brezel Bed Kentañ]] gant [[Reza Khan]], un ofiser a renk izel, a yeas da Reza Shah Pahlavi. O klask modernaat muioc'h c'hoazh a vro e freuzas gwirioù ispisial an dud estren bet roet da vare ar renad a-raok ha goulenn a reas e vije paouezet da implij ar ger [[Persia]] gant ar gumuniezh etrevroadel : lakaat a reas an dud d'ober gant '''Iran''' kentoc'h. Klask a reas modernaat ar gevredigezh ivez, difenn d'ar maouezed dougen ar ouel ha rediañ ar wazed d'en em wiskañ e giz ar c'hornôg. Dre ma tostaas re ouzh [[Alamagn]] a-raok an [[Eil Brezel Bed]] e voe rediet da leuskel e garg gant e vab [[Muhammad Reza Pahlavi]] hag ar Breizhveuriz ha kaset e voe d'an harlu. Tamm ha tamm e kouezhas ar vro dindan levezon ar [[Stadoù-Unanet]] a sikouras ar shah da lakaat ur galloud unveli e plas, diaezet war arc'hant an eoul-maen, o leuskel darnoù bras eus ar gevredigezh a-gostez avat.

=== Ar republik islamek ===
[[Dispac'h Iran|Dispac'h a voe 1979]] gant mizioù a vanifestadegoù a lakaas ar shah da dec'het kuit. Lies-kenañ e oa luskadoù an dispac'h, met kreñv-tre e voe Rouhollah Khomeini, un ayatolah bet harluet en Europa, enni. Strolladoù-stourm an doueoniezh, anvet [[Korf gwarded ar reveulzi islamek]], a lakas ar vro en urzh da gentañ, ha buan e seizjont ar galloud lec'hel en Iran a-raok en em lakaat e penn ar jeu er vro a-bezh. Diazezet e voe ar Republik islamek e fin 1979 gant Khomeini evel heñcher-meur. Enkadennoù meur a savas etre ar vro hag ar Stadoù-Unanet, bet lakaet da Satan Veur abalamour da emzalc'h an Amerikaned a-raok an dispac'h, betek afer ar c'hannati, a badas eus 1979 betek 1981.

Brezel a voe d'ar mare-se etre [[Irak]], sikouret gant ar [[Stadoù-Unanet]], hag Iran betek [[1987]]. Mervel a reas Khomeini e [[1989]] ha lakaet [[Ali C'hamenei|Ali C'hameni]] en e lec'h. Ar bloavezhioù 1990 ha 2000 a voe merket gant kreñvaat al luskad mirour (da skouer gant [[Mahmoud Ahmadinejad]] dilennet da brezidant e [[2005]]) hag ar c'hlask tizhet ar galloud nukleel, sivil ha brezel. Un tu moderoc'h a zeu d'ar galloud er bloavezhioù 2010 gant ar prezidant [[Hassan Rohani]] a glaskas lakaat Iran e-barzh ar jeu er bed (emglev etre Europa, an SUA hag Iran war an nukleel iranat) hag er rannvro ([[Libia]], [[Siria]], [[Irak]]).

== Douaroniezh ==
16vet bro ar bed eo Iran e-keñver gorread. Kement eo hag ar [[Rouantelezh-Unanet]], [[Frañs]], [[Spagn]] hag [[Alamagn]] a-gevret. 1 648 000 km2 eo he gorread.

Meur a aradennad-venezioù a verk dremm ar vro, o tispartiañ diazadoù hag uhelgompezennoù an eil re diouzh ar re all. Al lodenn gornôg – an hini bobletañ – eo an hini meneziekañ, gant aradennadoù evel hini [[Zagros]] pe hini [[Elbourz]] ; en aradennad diwezhañ-mañ emañ menez uhelañ Iran, an [[Damāvand]] a dizh 5 607 m. Ober a reer [[uhelgompezenn iranat]] eus an takad zo etre an aradennadoù-menezioù e reter hag e kornôg ar vro. En hanterenn reter ez eus dreist-holl un toullad diazadoù spagn didud (evel an [[Dasht-e Kavir]]) dasstrewet gant un nebeudig lennoù sall.

Krin pe damgrin eo hin Iran dreist-holl, hag istrovanel a-hed aod [[mor Kaspia]]. E lodenn norzh ar vro (plaenenn aod Kaspia) e tiskenn ral a wech ar gwrezverkoù dindan 0&amp;nbsp;°C er goañv, ha gleb e chom an amzer a-hed ar bloaz. E-pad an hañv e pign ral a wech ar gwrezverkoù a-us 29&amp;nbsp;°C. E-korf ur bloavezh e vez 680mm a c’hlaveier er reter ha 1700&amp;nbsp;mm er c’hornôg. E kornôg ar vro, e traoñiennoù ar Menezioù [[Zagros]] e vez gwrezverkoù dindan 0&amp;nbsp;°C e-pad ar goañv ha gwall varradoù erc’h. Krin-kenañ eo an diazadoù e reter hag e kreiz ar vro, gant nebeutoc’h eget 200&amp;nbsp;mm a c’hlaveier bep bloaz ha gwrezverkoù en tu all da 38&amp;nbsp;°C e-pad an hañv. Gant plaenennoù [[pleg-mor Pers]] e vez goañvoù kerreizh ha hañvoù tomm-gor ha gleb-dour. Eno e vez etre 135&amp;nbsp;mm ha 355&amp;nbsp;mm a c’hlaveier.

Emañ Iran en un takad distabil-kenañ eus ar voull-douar, hag ingal e vez skoet gant krenoù-douar. D’ar 26 a viz Kerzu [[2003]] e oa bet skoet korn-bro [[Bam]], e su ar vro, gant ur c’hren-douar bras hag en deus distrujet aspadennoù an [[Arg-e Bam]], ur gêr eus an Henamzer.

''Gwelet ivez : [[Roll inizi Iran]]''

== Politikerezh ==
Abaoe m’eo bet diazezet ar Republik Islamek e tiskouez Iran ur reizhiad ensavadurioù dibar-kaer. Ur republik m’emañ ar veli gant ar veleien, un dra na gaver neblec’h all er bed, gant ur meskad pennaennoù belegveliek ha dilennadegoù poblel. Iran eo ar stad [[chiit]] nemeti ent ofisiel er [[bed muzulman]]. Diazezet eo reizhiad politikel ar Republik islamek war bonreizh [[1979]] a reer &quot;''Qanun-e Asasi''&quot; (&quot;Lezenn Diazez&quot;) anezhi. E-barzh ar reizhiad ez eus meur a gorf gouarn liammet-strizh, a vez anvet an darn vrasañ anezho (n’eus nemet ar prezidant, izili ar parlamant hag izili [[bodadeg ar vailhed]] a gement a vez dilennet).

=== Ar galloud erounit ===
==== An Heñcher meur ====
Heñcher meur Iran zo e garg goursellet &quot;politikerezh hollek Republik islamek Iran&quot;. Komandant an armeoù eo-eñ. Kontrollañ a ra ar servijoù kuzh hag an oberoù liammet ouzh ar surentez. Eñ hepken a c’hall disklêriañ ar brezel. Eñ eo an hini nemetañ en ensavadurioù ar Stad a rank bezañ ur relijiuz. E karg emañ bodadeg ar vailhed da c’hoursellet an heñcher meur en e zeverioù lezennel.
An heñcher meur bremañ eo an Hojatolleslam [[Motjaba C'hamenei]], anvet e derou Meurz 2026 e plas e dad, an [[Ayatollah]] [[Ali C'hamenei|Ali Hossein Khamenei]].

==== Ar prezidant ====
Hervez ar vonreizh eo ar prezidant pennadurezh uhelañ ar Stad war-lerc’h an heñcher meur.
Dilennet e vez hervez ar mouezhiañ hollek evit ur respet pevar bloaz. Ret eo d’an dud a laka o anv evit dont da vezañ prezidant bezañ aotreet gant Kuzul ar warded. Lakaat ar vonreizh da dalvezout hag embreger ar galloud erounit eo e garg, nemet ar galloudoù zo stag ouzh an heñcher meur war-eeun. Ar prezidant a anv hag a c’hoursell Kuzul ar Vinistred, a genurzh divizoù ar gouarnamant hag a zibab divizoù ar gouarnamant a vez kaset d’ar parlamant. Skoazellet e vez ar prezidant gant eizh besprezidant hag ur c’habined 21 ministr a rank holl bezañ aprouet gant ar parlamant.
Prezidant ar Republik bremañ eo [[Mahmoud Ahmadinejad]] (dilennet e miz Mezheven [[2005]]).

=== Ar galloud lezenniñ ===
==== Ar Parlamant (Majles) ====
Er [[Majles-e Shura-ye Eslami]] (bodadeg kuzuliañ islamek) ez eus 290 kannad dilennet evit ur respet pevar bloaz. Ar Majles a fard al lezennoù, a wirieka ar feurioù-emglev etrebroadel hag a aprou budjed ar vro. An holl re a laka o anv evit bezañ dilennet er parlamant a rank bezañ aotreet gant [[Kuzul ar warded]]. Sezoù a vez miret evit ar minorelezhioù relijiel.

E mouezhiadeg ar gannaded d'an 21 a viz C'hwevrer 2020 e voe trec'h ar virourien.

=== Ar galloud barnerezhel ===
Gant an heñcher meur e vez anvet penn ar galloud barnerezhel hag a anv d’e dro rener al lez veur hag ar pennprokulor. Meur a seurt lezvarn zo, en o zouez al lezvarnioù publik a bled gant an aferioù keodedel ha kastizel, hag al lezvarnioù dispac’hel a bled gant aferioù evel an torfedoù enep ar [[surentez vroadel]]. Peurglozus eo divizoù al lezioù dispac’hel ha ne c’haller ket ober galv diwarno. Al lezvarn arbennik kloerel a bled gant an torfedoù graet gant izili ar c’hloer, daoust ma pled ivez gant aferioù enno tud laik. Mont a ra en-dro distag diouzh ar reizhiad barnerezhel ordinal ha ne rent kont nemet d’an heñcher meur. Peurglozus eo divizoù al lezvarn-se ivez ha ne c’haller ket ober galv diwarno.

==== Bodadeg ar vailhed ====
[[Bodadeg ar vailhed]] en em dolp e-pad ur sizhunvezh bep bloaz. Enni ez eus 86 kloareg &quot;vertuzius ha desket&quot; dilennet evit ur respet eizh vloaz. Evel ma c’hoarvez gant dilennadeg ar prezidant hag ar parlamant ez eo [[kuzul ar Warded]] a aotre an danvez-dilennidi da lakaat o anv. Dilenn a ra ar vodadeg an heñcher meur, ha hervez ar vonreizh e c’hall lemel e c’halloud digantañ forzh pegoulz. Biskoazh n’eo bet gwelet bodadeg ar vailhed o vont a-enep divizoù an heñcher meur avat.

==== Kuzul ar Warded ====
E-barzh kuzul ar Warded ez eus 12 gwiraour a vez anvet 6 anezho gant an heñcher meur. Erbedet e vez ar 6 all gant penn ar galloud barnerezhel (anvet gant an heñcher meur eñ ivez), ha lakaet e vezont en o c’harg ent ofisiel gant ar parlamant. Ar c’huzul a zispleg ar vonreizh hag a c’hall lakaat e veto d’ar parlamant. Ma soñjer ne genglot ket ul lezenn gant ar ''vonreizh'' pe ar ''[[Sharia]]'' (Lezenn islamek), e vez kaset en-dro d’ar parlamant evit bezañ adwelet.

==== Kuzul ar skiant ====
[[Kuzul ar skiant]] a ya da hanterour etre ar parlamant ha kuzul ar warded pa vez kudennoù. Talvezout a ra da gorf kuzuliañ d’an heñcher meur. E-se ez eo unan eus galloudusañ ensavadurioù ar vro.

=== Galloudoù lec’hel ===
==== Kuzulioù ar c’hêrioù hag ar c’hêriadennoù ====
Dilennet e vez ar c’huzulioù lec’hel evit ur respet pevar bloaz e kement kêr pe kêriadenn zo en Iran. Hervez mellad 7 bonreizh Iran eo ar c’huzulioù lec’hel-se, gant ar parlamant, &quot;organoù melestriñ ha divizout ar Stad &quot;. Ne oa ket bet lakaet ar mellad-se eus ar vonreizh da dalvezout a-raok [[1999]] pa oa bet dilennet ar c’huzulioù lec’hel evit ar wech kentañ er vro. Meur a garg zo gant ar c’huzulioù, evel dilenn ar vaered, evezhiañ oberoù an tiez-kêr, studiañ ezhommoù sokial, yec’hedel, armerzhel, sevenadurel ha desavadurel ar re a velestront. Steuñviñ ha kenurzhiañ a reont an doare ma kemer perzh ar vroad en divizoù sokial, armerzhel, sevenadurel, desavadurel hag all.

== Proviñsoù ==
Rannet eo Iran etre 30 [[proviñs]]:
{|
|-
|
# [[Proviñs Teheran|Teheran]]
# [[Proviñs Qom|Qom]]
# [[Markazi]]
# [[Proviñs Qazvin|Qazvin]]
# [[Gilan]]
# [[Proviñs Ardabil|Ardabil]]
# [[Proviñs Zanjan|Zanjan]]
# [[Azerbaijan-e-sharghi (reter)]]
# [[Azerbaijan-e-gharbi (kornôg)]]
# [[Proviñs Kurdistan Iran|Kurdistan]]
# [[Proviñs Hamedan|Hamedan]]
# [[Proviñs Kermanshah|Kermanshah]]
# [[Proviñs Ilam|Ilam]]
# [[Lorestan]]
# [[Khuzestan]]
||
&lt;ol start=16&gt;
&lt;li&gt;[[Chahar Mahaal-o-Bakhtiari]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Kohkiluyeh-o-Boyer Ahmad]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Proviñs Bushehr|Bushehr]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Fars]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Hormozgan]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Sistan-o-Balouchestan]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Proviñs Kerman|Kerman]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Proviñs Yazd|Yazd]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Proviñs Esfahan|Esfahan]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Proviñs Semnan|Semnan]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Mazandaran]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Golestan]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Khorasan-e-shomali (norzh)]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Khorasan-e-razavi]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Khorasan-e-jonubi (su)]]&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
||[[Restr:IranNumbered.png|300px|]]
|}
Gouarnet e vez ar proviñsoù (Ostan) gant ur gêr greiz, peurliesañ brasañ kêr ar proviñs. Anvet e vez gouarnour ar proviñs (Ostandar) gant ministr an Diabarzh.

Abaoe 2004 eo rannet proviñs Khorasan e tri froviñs, setu eo tremenet niver ar proviñsoù eus 28 da 30.

== Poblañsouriezh ==
[[Restr:Iran population.svg|thumbnail|250px|dehou|Diorroadur ar boblañs etre 1956 ha 2003 (sifroù gant [[Aozadur ar Broadoù Unanet evit ar boued hag al labour-douar|FAO]], 2005). Poblañs e miliadoù a annezidi.]]

Reveulziet eo bet stad poblañs Iran e-kerzh an XXvet kantved. Istimañ a reer ez eus 70 milion a dud e 2006 tra ma oa 10 milion e penn kentañ ar c’hantved. Gouzizet eo kalz ar feur genel e-doug an dek bloavezh diwezhañ. Koulskoude e tiskouez ar studiadennoù e kendalc’ho feur kreskiñ ar boblañs da c’horrekaat betek ma vo stabilaet war-dro ar bloavezh 2050. D’ar mare-se e tlefe bezañ tremen 90 milion a dud en Iran. 40 den dre km² eo stankter ar boblañs&lt;ref&gt;{{en}} http://www.census.gov/cgi-bin/ipc/idbsum.pl?cty=IR&lt;/ref&gt;.
&lt;ref&gt;{{en}} https://archive.is/20120604093909/www.un.org/Depts/escap/pop/journal/v10n1a1.htm&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{en}} https://web.archive.org/web/20161227193340/http://www.payvand.com/news/04/aug/1017.html&lt;/ref&gt; Reveulziet eo bet ar feur kêriekaat ivez. E penn kentañ an XXvet kantved e veve 10% eus an dud e kêrioù. 69% eo ar feur hiziv an deiz. 80% eo feur an dud a oar lenn ha skrivañ en Iran.

Un niver bras a repuidi a vez degemeret en Iran, ouzhpenn ur milion. Dont a ra an darn-vrasañ anezho eus [[Afghanistan]] hag [[Irak]]. Ent ofisiel e klask ar gouarnamant kas ar re-se en-dro d’o broioù&lt;ref&gt;{{en}} http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3971711.stm&lt;/ref&gt;.
&lt;ref&gt;{{en}} http://www.irinnews.org/report.asp?ReportID=48323&amp;SelectRegion=Middle_East&amp;SelectCountry=IRAN&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{en}} http://www.unhchr.ch/huricane/huricane.nsf/view01/5E72D6B7B624AABBC125713700572D09?opendocument&lt;/ref&gt;

Ouzhpenn 3 milion a dud zo en diaspora iranat war a greder. Divroet int da Norzh-Amerika, da Europa ar c’hornôg, ha da Su-Amerika, war-lerc’h an dispac’h evit an darn vrasañ anezho.

=== Kenelioù ===
Ur vozaikenn enni tremen 80 &quot;kenel&quot; disheñvel eo Iran. Ar muiañ-niver eus Iraniz a gomz ur yezh eus ar strollad indeziranek hag a gompren ar perseg. Indezeuropat ha turk (Azeri) eo an daou orin pennañ. Ar c’henelioù pennañ eo ar re-mañ : Persed (51%), [[Azeried]] 24%, Gilakied/Mazandaranied (8%), [[Kurded]] (7%), [[Arabed]] (3%), [[Baloutched]] (2%), [[Lored]] (2%), [[Turkmened]] (2%), Qashqai, Armeniz, Yuzevien iranat, [[Asirianed]], Georgianed, Sircasianed, Tated hag all&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20070509135807/http://cia.gov/cia/publications/factbook/geos/ir.html&lt;/ref&gt;.

=== Relijionoù ===
Chiit eo an darn vrasañ eus Iraniz. An islam [[chiit]] eo ar relijion ofisiel en Iran, hini 90% eus an dud. Iran hag Irak eo ar broioù nemeto er Reter-nesañ ma’z eus ouzhpenn 80% eus an dud ha n’int ket sunnit. Nebeutoc’h eget 10% anezho zo sunnited (ar muiañ-niver er peurrest eus ar bed muzulman), yuzevien, bahaieien, kristenien, zoroastrianed ha sabeaned (pe mandeaned). Ar relijionoù-se o devez dileuridi ar parlamant, nemet ar vahaieien hag ar vandeaned. Teir relijion estreget an islam a vez anavezet ent ofisiel gant ar vonreizh : ar gristenien, ar yuzevien hag ar zoroastrianed. Ur vinorelezh [[Bahaie]] zo anezhi ivez en Iran. Dizalc’h eo ar relijion-se, bet krouet en {{XIXvet kantved}}. Handeet e vez c’hoazh er vro-se. Goude m’eo bet handeet ar vahaieien nevez zo en deus disklêriet Daneveller arbennik Bodad ar Broadoù unanet war Gwirioù Mab-den &quot;''e tiskouez an darvoudoù diwezhañ-se emañ saviad ar minorelezhioù relijiel o fallaat&quot;''

== Armerzh ==
Iran eo ar 4e produer eoul-maen er bed, hag 2l ezporzhier eoul-maen ABPE. Ganti emañ ar brasañ stokoù gaz naturel er bed war-lerc’h Rusia. Ezel diazezer ABPE eo Iran. Krouet e oa bet ABPE gant Shah Iran er bloavezhioù 1970. An eoul-maen an hini en doa roet an tu da Iran da ziorren buan hec’h armerzh er bloavezhioù 1970. Mont a ra c’hoazh d’ober ouzhpenn 80% eus ar gounidoù ezporzhiañ hiziv an deiz. E 2005 e oa ent ofisiel 46,6 miliard a zollaroù a c’hounid diwar an eoul-maen en Iran&lt;ref&gt;’’Le Monde, dossiers et documents’’, niv.352, Ebrel 2006, pajenn 1&lt;/ref&gt;, 12 miliard hervez eneberien ar renad e Frañs&lt;ref&gt;http://www.iran-resist.org/article1351 Iran-resist : Eoul-maen : Ur maner paper eo armerzh Iran, 
20.01.2006&lt;/ref&gt; . Iran a soñjfe diazezañ ur yalc’h iranat eus an eoul-maen digor d’an [[euro]].

Iran hag [[Oman]] a gontroll [[strizh-mor Ormuz]] (e [[pleg-mor Pers]]) a dremen drezañ 20% eus eoul-maen ar bed.

Gant armerzh Iran ez eus ur reizhiad steuñviñ kreiz a-gevret gant perzhiadurioù Stad kreñv e gennad an eoul-maen hag en embregerezhioù bras (ijinerezh pounner, madoù beveziñ…), ul labour-douar giz gwechall ha stalioù bihan. Ar gouarnamant bremañ a gendalc’h gant ar steuñv adreizhañ ar marc’had a oa bet boulc’het gant ar gouarnamant a-raok. Kemennet en deus e kendalc’hfe gant ar politikerezh liesseurtaat greanterezh an eoul-maen.

E [[1996]] e oa bet mat feur an eoul-maen hag Iran he doa gallet paeañ he dle. Gwashaet e oa bet saviad arc’hant Iran e 1997 hag e 1998 dre benn da c’houziz feur an eoul-maen.

Gant kresk nevez feur an eoul-maen abaoe 1999-2000 en deus gallet armerzh Iran profitañ adarre, met n’eo ket bet a-walc’h evit diskoulmañ kudennoù armerzhel ha frammadurel Iran.

E 2005 en deus lavaret bank kreiz Iran ez eus 10 miliard a US$ a zle war verr dermen gant ar vro ha 6,5 miliard a US$ a zle war hir pe grenn termen.

Liesseurtaet eo bet armerzh ar vro war dachenn ar produiñ kirri, listri, fuzeennoù, an deknologiezh [[nukleel]] hag an oberiañ produioù elektronek eus ar vegenn. Gant Iran ez eus ivez ur greanterezh eus an difenn, eus an apotikerezh hag eus ar [[bevdeknologiezh|vevdeknologiezh.]]

Ezporzhiañ a ra Iran marc’hadourezh da Japan (18%), Sina (9%), Italia, Su Afrika, Republik Korea. Enporzhiañ a ra marc’hadourezh eus Alamagn (13%), Frañs (8%) ha Sina (7%).

Ret e oa d’ar vro enporzhiañ 60% eus he [[trelosk|zrelosk]] puraet rak ar purerezhioù lec’hel ne oant ket evit bastañ d’hec’h ezhommoù. An 10 bro o deus pourchaset dour-tan evit ar c’hirri da Iran e 2006 eo an [[Emirelezhioù Arab Unanet]], [[Arabia Saoudat]], [[Indez]], [[Turkia]], [[Koweit]], [[Turkmenistan]], [[Soudan]], [[Azerbaidjan]], an [[Izelvroioù]] ha [[Frañs]].

Abaoe miz Gouere 2006 n’eo ket ret ken d’ar vro enporzhiañ trelosk puraet. Evit gwir eo bet modernaet gant ar gompagnunezh Total purerezhioù eoul-maen Iran ([[Abadan]], [[Teheran]], [[Ahvaz]], [[Khorramshahr]]). Dre se eo bet adkavet hec’h emrenerezh gant ar vro. D’an 3 a viz Eost 2006 ez eus bet sinet un emglev etre Iran hag Irak evit ma kaso Irak eoul-maen kriz da vezañ puraet da Iran. En eskemm e vo miret 15% eus an eoul-maen puraet gant Iran&lt;ref&gt;[http://english.bna.bh/?ID=48884 Bahrein News Agency] 13 a viz Eost 2006 (sellet d’an 28 a viz Eost 2006)&lt;/ref&gt;.

== Sevenadur ==

Un hir a istor he deus Iran a-fet [[arz]], [[sonerezh]], [[barzhoniezh]], [[prederouriezh]], leun a hengounioù hag a ideologiezhioù. Kalz a Iraniz a soñj dezho eo o c’hultur an abeg nemetañ en deus graet d’o sevenadurezh chom bev war-lerc’h kantvedoù a drubuilhoù.

 
&lt;blockquote&gt;
که ایران بهشت است یا بوستان&lt;br /&gt;
همی بوی مشک آید از دوستان

&lt;br /&gt;
''&quot;Ha pa soñjfed en Iran evel Eden pe evel Liorzh,''&lt;br /&gt;
''eo fonnus amañ c’hwezh musk ar mignon, ar c’heneil.&quot;''&lt;br /&gt;
--''[[Firdawsi]]''
&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
همه عالم تن است و ایران دل&lt;br /&gt;
نیست گوینده زین قیاس خجل

&lt;br /&gt;
&quot;''Iran eo ar galon hag an hollved eo ar c’horf,''&lt;br /&gt;
''da-heul ar gomz-se ne sant ar barzh nag uvelded na keuz.&quot;''&lt;br /&gt;
--''[[Nizami]]'' 
&lt;/blockquote&gt;

Stad a vez graet eus al [[lennegezh pers]] gant Iraniz evel gant an estrañjourien. Implijet e vez ar [[perseg]] abaoe ouzhpenn 2500 vloaz ha lezet en deus roudoù en istor ar gomz skrivet. A-drugarez da varzhed evel [[Hafez]], Molana ([[Djalal el Din Rûmi|Rumi]]), [[Nizami]], [[Omar Khayyam]], ha [[Ferdowsi]] e vez priziet-bras [[barzhoniezh Iran]] er bed a-bezh, gant he barzhonegoù hag he c’hanaouennoù kaer-meurbet.

Gant 300 garedon etrebroadel e-korf ar 25 bloavezh diwezhañ e kendalc’h ar filmoù iranat da vezañ meulet er bed a-bezh. Ar sevener brudetañ eo [[Abbas Kiarostami]] moarvat. En Iran e vez kontrollet an holl vediaoù gant [[Ministrerezh ar Sevenadur hag ar C’huzulioù Islamek]]. Emañ [[Internet]] e-barzh, hag eñ un doare da gaout keleier ha da ezteurel o soñj evit ar yaouankizoù. Iran eo 4e bro ar bed evit a sell niver ar re a zalc’h blogoù.

Ar c’hlask justis sokial ha reizhded zo ul lodenn vras eus ar sevenadur iranat. Doujañ ar re gozh ha reiñ bod d’an estrenien eo ar reolenn en Iran.

D’an 21 a viz Meurzh, deiz kentañ an nevezamzer, e vez an deiz kentañ a’r bloaz ([[Norouz]]) en Iran. Norouz zo bet lakaet e [[Glad dre Gomz ha Dizanvez an Denelezh]] gant [[UNESCO]] e 2004&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20160813135602/http://www.payvand.com/news/04/jul/1090.html&lt;/ref&gt;.

En e levr ''Boued nevez ar vuhez'' e skriv Najmieh Batmanglij en deus ''&quot;[[keginerezh Iran]] ur bern traoù boutin gant keginerezhioù all eus ar [[Reter-Nesañ]], met soñjal a reer ez eo an hini soutilañ ha faltaziusañ, ken liesliv ha kemplezh evel un tapis eus Pers. ''&quot;

== Daveoù ha notennoù ==
&lt;references/&gt;

=== Kazetennoù ===
* Ar pemdezieg adreizhour ''[[Hamshahri]]'' [https://web.archive.org/web/20060415144335/http://www.hamshahri.org/]
* Kazetenn adreizhourez, ''Shargh'' [https://web.archive.org/web/20060223172747/http://www.sharghnewspaper.com/840917/html/online.htm]
* Ajañs gwask ar studierien, ''Isna'' [https://web.archive.org/web/20050219050229/http://www.isna.ir/Main/]
* ''Mehr news'' [https://web.archive.org/web/20110917031835/http://www.mehrnews.com/fa/]
* ''IRNA'' [https://web.archive.org/web/20061213032842/http://www.irna.com/en/]
* Kazetenn adreizhourez, ''Aftab-e Yazd'' [https://web.archive.org/web/20061210025659/http://www.aftabyazd.com/]
* Kazetenn mirourez, ''Entekhab'' [https://web.archive.org/web/20170209054704/http://entekhab.ir/]
* Ar pemdezieg adreizhour, ''Iran'' [http://www.iran-newspaper.com/1384/840918/html/]
* ''Jam é Jam'', pemdezieg mirour [http://www.jamejamonline.ir/]

== Liammoù ==
=== Liammoù diabarzh ===
* [[Gwirioù Mab-den en Iran]]
* [[Sevenadur Iran]]
* [[Programm nukleel iranat]]
* [[Darempredoù Iran-Frañs]]

=== Liammoù diavaez ===
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20040714094508/http://www.president.ir/eng/ Lec’hienn ofisiel Prezidantelezh Iran]
* {{fr}} [http://www.webarabic.com/portail/encyclopedie/index.php?cat=iran&amp;p=index Kinnigadur Iran war Webarabic]
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20061213175811/https://www.cia.gov/cia//publications/factbook/geos/ir.html Iran gwelet gant World Factbook ar CIA]
* {{fr}} [https://web.archive.org/web/20070519071200/http://www.missioneco.org/iran/ Iran gwelet gant kefridierezh armerzhel kannati Frañs e Teheran]
* {{fr}} [https://web.archive.org/web/20061211130535/http://www.legrandsoir.info/article.php3?id_article=3668 Troidigezh ofisiel lizher Mahmoud Ahmadinejad da George Bush ]
* {{fr}} [http://www.youtube.com/watch?v=jbm5sMhbD3o Prezegenn ar prezidant Ahmadinejad hag e evezhiadennoù war an eil brezel bed hag Israel ]

{{Azia}}
{{OPEC}}
{{AC'hI}}

{{KinnigPM|oldid=265797|deiziad=16 Kerzu 2007}}

[[Rummad:Iran|*]]</text>
      <sha1>tpfhog5y67uh6daqlnbke8cgv56yn62</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186359</id>
      <parentid>2186353</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T18:32:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Kemmoù [[Special:Contributions/~2026-19123-90|~2026-19123-90]] ([[User_talk:~2026-19123-90|Kaozeal]]) distaolet; adlakaet da stumm diwezhañ [[User:Huñvreüs|Huñvreüs]]</comment>
      <origin>2184538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30978" sha1="c8eotupxmwwnsqtrszxub90adx2zun0" xml:space="preserve">{{Infobox bro
|anv ofisiel              = '''جمهوری اسلامی ايران'''&lt;br /&gt; ''Jomhūrī-ye Eslāmī-ye Īrān''
|anv klok bzg             = Republik Islamek Iran
|anv boutin bzg           = Iran
|skeudenn banniel         = Flag of Iran.svg
|skeudenn skoed-ardamez   = Coat of arms of Iran.svg
|doare arouez             = Ardamezioù
|skeudenn_kartenn         = Iran (orthographic projection).svg
|enskrivadur_kartenn      = 
|ger-stur broadel         = ''Esteqlāl, āzādī, jomhūrī-ye eslāmī''&amp;nbsp;&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;{{spaces|2}}&lt;small&gt;{{fa icon}}&lt;br /&gt;&quot;Dizalc'hidigezh, Frankiz, Republik Islamek&quot;&lt;/small&gt;
|kan broadel              = ''[[Sorud-e Melli-e Iran|Sorūd-e Mellī-e Īrān]]''&amp;nbsp;²
|yezhoù ofisiel           = [[Farsieg]]
|strolladoù etnek         = 
|kêr-benn                 = [[Teheran]]
|Led-d=35 |Led-m=41 |Led-NS=N |Hed-d=51 |Hed-m=25 |Hed-RK=E
|kêr vrasañ               = [[Teheran]]
|doare gouarnamant        = [[Republik Islamek]]
|titl penn ar vro1        = Penn-blenier
|anv penn ar vro1         = Vak
|titl penn ar vro2        = Prezidant
|anv penn ar vro2         = [[Massoud Pezeshkian]] 
|gorread                  = 1,648,195
|renk_gorread             = 18{{vet}}
|dregantad doureier       = 0.7
|istimadur_poblañs        = 71,208,000³
|istimadur_poblañs_renk   = 18{{vet}}
|istimadur_poblañs_bloaz  = 2007
|niveradeg_poblañs        = 71,208,000³
|niveradeg_poblañs_bloaz  = 2007
|stankter_ar_boblañs      = 42
|renk_stankter_ar_boblañs = 109{{vet}}
|PDK_PGP                  = $852 miliard&lt;ref name=&quot;cia&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html |title=&quot;Iran&quot; |author=CIA World Factbook |accessdate=2007-01-26}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
|PDK_PGP_renk             = 15{{vet}}&lt;ref name=&quot;cia&quot; /&gt;
|PDK_PGP_bloaz            = 2007
|PDK_PGP_keidenn          = $12,300&lt;ref name=&quot;cia&quot; /&gt;&lt;br /&gt; 
|PDK_PGP_renk_keidenn     = 65{{vet}}
|doare_riegezh            = Adsavidigezh
|elfenn_war_ar_riegezh    = 
|darvoud_heverk1          = 
|deiziad_heverk1          = [[1502]]
|FDD                      = {{profit}} 0.759
|FDD_renk                 = 94{{vet}}
|FDD_bloaz                = 2004
|FDD_rummad               = &lt;span style=&quot;color:#fc0;&quot;&gt;kreiz&lt;/span&gt;
|moneiz                   = [[rial Iranian]] (&lt;big&gt;ريال&lt;/big&gt;)
|kod moneiz               = IRR
|gwerzhid-eur             = [[Iran Standard Time|IRST]]
|utc_offset               = 
|gwerzhid-eur_eur_hañv    = 
|eur_hañv_notenn          = 
|utc_offset_eur_hañv      = 
|Kod pellgomz             = 98
|Kod kenrouedad           = [[.ir]]
|notennoù                 = 
}}
'''Republik islamek Iran''' (diwar an [[arieg]] « nobl », ايران e perseg) zo ur [[republik islamek]] eus [[Azia ar Mervent]] ; [[Teheran]] (pe Tehran) eo ar gêr-benn, ar [[perseg]] eo ar yezh ofisiel hag ar [[rial]] eo moneiz ar vro ; an [[deiziadur pers]] eo an deiziadur ofisiel. Gronnet eo Iran gant [[Afghanistan]], [[Turkmenistan]], [[mor Kaspia]], [[Azerbaidjan]], [[Armenia]], [[Turkia]], [[Irak]], [[pleg-mor Persia]] ha [[mor Oman]] ([[meurvor Indez]]). E-sell e vefe Iran d'emezelañ ouzh ar [[KSAKR]] (Kevredigezh Su-Azia evit ar C’hevelerezh Rannvedel).

== Orin an anv ==
E-pad ren an [[Achemenided]] (550-330 kent JK) e rae Iraniz '''Parsa''' ([[Persia]]) eus o ziriadoù diwar anv rouantelezh [[Kurach II|Kurach Veur]] a oa d’ar meuriad pers, hag a adkaver c’hoazh hiziv an deiz dindan ar stumm [[Fars]] pe Pars evel anv ur proviñs. Padal e veze graet '''Aryanam''' eus ar stad a-bezh neuze.
Da vare Part (248 kent JK - 224 goude JK) e oa bet kemmet ''Aryanam'' da ''Aryan'', evit emdreiñ da ''Iranshar'' ha da '''Iran''' da vare ar [[Sasanided]].

Ar C’hresianed a rae gant ''Aryana'' ha ''Persis'' evit ober anv eus ar rannvro a anavezer hiziv an deiz evel ar [[plateiz iranat]]. Tremenet eo an termen d’al latin evit dont da vezañ ''[[Persia]]''. Implijet kalz e chom an anv-se e broioù ar C’hornôg, ha degas a ra un tamm kemmesk gant ar proviñs [[Fars]].

En {{XXvet}} kantved e savas tabut etre ar gefredourien evit gouzout petra a zlefe bezañ anv reizh ar vro. D’an 21 a viz Meurzh 1935, deiz [[Norouz]] anezhi, ez embannas [[Reza Shah]] [[Pahlavi]] un dekred a c’houlenne digant ar re o deveze darempredoù gant ar vro implijout an anv '''Iran''' en o lizheroù ofisiel hiviziken.

E 1979, da-heul [[Dispac'h Iran]], e voe krouet Republik Islamek Iran, met an termenoù ''[[Persia]]'' hag ''Iran'' a vez implijet stank c’hoazh.

== Istor ==
''Sellet ouzh ar pennad '''[[Istor Iran]]''' ha [[Persia]].''

''Gwelet ivez : [[Roll renerien Iran]]''

Unan eus sevenadurioù koshañ ar bed zo bet diwanet en Iran. Abaoe [[oadvezh ar maen]] ez eus bet tud o chom er rannvro-se eus ar bed : kavet ez eus bet ostilhoù ken kozh hag 800 000 vloaz. Deuet e oa an [[neolitik]] er vro etre ar VII{{vet}} hag ar VI{{vet}} milved, asambles gant un armerzh produiñ-madoù. Tamm ha tamm e voe savet kêrioù ha sevenadurioù kemplesoc'h betek ma voe savet ur sistem skritur evit an [[elamiteg]], war batrom sistem ar [[sumereg]].

=== Henamzer ===
Tro dro d'an III{{e}} milved e voe savet an [[Impalaeriezh Elamat]] eus ar vro, tro-dro da [[Susa (Elam)|Susa]]. Kevezañ a reas ouzh impalaeriezh [[Akkad]] ha c'houde [[Babilon]] hag [[Asiria]]. E-kerzh an II{{l}} milved e teuas pobloù eus kreiz [[Azia]] a gomze rannyezhoù kar d'an [[Yezhoù indezeuropek|indezeuropeg]]. Lod eus ar pobloù-se, ar [[Meded|Veded]] a dorras galloud an Asirianed hag e voe savet tamm ha tamm impalaeriezh an [[Ac'haemenided]]. Brezeliñ a reas an Impalaeriezh-se evit bezañ mestr eus ar [[Reter-Nesañ]], o tistrujañ [[Babilon]] hag o klask aloubiñ [[Henc'hres]]. Distrujet e voe an Impalaeriezh gant [[Alesant Veur]] a leuskas plas d'ur renad savet gant unan eus e jeneraled, renad ar [[Seleukided]]. Pa voe deuet gwan ar Seleukided e voe renet ar rannvro gant ar renad [[Partia|Part]] a stourmas pell a-enep ar [[Romaned]] a-raok bezañ erlec'hiet gant ar [[Sasanined]] a voe ar re gentañ oc'h ober ''Eranshahr'' pe ''Iranshahr'' (ايرانشهر) eus o douaroù. Stourm a reas e-pad pell a-enep an [[Impalaeriezh Roman]] betek aloubiñ [[Jeruzalem]] e 613.

=== Levezon diavaez ha galloudoù diabarzh ===
E penn-kentañ ar VII{{vet}} kantved e voe trec'het ar Romaned hag ar Sassanined gant an armeoù [[Islam|muzulman]] hag aloubet Iran. Tamm ha tamm e troas tud ar vro war-zu an Islam, da gentañ tud ar c'hêrioù ha da c'houde al beizanted. Tro d'an IX{{vet}} kantved e voe ar muiañ-niver gant ar vuzulmaniz, hervez kont. Treiñ a reas darn anezho ouzh ar [[Chiitiezh]] avat, dreist-holl e proviñs ar [[Khorasan|C'horasan]]. Dre ma wanae galloud ar galifed [[Abasided|abasid]] e voe savet rouantelezhioù bihan pe brasoc'h en Iran a geveze ouzh [[Badgad]] a-fet sevenadur, o kas war-raok ur sevenadur [[perseg|bersek]] e-liamm ouzh ar sevenadur [[henberseg|henbersek]] ha [[krennberseg|krennbersek]] eus a-raok aloubadeg an [[Arabed]].

Meuriadoù [[Turkeg|turkek]] a voe ivez oc'h ober o zoull pe o reuz er vro betek aloubadeg [[Gengis Khan]] e [[1219]], aloubadeg a zo bet drastus evit ar vro, betek cheñch he aozadur. Dindan beli ar Vongoled e chomas Iran betek [[1335]] pa savas rouantelezhioù lec'hel adarre. Diwar ar rouantelezhioù-se e savas impalaeriezh [[Tamerlan]] er XIV{{vet}} kantved, o krouiñ ur renad a badas betek ar XVI{{vet}} kantved. Renad ar [[Safavided]], a-orin azeri, a gemer ar galloud neuze hag a dro an Iraniz ouzh ar Chiitiezh da vat. Ren [[Abbas Iañ]] (1587-1629) a voe ur mare aour evit Iran, ur mare a beoc'h dre ma savas feurioù-emglev evit chom hep brezeliñ hag mare pinvidik gant ar c'hoñverz ma reas gant ar galloudoù [[Europa|european]]. Diaezamantoù a savas tamm ha tamm avat gant an urzhioù relijiel a bellaas muioc'h-mui diouzh ar Stad. Goude mare Abbas I{{añ}} e krogas mare an diskar evit ar renad safavid. Komañs a reas meuriadoù diavaez (Afghaned) ha diabarzh d'en em gannañ evit seizhañ ar galloud.

=== War-zu ar Stad vodern ===
E [[1795]] e voe kemeret ar galloud gant [[Agha Mohammad Shah]] [[Quajar]]. Dindan renad e lignez e voe stabilaet ar vro adarre, met dindan gourdrouz [[Impalaeriezh Rusia]] hag hini ar [[Rouantelezh-Unanet]], a glaske kontrolliñ koñverzh Iran ha lakaat o fri en he aferioù diabarzh. Gant [[Nasseredin Shah]] hag e vinistr [[Amir Kabir]] e voe klasket modernaat ar vro, met kreskiñ a reas ivez fulor ar bobl betek dispac'h bonreizhel 1906. Kreskiñ a reas ivez levezon Breizh-Veur a-feur ma voe kavet [[eoul-maen]] er vro.

Kemeret e voe ar galloud goude ar [[Brezel Bed Kentañ]] gant [[Reza Khan]], un ofiser a renk izel, a yeas da Reza Shah Pahlavi. O klask modernaat muioc'h c'hoazh a vro e freuzas gwirioù ispisial an dud estren bet roet da vare ar renad a-raok ha goulenn a reas e vije paouezet da implij ar ger [[Persia]] gant ar gumuniezh etrevroadel : lakaat a reas an dud d'ober gant '''Iran''' kentoc'h. Klask a reas modernaat ar gevredigezh ivez, difenn d'ar maouezed dougen ar ouel ha rediañ ar wazed d'en em wiskañ e giz ar c'hornôg. Dre ma tostaas re ouzh [[Alamagn]] a-raok an [[Eil Brezel Bed]] e voe rediet da leuskel e garg gant e vab [[Muhammad Reza Pahlavi]] hag ar Breizhveuriz ha kaset e voe d'an harlu. Tamm ha tamm e kouezhas ar vro dindan levezon ar [[Stadoù-Unanet]] a sikouras ar shah da lakaat ur galloud unveli e plas, diaezet war arc'hant an eoul-maen, o leuskel darnoù bras eus ar gevredigezh a-gostez avat.

=== Ar republik islamek ===
[[Dispac'h Iran|Dispac'h a voe 1979]] gant mizioù a vanifestadegoù a lakaas ar shah da dec'het kuit. Lies-kenañ e oa luskadoù an dispac'h, met kreñv-tre e voe Rouhollah Khomeini, un ayatolah bet harluet en Europa, enni. Strolladoù-stourm an doueoniezh, anvet [[Korf gwarded ar reveulzi islamek]], a lakas ar vro en urzh da gentañ, ha buan e seizjont ar galloud lec'hel en Iran a-raok en em lakaat e penn ar jeu er vro a-bezh. Diazezet e voe ar Republik islamek e fin 1979 gant Khomeini evel heñcher-meur. Enkadennoù meur a savas etre ar vro hag ar Stadoù-Unanet, bet lakaet da Satan Veur abalamour da emzalc'h an Amerikaned a-raok an dispac'h, betek afer ar c'hannati, a badas eus 1979 betek 1981.

Brezel a voe d'ar mare-se etre [[Irak]], sikouret gant ar [[Stadoù-Unanet]], hag Iran betek [[1987]]. Mervel a reas Khomeini e [[1989]] ha lakaet [[Ali C'hamenei|Ali C'hameni]] en e lec'h. Ar bloavezhioù 1990 ha 2000 a voe merket gant kreñvaat al luskad mirour (da skouer gant [[Mahmoud Ahmadinejad]] dilennet da brezidant e [[2005]]) hag ar c'hlask tizhet ar galloud nukleel, sivil ha brezel. Un tu moderoc'h a zeu d'ar galloud er bloavezhioù 2010 gant ar prezidant [[Hassan Rohani]] a glaskas lakaat Iran e-barzh ar jeu er bed (emglev etre Europa, an SUA hag Iran war an nukleel iranat) hag er rannvro ([[Libia]], [[Siria]], [[Irak]]).

== Douaroniezh ==
16vet bro ar bed eo Iran e-keñver gorread. Kement eo hag ar [[Rouantelezh-Unanet]], [[Frañs]], [[Spagn]] hag [[Alamagn]] a-gevret. 1 648 000 km2 eo he gorread.

Meur a aradennad-venezioù a verk dremm ar vro, o tispartiañ diazadoù hag uhelgompezennoù an eil re diouzh ar re all. Al lodenn gornôg – an hini bobletañ – eo an hini meneziekañ, gant aradennadoù evel hini [[Zagros]] pe hini [[Elbourz]] ; en aradennad diwezhañ-mañ emañ menez uhelañ Iran, an [[Damāvand]] a dizh 5 607 m. Ober a reer [[uhelgompezenn iranat]] eus an takad zo etre an aradennadoù-menezioù e reter hag e kornôg ar vro. En hanterenn reter ez eus dreist-holl un toullad diazadoù spagn didud (evel an [[Dasht-e Kavir]]) dasstrewet gant un nebeudig lennoù sall.

Krin pe damgrin eo hin Iran dreist-holl, hag istrovanel a-hed aod [[mor Kaspia]]. E lodenn norzh ar vro (plaenenn aod Kaspia) e tiskenn ral a wech ar gwrezverkoù dindan 0&amp;nbsp;°C er goañv, ha gleb e chom an amzer a-hed ar bloaz. E-pad an hañv e pign ral a wech ar gwrezverkoù a-us 29&amp;nbsp;°C. E-korf ur bloavezh e vez 680mm a c’hlaveier er reter ha 1700&amp;nbsp;mm er c’hornôg. E kornôg ar vro, e traoñiennoù ar Menezioù [[Zagros]] e vez gwrezverkoù dindan 0&amp;nbsp;°C e-pad ar goañv ha gwall varradoù erc’h. Krin-kenañ eo an diazadoù e reter hag e kreiz ar vro, gant nebeutoc’h eget 200&amp;nbsp;mm a c’hlaveier bep bloaz ha gwrezverkoù en tu all da 38&amp;nbsp;°C e-pad an hañv. Gant plaenennoù [[pleg-mor Pers]] e vez goañvoù kerreizh ha hañvoù tomm-gor ha gleb-dour. Eno e vez etre 135&amp;nbsp;mm ha 355&amp;nbsp;mm a c’hlaveier.

Emañ Iran en un takad distabil-kenañ eus ar voull-douar, hag ingal e vez skoet gant krenoù-douar. D’ar 26 a viz Kerzu [[2003]] e oa bet skoet korn-bro [[Bam]], e su ar vro, gant ur c’hren-douar bras hag en deus distrujet aspadennoù an [[Arg-e Bam]], ur gêr eus an Henamzer.

''Gwelet ivez : [[Roll inizi Iran]]''

== Politikerezh ==
Abaoe m’eo bet diazezet ar Republik Islamek e tiskouez Iran ur reizhiad ensavadurioù dibar-kaer. Ur republik m’emañ ar veli gant ar veleien, un dra na gaver neblec’h all er bed, gant ur meskad pennaennoù belegveliek ha dilennadegoù poblel. Iran eo ar stad [[chiit]] nemeti ent ofisiel er [[bed muzulman]]. Diazezet eo reizhiad politikel ar Republik islamek war bonreizh [[1979]] a reer &quot;''Qanun-e Asasi''&quot; (&quot;Lezenn Diazez&quot;) anezhi. E-barzh ar reizhiad ez eus meur a gorf gouarn liammet-strizh, a vez anvet an darn vrasañ anezho (n’eus nemet ar prezidant, izili ar parlamant hag izili [[bodadeg ar vailhed]] a gement a vez dilennet).

=== Ar galloud erounit ===
==== An Heñcher meur ====
Heñcher meur Iran zo e garg goursellet &quot;politikerezh hollek Republik islamek Iran&quot;. Komandant an armeoù eo-eñ. Kontrollañ a ra ar servijoù kuzh hag an oberoù liammet ouzh ar surentez. Eñ hepken a c’hall disklêriañ ar brezel. Eñ eo an hini nemetañ en ensavadurioù ar Stad a rank bezañ ur relijiuz. E karg emañ bodadeg ar vailhed da c’hoursellet an heñcher meur en e zeverioù lezennel.
An heñcher meur bremañ eo an Hojatolleslam [[Motjaba C'hamenei]], anvet e derou Meurz 2026 e plas e dad, an [[Ayatollah]] [[Ali C'hamenei|Ali Hossein Khamenei]].

==== Ar prezidant ====
Hervez ar vonreizh eo ar prezidant pennadurezh uhelañ ar Stad war-lerc’h an heñcher meur.
Dilennet e vez hervez ar mouezhiañ hollek evit ur respet pevar bloaz. Ret eo d’an dud a laka o anv evit dont da vezañ prezidant bezañ aotreet gant Kuzul ar warded. Lakaat ar vonreizh da dalvezout hag embreger ar galloud erounit eo e garg, nemet ar galloudoù zo stag ouzh an heñcher meur war-eeun. Ar prezidant a anv hag a c’hoursell Kuzul ar Vinistred, a genurzh divizoù ar gouarnamant hag a zibab divizoù ar gouarnamant a vez kaset d’ar parlamant. Skoazellet e vez ar prezidant gant eizh besprezidant hag ur c’habined 21 ministr a rank holl bezañ aprouet gant ar parlamant.
Prezidant ar Republik bremañ eo [[Mahmoud Ahmadinejad]] (dilennet e miz Mezheven [[2005]]).

=== Ar galloud lezenniñ ===
==== Ar Parlamant (Majles) ====
Er [[Majles-e Shura-ye Eslami]] (bodadeg kuzuliañ islamek) ez eus 290 kannad dilennet evit ur respet pevar bloaz. Ar Majles a fard al lezennoù, a wirieka ar feurioù-emglev etrebroadel hag a aprou budjed ar vro. An holl re a laka o anv evit bezañ dilennet er parlamant a rank bezañ aotreet gant [[Kuzul ar warded]]. Sezoù a vez miret evit ar minorelezhioù relijiel.

E mouezhiadeg ar gannaded d'an 21 a viz C'hwevrer 2020 e voe trec'h ar virourien.

=== Ar galloud barnerezhel ===
Gant an heñcher meur e vez anvet penn ar galloud barnerezhel hag a anv d’e dro rener al lez veur hag ar pennprokulor. Meur a seurt lezvarn zo, en o zouez al lezvarnioù publik a bled gant an aferioù keodedel ha kastizel, hag al lezvarnioù dispac’hel a bled gant aferioù evel an torfedoù enep ar [[surentez vroadel]]. Peurglozus eo divizoù al lezioù dispac’hel ha ne c’haller ket ober galv diwarno. Al lezvarn arbennik kloerel a bled gant an torfedoù graet gant izili ar c’hloer, daoust ma pled ivez gant aferioù enno tud laik. Mont a ra en-dro distag diouzh ar reizhiad barnerezhel ordinal ha ne rent kont nemet d’an heñcher meur. Peurglozus eo divizoù al lezvarn-se ivez ha ne c’haller ket ober galv diwarno.

==== Bodadeg ar vailhed ====
[[Bodadeg ar vailhed]] en em dolp e-pad ur sizhunvezh bep bloaz. Enni ez eus 86 kloareg &quot;vertuzius ha desket&quot; dilennet evit ur respet eizh vloaz. Evel ma c’hoarvez gant dilennadeg ar prezidant hag ar parlamant ez eo [[kuzul ar Warded]] a aotre an danvez-dilennidi da lakaat o anv. Dilenn a ra ar vodadeg an heñcher meur, ha hervez ar vonreizh e c’hall lemel e c’halloud digantañ forzh pegoulz. Biskoazh n’eo bet gwelet bodadeg ar vailhed o vont a-enep divizoù an heñcher meur avat.

==== Kuzul ar Warded ====
E-barzh kuzul ar Warded ez eus 12 gwiraour a vez anvet 6 anezho gant an heñcher meur. Erbedet e vez ar 6 all gant penn ar galloud barnerezhel (anvet gant an heñcher meur eñ ivez), ha lakaet e vezont en o c’harg ent ofisiel gant ar parlamant. Ar c’huzul a zispleg ar vonreizh hag a c’hall lakaat e veto d’ar parlamant. Ma soñjer ne genglot ket ul lezenn gant ar ''vonreizh'' pe ar ''[[Sharia]]'' (Lezenn islamek), e vez kaset en-dro d’ar parlamant evit bezañ adwelet.

==== Kuzul ar skiant ====
[[Kuzul ar skiant]] a ya da hanterour etre ar parlamant ha kuzul ar warded pa vez kudennoù. Talvezout a ra da gorf kuzuliañ d’an heñcher meur. E-se ez eo unan eus galloudusañ ensavadurioù ar vro.

=== Galloudoù lec’hel ===
==== Kuzulioù ar c’hêrioù hag ar c’hêriadennoù ====
Dilennet e vez ar c’huzulioù lec’hel evit ur respet pevar bloaz e kement kêr pe kêriadenn zo en Iran. Hervez mellad 7 bonreizh Iran eo ar c’huzulioù lec’hel-se, gant ar parlamant, &quot;organoù melestriñ ha divizout ar Stad &quot;. Ne oa ket bet lakaet ar mellad-se eus ar vonreizh da dalvezout a-raok [[1999]] pa oa bet dilennet ar c’huzulioù lec’hel evit ar wech kentañ er vro. Meur a garg zo gant ar c’huzulioù, evel dilenn ar vaered, evezhiañ oberoù an tiez-kêr, studiañ ezhommoù sokial, yec’hedel, armerzhel, sevenadurel ha desavadurel ar re a velestront. Steuñviñ ha kenurzhiañ a reont an doare ma kemer perzh ar vroad en divizoù sokial, armerzhel, sevenadurel, desavadurel hag all.

== Proviñsoù ==
Rannet eo Iran etre 30 [[proviñs]]:
{|
|-
|
# [[Proviñs Teheran|Teheran]]
# [[Proviñs Qom|Qom]]
# [[Markazi]]
# [[Proviñs Qazvin|Qazvin]]
# [[Gilan]]
# [[Proviñs Ardabil|Ardabil]]
# [[Proviñs Zanjan|Zanjan]]
# [[Azerbaijan-e-sharghi (reter)]]
# [[Azerbaijan-e-gharbi (kornôg)]]
# [[Proviñs Kurdistan Iran|Kurdistan]]
# [[Proviñs Hamedan|Hamedan]]
# [[Proviñs Kermanshah|Kermanshah]]
# [[Proviñs Ilam|Ilam]]
# [[Lorestan]]
# [[Khuzestan]]
||
&lt;ol start=16&gt;
&lt;li&gt;[[Chahar Mahaal-o-Bakhtiari]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Kohkiluyeh-o-Boyer Ahmad]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Proviñs Bushehr|Bushehr]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Fars]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Hormozgan]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Sistan-o-Balouchestan]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Proviñs Kerman|Kerman]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Proviñs Yazd|Yazd]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Proviñs Esfahan|Esfahan]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Proviñs Semnan|Semnan]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Mazandaran]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Golestan]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Khorasan-e-shomali (norzh)]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Khorasan-e-razavi]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Khorasan-e-jonubi (su)]]&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
||[[Restr:IranNumbered.png|300px|]]
|}
Gouarnet e vez ar proviñsoù (Ostan) gant ur gêr greiz, peurliesañ brasañ kêr ar proviñs. Anvet e vez gouarnour ar proviñs (Ostandar) gant ministr an Diabarzh.

Abaoe 2004 eo rannet proviñs Khorasan e tri froviñs, setu eo tremenet niver ar proviñsoù eus 28 da 30.

== Poblañsouriezh ==
[[Restr:Iran population.svg|thumbnail|250px|dehou|Diorroadur ar boblañs etre 1956 ha 2003 (sifroù gant [[Aozadur ar Broadoù Unanet evit ar boued hag al labour-douar|FAO]], 2005). Poblañs e miliadoù a annezidi.]]

Reveulziet eo bet stad poblañs Iran e-kerzh an XXvet kantved. Istimañ a reer ez eus 70 milion a dud e 2006 tra ma oa 10 milion e penn kentañ ar c’hantved. Gouzizet eo kalz ar feur genel e-doug an dek bloavezh diwezhañ. Koulskoude e tiskouez ar studiadennoù e kendalc’ho feur kreskiñ ar boblañs da c’horrekaat betek ma vo stabilaet war-dro ar bloavezh 2050. D’ar mare-se e tlefe bezañ tremen 90 milion a dud en Iran. 40 den dre km² eo stankter ar boblañs&lt;ref&gt;{{en}} http://www.census.gov/cgi-bin/ipc/idbsum.pl?cty=IR&lt;/ref&gt;.
&lt;ref&gt;{{en}} https://archive.is/20120604093909/www.un.org/Depts/escap/pop/journal/v10n1a1.htm&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{en}} https://web.archive.org/web/20161227193340/http://www.payvand.com/news/04/aug/1017.html&lt;/ref&gt; Reveulziet eo bet ar feur kêriekaat ivez. E penn kentañ an XXvet kantved e veve 10% eus an dud e kêrioù. 69% eo ar feur hiziv an deiz. 80% eo feur an dud a oar lenn ha skrivañ en Iran.

Un niver bras a repuidi a vez degemeret en Iran, ouzhpenn ur milion. Dont a ra an darn-vrasañ anezho eus [[Afghanistan]] hag [[Irak]]. Ent ofisiel e klask ar gouarnamant kas ar re-se en-dro d’o broioù&lt;ref&gt;{{en}} http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3971711.stm&lt;/ref&gt;.
&lt;ref&gt;{{en}} http://www.irinnews.org/report.asp?ReportID=48323&amp;SelectRegion=Middle_East&amp;SelectCountry=IRAN&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{en}} http://www.unhchr.ch/huricane/huricane.nsf/view01/5E72D6B7B624AABBC125713700572D09?opendocument&lt;/ref&gt;

Ouzhpenn 3 milion a dud zo en diaspora iranat war a greder. Divroet int da Norzh-Amerika, da Europa ar c’hornôg, ha da Su-Amerika, war-lerc’h an dispac’h evit an darn vrasañ anezho.

=== Kenelioù ===
Ur vozaikenn enni tremen 80 &quot;kenel&quot; disheñvel eo Iran. Ar muiañ-niver eus Iraniz a gomz ur yezh eus ar strollad indeziranek hag a gompren ar perseg. Indezeuropat ha turk (Azeri) eo an daou orin pennañ. Ar c’henelioù pennañ eo ar re-mañ : Persed (51%), [[Azeried]] 24%, Gilakied/Mazandaranied (8%), [[Kurded]] (7%), [[Arabed]] (3%), [[Baloutched]] (2%), [[Lored]] (2%), [[Turkmened]] (2%), Qashqai, Armeniz, Yuzevien iranat, [[Asirianed]], Georgianed, Sircasianed, Tated hag all&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20070509135807/http://cia.gov/cia/publications/factbook/geos/ir.html&lt;/ref&gt;.

=== Relijionoù ===
Chiit eo an darn vrasañ eus Iraniz. An islam [[chiit]] eo ar relijion ofisiel en Iran, hini 90% eus an dud. Iran hag Irak eo ar broioù nemeto er Reter-nesañ ma’z eus ouzhpenn 80% eus an dud ha n’int ket sunnit. Nebeutoc’h eget 10% anezho zo sunnited (ar muiañ-niver er peurrest eus ar bed muzulman), yuzevien, bahaieien, kristenien, zoroastrianed ha sabeaned (pe mandeaned). Ar relijionoù-se o devez dileuridi ar parlamant, nemet ar vahaieien hag ar vandeaned. Teir relijion estreget an islam a vez anavezet ent ofisiel gant ar vonreizh : ar gristenien, ar yuzevien hag ar zoroastrianed. Ur vinorelezh [[Bahaie]] zo anezhi ivez en Iran. Dizalc’h eo ar relijion-se, bet krouet en {{XIXvet kantved}}. Handeet e vez c’hoazh er vro-se. Goude m’eo bet handeet ar vahaieien nevez zo en deus disklêriet Daneveller arbennik Bodad ar Broadoù unanet war Gwirioù Mab-den &quot;''e tiskouez an darvoudoù diwezhañ-se emañ saviad ar minorelezhioù relijiel o fallaat&quot;''

== Armerzh ==
Iran eo ar 4e produer eoul-maen er bed, hag 2l ezporzhier eoul-maen ABPE. Ganti emañ ar brasañ stokoù gaz naturel er bed war-lerc’h Rusia. Ezel diazezer ABPE eo Iran. Krouet e oa bet ABPE gant Shah Iran er bloavezhioù 1970. An eoul-maen an hini en doa roet an tu da Iran da ziorren buan hec’h armerzh er bloavezhioù 1970. Mont a ra c’hoazh d’ober ouzhpenn 80% eus ar gounidoù ezporzhiañ hiziv an deiz. E 2005 e oa ent ofisiel 46,6 miliard a zollaroù a c’hounid diwar an eoul-maen en Iran&lt;ref&gt;’’Le Monde, dossiers et documents’’, niv.352, Ebrel 2006, pajenn 1&lt;/ref&gt;, 12 miliard hervez eneberien ar renad e Frañs&lt;ref&gt;http://www.iran-resist.org/article1351 Iran-resist : Eoul-maen : Ur maner paper eo armerzh Iran, 
20.01.2006&lt;/ref&gt; . Iran a soñjfe diazezañ ur yalc’h iranat eus an eoul-maen digor d’an [[euro]].

Iran hag [[Oman]] a gontroll [[strizh-mor Ormuz]] (e [[pleg-mor Pers]]) a dremen drezañ 20% eus eoul-maen ar bed.

Gant armerzh Iran ez eus ur reizhiad steuñviñ kreiz a-gevret gant perzhiadurioù Stad kreñv e gennad an eoul-maen hag en embregerezhioù bras (ijinerezh pounner, madoù beveziñ…), ul labour-douar giz gwechall ha stalioù bihan. Ar gouarnamant bremañ a gendalc’h gant ar steuñv adreizhañ ar marc’had a oa bet boulc’het gant ar gouarnamant a-raok. Kemennet en deus e kendalc’hfe gant ar politikerezh liesseurtaat greanterezh an eoul-maen.

E [[1996]] e oa bet mat feur an eoul-maen hag Iran he doa gallet paeañ he dle. Gwashaet e oa bet saviad arc’hant Iran e 1997 hag e 1998 dre benn da c’houziz feur an eoul-maen.

Gant kresk nevez feur an eoul-maen abaoe 1999-2000 en deus gallet armerzh Iran profitañ adarre, met n’eo ket bet a-walc’h evit diskoulmañ kudennoù armerzhel ha frammadurel Iran.

E 2005 en deus lavaret bank kreiz Iran ez eus 10 miliard a US$ a zle war verr dermen gant ar vro ha 6,5 miliard a US$ a zle war hir pe grenn termen.

Liesseurtaet eo bet armerzh ar vro war dachenn ar produiñ kirri, listri, fuzeennoù, an deknologiezh [[nukleel]] hag an oberiañ produioù elektronek eus ar vegenn. Gant Iran ez eus ivez ur greanterezh eus an difenn, eus an apotikerezh hag eus ar [[bevdeknologiezh|vevdeknologiezh.]]

Ezporzhiañ a ra Iran marc’hadourezh da Japan (18%), Sina (9%), Italia, Su Afrika, Republik Korea. Enporzhiañ a ra marc’hadourezh eus Alamagn (13%), Frañs (8%) ha Sina (7%).

Ret e oa d’ar vro enporzhiañ 60% eus he [[trelosk|zrelosk]] puraet rak ar purerezhioù lec’hel ne oant ket evit bastañ d’hec’h ezhommoù. An 10 bro o deus pourchaset dour-tan evit ar c’hirri da Iran e 2006 eo an [[Emirelezhioù Arab Unanet]], [[Arabia Saoudat]], [[Indez]], [[Turkia]], [[Koweit]], [[Turkmenistan]], [[Soudan]], [[Azerbaidjan]], an [[Izelvroioù]] ha [[Frañs]].

Abaoe miz Gouere 2006 n’eo ket ret ken d’ar vro enporzhiañ trelosk puraet. Evit gwir eo bet modernaet gant ar gompagnunezh Total purerezhioù eoul-maen Iran ([[Abadan]], [[Teheran]], [[Ahvaz]], [[Khorramshahr]]). Dre se eo bet adkavet hec’h emrenerezh gant ar vro. D’an 3 a viz Eost 2006 ez eus bet sinet un emglev etre Iran hag Irak evit ma kaso Irak eoul-maen kriz da vezañ puraet da Iran. En eskemm e vo miret 15% eus an eoul-maen puraet gant Iran&lt;ref&gt;[http://english.bna.bh/?ID=48884 Bahrein News Agency] 13 a viz Eost 2006 (sellet d’an 28 a viz Eost 2006)&lt;/ref&gt;.

== Sevenadur ==

Un hir a istor he deus Iran a-fet [[arz]], [[sonerezh]], [[barzhoniezh]], [[prederouriezh]], leun a hengounioù hag a ideologiezhioù. Kalz a Iraniz a soñj dezho eo o c’hultur an abeg nemetañ en deus graet d’o sevenadurezh chom bev war-lerc’h kantvedoù a drubuilhoù.

 
&lt;blockquote&gt;
که ایران بهشت است یا بوستان&lt;br /&gt;
همی بوی مشک آید از دوستان

&lt;br /&gt;
''&quot;Ha pa soñjfed en Iran evel Eden pe evel Liorzh,''&lt;br /&gt;
''eo fonnus amañ c’hwezh musk ar mignon, ar c’heneil.&quot;''&lt;br /&gt;
--''[[Firdawsi]]''
&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
همه عالم تن است و ایران دل&lt;br /&gt;
نیست گوینده زین قیاس خجل

&lt;br /&gt;
&quot;''Iran eo ar galon hag an hollved eo ar c’horf,''&lt;br /&gt;
''da-heul ar gomz-se ne sant ar barzh nag uvelded na keuz.&quot;''&lt;br /&gt;
--''[[Nizami]]'' 
&lt;/blockquote&gt;

Stad a vez graet eus al [[lennegezh pers]] gant Iraniz evel gant an estrañjourien. Implijet e vez ar [[perseg]] abaoe ouzhpenn 2500 vloaz ha lezet en deus roudoù en istor ar gomz skrivet. A-drugarez da varzhed evel [[Hafez]], Molana ([[Djalal el Din Rûmi|Rumi]]), [[Nizami]], [[Omar Khayyam]], ha [[Ferdowsi]] e vez priziet-bras [[barzhoniezh Iran]] er bed a-bezh, gant he barzhonegoù hag he c’hanaouennoù kaer-meurbet.

Gant 300 garedon etrebroadel e-korf ar 25 bloavezh diwezhañ e kendalc’h ar filmoù iranat da vezañ meulet er bed a-bezh. Ar sevener brudetañ eo [[Abbas Kiarostami]] moarvat. En Iran e vez kontrollet an holl vediaoù gant [[Ministrerezh ar Sevenadur hag ar C’huzulioù Islamek]]. Emañ [[Internet]] e-barzh, hag eñ un doare da gaout keleier ha da ezteurel o soñj evit ar yaouankizoù. Iran eo 4e bro ar bed evit a sell niver ar re a zalc’h blogoù.

Ar c’hlask justis sokial ha reizhded zo ul lodenn vras eus ar sevenadur iranat. Doujañ ar re gozh ha reiñ bod d’an estrenien eo ar reolenn en Iran.

D’an 21 a viz Meurzh, deiz kentañ an nevezamzer, e vez an deiz kentañ a’r bloaz ([[Norouz]]) en Iran. Norouz zo bet lakaet e [[Glad dre Gomz ha Dizanvez an Denelezh]] gant [[UNESCO]] e 2004&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20160813135602/http://www.payvand.com/news/04/jul/1090.html&lt;/ref&gt;.

En e levr ''Boued nevez ar vuhez'' e skriv Najmieh Batmanglij en deus ''&quot;[[keginerezh Iran]] ur bern traoù boutin gant keginerezhioù all eus ar [[Reter-Nesañ]], met soñjal a reer ez eo an hini soutilañ ha faltaziusañ, ken liesliv ha kemplezh evel un tapis eus Pers. ''&quot;

== Daveoù ha notennoù ==
&lt;references/&gt;

=== Kazetennoù ===
* Ar pemdezieg adreizhour ''[[Hamshahri]]'' [https://web.archive.org/web/20060415144335/http://www.hamshahri.org/]
* Kazetenn adreizhourez, ''Shargh'' [https://web.archive.org/web/20060223172747/http://www.sharghnewspaper.com/840917/html/online.htm]
* Ajañs gwask ar studierien, ''Isna'' [https://web.archive.org/web/20050219050229/http://www.isna.ir/Main/]
* ''Mehr news'' [https://web.archive.org/web/20110917031835/http://www.mehrnews.com/fa/]
* ''IRNA'' [https://web.archive.org/web/20061213032842/http://www.irna.com/en/]
* Kazetenn adreizhourez, ''Aftab-e Yazd'' [https://web.archive.org/web/20061210025659/http://www.aftabyazd.com/]
* Kazetenn mirourez, ''Entekhab'' [https://web.archive.org/web/20170209054704/http://entekhab.ir/]
* Ar pemdezieg adreizhour, ''Iran'' [http://www.iran-newspaper.com/1384/840918/html/]
* ''Jam é Jam'', pemdezieg mirour [http://www.jamejamonline.ir/]

== Liammoù ==
=== Liammoù diabarzh ===
* [[Gwirioù Mab-den en Iran]]
* [[Sevenadur Iran]]
* [[Programm nukleel iranat]]
* [[Darempredoù Iran-Frañs]]

=== Liammoù diavaez ===
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20040714094508/http://www.president.ir/eng/ Lec’hienn ofisiel Prezidantelezh Iran]
* {{fr}} [http://www.webarabic.com/portail/encyclopedie/index.php?cat=iran&amp;p=index Kinnigadur Iran war Webarabic]
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20061213175811/https://www.cia.gov/cia//publications/factbook/geos/ir.html Iran gwelet gant World Factbook ar CIA]
* {{fr}} [https://web.archive.org/web/20070519071200/http://www.missioneco.org/iran/ Iran gwelet gant kefridierezh armerzhel kannati Frañs e Teheran]
* {{fr}} [https://web.archive.org/web/20061211130535/http://www.legrandsoir.info/article.php3?id_article=3668 Troidigezh ofisiel lizher Mahmoud Ahmadinejad da George Bush ]
* {{fr}} [http://www.youtube.com/watch?v=jbm5sMhbD3o Prezegenn ar prezidant Ahmadinejad hag e evezhiadennoù war an eil brezel bed hag Israel ]

{{Azia}}
{{OPEC}}
{{AC'hI}}

{{KinnigPM|oldid=265797|deiziad=16 Kerzu 2007}}

[[Rummad:Iran|*]]</text>
      <sha1>c8eotupxmwwnsqtrszxub90adx2zun0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186360</id>
      <parentid>2186359</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T18:33:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>En deus gwarezet &quot;[[Iran]]&quot;: Vandalerezh betek re ([Kemmañ=Degemer hepken an implijerien emgadarnaet] (a zeu d'e dermen d'an 27 Meu 2027 da 18:33) [Adenvel=Degemer hepken an implijerien emgadarnaet] (a zeu d'e dermen d'an 27 Meu 2027 da 18:33))</comment>
      <origin>2184538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30978" sha1="c8eotupxmwwnsqtrszxub90adx2zun0" xml:space="preserve">{{Infobox bro
|anv ofisiel              = '''جمهوری اسلامی ايران'''&lt;br /&gt; ''Jomhūrī-ye Eslāmī-ye Īrān''
|anv klok bzg             = Republik Islamek Iran
|anv boutin bzg           = Iran
|skeudenn banniel         = Flag of Iran.svg
|skeudenn skoed-ardamez   = Coat of arms of Iran.svg
|doare arouez             = Ardamezioù
|skeudenn_kartenn         = Iran (orthographic projection).svg
|enskrivadur_kartenn      = 
|ger-stur broadel         = ''Esteqlāl, āzādī, jomhūrī-ye eslāmī''&amp;nbsp;&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;{{spaces|2}}&lt;small&gt;{{fa icon}}&lt;br /&gt;&quot;Dizalc'hidigezh, Frankiz, Republik Islamek&quot;&lt;/small&gt;
|kan broadel              = ''[[Sorud-e Melli-e Iran|Sorūd-e Mellī-e Īrān]]''&amp;nbsp;²
|yezhoù ofisiel           = [[Farsieg]]
|strolladoù etnek         = 
|kêr-benn                 = [[Teheran]]
|Led-d=35 |Led-m=41 |Led-NS=N |Hed-d=51 |Hed-m=25 |Hed-RK=E
|kêr vrasañ               = [[Teheran]]
|doare gouarnamant        = [[Republik Islamek]]
|titl penn ar vro1        = Penn-blenier
|anv penn ar vro1         = Vak
|titl penn ar vro2        = Prezidant
|anv penn ar vro2         = [[Massoud Pezeshkian]] 
|gorread                  = 1,648,195
|renk_gorread             = 18{{vet}}
|dregantad doureier       = 0.7
|istimadur_poblañs        = 71,208,000³
|istimadur_poblañs_renk   = 18{{vet}}
|istimadur_poblañs_bloaz  = 2007
|niveradeg_poblañs        = 71,208,000³
|niveradeg_poblañs_bloaz  = 2007
|stankter_ar_boblañs      = 42
|renk_stankter_ar_boblañs = 109{{vet}}
|PDK_PGP                  = $852 miliard&lt;ref name=&quot;cia&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html |title=&quot;Iran&quot; |author=CIA World Factbook |accessdate=2007-01-26}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
|PDK_PGP_renk             = 15{{vet}}&lt;ref name=&quot;cia&quot; /&gt;
|PDK_PGP_bloaz            = 2007
|PDK_PGP_keidenn          = $12,300&lt;ref name=&quot;cia&quot; /&gt;&lt;br /&gt; 
|PDK_PGP_renk_keidenn     = 65{{vet}}
|doare_riegezh            = Adsavidigezh
|elfenn_war_ar_riegezh    = 
|darvoud_heverk1          = 
|deiziad_heverk1          = [[1502]]
|FDD                      = {{profit}} 0.759
|FDD_renk                 = 94{{vet}}
|FDD_bloaz                = 2004
|FDD_rummad               = &lt;span style=&quot;color:#fc0;&quot;&gt;kreiz&lt;/span&gt;
|moneiz                   = [[rial Iranian]] (&lt;big&gt;ريال&lt;/big&gt;)
|kod moneiz               = IRR
|gwerzhid-eur             = [[Iran Standard Time|IRST]]
|utc_offset               = 
|gwerzhid-eur_eur_hañv    = 
|eur_hañv_notenn          = 
|utc_offset_eur_hañv      = 
|Kod pellgomz             = 98
|Kod kenrouedad           = [[.ir]]
|notennoù                 = 
}}
'''Republik islamek Iran''' (diwar an [[arieg]] « nobl », ايران e perseg) zo ur [[republik islamek]] eus [[Azia ar Mervent]] ; [[Teheran]] (pe Tehran) eo ar gêr-benn, ar [[perseg]] eo ar yezh ofisiel hag ar [[rial]] eo moneiz ar vro ; an [[deiziadur pers]] eo an deiziadur ofisiel. Gronnet eo Iran gant [[Afghanistan]], [[Turkmenistan]], [[mor Kaspia]], [[Azerbaidjan]], [[Armenia]], [[Turkia]], [[Irak]], [[pleg-mor Persia]] ha [[mor Oman]] ([[meurvor Indez]]). E-sell e vefe Iran d'emezelañ ouzh ar [[KSAKR]] (Kevredigezh Su-Azia evit ar C’hevelerezh Rannvedel).

== Orin an anv ==
E-pad ren an [[Achemenided]] (550-330 kent JK) e rae Iraniz '''Parsa''' ([[Persia]]) eus o ziriadoù diwar anv rouantelezh [[Kurach II|Kurach Veur]] a oa d’ar meuriad pers, hag a adkaver c’hoazh hiziv an deiz dindan ar stumm [[Fars]] pe Pars evel anv ur proviñs. Padal e veze graet '''Aryanam''' eus ar stad a-bezh neuze.
Da vare Part (248 kent JK - 224 goude JK) e oa bet kemmet ''Aryanam'' da ''Aryan'', evit emdreiñ da ''Iranshar'' ha da '''Iran''' da vare ar [[Sasanided]].

Ar C’hresianed a rae gant ''Aryana'' ha ''Persis'' evit ober anv eus ar rannvro a anavezer hiziv an deiz evel ar [[plateiz iranat]]. Tremenet eo an termen d’al latin evit dont da vezañ ''[[Persia]]''. Implijet kalz e chom an anv-se e broioù ar C’hornôg, ha degas a ra un tamm kemmesk gant ar proviñs [[Fars]].

En {{XXvet}} kantved e savas tabut etre ar gefredourien evit gouzout petra a zlefe bezañ anv reizh ar vro. D’an 21 a viz Meurzh 1935, deiz [[Norouz]] anezhi, ez embannas [[Reza Shah]] [[Pahlavi]] un dekred a c’houlenne digant ar re o deveze darempredoù gant ar vro implijout an anv '''Iran''' en o lizheroù ofisiel hiviziken.

E 1979, da-heul [[Dispac'h Iran]], e voe krouet Republik Islamek Iran, met an termenoù ''[[Persia]]'' hag ''Iran'' a vez implijet stank c’hoazh.

== Istor ==
''Sellet ouzh ar pennad '''[[Istor Iran]]''' ha [[Persia]].''

''Gwelet ivez : [[Roll renerien Iran]]''

Unan eus sevenadurioù koshañ ar bed zo bet diwanet en Iran. Abaoe [[oadvezh ar maen]] ez eus bet tud o chom er rannvro-se eus ar bed : kavet ez eus bet ostilhoù ken kozh hag 800 000 vloaz. Deuet e oa an [[neolitik]] er vro etre ar VII{{vet}} hag ar VI{{vet}} milved, asambles gant un armerzh produiñ-madoù. Tamm ha tamm e voe savet kêrioù ha sevenadurioù kemplesoc'h betek ma voe savet ur sistem skritur evit an [[elamiteg]], war batrom sistem ar [[sumereg]].

=== Henamzer ===
Tro dro d'an III{{e}} milved e voe savet an [[Impalaeriezh Elamat]] eus ar vro, tro-dro da [[Susa (Elam)|Susa]]. Kevezañ a reas ouzh impalaeriezh [[Akkad]] ha c'houde [[Babilon]] hag [[Asiria]]. E-kerzh an II{{l}} milved e teuas pobloù eus kreiz [[Azia]] a gomze rannyezhoù kar d'an [[Yezhoù indezeuropek|indezeuropeg]]. Lod eus ar pobloù-se, ar [[Meded|Veded]] a dorras galloud an Asirianed hag e voe savet tamm ha tamm impalaeriezh an [[Ac'haemenided]]. Brezeliñ a reas an Impalaeriezh-se evit bezañ mestr eus ar [[Reter-Nesañ]], o tistrujañ [[Babilon]] hag o klask aloubiñ [[Henc'hres]]. Distrujet e voe an Impalaeriezh gant [[Alesant Veur]] a leuskas plas d'ur renad savet gant unan eus e jeneraled, renad ar [[Seleukided]]. Pa voe deuet gwan ar Seleukided e voe renet ar rannvro gant ar renad [[Partia|Part]] a stourmas pell a-enep ar [[Romaned]] a-raok bezañ erlec'hiet gant ar [[Sasanined]] a voe ar re gentañ oc'h ober ''Eranshahr'' pe ''Iranshahr'' (ايرانشهر) eus o douaroù. Stourm a reas e-pad pell a-enep an [[Impalaeriezh Roman]] betek aloubiñ [[Jeruzalem]] e 613.

=== Levezon diavaez ha galloudoù diabarzh ===
E penn-kentañ ar VII{{vet}} kantved e voe trec'het ar Romaned hag ar Sassanined gant an armeoù [[Islam|muzulman]] hag aloubet Iran. Tamm ha tamm e troas tud ar vro war-zu an Islam, da gentañ tud ar c'hêrioù ha da c'houde al beizanted. Tro d'an IX{{vet}} kantved e voe ar muiañ-niver gant ar vuzulmaniz, hervez kont. Treiñ a reas darn anezho ouzh ar [[Chiitiezh]] avat, dreist-holl e proviñs ar [[Khorasan|C'horasan]]. Dre ma wanae galloud ar galifed [[Abasided|abasid]] e voe savet rouantelezhioù bihan pe brasoc'h en Iran a geveze ouzh [[Badgad]] a-fet sevenadur, o kas war-raok ur sevenadur [[perseg|bersek]] e-liamm ouzh ar sevenadur [[henberseg|henbersek]] ha [[krennberseg|krennbersek]] eus a-raok aloubadeg an [[Arabed]].

Meuriadoù [[Turkeg|turkek]] a voe ivez oc'h ober o zoull pe o reuz er vro betek aloubadeg [[Gengis Khan]] e [[1219]], aloubadeg a zo bet drastus evit ar vro, betek cheñch he aozadur. Dindan beli ar Vongoled e chomas Iran betek [[1335]] pa savas rouantelezhioù lec'hel adarre. Diwar ar rouantelezhioù-se e savas impalaeriezh [[Tamerlan]] er XIV{{vet}} kantved, o krouiñ ur renad a badas betek ar XVI{{vet}} kantved. Renad ar [[Safavided]], a-orin azeri, a gemer ar galloud neuze hag a dro an Iraniz ouzh ar Chiitiezh da vat. Ren [[Abbas Iañ]] (1587-1629) a voe ur mare aour evit Iran, ur mare a beoc'h dre ma savas feurioù-emglev evit chom hep brezeliñ hag mare pinvidik gant ar c'hoñverz ma reas gant ar galloudoù [[Europa|european]]. Diaezamantoù a savas tamm ha tamm avat gant an urzhioù relijiel a bellaas muioc'h-mui diouzh ar Stad. Goude mare Abbas I{{añ}} e krogas mare an diskar evit ar renad safavid. Komañs a reas meuriadoù diavaez (Afghaned) ha diabarzh d'en em gannañ evit seizhañ ar galloud.

=== War-zu ar Stad vodern ===
E [[1795]] e voe kemeret ar galloud gant [[Agha Mohammad Shah]] [[Quajar]]. Dindan renad e lignez e voe stabilaet ar vro adarre, met dindan gourdrouz [[Impalaeriezh Rusia]] hag hini ar [[Rouantelezh-Unanet]], a glaske kontrolliñ koñverzh Iran ha lakaat o fri en he aferioù diabarzh. Gant [[Nasseredin Shah]] hag e vinistr [[Amir Kabir]] e voe klasket modernaat ar vro, met kreskiñ a reas ivez fulor ar bobl betek dispac'h bonreizhel 1906. Kreskiñ a reas ivez levezon Breizh-Veur a-feur ma voe kavet [[eoul-maen]] er vro.

Kemeret e voe ar galloud goude ar [[Brezel Bed Kentañ]] gant [[Reza Khan]], un ofiser a renk izel, a yeas da Reza Shah Pahlavi. O klask modernaat muioc'h c'hoazh a vro e freuzas gwirioù ispisial an dud estren bet roet da vare ar renad a-raok ha goulenn a reas e vije paouezet da implij ar ger [[Persia]] gant ar gumuniezh etrevroadel : lakaat a reas an dud d'ober gant '''Iran''' kentoc'h. Klask a reas modernaat ar gevredigezh ivez, difenn d'ar maouezed dougen ar ouel ha rediañ ar wazed d'en em wiskañ e giz ar c'hornôg. Dre ma tostaas re ouzh [[Alamagn]] a-raok an [[Eil Brezel Bed]] e voe rediet da leuskel e garg gant e vab [[Muhammad Reza Pahlavi]] hag ar Breizhveuriz ha kaset e voe d'an harlu. Tamm ha tamm e kouezhas ar vro dindan levezon ar [[Stadoù-Unanet]] a sikouras ar shah da lakaat ur galloud unveli e plas, diaezet war arc'hant an eoul-maen, o leuskel darnoù bras eus ar gevredigezh a-gostez avat.

=== Ar republik islamek ===
[[Dispac'h Iran|Dispac'h a voe 1979]] gant mizioù a vanifestadegoù a lakaas ar shah da dec'het kuit. Lies-kenañ e oa luskadoù an dispac'h, met kreñv-tre e voe Rouhollah Khomeini, un ayatolah bet harluet en Europa, enni. Strolladoù-stourm an doueoniezh, anvet [[Korf gwarded ar reveulzi islamek]], a lakas ar vro en urzh da gentañ, ha buan e seizjont ar galloud lec'hel en Iran a-raok en em lakaat e penn ar jeu er vro a-bezh. Diazezet e voe ar Republik islamek e fin 1979 gant Khomeini evel heñcher-meur. Enkadennoù meur a savas etre ar vro hag ar Stadoù-Unanet, bet lakaet da Satan Veur abalamour da emzalc'h an Amerikaned a-raok an dispac'h, betek afer ar c'hannati, a badas eus 1979 betek 1981.

Brezel a voe d'ar mare-se etre [[Irak]], sikouret gant ar [[Stadoù-Unanet]], hag Iran betek [[1987]]. Mervel a reas Khomeini e [[1989]] ha lakaet [[Ali C'hamenei|Ali C'hameni]] en e lec'h. Ar bloavezhioù 1990 ha 2000 a voe merket gant kreñvaat al luskad mirour (da skouer gant [[Mahmoud Ahmadinejad]] dilennet da brezidant e [[2005]]) hag ar c'hlask tizhet ar galloud nukleel, sivil ha brezel. Un tu moderoc'h a zeu d'ar galloud er bloavezhioù 2010 gant ar prezidant [[Hassan Rohani]] a glaskas lakaat Iran e-barzh ar jeu er bed (emglev etre Europa, an SUA hag Iran war an nukleel iranat) hag er rannvro ([[Libia]], [[Siria]], [[Irak]]).

== Douaroniezh ==
16vet bro ar bed eo Iran e-keñver gorread. Kement eo hag ar [[Rouantelezh-Unanet]], [[Frañs]], [[Spagn]] hag [[Alamagn]] a-gevret. 1 648 000 km2 eo he gorread.

Meur a aradennad-venezioù a verk dremm ar vro, o tispartiañ diazadoù hag uhelgompezennoù an eil re diouzh ar re all. Al lodenn gornôg – an hini bobletañ – eo an hini meneziekañ, gant aradennadoù evel hini [[Zagros]] pe hini [[Elbourz]] ; en aradennad diwezhañ-mañ emañ menez uhelañ Iran, an [[Damāvand]] a dizh 5 607 m. Ober a reer [[uhelgompezenn iranat]] eus an takad zo etre an aradennadoù-menezioù e reter hag e kornôg ar vro. En hanterenn reter ez eus dreist-holl un toullad diazadoù spagn didud (evel an [[Dasht-e Kavir]]) dasstrewet gant un nebeudig lennoù sall.

Krin pe damgrin eo hin Iran dreist-holl, hag istrovanel a-hed aod [[mor Kaspia]]. E lodenn norzh ar vro (plaenenn aod Kaspia) e tiskenn ral a wech ar gwrezverkoù dindan 0&amp;nbsp;°C er goañv, ha gleb e chom an amzer a-hed ar bloaz. E-pad an hañv e pign ral a wech ar gwrezverkoù a-us 29&amp;nbsp;°C. E-korf ur bloavezh e vez 680mm a c’hlaveier er reter ha 1700&amp;nbsp;mm er c’hornôg. E kornôg ar vro, e traoñiennoù ar Menezioù [[Zagros]] e vez gwrezverkoù dindan 0&amp;nbsp;°C e-pad ar goañv ha gwall varradoù erc’h. Krin-kenañ eo an diazadoù e reter hag e kreiz ar vro, gant nebeutoc’h eget 200&amp;nbsp;mm a c’hlaveier bep bloaz ha gwrezverkoù en tu all da 38&amp;nbsp;°C e-pad an hañv. Gant plaenennoù [[pleg-mor Pers]] e vez goañvoù kerreizh ha hañvoù tomm-gor ha gleb-dour. Eno e vez etre 135&amp;nbsp;mm ha 355&amp;nbsp;mm a c’hlaveier.

Emañ Iran en un takad distabil-kenañ eus ar voull-douar, hag ingal e vez skoet gant krenoù-douar. D’ar 26 a viz Kerzu [[2003]] e oa bet skoet korn-bro [[Bam]], e su ar vro, gant ur c’hren-douar bras hag en deus distrujet aspadennoù an [[Arg-e Bam]], ur gêr eus an Henamzer.

''Gwelet ivez : [[Roll inizi Iran]]''

== Politikerezh ==
Abaoe m’eo bet diazezet ar Republik Islamek e tiskouez Iran ur reizhiad ensavadurioù dibar-kaer. Ur republik m’emañ ar veli gant ar veleien, un dra na gaver neblec’h all er bed, gant ur meskad pennaennoù belegveliek ha dilennadegoù poblel. Iran eo ar stad [[chiit]] nemeti ent ofisiel er [[bed muzulman]]. Diazezet eo reizhiad politikel ar Republik islamek war bonreizh [[1979]] a reer &quot;''Qanun-e Asasi''&quot; (&quot;Lezenn Diazez&quot;) anezhi. E-barzh ar reizhiad ez eus meur a gorf gouarn liammet-strizh, a vez anvet an darn vrasañ anezho (n’eus nemet ar prezidant, izili ar parlamant hag izili [[bodadeg ar vailhed]] a gement a vez dilennet).

=== Ar galloud erounit ===
==== An Heñcher meur ====
Heñcher meur Iran zo e garg goursellet &quot;politikerezh hollek Republik islamek Iran&quot;. Komandant an armeoù eo-eñ. Kontrollañ a ra ar servijoù kuzh hag an oberoù liammet ouzh ar surentez. Eñ hepken a c’hall disklêriañ ar brezel. Eñ eo an hini nemetañ en ensavadurioù ar Stad a rank bezañ ur relijiuz. E karg emañ bodadeg ar vailhed da c’hoursellet an heñcher meur en e zeverioù lezennel.
An heñcher meur bremañ eo an Hojatolleslam [[Motjaba C'hamenei]], anvet e derou Meurz 2026 e plas e dad, an [[Ayatollah]] [[Ali C'hamenei|Ali Hossein Khamenei]].

==== Ar prezidant ====
Hervez ar vonreizh eo ar prezidant pennadurezh uhelañ ar Stad war-lerc’h an heñcher meur.
Dilennet e vez hervez ar mouezhiañ hollek evit ur respet pevar bloaz. Ret eo d’an dud a laka o anv evit dont da vezañ prezidant bezañ aotreet gant Kuzul ar warded. Lakaat ar vonreizh da dalvezout hag embreger ar galloud erounit eo e garg, nemet ar galloudoù zo stag ouzh an heñcher meur war-eeun. Ar prezidant a anv hag a c’hoursell Kuzul ar Vinistred, a genurzh divizoù ar gouarnamant hag a zibab divizoù ar gouarnamant a vez kaset d’ar parlamant. Skoazellet e vez ar prezidant gant eizh besprezidant hag ur c’habined 21 ministr a rank holl bezañ aprouet gant ar parlamant.
Prezidant ar Republik bremañ eo [[Mahmoud Ahmadinejad]] (dilennet e miz Mezheven [[2005]]).

=== Ar galloud lezenniñ ===
==== Ar Parlamant (Majles) ====
Er [[Majles-e Shura-ye Eslami]] (bodadeg kuzuliañ islamek) ez eus 290 kannad dilennet evit ur respet pevar bloaz. Ar Majles a fard al lezennoù, a wirieka ar feurioù-emglev etrebroadel hag a aprou budjed ar vro. An holl re a laka o anv evit bezañ dilennet er parlamant a rank bezañ aotreet gant [[Kuzul ar warded]]. Sezoù a vez miret evit ar minorelezhioù relijiel.

E mouezhiadeg ar gannaded d'an 21 a viz C'hwevrer 2020 e voe trec'h ar virourien.

=== Ar galloud barnerezhel ===
Gant an heñcher meur e vez anvet penn ar galloud barnerezhel hag a anv d’e dro rener al lez veur hag ar pennprokulor. Meur a seurt lezvarn zo, en o zouez al lezvarnioù publik a bled gant an aferioù keodedel ha kastizel, hag al lezvarnioù dispac’hel a bled gant aferioù evel an torfedoù enep ar [[surentez vroadel]]. Peurglozus eo divizoù al lezioù dispac’hel ha ne c’haller ket ober galv diwarno. Al lezvarn arbennik kloerel a bled gant an torfedoù graet gant izili ar c’hloer, daoust ma pled ivez gant aferioù enno tud laik. Mont a ra en-dro distag diouzh ar reizhiad barnerezhel ordinal ha ne rent kont nemet d’an heñcher meur. Peurglozus eo divizoù al lezvarn-se ivez ha ne c’haller ket ober galv diwarno.

==== Bodadeg ar vailhed ====
[[Bodadeg ar vailhed]] en em dolp e-pad ur sizhunvezh bep bloaz. Enni ez eus 86 kloareg &quot;vertuzius ha desket&quot; dilennet evit ur respet eizh vloaz. Evel ma c’hoarvez gant dilennadeg ar prezidant hag ar parlamant ez eo [[kuzul ar Warded]] a aotre an danvez-dilennidi da lakaat o anv. Dilenn a ra ar vodadeg an heñcher meur, ha hervez ar vonreizh e c’hall lemel e c’halloud digantañ forzh pegoulz. Biskoazh n’eo bet gwelet bodadeg ar vailhed o vont a-enep divizoù an heñcher meur avat.

==== Kuzul ar Warded ====
E-barzh kuzul ar Warded ez eus 12 gwiraour a vez anvet 6 anezho gant an heñcher meur. Erbedet e vez ar 6 all gant penn ar galloud barnerezhel (anvet gant an heñcher meur eñ ivez), ha lakaet e vezont en o c’harg ent ofisiel gant ar parlamant. Ar c’huzul a zispleg ar vonreizh hag a c’hall lakaat e veto d’ar parlamant. Ma soñjer ne genglot ket ul lezenn gant ar ''vonreizh'' pe ar ''[[Sharia]]'' (Lezenn islamek), e vez kaset en-dro d’ar parlamant evit bezañ adwelet.

==== Kuzul ar skiant ====
[[Kuzul ar skiant]] a ya da hanterour etre ar parlamant ha kuzul ar warded pa vez kudennoù. Talvezout a ra da gorf kuzuliañ d’an heñcher meur. E-se ez eo unan eus galloudusañ ensavadurioù ar vro.

=== Galloudoù lec’hel ===
==== Kuzulioù ar c’hêrioù hag ar c’hêriadennoù ====
Dilennet e vez ar c’huzulioù lec’hel evit ur respet pevar bloaz e kement kêr pe kêriadenn zo en Iran. Hervez mellad 7 bonreizh Iran eo ar c’huzulioù lec’hel-se, gant ar parlamant, &quot;organoù melestriñ ha divizout ar Stad &quot;. Ne oa ket bet lakaet ar mellad-se eus ar vonreizh da dalvezout a-raok [[1999]] pa oa bet dilennet ar c’huzulioù lec’hel evit ar wech kentañ er vro. Meur a garg zo gant ar c’huzulioù, evel dilenn ar vaered, evezhiañ oberoù an tiez-kêr, studiañ ezhommoù sokial, yec’hedel, armerzhel, sevenadurel ha desavadurel ar re a velestront. Steuñviñ ha kenurzhiañ a reont an doare ma kemer perzh ar vroad en divizoù sokial, armerzhel, sevenadurel, desavadurel hag all.

== Proviñsoù ==
Rannet eo Iran etre 30 [[proviñs]]:
{|
|-
|
# [[Proviñs Teheran|Teheran]]
# [[Proviñs Qom|Qom]]
# [[Markazi]]
# [[Proviñs Qazvin|Qazvin]]
# [[Gilan]]
# [[Proviñs Ardabil|Ardabil]]
# [[Proviñs Zanjan|Zanjan]]
# [[Azerbaijan-e-sharghi (reter)]]
# [[Azerbaijan-e-gharbi (kornôg)]]
# [[Proviñs Kurdistan Iran|Kurdistan]]
# [[Proviñs Hamedan|Hamedan]]
# [[Proviñs Kermanshah|Kermanshah]]
# [[Proviñs Ilam|Ilam]]
# [[Lorestan]]
# [[Khuzestan]]
||
&lt;ol start=16&gt;
&lt;li&gt;[[Chahar Mahaal-o-Bakhtiari]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Kohkiluyeh-o-Boyer Ahmad]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Proviñs Bushehr|Bushehr]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Fars]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Hormozgan]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Sistan-o-Balouchestan]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Proviñs Kerman|Kerman]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Proviñs Yazd|Yazd]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Proviñs Esfahan|Esfahan]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Proviñs Semnan|Semnan]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Mazandaran]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Golestan]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Khorasan-e-shomali (norzh)]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Khorasan-e-razavi]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Khorasan-e-jonubi (su)]]&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
||[[Restr:IranNumbered.png|300px|]]
|}
Gouarnet e vez ar proviñsoù (Ostan) gant ur gêr greiz, peurliesañ brasañ kêr ar proviñs. Anvet e vez gouarnour ar proviñs (Ostandar) gant ministr an Diabarzh.

Abaoe 2004 eo rannet proviñs Khorasan e tri froviñs, setu eo tremenet niver ar proviñsoù eus 28 da 30.

== Poblañsouriezh ==
[[Restr:Iran population.svg|thumbnail|250px|dehou|Diorroadur ar boblañs etre 1956 ha 2003 (sifroù gant [[Aozadur ar Broadoù Unanet evit ar boued hag al labour-douar|FAO]], 2005). Poblañs e miliadoù a annezidi.]]

Reveulziet eo bet stad poblañs Iran e-kerzh an XXvet kantved. Istimañ a reer ez eus 70 milion a dud e 2006 tra ma oa 10 milion e penn kentañ ar c’hantved. Gouzizet eo kalz ar feur genel e-doug an dek bloavezh diwezhañ. Koulskoude e tiskouez ar studiadennoù e kendalc’ho feur kreskiñ ar boblañs da c’horrekaat betek ma vo stabilaet war-dro ar bloavezh 2050. D’ar mare-se e tlefe bezañ tremen 90 milion a dud en Iran. 40 den dre km² eo stankter ar boblañs&lt;ref&gt;{{en}} http://www.census.gov/cgi-bin/ipc/idbsum.pl?cty=IR&lt;/ref&gt;.
&lt;ref&gt;{{en}} https://archive.is/20120604093909/www.un.org/Depts/escap/pop/journal/v10n1a1.htm&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{en}} https://web.archive.org/web/20161227193340/http://www.payvand.com/news/04/aug/1017.html&lt;/ref&gt; Reveulziet eo bet ar feur kêriekaat ivez. E penn kentañ an XXvet kantved e veve 10% eus an dud e kêrioù. 69% eo ar feur hiziv an deiz. 80% eo feur an dud a oar lenn ha skrivañ en Iran.

Un niver bras a repuidi a vez degemeret en Iran, ouzhpenn ur milion. Dont a ra an darn-vrasañ anezho eus [[Afghanistan]] hag [[Irak]]. Ent ofisiel e klask ar gouarnamant kas ar re-se en-dro d’o broioù&lt;ref&gt;{{en}} http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3971711.stm&lt;/ref&gt;.
&lt;ref&gt;{{en}} http://www.irinnews.org/report.asp?ReportID=48323&amp;SelectRegion=Middle_East&amp;SelectCountry=IRAN&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{en}} http://www.unhchr.ch/huricane/huricane.nsf/view01/5E72D6B7B624AABBC125713700572D09?opendocument&lt;/ref&gt;

Ouzhpenn 3 milion a dud zo en diaspora iranat war a greder. Divroet int da Norzh-Amerika, da Europa ar c’hornôg, ha da Su-Amerika, war-lerc’h an dispac’h evit an darn vrasañ anezho.

=== Kenelioù ===
Ur vozaikenn enni tremen 80 &quot;kenel&quot; disheñvel eo Iran. Ar muiañ-niver eus Iraniz a gomz ur yezh eus ar strollad indeziranek hag a gompren ar perseg. Indezeuropat ha turk (Azeri) eo an daou orin pennañ. Ar c’henelioù pennañ eo ar re-mañ : Persed (51%), [[Azeried]] 24%, Gilakied/Mazandaranied (8%), [[Kurded]] (7%), [[Arabed]] (3%), [[Baloutched]] (2%), [[Lored]] (2%), [[Turkmened]] (2%), Qashqai, Armeniz, Yuzevien iranat, [[Asirianed]], Georgianed, Sircasianed, Tated hag all&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20070509135807/http://cia.gov/cia/publications/factbook/geos/ir.html&lt;/ref&gt;.

=== Relijionoù ===
Chiit eo an darn vrasañ eus Iraniz. An islam [[chiit]] eo ar relijion ofisiel en Iran, hini 90% eus an dud. Iran hag Irak eo ar broioù nemeto er Reter-nesañ ma’z eus ouzhpenn 80% eus an dud ha n’int ket sunnit. Nebeutoc’h eget 10% anezho zo sunnited (ar muiañ-niver er peurrest eus ar bed muzulman), yuzevien, bahaieien, kristenien, zoroastrianed ha sabeaned (pe mandeaned). Ar relijionoù-se o devez dileuridi ar parlamant, nemet ar vahaieien hag ar vandeaned. Teir relijion estreget an islam a vez anavezet ent ofisiel gant ar vonreizh : ar gristenien, ar yuzevien hag ar zoroastrianed. Ur vinorelezh [[Bahaie]] zo anezhi ivez en Iran. Dizalc’h eo ar relijion-se, bet krouet en {{XIXvet kantved}}. Handeet e vez c’hoazh er vro-se. Goude m’eo bet handeet ar vahaieien nevez zo en deus disklêriet Daneveller arbennik Bodad ar Broadoù unanet war Gwirioù Mab-den &quot;''e tiskouez an darvoudoù diwezhañ-se emañ saviad ar minorelezhioù relijiel o fallaat&quot;''

== Armerzh ==
Iran eo ar 4e produer eoul-maen er bed, hag 2l ezporzhier eoul-maen ABPE. Ganti emañ ar brasañ stokoù gaz naturel er bed war-lerc’h Rusia. Ezel diazezer ABPE eo Iran. Krouet e oa bet ABPE gant Shah Iran er bloavezhioù 1970. An eoul-maen an hini en doa roet an tu da Iran da ziorren buan hec’h armerzh er bloavezhioù 1970. Mont a ra c’hoazh d’ober ouzhpenn 80% eus ar gounidoù ezporzhiañ hiziv an deiz. E 2005 e oa ent ofisiel 46,6 miliard a zollaroù a c’hounid diwar an eoul-maen en Iran&lt;ref&gt;’’Le Monde, dossiers et documents’’, niv.352, Ebrel 2006, pajenn 1&lt;/ref&gt;, 12 miliard hervez eneberien ar renad e Frañs&lt;ref&gt;http://www.iran-resist.org/article1351 Iran-resist : Eoul-maen : Ur maner paper eo armerzh Iran, 
20.01.2006&lt;/ref&gt; . Iran a soñjfe diazezañ ur yalc’h iranat eus an eoul-maen digor d’an [[euro]].

Iran hag [[Oman]] a gontroll [[strizh-mor Ormuz]] (e [[pleg-mor Pers]]) a dremen drezañ 20% eus eoul-maen ar bed.

Gant armerzh Iran ez eus ur reizhiad steuñviñ kreiz a-gevret gant perzhiadurioù Stad kreñv e gennad an eoul-maen hag en embregerezhioù bras (ijinerezh pounner, madoù beveziñ…), ul labour-douar giz gwechall ha stalioù bihan. Ar gouarnamant bremañ a gendalc’h gant ar steuñv adreizhañ ar marc’had a oa bet boulc’het gant ar gouarnamant a-raok. Kemennet en deus e kendalc’hfe gant ar politikerezh liesseurtaat greanterezh an eoul-maen.

E [[1996]] e oa bet mat feur an eoul-maen hag Iran he doa gallet paeañ he dle. Gwashaet e oa bet saviad arc’hant Iran e 1997 hag e 1998 dre benn da c’houziz feur an eoul-maen.

Gant kresk nevez feur an eoul-maen abaoe 1999-2000 en deus gallet armerzh Iran profitañ adarre, met n’eo ket bet a-walc’h evit diskoulmañ kudennoù armerzhel ha frammadurel Iran.

E 2005 en deus lavaret bank kreiz Iran ez eus 10 miliard a US$ a zle war verr dermen gant ar vro ha 6,5 miliard a US$ a zle war hir pe grenn termen.

Liesseurtaet eo bet armerzh ar vro war dachenn ar produiñ kirri, listri, fuzeennoù, an deknologiezh [[nukleel]] hag an oberiañ produioù elektronek eus ar vegenn. Gant Iran ez eus ivez ur greanterezh eus an difenn, eus an apotikerezh hag eus ar [[bevdeknologiezh|vevdeknologiezh.]]

Ezporzhiañ a ra Iran marc’hadourezh da Japan (18%), Sina (9%), Italia, Su Afrika, Republik Korea. Enporzhiañ a ra marc’hadourezh eus Alamagn (13%), Frañs (8%) ha Sina (7%).

Ret e oa d’ar vro enporzhiañ 60% eus he [[trelosk|zrelosk]] puraet rak ar purerezhioù lec’hel ne oant ket evit bastañ d’hec’h ezhommoù. An 10 bro o deus pourchaset dour-tan evit ar c’hirri da Iran e 2006 eo an [[Emirelezhioù Arab Unanet]], [[Arabia Saoudat]], [[Indez]], [[Turkia]], [[Koweit]], [[Turkmenistan]], [[Soudan]], [[Azerbaidjan]], an [[Izelvroioù]] ha [[Frañs]].

Abaoe miz Gouere 2006 n’eo ket ret ken d’ar vro enporzhiañ trelosk puraet. Evit gwir eo bet modernaet gant ar gompagnunezh Total purerezhioù eoul-maen Iran ([[Abadan]], [[Teheran]], [[Ahvaz]], [[Khorramshahr]]). Dre se eo bet adkavet hec’h emrenerezh gant ar vro. D’an 3 a viz Eost 2006 ez eus bet sinet un emglev etre Iran hag Irak evit ma kaso Irak eoul-maen kriz da vezañ puraet da Iran. En eskemm e vo miret 15% eus an eoul-maen puraet gant Iran&lt;ref&gt;[http://english.bna.bh/?ID=48884 Bahrein News Agency] 13 a viz Eost 2006 (sellet d’an 28 a viz Eost 2006)&lt;/ref&gt;.

== Sevenadur ==

Un hir a istor he deus Iran a-fet [[arz]], [[sonerezh]], [[barzhoniezh]], [[prederouriezh]], leun a hengounioù hag a ideologiezhioù. Kalz a Iraniz a soñj dezho eo o c’hultur an abeg nemetañ en deus graet d’o sevenadurezh chom bev war-lerc’h kantvedoù a drubuilhoù.

 
&lt;blockquote&gt;
که ایران بهشت است یا بوستان&lt;br /&gt;
همی بوی مشک آید از دوستان

&lt;br /&gt;
''&quot;Ha pa soñjfed en Iran evel Eden pe evel Liorzh,''&lt;br /&gt;
''eo fonnus amañ c’hwezh musk ar mignon, ar c’heneil.&quot;''&lt;br /&gt;
--''[[Firdawsi]]''
&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
همه عالم تن است و ایران دل&lt;br /&gt;
نیست گوینده زین قیاس خجل

&lt;br /&gt;
&quot;''Iran eo ar galon hag an hollved eo ar c’horf,''&lt;br /&gt;
''da-heul ar gomz-se ne sant ar barzh nag uvelded na keuz.&quot;''&lt;br /&gt;
--''[[Nizami]]'' 
&lt;/blockquote&gt;

Stad a vez graet eus al [[lennegezh pers]] gant Iraniz evel gant an estrañjourien. Implijet e vez ar [[perseg]] abaoe ouzhpenn 2500 vloaz ha lezet en deus roudoù en istor ar gomz skrivet. A-drugarez da varzhed evel [[Hafez]], Molana ([[Djalal el Din Rûmi|Rumi]]), [[Nizami]], [[Omar Khayyam]], ha [[Ferdowsi]] e vez priziet-bras [[barzhoniezh Iran]] er bed a-bezh, gant he barzhonegoù hag he c’hanaouennoù kaer-meurbet.

Gant 300 garedon etrebroadel e-korf ar 25 bloavezh diwezhañ e kendalc’h ar filmoù iranat da vezañ meulet er bed a-bezh. Ar sevener brudetañ eo [[Abbas Kiarostami]] moarvat. En Iran e vez kontrollet an holl vediaoù gant [[Ministrerezh ar Sevenadur hag ar C’huzulioù Islamek]]. Emañ [[Internet]] e-barzh, hag eñ un doare da gaout keleier ha da ezteurel o soñj evit ar yaouankizoù. Iran eo 4e bro ar bed evit a sell niver ar re a zalc’h blogoù.

Ar c’hlask justis sokial ha reizhded zo ul lodenn vras eus ar sevenadur iranat. Doujañ ar re gozh ha reiñ bod d’an estrenien eo ar reolenn en Iran.

D’an 21 a viz Meurzh, deiz kentañ an nevezamzer, e vez an deiz kentañ a’r bloaz ([[Norouz]]) en Iran. Norouz zo bet lakaet e [[Glad dre Gomz ha Dizanvez an Denelezh]] gant [[UNESCO]] e 2004&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20160813135602/http://www.payvand.com/news/04/jul/1090.html&lt;/ref&gt;.

En e levr ''Boued nevez ar vuhez'' e skriv Najmieh Batmanglij en deus ''&quot;[[keginerezh Iran]] ur bern traoù boutin gant keginerezhioù all eus ar [[Reter-Nesañ]], met soñjal a reer ez eo an hini soutilañ ha faltaziusañ, ken liesliv ha kemplezh evel un tapis eus Pers. ''&quot;

== Daveoù ha notennoù ==
&lt;references/&gt;

=== Kazetennoù ===
* Ar pemdezieg adreizhour ''[[Hamshahri]]'' [https://web.archive.org/web/20060415144335/http://www.hamshahri.org/]
* Kazetenn adreizhourez, ''Shargh'' [https://web.archive.org/web/20060223172747/http://www.sharghnewspaper.com/840917/html/online.htm]
* Ajañs gwask ar studierien, ''Isna'' [https://web.archive.org/web/20050219050229/http://www.isna.ir/Main/]
* ''Mehr news'' [https://web.archive.org/web/20110917031835/http://www.mehrnews.com/fa/]
* ''IRNA'' [https://web.archive.org/web/20061213032842/http://www.irna.com/en/]
* Kazetenn adreizhourez, ''Aftab-e Yazd'' [https://web.archive.org/web/20061210025659/http://www.aftabyazd.com/]
* Kazetenn mirourez, ''Entekhab'' [https://web.archive.org/web/20170209054704/http://entekhab.ir/]
* Ar pemdezieg adreizhour, ''Iran'' [http://www.iran-newspaper.com/1384/840918/html/]
* ''Jam é Jam'', pemdezieg mirour [http://www.jamejamonline.ir/]

== Liammoù ==
=== Liammoù diabarzh ===
* [[Gwirioù Mab-den en Iran]]
* [[Sevenadur Iran]]
* [[Programm nukleel iranat]]
* [[Darempredoù Iran-Frañs]]

=== Liammoù diavaez ===
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20040714094508/http://www.president.ir/eng/ Lec’hienn ofisiel Prezidantelezh Iran]
* {{fr}} [http://www.webarabic.com/portail/encyclopedie/index.php?cat=iran&amp;p=index Kinnigadur Iran war Webarabic]
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20061213175811/https://www.cia.gov/cia//publications/factbook/geos/ir.html Iran gwelet gant World Factbook ar CIA]
* {{fr}} [https://web.archive.org/web/20070519071200/http://www.missioneco.org/iran/ Iran gwelet gant kefridierezh armerzhel kannati Frañs e Teheran]
* {{fr}} [https://web.archive.org/web/20061211130535/http://www.legrandsoir.info/article.php3?id_article=3668 Troidigezh ofisiel lizher Mahmoud Ahmadinejad da George Bush ]
* {{fr}} [http://www.youtube.com/watch?v=jbm5sMhbD3o Prezegenn ar prezidant Ahmadinejad hag e evezhiadennoù war an eil brezel bed hag Israel ]

{{Azia}}
{{OPEC}}
{{AC'hI}}

{{KinnigPM|oldid=265797|deiziad=16 Kerzu 2007}}

[[Rummad:Iran|*]]</text>
      <sha1>c8eotupxmwwnsqtrszxub90adx2zun0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brfxxccxxmnpcccclllmmnprxvclmnckssqlbb11116</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23515</id>
    <revision>
      <id>2186387</id>
      <parentid>2146120</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T01:33:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 2 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2186387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1404" sha1="8bybywhoam4wjx1yvspcg8vk3rswyvd" xml:space="preserve">'''Brfxxccxxmnpcccclllmmnprxvclmnckssqlbb11116''' zo un [[anv-bihan]] a vez distaget {{LFE|/ˈalˌbin/}}, evel an anv Albin, hag a oa bet roet e [[Sveden]] d'ur [[bugel]] e [[1996]]&lt;ref&gt;''[https://web.archive.org/web/20081016034012/http://www.2spare.com/item_37345.aspx The Top 10 Dumbest Personal Names ever]'', lec'hienn [https://web.archive.org/web/20061229223859/http://www.2spare.com/ 2spare.com]&lt;/ref&gt;.

Evit mont a-enep al lezenn [[svedat]] diwar-benn an anvioù e oa bet dibabet gant tud ar bugel reiñ anv ebet d'o bugel.

Met en [[Halmstad]], e [[kreisteiz]] Sveden, e oant bet kondaonet da baeañ un dell-gastiz a 5&amp;nbsp;000 [[kurunenn]] (525 [[euro|€]] pe war-dro) dre ma n'o doa ket gallet reiñ un anv dereat d'o bugel a-benn e 5 bloaz&lt;ref&gt;''No laughs for Swedes' name game'', kemennadenn [[Reuters]], 30 Mae [[1996]] &lt;small&gt;([https://web.archive.org/web/20181024145607/http://web.mit.edu/dryfoo/www/Info/longname.html lenn un eilenn])&lt;/ref&gt;.

Evel respont e voe roet an anv-se, 43 [[lizherenn]] ennañ, war zigarez en doa ur [[ster]] [['Patafizik|patafizikel]]. Ne blijas ket d'al lez-varn, a greskas an dell-gastiz. Embann a reas Skol ar 'Patafizik e oa ur gaou ruz.

Neuze e klaskas an dud-se envel o bugel « [[A]] ». Ne blijas ket d'al lez-varn kennebeut, rak berzet eo an anvioù ul lizherenn hepken enne.

==Daveoù==
&lt;references /&gt;

[[Rummad:Fent]]
[[Rummad:Anvioù-bihan|Albin]]</text>
      <sha1>8bybywhoam4wjx1yvspcg8vk3rswyvd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Plouha</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26826</id>
    <revision>
      <id>2186371</id>
      <parentid>2150742</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T20:51:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eil Brezel-bed */</comment>
      <origin>2186371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10623" sha1="gi49276czya15m0qhpdm3g2vv4gyb93" xml:space="preserve">{{Infobox kumunioù Breizh
 | anv               = Plouha
 | anvOfisiel = ''Plouha''
 | skeudenn          = Nord de Bréhec 3.JPG
 | alc'hwez          = Aod Plouha e Brec'heg.
 | ardamezioù        = Blason ville fr Plouha (Côtes-d'Armor).svg
 | bro               = [[Bro-Sant-Brieg]] ([[Goueloù]])
 | departamant       = [[Aodoù-an-Arvor]]
 | arondisamant      = [[Arondisamant Sant-Brieg|Sant-Brieg]]
 | kanton            = [[Kanton Plouha|Plouha]] &lt;small&gt;(pennlec'h)&lt;/small&gt;
 | etrekumuniezh     = [[Leñv Arvor Kumuniezh]]
 | bro velestradurel = [[Bro Gwengamp]]
 | maer              = Xavier Compain 
 | amzer-gefridi     = Kerzu [[2021]]-[[2026]]
 | gorread           = 39.97
 | hedred            = -2.93
 | ledred            = 48.68
 | uk                = 108
 | ubi               = 0
 | ubr               =  109
 | lec'hienn web     = {{fr}}[http://mairieplouha.wordpress.com Ti-kêr]
}}
'''Plouha''' a zo ur [[kumun c'hall|gumun]] hag ur [[penn-kanton]] eus [[Breizh]], e [[Bro-Oueloù]] hag e departamant [[Aodoù-an-Arvor]].
==Douaroniezh==
*Emañ ar gumun etre [[Binig]] ha [[Pempoull]]. Bourk Plouha zo e-kichen ar mor (3&amp;nbsp;km) hag e kornôg [[Bae Sant-Brieg]].
&quot;Beg ar C'hastell&quot; eo an tornaod uhelañ e Breizh (104 m uhel) hag evel-just, a-hed an aod ez eus &quot;gwenodennoù maltouterien&quot; evit ober pourmenadennoù plijus (he zornaodoù zo un tammig heñvel ouzh reoù [[Iwerzhon]]). 
* Meur a aod-traezh zo e Plouha evit neuial, c'hoari pe ober sport : aod ar Palud, aod Brec'heg, traezhenn Bonaparte (a-raok e oa anvet &quot;ouf Cochat&quot;), Ouf Gwin Zegal hag Ouf Porzh Moger.
==Anv==
=== Stummoù skrivet ===
* Erwan Vallerie (1995) ː '''Ploeaza''', 1198; '''Plohaza''', 1198; '''Ploaha''', 1202; '''Plohaac''', 1202; '''Ploaza''', 1259; '''Ploaha''', 1266; '''Ploaza''', 1267; '''Plooza''', 1362; '''Ploehaha''', pe '''Plochaha''', 1364; '''Ploaha''', 1420; '''Ploaha''', '''Ploeha''', 1428; '''Ploha''', 1437; '''Ploeaza''', 1453; '''Ploeaha''', 1494; '''Plouha''', 1516; '''Plourha''', 1630.
=== Gerdarzh ===
'''Etimologiezh''' (an hini gwirheñvelañ): an anv Plouha a zeufe deus ar gerioù &quot;Plou-&quot; (pleb) hag eus an anv &quot;Aza&quot; pe &quot;Adda&quot; (stum [[predenek]] an anv biblek &quot;Adam&quot;). An anv &quot;Plouha&quot; a zo bet implijet abaoe [[1575]].
'''An dud''' a zo anvet : Plouahad / Plouahiz - Plouhaez / Plouhaezed. {{Daveoù a vank}}.
== Ardamezioù ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|''Rannet :''

''- ouzh 1 : en gul e seizh vailhenn en aour, 3, 3, 1;''

''- ouzh 2 : en glazur, e seizh vezantenn en aour, 3, 3, 1; e gab en aour''
|}
== Istor ==
=== [[Ragistor]] ===
* Abaoe [[oadvezh an arem]] ha goude ivez e-pad [[oadvezh an houarn]] (roudoù a oa bet kavet : bouc'haloù ha mein benet) e oa tud o chom eno.
=== [[Krennamzer]] ===
* Ar wech kentañ a oa bet meneget Plouha a oa e [[1198]] met ar gumun a oa poblet abaoe pell.
* E-pad ar grennamzer (abaoe an {{XIIvet kantved}}) e oa renet al lec'h gant Konted Goueloù (gante e oa bet lakaet sevel iliz ar bourk da skouer).
=== Prantad modern === 
* Etre ar {{XVvet kantved}} hag ar {{XVIIIvet kantved}} e oa bet renet gant aotrouien Rohan, Guemene, Montbazon...
=== [[Dispac'h Gall]] ===
* Da vare an [[Dispac'h gall|Dispac'h bras]] a oa bet kreñv ar [[chouanerezh]] e Plouha. E miz meurzh 1794 e oa 1 000 chouan bennak o c'hortoz listri o tont eus [[Bro-Saoz]] evit kavout tud ouzhpenn hag armoù evit en em gannañ, met ne oa ket deuet a-benn al listri da dostaat da aodañ. A-benn ar fin e oa bet paket ar chouanted gant ar republikaned ha goude an emgann a oa bet strewet.
* Diwezhatoc'h, e 1800, e oa bet preizhet tiez ar geodedourien gant ur strollad chouaned hag an dud a oa bet drouklazhet (unan a oa bet douaret ent-bev zoken).
=== {{XXvet kantved}} ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== 
* Mervel a reas 168 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,94% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911&lt;ref name=&quot;memorialgenweb.org&quot;&gt;{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=6901 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
==== [[Eil Brezel-bed]] ====
* Mervel a reas 68 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel&lt;ref name=&quot;memorialgenweb.org&quot;/&gt;.
* E-pad an Eil Brezel-bed o doa aozet ha renet ar «rouedad &quot;Shelburn&quot;» gant daou baotr eus [[Kebek]], Lucien Dumais ha Raymond Labrosse, eus an [[MI9]] (ur rann eus servijoù sekred Breizh-Veur). Ar pal e oa adpakout hag adkas da Vreizh-Veur al levierien diskaret gant an Alamaned a-us [[Bro C'hall]] pe [[Breizh]]. 
* E Plouha e oa an ti (anv kod : «Ti Alfoñs») el lec'h ma veze kaset ha bodet al levierien, goude-se e vezent heñchet dre al lanneier gant tud deus Plouha betek oufig Cochat (anv kod : «traezhenn Bonaparte»). Ac'hane e vezent kaset kuit da Vreizh-veur gant ur gorvetenn (ar gorvetenn-se a oa sturiet gant sturiet gant David Leslie Birkin, tad-kozh [[Jane Birkin]]). A-benn ar fin eo 138 levier a oa bet treuzkazet e-giz-se betek [[Breizh-Veur]]. Hirie an deiz e c'haller bepred mont war roudoù an dud-se dre wenojennoù istorel, plijus ha brav.
* D’ar 25 a viz Mae 1944 e voe taget an ti-post, gant seizh pe eizh ezel eus ar Rezistañs moarvat, met an archerion c'hall a erruas kerkent, tennoù a voe hag un archer a varvas an deiz war-lerc'h en ospital [[Sant-Brieg]], hervez danevelloù sizhuniek [[Titouroù Hollek]] [[Sant-Brieg]]&lt;ref&gt;{{fr}}Éric Rondel, ''En attendant le Débarquement en Bretagne du 15 août 1943 au 6 juin 1944'', pajennoù 259 ha 262, Dastumadenn ''Guerres et Conflits'', Embannadurioù Astoure, Pleherel, 2011&lt;/ref&gt;.
=== Brezelioù didrevadennañ ===
===== [[Brezel Indez-Sina]] =====
* Mervel a reas tri milour er [[Viêtnam]].
===== [[Brezel Aljeria]] =====
* Mervel a reas daou soudard.
== Monumantoù ha traoù heverk ==
&lt;gallery&gt;
Plouha - Château de Lizandré - AD22 - 16FI4361.jpg|Ar c’hastell hag ar chapel.
&lt;/gallery&gt;
* Kastell Lizandre hag e chapel.
&lt;gallery&gt;
Eglise Saint-Pierre de Plouha.jpg|An iliz katolik.
&lt;/gallery&gt;
* Iliz katolik ''Sant Pêr''.
&lt;gallery&gt;
KERMARIA-AN-ISQUIT église calvaire.jpg|Chapel Kervaria hag ar c'halvar.
&lt;/gallery&gt;
* [[Chapel Kervaria an Iskuit]] eus an {{XIIIvet kantved}} hag he c'halvar.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn ha kartenn-bost &lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=6901 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=80708 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
* Gwerenn-livet (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=137631&amp;dpt=22 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
* Plakennoù koun ar rouedad ''Shelburn'', luc’hskeudenn&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=132980&amp;dpt=22 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.

==Brezhoneg==
===Ya d'ar brezhoneg===
* D'an 20 a viz Du [[2008]] e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant ar C'huzul-kêr.
* D'ar 6 a viz Genver [[2011]] e oa bet roet d'ar gumun al label [[Ya d'ar brezhoneg]] live 2.
===Deskadurezh===
* E distro-skol 2024 e oa 61 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (15,1 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)&lt;ref&gt;https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm&lt;/ref&gt;.
===Prizioù dazont ar brezhoneg===
* E [[2010]] e oa bet roet da di-kêr Plouha (rampo gant ti-kêr [[Pleskob]]) eil [[Prizioù Rannvroel Dazont ar Brezhoneg|Priz dazont ar brezhoneg]], rummad &quot;Strollegezhioù&quot;, gant [[Ofis ar Brezhoneg]]&lt;ref&gt;{{br}}[https://web.archive.org/web/20211017164920/http://www.ofis-bzh.org/upload/actualite/fichier/bzh/325fichier.pdf]&lt;/ref&gt;.
== Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 ==
{{Demografiezh
|titl=Niver a annezidi 
|dimx= 
|dimy= 
|popmax=6000
|passo1=1000
|bl1=1962 
|bl2=1968 
|bl3=1975 
|bl4=1982 
|bl5=1990 
|bl6=1999 
|bl7=2006
|bl8=2013
|p1=4227 			 	 	
|p2=4296 
|p3=4195 
|p4=4248
|p5=4197
|p6=4397
|p7=4511
|p8=4505
|mammenn=EBSSA 
}}
==Tud==
Tud ganet eno
* 1774 ː Armand de Courson de Villeneuve, komandant Enez Bourbon (Réunion), eus 1814 da 1819; marvet e Pariz an 23 C'hwevrer 1849.
* 1777 ː Placide de Courson de Villeneuve, penn chouan dindan lesañv ''Querelle'', letanant-koronal e 1799, mevel-kamp Jorj Kadoudal.
* [[1798]] : [[Placide Guézou]], beleg ha troour brezhonek.
* 1821 ː Jean-Louis Hamon, livour, bet  ganet e keriadenn Sant-Loup, e Breheg. Marvet e Saint-Raphaël (Var), an 29 Mae 1874. Un delwenn a zo bet savet evitañ war blasenn Breizh e Plouha.
=== Ardamezeg ar familhoù ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|[[Restr:Berthou des Fontaines.gif|80px]]
|'''Berthou'''
Aotrounez Kerversio
|''En aour e sparfell en sabel, e benn ouzh kleiz, ur skourrig geotet en e bav dehoù, heuliet gant teir rodig-kentr en sabel''.
|-
|[[Restr:Calloët.gif|80px]]
|'''Calloët''',
Aotrounez Kermaria ha Lizandré
|''En aour e dreustell en glazur, leinet gant ur voualc'henn ivez en glazur''
|-
|[[Restr:Du Quélennec.gif|80px]]
|'''du Quélenec'''
Aotrounez Kerjolly ha Kersalic
|''En erminoù, e gab en gul karget gant teir flourdilizenn en aour''
|}
==Gevelliñ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Bro
! Kêr
! Abaoe
|-
| [[Restr:Flag of Ireland.svg|border|25px]] [[Iwerzhon]]
| [[Cill Orglan]]
| 1999
|-
| [[Restr:Flag of Galicia.svg|border|25px]] [[Galiza]]
| [[Palas de Rei]]
| 2003
|}

==Liammoù diavaez==
{{Commons|Category:Plouha}}
* {{fr}}[https://web.archive.org/web/20160910031950/https://mairieplouha.wordpress.com/ Lec’hienn ofisiel kumun Plouha]
* {{br}}{{fr}} [http://kalonplouha.pagesperso-orange.fr/ Lec’hienn Kalon Plouha]
* {{fr}}[https://web.archive.org/web/20070929134153/http://www4.culture.fr/patrimoines/patrimoine_architectural_et_mobilier/sribzh/main.xsp?execute=show_document&amp;id=MERIMEEIA22005343 Glad Plouha]
* {{br}}[https://web.archive.org/web/20160307075624/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=22222 Plouha war lec'hienn Geobreizh]
* {{br}}{{fr}}[http://www.facebook.com/pages/Tous-a-Plouha/295451378418?v=wall Tous à Plouha : Plouha e galleg hag e brezhoneg]
*{{fr}}[https://web.archive.org/web/20130924020932/http://www.cc-lanvollon-plouha.com/plouha.php Pajenn Plouha war lec'hienn an etrekumuniezh]
==Levrlennadur==
* {{fr}}Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
==Notennoù ha daveoù==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]]
[[Rummad:Kumunioù Bro Sant-Brieg]]
[[Rummad:Kumunioù Bro-Oueloù]]
[[Rummad:Argant tapet e tiez-post Aodoù-an-Hanternoz gant tud eus ar Rezistañs]]</text>
      <sha1>gi49276czya15m0qhpdm3g2vv4gyb93</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ibiz kribennek Madagaskar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60807</id>
    <revision>
      <id>2186354</id>
      <parentid>1704598</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T17:55:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Couiros22</username>
        <id>27307</id>
      </contributor>
      <origin>2186354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="673" sha1="58dp8knib9zleqx0adup0oj7aiiizvh" xml:space="preserve">{{Taxobox Loen|Ibiz kribennek&lt;br&gt;Madagaskar|Ibis, Madagascar Crested2.jpg|statud=VU|Un ibiz kribennek Madagascar.}}
{{Taxobox Phylum|Chordata}}
{{Taxobox Classis|Aves}}
{{Taxobox Ordo|Pelecaniformes}}
{{Taxobox Familia|Threskiornithidae}}
{{Taxobox Genus|Lophotibis}}
{{Taxobox Anv skiantel|Lophotibis cristata|([[Pieter Boddaert|Boddaert]], [[1783]])}}
{{Taxobox Echu}}
An '''ibiz kribennek Madagaskar''' a zo un [[evn]], ''Lophotibis cristata'' an anv skiantel anezhañ.

Ar [[spesad]] nemetañ eo er [[genad]] ''Lophotibis''.

==Doareoù pennañ==


==Boued==


==Annez==
Brosezat eo al labous e [[Madagaskar]].


[[Rummad:Evned Madagaskar]]
[[Rummad:Threskiornithidae]]</text>
      <sha1>58dp8knib9zleqx0adup0oj7aiiizvh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Blanche de France, Dugez Orleañs</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68085</id>
    <revision>
      <id>2186367</id>
      <parentid>1965576</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T20:38:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2186367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1556" sha1="orz507zual6plq15xb1bx4084duvg3k" xml:space="preserve">{{pennad zo|Blanche de France }}
[[File:Blanche de France (fille de Charles IV).jpg|thumb]]
'''Blanche de France''' ([[Châteauneuf-sur-Loire]] 1328-1394 [[Vincennes]] ), a oa [[merc'h]] [[dalif]] d'ar roue gall [[Charlez IV (Bro-C'hall)|Charlez IV]] ''le Bel'', ha d'e drede pried [[Jeanne d'Évreux]] (1310 † 1371), a oa Dugez Orleañs. &lt;br /&gt;
D'an 8 a viz Genver [[1345]] e timezas d'he c'henderv,[[Philippe d'Orléans (1336-1375)|Philippe de Valois]] (1336 † 1375), [[dug Orleañs]]&lt;ref&gt;FMG : [https://web.archive.org/web/20110823191527/http://fmg.ac/Projects/MedLands/CAPET.htm#Blanchedied1393 Blanche de France (1328-1394)]&lt;/ref&gt;, a oa mab da [[Fulup VI]] ha da [[Jeanne de Bourgogne (war-dro 1293-1349)|Jeanne de Bourgogne]]. Bugel ebet n'o doe.

&lt;!--
Le roi, son père, étant mort le {{1er février}} 1328 en laissant la reine enceinte, le régent Philippe de Valois dut attendre sa naissance pour être proclamé roi ([[Philippe VI de Valois|Philippe VI]]).

À sa mort, elle fut inhumée en la chapelle Notre-Dame la Blanche de l'église de l'[[Basilique Saint-Denis|abbaye royale de Saint-Denis]]. Son cœur fut déposé dans la [[cathédrale Sainte-Croix d'Orléans]] et ses entrailles en l'abbaye de [[Couilly-Pont-aux-Dames|Pont-aux-Dames]]&lt;ref&gt;Patrick Van Kerrebrouck : ''Les Capétiens'', Tome II, 2000, ISBN 2-9501509-4-2&lt;/ref&gt;.

--&gt;
==Notennoù==
&lt;references /&gt;

==Pennad kar==
*[[Blanche de France‎]]

[[Rummad:Istor Bro-C'hall er XIVvet kantved]]
[[Rummad:Priñsezed gall]]
[[Rummad:Ganedigezhioù 1328]]
[[Rummad:Marvioù 1394]]</text>
      <sha1>orz507zual6plq15xb1bx4084duvg3k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>80233</id>
    <revision>
      <id>2186337</id>
      <parentid>2173022</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T14:20:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>/* Hin gerreizh */</comment>
      <origin>2186337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4861" sha1="tnfnum4hnjuy0l1g0lonon3o96vk1tb" xml:space="preserve">[[Restr:Kartenn_rannoù-bed_klimatek.svg|thumb|500px|right|Kartenn rannoù-bed klimatek]]
An '''hin''' eo stad an [[atmosferenn]] e-pad ur mare hir.

Evel-just n'eo ket heñvel an hin e pep lec'h war an douar. Gant an temperadurioù-miz hag ar glaveieroù-miz krenn eo aroueziet un hin dreist-holl. Bez' ez eus meur a rannved klimatek met a-nebeudoù e cheñch an hin eus ur rannved da unan all. Ha gallout a ra an hin cheñch en ur memes rannved eus ur bloaz d'egile. Tremenet e vez tamm-ha-tamm eus un eil rannved d'eben.

Gallout a reer rummañ an hinoù hervez ar c'hlasiafiadur bras a heul. Klasifiadurioù all a zo hervez an ezhommoù (labour-douar, bageerezh, kirri-nij...)


== Hin bolel ==
Kriz-tre eo an hin e-barzh ar c'helc'hioù arktikel hag antarktikel rak yen-tre eo an amzer a-hed-da-hed ar bloaz. An temperadur izelañ a zo bet enrollet a voe -89&amp;nbsp;°C e station soviedel [[Vostok]], d'an 21 a viz Gouere 1983. Ar rannved polel aostral a zo graet gant ur c'hevandir kelc'hiet gant ur meurvor. Goloet e vez ar c'hevandir gant ar skorn penn-da-benn damdost hag ivez ar meurvor a-zarn, e-pad an hañv zoken. Graet eo ar rannved polel voreal gant un diazad meurvor kelc'hiet gant douaroù. Goloet e vez kalz ar meurvor gant ar bank skorn a-hed-da-hed ar bloaz. Steuziañ a ra an erc'h e-pad an hañv e-barzh an tachennoù n'int ket ken sklas. 

== Hin isarktikel ==
En hemisferenn nort e-lec'h ma'c'h astenn ar c'hevandirioù betek ar [[kelc'h polel|c'helc'h polel]] emañ an hin-se.
Aroueziet eo ar rannoù bed isarktikel gant mareoù-goañv hir ha yen-tre ha mareoù-hañv berr ha klouar. Brasoc'h eo kemmadurioù temperadur : betek -40&amp;nbsp;°C e-pad ar goañv ha 30&amp;nbsp;°C e-pad an hañv. Izeloc'h eget 0&amp;nbsp;°C eo an temperadur e-kerzh 6 pe 7 miz. Berr eo ar mare hep rev ha skort eo gwrez an hañv da ziskornañ don an douar.

== [[Hin gerreizh]] ==
Etre trovanoù ha kelc'hioù polel ec'h astenn ranndirioù kerreizh, e parzh an avelioù kornaoueg. 
Izel eo ar cheñchamant temperadurioù etre an hañv hag ar goañv, eus klouar da c'houyen e teuont da vezañ. Erratek eo cheñchamantoù amzer a-hed-da-hed ar bloaz.
Gallout a ra rannoù-bed kerreizh bezañ diwar efed ar menezioù. Ha cheñch a ra an hin hervez al ledenn.
A-hend-all gant ur mare e-pad ma'z eo war-repoz ar plant hag eo bihanoc'h eget 6&amp;nbsp;°C an temperadur eo arouezet hinoù kerreizh.

== Hin greizdouarel ==
Ne sell ket nemet ouzh an tachennoù war-dro ar Mor Kreizdouar an hin greizdouarel. Bez' ez eus hinoù greizdouarel etre ledenn 30° ha ledenn 40° nort ha su. E-pad an hañv e c'hwezh eus ar c'heheder avelioù tomm ha sec'h hag an amzer sec'h a zegas an dra-se. Tomm eo ar mareoù-hañv. E-pad ar goañv e teu an avelioù eus an nort hag eus ar c'hornôg. Glebor a zegasont. Flour eo ar mareoù-goañv. Kement-mañ a zo mat evit ar struj.

== Hin hanter grin ==
E-barzh rannoù-bed kerreizh ez eus rannoù-bed hanter grin. Tachadoù ec'hon geotus eo ar rannoù-mañ dreist-holl. Etre 250 ha 500 mm e vez ar c'hementad a c'hlaveier. N'eo ket a-walc'h evit diorren ar gwez. E stumm lav pe erc'h e vez ar c'houezhadurioù. Tomm e vez ar mareoù-hañv ha yen e vez ar mareoù-goañv.

== Hin grin ==
Ur bempvedenn eus an douaroù diveuz a ra rannoù-bed dezerzh hag hanter-dezerzh. An dezerzhioù a zo tachadoù ec'hon sec'h ha noazh a resev nebeutoc'h eget 250 mm a zour bep bloaz. Ledan eo renkad an temperadurioù. Gallout a ra an temperadur e-pad an devezh bezañ brasoc'h eget 50&amp;nbsp;°C. Met euvret eo ar wrez un nebeud gant an aer sec'h-tre. Ha buan-tre e yena an dezerzh adal ma'z a an heol da guzh. An oabl di goumoul a ya a-du gant skarzh ar wrez e-pad an noz.

== Hin istrovanel ==
En nort da [[Trovan ar C'hrank|Drovan ar C'hrank]] (35° N) hag er su da [[Trovan ar C'havr|Drovan ar C'havr]] (35° S) emañ ar rannoù-bed istrovanel. Eus tomm da domm-tre e vez ar mareoù-hañv met hep arouez trovanel e vez ar mareoù-goañv. Dreist 0° C e vez bepred an temperadurioù. N'eus na mare-bloaz sec'h na mare-bloaz gleb, a-hed-da-hed ar bloaz e kouezh ingal ar glav.

== Hin drovanel ==
Sellout a ra an hin drovanel ouzh ar rannoù-bed etre trovan ar C'hrank (35° N) ha trovan ar C'harv (35° S). Aze e tremen an heol dre e zenit. Uhel e vez an temperadurioù bepred hag aroueziet e vez ar mareoù-bloaz gant cheñchamantoù mod an avelioù hag ar glaveier hepken (mare-bloaz sec'h ha mare-bloaz gleb). Ar c'hondisionoù-se a zo peurvat evit ar struj.

== Hin veneziad ==
Disheñvel diouzh re an tachennoù amezek eo kondisionoù klimatek an tachennoù meneziad. Er re-mañ e vez freskoc'h an temperadurioù, kreñvoc'h an avelioù ha fonnusoc'h ar glaveier. E stumm erc'h e vez ar c'houezhadurioù aliesoc'h. Dav e vefe ober anv eus meur a hin veneziad war menezioù e ledennoù pell-tre.

{{Commons|Category:Climate}}

[[Rummad:Hinouriezh| ]]</text>
      <sha1>tnfnum4hnjuy0l1g0lonon3o96vk1tb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Écaillon (Norzh)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84244</id>
    <revision>
      <id>2186329</id>
      <parentid>2053057</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T12:17:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JackyM59</username>
        <id>87937</id>
      </contributor>
      <origin>2186329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8433" sha1="flxxk5pxlkj3fkpst475d6r4p0zpo29" xml:space="preserve">{{pennad zo|Écaillon }}
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
{{Infobox/Titl|Écaillon|f00|talbenn map|e8e8e8}}
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; | [[Restr:Mairie d'Écaillon.jpg |230px|center]]
An ti-kêr
----
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; | [[Restr:Blason de la ville de Écaillon (59) Nord-France.svg|90px|center]]
|- bgcolor=&quot;#f00&quot;
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;font-size:1.2em; color:#fff;&quot; | '''Melestradur'''
|-
| '''[[Riez]]''' || {{Bro-C'hall}}
|-
| '''[[Rannvroioù Bro-C'hall|Rannvro]]''' || [[Hauts-de-France]]
|-
| '''Departamantoù Bro-C'hall|Departamant]]''' || {{FR-Norzh}}
|-
| '''[[Arondisamant]]''' || [[Arondisamant Douai|Douai]]
|-
| '''[[Kanton gall|Kanton]]''' || [[Kanton Douai-Kreisteiz|Douai-Kreisteiz]]
|-
| '''[[Etrekumuniezh]]''' || Cœur d'Ostrevent
|-
| '''Maer''' ||Georges Cino ([[2020]]-[[2026]])
|-
| '''[[Kod INSEE]]''' || 59185
|-
| '''[[Kod-post]]''' || 59176
|-
| colspan=&quot;2&quot; |
----
|- bgcolor=&quot;#f00&quot;
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;font-size:1.2em; color:#fff;&quot; | '''Poblañsouriezh'''
|-
| '''Poblañs'''
hep kontoù doubl
|


1 936 den (2020)
|-
| '''Stankder''' || 484 den/km²
|- bgcolor=&quot;#f00&quot;
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;font-size:1.2em; color:#fff;&quot; | '''Douaroniezh'''
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; | [[Restr:Ecaillon.png|240px]]&lt;br&gt;[https://www.google.com/maps/place/59176+Ecaillon/@50.3469197,3.2004424,10z/data=!4m5!3m4!1s0x47c2c6f93e228d5f:0x7ceb9b98e217f688!8m2!3d50.350224!4d3.216132 50° 21' 05&quot; N - 3° 13' 01&quot; R]&lt;hr&gt;
|-
| '''Gorread''' || 4 km²
|-
| '''Uhelder''' || 19 m - 35 m
|}
'''Écaillon''' zo ur gumun e [[Bro-C'hall]], en [[departamant gall|departamant]] [[Norzh (departamant)|Norzh]], hag en [[arondisamant Douai]].

==Douaroniezh==
Un 10 km er c'hreisteiz da gêr [[Douai]] emañ '''Écaillon''', ha hi war lez ar wazh [[Escaillon]], a ra un enezenn m'emañ [[abati Anchin]].

== Istor ==
=== {{XXvet}} kantved ===
* [[Brezel-bed kentañ]]: un nijva a voe savet hag implijet gant al lu [[Alamagn|alaman]] e kreisteiz ar gumun hag e [[Masny]]&lt;ref&gt;
[http://www.anciens-aerodromes.com ''Anciens Aérodromes'']&lt;/ref&gt;.

== Monumantoù ha traoù heverk ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;250px&quot;&gt;
Chateau d'Ecaillon sur l'Escaillon.jpg|Ar c'hastell, bet savet tro [[1865]]
Ecaillon ( nord) - Eglise.JPG|Iliz katolik ''Notre-Dame de la Visitation'', [[1816]]
&lt;/gallery&gt;

== Armerzh ==

== Melestradurezh ==
{{DilennadDeroù |Titl= Roll maered ar gumun}}
{{Dilennad |Deroù = Meurzh 2001|Penn = Meurzh 2014 |Anv =Pierre Dubois|Strollad = [[Strollad Komunour Gall]] |Karg = }}
{{DilennadFedoù}}
{{DilennadPenn}}

== Emdroadur ar boblañs 1793-2007 ==
&lt;timeline&gt;						
Colors=						
  id:lightgrey value:gray(0.9)						
  id:darkgrey value:gray(0.7)						
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)						
  id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7)						
ImageSize = width:800 height:350						
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:50						
DateFormat = x.y						
Period =from:0 till:2100						
TimeAxis = orientation:vertical						
AlignBars = justify						
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:300 start:0						
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:150 start:0						
						
BackgroundColors = canvas:sfondo						
BarData=						
  bar:1791						
  bar:1792						
  bar:1793						
  bar:1794						
  bar:1795						
  bar:1796						
  bar:1797						
  bar:1798						
  bar:1799						
  bar:1800 text:1800						
  bar:1801						
  bar:1802						
  bar:1803						
  bar:1804						
  bar:1805						
  bar:1806						
  bar:1807						
  bar:1808						
  bar:1809						
  bar:1810						
  bar:1811						
  bar:1812						
  bar:1813						
  bar:1814						
  bar:1815						
  bar:1816						
  bar:1817						
  bar:1818						
  bar:1819						
  bar:1820 text:1820						
  bar:1821						
  bar:1822						
  bar:1823						
  bar:1824						
  bar:1825						
  bar:1826						
  bar:1827						
  bar:1828						
  bar:1829						
  bar:1830						
  bar:1831						
  bar:1832						
  bar:1833						
  bar:1834						
  bar:1835						
  bar:1836						
  bar:1837						
  bar:1838						
  bar:1839						
  bar:1840 text:1840						
  bar:1841						
  bar:1842						
  bar:1843						
  bar:1844						
  bar:1845						
  bar:1846						
  bar:1847						
  bar:1848						
  bar:1849						
  bar:1850						
  bar:1851						
  bar:1852						
  bar:1853						
  bar:1854						
  bar:1855						
  bar:1856						
  bar:1857						
  bar:1858						
  bar:1859						
  bar:1860 text:1860						
  bar:1861						
  bar:1862						
  bar:1863						
  bar:1864						
  bar:1865						
  bar:1866						
  bar:1867						
  bar:1868						
  bar:1869						
  bar:1870						
  bar:1871						
  bar:1872						
  bar:1873						
  bar:1874						
  bar:1875						
  bar:1876						
  bar:1877						
  bar:1878						
  bar:1879						
  bar:1880 text:1880						
  bar:1881						
  bar:1882						
  bar:1883						
  bar:1884						
  bar:1885						
  bar:1886						
  bar:1887						
  bar:1888						
  bar:1889						
  bar:1890						
  bar:1891						
  bar:1892						
  bar:1893						
  bar:1894						
  bar:1895						
  bar:1896						
  bar:1897						
  bar:1898						
  bar:1899						
  bar:1900 text:1900						
  bar:1901						
  bar:1902						
  bar:1903						
  bar:1904						
  bar:1905						
  bar:1906						
  bar:1907						
  bar:1908						
  bar:1909						
  bar:1910						
  bar:1911						
  bar:1912						
  bar:1913						
  bar:1914						
  bar:1915						
  bar:1916						
  bar:1917						
  bar:1918						
  bar:1919						
  bar:1920 text:1920						
  bar:1921						
  bar:1922						
  bar:1923						
  bar:1924						
  bar:1925						
  bar:1926						
  bar:1927						
  bar:1928						
  bar:1929						
  bar:1930						
  bar:1931						
  bar:1932						
  bar:1933						
  bar:1934						
  bar:1935						
  bar:1936						
  bar:1937						
  bar:1938						
  bar:1939						
  bar:1940 text:1940						
  bar:1941						
  bar:1942						
  bar:1943						
  bar:1944						
  bar:1945						
  bar:1946						
  bar:1947						
  bar:1948						
  bar:1949						
  bar:1950						
  bar:1951						
  bar:1952						
  bar:1953						
  bar:1954						
  bar:1955						
  bar:1956						
  bar:1957						
  bar:1958						
  bar:1959						
  bar:1960 text:1960						
  bar:1961						
  bar:1962						
  bar:1963						
  bar:1964						
  bar:1965						
  bar:1966						
  bar:1967						
  bar:1968						
  bar:1969						
  bar:1970						
  bar:1971						
  bar:1972						
  bar:1973						
  bar:1974						
  bar:1975						
  bar:1976						
  bar:1977						
  bar:1978						
  bar:1979						
  bar:1980 text:1980						
  bar:1981						
  bar:1982						
  bar:1983						
  bar:1984						
  bar:1985						
  bar:1986						
  bar:1987						
  bar:1988						
  bar:1989						
  bar:1990						
  bar:1991						
  bar:1992						
  bar:1993						
  bar:1994						
  bar:1995						
  bar:1996						
  bar:1997						
  bar:1998						
  bar:1999						
  bar:2000 text:2000						
  bar:2001						
  bar:2002						
  bar:2003						
  bar:2004						
  bar:2005						
  bar:2006						
  bar:2007						
PlotData=						
 color:barra width:10 align:left						
 bar:1793 from:0 till: 626						
 bar:1800 from:0 till: 680						
 bar:1806 from:0 till: 662						
 bar:1821 from:0 till: 703						
 bar:1831 from:0 till: 635						
 bar:1836 from:0 till: 607						
 bar:1841 from:0 till: 669						
 bar:1846 from:0 till: 681						
 bar:1851 from:0 till: 683						
 bar:1856 from:0 till: 645						
 bar:1861 from:0 till: 663						
 bar:1866 from:0 till: 655						
 bar:1872 from:0 till: 638						
 bar:1876 from:0 till: 649						
 bar:1881 from:0 till: 614						
 bar:1886 from:0 till: 611						
 bar:1891 from:0 till: 635						
 bar:1896 from:0 till: 668						
 bar:1901 from:0 till: 689						
 bar:1906 from:0 till: 734						
 bar:1911 from:0 till: 729						
 bar:1921 from:0 till: 720						
 bar:1926 from:0 till: 1364						
 bar:1931 from:0 till: 1408						
 bar:1936 from:0 till: 1344						
 bar:1946 from:0 till: 1398						
 bar:1954 from:0 till: 2045						
 bar:1962 from:0 till: 1717						
 bar:1968 from:0 till: 1644						
 bar:1975 from:0 till: 1544						
 bar:1982 from:0 till: 1825						
 bar:1990 from:0 till: 2007						
 bar:1999 from:0 till: 2000						
 bar:2006 from:0 till: 2043						
 bar:2007 from:0 till: 2058						
						
TextData=						
  fontsize:S pos:(50,10)						
  text:						
&lt;/timeline&gt;
*Mammenn : Cassini hag [[EBSSA]]

== Tud ==

== Notennoù ==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Kumunioù an Norzh (departamant)|Ecaillon]]</text>
      <sha1>flxxk5pxlkj3fkpst475d6r4p0zpo29</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186330</id>
      <parentid>2186329</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T12:17:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JackyM59</username>
        <id>87937</id>
      </contributor>
      <comment>Mise à jour des photographies</comment>
      <origin>2186330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8433" sha1="15tladm05323ucq09lgpch9jbl0ajjj" xml:space="preserve">{{pennad zo|Écaillon }}
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
{{Infobox/Titl|Écaillon|f00|talbenn map|e8e8e8}}
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; | [[Restr:Mairie d'Écaillon.jpg |230px|center]]
An ti-kêr
----
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; | [[Restr:Blason de la ville de Écaillon (59) Nord-France.svg|90px|center]]
|- bgcolor=&quot;#f00&quot;
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;font-size:1.2em; color:#fff;&quot; | '''Melestradur'''
|-
| '''[[Riez]]''' || {{Bro-C'hall}}
|-
| '''[[Rannvroioù Bro-C'hall|Rannvro]]''' || [[Hauts-de-France]]
|-
| '''Departamantoù Bro-C'hall|Departamant]]''' || {{FR-Norzh}}
|-
| '''[[Arondisamant]]''' || [[Arondisamant Douai|Douai]]
|-
| '''[[Kanton gall|Kanton]]''' || [[Kanton Douai-Kreisteiz|Douai-Kreisteiz]]
|-
| '''[[Etrekumuniezh]]''' || Cœur d'Ostrevent
|-
| '''Maer''' ||Georges Cino ([[2020]]-[[2026]])
|-
| '''[[Kod INSEE]]''' || 59185
|-
| '''[[Kod-post]]''' || 59176
|-
| colspan=&quot;2&quot; |
----
|- bgcolor=&quot;#f00&quot;
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;font-size:1.2em; color:#fff;&quot; | '''Poblañsouriezh'''
|-
| '''Poblañs'''
hep kontoù doubl
|


1 936 den (2020)
|-
| '''Stankder''' || 484 den/km²
|- bgcolor=&quot;#f00&quot;
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;font-size:1.2em; color:#fff;&quot; | '''Douaroniezh'''
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; | [[Restr:Ecaillon.png|240px]]&lt;br&gt;[https://www.google.com/maps/place/59176+Ecaillon/@50.3469197,3.2004424,10z/data=!4m5!3m4!1s0x47c2c6f93e228d5f:0x7ceb9b98e217f688!8m2!3d50.350224!4d3.216132 50° 21' 05&quot; N - 3° 13' 01&quot; R]&lt;hr&gt;
|-
| '''Gorread''' || 4 km²
|-
| '''Uhelder''' || 19 m - 35 m
|}
'''Écaillon''' zo ur gumun e [[Bro-C'hall]], en [[departamant gall|departamant]] [[Norzh (departamant)|Norzh]], hag en [[arondisamant Douai]].

==Douaroniezh==
Un 10 km er c'hreisteiz da gêr [[Douai]] emañ '''Écaillon''', ha hi war lez ar wazh [[Escaillon]], a ra un enezenn m'emañ [[abati Anchin]].

== Istor ==
=== {{XXvet}} kantved ===
* [[Brezel-bed kentañ]]: un nijva a voe savet hag implijet gant al lu [[Alamagn|alaman]] e kreisteiz ar gumun hag e [[Masny]]&lt;ref&gt;
[http://www.anciens-aerodromes.com ''Anciens Aérodromes'']&lt;/ref&gt;.

== Monumantoù ha traoù heverk ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;250&quot;&gt;
Restr:EHPAD Résidence Le Chateau.jpg|Ar c'hastell
Restr:Eglise Notre-Dame-de-la-Visitation d'Écaillon.jpg|Iliz katolik ''Notre-Dame de la Visitation'', [[1816]]
&lt;/gallery&gt;

== Armerzh ==

== Melestradurezh ==
{{DilennadDeroù |Titl= Roll maered ar gumun}}
{{Dilennad |Deroù = Meurzh 2001|Penn = Meurzh 2014 |Anv =Pierre Dubois|Strollad = [[Strollad Komunour Gall]] |Karg = }}
{{DilennadFedoù}}
{{DilennadPenn}}

== Emdroadur ar boblañs 1793-2007 ==
&lt;timeline&gt;						
Colors=						
  id:lightgrey value:gray(0.9)						
  id:darkgrey value:gray(0.7)						
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)						
  id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7)						
ImageSize = width:800 height:350						
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:50						
DateFormat = x.y						
Period =from:0 till:2100						
TimeAxis = orientation:vertical						
AlignBars = justify						
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:300 start:0						
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:150 start:0						
						
BackgroundColors = canvas:sfondo						
BarData=						
  bar:1791						
  bar:1792						
  bar:1793						
  bar:1794						
  bar:1795						
  bar:1796						
  bar:1797						
  bar:1798						
  bar:1799						
  bar:1800 text:1800						
  bar:1801						
  bar:1802						
  bar:1803						
  bar:1804						
  bar:1805						
  bar:1806						
  bar:1807						
  bar:1808						
  bar:1809						
  bar:1810						
  bar:1811						
  bar:1812						
  bar:1813						
  bar:1814						
  bar:1815						
  bar:1816						
  bar:1817						
  bar:1818						
  bar:1819						
  bar:1820 text:1820						
  bar:1821						
  bar:1822						
  bar:1823						
  bar:1824						
  bar:1825						
  bar:1826						
  bar:1827						
  bar:1828						
  bar:1829						
  bar:1830						
  bar:1831						
  bar:1832						
  bar:1833						
  bar:1834						
  bar:1835						
  bar:1836						
  bar:1837						
  bar:1838						
  bar:1839						
  bar:1840 text:1840						
  bar:1841						
  bar:1842						
  bar:1843						
  bar:1844						
  bar:1845						
  bar:1846						
  bar:1847						
  bar:1848						
  bar:1849						
  bar:1850						
  bar:1851						
  bar:1852						
  bar:1853						
  bar:1854						
  bar:1855						
  bar:1856						
  bar:1857						
  bar:1858						
  bar:1859						
  bar:1860 text:1860						
  bar:1861						
  bar:1862						
  bar:1863						
  bar:1864						
  bar:1865						
  bar:1866						
  bar:1867						
  bar:1868						
  bar:1869						
  bar:1870						
  bar:1871						
  bar:1872						
  bar:1873						
  bar:1874						
  bar:1875						
  bar:1876						
  bar:1877						
  bar:1878						
  bar:1879						
  bar:1880 text:1880						
  bar:1881						
  bar:1882						
  bar:1883						
  bar:1884						
  bar:1885						
  bar:1886						
  bar:1887						
  bar:1888						
  bar:1889						
  bar:1890						
  bar:1891						
  bar:1892						
  bar:1893						
  bar:1894						
  bar:1895						
  bar:1896						
  bar:1897						
  bar:1898						
  bar:1899						
  bar:1900 text:1900						
  bar:1901						
  bar:1902						
  bar:1903						
  bar:1904						
  bar:1905						
  bar:1906						
  bar:1907						
  bar:1908						
  bar:1909						
  bar:1910						
  bar:1911						
  bar:1912						
  bar:1913						
  bar:1914						
  bar:1915						
  bar:1916						
  bar:1917						
  bar:1918						
  bar:1919						
  bar:1920 text:1920						
  bar:1921						
  bar:1922						
  bar:1923						
  bar:1924						
  bar:1925						
  bar:1926						
  bar:1927						
  bar:1928						
  bar:1929						
  bar:1930						
  bar:1931						
  bar:1932						
  bar:1933						
  bar:1934						
  bar:1935						
  bar:1936						
  bar:1937						
  bar:1938						
  bar:1939						
  bar:1940 text:1940						
  bar:1941						
  bar:1942						
  bar:1943						
  bar:1944						
  bar:1945						
  bar:1946						
  bar:1947						
  bar:1948						
  bar:1949						
  bar:1950						
  bar:1951						
  bar:1952						
  bar:1953						
  bar:1954						
  bar:1955						
  bar:1956						
  bar:1957						
  bar:1958						
  bar:1959						
  bar:1960 text:1960						
  bar:1961						
  bar:1962						
  bar:1963						
  bar:1964						
  bar:1965						
  bar:1966						
  bar:1967						
  bar:1968						
  bar:1969						
  bar:1970						
  bar:1971						
  bar:1972						
  bar:1973						
  bar:1974						
  bar:1975						
  bar:1976						
  bar:1977						
  bar:1978						
  bar:1979						
  bar:1980 text:1980						
  bar:1981						
  bar:1982						
  bar:1983						
  bar:1984						
  bar:1985						
  bar:1986						
  bar:1987						
  bar:1988						
  bar:1989						
  bar:1990						
  bar:1991						
  bar:1992						
  bar:1993						
  bar:1994						
  bar:1995						
  bar:1996						
  bar:1997						
  bar:1998						
  bar:1999						
  bar:2000 text:2000						
  bar:2001						
  bar:2002						
  bar:2003						
  bar:2004						
  bar:2005						
  bar:2006						
  bar:2007						
PlotData=						
 color:barra width:10 align:left						
 bar:1793 from:0 till: 626						
 bar:1800 from:0 till: 680						
 bar:1806 from:0 till: 662						
 bar:1821 from:0 till: 703						
 bar:1831 from:0 till: 635						
 bar:1836 from:0 till: 607						
 bar:1841 from:0 till: 669						
 bar:1846 from:0 till: 681						
 bar:1851 from:0 till: 683						
 bar:1856 from:0 till: 645						
 bar:1861 from:0 till: 663						
 bar:1866 from:0 till: 655						
 bar:1872 from:0 till: 638						
 bar:1876 from:0 till: 649						
 bar:1881 from:0 till: 614						
 bar:1886 from:0 till: 611						
 bar:1891 from:0 till: 635						
 bar:1896 from:0 till: 668						
 bar:1901 from:0 till: 689						
 bar:1906 from:0 till: 734						
 bar:1911 from:0 till: 729						
 bar:1921 from:0 till: 720						
 bar:1926 from:0 till: 1364						
 bar:1931 from:0 till: 1408						
 bar:1936 from:0 till: 1344						
 bar:1946 from:0 till: 1398						
 bar:1954 from:0 till: 2045						
 bar:1962 from:0 till: 1717						
 bar:1968 from:0 till: 1644						
 bar:1975 from:0 till: 1544						
 bar:1982 from:0 till: 1825						
 bar:1990 from:0 till: 2007						
 bar:1999 from:0 till: 2000						
 bar:2006 from:0 till: 2043						
 bar:2007 from:0 till: 2058						
						
TextData=						
  fontsize:S pos:(50,10)						
  text:						
&lt;/timeline&gt;
*Mammenn : Cassini hag [[EBSSA]]

== Tud ==

== Notennoù ==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Kumunioù an Norzh (departamant)|Ecaillon]]</text>
      <sha1>15tladm05323ucq09lgpch9jbl0ajjj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Patrom:Degemer/Keleier</title>
    <ns>10</ns>
    <id>84351</id>
    <revision>
      <id>2186364</id>
      <parentid>2186226</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T20:22:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2186364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1987" sha1="3tt51h540anw39db64xn5zxkt0hd8ig" xml:space="preserve">Gwelet ivez [[{{CURRENTYEAR}} e Breizh|Keleier ar vro]].
&lt;!--### SKEUDENN ###--&gt;
[[Skeudenn:Mette Frederiksen by Christian Ursilva (2026).jpg|thumb|Mette Frederiksen]]
*[[24 a viz Meurzh]] : gant ar strollad [[Socialdemokratiet]], strollad ar c'hentañ ministr [[Mette Frederiksen]] ''(skeudenn)'', eo aet ar maout e dilennadeg kannaded ar [[Folketing]], [[parlamant]] [[Danmark]].
*[[22 a viz Meurzh]] : marvet eo [[Lionel Jospin]], bet [[Kentañ Ministr (Frañs)|Kentañ Ministr Bro-C'hall]] etre 1997 ha 2002.
*[[16 a viz Meurzh]] : kantadoù a dud zo lazhet e [[Kaboul]] gant [[Brezel etre Afghanistan ha Pakistan|bombezadegoù aerlu Pakistan]].
*[[15 a viz Meurzh]] : kentañ tro [[dilennadeg ar c'huzulioù-kêr e Bro-C'hall]].
*[[12 a viz Meurzh]] : [[Bodadenn Vroadel ar Bobl]] e [[Republik Pobl Sina|Sina]] a zegemer ul lezenn &quot;evit unvaniñ ar vroad&quot; hag a laka ar [[mandarineg]] da vezañ ar yezh kelenn er stad a-bezh diwar-goust yezhoù ar minorelezhioù broadel evel an [[tibeteg]], ar [[mongoleg]] pe an [[ouigoureg]].
*[[8 a viz Meurzh]] : [[Mojtaba C'hamenei]] zo dilennet da benn uhelañ [[Iran]] goude [[Lazhadenn Ali C'hamenei|lazhadenn e dad]], [[Ali C'hamenei]].
*[[28 a viz C'hwevrer]] : [[Obererezh milourel a-gevret a-enep Iran|bombezet eo Iran]] gant [[Israel]] hag an [[Stadoù-Unanet Amerika|SUA]], lazhet eo [[Ali C'hamenei]] ha degadoù a dud nann-soudard.
*[[27 a viz C'hwevrer]] : bombezet eo [[Kaboul]] ha [[Kandahar]] gant aerlu [[Pakistan]] ha disklêriet eo ar [[brezel etre Afghanistan ha Pakistan (2026)|brezel etre Pakistan hag Afghanistan]].
*[[23 a viz C'hwevrer]] : [[Rob Jetten]] a zeu da vezañ Kentañ Ministr an [[Izelvroioù]].
*[[22 a viz C'hwevrer]] : [[Nemesio Oseguera Cervantes]], penn ar [[Cártel de Jalisco Nueva Generación]], zo lazhet gant an [[Arme Vec'hikan|arme vec'hikan]]. Emsavioù feuls a zo en ugent [[Stadoù Mec'hiko|stad]] eus [[Mec'hiko]].

{{diac'hubiñ}} 
&lt;noinclude&gt;
[[Rummad:Pajenn degemer|Keleier]]

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3tt51h540anw39db64xn5zxkt0hd8ig</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bressuire</title>
    <ns>0</ns>
    <id>116507</id>
    <revision>
      <id>2186386</id>
      <parentid>1732353</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T22:11:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2186386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2023" sha1="sixx2klcet7ppliz0was3k9yofsidhf" xml:space="preserve">{{Infobox kumunioù Frañs
 | anv               = Bressuire 
 | anvYezh           = 
 | Yezh              = 
 | anvOfisiel        = 
 | skeudenn          = Bressuire (13).JPG
 | alc'hwez          = Kastell Bressuire.
 | ardamezioù        = Blason ville fr Bressuire (Deux-Sèvres).svg
 | logo              = 
 | bro               = [[Poatev]]
 | rannvro           = [[Akitania-Nevez]]
 | departamant       = [[Deux-Sèvres]]
 | arondisamant      = [[Arondisamant Bressuire|Bressuire]] &lt;small&gt;''([[pennlec'h]])''&lt;/small&gt;
 | kanton            = [[Kanton Bressuire|Bressuire]]
 | etrekumuniezh     = [[Communauté d'agglomération du Bocage bressuirais]]
 | bro velestradurel = 
 | cp                = 79300
 | maer              = Jean-Michel Bernier
 | amzer-gefridi     = [[2014]]-[[2020]]
 | gorread           = 180.59
 | hedred            = -0.487222222222
 | ledred            = 46.8408333333
 | uk                = 
 | ubi               = 98
 | ubr               = 236
 | lec'hienn web     = [http://www.ville-bressuire.fr/ ville-bressuire.fr]
}}
'''Bressuire''' (distaget {{IPA|[bʁɛs.ɥiʁ]}} e galleg) zo ur gêr hag ur [[kumun c'hall|gumun]] e [[departamant gall|departamant]] [[Deux-Sèvres]], er rannvro [[Akitania-Nevez]], e kornôg [[Bro-C'hall]]. Emañ war un dorgenn dreist an [[Dolo (stêr)|Dolo]], un adstêr d'an [[Argenton (stêr)|Argenton]]

== Monumantoù ha traoù heverk ==
*[[Kastell Bressuire]]

==Kêrioù gevellet==
*{{gevelliñ|Fraserburgh|Bro-Skos|Scotland|1990}}
*{{gevelliñ|Leixlip|Iwerzhon|Ireland|1996}}
*{{gevelliñ|Ryazan|Rusia|Russia|1997}}
*{{gevelliñ|Arica|Chile|Chile|1997}}
*{{gevelliñ|Mequinenza|Spagn|Spain|1982}}
*{{gevelliñ|Kpalimé|Togo|Togo|1991}}
*{{gevelliñ|Parczew|Polonia|Poland|1998}}
*{{gevelliñ|Hodac|Roumania|Romania|1990}}
*{{gevelliñ|Friedberg|Alamagn|Germany|1992}}

==Liammoù diavaez==
{{Commons|Category:Bressuire}}
* [https://web.archive.org/web/20110129073331/http://www.ville-bressuire.fr/ Lec'hienn ofisiel Bressuire]

[[Rummad:Kumunioù Deux-Sèvres]]</text>
      <sha1>sixx2klcet7ppliz0was3k9yofsidhf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yann ar Gall</title>
    <ns>0</ns>
    <id>141166</id>
    <revision>
      <id>2186349</id>
      <parentid>2174805</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T17:10:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2186349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7126" sha1="mxhjicvz7t2yp68enifglc0slvijcwj" xml:space="preserve">{{Infobox Skrivagner
 | anv              = Yann ar Gall
 | skeudenn         = 
 | ment             =
 | alc'hwez         = 
 | anv mat          = Jean-Marie Le Gall
 | anv pluenn       = 
 | obererezh        = Barzh, skrivagner
 | deiziad ganet    = d'ar 4 a viz Ebrel 1885
 | lec'h ganet      = e [[Sizun]], {{Bro-Leon}}
 | deiziad marv     = d'an 3 a viz C'hwevrer 1975
 | lec'h marv       = e [[Boc'harzh]], {{Bro-Leon}}
 | yezh             = Brezhoneg
 | luskad           = 
 | rumm             = 
 | enorioù          = 
 | oberennoù pennañ = ''Seiz vloaz e bro ar Vorianed''
 | traoù ouzhpenn   = 
 | sinadur          = 
 | ment sinadur     = 
 | lec'hienn        = 
}}
'''Yann ar Gall''', ''Jean-Marie Le Gall'' er marilhoù-kêr hag '''Ab Sulio''' diouzh e [[anv-barzh]], ganet d'ar [[4 a viz Ebrel]] [[1885]] e [[Sizun]] ha marvet d'an [[3 a viz C'hwevrer]] [[1975]] e [[Boc'harzh]], a oa ur milour a vor, ur [[barzh]] degemeret e [[Goursez Breizh]] hag ur skrivagner brezhonek. Kenlabourat a reas gant ar [[Bleun-Brug]], gant [[Taldir]] ha gant [[Youenn Olier]]. Sekretour-meur ar ''[[Mouvement pour l'Organisation de la Bretagne]]'' (MOB) e voe.

== Buhez ==
Mab e oa da Yann-Vari ar Gall, labourer-douar ha da Vari-Janed Hamon, stammerez. Kuitaat a reas e gêr c'henidik, Sizun, gant an diegezha-bezh evit mont da chom e [[Brest]]. Pa voe 18 vloaz en em c'houestlas e rejimantoù-mor an [[trevadennoù]], e-lec'h ma servijas e-pad 25 bloaz. Perzh a gemeras e emgannoù tramor hag e [[Emgann Verdun]] e 1916, e-lec'h ma voe gloazet, hag eno e c'hounezas mont da isofiser a vor.

Dimeziñ a reas e miz C'hwevrer 1918 gant Frañseza ar Pastezeur ha kaset e voe da labourat en [[arsanailh Brest]]. Kregiñ a reas da sevel ha da embann skridoù brezhonek e diwezh e engouestladur milourel (ur romant a-dammoù e 1927), met goude 1928 e embannas kalz pennadoù ha kalz romantoù bihan a-dammoù. Darn eus e vuhez e broioù estren a gontas en ur seurt emvuhezskrid, ''[[Seiz vloaz e bro ar Vorianed]],'' ma laka an dikedenn &quot;romant&quot; warnañ&lt;ref&gt;&quot;Romant&quot; a lenner war ar bajenn ziwezhañ hag ouzhpennet un frazenn amsteriek.&lt;/ref&gt;. Degemeret e voe da varzh da geñver [[Goursez Breizh er Faoued (1931)|bodad ar Goursez er Faoued e 1931]] hag e tibabas ''Ab Sulio'' da anv-barzh, anezhañ ul lesanv bet implijet gantañ en a-raok.

== Obererezh sevenadurel ==
Kemer a reas perzh e obererezhioù ar Bleun-Brug hag e roas pennadoù da embann en e gelaouennoù, ''Feiz ha Breiz'', ''Kroaz Breiz'' ha ''Bleun-Brug''. Sevel a reas ivez pennadoù ha romantoù-kazetenn evit ''Kroaz ar Vretoned'', ''Le Courrier du Finistère'' hag ''An Oaled'', hemañ diwezhañ renet gant an drouiz Taldir. Pleustrañ a reas mojennoù keltiek ha kristen ingal.

Eus 1945 betek 1948 e oa bet kenlabourer pennañ Youenn Olier evit ar gelaouenn vroadelour vreton ''[[Avel an Trec'h]]''. Goude-se e voe sekretour meur ar MOB.

== Embannadennoù ==
===Barzhonegoù===
*[[1909]] : ''[[Klenved ar Vro]]'' ; [[Ar Vro (kelaouenn)|''Ar Vro'']], Eost, p. 180.
*[[1926]] : ''[[Eur pardavez hanv e Breiz vihan]]'' ; ''[[Feiz ha Breiz]]'', Kerzu 1926, p. 471.
*[[1939]] : ''[[Kroaz-Skluz]]'' ; ''[[An Oaled]]'' niv. 67, p. 9.
===Komz plaen===
* ''O vont d'an Tonkin'' ; ''Kroaz ar Vretoned'', niv. 261, 1918.
* ''Eul lizer kaer gant Ab Sulio'' ; ''Kroaz ar Vretoned'' niv. 352, [[1919]], pp. 1d-2a.
* ''XVIIvet gouel ar Bleun-Brug'' ; [[Breiz (sizhunieg)|''Breiz'']] niv. 21, [[1927]].
*''Eus an eil penn eus ar bed d'egile'' ; ''[[Le Courrier du Finistère]]'', 1927 ; romant-kazetenn dre 21 tamm.
*''[[Seiz vloaz e bro ar Vorianed]]'' ; [[Brest]], Moulerez 17 straed d'Algesiras, [[1929]], 194 p. ; romant dindan neuz un emvuhezskrid&lt;ref&gt;[https://diocese-quimper.fr/bibliotheque/files/original/4f7cec386f9d7e7665edad2473214285.pdf ''Seiz vloaz e bro ar Vorianed''&lt;/ref&gt;.
*''Torfed ar miliner'' ; ''Le Courrier du Finistère'', 1929 ; romant-kazetenn.
*''Gouel an trodrouc'h'' ; ''[[An Oaled]]'' niv. 31, [[1930]], pp. 9-13 ; un arroud eus ''Seiz vloaz e bro ar Vorianed''.
*''Gradlon-Meur'', roue Kerne, 1929 ; ''Le Courrier du Finistère'', [[1931]] ; romant-kazetenn dre 13 tamm.
*''Eured ar prins Rigwalen'' ; ''Le Courrier du Finistère'', 1931 ; romant-kazetenn dre 4 zamm.
*''Gwenola, gwerelaouenn Kêr Iz'' ; ''Le Courrier du Finistère'', 1931 ; romant-kazetenn dre 8 tamm.
*''Hemolc'haden ar paotr Yann'' ; ''An Oaled'' niv. 38, 1931, pp. 279-280.
*''Al laer war ar sivi'', [[1931]] ; ''An Oaled'' niv. 40, [[1932]], pp. 422-426.
*''Tro-minic'hi Sant Goueznou'' ; ''An Oaled'' niv. 39, 1932, pp. 327-331.
*''Suterez Yann Goatro'' ; ''Le Courrier du Finitère'', 1932 ; romant-kazetenn dre 8 tamm.
*''Lunedou Santez Anna'', 1932 ; ''Le Courrier du Finistère'', 1932 ; romant-kazetenn dre 12 tamm.
*''Karantez ha glac'har'', 1932 ; ''Le Courrier du Finistère'', 1932-[[1933]] ; romant-kazetenn dre 16 tamm.
*''Lez-varn sant Per'' ; ''Le Courrier du Finistère'', 1933 ; romant-kazetenn dre 6 tamm.
*''Bleiz Milin-ar-C'hoad'' ; ''Le Courrier du Finistère'', 1933 ; romant-kazetenn dre 6 tamm.
*''En eur vont d'an Tonkin'' ; ''An Oaled'' niv. 47, [[1934]], pp. 9-13.
*''Meleganez Sant Anton'' ; ''An Oaled'' niv. 48, 1934, pp. 111-112.
*''Eur Gorsedd digor arog ar Gristeniez war men ruz ar Goulou'' ; ''An Oaled'' niv. 49, 1934, pp. 245-246.
*''Yan Droch hag e wreg'', 1933 ; ''Le Courrier du Finistère'', 1934 ; moullet dre 16 tamm.
*''Hekleo eus foar Vikaël Brest'' ; ''An Oaled'' niv. 51, [[1935]], pp. 11-15.
*''Ar c'hi Konjuret'' ; ''An Oaled'' niv. 52 , 1935, pp. 121-134.
*''Mous ar Gernigell'', 1934 ; ''Le Courrier du Finistère'', 1935 ; romant-kazetenn dre 21 tamm.
*''Lizig, ar plac'hig dianket'' ; ''Le Courrier du Finistère'', 1935-[[1936]] ; romant-kazetenn dre 32 damm.
*''Perig, mab ar galeour'' ; ''Le Courrier du Finistère'', [[1937]]-[[1938]] ; romant-kazetenn dre 31 tamm.
*''Maner ar Bleiz'', 1937 ; ''Le Courrier du Finistère'', 1938-[[1939]] ; romant-kazetenn dre 13 tamm.
*''An daou vreur-mager'', [[1939]] ; ''Le Courrier du Finistère'', 1939 ; romant-kazetenn dre 23 zamm.
*''Teñzor an dintin goz'' ; titl hollek evit meur a bennad e ''[[Kroaz Breiz]]'', [[1948]]-[[1950]].
*''Buhez Sant Sulio'', 1949 ; ''[[Bleun Brug]]'' niv. 53, [[1952]], pp. 10-12.

===Oberennoù all===
* [[1926]] : ''Roll evit hor gwir vro''. E-barzh [[War Zao]].''
* Diembann : ''An archer Kalonbiltos''

== Medalennoù ==
* Kroaz ar Brezel
* Medalenn ar Soudarded
* Medalenn Verdun
* Medalen ar Gevridi
* Medalenn Anjouan

== Levrlennadur ==
* Lukian Raoul, ''Geriadur ar skrivagnerien hag ar yezhourien vrezhonek'', Embannadurioù Al Liamm, 1992. Pennad : Le Gall, Jean-Marie (an eil, pajenn 227).

==Notennoù ha daveennoù==
{{Daveoù}}

{{Wikimammenn|Oberour:Yann ar Gall}}

{{DEFAULTSORT:Gall, Yann ar}}
[[Rummad:Barzhed vrezhonek]]
[[Rummad:Skrivagnerien vrezhonek]]
[[Rummad:Skrivagnerien vrezhonek ar Courrier du Finistère]]
[[Rummad:Milourien c'hall]]
[[Rummad:Emsaverien Breizh]]
[[Rummad:Rezistanted Breizh]]
[[Rummad:Ganedigezhioù 1885]]
[[Rummad:Marvioù 1975]]
[[Rummad:Izili ar Goursez]]
[[Rummad:Soudarded Bro-C'hall]]</text>
      <sha1>mxhjicvz7t2yp68enifglc0slvijcwj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sten Charbonneau</title>
    <ns>0</ns>
    <id>141238</id>
    <revision>
      <id>2186328</id>
      <parentid>2083358</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T12:06:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>Kas al liammoù en daveennoù.</comment>
      <origin>2186328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8586" sha1="cftwf8fufgmpwaeh2nm0459scp30ry1" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''Sten Charbonneau''', ganet d'an [[30 a viz Mae]] [[1957]], zo jubennour, troour, saver hag embanner c'hoarioù brezhonek&lt;ref&gt;[https://www.dailymotion.com/video/x3hmozh Bali Breizh 13/12/2015]&lt;/ref&gt;.

== Animatour skingomz brezhonek ==
E miz Ebrel 1986 e oa bet savet ur staj radio gant [[Bernez Rouz]], kazetenner e RBO-RBI, ha pedet [[Marie Madeg]], [[Muriel ar Morvan]], [[Soaz an Eostig]], [[Tepod Gwilhamod]], [[François Louis]] ha Sten Charbonneau da zeskiñ ar vicher radio. E miz Even e oa bet galvet Sten Charbonneau da erlec'hiañ [[Bernez Grall]], kazetenner, evit ur pennad amzer. E miz Eost en doa graet war-dro abadenn [[Remi Derrien]] ''[[Bonjour Village]]'' gant e geneil François Louis. Goude meur a erlec'hiadenn er skipailh kazetennerien en doa tapet an abadenn-noz a veze kaset da benn gant [[Loeiz Gwilhamod]] betek neuze. Savet ''[[Ar Seizh Amzer]]'', a badas betek miz Mae 1995&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210121184624/http://bretania.fr/EXPLOITATION/St-Brieuc_Agglo/doc/OAI_27/EPID_13853 Buhez - 18/11/2014 - Sten Charbonneau hag ar c'hoarioù brezhoneg - RCF Penn-ar-Bed]&lt;/ref&gt;. Brudet eo bet tonioù-kinnig an abadenn an hini kentañ bet savet a-ratozh gant Jacky Molard, Jean-Michel Veillon ha Soig Sibiril : &quot;Just around the window&quot; &lt;ref&gt;https://www.youtube.com/watch?v=S65Gjv8WQu4&amp;list=PLQMZD0e8YHDL3xA1_oIX_JyLSjYQMRq--&lt;/ref&gt;, an eil gant [[Bleizi Ruz]], an trede gant [[Red Cardell]]. En INA e kaver dielloù e enrolladennoù, ha fiziet int bet e [[Dastum]] evit ma vefent niverellet.

== Embanner Bemdez ==
E 1990 en deus savet ar gevredigezh ''[[Bemdez]]'' gant [[Armel Morgant]], [[Yvette Cabellic]] ha [[Christine Heranval]]. Meur a gasedig kontadennoù evit ar vugale zo bet enrollet, gant mouezhioù tud vrudet : [[Per-Jakez Helias]], Remi Derrien, [[Patrik Ewen]], [[Mona Jaouen]], [[Martial Menard]], [[Yann-Fulup Dupuy]], [[Lilianne Thoraval]], [[Maryvonne Berthou]], [[Guy Berthou]], [[Jakez ar Born]], ha fleüt [[Jean-Michel Veillon]].
*''Ar bisig Kollet'' + ''Keneiled Vat''
*''Gouel al Lapined'' + ''Ar Vorzennig''
*''Olf, Nita hag Avel ar C'hreisteiz'' + ''Ar Veilh Vurzhudus''&lt;ref&gt;[https://www.unlivresurletagere.fr/livre/9782355730948-ar-veilh-vurzhudus-jacqueline-baudet-aurelien-hubert/]&lt;/ref&gt;
*''Fantig'' + ''Ar Soner hag ar Razhed''
*''Istorioù Rozenn ha Fañch al Laer'', skrivet gant Maryvonne Berthou
*''An den a blante gwez'', diwar [[Jean Giono]], troet gant [[Garmenig Ihuellou]]
Adembannet eo bet ar c'hontadennoù-se gant [[TES]], Ti-Embann ar Skolioù, etre 2001 ha 2012

== Kelenner saozneg ha brezhoneg e lise ha skolaj Diwan ==

== Jubennour, troour ==
Jubennour abaoe 1998, pedet e vez da dreiñ diwar ar Brezhoneg prezegennoù e-doug emvodoù [[Kuzul Sevenadurel Breizh]], [[Prizioù]] Frañs 3, Saloñs Levrioù Karaez ha Gwenrann, Stumdi, Ofis ar Brezhoneg, Mervent, Divskouarn, Babigoù Breizh, Gouel Etrekeltiek an Oriant, Kendalc’h Keltiek Etrevroadel, Celtic Students Conference ...

Abaoe 2022 e vez aotreet izili Kuzul Rannvro Breizh da gaozeal e yezhoù Breizh da geñver an estezioù meur, a-drugarez da daou jubennour, unan evit ar Gallaoueg, Vincent Geoffroy, jubennet ar Brezhoneg gant Sten Charbonneau&lt;ref&gt;https://www.letelegramme.fr/bretagne/au-conseil-regional-le-breton-desormais-traduit-en-simultane-video-07-04-2022-12977391.php
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.20minutes.fr/societe/3266811-20220407-bretagne-breton-gallo-enfin-place-conseil-regional&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.societetraduction.fr/pour-tout-savoir-sur-la-traduction-du-breton/&lt;/ref&gt;.

=== Levrioù troet e brezhoneg ===
*[[Jacqueline Cohen]], [[Evelyne Reberg]] ha [[Bernadette Després]],
**''[[Tom-Tom ha Nana]] - Dispaaar !!!'', [[Bannoù-Heol]], 2008&lt;ref&gt;[https://bannouheol.com/br/profil/sten-charbonneau Bannoù-Heol]&lt;/ref&gt;
**''Tom-Tom ha Nana - Biskoazh kement-all !'', Bannoù-Heol, 2008
*[[Christelle Le Guen]], ''Ujenn - Un hunvre n'eo ken ?'', Millefeuille, 2016
*Gondolo, Millefeuille 2015
*Erwan hag ar Vorganez, Roñfled, ti-embann Dodo Vole
*Erwan Bargain Lizhiri an hunvreoù, ti-embann Le Pré du Plain&lt;ref&gt;[https://www.lepreduplain.com/pages/autres-langues/breton.html Le Pré du Plain]&lt;/ref&gt;
*Kanaouennoù Polig Montjarret, ti-embann Mignoned Polig Montjarret ha Dastum
*Hi 'ni eo, Molière, An Amzer 2020
*Breizh da vare ar rouaned, Emb Coop Breizh 2019
*&quot;Krampouezh ha galetez e Breizh a-bezh&quot;, Emb Coop Breizh, 2020

== Saver, embanner, animatour c'hoarioù brezhonek ==
E 2011 e oa bet kinniget dezhañ kuitaat ar c'helenn evit mont da heul ur raktres micherel nevez : sevel un ti-embann c'hoarioù pedagogel, Aplud&lt;ref&gt;[https://actu.fr/bretagne/quimper_29232/aplud-le-jeu-pour-apprendre-le-breton_4960844.html Aplud : le jeu pour apprendre le breton - Actu.fr]&lt;/ref&gt;. Gant labour [[Kristin Marichal]] eo bet embannet pevar c'hoari, daou e 2014, [[Klask ar Ger]] ha [[Din an Dorn]], c'hoarioù evit ar familhoù, pe an deskarded war ar yezh. Kinniget eo bet &quot;Klask ar Ger&quot; war Radio Kreiz-Breizh, war atiz Marie-Laure Groix&lt;ref&gt;[http://www.radiobreizh.bzh/fr/309/rss_emission.xml Klask ar ger]&lt;/ref&gt;. E 2016 e oa bet embannet [[N'out ket Barzh]], hag e 2018 [[Lamha Sios]], doare &quot;Din an Dorn&quot; e gouezeleg Iwerzhon, gant troidigezh hag azasaat [[Ruth Lysaght]]&lt;ref&gt;[https://univ-brest.academia.edu/RuthLysaght Ruth Lysaght]&lt;/ref&gt;.

E 2022 eo deuet er-maez Dousigoù, ur c'hoari evit ober anaoudegezh, diazezet war enklaskoù psikologel ha taolioù-arnod bet amprouet dre ar bed a-bezh.

Sevel a ra div bajennad c'hoarioù er gelaouenn #brezhoneg, kelaouenn evit an deskarded embannet gant Skol an Emsav&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20210118094813/https://www.skolanemsav.bzh/br/brezhoneg/615-brezhoneg-niv-41.html&lt;/ref&gt;.

Kinniget en deus c'hoarioù yezh (Silañ ar Ger, N'out ket Barzh, Klask ar Ger) war ar chadenn Brezhoweb &lt;ref&gt;https://www.brezhoweb.bzh/Hoariou-yezh-sten_294.html&lt;/ref&gt;, hag an heuliadenn &quot;C'hoari ha Deskiñ&quot;&lt;ref&gt;https://www.brezhoweb.bzh/Hoari-dudi_316.html&lt;/ref&gt;

Gant izili nevez ar gevredigezh Bemdez (Yann Gourvil, Simone Alves, Ifig Jiquel) ez eus bet embannet c'hoarioù nevez : Diwar-Dizh &lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20221124100441/https://aplud.bzh/br/choariou/diwar-dizh/ ha Dousigoù https://web.archive.org/web/20221124100448/https://aplud.bzh/br/choariou/dousigou/&lt;/ref&gt;.

Paeron stajidi Stumdi evit ar bloaz 2022-2023 eo bet &lt;ref&gt;https://stumdi.bzh/bzh/keleier/sten-charbonneau-paeron-nevez-stumdi/&lt;ref&gt;.

== Kenlabour gant Astrakan Project == 
Abaoe 2014 emañ e darempred gant Astakan Project, Simone Alves ha Yann Gourvil, evit treiñ pe sevel pozioù sonioù sonet ganto. E 2018 e oa deuet er-maez &quot;Inês&quot;, ul levr-CD diwar-benn istor karantez, buhez ha marv [[Inês de Castro]], [[rouanez Portugal]]&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=LRg4at7oIT4&amp;list=PLFmxWxp9qzd1utYFLpC8sCIsVPCownxNU&amp;index=9 Inês Rouanez - Astrakan Project - YouTube]&lt;/ref&gt;.

E 2020, da vare ar c'hognañ, e oa deuet ar soñj gant Astrakan Project adtapout son Kate Bush &quot;Running up that hill&quot;. Lakaet eo bet e brezhoneg gant Sten Charbonneau, ha filmet un 40 den bennak eus ar bed a-bezh o vouskanañ ar pozioù : &quot;Redek war ar run&quot;. E 2021 en deus kemeret perzh er son &quot;Seizh Devezh&quot;, ur ''[[protest song]]''&lt;ref&gt;https://www.youtube.com/watch?v=Ijg1P7NfNqI&lt;/ref&gt;.

== Mouezh levrioù ha filmoù ==
Enrollet ez eus bet gantañ un toullad eus levrioù bet embannet gant [[Keit Vimp Bev]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190719161816/http://keit-vimp-bev.com/index.php/fr/telechargements/enregistrements-romans]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.youtube.com/watch?v=PWegC2TQvq0&amp;list=PLSVwJlXhn4FMwjp35dIotqgKQ5GMLbqmh&lt;/ref&gt;.

Danevelloù ha kontadennoù zo bet enrollet evit Radio Kerne ha Radio Rivages&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210127004715/https://rcf.fr/culture/lecture-de-nouvelles-par-sten-charbonneau Lecture de nouvelles par Sten Charbonneau - RCF]&lt;/ref&gt;.

Perzh en deus kemeret, gant ar gevredigezh [[Dizale]], en eilmouezhiañ filmoù : [[Braveheart (film, 1995)|Braveheart]], [[Marion ar Faoued]], [[An Afer Sezneg]], [[Le Cheval d'orgueil (film)|Marc'h al Lorc'h]], [[Short Cuts]] ha [[Café du Coin]].

==Houarner arz==
A-raok dont da labourat er radio eo bet houarner arz a-vicher, ha dalc'het en doa ur c'hovel e [[Landelo]]&lt;ref&gt;https://twitter.com/Inafr_officiel/status/1447090771425959939&lt;/ref&gt;.

==Notennoù==
{{Daveoù|bannoù=2}}

{{DEFAULTSORT:Charbonneau, Sten}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1957]]
[[Rummad:Troourien vrezhonek]]
[[Rummad:Jubennourien]]
[[Rummad:Embannadurioù Aplud]]
[[Rummad:Animatourien skinwel Bro-C'hall]]
[[Rummad:Animatourien skingomz]]</text>
      <sha1>cftwf8fufgmpwaeh2nm0459scp30ry1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gims</title>
    <ns>0</ns>
    <id>144466</id>
    <revision>
      <id>2186395</id>
      <parentid>2161413</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T09:27:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Huñvreüs</username>
        <id>54570</id>
      </contributor>
      <comment>Tamalloù gwennañ arc’hant</comment>
      <origin>2186395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3312" sha1="hvinl38lw715lcr43a3skvciopl95ho" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''Gims''', anvet '''Maître Gims''' betek miz Meurzh 2019, e wir anv '''Gandhi Djuna''', zo ur raper, kaner ha sonaozer ganet d'ar 6 a viz mae 1986 e [[Kinshasa]], e [[Republik Demokratel Kongo]]. Brudet eo bet war [[YouTube]] gant ouzhpenn 200 000 000 a selaouadenn a-wechoù.

Dont a ra eus ur familh sonerien : e dad a oa kaner er strollad &quot;Viva la Musica&quot; eus [[Papa Weba]], e galleg pouezmouezhiet kreñv hag en ur yezh afrikan a-wechoù. Breudeur raperien en deus ivez. Ezel eo eus ar strollad milvrudet [[Sexion d'Assaut]], ha seveniñ a ra &quot;Subliminal&quot;, e bladenn gentañ, e-unan e 2013. Berzh bras a ra ar bladenn gant ouzhpenn 1 000 000 a skouerennùu gwerzhet. Kanañ a ra diwar-benn traoù ar vuhez pemdeziek gant sonerezh beat mui tekno efedoù un tammig stumm ar meziant &quot;Sony Production&quot;. 

==Bugaleaj ha yaouankiz==
Digouezhet e oa e familh e Bro-C'hall e [[1988]] pa ne oa nemet daou vloaz. E dud a oa dibaper, hag abalamour d'an dra-se en doa bet ur bugaleaj trubuilhet&lt;sup&gt;''amsklaer''&lt;/sup&gt;. Degemeret e voe da vevañ en ur familh hag e skwatoù goude. Taolenniñ a ra an herrad-se en e levr &quot;Vise le soleil&quot;. Pemzek a vreudeur zo en e familh. Tri breur dezhañ zo raperien ivez: Dadju ezel eus ar strollad The Shin Sekai, Bedjik, Xgangs ha Djelass&lt;sup&gt;''Tri pe bevar ?''&lt;/sup&gt;.

Kemer perzh a ra e vreudeur war e bladenn &quot;Subliminal&quot; (2013). Kreskiñ a ra e 3de ranngêr Pariz, en 9vet ranngêr hag a-benn ar fin en 19vet. Heuliañ a ras studioù graferezh hag kehentiñ. Dibab a ras al lezanv « Maître Gims » e dave d'ar sinema azian ha bed an arzoù brezel.
== Gwallreuzioù ==
=== Iriennour ===
Gims zo [[Iriennouriezh|iriennour]], difenn a ra mennozhioù dreistbelour du&lt;ref&gt; https://www.lepoint.fr/societe/maitre-gims-remplace-un-mythe-raciste-par-un-autre-13-04-2023-2516189_23.php&lt;/ref&gt;. A-du eo gant mennozhioù [[Cheikh Anta Diop]], e vije bet tredan er biramidennoù &lt;ref&gt;https://www.france24.com/fr/%C3%A9missions/info-ou-intox/20230412-pyramides-%C3%A9lectriques-chevaliers-noirs-oubli%C3%A9s-quand-gim-s-d%C3%A9rape&lt;/ref&gt; hag e vije bet lazhet ha kuzhet korfoù marc'hegerien du Europa. 
=== Homofobiezh ===
Pa oa ezel eus ar strollad [[Sexion d'Assaut]] e kane komzoù a-enep an heñvelreizhidi Er ganaouenn &quot;22h45&quot; Maître Gims a gan: ''« bande de PD, de pédales, de bâtards, les singes ne mangent pas que des bananes » &lt;ref&gt;https://www.sos-homophobie.org/nos-articles/sexion-dassaut-pour-arreter-lhypocrisie-passer-aux-actes.&lt;/ref&gt;''

=== Tamalloù gwennañ arc’hant ===
E Meurzh 2026 eo bet lakaet Gims dindan ensell evit gwennañ arc’hant a-stroll e-kerzh un enklask war ur raktres savadurel e [[Marrakech]]&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.franceinfo.fr/faits-divers/le-chanteur-gims-a-ete-mis-en-examen-pour-blanchiment-en-bande-organisee_7898333.html |title= Le chanteur Gims a été mis en examen pour blanchiment en bande organisée |month=Meurzh |year=2026 |publisher=France Info}}&lt;/ref&gt;.

==Liammoù diavaez==
*[https://www.youtube.com/watch?v=NLAbYWKwrfk Ur ganaouen bet o beuziñ gant Sexion d'Assaut (YouTube)]
*[https://www.youtube.com/watch?v=F_rEHfLgdcY Maitre Gims e-unan (YouTube)] 
== Notennoù ha daveennnoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Kanerien Republik Demokratel Kongo]]
[[Rummad:Ganedigezhioù 1986]]
[[Rummad:Kanerien rap]]</text>
      <sha1>hvinl38lw715lcr43a3skvciopl95ho</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kampionad turk an echedoù</title>
    <ns>0</ns>
    <id>164478</id>
    <revision>
      <id>2186341</id>
      <parentid>2153663</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T15:55:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Dakbzh en deus kaset ar bajenn [[Kampionad turkat an echedoù]] da [[Kampionad turk an echedoù]]</comment>
      <origin>2153663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8769" sha1="o37e0b0hhgepkzswdy5i19whcb6vofy" xml:space="preserve">{{LabourAChom}}
'''Kampionad turkat  an echedoù''' eo kampionad hiniennel broadel an [[echedoù]] e [[Turkia]]. Aozet e vez abaoe [[1962]] gant ''Türkiye Satranç Federasyonu'' (Kevre turkat an echedoù). Abaoe [[1971]] e vez aozet kampionad ar maouezi.


&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot;&gt;
Zehra Topel.jpg|[[Zehra Topel]], kampionez e [[2007]]
Kubra_Ozturk_2008_(1).jpg|[[Kübra Öztürk]], kampionez e [[2012]]
&lt;/gallery&gt;

== Roll ==
{| 
|- valign=&quot;top&quot;
|
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
!Bloaz
!Kampion
!Kampionez
|-
|1962 ||[[Nevzat Süer]] ||
|-
|1963 ||[[Nevzat Süer]] ||
|-
|1964 ||[[Nevzat Süer]] ||
|-
|1965 ||[[Nevzat Süer]]||
|-
|1966 ||[[Siracettin Bilyap]]||
|-
|1967 ||[[İsmet İbrahimoğlu]] ||
|-
|1968 ||[[Nevzat Süer]]||
|-
|1969 ||[[Nevzat Süer]]||
|-
|1970 ||[[İsmet İbrahimoğlu]]||
|-
|1971 ||[[İsmet İbrahimoğlu]]|| [[Muzaffer Onaran]]
|-
|1972 ||[[Ferit Boysan]]||[[Linda Çakır]]
|-
|1973 ||[[Nevzat Süer]]||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1974 ||[[İlhan Onat]]||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1975 ||[[İlhan Onat]]||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1976 ||[[Feridun Öney]]||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1977 ||[[Ergun Gümrükçüoğlu]] ||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1978 ||[[Turhan Yılmaz]]||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1979 ||[[Turhan Yılmaz]] ||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1980 ||[[Ergun Gümrükçüoğlu]] ||[[Joan Arbil]]
|-
|1981 ||[[Suat Soylu]] ||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1982 ||[[İlhan Onat]]||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1983 ||[[Adnan Şendur]] || [[Gülsevil Yılmaz]]
|-
|1984||[[Can Yurtseven]]||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1985 ||[[Ateş Ülker]]||[[Nimet Yardımcı]]
|-
|1986 ||[[Turhan Yılmaz]]||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1987 ||[[Suat Atalık]] ||[[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|-
|1988 ||[[Suat Atalık]] ||[[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|-
|1989 ||[[Turhan Yılmaz]]  ||[[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|-
|1990 ||[[Cem Karadağ]] ||[[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|-
|1991 ||[[Hakan Erdoğan]]  ||[[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|-
|1992 ||[[Hakan Han]]  ||[[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|}
|
:{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
!Bloaz
!Kampion
!Kampionez
|-
|1993 ||[[Can Arduman]] ||[[Sevinç Dalak]]
|-
|1994 || [[Can Arduman]] ||[[Fatmanur Öney]]
|-
|1995 || [[Ali İpek]] ||[[Fatmanur Öney]]
|-
|1996 ||[[Can Arduman]] ||[[Emine Sanlı]]
|-
|1997 ||[[Can Arduman]]||[[Burcu Korkmaz]]
|-
|1998 ||[[Can Arduman]] ||[[Emine Sanlı]]
|-
|1999 ||[[Umut Atakişi]] ||[[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|-
|2000 ||[[Tamer Karatekin]] || [[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|-
|2001 ||[[Umut Atakişi]] ||[[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|-
|2002 ||[[Can Arduman]] ||[[Betül Cemre Yıldız]]
|-
|2003 ||[[Kıvanç Haznedaroğlu]] ||[[Betül Cemre Yıldız]]
|-
|2004 ||[[Turhan Yılmaz]] ||[[Betül Cemre Yıldız]]
|-
|2005 ||[[Umut Atakişi]]||[[Betül Cemre Yıldız]]
|-
|2006 ||[[Mic'hail Gourevitch (c'hoarier echedoù)|Mic'hail Gourevitch]] ||[[Betül Cemre Yıldız]]
|-
|2007 ||[[Suat Atalık]] ||[[Zehra Topel]]
|-
|2008 ||[[Mic'hail Gourevitch (c'hoarier echedoù)|Mic'hail Gourevitch]] || [[Ekaterina Atalik]]
|-
|2009 |||[[Mustafa Yılmaz(c'hoarier echedoù) |Mustafa Yılmaz]]&lt;ref&gt; [http://arsiv.sabah.com.tr/2009/04/12/pz/haber,119A4BDB8B2F473FBB24ED323C55E2C0.html Kazetenn ''Sabah'' İn cin yok, Mustafa Yılmaz var - deiziad: 2009-04-10] &lt;/ref&gt;  ||[[Betül Cemre Yıldız]] 
|-
|2010 || [[Oğulcan Kanmazalp]] ||[[Betül Cemre Yıldız]] 
|-
|2011&lt;ref&gt;[http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=7018 Turkish Championship in Antalya]&lt;/ref&gt; ||[[Emre Can (c'hoarier echedoù)|Emre Can]] ||[[Betül Cemre Yıldız]]  
|-
|2012 ||[[Dragan Šolak]]&lt;ref name=&quot;ah&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.aktifhaber.com/iste-2013-turkiye-satranc-sampiyonu-733335h.htm |newspaper=Aktif Haber |title=İşte 2013 Türkiye Satranç Şampiyonu |date=2013-02-10 |language=Turkish |accessdate=2013-07-13 }}&lt;/ref&gt; ||[[Kübra Öztürk]]&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://hurarsiv.hurriyet.com.tr/goster/ShowNew.aspx?id=19844729 |newspaper=[[Hürriyet]] |title=Satrançta birinci Kübra Öztürk |date=2012-02-05 |language=Turkish |accessdate=2013-07-11 }}&lt;/ref&gt;
|-
|2013 ||[[Dragan Šolak]]&lt;ref name=&quot;ah&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://tr2013.tsf.org.tr/ |publisher=Türkiye Satranç Şampiyonası |title=Türkiye Şampiyonu Dragan Šolak  |language=Turkish |accessdate=2013-07-13 }}&lt;/ref&gt; ||[[Betül Cemre Yıldız]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://kadinlar2013.tsf.org.tr/ |publisher=Turkish Chess Federation |title=Türkiye Kadınlar Satranç Şampıiyonası - 17-22 Haziran 2013, Gaziantep-Türkiye Kadınlar Şampiyonu WGM Betül Cemre Yıldız  |language=Turkish |accessdate=2013-07-13 }}&lt;/ref&gt; 
|-
|2014 ||[[Alexksandr Ipatov]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.chessdom.com/2014-turkey-chess-championship-live/|title=GM Alexander Ipatov is Turkish Chess Champion – Chessdom|website=www.chessdom.com|accessdate=24 November 2018}}&lt;/ref&gt; || [[Betül Cemre Yıldız]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20181124162359/https://ratings.fide.com/tournament_report.phtml?event16=93237&amp;t=0 2013-2014 Arzum Turkish Women Chess Championship. Tournament report] FIDE&lt;/ref&gt;
|-
|2015 ||[[Aleksandr Ipatov]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.chessdom.com/gm-ipatov-is-the-new-turkish-chess-champion/|title=GM Ipatov is Turkish Chess Champion 2015 - Chessdom|website=www.chessdom.com|accessdate=24 November 2018}}&lt;/ref&gt; ||[[Betül Cemre Yıldız]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Şampiyon WGM Betül Cemre Yıldız|url=http://kadinlar2015.tsf.org.tr/tr/component/content/article/1-news/279-sampiyon-wgm-betul-cemre-yildiz|website=2015 Türkiye Kadınlar Satranç Şampiyonası|publisher=Turkish Chess Federation|accessdate=12 January 2016|language=Turkish}}&lt;/ref&gt;
|-
|2016 || [[Mert Erdoğdu]]|| [[Ekaterina Atalik]]
|-
|2017 || [[Mustafa Yılmaz (c'hoarier echedoù)|Mustafa Yılmaz]]|| [[Betül Cemre Yıldız]]
|-
|2018 ||[[Cemil Gülbaş]]|| [[Ekaterina Atalik]]
|-
|2019 || [[Vahap Şanal]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-11-25 |title=Türkiye Satranç Şampiyonası |url=https://web.archive.org/web/20191125111051/http://tr2019.tsf.org.tr/ |access-date=2023-03-29 |website=web.archive.org}}&lt;/ref&gt;|| [[Betül Cemre Yıldız|Betül Cemre Yıldız Kadioglu]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-02-04 |title=TÜRKİYE SATRANÇ FEDERASYONU |url=https://web.archive.org/web/20190204024112/http://kadinlar2019.tsf.org.tr/ |access-date=2023-03-29 |website=web.archive.org}}&lt;/ref&gt;
|-
|2020 || [[Vahap Şanal]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vahap Sanal wins 2020 Turkish Championship |url=https://www.fide.com/news/819 |access-date=2021-06-16 |website=www.fide.com }}&lt;/ref&gt;|| [[Ekaterina Atalik]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-02-10 |title=TÜRKİYE SATRANÇ FEDERASYONU |url=https://web.archive.org/web/20200210084400/http://kadinlar2020.tsf.org.tr/ |access-date=2023-03-29 |website=web.archive.org}}&lt;/ref&gt;
|-
|2021
|[[Mert Yılmazyerli]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-11-23 |title=Türkiye Satranç Şampiyonası |url=https://web.archive.org/web/20211123205256/http://tr2021.tsf.org.tr/ |access-date=2023-03-29 |website=web.archive.org}}&lt;/ref&gt;
|[[Ekaterina Atalik|Ekaterina Atalık]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-03-19 |title=TÜRKİYE SATRANÇ FEDERASYONU |url=https://web.archive.org/web/20210319103308/http://kadinlar2021.tsf.org.tr/ |access-date=2023-03-29 |website=web.archive.org}}&lt;/ref&gt;
|-
|2022
|[[Mustafa Yılmaz (c'hoarier echedoù)|Mustafa Yılmaz]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-10-07 |title=Türkiye Satranç Şampiyonası |url=https://web.archive.org/web/20221007134416/http://tr2022.tsf.org.tr/ |access-date=2023-03-29 |website=web.archive.org}}&lt;/ref&gt;
|[[Ekaterina Atalik|Ekaterina Atalık]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-03-04 |title=TÜRKİYE SATRANÇ FEDERASYONU |url=https://web.archive.org/web/20220304165630/http://kadinlar2022.tsf.org.tr/#:~:text=8%20Mart%20D%C3%BCnya%20Kad%C4%B1nlar%20G%C3%BCn%C3%BC,%C3%BC%C3%A7%C3%BCnc%C3%BC%20WCM%20%C3%87i%C4%9Fdem%20Onur%20oldu. |access-date=2023-03-29 |website=web.archive.org}}&lt;/ref&gt;
|-
|2023
|[[Mert Yilmazyerli]] || [[Ceren Tirpan]]
|}
|}

== Kampioned echedoù dre lizher ==

# [[Murat Akdag]] (2007-2009)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=10671  1.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
# [[Nejdet Esen]] (2008-2011)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=17558  2.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
# [[Nejdet Esen]] (2010-2012)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=21830  3.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
# [[Aziz Serhat Kural]] (2014-2016)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=49780  4.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
# [[Tolgay Pekin]] (2020-2022)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=87838  5.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;

== Liamm diavaez ==
* [https://web.archive.org/web/20071016083019/http://tsf.org.tr/index.php?option=com_content&amp;task=blogcategory&amp;id=6&amp;Itemid=8 Roll ar gampioned - Kevre turkat an echedoù]

== Notennoù ==
{{daveoù|bannoù=2}}
[[Rummad:Kampionadoù echedoù hervez ar vro|Turkia]]</text>
      <sha1>o37e0b0hhgepkzswdy5i19whcb6vofy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186343</id>
      <parentid>2186341</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T15:57:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2186343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8795" sha1="81xh612ior9dxgtu4ok2508tswet709" xml:space="preserve">{{LabourAChom}}
'''Kampionad tur  an echedoù''' eo kampionad hiniennel broadel an [[echedoù]] e [[Turkia]].&lt;br/&gt;Aozet e vez abaoe [[1962]] gant ''Türkiye Satranç Federasyonu'' (Kevre turkat an echedoù).&lt;br/&gt; Abaoe [[1971]] e vez aozet kampionad ar maouezi.&lt;br/&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot;&gt;
Zehra Topel.jpg|[[Zehra Topel]], kampionez ar Maouezi e [[2007]]
Kubra_Ozturk_2008_(1).jpg|[[Kübra Öztürk]], kampionez ar maouezi e [[2012]]
&lt;/gallery&gt;
== Roll ==
{| 
|- valign=&quot;top&quot;
|
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
!Bloaz
!Kampion
!Kampionez
|-
|1962 ||[[Nevzat Süer]] ||
|-
|1963 ||[[Nevzat Süer]] ||
|-
|1964 ||[[Nevzat Süer]] ||
|-
|1965 ||[[Nevzat Süer]]||
|-
|1966 ||[[Siracettin Bilyap]]||
|-
|1967 ||[[İsmet İbrahimoğlu]] ||
|-
|1968 ||[[Nevzat Süer]]||
|-
|1969 ||[[Nevzat Süer]]||
|-
|1970 ||[[İsmet İbrahimoğlu]]||
|-
|1971 ||[[İsmet İbrahimoğlu]]|| [[Muzaffer Onaran]]
|-
|1972 ||[[Ferit Boysan]]||[[Linda Çakır]]
|-
|1973 ||[[Nevzat Süer]]||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1974 ||[[İlhan Onat]]||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1975 ||[[İlhan Onat]]||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1976 ||[[Feridun Öney]]||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1977 ||[[Ergun Gümrükçüoğlu]] ||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1978 ||[[Turhan Yılmaz]]||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1979 ||[[Turhan Yılmaz]] ||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1980 ||[[Ergun Gümrükçüoğlu]] ||[[Joan Arbil]]
|-
|1981 ||[[Suat Soylu]] ||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1982 ||[[İlhan Onat]]||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1983 ||[[Adnan Şendur]] || [[Gülsevil Yılmaz]]
|-
|1984||[[Can Yurtseven]]||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1985 ||[[Ateş Ülker]]||[[Nimet Yardımcı]]
|-
|1986 ||[[Turhan Yılmaz]]||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1987 ||[[Suat Atalık]] ||[[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|-
|1988 ||[[Suat Atalık]] ||[[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|-
|1989 ||[[Turhan Yılmaz]]  ||[[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|-
|1990 ||[[Cem Karadağ]] ||[[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|-
|1991 ||[[Hakan Erdoğan]]  ||[[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|-
|1992 ||[[Hakan Han]]  ||[[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|}
|
:{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
!Bloaz
!Kampion
!Kampionez
|-
|1993 ||[[Can Arduman]] ||[[Sevinç Dalak]]
|-
|1994 || [[Can Arduman]] ||[[Fatmanur Öney]]
|-
|1995 || [[Ali İpek]] ||[[Fatmanur Öney]]
|-
|1996 ||[[Can Arduman]] ||[[Emine Sanlı]]
|-
|1997 ||[[Can Arduman]]||[[Burcu Korkmaz]]
|-
|1998 ||[[Can Arduman]] ||[[Emine Sanlı]]
|-
|1999 ||[[Umut Atakişi]] ||[[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|-
|2000 ||[[Tamer Karatekin]] || [[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|-
|2001 ||[[Umut Atakişi]] ||[[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|-
|2002 ||[[Can Arduman]] ||[[Betül Cemre Yıldız]]
|-
|2003 ||[[Kıvanç Haznedaroğlu]] ||[[Betül Cemre Yıldız]]
|-
|2004 ||[[Turhan Yılmaz]] ||[[Betül Cemre Yıldız]]
|-
|2005 ||[[Umut Atakişi]]||[[Betül Cemre Yıldız]]
|-
|2006 ||[[Mic'hail Gourevitch (c'hoarier echedoù)|Mic'hail Gourevitch]] ||[[Betül Cemre Yıldız]]
|-
|2007 ||[[Suat Atalık]] ||[[Zehra Topel]]
|-
|2008 ||[[Mic'hail Gourevitch (c'hoarier echedoù)|Mic'hail Gourevitch]] || [[Ekaterina Atalik]]
|-
|2009 |||[[Mustafa Yılmaz(c'hoarier echedoù) |Mustafa Yılmaz]]&lt;ref&gt; [http://arsiv.sabah.com.tr/2009/04/12/pz/haber,119A4BDB8B2F473FBB24ED323C55E2C0.html Kazetenn ''Sabah'' İn cin yok, Mustafa Yılmaz var - deiziad: 2009-04-10] &lt;/ref&gt;  ||[[Betül Cemre Yıldız]] 
|-
|2010 || [[Oğulcan Kanmazalp]] ||[[Betül Cemre Yıldız]] 
|-
|2011&lt;ref&gt;[http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=7018 Turkish Championship in Antalya]&lt;/ref&gt; ||[[Emre Can (c'hoarier echedoù)|Emre Can]] ||[[Betül Cemre Yıldız]]  
|-
|2012 ||[[Dragan Šolak]]&lt;ref name=&quot;ah&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.aktifhaber.com/iste-2013-turkiye-satranc-sampiyonu-733335h.htm |newspaper=Aktif Haber |title=İşte 2013 Türkiye Satranç Şampiyonu |date=2013-02-10 |language=Turkish |accessdate=2013-07-13 }}&lt;/ref&gt; ||[[Kübra Öztürk]]&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://hurarsiv.hurriyet.com.tr/goster/ShowNew.aspx?id=19844729 |newspaper=[[Hürriyet]] |title=Satrançta birinci Kübra Öztürk |date=2012-02-05 |language=Turkish |accessdate=2013-07-11 }}&lt;/ref&gt;
|-
|2013 ||[[Dragan Šolak]]&lt;ref name=&quot;ah&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://tr2013.tsf.org.tr/ |publisher=Türkiye Satranç Şampiyonası |title=Türkiye Şampiyonu Dragan Šolak  |language=Turkish |accessdate=2013-07-13 }}&lt;/ref&gt; ||[[Betül Cemre Yıldız]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://kadinlar2013.tsf.org.tr/ |publisher=Turkish Chess Federation |title=Türkiye Kadınlar Satranç Şampıiyonası - 17-22 Haziran 2013, Gaziantep-Türkiye Kadınlar Şampiyonu WGM Betül Cemre Yıldız  |language=Turkish |accessdate=2013-07-13 }}&lt;/ref&gt; 
|-
|2014 ||[[Alexksandr Ipatov]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.chessdom.com/2014-turkey-chess-championship-live/|title=GM Alexander Ipatov is Turkish Chess Champion – Chessdom|website=www.chessdom.com|accessdate=24 November 2018}}&lt;/ref&gt; || [[Betül Cemre Yıldız]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20181124162359/https://ratings.fide.com/tournament_report.phtml?event16=93237&amp;t=0 2013-2014 Arzum Turkish Women Chess Championship. Tournament report] FIDE&lt;/ref&gt;
|-
|2015 ||[[Aleksandr Ipatov]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.chessdom.com/gm-ipatov-is-the-new-turkish-chess-champion/|title=GM Ipatov is Turkish Chess Champion 2015 - Chessdom|website=www.chessdom.com|accessdate=24 November 2018}}&lt;/ref&gt; ||[[Betül Cemre Yıldız]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Şampiyon WGM Betül Cemre Yıldız|url=http://kadinlar2015.tsf.org.tr/tr/component/content/article/1-news/279-sampiyon-wgm-betul-cemre-yildiz|website=2015 Türkiye Kadınlar Satranç Şampiyonası|publisher=Turkish Chess Federation|accessdate=12 January 2016|language=Turkish}}&lt;/ref&gt;
|-
|2016 || [[Mert Erdoğdu]]|| [[Ekaterina Atalik]]
|-
|2017 || [[Mustafa Yılmaz (c'hoarier echedoù)|Mustafa Yılmaz]]|| [[Betül Cemre Yıldız]]
|-
|2018 ||[[Cemil Gülbaş]]|| [[Ekaterina Atalik]]
|-
|2019 || [[Vahap Şanal]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-11-25 |title=Türkiye Satranç Şampiyonası |url=https://web.archive.org/web/20191125111051/http://tr2019.tsf.org.tr/ |access-date=2023-03-29 |website=web.archive.org}}&lt;/ref&gt;|| [[Betül Cemre Yıldız|Betül Cemre Yıldız Kadioglu]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-02-04 |title=TÜRKİYE SATRANÇ FEDERASYONU |url=https://web.archive.org/web/20190204024112/http://kadinlar2019.tsf.org.tr/ |access-date=2023-03-29 |website=web.archive.org}}&lt;/ref&gt;
|-
|2020 || [[Vahap Şanal]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vahap Sanal wins 2020 Turkish Championship |url=https://www.fide.com/news/819 |access-date=2021-06-16 |website=www.fide.com }}&lt;/ref&gt;|| [[Ekaterina Atalik]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-02-10 |title=TÜRKİYE SATRANÇ FEDERASYONU |url=https://web.archive.org/web/20200210084400/http://kadinlar2020.tsf.org.tr/ |access-date=2023-03-29 |website=web.archive.org}}&lt;/ref&gt;
|-
|2021
|[[Mert Yılmazyerli]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-11-23 |title=Türkiye Satranç Şampiyonası |url=https://web.archive.org/web/20211123205256/http://tr2021.tsf.org.tr/ |access-date=2023-03-29 |website=web.archive.org}}&lt;/ref&gt;
|[[Ekaterina Atalik|Ekaterina Atalık]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-03-19 |title=TÜRKİYE SATRANÇ FEDERASYONU |url=https://web.archive.org/web/20210319103308/http://kadinlar2021.tsf.org.tr/ |access-date=2023-03-29 |website=web.archive.org}}&lt;/ref&gt;
|-
|2022
|[[Mustafa Yılmaz (c'hoarier echedoù)|Mustafa Yılmaz]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-10-07 |title=Türkiye Satranç Şampiyonası |url=https://web.archive.org/web/20221007134416/http://tr2022.tsf.org.tr/ |access-date=2023-03-29 |website=web.archive.org}}&lt;/ref&gt;
|[[Ekaterina Atalik|Ekaterina Atalık]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-03-04 |title=TÜRKİYE SATRANÇ FEDERASYONU |url=https://web.archive.org/web/20220304165630/http://kadinlar2022.tsf.org.tr/#:~:text=8%20Mart%20D%C3%BCnya%20Kad%C4%B1nlar%20G%C3%BCn%C3%BC,%C3%BC%C3%A7%C3%BCnc%C3%BC%20WCM%20%C3%87i%C4%9Fdem%20Onur%20oldu. |access-date=2023-03-29 |website=web.archive.org}}&lt;/ref&gt;
|-
|2023
|[[Mert Yilmazyerli]] || [[Ceren Tirpan]]
|}
|}
== Kampioned echedoù dre lizher ==
# [[Murat Akdag]] (2007-2009)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=10671  1.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
# [[Nejdet Esen]] (2008-2011)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=17558  2.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
# [[Nejdet Esen]] (2010-2012)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=21830  3.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
# [[Aziz Serhat Kural]] (2014-2016)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=49780  4.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
# [[Tolgay Pekin]] (2020-2022)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=87838  5.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
== Liamm diavaez ==
* [https://web.archive.org/web/20071016083019/http://tsf.org.tr/index.php?option=com_content&amp;task=blogcategory&amp;id=6&amp;Itemid=8 Roll ar gampioned - Kevre turkat an echedoù]
== Notennoù ==
{{daveoù|bannoù=2}}
[[Rummad:Kampionadoù echedoù hervez ar vro|Turkia]]</text>
      <sha1>81xh612ior9dxgtu4ok2508tswet709</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186344</id>
      <parentid>2186343</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T15:57:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Liamm diavaez */</comment>
      <origin>2186344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8794" sha1="koayebesci4hwrvl6097sny2ao5a9ez" xml:space="preserve">{{LabourAChom}}
'''Kampionad tur  an echedoù''' eo kampionad hiniennel broadel an [[echedoù]] e [[Turkia]].&lt;br/&gt;Aozet e vez abaoe [[1962]] gant ''Türkiye Satranç Federasyonu'' (Kevre turkat an echedoù).&lt;br/&gt; Abaoe [[1971]] e vez aozet kampionad ar maouezi.&lt;br/&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot;&gt;
Zehra Topel.jpg|[[Zehra Topel]], kampionez ar Maouezi e [[2007]]
Kubra_Ozturk_2008_(1).jpg|[[Kübra Öztürk]], kampionez ar maouezi e [[2012]]
&lt;/gallery&gt;
== Roll ==
{| 
|- valign=&quot;top&quot;
|
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
!Bloaz
!Kampion
!Kampionez
|-
|1962 ||[[Nevzat Süer]] ||
|-
|1963 ||[[Nevzat Süer]] ||
|-
|1964 ||[[Nevzat Süer]] ||
|-
|1965 ||[[Nevzat Süer]]||
|-
|1966 ||[[Siracettin Bilyap]]||
|-
|1967 ||[[İsmet İbrahimoğlu]] ||
|-
|1968 ||[[Nevzat Süer]]||
|-
|1969 ||[[Nevzat Süer]]||
|-
|1970 ||[[İsmet İbrahimoğlu]]||
|-
|1971 ||[[İsmet İbrahimoğlu]]|| [[Muzaffer Onaran]]
|-
|1972 ||[[Ferit Boysan]]||[[Linda Çakır]]
|-
|1973 ||[[Nevzat Süer]]||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1974 ||[[İlhan Onat]]||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1975 ||[[İlhan Onat]]||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1976 ||[[Feridun Öney]]||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1977 ||[[Ergun Gümrükçüoğlu]] ||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1978 ||[[Turhan Yılmaz]]||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1979 ||[[Turhan Yılmaz]] ||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1980 ||[[Ergun Gümrükçüoğlu]] ||[[Joan Arbil]]
|-
|1981 ||[[Suat Soylu]] ||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1982 ||[[İlhan Onat]]||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1983 ||[[Adnan Şendur]] || [[Gülsevil Yılmaz]]
|-
|1984||[[Can Yurtseven]]||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1985 ||[[Ateş Ülker]]||[[Nimet Yardımcı]]
|-
|1986 ||[[Turhan Yılmaz]]||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1987 ||[[Suat Atalık]] ||[[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|-
|1988 ||[[Suat Atalık]] ||[[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|-
|1989 ||[[Turhan Yılmaz]]  ||[[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|-
|1990 ||[[Cem Karadağ]] ||[[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|-
|1991 ||[[Hakan Erdoğan]]  ||[[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|-
|1992 ||[[Hakan Han]]  ||[[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|}
|
:{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
!Bloaz
!Kampion
!Kampionez
|-
|1993 ||[[Can Arduman]] ||[[Sevinç Dalak]]
|-
|1994 || [[Can Arduman]] ||[[Fatmanur Öney]]
|-
|1995 || [[Ali İpek]] ||[[Fatmanur Öney]]
|-
|1996 ||[[Can Arduman]] ||[[Emine Sanlı]]
|-
|1997 ||[[Can Arduman]]||[[Burcu Korkmaz]]
|-
|1998 ||[[Can Arduman]] ||[[Emine Sanlı]]
|-
|1999 ||[[Umut Atakişi]] ||[[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|-
|2000 ||[[Tamer Karatekin]] || [[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|-
|2001 ||[[Umut Atakişi]] ||[[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|-
|2002 ||[[Can Arduman]] ||[[Betül Cemre Yıldız]]
|-
|2003 ||[[Kıvanç Haznedaroğlu]] ||[[Betül Cemre Yıldız]]
|-
|2004 ||[[Turhan Yılmaz]] ||[[Betül Cemre Yıldız]]
|-
|2005 ||[[Umut Atakişi]]||[[Betül Cemre Yıldız]]
|-
|2006 ||[[Mic'hail Gourevitch (c'hoarier echedoù)|Mic'hail Gourevitch]] ||[[Betül Cemre Yıldız]]
|-
|2007 ||[[Suat Atalık]] ||[[Zehra Topel]]
|-
|2008 ||[[Mic'hail Gourevitch (c'hoarier echedoù)|Mic'hail Gourevitch]] || [[Ekaterina Atalik]]
|-
|2009 |||[[Mustafa Yılmaz(c'hoarier echedoù) |Mustafa Yılmaz]]&lt;ref&gt; [http://arsiv.sabah.com.tr/2009/04/12/pz/haber,119A4BDB8B2F473FBB24ED323C55E2C0.html Kazetenn ''Sabah'' İn cin yok, Mustafa Yılmaz var - deiziad: 2009-04-10] &lt;/ref&gt;  ||[[Betül Cemre Yıldız]] 
|-
|2010 || [[Oğulcan Kanmazalp]] ||[[Betül Cemre Yıldız]] 
|-
|2011&lt;ref&gt;[http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=7018 Turkish Championship in Antalya]&lt;/ref&gt; ||[[Emre Can (c'hoarier echedoù)|Emre Can]] ||[[Betül Cemre Yıldız]]  
|-
|2012 ||[[Dragan Šolak]]&lt;ref name=&quot;ah&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.aktifhaber.com/iste-2013-turkiye-satranc-sampiyonu-733335h.htm |newspaper=Aktif Haber |title=İşte 2013 Türkiye Satranç Şampiyonu |date=2013-02-10 |language=Turkish |accessdate=2013-07-13 }}&lt;/ref&gt; ||[[Kübra Öztürk]]&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://hurarsiv.hurriyet.com.tr/goster/ShowNew.aspx?id=19844729 |newspaper=[[Hürriyet]] |title=Satrançta birinci Kübra Öztürk |date=2012-02-05 |language=Turkish |accessdate=2013-07-11 }}&lt;/ref&gt;
|-
|2013 ||[[Dragan Šolak]]&lt;ref name=&quot;ah&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://tr2013.tsf.org.tr/ |publisher=Türkiye Satranç Şampiyonası |title=Türkiye Şampiyonu Dragan Šolak  |language=Turkish |accessdate=2013-07-13 }}&lt;/ref&gt; ||[[Betül Cemre Yıldız]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://kadinlar2013.tsf.org.tr/ |publisher=Turkish Chess Federation |title=Türkiye Kadınlar Satranç Şampıiyonası - 17-22 Haziran 2013, Gaziantep-Türkiye Kadınlar Şampiyonu WGM Betül Cemre Yıldız  |language=Turkish |accessdate=2013-07-13 }}&lt;/ref&gt; 
|-
|2014 ||[[Alexksandr Ipatov]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.chessdom.com/2014-turkey-chess-championship-live/|title=GM Alexander Ipatov is Turkish Chess Champion – Chessdom|website=www.chessdom.com|accessdate=24 November 2018}}&lt;/ref&gt; || [[Betül Cemre Yıldız]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20181124162359/https://ratings.fide.com/tournament_report.phtml?event16=93237&amp;t=0 2013-2014 Arzum Turkish Women Chess Championship. Tournament report] FIDE&lt;/ref&gt;
|-
|2015 ||[[Aleksandr Ipatov]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.chessdom.com/gm-ipatov-is-the-new-turkish-chess-champion/|title=GM Ipatov is Turkish Chess Champion 2015 - Chessdom|website=www.chessdom.com|accessdate=24 November 2018}}&lt;/ref&gt; ||[[Betül Cemre Yıldız]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Şampiyon WGM Betül Cemre Yıldız|url=http://kadinlar2015.tsf.org.tr/tr/component/content/article/1-news/279-sampiyon-wgm-betul-cemre-yildiz|website=2015 Türkiye Kadınlar Satranç Şampiyonası|publisher=Turkish Chess Federation|accessdate=12 January 2016|language=Turkish}}&lt;/ref&gt;
|-
|2016 || [[Mert Erdoğdu]]|| [[Ekaterina Atalik]]
|-
|2017 || [[Mustafa Yılmaz (c'hoarier echedoù)|Mustafa Yılmaz]]|| [[Betül Cemre Yıldız]]
|-
|2018 ||[[Cemil Gülbaş]]|| [[Ekaterina Atalik]]
|-
|2019 || [[Vahap Şanal]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-11-25 |title=Türkiye Satranç Şampiyonası |url=https://web.archive.org/web/20191125111051/http://tr2019.tsf.org.tr/ |access-date=2023-03-29 |website=web.archive.org}}&lt;/ref&gt;|| [[Betül Cemre Yıldız|Betül Cemre Yıldız Kadioglu]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-02-04 |title=TÜRKİYE SATRANÇ FEDERASYONU |url=https://web.archive.org/web/20190204024112/http://kadinlar2019.tsf.org.tr/ |access-date=2023-03-29 |website=web.archive.org}}&lt;/ref&gt;
|-
|2020 || [[Vahap Şanal]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vahap Sanal wins 2020 Turkish Championship |url=https://www.fide.com/news/819 |access-date=2021-06-16 |website=www.fide.com }}&lt;/ref&gt;|| [[Ekaterina Atalik]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-02-10 |title=TÜRKİYE SATRANÇ FEDERASYONU |url=https://web.archive.org/web/20200210084400/http://kadinlar2020.tsf.org.tr/ |access-date=2023-03-29 |website=web.archive.org}}&lt;/ref&gt;
|-
|2021
|[[Mert Yılmazyerli]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-11-23 |title=Türkiye Satranç Şampiyonası |url=https://web.archive.org/web/20211123205256/http://tr2021.tsf.org.tr/ |access-date=2023-03-29 |website=web.archive.org}}&lt;/ref&gt;
|[[Ekaterina Atalik|Ekaterina Atalık]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-03-19 |title=TÜRKİYE SATRANÇ FEDERASYONU |url=https://web.archive.org/web/20210319103308/http://kadinlar2021.tsf.org.tr/ |access-date=2023-03-29 |website=web.archive.org}}&lt;/ref&gt;
|-
|2022
|[[Mustafa Yılmaz (c'hoarier echedoù)|Mustafa Yılmaz]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-10-07 |title=Türkiye Satranç Şampiyonası |url=https://web.archive.org/web/20221007134416/http://tr2022.tsf.org.tr/ |access-date=2023-03-29 |website=web.archive.org}}&lt;/ref&gt;
|[[Ekaterina Atalik|Ekaterina Atalık]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-03-04 |title=TÜRKİYE SATRANÇ FEDERASYONU |url=https://web.archive.org/web/20220304165630/http://kadinlar2022.tsf.org.tr/#:~:text=8%20Mart%20D%C3%BCnya%20Kad%C4%B1nlar%20G%C3%BCn%C3%BC,%C3%BC%C3%A7%C3%BCnc%C3%BC%20WCM%20%C3%87i%C4%9Fdem%20Onur%20oldu. |access-date=2023-03-29 |website=web.archive.org}}&lt;/ref&gt;
|-
|2023
|[[Mert Yilmazyerli]] || [[Ceren Tirpan]]
|}
|}
== Kampioned echedoù dre lizher ==
# [[Murat Akdag]] (2007-2009)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=10671  1.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
# [[Nejdet Esen]] (2008-2011)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=17558  2.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
# [[Nejdet Esen]] (2010-2012)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=21830  3.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
# [[Aziz Serhat Kural]] (2014-2016)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=49780  4.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
# [[Tolgay Pekin]] (2020-2022)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=87838  5.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
== Liamm diavaez ==
* [https://web.archive.org/web/20071016083019/http://tsf.org.tr/index.php?option=com_content&amp;task=blogcategory&amp;id=6&amp;Itemid=8 Roll ar gampioned - Kevre turk an echedoù]

== Notennoù ==
{{daveoù|bannoù=2}}
[[Rummad:Kampionadoù echedoù hervez ar vro|Turkia]]</text>
      <sha1>koayebesci4hwrvl6097sny2ao5a9ez</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186345</id>
      <parentid>2186344</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T15:58:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Liamm diavaez */</comment>
      <origin>2186345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8800" sha1="mp2qjnztgh3s5rxaygaveij6q64535h" xml:space="preserve">{{LabourAChom}}
'''Kampionad tur  an echedoù''' eo kampionad hiniennel broadel an [[echedoù]] e [[Turkia]].&lt;br/&gt;Aozet e vez abaoe [[1962]] gant ''Türkiye Satranç Federasyonu'' (Kevre turkat an echedoù).&lt;br/&gt; Abaoe [[1971]] e vez aozet kampionad ar maouezi.&lt;br/&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot;&gt;
Zehra Topel.jpg|[[Zehra Topel]], kampionez ar Maouezi e [[2007]]
Kubra_Ozturk_2008_(1).jpg|[[Kübra Öztürk]], kampionez ar maouezi e [[2012]]
&lt;/gallery&gt;
== Roll ==
{| 
|- valign=&quot;top&quot;
|
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
!Bloaz
!Kampion
!Kampionez
|-
|1962 ||[[Nevzat Süer]] ||
|-
|1963 ||[[Nevzat Süer]] ||
|-
|1964 ||[[Nevzat Süer]] ||
|-
|1965 ||[[Nevzat Süer]]||
|-
|1966 ||[[Siracettin Bilyap]]||
|-
|1967 ||[[İsmet İbrahimoğlu]] ||
|-
|1968 ||[[Nevzat Süer]]||
|-
|1969 ||[[Nevzat Süer]]||
|-
|1970 ||[[İsmet İbrahimoğlu]]||
|-
|1971 ||[[İsmet İbrahimoğlu]]|| [[Muzaffer Onaran]]
|-
|1972 ||[[Ferit Boysan]]||[[Linda Çakır]]
|-
|1973 ||[[Nevzat Süer]]||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1974 ||[[İlhan Onat]]||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1975 ||[[İlhan Onat]]||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1976 ||[[Feridun Öney]]||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1977 ||[[Ergun Gümrükçüoğlu]] ||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1978 ||[[Turhan Yılmaz]]||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1979 ||[[Turhan Yılmaz]] ||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1980 ||[[Ergun Gümrükçüoğlu]] ||[[Joan Arbil]]
|-
|1981 ||[[Suat Soylu]] ||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1982 ||[[İlhan Onat]]||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1983 ||[[Adnan Şendur]] || [[Gülsevil Yılmaz]]
|-
|1984||[[Can Yurtseven]]||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1985 ||[[Ateş Ülker]]||[[Nimet Yardımcı]]
|-
|1986 ||[[Turhan Yılmaz]]||[[Gülümser Yılmaz]]
|-
|1987 ||[[Suat Atalık]] ||[[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|-
|1988 ||[[Suat Atalık]] ||[[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|-
|1989 ||[[Turhan Yılmaz]]  ||[[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|-
|1990 ||[[Cem Karadağ]] ||[[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|-
|1991 ||[[Hakan Erdoğan]]  ||[[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|-
|1992 ||[[Hakan Han]]  ||[[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|}
|
:{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
!Bloaz
!Kampion
!Kampionez
|-
|1993 ||[[Can Arduman]] ||[[Sevinç Dalak]]
|-
|1994 || [[Can Arduman]] ||[[Fatmanur Öney]]
|-
|1995 || [[Ali İpek]] ||[[Fatmanur Öney]]
|-
|1996 ||[[Can Arduman]] ||[[Emine Sanlı]]
|-
|1997 ||[[Can Arduman]]||[[Burcu Korkmaz]]
|-
|1998 ||[[Can Arduman]] ||[[Emine Sanlı]]
|-
|1999 ||[[Umut Atakişi]] ||[[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|-
|2000 ||[[Tamer Karatekin]] || [[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|-
|2001 ||[[Umut Atakişi]] ||[[Nilüfer Çinar Çorlulu]]
|-
|2002 ||[[Can Arduman]] ||[[Betül Cemre Yıldız]]
|-
|2003 ||[[Kıvanç Haznedaroğlu]] ||[[Betül Cemre Yıldız]]
|-
|2004 ||[[Turhan Yılmaz]] ||[[Betül Cemre Yıldız]]
|-
|2005 ||[[Umut Atakişi]]||[[Betül Cemre Yıldız]]
|-
|2006 ||[[Mic'hail Gourevitch (c'hoarier echedoù)|Mic'hail Gourevitch]] ||[[Betül Cemre Yıldız]]
|-
|2007 ||[[Suat Atalık]] ||[[Zehra Topel]]
|-
|2008 ||[[Mic'hail Gourevitch (c'hoarier echedoù)|Mic'hail Gourevitch]] || [[Ekaterina Atalik]]
|-
|2009 |||[[Mustafa Yılmaz(c'hoarier echedoù) |Mustafa Yılmaz]]&lt;ref&gt; [http://arsiv.sabah.com.tr/2009/04/12/pz/haber,119A4BDB8B2F473FBB24ED323C55E2C0.html Kazetenn ''Sabah'' İn cin yok, Mustafa Yılmaz var - deiziad: 2009-04-10] &lt;/ref&gt;  ||[[Betül Cemre Yıldız]] 
|-
|2010 || [[Oğulcan Kanmazalp]] ||[[Betül Cemre Yıldız]] 
|-
|2011&lt;ref&gt;[http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=7018 Turkish Championship in Antalya]&lt;/ref&gt; ||[[Emre Can (c'hoarier echedoù)|Emre Can]] ||[[Betül Cemre Yıldız]]  
|-
|2012 ||[[Dragan Šolak]]&lt;ref name=&quot;ah&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.aktifhaber.com/iste-2013-turkiye-satranc-sampiyonu-733335h.htm |newspaper=Aktif Haber |title=İşte 2013 Türkiye Satranç Şampiyonu |date=2013-02-10 |language=Turkish |accessdate=2013-07-13 }}&lt;/ref&gt; ||[[Kübra Öztürk]]&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://hurarsiv.hurriyet.com.tr/goster/ShowNew.aspx?id=19844729 |newspaper=[[Hürriyet]] |title=Satrançta birinci Kübra Öztürk |date=2012-02-05 |language=Turkish |accessdate=2013-07-11 }}&lt;/ref&gt;
|-
|2013 ||[[Dragan Šolak]]&lt;ref name=&quot;ah&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://tr2013.tsf.org.tr/ |publisher=Türkiye Satranç Şampiyonası |title=Türkiye Şampiyonu Dragan Šolak  |language=Turkish |accessdate=2013-07-13 }}&lt;/ref&gt; ||[[Betül Cemre Yıldız]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://kadinlar2013.tsf.org.tr/ |publisher=Turkish Chess Federation |title=Türkiye Kadınlar Satranç Şampıiyonası - 17-22 Haziran 2013, Gaziantep-Türkiye Kadınlar Şampiyonu WGM Betül Cemre Yıldız  |language=Turkish |accessdate=2013-07-13 }}&lt;/ref&gt; 
|-
|2014 ||[[Alexksandr Ipatov]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.chessdom.com/2014-turkey-chess-championship-live/|title=GM Alexander Ipatov is Turkish Chess Champion – Chessdom|website=www.chessdom.com|accessdate=24 November 2018}}&lt;/ref&gt; || [[Betül Cemre Yıldız]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20181124162359/https://ratings.fide.com/tournament_report.phtml?event16=93237&amp;t=0 2013-2014 Arzum Turkish Women Chess Championship. Tournament report] FIDE&lt;/ref&gt;
|-
|2015 ||[[Aleksandr Ipatov]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.chessdom.com/gm-ipatov-is-the-new-turkish-chess-champion/|title=GM Ipatov is Turkish Chess Champion 2015 - Chessdom|website=www.chessdom.com|accessdate=24 November 2018}}&lt;/ref&gt; ||[[Betül Cemre Yıldız]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Şampiyon WGM Betül Cemre Yıldız|url=http://kadinlar2015.tsf.org.tr/tr/component/content/article/1-news/279-sampiyon-wgm-betul-cemre-yildiz|website=2015 Türkiye Kadınlar Satranç Şampiyonası|publisher=Turkish Chess Federation|accessdate=12 January 2016|language=Turkish}}&lt;/ref&gt;
|-
|2016 || [[Mert Erdoğdu]]|| [[Ekaterina Atalik]]
|-
|2017 || [[Mustafa Yılmaz (c'hoarier echedoù)|Mustafa Yılmaz]]|| [[Betül Cemre Yıldız]]
|-
|2018 ||[[Cemil Gülbaş]]|| [[Ekaterina Atalik]]
|-
|2019 || [[Vahap Şanal]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-11-25 |title=Türkiye Satranç Şampiyonası |url=https://web.archive.org/web/20191125111051/http://tr2019.tsf.org.tr/ |access-date=2023-03-29 |website=web.archive.org}}&lt;/ref&gt;|| [[Betül Cemre Yıldız|Betül Cemre Yıldız Kadioglu]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-02-04 |title=TÜRKİYE SATRANÇ FEDERASYONU |url=https://web.archive.org/web/20190204024112/http://kadinlar2019.tsf.org.tr/ |access-date=2023-03-29 |website=web.archive.org}}&lt;/ref&gt;
|-
|2020 || [[Vahap Şanal]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vahap Sanal wins 2020 Turkish Championship |url=https://www.fide.com/news/819 |access-date=2021-06-16 |website=www.fide.com }}&lt;/ref&gt;|| [[Ekaterina Atalik]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-02-10 |title=TÜRKİYE SATRANÇ FEDERASYONU |url=https://web.archive.org/web/20200210084400/http://kadinlar2020.tsf.org.tr/ |access-date=2023-03-29 |website=web.archive.org}}&lt;/ref&gt;
|-
|2021
|[[Mert Yılmazyerli]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-11-23 |title=Türkiye Satranç Şampiyonası |url=https://web.archive.org/web/20211123205256/http://tr2021.tsf.org.tr/ |access-date=2023-03-29 |website=web.archive.org}}&lt;/ref&gt;
|[[Ekaterina Atalik|Ekaterina Atalık]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-03-19 |title=TÜRKİYE SATRANÇ FEDERASYONU |url=https://web.archive.org/web/20210319103308/http://kadinlar2021.tsf.org.tr/ |access-date=2023-03-29 |website=web.archive.org}}&lt;/ref&gt;
|-
|2022
|[[Mustafa Yılmaz (c'hoarier echedoù)|Mustafa Yılmaz]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-10-07 |title=Türkiye Satranç Şampiyonası |url=https://web.archive.org/web/20221007134416/http://tr2022.tsf.org.tr/ |access-date=2023-03-29 |website=web.archive.org}}&lt;/ref&gt;
|[[Ekaterina Atalik|Ekaterina Atalık]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-03-04 |title=TÜRKİYE SATRANÇ FEDERASYONU |url=https://web.archive.org/web/20220304165630/http://kadinlar2022.tsf.org.tr/#:~:text=8%20Mart%20D%C3%BCnya%20Kad%C4%B1nlar%20G%C3%BCn%C3%BC,%C3%BC%C3%A7%C3%BCnc%C3%BC%20WCM%20%C3%87i%C4%9Fdem%20Onur%20oldu. |access-date=2023-03-29 |website=web.archive.org}}&lt;/ref&gt;
|-
|2023
|[[Mert Yilmazyerli]] || [[Ceren Tirpan]]
|}
|}
== Kampioned echedoù dre lizher ==
# [[Murat Akdag]] (2007-2009)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=10671  1.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
# [[Nejdet Esen]] (2008-2011)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=17558  2.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
# [[Nejdet Esen]] (2010-2012)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=21830  3.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
# [[Aziz Serhat Kural]] (2014-2016)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=49780  4.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
# [[Tolgay Pekin]] (2020-2022)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=87838  5.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
== Liamm diavaez ==
* {{tr}}[https://web.archive.org/web/20071016083019/http://tsf.org.tr/index.php?option=com_content&amp;task=blogcategory&amp;id=6&amp;Itemid=8 Roll ar gampioned - Kevre turk an echedoù]

== Notennoù ==
{{daveoù|bannoù=2}}
[[Rummad:Kampionadoù echedoù hervez ar vro|Turkia]]</text>
      <sha1>mp2qjnztgh3s5rxaygaveij6q64535h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>7,62 × 39 mm</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169276</id>
    <revision>
      <id>2186412</id>
      <parentid>2182206</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T10:46:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Kestenn en deus kaset ar bajenn [[7,62 × 39 mm M43]] da [[7,62 × 39 mm]]: Titl ne glote ket gant reolennoù envel</comment>
      <origin>2182206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5874" sha1="nip9c6jbl84ndsuyvwp1b2b845gfton" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; 
{{Infobox/Titl|7,62 × 39 mm M43|b0c4de|talbenn defaut|000}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; line-height: 1.5em;&quot; |[[Restr:Comparison of cold war ammunition.jpg|liamm=Restr:Comparison of cold war ammunition.jpg|alt=7,62 × 39 mm|frameless|250x250px]] &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;A gleiz da zehou : kartouchennoù [[5,45 × 39 mm M74]], [[5,56 × 45 mm NATO]], '''7.62  × 39 mm M43''', [[7,62 × 51 mm NATO]] ha [[7,62 × 54 mm R]]
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000&quot; |Doare
|-
! scope=&quot;row&quot; width=&quot;50%&quot; |Kalibr
|7,62 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Doare korf an douilhez
|kreuzenn, boutailh
|-
! scope=&quot;row&quot; |Doare skeiñ
|e-kreiz
|-
! scope=&quot;row&quot; |Bro orin
|{{URSS}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mare krouidigezh
|1943-1947
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000&quot; |Muzulioù
|-
! scope=&quot;row&quot; |Ø bannadell
|7,85 mm - 7,92 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Ø trogleuziñ
|7,62 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Ø kolier
|8,60 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Ø skoaz
|10,70 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Ø korf an douilhez
|11,35 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Ø strad
|11,35 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Tevder ar strad
|1,50 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Hirder an douilhez
|38,70 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Hirder ar gartouchenn
|56 mm
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000&quot; |Perzhioù all
|-
! scope=&quot;row&quot; |Pouez ar vannadell
|7,9 g - 10 g
|-
! scope=&quot;row&quot; |Tizh mont e-maez V&lt;sub&gt;0&lt;/sub&gt;
|641 - 738 m/s
|-
! scope=&quot;row&quot; |Energiezh ar vannadell
|2 056 - 2 179 J
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[Emors (munisionoù)#Mentoù|Emors]]
|LR
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000&quot; |Lezenn
|-
! scope=&quot;row&quot; width=&quot;50%&quot; |Rummad e Bro-C'hall
|B
|}
Ar  '''7,62 × 39 mm M43''' (evit ar bloavezh 1943) zo ur [[munision]] [[Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel|soviedel]] savet da gentañ evit ar garabinenn [[SKS]] adalek 1943. Implijet kalz eo er bed a-bezh abaoe ar bloavezhioù 1950 abalamour dezhañ bezañ tennet gant ar [[Fuzuilh-arsailh|fuzuilhoù-arsailh]] [[AK-47]]. Unan eus ar c'hartouchennoù implijet ar muiañ er bed milourel eo c'hoazh hiziv an deiz&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Istor ==
E dibenn 1943 e c'houlennas an [[Arme Ruz]] e vije savet ur munision nevez, dezhañ ur galloud etre hini ar [[7,62 × 25 mm Tokarev|7,62 mm Tokarev]], implijet neuze er bistolenn [[Tokarev TT 33]] hag er bistolenn-vindrailher [[PPCh-41]], hag hini ar [[7,62 × 54 mm R|7,62 × 54 mm]] implijet er fuzuilh [[Mosin-Nagant]]. Ar meizad munision etre a oa deuet da soñj ijinourien an arme goude bezañ studiet ar [[Maschinenkarabiner 42(H)]] alaman (a voe deveret ar [[Sturmgewehr 44]] anezhe) hag ar [[M1 (karabinenn)|garabinenn M1]] stadunanat&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{En}} POPENKER Maxim, ''[https://modernfirearms.net/en/cartridge/7-62x39-m43-soviet-intermediate-cartridge/ 7.62x39mm M43 Soviet Intermediate Cartridge]'', Modern Firearms (lennet d'ar 25/07/2025)&lt;/ref&gt;, a rae o-div gant bannadelloù bras o [[Kalibr (armoù-tan)|c'halibr]] ensoc'het en un [[Douilhez (elfenn munision)|douilhez]] verroc'h.
[[Restr:7.62x39 - FMJ - 2.jpg|kleiz|thumb|200x200px|Ur gartouchenn 7,62 mm M43 Full Metal Jacket.]]
Stummoù kentañ ar munision kinniget e 1944 a oa dezhe un douilhez 41 mm. E 1947 e voe berraet da 39 mm hag hiraet he bannadell. D'ar poent-se e voe dibabet en ur mod ofisiel gant an armeoù soviedel. Ar [[5,45 × 39 mm M74|5,45 × 39 mm]] implijet en [[AK-74]] a oa sañset kemer e blas adalek 1974, met chom a ra kalz armoù kambret e 7,62 mm M43 e servij e arme pe polis [[Rusia]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. 

Uheloc'h eo e c'halloud-toullañ evit hini ar munisionoù [[5,56 × 45 mm NATO|5,56 x 45 mm]] broioù [[Aozadur ar Feur-emglev Norzh-Atlantel|AFNA]] pe ar c'hartouchennoù soviedel [[5,45 × 39 mm M74]] abalamour d'e voled gwisket gant dir. An danvez-se a oa bet dibabet evit abegoù ekonomikel da gentañ. 

Daoust d'ar 7,62 mm M43 bezañ savet evit an arme, gellet a ra bezañ implijet evit ar chase abalamour d'e berzhioù bannouriezh dereat betek 600 metr ha d'e argil izel&lt;ref&gt;{{En}} CARTER Aaron, ''[https://www.americanhunter.org/content/an-ode-to-the-7-62x39mm-m43-soviet/ An Ode to the 7.62x39mm (M43) Soviet]'', American Hunter, 12/11/2021 (lennet d'ar 25/07/2025)&lt;/ref&gt;. Karabinennoù-morailh evel ar CZ 600 zo gwerzhet er c'halibr-mañ&lt;ref&gt;{{En}} [https://www.czfirearms.com/products/centerfire-rifles/cz-600-series/cz-600?tab=1&amp;filter.caliber=7%2C62+%C3%97+39 Lec'hienn CZ] (lennet d'ar 25/07/2025)&lt;/ref&gt;. E [[Bro-C'hall]] n'haller ket en ober peogwir eo renket ar 7,62 mm M43 er [[Lezennoù war an armoù e Frañs#Rummad B : armoù a ranker goulenn an aotre da gaout anezho, implijet er sportoù tennañ|rummad B]] (munisionoù evit an dennerien sport hepken). Boledoù emledus a zo bet savet evit ar chaseourien&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. 

=== Armoù kambret e 7,62 mm M43&lt;ref&gt;{{Fr}} ''[http://www.armeetpassion.com/762%20kalash-1.html 7,62 x 39]'', Arme et Passion (lennet d'ar 25/07/2025)&lt;/ref&gt; ===
[[Restr:RK-62_Assault_rifle_magazine_with_bullets.jpg|thumb|Karger ur fuzuilh-arsailh RK 62 kambret e 7,62 mm M43.|kleiz|183x183px]]

* '''Karabinennoù :''' [[SKS]], [[Vz. 52 (karabinenn)|vz. 52/57]], Rashid, Karabiner S. ;
* '''Fuzuilhoù-arsailh :''' [[AK-47]]/AKM-59 hag o c'hopiennoù ; [[Samopal vz. 58|Sa Vz. 58]], RK 62, M4-WAC-47, Type 68
* '''Fuzuilhoù-mindrailher / Mindrailherezioù :''' [[RPK|Kalachnikov RPK]], RPD hag o c'hopiennoù.

== Liammoù diavaez ==
* '''{{Fr}}''' [https://bobp.cip-bobp.org/uploads/tdcc/tab-i/7-62-x-39-fr.pdf Taolenn ar munision] war lec'hienn ar [[Commission internationale permanente pour l'épreuve des armes à feu portatives|CIP]]

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{Porched:Armoù-tan}}
{{DEFAULTSORT:7,62 × 39 mm M43}}
[[Rummad:Kalibroù armoù-tan]]
[[Rummad:Munisionoù URSS]]</text>
      <sha1>nip9c6jbl84ndsuyvwp1b2b845gfton</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186415</id>
      <parentid>2186412</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T10:47:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2186415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5894" sha1="kyok9dl202w0bgrzckirnvauwwspty6" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; 
{{Infobox/Titl|7,62 × 39 mm M43|b0c4de|talbenn defaut|000}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; line-height: 1.5em;&quot; |[[Restr:Comparison of cold war ammunition.jpg|liamm=Restr:Comparison of cold war ammunition.jpg|alt=7,62 × 39 mm|frameless|250x250px]] &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;A gleiz da zehou : kartouchennoù [[5,45 × 39 mm M74]], [[5,56 × 45 mm NATO]], '''7.62  × 39 mm''', [[7,62 × 51 mm NATO]] ha [[7,62 × 54 mm R]]
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000&quot; |Doare
|-
! scope=&quot;row&quot; width=&quot;50%&quot; |Kalibr
|7,62 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Doare korf an douilhez
|kreuzenn, boutailh
|-
! scope=&quot;row&quot; |Doare skeiñ
|e-kreiz
|-
! scope=&quot;row&quot; |Bro orin
|{{URSS}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mare krouidigezh
|1943-1947
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000&quot; |Muzulioù
|-
! scope=&quot;row&quot; |Ø bannadell
|7,85 mm - 7,92 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Ø trogleuziñ
|7,62 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Ø kolier
|8,60 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Ø skoaz
|10,70 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Ø korf an douilhez
|11,35 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Ø strad
|11,35 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Tevder ar strad
|1,50 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Hirder an douilhez
|38,70 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Hirder ar gartouchenn
|56 mm
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000&quot; |Perzhioù all
|-
! scope=&quot;row&quot; |Pouez ar vannadell
|7,9 g - 10 g
|-
! scope=&quot;row&quot; |Tizh mont e-maez V&lt;sub&gt;0&lt;/sub&gt;
|641 - 738 m/s
|-
! scope=&quot;row&quot; |Energiezh ar vannadell
|2 056 - 2 179 J
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[Emors (munisionoù)#Mentoù|Emors]]
|LR
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000&quot; |Lezenn
|-
! scope=&quot;row&quot; width=&quot;50%&quot; |Rummad e Bro-C'hall
|B
|}
Ar  '''7,62 × 39 mm M43''' (evit ar bloavezh 1943) zo ur [[munision]] [[Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel|soviedel]] savet da gentañ evit ar garabinenn [[SKS]] adalek 1943. Implijet kalz eo er bed a-bezh abaoe ar bloavezhioù 1950 abalamour dezhañ bezañ tennet gant ar [[Fuzuilh-arsailh|fuzuilhoù-arsailh]] [[AK-47]]. Unan eus ar c'hartouchennoù implijet ar muiañ er bed milourel eo c'hoazh hiziv an deiz&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Istor ==
E dibenn 1943 e c'houlennas an [[Arme Ruz]] e vije savet ur munision nevez, dezhañ ur galloud etre hini ar [[7,62 × 25 mm Tokarev|7,62 mm Tokarev]], implijet neuze er bistolenn [[Tokarev TT 33]] hag er bistolenn-vindrailher [[PPCh-41]], hag hini ar [[7,62 × 54 mm R|7,62 × 54 mm]] implijet er fuzuilh [[Mosin-Nagant]]. Ar meizad munision etre a oa deuet da soñj ijinourien an arme goude bezañ studiet ar [[Maschinenkarabiner 42(H)]] alaman (a voe deveret ar [[Sturmgewehr 44]] anezhe) hag ar [[M1 (karabinenn)|garabinenn M1]] stadunanat&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{En}} POPENKER Maxim, ''[https://modernfirearms.net/en/cartridge/7-62x39-m43-soviet-intermediate-cartridge/ 7.62x39mm M43 Soviet Intermediate Cartridge]'', Modern Firearms (lennet d'ar 25/07/2025)&lt;/ref&gt;, a rae o-div gant bannadelloù bras o [[Kalibr (armoù-tan)|c'halibr]] ensoc'het en un [[Douilhez (elfenn munision)|douilhez]] verroc'h.
[[Restr:7.62x39 - FMJ - 2.jpg|kleiz|thumb|200x200px|Ur gartouchenn 7,62 mm M43 Full Metal Jacket.]]
Stummoù kentañ ar munision kinniget e 1944 a oa dezhe un douilhez 41 mm. E 1947 e voe berraet da 39 mm hag hiraet he bannadell. D'ar poent-se e voe dibabet en ur mod ofisiel gant an armeoù soviedel. Ar [[5,45 × 39 mm M74|5,45 × 39 mm]] implijet en [[AK-74]] a oa sañset kemer e blas adalek 1974, met chom a ra kalz armoù kambret e 7,62 mm M43 e servij e arme pe polis [[Rusia]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. 

Uheloc'h eo e c'halloud-toullañ evit hini ar munisionoù [[5,56 × 45 mm NATO|5,56 x 45 mm]] broioù [[Aozadur ar Feur-emglev Norzh-Atlantel|AFNA]] pe ar c'hartouchennoù soviedel [[5,45 × 39 mm M74]] abalamour d'e voled gwisket gant dir. An danvez-se a oa bet dibabet evit abegoù ekonomikel da gentañ. 

Daoust d'ar 7,62 mm M43 bezañ savet evit an arme, gellet a ra bezañ implijet evit ar chase abalamour d'e berzhioù bannouriezh dereat betek 600 metr ha d'e argil izel&lt;ref&gt;{{En}} CARTER Aaron, ''[https://www.americanhunter.org/content/an-ode-to-the-7-62x39mm-m43-soviet/ An Ode to the 7.62x39mm (M43) Soviet]'', American Hunter, 12/11/2021 (lennet d'ar 25/07/2025)&lt;/ref&gt;. Karabinennoù-morailh evel ar CZ 600 zo gwerzhet er c'halibr-mañ&lt;ref&gt;{{En}} [https://www.czfirearms.com/products/centerfire-rifles/cz-600-series/cz-600?tab=1&amp;filter.caliber=7%2C62+%C3%97+39 Lec'hienn CZ] (lennet d'ar 25/07/2025)&lt;/ref&gt;. E [[Bro-C'hall]] n'haller ket en ober peogwir eo renket ar 7,62 mm M43 er [[Lezennoù war an armoù e Frañs#Rummad B : armoù a ranker goulenn an aotre da gaout anezho, implijet er sportoù tennañ|rummad B]] (munisionoù evit an dennerien sport hepken). Boledoù emledus a zo bet savet evit ar chaseourien&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. 

=== Armoù kambret e 7,62 mm M43&lt;ref&gt;{{Fr}} ''[http://www.armeetpassion.com/762%20kalash-1.html 7,62 x 39]'', Arme et Passion (lennet d'ar 25/07/2025)&lt;/ref&gt; ===
[[Restr:RK-62_Assault_rifle_magazine_with_bullets.jpg|thumb|Karger ur fuzuilh-arsailh RK 62 kambret e 7,62 mm M43.|kleiz|183x183px]]

* '''Karabinennoù :''' [[SKS]], [[Vz. 52 (karabinenn)|vz. 52/57]], Rashid, Karabiner S. ;
* '''Fuzuilhoù-arsailh :''' [[AK-47]]/AKM-59 hag o c'hopiennoù ; [[Samopal vz. 58|Sa Vz. 58]], RK 62, M4-WAC-47, Type 68
* '''Fuzuilhoù-mindrailher / Mindrailherezioù :''' [[RPK|Kalachnikov RPK]], [[RPD (mindrailherez)|RPD]] hag o c'hopiennoù.

== Liammoù diavaez ==
* '''{{Fr}}''' [https://bobp.cip-bobp.org/uploads/tdcc/tab-i/7-62-x-39-fr.pdf Taolenn ar munision] war lec'hienn ar [[Commission internationale permanente pour l'épreuve des armes à feu portatives|CIP]]

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{Porched:Armoù-tan}}
{{DEFAULTSORT:7,62 × 39 mm M43}}
[[Rummad:Kalibroù armoù-tan]]
[[Rummad:Munisionoù URSS]]</text>
      <sha1>kyok9dl202w0bgrzckirnvauwwspty6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Morlu gall</title>
    <ns>0</ns>
    <id>171507</id>
    <revision>
      <id>2186331</id>
      <parentid>2107596</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T12:43:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2186331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1196" sha1="83pw4h5pjdbgbq50c3b6ycymggf1ut0" xml:space="preserve">{{databox}}
Ar '''Morlu Broadel''' gall, pe ar '''Marine nationale''' e galleg, lesanvet '''La Royale''', eo [[arme-vor]] [[Bro-C'hall|Frañs]], hag unan eus pevar skourr [[Arme Frañs|nerzhioù milourel Bro-C'hall]]. Bez eo unan eus ar galloudusañ ha brasañ nerzh mor dre ar bed hag anavezet evel [[morlu uhelvor]]. Ar morlu gall a c'hell neuze kas da benn oberiadurioù brezel pe kas nerzhioù dre ar bed a-bezh.

== Bagoù ==
Ar bagoù brasañ a zo er molru gall a-vremañ eo :

* Douger-nijerezioù ''[[Charles de Gaulle (douger-nijerezioù)|Charles de Gaulle]]'' ha 42 nijerez [[Rafale (nijerez)|Rafale M]]
* 3 [[douger-biñsaskelloù dour-ha-douar]] [[renkad Mistral]]
* 3 [[lestr-spluj nukleel argad]], [[renkad Suffren]] (3 ouzhpenn raktreset)
* 3 lestr-spluj nukleel argad, [[renkad Rubis]] (a vo dilezet evit ar Suffren)
* 2 [[fourgadenn]] [[renkad Forbin]]
* 2 fourgadenn [[renkad FREMM Alsace]]
* 6 fourgadenn liesroll [[renkad FREMM Aquitaine]]
* 5 fourgadenn liesroll [[renkad Lafayette]] (a vo dilezet gant 5 fourgadenn [[renkad Amiral Ronarc'h]])
* 6 fourgadenn evezhiañ [[renkad Floréal]]
* 9 chaseour-minoù [[renkad Tripartite]]

[[Rummad:Morluioù]]
[[Rummad:Arme Frañs]]</text>
      <sha1>83pw4h5pjdbgbq50c3b6ycymggf1ut0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186332</id>
      <parentid>2186331</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T13:08:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bagoù */</comment>
      <origin>2186332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1225" sha1="0zlx6avyfqlpzqavdrw2d0m6rqtq499" xml:space="preserve">{{databox}}
Ar '''Morlu Broadel''' gall, pe ar '''Marine nationale''' e galleg, lesanvet '''La Royale''', eo [[arme-vor]] [[Bro-C'hall|Frañs]], hag unan eus pevar skourr [[Arme Frañs|nerzhioù milourel Bro-C'hall]]. Bez eo unan eus ar galloudusañ ha brasañ nerzh mor dre ar bed hag anavezet evel [[morlu uhelvor]]. Ar morlu gall a c'hell neuze kas da benn oberiadurioù brezel pe kas nerzhioù dre ar bed a-bezh.

== Bagoù ==
Ar bagoù brasañ a zo er morlu gall a-vremañ eo :

* Douger-nijerezioù ''[[Charles de Gaulle (douger-nijerezioù)|Charles de Gaulle]]'' ha 42 nijerez [[Rafale (nijerez)|Rafale M]]
* 3 [[douger-biñsaskelloù dour-ha-douar]] [[renkad Mistral]]
* 3 [[lestr-spluj nukleel argad]], [[renkad Suffren]] (3 ouzhpenn raktreset)
* 3 lestr-spluj nukleel argad, [[renkad Rubis]] (a vo dilezet evit ar Suffren)
* 2 [[fourgadenn]] [[renkad Forbin]]
* 2 fourgadenn [[renkad FREMM Alsace]]
* 6 fourgadenn liesroll [[renkad FREMM Aquitaine]]
* 5 fourgadenn liesroll [[renkad Lafayette]] (a vo dilezet gant 5 fourgadenn [[renkad Amiral Ronarc'h]])
* 6 fourgadenn evezhiañ [[renkad Floréal]]
* 9 chaseour-minoù [[renkad Tripartite]]

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Morluioù]]
[[Rummad:Arme Frañs]]</text>
      <sha1>0zlx6avyfqlpzqavdrw2d0m6rqtq499</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186365</id>
      <parentid>2186332</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T20:32:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2186365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1404" sha1="1lpskcer5wian97swlfpn48tec86bao" xml:space="preserve">{{databox}}
Ar '''Morlu Broadel''' gall, pe ar '''Marine nationale''' e galleg, lesanvet '''La Royale''', eo [[arme-vor]] [[Bro-C'hall|Frañs]], hag unan eus pevar skourr [[Arme Frañs|nerzhioù milourel Bro-C'hall]]. Bez eo unan eus ar galloudusañ ha brasañ nerzh mor dre ar bed hag anavezet evel [[morlu uhelvor]]. Ar morlu gall a c'hell neuze kas da benn oberiadurioù brezel pe kas nerzhioù dre ar bed a-bezh.

== Bagoù ==
Ar bagoù brasañ a zo er morlu gall a-vremañ eo &lt;ref&gt;{{Fr}} Philippe LANGLOIT, ''Les principales unités de combat en Europe, en service ou commandées (au 1er août 2025)'', DSI, HS n° 103, Eost Gwengolo 2025, pp. 32-35&lt;/ref&gt;:

* Douger-nijerezioù ''[[Charles de Gaulle (douger-nijerezioù)|Charles de Gaulle]]'' ha 42 nijerez [[Rafale (nijerez)|Rafale M]]
* 3 [[douger-biñsaskelloù dour-ha-douar]] [[renkad Mistral]]
* 3 [[lestr-spluj nukleel argad]], [[renkad Suffren]] (3 ouzhpenn raktreset)
* 3 lestr-spluj nukleel argad, [[renkad Rubis]] (a vo dilezet evit ar Suffren)
* 2 [[fourgadenn]] [[renkad Forbin]]
* 2 fourgadenn [[renkad FREMM Alsace]]
* 6 fourgadenn liesroll [[renkad FREMM Aquitaine]]
* 5 fourgadenn liesroll [[renkad Lafayette]] (a vo dilezet gant 5 fourgadenn [[renkad Amiral Ronarc'h]])
* 6 fourgadenn evezhiañ [[renkad Floréal]]
* 9 chaseour-minoù [[renkad Tripartite]]

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Morluioù]]
[[Rummad:Arme Frañs]]</text>
      <sha1>1lpskcer5wian97swlfpn48tec86bao</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brezel Norzhiwerzhon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>171565</id>
    <revision>
      <id>2186397</id>
      <parentid>2175682</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T09:30:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Huñvreüs</username>
        <id>54570</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Huñvreüs en deus kaset ar bajenn [[Na Trioblóidí]] da [[Brezel Norzhiwerzhon]]: Hervez diviz ar gumuniezh</comment>
      <origin>2175682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8155" sha1="mi5avnzg8zhrlbga4gttp64z2klxj8h" xml:space="preserve">{{databox}}
'''The Troubles''' e saozneg pe '''Na Trioblóidí''', en [[iwerzhoneg]], a oa bet ur prantad bec'h politikel, etnek, relijiel ha broadel en [[Norzhiwerzhon]] hag a oa padet 30 vloaz etre ar bloavezhioù 1960 ha 1998. Kroget e oa e fin ar bloavezhioù 60&lt;ref&gt;. Meur a zeiad a c'hall bezañ implijet evit deroù ar prantad-se hervez an dud : 1966 (pa oa savet an [[Ulster Volunteer Force|UVF]]), ar 5 a viz Here 1968 (ar vanifestadeg evit evit ar gwirioù sivil e [[Doire (kêr)|Doire]]), an 12 a viz Eost 1969 (Penn-kentañ &quot;Emgann ar Bogside&quot;), pe ar 14 a viz Eost 1969 (pa oa kaset bagadoù soudarded eus Breizh-Veur). Sellet ouzh CAIN, « When did the conflict begin Sellet ouzh CAIN, « [https://cain.ulster.ac.uk/faq/faq2.htm#When did the conflict begin?] » (lennet d'an 9 a viz Gwengolo 2010)&lt;/ref&gt; hag echuet etre ar bloavezhioù 1997 ha 2007, hervez an dud&lt;ref&gt;Meur a zeiad a vez sellet oute evel diwezh ar prantad reuz-se hervez an dud : an 20 a viz Gouere 1997 (eil [[harz-tennañ]] an IRA), an 10 a viz Ebrel 1998 (deiziad ar ''Good Friday Agreement''), ar 15 a viz Eost 1998 (deiziad bombezenn [[An Ómaigh]]), an 2 a viz Kerzu 1999 (deroù ar gouarnamant digreizennet nevez), an 28 a viz Gouere 2005 (embann fin  brezeliadenn armet an IRA), ar 26 a viz Gwengolo 2005 (diwezh dizarmadeg an IRA) pe an 8 a viz Mae 2007 (distro ur gouarnamant digreizennet). Sellet ouzh CAIN, « [https://cain.ulster.ac.uk/faq/faq2.htm#current When did the current violent conflict end ?] » (lennet d'an 9 a viz Gwengolo 2010)&lt;/ref&gt;. An Trubuilhoù a zo bet diskrivet a-wechoù evel ur &quot;brezel amreoliek&quot; pe ur &quot;brezel a live izel&quot;. Kroget e oa ar prantad-se er bloavezhioù 1960, roet evel dave gant skrid-emglev ar ''[[Emglev Gwener-ar-Groaz|Good Friday Agreement]]'' e 1998.

Darn eus ar feulster a oa bet war douaroù Norzhiwerzhon, met en em ledet e oa an darvoudoù e [[Republik Iwerzhon]], [[Bro-Saoz]], ha betek [[Europa (kevandir)|Europa kevandirel]]. Ar bec'h a oa diazezet war dizemglevioù politikel ha broadelour, a-ziwar darvoudoù istorel. Bet e oa ivez ur bec'h etnek gant ul lodenn relijiel strizhkredour met en desped da implij an anvioù-gwan [[Protestantiezh|protestant]] ha [[katolik]] evit ober anv eus an div gostezenn, ne vez ket gwelet evel ur bec'h relijiel. Unan eus ar skoulmoù a oa statud [[Norzhiwerzhon]]. An'' unanourien'' pe ''lealourien'', a oa an darn vrasañ anezho en Ulster protestant evit abegoù istorel, ar re-se a felle dezho e chomfe Norzhiwerzhon ul lodenn eus ar Rouantelezh-Unanet. Ar vroadelourien iwerzhonat pe [[Republikanouriezh iwerzhonat|Republikaned]], a oa evit darn anezho katoliked eus Iwerzhon, hag ar re-se a felle dezho kuitaat ar Rouantelezh-Unanet ha bezañ adunvanet gant Republik Iwerzhon.

Ar bec'h a oa kroget e-kerzh ur c'hampagn gwirioù keodedel evit talañ ouzh an dispartioù en Norzhiwerzhon a-enep an dud broadelour-katolik gant ar gouarnamant brotestanted-unvanour hag ar galloudoù lec'hel. Ar gouarnamant en doa klasket mougañ an emsavadegoù peoc'hus. Ar polis, ar ''[[Royal Ulster Constabulary]]'' (RUC), a oa savet dreist-holl gant protestanted ha brudet fall e oa da gaout selloù strizhkredour a-fet relijion kement hag evit feulster ar polis. An tenn a oa feuls etre al lealourien eus an Ulster, a grede dezho ne oa nemet an emsavioù keodedel un digarez evit obererezhioù politikel republikan. E miz Eost 1969 e oa bet [[emsavadegoù feuls 1969 en Norzhiwerzhon|emsavadegoù feuls]] ha kaset al [[Operation Banner|lu saoz]], er pezh a zeuio da vezañ brudet evel an oberiadur hirañ gant ar [[British Army]]. Savet e voe mogerioù ar peoc'h (''Peace walls'' e saozneg) e lod tiriadoù evit ma ne vije ket a zarempredoù etre ar gumuniezhoù enebet. Lod katoliked o devoa degemeret-mat al lu Saoz da gentañ dre ma soñjent e oa neptuoc'h an nerzh-se evit na oa ar RUC, met buan a-walc'h e oa bet gwelet an nerzh nevez-se evel unan enebet dezho ha direoliek a-fed gwirioù. Un troc'h anat a oa bet goude ar [[Sulvezh Gwadek (1972)|Bloody Sunday]] e 1972.

An nerzhioù diazez engouestlet en Trubuilhoù a oa bet an aozadurioù damsoudardel republikan evel ar [[Provisional Irish Republican Army]] (IRA) hag an [[Irish National Liberation Army]] (INLA); an aozadurioù damsoudardel lealour evel an [[Ulster Volunteer Force]] (UVF) hag an [[Ulster Defence Association]] (UDA); nerzhioù surentez ar Rouantelezh Saoz evel ar British Army hag ar RUC; gant ouzhpenn-se hiniennoù politikel a-bep tu. Nerzhioù surentez Republik Iwerzhon o devoa bet ur roll bihanoc'h er bec'h. 

Ar Republikaned a oa bet oberiant gant ur c'hampagn [[Gouvrezel|guerrilla]] a-enep nerzhioù Bro-Saoz evel ur c'hampagn bombezañ a-enep savadurioù, stalioù, ha palioù politikel. Al lealourien o devoa taget ar republikaned/broadelourien ha dre vras ar gumuniezh katolik evel respont hervezo o-unan. D'ar mare-se, e oa feulster relijiel doare lagad evit lagad, bazhad evit bazhad, kement ha stourmoù [[vendetta]] etre ar strolladoù damsoudardel. An nerzhioù surentez Saoz o devoa implijet doare d'ober ledan evel kadoniezhoù enepemsavadeg, dreist-holl a-enep ar Republikaned. Bez e voe liammoù diaotreet etre lod nerzhioù Stad Saoz hag al lealourien damsoudardel (gwelet [[Stevens Inquiries]]). An Trubuilhoù a oa bet emsavadegoù lies, manifestadegoù ramzel, disentezioù keodedel, ar pezh a oa bet mammenn d'un disparti brasoc'h c'hoazh etre kumuniezhoù ha betek krouidigezh un dachenn diaotreet d'an holl.

Ouzhpenn 3 500 den a oa bet lazhet e-kerzh ar bec'h. War an hollad e oa bet 52% trevour, 32% a oa bet izili nerzhioù surentez Bro-Saoz, ha 16% o vezañ izili strolladoù damsoudardel. An damsoudarded Republikan o devoa lazhet 60% eus hollad an dud, al lealourien 30%, hag an nerzhioù surentez 10%. An [[aergerzh peoc'h norzhiwerzhonat]] a oa bet mammenn arsavioù feulster hag eskemmoù etre ar strolladoù politikel, ar pezh en doa degaset ar ''Good Friday Agreement'' e 1998. Ar c'henemglev-se e doa lakaet adsevel ur gouarnamant dishual evit Norzhiwerzhon diazezet war rannadur ar galloud, hag o tegemer pennaennoù asant, gwareziñ ar gwirioù keodedel ha politikel, ar barelezh etre katoliked ha protestanted, adreizhoù evit ar polis, dizarmañ an nerzhioù damsoudardel ha kregiñ da zieubiñ goustadik ar brizonidi damsoudardel. Abaoe ar c'henemglev ez eus bet mareadoù gant feulster, gant tagadennoù digoll, gangoù lealour o vezañ penn d'an torfederezh aozet (raket, pourveziñ drammoù, tagadennoù feuls...), hag ivez feulster torfederezh ha politikel gant [[Kampagn disivouderien ar Republikaned Iwerzhonat|disivouderien strolladoù Republikan]].

== Levrlennadur ==
* [[Roger Faligot]], ''La résistance irlandaise'', 1916-2000, [[Terre de Brume]], Roazhon, 1999, 346 p. , ISBN. 2-84362-040-6 
* Richard Deutsch, ''Le Sentier de la paix, L'accord anglo-irlandais de 1988'', Terre de Brume - Presses universitaires de Roazhon, Roazhon, 1998, 168 p., ISBN. 2-84362-032-5
* CDEF/DREX/B. Recherche/Col Goya, &quot;[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.cdef.terre.defense.gouv.fr%2Fcontent%2Fdownload%2F5733%2F74209%2Ffile%2F20150202_NP_CDEF_Operation_Banner.pdf L'armée britannique en Irlande du Nord 1969-2007]&quot;, Ministère de la Défense, dastumad ''Cahier du RETEX'', 2015, miz C'hwevrer, 76, ISBN. 978-2-11-138910-6
* Peter Taylor, ''Provos, The IRA &amp; Sinn Féin'', Bloomsbury Publishing, Londrez, 1997, 408, ISBN. 0-7475-3818-2
* David McKittrick, David McVea, ''Making Sense of the Troubles'', Penguin Books, 2001, 355, ISBN. 0-14-100305-7 
* Jean Guiffan, ''[https://books.google.com/books?id=MF4nfXMX_GwC&amp;printsec=frontcover La question d'Irlande]'', Éditions Complexe, Bruxelles, 2006, 287 p., ISBN. 2-8048-0105-5
* Pierre Joannon, ''Histoire de l’Irlande et des Irlandais'', Éditions Perrin, Paris, 2006, p. 572, ISBN. 2-286-02018-3 
* Peter Taylor, Loyalists, Bloomsbury Publishing, Londrez 1999, 290 p., ISBN. 0-7475-4519-7 
* Richard English, Armed Struggle, The History of the IRA, Pan Books, 2003, 492 p., ISBN. 0-330-49388-4

==Notennoù==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Istor Iwerzhon]]
[[Rummad:Istor Norzhiwerzhon]]</text>
      <sha1>mi5avnzg8zhrlbga4gttp64z2klxj8h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kaozeal:Brezel Norzhiwerzhon</title>
    <ns>1</ns>
    <id>171734</id>
    <revision>
      <id>2186399</id>
      <parentid>2185545</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T09:30:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Huñvreüs</username>
        <id>54570</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Huñvreüs en deus kaset ar bajenn [[Kaozeal:Na Trioblóidí]] da [[Kaozeal:Brezel Norzhiwerzhon]]: Hervez diviz ar gumuniezh</comment>
      <origin>2185545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1419" sha1="tsrrbcia1z21kn4rq2crino260st8ie" xml:space="preserve">== Anv ==
Gwell e vefe ober gant un titl, hag un anvadur, a vefe neptuoc'h hag a zisplegfe gwelloc'h an traoù, evel ma kaver en darn vrasañ eus ar yezhoù all (da skouer [[:fr:Conflit nord-irlandais]]), kentoc'h eget an anvadur &quot;dre zic'harvaat&quot; implijet e saozneg, ''Troubles'', pe e droidigezh en iwerzhoneg. [[Implijer:Llydawr|Llydawr]] ([[Kaozeadenn Implijer:Llydawr|kaozeal]]) 6 Gou 2024 da 08:37 (UTC)

:Ali on gant LLydawr. Ouzhpenn-se n'eus abeg ebet d'ober gant an iwerzhoneg evit komzoù boutin. Ali on ober gant stourm Norzhiwerzhon pe brezel Norzhiwerzhon. [[Implijer:Kadwalan|Kadwalan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kadwalan|kaozeal]]) 6 Gou 2024 da 14:57 (UTC)
::Demat,
::Adkmeret meus an anvioù brudetañ met tu 'zo d'ober gant un anv all.
::Tu 'zo kemmañ ma vez gwelloc'h. &quot; stourm Norzhiwerzhon&quot; a vije an hini resisañ, n'eo ket ur brezel hervez an termeniñ ofisiel 
::A galon [[Implijer:Dishual|Dishual]] ([[Kaozeadenn Implijer:Dishual|kaozeal]]) 7 Gou 2024 da 18:56 (UTC)
:::Demat, o paouez lenn ar gaozeadenn-mañ emaon : a-du e vefen evit adenvel ar pennad ivez. An darvoud-mañ a gord gant ur brezel &quot;low-intensity&quot; (so. ar [https://fr.wikipedia.org/wiki/Conflit_de_faible_intensit%C3%A9 pennad e galleg] - n'ouzon ket penaos lavaret se e brezhoneg). &quot;Brezel Norzhiwerzhon&quot; a glotfe din-me. A galon, [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 18 Meu 2026 da 16:12 (UTC)</text>
      <sha1>tsrrbcia1z21kn4rq2crino260st8ie</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Listenn dafar Nerzhioù lu Ukraina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>171822</id>
    <revision>
      <id>2186410</id>
      <parentid>2183185</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T10:43:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>/* Mindrailherezioù ha fuzuilhoù-mindrailher */</comment>
      <origin>2186410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34617" sha1="sdxccqxlv5dy8bq6aznwvq3a843r37u" xml:space="preserve">Setu amañ ul listenn eus dafar [[Nerzhioù lu Ukraina]] rannet hervez armoù an droadegiezh, karbedoù, karbedoù-nij, karbedoù-dour hag unwiskoù. Dibosubl eo gouzout resis ar c'hementad a zafar er mare-mañ dre m'emañ ar [[Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022|brezel o ren etre Ukraina ha Rusia]].

== 1991-2022 ==
A-raok aloubadenn ar vro gant Rusia e 2022 e veze implijet dreist-holl [[Listenn dafar nerzhioù douar an URSS|dafar eus mare an URSS]] gant nerzhioù lu Ukraina. E 2014 e oad krog da welet dafar kornôgel oc'h en em gavout gant an unvezioù stourm.

== Armoù troadegiezh ==
===Pistolennoù ha pistolennoù-mindrailher ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Anv
! Skeudenn
! style=&quot;width:115px;&quot;| Bro orin
! Doareoù
! Kalibr
! style=&quot;min-width:13em&quot; | Munudoù
|-
! colspan=&quot;6&quot; | [[Pistolenn]]où
|-
| [[Tokarev TT 33|TT]]
| [[Restr:Tokarev TT33 (6825679152).jpg|150px]]
| {{URSS}}
| TT-33
| [[7,62 × 25 mm Tokarev]]
| Implij ral, dreist-holl gant unvezioù an [[Nerzhioù Difenn Tiriadel (Ukraina)|Nerzhioù Difenn Tiriadel]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=Vintage Weapons In a Modern War: The TT-33 Pistol In Ukraine |url=https://armourersbench.com/2023/03/26/vintage-weapons-in-a-modern-war-the-tt-33-pistol-in-ukraine/ |website=The Armourers Bench |access-date=30 Mae 2024 |language=en |date=26 a viz Meurzh 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[PSM (pistolenn)|PSM]]
| [[Restr:5,45x18 пистолет самозарядный малогабаритный ПСМ 08.jpg|150px]]
| {{URSS}}
|
| [[5,45 × 18 mm]]
| Implijet gant ofiserien uhel hag izili ar gouarnamant.
|-
| [[Makarov (pistolenn)|Makarov PM]]
| [[Restr:Pistolet makarova pm travmatik com by-sa.jpg|150px]]
| {{URSS}}
| 
| [[9 × 18 mm Makarov]]
| Pistolenn diazez.
|-
| [[PB pistol|PB]]
| [[Restr:PB pistol (542-26).jpg|150px]]
| {{URSS}}
| 
| 9 × 18 mm Makarov
| Pistolenn gant ur [[reduer-son]].
|-
| [[Fort-12]]
| [[Restr:Pistolet fort 12 travmatik com 1 by-sa.jpg|150px]]
| {{UKR}}
| 
| 9 × 18 mm Makarov
| 
|-
| Fort-14
| [[Restr:Fort-14TP.jpg|150px]]
| {{UKR}}
| Fort-14TP
| 9 × 18 mm Makarov
| E 2019, e oa bet raksoñjet evit erlec'hiañ goustadik ar Makarov a oa o koshaat.
|-
| [[Fort-17]]
| [[Restr:Fort-17.jpg|150px]]
| {{UKR}}
| 
| 9 × 18 mm Makarov
| 
|-
| [[CZ 82|CZ vz. 82]]
| [[Restr:CZ 82 IMG 1785 noBg.jpg|150px]]
| {{Tchekoslovakia}}
| 
| 9 × 18 mm Makarov
| &lt;ref name=&quot;OryxCzechia&quot;&gt;{{cite web |last1=Janovsky |first1=Jakub |last2=naalsio26 |last3=Aloha |last4=Dan |last5=Kemal |title=Bohemian Brotherhood: List Of Czech Military Supplies To Ukraine |url=https://www.oryxspioenkop.com/2022/07/bohemian-brotherhood-list-of-czech.html |website=Oryx |access-date=30 Mae 2024 |date=10 a viz Gouhere 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Glock (pistolenn)|Glock 17]]
| [[Restr:Glock 17-removebg-preview.png|150px]]
| {{AUT}}
| 
| [[9 × 19 mm Parabellum]]
| Implijet gant an nerzhioù ispisial.
|-
| [[Heckler &amp; Koch VP9|H&amp;K SFP9]]
| [[Restr:HK-SFP9 LSH.JPG|150px]]
| {{Alamagn}}
| SFP9 SF&lt;br&gt;SFP9 TR
| 9 × 19 mm Parabellum
| 
|-
| [[Beretta 92|Beretta M9]]
| [[Restr:M9-pistolet.jpg|150px]]
| {{SUA}}
|
| 9 × 19 mm Parabellum
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=Beretta М9 на озброєнні ЗСУ |url=https://www.ukrmilitary.com/2022/08/beretta-9.html |website=Ukrainian Military Pages |access-date=30 Mae 2024 |language=uk |date=2 a viz Eost 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Kimber Manufacturing|Kimber R7 Mako]]
| [[Restr:Kimber R7 Mako.png|150px|]]
| {{SUA}}
| 
| 9 × 19 mm Parabellum
| &lt;ref name=&quot;AmericanRifleman&quot;&gt;{{cite news |title=Firearm Companies Support Ukraine With Donations |url=https://www.americanrifleman.org/content/firearm-companies-support-ukraine-with-donations/ |access-date=30 a viz Mae 2024 |work=American Rifleman |publisher=National Rifle Association |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[MAC Modèle 1950]]
|[[Restr:MAC-50 detoured.jpg|150px]]
|{{Bro-C'hall}}
|
|9 × 19 mm Parabellum
|Bet gwelet war an dachenn adalek deroù 2025. Roet gant Bro-C'hall diwar stokoù kozh he arme&lt;ref&gt;{{En}} ''French MAC 1950 In Ukraine'', The Armourer's Bench, 22/02/2026&lt;/ref&gt;.
|-
! colspan=&quot;6&quot; | [[Pistolenn aotomatek|Pistolennoù aotomatek]]
|-
| [[Stechkin automatic pistol|APS]]
| [[Restr:Stechkin APS 03.jpg|150px]]
| {{URSS}}
| 
| [[9 × 18 mm Makarov]]
| Implijet gant an nerzhioù ispisial.
|-
| [[Škorpion]]
| [[Restr:Normal skorpion 01.jpg|150px]]
| {{Tchekoslovakia}}
| vz. 61
| [[.32 ACP]]
| 
|-
! colspan=&quot;6&quot; | [[pistolenn-vindrailher|Pistolennoù-mindrailher]]
|-
| [[IWI Tavor X95#Licensed variants|Fort-224]]
| [[Restr:Interpolitex_2011_(405-18).jpg|150px]]
| {{UKR}}
| 
| 9 × 19 mm Parabellum
| &lt;ref name=&quot;Tavors&quot;&gt;{{cite news |title=Штурмова гвинтівка «Форт-221» (222, 223, 224) |url=https://www.ukrmilitary.com/2015/08/221.html |access-date=1 June 2024 |date=8 a viz Eost 2015}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[CZ Scorpion Evo 3]]
| 
| {{Tchekoslovakia}}
|
| 9 × 19 mm Parabellum
| &lt;ref&gt;{{cite web|last1=Gavrinev |first1=Vojtech |url=https://www.seznamzpravy.cz/clanek/rozhovory-rusove-vypadaji-porad-opile-popisuje-cesky-velitel-jenz-bojuje-na-donbasu-201375|title=Rusové vypadají pořád opile, popisuje český velitel, jenž bojuje na Donbasu - Seznam Zprávy|website=www.seznamzpravy.cz|date=8 Mae 2022 }}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Uzi]]
| [[Restr:Uzi_of_the_israeli_armed_forces.jpg|frameless|150x150px]]
| {{ISR}}
|
| 9 × 19 mm Parabellum
| Implij ral.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Uzi In Ukraine |url=https://armourersbench.com/2023/05/14/uzi-in-ukraine/ |website=The Armourers Bench |access-date=1 a viz Even 2024 |language=en |date=14 Mae 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Carl Gustaf m/45]]
|[[Restr:Kpist m 45B Jvm21378 (2).jpg|150px]]
|{{Sveden}}
| m/45A
| 9 × 19 mm Parabellum
|&lt;ref&gt;{{Cite web |last=TAB |date=2024-03-10 |title=Swedish K In Ukraine – Update |url=https://armourersbench.com/2024/03/10/swedish-k-in-ukraine-update/ |access-date=2024-04-07 |website=The Armourers Bench |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=TAB |date=2024-01-21 |title=Vintage Weapons In a Modern War: Swedish K in Ukraine |url=https://armourersbench.com/2024/01/21/vintage-weapons-in-a-modern-war-swedish-k-in-ukraine/ |access-date=2024-04-07 |website=The Armourers Bench |language=en}}&lt;/ref&gt;
|}
===Fuzuilhoù flour o c'hanol ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Anv
! Skeudenn
! style=&quot;width:115px;&quot;| Bro orin
! Doareoù
! Kalibr
! Munudoù
|-
! colspan=&quot;6&quot; | [[Fuzuilh-pomp|Fuzuilhoù-bangounell]]
|-
| [[KS-23]]
| [[Restr:Карабин специальный КС-23М Дрозд, вид справа без приклада 01.jpg|150px]]
| {{URSS}}
|
| 23 × 75 mm R 
| 
|-
| Fort-500
| [[Restr:Fort-500 shotgun (ZB-2017).jpg|150x150px]]
| {{UKR}}
| Fort-500M
| [[Kalibr 12|12]]
| 
|-
| [[Mossberg 500]]
| 
| {{nowrap|{{USA}}}}
|
| 12
| &lt;ref&gt;{{cite web|last=Newsnpr|date=7 a viz C'hwevrer 2022|title=Western arms shipments to Ukraine|url=https://www.newsnpr.org/western-arms-shipments-to-ukraine/|access-date=17 June 2022|website=Newsnpr|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20221017090427/https://www.newsnpr.org/western-arms-shipments-to-ukraine/|archive-date=October 17, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Pike |first1=Travis |title=These Weapons Made Ukraine's Foreign Legion a Nightmare for Russia |url=https://nationalinterest.org/blog/buzz/these-weapons-made-ukraine%E2%80%99s-foreign-legion-nightmare-russia-206924 |website=The National Interest |access-date=15 a viz Here 2023 |language=en |date=12 a viz Here 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
! colspan=&quot;6&quot; | Fuzuilh damaotomatek flour he c'hanol
|-
| [[Saiga-12]]
| [[Restr:Сайга 12К исп.030.jpg|frameless|150px]]
| {{RUS}}
|
| 12
| &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Pike |first=Travis |title=Saiga 12: The Russian 12-Gauge Man Stopper |url=https://sofrep.com/gear/saiga-12-the-russian-12-gauge-man-stopper/ |access-date=23 a viz Gouhere 2022 |website=SOFREP |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328015327/https://sofrep.com/gear/saiga-12-the-russian-12-gauge-man-stopper/|archive-date=28 a viz Meurzh 2023}}&lt;/ref&gt;
|}
=== Fuzuilhoù ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Anv
! Skeudenn
! style=&quot;width:115px;&quot;| Bro orin
! Doareoù
! Kalibr
! style=&quot;min-width:13em&quot; | Munudoù
|-
! colspan=&quot;6&quot; | [[Fuzuilh-arsailh|Fuzuilhoù-arsailh]]
|-
| [[AKM]]
| [[Restr:AKM automatkarbin Ryssland - 7,62x39mm - Armémuseum rightside noBG.png|150px]]
| {{URSS}}
|
| [[7,62 × 39 mm M43|7,62 × 39 mm]]
| Implijet gant ar Gward broadel hag unvezioù an [[Nerzhioù Difenn Tiriadel (Ukraina)|Nerzhioù difenn tiriadel]].
|-
| [[AKMS]]
| [[Restr:91-55-X Rifle Cal 7.62mm, Poland , PMKM (8371499320).jpg|150px]]
| {{URSS}}&lt;hr/&gt;{{Polonia}}
| AKMS&lt;hr/&gt;Kbk AKMS&lt;ref name=&quot;OryxPoland&quot;&gt;{{cite web |last1=Janovsky |first1=Jakub |last2=naalsio26 |last3=Aloha |last4=Dan |last5=Kemal |title=The Kielbasa Connection: Polish Military Aid To Ukraine |url=https://www.oryxspioenkop.com/2022/08/the-kielbasa-connection-polish-military.html |website=Oryx |access-date=14 a viz Gouhere 2023 |date=18 a viz Eost 2022}}&lt;/ref&gt;
| 7,62 × 39 mm
| Implij ral
|-
| [[AK-74]]
| [[Restr:Ak74l.png|150px]]
| {{URSS}}&lt;br&gt;{{Rusia}}
| AK-74&lt;hr/&gt;[[AK-74M]]&lt;ref name=&quot;Parken&quot; /&gt;
| [[5,45 × 39 mm M74|5,45 × 39 mm]]
| Fuzuilh-arsailh diazez
|-
| [[AK-74|AKS-74]]
| [[Restr:AKS-74.png|150px]]
| {{URSS}}
|
| 5,45 × 39 mm
| Implijet gant an harzlammerien
|-
| [[AK-12]]
| [[Restr:AK-12.png|kleiz|frameless|150px]]
| {{Rusia}}
|
| 5,45 × 39 mm
| Adimplijet war-lerc'h [[nerzhioù lu Rusia]].&lt;ref name=&quot;Parken&quot;&gt;{{cite news |last1=Parken |first1=Oliver |title=Captured Russian AK-12 Rifles Appear To Be The Trophy Guns Of Choice For Ukrainians |url=https://www.twz.com/44653/captured-ak-12-rifles-appear-to-be-the-trophy-weapon-of-choice-for-ukrainian-officials |work=The War Zone |date=8 a viz Meurzh 2022 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[IWI Tavor|Fort-221]]
| [[Restr:Interpolitex 2011 (405-23).jpg|150px]]
| {{UKR}}
|
| 5,45 × 39 mm
| Doare savet gant Ukraina eus an IWI Tavor, produet gant ul lisañs.
|-
| [[M4-WAC-47]]
| [[Restr:M4 WAC-47.jpg|150px]]
| {{UKR}}
|
| 7,62 × 39 mm&lt;br&gt;[[5,56 × 45 mm NATO]]
| Stumm ukrainat eus ar garabinenn M4.
|-
| [[UAR-15]] Зброяр Z-15
| 
| {{UKR}}
| UAR-15S&lt;br&gt;UAR-15S1&lt;br&gt;UAR-15SM
| 5,56 × 45 mm NATO
| Implijet gant unvezioù an nerzhioù ispisial ha re ar Gward broadel.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Ukrainian Special Forces Equip With Advanced UAR-15 Rifle Models |url=https://mil.in.ua/en/news/ukrainian-special-forces-equip-with-advanced-uar-15-rifle-models/ |access-date=1 June 2024 |work=Militarnyi |date=30 a viz Du 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Malyuk|IPI Malyuk]]
| [[Restr:Спеціальний автомат «Вулкан».jpg|150px]]
| {{UKR}}
|
| 7,62 × 39 mm&lt;br&gt;5,45 × 39 mm&lt;br&gt;5,56 × 45 mm NATO
| Fuzuilh Kalashnikov bullpup. Implijet dreist-holl gant an nerzhioù ispisial.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Trevithick |first1=Joseph |title=Ukraine's Indigenous &quot;Malyuk&quot; Bullpup Rifle Is The Weapon Of Choice For Its Special Operators |url=https://www.twz.com/44687/ukraines-indigenous-malyuk-bullpup-rifle-is-the-weapon-of-choice-for-its-special-operators |access-date=1 a viz Even 2024 |work=The War Zone |date=11 a viz Meurzh 2022 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Samopal vz. 58|vz. 58]]
| [[Restr:Sa 58-JH01 noBG.png|150px]]
| {{Tchekoslovakia}}
|
| 7,62 × 39 mm
| &lt;ref name=&quot;OryxCzechia&quot; /&gt;
|-
| [[Zastava M70]]
| [[Restr:Zastava M70 AB2 noBG.png|150px]]
| {{Yougoslavia}}
|
| 7,62 × 39 mm
| &lt;ref name=&quot;OryxCroatia&quot;&gt;{{cite web |last1=Janovsky |first1=Jakub |last2=naalsio26 |last3=Aloha |last4=Dan |last5=Kemal |title=Arms From The Adriatic: Croatia’s Military Support For Ukraine |url=https://www.oryxspioenkop.com/2023/06/arms-from-adriatic-croatias-military.html |website=Oryx |access-date=1 June 2024 |date=16 June 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;OryxSlovenia&quot;&gt;{{cite web |last1=Janovsky |first1=Jakub |last2=naalsio26 |last3=Aloha |last4=Dan |last5=Kemal |title=Silent Solidarity: Slovenia’s Weapons Supplies To Ukraine |url=https://www.oryxspioenkop.com/2023/06/silent-solidarity-slovenias-weapons.html |website=Oryx |access-date=1 June 2024 |date=14 June 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;OryxNorthMacedonia&quot;&gt;{{cite web |last1=Janovsky |first1=Jakub |last2=naalsio26 |last3=Aloha |last4=Dan |last5=Kemal |title=Small Country, Great Deeds: North Macedonia’s Military Aid To Ukraine |url=https://www.oryxspioenkop.com/2023/06/small-country-great-deeds-north.html |website=Oryx |access-date=1añ a viz Even 2024 |date=15 a viz Even 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Type 56]]
| [[Restr:Chinese Type 56-1 Assault Rifle.jpg|150px]]
| {{Sina}}
| Type 56-1
| 7,62 × 39 mm
| Fuzuilhoù skrapet digant Iraniz.&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Esch |first1=Christian |last2=Imhof |first2=Oliver |last3=Sarovic |first3=Alexander |title=The Artillery War in the Donbas: Ukraine Relying Heavily on Heavy Weapons from the West |url=https://www.spiegel.de/international/world/the-artillery-war-in-the-donbas-ukraine-relying-heavily-on-heavy-weapons-from-the-west-a-547f2619-959b-41df-8458-a4c66ee50556 |access-date=1añ a viz Even 2024 |work=Der Spiegel |date=10 a viz Even 2022 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[FB Tantal]]
| [[Restr:Tantal REMOV noBG.png|150px]]
| {{Polonia}}
| 
| 5,45 × 39 mm
| &lt;ref name=&quot;OryxPoland&quot; /&gt;
|-
| [[FB MSBS Grot]] 
| [[Restr:MSB (standard).png|150px]]
| {{POL}}
| MSBS Grot CA1&lt;br&gt;MSBS Grot CA2
| 5,56 × 45 mm NATO
| &lt;ref name=&quot;OryxPoland&quot; /&gt;
|-
| [[CZ 805 BREN|CZ BREN 2]]&lt;ref name=&quot;OryxCzechia&quot; /&gt;
| [[Restr:CZ BREN 2.jpg|150px]]
| {{Tchekoslovakia}}
| 
| 5,56 × 45 mm NATO&lt;br&gt;7,62 × 39 mm
| Da vezañ produet er vro.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.seznamzpravy.cz/clanek/ekonomika-ceske-pusky-cz-bren-2-se-budou-montovat-primo-na-ukrajine-246471 | title=České pušky CZ BREN 2 se budou montovat přímo na Ukrajině - Seznam Zprávy | date=23 a viz C'hwevrer 2024 }}&lt;/ref&gt;
|-
| [[FN FNC]]
| [[Restr:FN-C-p1030122.jpg|150px]]
| {{BEL}}
|
| 5,56 × 45 mm NATO
| &lt;ref name=&quot;OryxBelgium&quot;&gt;{{cite web |last1=Janovsky |first1=Jakub |last2=naalsio26 |last3=Aloha |last4=Dan |last5=Kemal |title=(No Longer) A Show Of Shame - Belgian Weapons Deliveries To Ukraine |url=https://www.oryxspioenkop.com/2022/08/a-show-of-shame-belgian-weapons.html |website=Oryx |access-date=1añ a viz Even 2024 |date=20 a viz Eost 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[FN F2000]]
| [[Restr:FN F2000S noBG.png|150px]]
| {{BEL}}
| F2000&lt;br&gt;F2000 Tactical
| 5,56 × 45 mm NATO
| Implij ral.&lt;ref name=&quot;OryxBelgium&quot; /&gt;
|-
| [[FN SCAR]]
| [[Restr:FN SCAR-L noBG.png|150px]]
| {{BEL}}
| SCAR-L
| 5,56 × 45 mm NATO
| Implij ral.&lt;ref name=&quot;OryxBelgium&quot; /&gt;
|-
| [[Colt Canada C7]]
| [[Restr:Danish AR M95.png|150px]]
| {{CAN}}
| C7A1
| 5,56 × 45 mm NATO
| &lt;ref name=&quot;OryxNetherlands&quot;&gt;{{cite web |last1=Janovsky |first1=Jakub |last2=naalsio26 |last3=Aloha |last4=Dan |last5=Kemal |title=Going Dutch Revisited: Dutch Military Aid To Ukraine |url=https://www.oryxspioenkop.com/2022/09/going-dutch-revisited-dutch-military.html |website=Oryx |access-date=1añ a viz Even 2024 |date=9 a viz Gwengolo 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[M16 (fuzuilh)|M16]]
| [[Restr:M16A4.png|150px]]
| {{SUA}}
| M16A4
| 5,56 × 45 mm NATO
| &lt;ref&gt;{{cite web |last1=Moss |first1=Matthew |title=Ukraine Receives M16A4s |url=https://www.thefirearmblog.com/blog/2023/02/09/ukraine-receives-m16a4s/ |website=The Firearm Blog |access-date=1 June 2024 |date=9 February 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Pugliese |first1=David |title=Canada expects to have 21,000 assault rifles delivered to Ukraine within months |url=https://ottawacitizen.com/news/national/defence-watch/canada-expects-to-have-21000-assault-rifles-delivered-to-ukraine-within-months |access-date=1añ a viz Even 2024 |work=Ottawa Citizen |date=14 a viz Ebrel 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Heckler &amp; Koch HK416]]
| [[Restr:HK416.jpg|150px]]
| {{Alamagn}}
| 
| 5,56 × 45 mm NATO
| &lt;ref name=&quot;OryxNetherlands&quot; /&gt;
|-
| [[Steyr AUG]]
| [[Restr:Steyr AUG 5,56 mm noBG.png|150px]]
| {{Aostralia}}
| F88 Austeyr
| 5,56 × 45 mm NATO
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://salw-guide.bicc.de/pdf/countries/232/ukraine.std.en.pdf|title=SALW Guide: Ukraine Country Report|work=[[Bonn International Centre for Conflict Studies|BICC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220927101252/https://salw-guide.bicc.de/pdf/countries/232/ukraine.std.en.pdf|archive-date=September 27, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wetz |first=Andreas |date=2022-05-22 |title=Austro-Waffen für Russland und die Ukraine |url=https://www.news.at/a/waffen-oesterreich-russland-ukraine-12549458 |access-date=2023-04-03 |website=news.at |language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308204600/https://www.news.at/a/waffen-oesterreich-russland-ukraine-12549458|archive-date= 8 a viz Meurzh 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[CETME Model L]]
| [[Restr:CETME L noBG.png|150px]]
| {{Spagn}}
| 
| 5,56 × 45 mm NATO
| &lt;ref name=&quot;OryxSpain&quot;&gt;{{cite web |last1=Janovsky |first1=Jakub |last2=naalsio26 |last3=Aloha |last4=Dan |last5=Kemal |title=Guns N’ Gazpacho: Spanish Military Aid To Ukraine |url=https://www.oryxspioenkop.com/2023/05/guns-n-gazpacho-spanish-military-aid-to.html |website=Oryx |access-date=1añ a viz Even 2024 |date=29 a viz Mae 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
| Australian Combat Assault Rifle
|
| {{Aostralia}}
|
| 5,56 × 45 mm NATO&lt;br&gt;7,62 × 51 mm NATO
| Implij ral.&lt;ref&gt;{{cite magazine |last1=Bostock | first1=Ian |title=Thales supplies ACAR weapons to Ukraine |url=https://www.thalesgroup.com/sites/default/files/database/document/2023-08/ACAR%20article%20-%20DTR%20August%202023.pdf |access-date=5 a viz Du 2023 |magazine=Defence Technology Review |issue=100 |date=Eost 2023 |page=16}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Haenel MK 556]]
| [[Restr:Haenel CR223.jpg|150px]]
| {{Alamagn}}
|
| 5,56 × 45 mm NATO
| &lt;ref name=&quot;bundesregierung.de&quot;/&gt;
|-
| [[FAMAS]]
| [[Restr:FAMAS Assaultrifle FRA noBG.png|150x150px]]
| {{Bro-C'hall}}
| Félin FAMAS
| 5,56 × 45 mm NATO
| &lt;ref&gt;{{cite news |title=Ukrainian Defense Forces Integrate FAMAS Felin Rifles |url=https://mil.in.ua/en/news/ukrainian-defense-forces-integrate-famas-felin-rifles/ |access-date=4 March 2024 |work=Militarnyi |date=14 December 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MAF&quot;&gt;{{cite web |last1=Ministry of Armed Forces (France) |title=French Military Equipment Delivered to Ukraine |url=https://www.defense.gouv.fr/en/news/french-military-equipment-delivered-ukraine |website=Ministère des Armées |access-date=4 March 2024 |date=4 Meurzh 2024 |author1-link=Ministry of Armed Forces (France) }}&lt;/ref&gt;
|-
! colspan=&quot;6&quot; | [[Karabinenn]]où
|-
| [[AK-74|AKS-74U]]
| [[Restr:AKS74U_(noBG).jpg|150px]]
| {{URSS}}
|
| 5,45 × 39 mm
| Karabinenn diazez.
|-
| [[Fort-224]]
| [[Restr:Tavor CTAR-21 (7321761154).jpg|150px]]
| {{UKR}}
| 
| 5,45 × 39 mm
| Doare karabinenn eus an IWI Tavor, produet gant ul lisañs.
|-
| [[Kel-Tec SUB-2000]]
| 
| {{SUA}}
|
| 9 × 19 mm Parabellum
| &lt;ref name=&quot;AmericanRifleman&quot; /&gt;
|-
| [[AR-15]]
| [[Restr:Colt ArmaLite AR-15 Model 01. Left Side SPAR1372 DEC. 22. 2004.jpg|150px]]
| {{SUA}}
| MSR-15s&lt;ref name=&quot;savage arms rifles in ukraine&quot;&gt;{{Cite news |date=17 April 2022 |title=Savage Arms Rifles in Ukraine |url=https://armourersbench.com/2022/04/17/savage-arms-rifles-in-ukraine/ |access-date=9 July 2022 |website=The Armourers Bench |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215212248/https://armourersbench.com/2022/04/17/savage-arms-rifles-in-ukraine/|archive-date=February 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;P1&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Moss |first=Matthew |date=11 March 2022 |title=Adams Arms Shipping Carbines To Ukraine |url=https://www.thefirearmblog.com/blog/2022/03/11/adams-arms-shipping-carbines-ukraine/ |access-date=23 July 2022 |website=The Firearm Blog |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308204603/https://www.thefirearmblog.com/blog/2022/03/11/adams-arms-shipping-carbines-ukraine/|archive-date=March 8, 2023}}&lt;/ref&gt;
| 5,56 × 45 mm NATO
| &lt;ref&gt;{{cite news |last1=McLaren-Kennedy |first1=Peter |title=Americans companies send Ukraine thousands of AR-15s |url=https://euroweeklynews.com/2022/04/05/americans-companies-send-ukraine-thousands-of-ar-15s/ |access-date=1 June 2024 |work=Euro Weekly News |date=5 April 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[M16 (fuzuilh)|M4]]
| [[Restr:PEO M4 Carbine RAS M68 CCO.png|150px]]
| {{SUA}}
| M4A1
| 5,56 × 45 mm NATO
| Implijet gant an nerzhioù ispisial.&lt;ref name=&quot;SOF&quot;&gt;{{cite web |title=Vast Arsenal of Ukrainian Special Forces: Guns From All Around the World |url=https://en.defence-ua.com/analysis/vast_arsenal_of_ukrainian_special_forces_guns_from_all_around_the_world-7839.html |website=Defense Express |access-date=21 a viz here 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Colt Canada C8]]
| [[File:2154 D060307RM1164.jpg|150px]]
| {{CAN}}
|
| 5,56 × 45 mm NATO
| &lt;ref name=&quot;OryxCanada&quot;&gt;{{cite web |last1=Janovsky |first1=Jakub |last2=naalsio26 |last3=Aloha |last4=Dan |last5=Kemal |title=Enabling Victory: Canadian Military Support To Ukraine |url=https://www.oryxspioenkop.com/2022/09/enabling-victory-canadian-military.html |website=Oryx |access-date=1 June 2024 |date=12 September 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
! colspan=&quot;6&quot; | [[Fuzuilh-emgann|Fuzuilhoù-emgann]]
|-
| [[Heckler &amp; Koch G3]]
| [[Restr:DCB Shooting G3 pictures.jpg|150px]]
| {{GER}}
|
| [[7,62 × 51 mm NATO]]
| &lt;ref name=&quot;Lisbon&quot;/&gt;
|-
| [[FN FAL]]
| [[Restr:FN-FAL belgian noBG.png|150px]]
| {{BEL}}
| FAL&lt;br&gt;FAL Type 3 PARA
| 7,62 × 51 mm NATO
| &lt;ref name=&quot;OryxBelgium&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Ukrainian military received FN FAL PARA rifles |url=https://mil.in.ua/en/news/ukrainian-military-received-fn-fal-para-rifles/ |access-date=1añ a viz Even 2024 |work=Militarnyi |date=7 a viz Here 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[M14 (fuzuilh)|M14]]
| [[Restr:M14 rifle - USA - 7,62x51mm - Armémuseum noBG.png|150px]]
| {{SUA}}
| 
| 7,62 × 51 mm NATO
| &lt;ref name=&quot;OryxEstonia&quot;&gt;{{cite web |last1=Janovsky |first1=Jakub |last2=naalsio26 |last3=Aloha |last4=Dan |last5=Kemal |title=Tallinn's Tally: Estonia's Weapons Supplies To Ukraine |url=https://www.oryxspioenkop.com/2023/06/tallinns-tally-estonias-weapons.html |website=Oryx |access-date=8 a viz Du 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
! colspan=&quot;6&quot; | Fuzuilhoù [[tenner-resisted]]
|-
| [[SVD (fuzuilh)|SVD]]
| [[Restr:SVD Dragunov.jpg|150px]]
| {{URSS}}
|
| [[7,62 × 54 mm R]]
| Erlec'hiet gant an UAR-10, fuzuilh sniper kornôgel evit ar mailh-tennerien.
|-
! colspan=&quot;6&quot; | [[Fuzuilh-resisted|Fuzuilhoù sniper]]
|-
| [[IMI Galil|Fort-301]]
| [[Restr:Fort-301 InterpolitexPart539.jpg|150px]]
| {{UKR}}
| 
| 7,62 × 51 mm NATO
| Kopienn dindan aotre eus an IWI Galatz.
|-
| [[Zbroyar Z-008]]
| [[Restr:Zbroyar Z-008, Kyiv 2018, 90.jpg|150px]]
| {{UKR}}
|VPR-308 VPR-308, VPR-338
| 7,62 × 51 mm NATO
| Implijet gant ar Gward broadel&lt;ref&gt;{{cite news |last1=GordonUA.com |title=Ukrainian Weapons - What Local Factories are Producing for the Army |url=https://euromaidanpress.com/2015/05/26/ukrainian-weapons-what-local-factories-are-producing-for-the-army/ |access-date=2 a viz Even 2024 |work=Euromaidan Press |date=25 Mae 2015}}&lt;/ref&gt;.
|-
| [[UAR-10]]
| [[Restr:Zbroyar UAR-10 20 inch, Kyiv 2021, 01.jpg|150px]]
| {{UKR}}
|
| 7,62 × 51 mm NATO
| 
|-
| [[Accuracy International Arctic Warfare]]
| [[Restr:Accuracy International Arctic Warfare - Psg 90 G24.png|150px]]
| {{Rouantelezh-Unanet}}
| AX308
| 7,62 × 51 mm NATO
| &lt;ref name=&quot;OryxNetherlands&quot; /&gt;
|-
| [[M110 SASS]]
| [[Restr:191004-Z-XK920-1029 - M110 SASS (Image 7 of 12).jpg|150px]]
| {{SUA}}
| 
| 7,62 × 51 mm NATO
| Implij ral gant an nerzhioù ispisial.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Moss |first1=Matthew |title=M110 Semi-Automatic Sniper Systems in Ukraine - |url=https://www.thefirearmblog.com/blog/2023/04/13/m110-semi-automatic-sniper-systems-ukraine/ |access-date=2 June 2024 |work=The Firearm Blog |date=13 a viz Ebrel 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
| Kimber Advanced Tactical
| 
| {{SUA}}
| 
| [[.308 Winchester]]
| &lt;ref&gt;{{cite press release |title=Kimber Donates Handguns and Rifles to Ukraine |url=https://www.kimberamerica.com/press/Donationtoukraine |website=Kimber America |access-date=2 June 2024 |location=Troy, AL |date=30 Meurzh 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Sako TRG]]
| [[Restr:Sako TRG folding stock + Zeiss 3-12x56 SSG P.JPG|150px]]
| {{FIN}}
| 
| 7,62 × 51 mm NATO
&lt;br&gt;[[.338 Lapua Magnum]]
| &lt;ref name=&quot;Korshak&quot; /&gt;
|-
| [[Barrett MRAD]]
| [[Restr:Barrett-MRAD.png|150px]]
| {{SUA}}
| 
| 7,62 × 51 mm NATO&lt;br&gt;.338 Lapua Magnum
| &lt;ref name=&quot;Korshak&quot; /&gt;
|-
| [[Remington 700|M24 SWS]]
| [[Restr:IDF-M24-SWS-pic001.jpg|150px]]
| {{SUA}}
|
| 7,62 × 51 mm NATO&lt;br&gt;.338 Lapua Magnum
| 
|-
| [[Savage Model 110]]
| [[Restr:Savage 110 BA.jpg|150px]]
| {{SUA}}
|
| .338 Lapua Magnum
| 
|-
| Cadex Defence CDX-33 TAC
|
| {{Kanada}}
|
| .338 Lapua Magnum
| &lt;ref name=&quot;Korshak&quot;&gt;{{cite news |last1=Korshak |first1=Stefan |title=How Ukraine’s Most Elite Snipers Rewrote the Marksman’s Handbook |url=https://www.kyivpost.com/post/20152 |access-date=2 a viz Even 2024 |work=Kyiv Post |date=3 a viz Eost 2023 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| Haenel HLR 338
|
| {{Alamagn}}
| 
| .338 Lapua Magnum
| &lt;ref name=&quot;bundesregierung.de&quot; /&gt;
|-
! colspan=&quot;6&quot; | [[Arm enepkarbed|Armoù enepkarbed]]
|-
| [[PTRD-41]]
| [[Restr:ПТРД.jpg|150px]]
| {{URSS}}
| 
| [[14,5 × 114 mm]]
| Arm [[Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel|soviedat]] eus an [[Eil Brezel-bed]]. Implijet evel arm enep-sniper.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Sniper Weapon Systems of Russian Forces in Syria |url=https://armamentresearch.com/the-sniper-weapon-systems-of-russian-forces-in-syria/ |website=The Hoplite |publisher=Armament Research Services (ARES) |access-date=21 October 2023 |date=6 August 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[PTRS-41]]
|
|{{URSS}}
|
|14,5 × 114 mm
|Arm soviedat eus an Eil Brezel-bed. Un nebeud skouerennoù zo bet gwelet war an talbenn adalek 2014, etre daouarn disrannerien dreist-holl&lt;ref&gt;{{En}} ''[https://sovietarmorer.wordpress.com/2014/10/13/ptrs-41-and-ptrs-41-rifles-in-action-at-the-conflict-in-ukraine/ PTRS-41 and PTRD-41 rifles in action at the conflict in Ukraine, Soviet Armorer]'', 13/10/2014 (lennet d'ar 04/03/2026)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{En}} ''[https://www.forgottenweapons.com/ptrs-41-the-soviet-semiauto-antitank-rifle-aka-an-sks-on-steroids/ PTRS 41: The Soviet Semiauto Antitank Rifle (aka an SKS on Steroids)]'', Forgotten Weapons, 14/12/2022 (lennet d'ar 04/03/2026)&lt;/ref&gt;.
|-
| [[Snipex Alligator]]
| [[Restr:Гвинтівка «Алігатор».jpg|150px]]
| {{UKR}}
|
| 14,5 × 114 mm
| Implijet gant an nerzhioù isipisial.&lt;ref name=&quot;Snipex&quot;&gt;{{cite news |title=Operators of the Special Operations Forces master Ukrainian Snipex T-REX anti-materiel rifles |url=https://mil.in.ua/en/news/operators-of-the-special-operations-forces-master-ukrainian-snipex-t-rex-anti-materiel-rifles/ |access-date=2 a viz Even 2024 |work=Militarnyi |date=16 a viz Even 2022}}&lt;/ref&gt;
|- 
| [[Snipex T-Rex]]
| [[Restr:Snipex T-REX.jpg|150px]]
| {{UKR}}
| 
| 14,5 × 114 mm
| Implijet gant an nerzhioù isipisial&lt;ref name=&quot;Snipex&quot; /&gt;
|-
| MCR Horizon’s Lord Володар обрію
| [[Restr:ArmyInform_snajperska-gvyntivka-yaka-shvydko-zminyuye-kalibry-pid-speczzavdannya_img_9665-2048x1365.jpg|150x150px]]
| {{UKR}}
| 
| [[12,7 × 114 mm]]
| &lt;ref&gt;{{cite news |last1=Struck |first1=Julia |title=Ukrainian Sniper Sets New World Record with 4 km Fatal Shot on Russian Soldier |url=https://www.kyivpost.com/post/24407 |access-date=2 June 2024 |work=Kyiv Post |date=21 November 2023 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Ukrainian sniper broke the world record |url=https://mil.in.ua/en/news/ukrainian-sniper-broke-the-world-record/ |access-date=2 a viz Even 2024 |work=Militarnyi |date=6 a viz Kerzu 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Barrett M82]]
| [[File:M107_1_(cropped).jpg|150px]]
| {{SUA}}&lt;hr/&gt;{{Sveden}}
| M82&lt;ref name=&quot;OryxNetherlands&quot; /&gt;&lt;br&gt;M107A1&lt;hr/&gt;AG 90&lt;ref name=&quot;OryxSweden&quot; /&gt;
| [[.50 BMG]]
| 
|-
| PGW LTR-3
|
| {{Kanada}}
| 
| .50 BMG
| &lt;ref&gt;{{cite web |last=Mackay|first=Michael |title=Canadian Sniper Rifles to Ukraine for the Fight Against Russia' Invasion |url=https://radiolemberg.com/ua-articles/ua-allarticles/canadian-sniper-rifles-to-ukraine-for-the-fight-against-russia-s-invasion |access-date=17 April 2022 |website=Radio Lemberg |date=14 August 2018 |language=uk-ua |archive-date=21 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220421194915/https://radiolemberg.com/ua-articles/ua-allarticles/canadian-sniper-rifles-to-ukraine-for-the-fight-against-russia-s-invasion |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Goodyear |first1=Sheena |title=Winnipeg firm defends $1M deal to send sniper rifles to Ukraine |url=https://www.cbc.ca/radio/asithappens/as-it-happens-tuesday-edition-1.4784769/winnipeg-firm-defends-1m-deal-to-send-sniper-rifles-to-ukraine-1.4784770 |access-date=2 a viz Even 2024 |work=CBC Radio |date=15 a viz Eost 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[ZVI Falcon]]
|
| {{Tchekoslovakia}}
| OP99
| .50 BMG
| &lt;ref name=&quot;OryxCzechia&quot; /&gt; 
|-
| [[WKW Wilk]]
| [[Restr:WKW_Wilk.jpg|150x150px]]
| {{POL}}
| 
| .50 BMG
| &lt;ref name=&quot;OryxPoland&quot; /&gt;
|}

===Mindrailherezioù ha fuzuilhoù-mindrailher===
{| class=&quot;wikitable&quot;
	
|-
	
! Anv
	
! Skeudenn
	
! style=&quot;width:115px;&quot;| Bro orin
	
! Doareoù
	
! Kalibr
	
! style=&quot;min-width:13em&quot; | Munudoù
	
|-
	
! colspan=&quot;6&quot; | [[Fuzuilh-vindrailher|Fuzuilhoù-mindrailher]]
	
|-
	
| [[DP-27/DP-28|DP]]
	
| [[Restr:DPM LMG TBiU 11.jpg|150px]]
	
| {{URSS}}
	
| DPM
	
| 7,62 × 54 mm R
	
| A-raok e oant bet lakaet e mirlec'hioù. Distroet int er servij goude 2014.
	
|-
	
| [[RPD (mindrailherez)|RPD]]
	
| [[Restr:LMG-RPD-44 noBG.png|150px]]
	
| {{URSS}}
	
| 
	
| 7,62 × 39 mm 
	
| A-raok e oant bet lakaet e mirlec'hioù. Distroet int er servij goude 2014.
	
|-
	
| [[RPK]]
	
| 
	
| {{URSS}}
	
|
	
| 7,62 × 39 mm
	
| A-raok e oant bet lakaet e mirlec'hioù. Distroet int er servij goude 2014.
	
|-
	
| [[RPK-74]]
	
| [[Restr:Soviet RPK-74.JPEG|150px]]
	
| {{URSS}}
	
|
	
| 5,56 × 39 mm
	
| Arm diazez
	
|-
	
| [[IWI Negev|Fort-101]]
	
| [[Restr:IWI-Negev-Zachi-Evenor-01-white.jpg|150px]]
	
| {{UKR}}
	
|
	
| 5,56 × 45 mm NATO
	
| Doare savet gant ul lisañs eus an IWI Negev.
	
|-
	
| [[FN Minimi]]
	
| [[Restr:FN MINIMI Standard.jpg|150px]]
	
| {{BEL}}&lt;hr/&gt;{{CAN}}
	
| Minimi&lt;hr/&gt;C9
	
| 5,56 × 45 mm NATO
	
| &lt;ref name=&quot;OryxBelgium&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;OryxCanada&quot; /&gt;
	
|-
	
| [[M249 (fuzuilh-vindrailher)|M249 SAW]]
	
| [[Restr:PEO M249 Para ACOG.jpg|150px]]
	
| {{SUA}}
	
|
	
| 5,56 × 45 mm NATO
	
| &lt;ref name=&quot;Moss&quot;&gt;{{cite news |last1=Moss |first1=Matthew |title=How a Ukrainian Furniture Company Started Producing Ammo Belt Boxes for Ground Troops |url=https://www.popularmechanics.com/military/weapons/a44475060/machine-gun-belt-boxes-ukraine/ |access-date=20 a viz Here 2023 |work=Popular Mechanics |date=11 a viz Gouhere 2023}}&lt;/ref&gt;
	
|-
	
| [[CETME Ameli]]
	
| 
	
| {{Spagn}}
	
|
	
| 5,56 × 45 mm NATO
	
| &lt;ref name=&quot;elmundo&quot;&gt;{{cite web | last1=Toro |first1=Carlos | url=https://www.elmundo.es/espana/2022/03/04/6220fd1fe4d4d8bc048b4594.html | title=Las armas que envía España a Ucrania, de bajo calibre y nada de misiles tierra-aire | work= El Mundo|date=4 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221017041221/https://www.elmundo.es/espana/2022/03/04/6220fd1fe4d4d8bc048b4594.html|archive-date=October 17, 2022 }}&lt;/ref&gt;
	
|-
	
! colspan=&quot;6&quot; | [[Mindrailherez|Mindrailherez liesroll]]
	
|-
	
| [[PK (mindrailherez)|PK]]
	
| [[Restr:PKM - OSN Saturn (4).jpg|150px]]
	
| {{URSS}}&lt;hr/&gt;{{BUL}} 
	
| PK&lt;br&gt;PKM&lt;hr/&gt;MG-1M&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ukrainian Brigades Receive Bulgarian MG-1M Machine Guns with Donors' Help |url=https://mil.in.ua/en/news/ukrainian-brigades-receive-bulgarian-mg-1m-machine-guns-with-donors-help/ |website=Militarnyi |access-date=1añ a viz Gouhere 2023}}&lt;/ref&gt;
	
| 7,62 × 54 mm R
	
| Arm diazez.
	
|-
	
| [[UK vz. 59]]
	
| [[Restr:UK_vz.59.jpg|150px]]
	
| {{Tchekoslovakia}}
	
| 
	
| 7,62 × 54 mm R
	
| &lt;ref name=&quot;OryxCzechia&quot; /&gt;
	
|-
	
| [[Zastava M53]]
	
| [[Restr:M53 šarac.JPG|150px]]
	
| {{YUG}}
	
| 
	
| [[7,92 × 57 mm Mauser|7,92 × 57mm Mauser]]
	
| &lt;ref name=&quot;Moss&quot; /&gt;
	
|-
	
| [[UKM-2000]]
	
| [[Restr:Ukm.jpg|150px]]
	
| {{Polonia}}
	
| UKM-2000P
	
| 7,62 × 51 mm NATO
	
| &lt;ref name=&quot;OryxPoland&quot; /&gt;
	
|-	
	
| [[FN MAG]]
	
| [[Restr:FN MAG white background.jpg|150px]]
	
| {{BEL}}&lt;hr/&gt;{{CAN}}
	
| MAG&lt;hr/&gt;C6
	
| 7,62 × 51 mm NATO
	
| &lt;ref name=&quot;OryxCanada&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Moss&quot; /&gt;
	
|-
	
| [[Ksp 58]]
	
| [[Restr:Kulspruta 58B 003-2.jpg|150px]]
	
| {{Sveden}}
	
| Ksp 58B
	
| 7,62 × 51 mm NATO
	
| &lt;ref name=&quot;OryxSweden&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Moss&quot; /&gt;
	
|-
	
| [[M240]]
	
| [[File:PEO_M240B_Profile.jpg|150px]]
	
| {{SUA}}
	
|
	
| 7,62 × 51 mm NATO
	
| &lt;ref name=&quot;Moss&quot; /&gt;
	
|-
	
| [[Rheinmetall MG 3]]
	
| [[Restr:BundeswehrMG3_noBG.png|150px]]
	
| {{Alamagn}}&lt;hr/&gt;{{ITA}}
	
| MG 3&lt;hr/&gt;MG 42/59&lt;ref name=&quot;OryxItaly&quot;&gt;{{Cite web |last=Oryx |title=Guns Not Gnocchi: Italian Military Aid To Ukraine |url=https://www.oryxspioenkop.com/2023/05/guns-not-gnocchi-italian-military-aid.html |access-date=2023-07-12 |website=Oryx}}&lt;/ref&gt;
	
| 7,62 × 51 mm NATO
	
| &lt;ref name=&quot;Moss&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;bundesregierung.de&quot;/&gt;
	
|-
	
| [[Heckler &amp; Koch MG5]]
	
| [[File:Heckler &amp; Koch MG5.jpg|150px]]
	
| {{Alamagn}}
	
|
	
| 7,62 × 51 mm NATO
	
| &lt;ref name=&quot;bundesregierung.de&quot;/&gt;
	
|-
	
! colspan=&quot;6&quot; | Mindrailherezioù ponner
	
|-
	
| [[PM M1910]]
	
| [[Restr:Maxim 1910.JPG (cropped).jpg|150px]]
	
| {{Impalaeriezh Rusia}}&lt;br&gt;{{URSS}}
	
| M1910/30
	
| 7,62 × 54 mm R
	
| A-raok e oant bet lakaet e mirlec'hioù. Distroet int er servij goude 2014.
	
|-
	
| [[DShK]]
	
| [[Restr:На_Луганщині_пройшли_заняття_з_вогневої_підготовки_03.jpg|150px]]
	
| {{URSS}}
	
| DShKM&lt;ref&gt;{{cite news |title=Україна отримала румунські ДШКМ |url=https://mil.in.ua/uk/news/ukrayina-otrymala-rumunski-dshkm/ |access-date=3 June 2024 |work=Мілітарний |trans-title=Ukraine received Romanian DShKM |date=9 December 2022|language=uk }}&lt;/ref&gt;
	
| [[12,7 × 108 mm]]
	
| A-raok e oant bet lakaet e mirlec'hioù. Distroet int er servij goude 2014.
	
|-
	
| [[NSV (mindrailherez)|NSV]]
	
| [[Restr:NSV_machine_gun-04.jpg|150px]]
	
| {{URSS}}&lt;hr/&gt;{{UKR}}
	
| NSV&lt;hr/&gt;KT-12.7
	
| 12,7 × 108 mm
	
| Arm diazez.
	
|-
	
| [[KPV]]
	
| [[Restr:КПВ_установленные_на_ЗПУ-4_Аксай.jpg|150px]]
	
| {{URSS}}
	
|
	
| 14,5 × 114 mm
	
| Arm savet war karbedoù.
	
|-
	
| [[M2 Browning]]
	
| [[Restr:PEO Browning M2E2 QCB.jpg|150px]]
	
| {{SUA}}&lt;hr/&gt;{{TUR}}
	
| M2HB&lt;hr/&gt;Canik M2
	
| .50 BMG
	
| &lt;ref&gt;{{cite news |last1=Soylu |first1=Ragip |title=Turkey supplies Ukraine with hundreds of heavy machine guns |url=https://www.middleeasteye.net/news/turkey-ukraine-supplies-hundreds-heavy-machine-guns |access-date=20 October 2023 |work=Middle East Eye |location=Istanbul |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Roblin2&quot;/&gt;
	
|}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù|bannoù=3}}
[[Rummad:Istor Ukraina]]
[[Rummad:Nerzhioù lu Ukraina]]</text>
      <sha1>sdxccqxlv5dy8bq6aznwvq3a843r37u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>CZ 805 BREN</title>
    <ns>0</ns>
    <id>174351</id>
    <revision>
      <id>2186389</id>
      <parentid>2173644</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T05:08:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2186389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5733" sha1="iuqz4y2wor0j4hhjvvom95ve4vjlqy7" xml:space="preserve">{{Droukveskañ|Bren (fuzuilh-vindrailher)}}
{| class=&quot;infobox&quot; 
{{Infobox/Titl|CZ 805 BREN|696969|talbenn defaut|FFF}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; line-height: 1.5em;&quot; |[[Restr:CZ BREN 2.jpg|frameless|280x280px]] &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ur fuzuilh-arsailh '''CZ BREN 2'''
   |-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Kinnig
|-
! scope=&quot;row&quot; |Bro
|{{Tchekia}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |Doare
|[[Fuzuilh-arsailh]]&lt;br&gt;Damaotomatek / tennadeg daou denn / aotomatek&lt;br&gt;[[Fuzuilh-emgann]] (stumm CZ BREN 2 BR)
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mont en-dro
|[[Arm-tennata|Tennata]] dre amprest-gazoù, piston
|-  
! scope=&quot;row&quot; |[[Munision|Munisionoù]]
|[[5,56 × 45 mm NATO]]&lt;br&gt;[[7,62 × 39 mm M43]]&lt;br&gt;[[7,62 × 51 mm NATO]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |Produer
|[[Česká zbrojovka a.s.|CZ]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mare krouidigezh
|Bloavezhioù 2000
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mare servij
|Abaoe 2011 ([[arme Tchekia]])
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Perzhioù teknikel&lt;br&gt;Stumm kentañ
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mas (hep kartouchenn)
|3,6 kg
|-
! scope=&quot;row&quot; |Hirder
|910 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Hirder ar c'hanol
|360 mm
|-
{{Patrom:Infobox/Dispartier}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |Lusk-tennañ
|650-850 tenn/mn
|-
! scope=&quot;row&quot; |Endalc'h
|[[Karger (armoù-tan)|Kargerioù fiñv]] 30 kartouchenn
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Lezenn
|-
! scope=&quot;row&quot; |Rummad e Bro-C'hall
|A&lt;br&gt;B (stummoù damaotomatek hepken)
|-
|}
 Ar '''CZ 805 BREN''' zo ur [[fuzuilh-arsailh]] produet gant an embregerezh tchek [[Česká zbrojovka a.s.|Česká zbrojovka]] abaoe 2011. Meur a astumm anezhi zo bet kinniget dibaoe.

== Istor ha deskrivadur ==
Goude freuzadenn [[Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel|URSS]] e rae c’hoazh [[arme Tchekia]] gant fuzuilhoù-arsailh [[Samopal vz. 58]] savet er bloavezhioù 1950, ha kambret evit ar [[Kartouchenn (arm-tan)|c’hartouchennoù]] [[7,62 × 39 mm M43|7,62 × 39 mm]] implijet gant broioù [[Pakt Varsovia]]. Fellout a reas d’an arme kaout un arm nevez, kambret e[[5,56 × 45 mm NATO| 5,56 × 45 mm]] evit tostaat da standard an [[Aozadur ar Feur-emglev Norzh-Atlantel|AFNA]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;'''{{En}}''' POPENKER Maxim, ''[https://modernfirearms.net/en/assault-rifles/czech-republic-assault-rifles/cz-805-bren-eng/ CZ 805 Bren]'', Modern Firearms (lennet d'an 31/03/2025)&lt;/ref&gt;.

E dibenn ar bloavezhioù 2000 e voe kinniget ar CZ 805 BREN gant an embregerezh CZ. Un arm dezhañ daou vod-tennañ e oa (damotomatek hag aotomatek). Ul [[Lamm (arm-tan)|lamm]] plegus hag ur [[Karger (armoù-tan)|c’harger]] treuzwelus 30 kartouchenn en doa ivez, ouzhpenn ar [[Geriaoueg an armoù-tan#Reilh|reilh Picatinny]] evit sevel ostilhoù all warnañ. Ur [[banner-greunadennoù]] CZ G 805 hag ur [[Baionetez|vaionetez]] a c’haller stagañ outañ. Choazet e voe e 2011 en ur mod ofisiel gant an arme tchek, a ra gantañ pe gant adstummoù hiziv an deiz c’hoazh&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

=== Adstummoù ===
Berzh en deus graet ar CZ 805 BREN ha gwerzhet eo bet e meur a vro dibaoe 2011. E 2015 e voe kinniget ar '''CZ 806 BREN 2''', ur stumm skañvoc’h&lt;ref&gt;''''''{{En}}'''''' POPENKER Maxim, ''[https://modernfirearms.net/en/assault-rifles/czech-republic-assault-rifles/cz-806-bren-2-eng/ CZ-806 BREN-2]'', Modern Firearms (lennet d'an 31/03/2025)&lt;/ref&gt;. Homañ a zo bet dibabet gant arme Tchekia evel arm standart ivez. E 2017 e oa bet urzhiet gant ar GIGN gall 68 skouerenn anezhi&lt;ref&gt;{{Fr}} LAGNEAU Laurent, ''[https://www.opex360.com/2017/04/10/nouveau-fusil-dassaut-tcheque-pour-le-gign/ Un nouveau fusil d’assaut tchèque pour le GIGN?]'', Opex 360, 10/04/2017 (lennet d'an 31/03/2025)&lt;/ref&gt;, kambret e 7,62 × 39 mm (evel an [[AK-47]]), ar pezh a zo divoutin evit ur vro e kornôg [[Europa (kevandir)|Europa]]. Kement-mañ a voe divizet goude ar [[Gwalldaolioù an 13 a viz Du 2015 e Pariz|gwalldaolioù e Pariz e 2015]], pa zeuas war-wel e oa re izel galloud-herzel ar 5,56 mm boutin a-enep sponterien pourveziet gant fuzuilhoù-arsailh [[Mic'hail Kalachnikov|Kalachnikov]] (evel an [[AK-74]] da skouer). Ar CZ 805 BREN koulz hag an 806 BREN zo kinniget e daou adstumm, anvet '''A1''' (kanol klasel) hag '''A2''' (kanol berroc’h). E-mesk an adstummoù all e c’haller menegiñ :
* '''CZ BREN 2 BR''' (« ''Battle Rifle'' »), ur fuzuilh-emgann kambret e[[7,62 × 51 mm NATO| 7,62 × 51 mm]] &lt;ref&gt;{{En}} POPENKER Maxim, ''[https://modernfirearms.net/en/assault-rifles/czech-republic-assault-rifles/cz-bren-2-br-2/ CZ Bren 2 BR Battle Rifle / assault rifle]'', Modern Firearms (lennet d'an 31/03/2025)&lt;/ref&gt;;
* '''CZ 805 BREN S1''' ha '''CZ BREN 2 MS''' : stummoù damaotomatek hepken evit ar marc’had sivil ;
* '''CZ BREN 2 PPS''' (evit ''Puška pro Přesnou Střelbu'', « Fuzuilh evit an tennañ resisted »), [[fuzuilh-resisted]] kambret e 7,62 mm NATO ;
* '''CZ BREN 3''', stumm nevez trede rummad kinniget e 2024&lt;ref&gt;{{Fr}} ''[https://web.archive.org/web/20250604023337/https://blog.revue-cibles.fr/nouveaute-eurosatory-cz-bren-3/ Nouveauté Eurosatory CZ Bren 3]'', Le blog de Cibles, 17/06/2024 (lennet d'an 31/03/2025)&lt;/ref&gt;.

== Implijerien ==
* {{Arc'hantina}}
* {{Egipt}}
* {{Filipinez}}
* {{Frañs}}
* {{Hungaria}}
* {{Indonezia}}
* {{Mec'hiko}}
* {{Moldova}}
* {{Slovakia}}
* {{Polonia}}
* {{Portugal}}
* {{Tchekia}}
* {{Ukraina}}
* {{Vietnam}}

== Liammoù diavaez ==
* {{En}} [https://www.czub.cz/en/firearms-and-products-family/cz-bren2-ms Ar CZ BREN 2 Ms] (stumm sivil) war lec'hienn CZ

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{Porched:Armoù-tan}}
[[Rummad:Fuzuilhoù-arsailh]]
[[Rummad:Fuzuilhoù-emgann]]
[[Rummad:Armoù Tchekia]]
[[Rummad:Armoù brezel Ukraina]]</text>
      <sha1>iuqz4y2wor0j4hhjvvom95ve4vjlqy7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Timbroù Rodezia ar Su</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178730</id>
    <revision>
      <id>2186348</id>
      <parentid>2181626</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T16:55:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tanjee</username>
        <id>563</id>
      </contributor>
      <origin>2186348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3919" sha1="356p29hn4pirpo3y4kxpmf682ilbtbe" xml:space="preserve">[[File:Southern Rhodesia 1937 stamp1.jpg|thumb|left|200px|Ar roue George VI hag ar rouanez Elesbed (1937)]]

[[File:Victoria FALLS.jpg|thumb|right|200px|Lamm-dour Victoria (1932)]]

[[File:SouthernRhodesia2d1953scott83rhodesgrave.jpg|thumb|left|150px|Bez Cecil Rhodes (1953)]]

[[File:Stamp Ro.jpg|thumb|right|150px|Cecil Rhodes (1940)]]

[[Rodezia ar Su]] a oa un drevadenn saoz emren e gevred Afrika. Harzoù he doa gant gwarezva breizhveuriat ar [[Bechuanaland]] ([[Botswana]] bremañ), [[Rodezia an Norzh]] ([[Zambia]] bremañ), [[Mozambik]] ha [[Suafrika]].

Anvet e voe ar rannvro '''Rodezia''' (''Rhodesia'' e saozneg) diwar anv [[Cecil Rhodes]], ha hennezh diazezer an embregerezh prevez '''Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Suafrika''' (e saozneg ''British South Africa Company'' pe BSAC) a reas war-dro ar velestradurezh eno betek 1923. 

Er bloaz-se eo e voe divizet gant gouarnamant Londrez rannañ Rodezia e div lodenn (Rodezia ar Su ha Rodezia an Norzh), hag ober trevadennoù breizhveuriat eus an div vro.

== Prantad 1924-1953 ==
Heñvel e oa timbroù ar rummad kentañ embannet e Rodezia ar Su (e 1924) ouzh hini diwezhañ Rodezia, da lavaret eo e tiskouezent poltred ar roue [[George V]], ur gasketenn ofisour war e benn. &lt;SMALL&gt;SOUTHERN RHODESIA&lt;/SMALL&gt; e oa alc’hwez an timbroù avat.

Diskouez a reas kalzig timbroù a voe embannet da c’houde al lec’h anavezetañ moarvat e Rodezia - [[lamm-dour]] [[Lenn Victoria]] – ha ma vefe treset e-kichen penn ar roue George V pe hini George VI hga e wreg (e 1937).

Hanter-kantved deiz-ha-bloaz krouidigezh Rodezia gant [[Cecil Rhodes]] e 1940 a voe pennabeg embann ur rummad timbroù-lidañ a vroude ar politikour a savas ar BSAC.

== Kevread Rodezia ha Nyasaland ==
[[File:Rodésia e Niassalândia 32.jpg|thumb|left|200px|Digoradur ar stignad tredan-dour Kariba (1955)]]

Eus 1954 da 1963 e voe ezel an drevadenn eus ''Kevread Rodezia ha Nyasaland'', asambles gant Nyasaland ha Rodezia an Norzh. Ijinet e oa bet ar framm gant ar Saozon evit kas an ekonomiezh war-raok ha gorrekaat ar stourm evit ma vefe dizalc’h an trevadennoù.

Implijet e voe timbroù gant an alc’hwez ''Rhodesia &amp; Nyasaland'' e-pad un dek vloaz bennak.

== Republik Rodezia ==
[[File:Rhodesia declaration of independence stamp.jpg|thumb|right|200px|Rodezia dizalc'h (1965)]]
Pa voe diskleriet dizalc’hiezh Rodezia an Norzh dindan an anv [[Zambia]] e 1964, ar vinorelezh wenn a oa e penn ar vro a nac’has ma vije kemeret he flas gant ar muiañ-niver, ennañ Afrikaned du dreist-holl. Embannet e voe dizalc’hiezh Rodezia ar Su gant ar strollad Talbenn Rodezian (dalc’het gant ar re wenn) d’an 11 a viz Gwengolo 1965. Troc’hañ a reas al liammoù diwezhañ gant ar Rouantelezh-Unanet, hag e 1970 e troas anv ar vro da '''Republik Rodezia'''. Ne voe ket anavezet ar stad nevez gant broioù all ar bed koulskoude.

Amduek e oa c’hoazh an traoù e 1965 pa weler un timbr 2/6 £ a ziskoueze poltred ar rouanez [[Elesbed II]] e-kichen ardamezioù Rodezia, hag an titl '''INDEPENDENCE 11TH November 1965'''. Meur a dimbr eus 1964 a zo bet dreistmoullet gant ar memes testenn e 1965.

Adalek 1965 n’eus alc’hwez ebet estreget an anv RHODESIA. Skeudenn ar Rouanez a yeas diwar wel diouzh an timbroù e 1967. 

Danvez an timbroù a oa : tudennoù istorel Rodezia ar Su, an natur (an evned, ar balafenned, ar mein, ar bokedoù, h.a.), Gouel Nedeleg…

Ne badas ket pell amzer ar republik avat, ha rediet e voe pennadurezhioù ar vro da zegemer mennozh ur vro renet gant ar re zu.

== Zimbabwe dizalc’h ==
D'an 18 a viz Ebrel 1980 e teuas an drevadenn saoz diwezhañ en Afrika da vezañ dizalc'h dindan an anv '''Zimbabwe'''.

== Pennadoù kar ==
*[[Timbroù Zimbabwe]]
*[[Timbroù Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika]]
*[[Timbroù Nyasaland]]
*[[Timbroù Rodezia]]
*[[Timbroù Rodezia an Norzh]]

[[Rummad:Timbroù hervez ar vro|Rodezia ar Su]]
[[Rummad:Zimbabwe]]</text>
      <sha1>356p29hn4pirpo3y4kxpmf682ilbtbe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ali C'hamenei</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179320</id>
    <revision>
      <id>2186338</id>
      <parentid>2183965</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T14:36:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2186338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2989" sha1="ikzxck7vb234rfs81adjz5aoqma2eqh" xml:space="preserve">{{databox}}
[[Restr:Ali khamenei in January 2021.jpg|thumb|Ali C'hamenei e 2021]]
'''Ali C'hamenei''' ([[perseg]]: علی خامنه ای), ganet d'an [[19 Ebrel|19 a viz Ebrel]] [[1939]] e [[Mashhad]] ([[Iran Pahlavi|Stad Impalaerel Iran]]), ha [[Lazhadenn Ali C'hamenei|lazhet pa oa bet bombezet e di]]  e [[Tehran]] ([[Iran|Republik Islamek Iran]]) d'an [[28 a viz C'hwevrer]] [[2026]]&lt;ref&gt;{{En}} [https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t ''Iran's Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei killed in US-Israel attack''], BBC, 01 a viz Meurzh 2026.&lt;/ref&gt; gant [[Tsahal|lu Israel]] hag ar [[Arme ar Stadoù-Unanet|Stadoù-Unanet]], a oa un ayatollah iranat ha penn uhelañ an [[Dispac'h Iran|Dispac'h Islamek]] eus [[1989]] betek e varv. Bet e oa bet prezidant Republik Islamek Iran etre [[1981]] ha [[1989]] ivez.

Bet e oa e [[Qom]] e 1958, hag heuliet en doa kentelioù [[Ruhollah Khomeini|Ruhollah C'homeini]]. En em lakaat a reas C'hamenei da enebiñ ouzh [[Mohammad Reza Pahlavi]], [[Chah]] Iran, ha harzet e voe c'hwec'h gwech a-raok bezañ harluet e-pad tri bloaz gant renad ar Chah. Un den a bouez e oa C'hamenei e-kerzh [[Dispac'h Iran]] e 1978-1979, ha goude an Dispac'h en doa dalc'het meur a garg e Republik Islamek Iran nevez-savet. Goude marv Rouhollah C'homeini e 1989 e voe dilennet Ali C'hamenei da benn uhelañ gant Bodadeg an Arbennigourien.

Dindan ren Ali C'hamenei e teuas Iran da gemer penn [[Ahel ar Rezistañs]], un emglev hag a vode an [[Hamas]], an [[Hezbollah]], [[Bashar al-Assad|nerzhioù Bachar al-Assad]] hag an [[Houthied]], a veze armet gantañ a-enep [[Israel]] hag ar [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]]. E miz Even 2025 e talc'he penn d'ar re-se e-pad [[Brezel etre Iran hag Israel|Brezel an 12 devezh]], a oa e bal diskar anezhañ ha distrujañ ar [[programm nukleel iranat]]. 

An dud enebet ouzh C'hamenei a wel anezhañ evel un [[diktatour]] gwadek, kiriek da vuntroù a-vil-vern. E blas e penn er galloud a vez lakaet en arvar ingal, dreist-holl e-pad ar [[manifestadegoù da-heul marv Masha Amini]] pe ar re [[Manifestadegoù 2025-2026 en Iran|e 2025-2026]], a voe gwasket garv gantañ. 

D’an 28 a viz C’hwevrer 2026 e oa bet roet lañs gant ar Stadoù-Unanet hag Israel d’un [[obererezh milourel a-gevret a-enep Iran|argadenn vilourel a-enep Iran]]. Da-geñver an argadenn-se e oa bet distrujet annez an heñcher meur e Teheran. [[Prezidant Stadoù-Unanet Amerika|Prezidant]] ar Stadoù-Unanet, [[Donald Trump]], a embannas goude-se e oa bet lazhet Ali C'hamenei en ur vombezadeg. 

E vab [[Motjaba C'hamenei|Motjaba]] zo bet dibabet evel Heñcher an Dispac'h nevez, da lavaret eo penn meur ar vro, war e lerc'h, d'an 8 a viz Meurzh 2026&lt;ref&gt;{{En}} ''[https://www.bbc.com/news/live/cz0g2yg3579t Mojtaba Khamenei to succeed his father as Iran's supreme leader]'', BBC, 08/03/2026&lt;/ref&gt;. 

== Notennoù ==
{{Daveoù}}
{{ALC'HWEZDIBAB:C'hamenei, Ali}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1939]]
[[Rummad:Marvioù 2026]]
[[Rummad:Prezidanted Iran]]</text>
      <sha1>ikzxck7vb234rfs81adjz5aoqma2eqh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brezel Iran (2026)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179321</id>
    <revision>
      <id>2186346</id>
      <parentid>2184250</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T16:01:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2186346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12986" sha1="bnq2ainfm0kajysffhpewdwrv9am7y8" xml:space="preserve">{{databox}}
[[Restr:Trump announcing strikes on Iran, February 28 2026.png|thumb|[[Prezidant Stadoù-Unanet Amerika|Prezidant ar Stadoù-Unanet]], [[Donald Trump]], o kemenn deroù an oberiadurioù milourel en Iran, d'an 28 a viz C'hwevrer 2026. ]]
'''Brezel Iran''' (pe '''Brezel [[Ramadan]]''') a zo un oberiadur [[brezel]] kevredet [[Stadoù-Unanet Amerika|stadunanat]]-[[Israel|israelat]] kroget d’an [[28 C'hwevrer|28 a viz C’hwevrer]] [[2026]] a-enep [[Iran]]. An oberiadur, a zo anvet '''Leon krozus''' ([[hebraeg]] : מִבְצַע שְׁאָגַת הָאֲרִי, ''Mivtsá She'agát Ha'ar''í) gant Israel&lt;ref&gt;{{en}} {{Cite web |author=Tal Shalev |date=28 February 2026|title=Israel names operation against Iran &quot;Roaring Lion&quot; |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl?post-id=cmm60zpmz001v3b6pkd1t046n|access-date=28 February 2026|website=[[CNN]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |title=Israel names operation against Iran 'Lion's Roar' |url=https://www.iranintl.com/en/202602288170 |publisher=Iran International |access-date=28 February 2026 |date=28 February 2026}}&lt;/ref&gt; hag '''Oberiadur fulor meurdezus''' ([[saozneg]] : ''Operation Epic Fury'') gant [[Departamant an Difenn (Stadoù-Unanet)|Departamant Difenn ar Stadoù-Unanet]],&lt;ref&gt;{{en}} {{Cite web|title= Pentagon names Iran mission 'Operation Epic Fury'|url=https://www.iranintl.com/en/202602280838|publisher=[[Iran International]]|access-date=28 February 2026}}&lt;/ref&gt;. Sevenet e oa bet evit lazhañ pennoù uhelañ Iran, politikourien, pennoù an nerzhioù difenn ha savadurioù. An dagadenn a oa bet savet ivez gant ar c'hoant da [[Lazhadenn Ali Khamenei|lazhañ]] ar penn-uhel [[Ali C'hamenei]]&lt;ref&gt;{{en}} {{Cite web |title=Iranian state TV announces death of Iran's Supreme Leader Ali Khamenei |url=https://www.middleeasteye.net/news/iranian-state-tv-announces-death-irans-supreme-leader-ali-khamenei |access-date=28 February 2026 |publisher=[[Middle East Eye]]}}&lt;/ref&gt;.

[[Aozadur ar Broadoù Unanet]] ha meur a vro all ha n'int ket o kemer perzh en oberiadur o deus embannet e oant a-enep an tagadennoù kentañ dre ma tegasont dizurzh er rannved; reoù all a zo savet a-enep tagadennoù digoll Iran war broioù kevredet gant ar Stadoù-Unanet en tolead&lt;ref name=&quot;BBC News-2026c&quot;&gt;{{Cite news |date=28 February 2026 |title=How the world has reacted to US and Israeli strikes on Iran |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yj9kr31y7o |access-date=28 February 2026 |work=[[BBC News]]}}&lt;/ref&gt;. 

An dud a gav abeg en oberiadur a embann eo bet un torr lezennel hervez ar Gwir stadunanat hag un torr d'ar souvereniezh iranian&lt;ref&gt;{{Cite magazine |last=Schneid |first=Rebecca |date=28 February 2026 |title=How the World Is Reacting to the Attack on Iran |url=https://time.com/7381811/iran-war-world-leaders-reaction-russia-china-europe/ |access-date=1 March 2026 |magazine=TIME}}&lt;/ref&gt; hervez ar [[gwir etrebroadel]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US, Israel defend strikes at UN as Iran alleges 'war crime' |url=https://www.philstar.com/world/2026/03/01/2511286/us-israel-defend-strikes-un-iran-alleges-war-crime |access-date=2 March 2026 |website=Philstar.com}}&lt;/ref&gt;. Pennoù trumpour eus ar gouarnamant o deus klemmet e oa bet embannet gant izili eus ar Pentagon ne oa bet titour ebet e oa Iran o vont da dagañ ar Stadoù-Unanet a-raok an oberiadur brezel, en desped d'o c'hemennadennoù.

Pal an oberiadenn eo distrujañ barregezhioù nukleel danvezel Iran hag aesaat fin ar renad iranat.

== Kenarroud ==
E [[Mezheven|miz Even]] [[2025]] [[Brezel etre Iran hag Israel|e oa bet taget Iran gant Israel]] evit lakaat fin d'ar [[programm nukleel iranat]]. D'an [[22 Mezheven|22 a viz Even]] ez ae ar Stadoù-Unanet d'ar brezel o vombeziñ staliadurioù nukleel iranat. Un harz-tennañ a voe sinet tri devezh goude&lt;ref&gt;https://www.france24.com/fr/moyen-orient/20251228-iran-isra%C3%ABl-le-r%C3%A9cit-des-12-jours-de-guerre-ouverte&lt;/ref&gt;.

E fin [[Kerzu|miz Kerzu]] 2025 hag e [[Genver|miz Genver]] [[2026]] e tarzhas [[Manifestadegoù 2025-2026 en Iran|manifestadegoù en Iran]], a c'halve peurgetket da lakaat un termen d'ar Republik Islamek. Gant gouarnamant Iran e voe gwasket taer ar manifestadegoù-se, ma varvas miliadoù a dud. En ur respont d'ar moustrerezh-se e kondaone ar Stadoù-Unanet ar renad islamek hag e krogent da vodañ o nerzhioù milourel er [[Reter-Kreiz]] e mizioù Genver ha C'hwevrer 2026 evit en em brientiñ d'un oberiadenn en Iran&lt;ref&gt;https://www.radiofrance.fr/franceinfo/podcasts/les-documents-franceinfo/manifestations-en-iran-le-point-sur-la-repression-et-le-bilan-des-victimes-3979870&lt;/ref&gt;.

E miz Genver 2026, pennoù Europa hag ar Stadoù-Unanet o devoa embanent e oa Washington o c'houlenn groñs tri zra da Iran, unan anezho e oa paouez da viken gant pinvidikaat [[uraniom]]&lt;ref&gt;{{Cite news |first1=David E.|last1=Sanger|first2=Tyler|last2=Pager|first3=Farnaz |last3=Fassihi|date=28 January 2026 |title=Trump Threatens Iran with 'Massi                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               ve Armada' and Presses a Set of Demands |url=https://www.nytimes.com/2026/01/28/us/politics/trump-iran-armada.html |work=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt;.

Melestradurezh Trump he doa embannet e miz C'hwevrer 2026 e oa adkroget Iran gant ur program nukleel hag e oa o tiorren misiloù gant un hirder tennañ a c'hellje reiñ an tu dezho da dizhout ar Stadoù-Unanet&lt;ref name=&quot;auto12&quot;&gt;{{Cite news |date=25 February 2026 |title=Trump lays out case for possible attack on Iran in State of the Union speech |url=https://www.straitstimes.com/world/united-states/update-3-trump-lays-out-case-for-possible-attack-on-iran-in-state-of-the-union?ref=inline-article |access-date=1 March 2026 |work=[[The Straits Times]] |issn=0585-3923|quote=He accused Iran of restarting its nuclear programme, working to build missiles that 'soon' would be capable of reaching the US - Iranian state media have claimed that Tehran is developing a missile capable of reaching North America.}}&lt;/ref&gt;. D'ar 27 a viz C'hwevrer 2026, [[Ajañs etrebroadel an energiezh atomek]] en doa dizoloet e oa bet kuzhet gant Iran uraniom pinvidikaet uhel en ur savadur kuzh ha na oa ket bet tizhet gant ar bombezadennoù a oa bet war ar vro diagent&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Murphy |first=Francois |date=27 February 2026 |title=IAEA report says Iran must allow inspections, points at Isfahan |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/iran-stored-highly-enriched-uranium-underground-site-iaea-report-says-2026-02-27/ |access-date=28 February 2026 |work=[[Reuters]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=27 February 2026 |title=IAEA says Iran stored highly enriched uranium at underground Isfahan site |url=https://www.iranintl.com/en/202602274548 |access-date=28 February 2026 |website=[[Iran International]]}}&lt;/ref&gt;, hag ouzhepnnet e oa bet gant an ajañs ne c'helle ket bezañ sur e oa eus ar programm nukleel iranat unan &quot;peoc'hus nemetken&quot; rak nac'het e oa bet dezhi ensellañ al lec'h&lt;ref&gt;{{Cite web |date=27 February 2026 |title=IAEA says cannot assure Iran's nuclear program is exclusively peaceful |url=https://www.iranintl.com/en/202602279314 |access-date=1 March 2026 |website=[[Iran International]] |quote=The UN nuclear [[Watchdog#Public oversight|watchdog]] warned it will not be in a position to provide assurance that Iran's nuclear program is exclusively peaceful unless Tehran restores access to key facilities, according to confidential reports seen by Bloomberg and the Associated Press.}}&lt;/ref&gt; Hervez ur vammenn stadunanat dianav, Trump en doa aotreet an dagadenn goude ma vije bet kelaouet e oa prest Iran da dennañ misiloù war palioù stadunanat&lt;ref name=&quot;auto11&quot;&gt;{{Cite news |date=28 February 2026 |title=Top US official: Iran planned to preemptively launch missiles, Trump was forced to act |url=https://www.timesofisrael.com/top-us-official-iran-planned-to-preemptively-launch-missiles-trump-was-forced-to-act/ |access-date=1 March 2026 |work=[[The Times of Israel]] |language=en-US |issn=0040-7909}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto3&quot;&gt;{{Cite web |date=1 March 2026 |title=CIA helped pinpoint Khamenei gathering before Israeli strike – NYT |url=https://www.iranintl.com/en/202603013976 |access-date=1 March 2026 |website=[[Iran International]]}}&lt;/ref&gt;. Ar velestradurezh stadunanat n'he deus ket diskouezet prouennoù anat e oa Iran o vont da glask tizhout palioù er Stadoù-Unanet a-raok an dagadenn&lt;ref name=&quot;auto4&quot;&gt;{{Cite news |last1=Detsch |first1=Jack |last2=Gould |first2=Joe |last3=Stokols |first3=Eli |last4=Sakellariadis |first4=John |date=1 March 2026 |title=Pentagon offers no evidence to support claim it attacked Iran in defense |work=Politico |url=https://www.politico.com/news/2026/03/01/trump-iran-preparing-attack-no-evidence-00806447 |access-date=2 March 2026}}&lt;/ref&gt;, hag ur vammenn dianav er Pentagon a oa bet o kemenn d'ar C'hendalc'h stadunanat ne oa ket bet titouroù gant ar spierezh milourel o prouiñ e oa c'hoant gant Iran da dennañ da gentañ war nerzhioù pe lec'hioù perc'hennet gant ar Stadoù-Unanet&lt;ref name=&quot;Phil 01032026&quot;&gt;{{Cite news |last1=Stewart |first1=Phil |last2=Pamuk |first2=Humeyra |date=1 March 2026 |title=Pentagon tells Congress no sign that Iran was going to attack US first, sources say |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/us/pentagon-tells-congress-no-sign-that-iran-was-going-attack-us-first-sources-say-2026-03-02/ |url-access=subscription |access-date=2 March 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto7&quot;&gt;{{Cite news|date=2 March 2026|title=White House claim of imminent Iranian threat undercut in Hill briefings|url=https://www.cnn.com/world/live-news/us-israel-iran-attack-03-01-26-intl?post-id=cmm8g18pb00003b6s68xqscio|access-date=2 March 2026|work=[[CNN]]}}&lt;/ref&gt;.

== Oberiadur ==
D'an 28 a viz C'hwevrer 2026 e kemenn ar [[Prezidant Stadoù-Unanet Amerika|prezidant stadunanat]] [[Donald Trump]], en ur video embannet war ar [[Rouedad sokial|rouedadoù sokial]] : « kroget eo an nerzhioù [[Arme ar Stadoù-Unanet|lu stadunanat]] gant obererezhioù stourm meur en Iran ». Merzet e voe tarzhadegoù e meur a gornad eus [[Tehran]], en o zouez ar c'harter m'emañ al levier meur [[Ali C'hamenei]] o chom peurliesañ, hag ivez e-kichen palez ar [[Prezidant Iran|prezidant]] hag ar [[C'huzul broadel evit surentez Iran|C'huzul broadel evit ar surentez]]. Mediaoù eus Iran a ro da c'houzout ivez gwalldaolioù en [[Isfahan]] (ma'z eus ur c'hemplezh nukleel meur), [[Qom]], [[Karaj]], [[Kermanshah]], [[Lorestan]] ha [[Tabriz]]&lt;ref&gt;https://www.lemonde.fr/international/article/2026/02/28/israel-et-les-etats-unis-attaquent-l-iran_6668678_3210.html&lt;/ref&gt;
[[Restr:Sinking of IRIS Dena 2.jpg|thumb|Luc'hskeudenn skignet gant departamant amerikan an Difenn o tiskouez ar fourgadenn IRIS Dena kaset d'ar strad gant un dargreizenn e Meurvor Indez.]]
[[Tsahal]] a ro da c'houzout tennoù fuc'helloù balistik adalek Iran war-du Israel nebeut amzer goude ma oa kroget gant ar bombezadegoù war Iran. Klevet e oa bet c'hwitellerezed-tro  e [[Tel Aviv]] hag e rannvroioù eus Israel. Broioù all eus ar Reter-Kreiz, evel an [[Emirelezhioù Arab Unanet]], [[Koweit]], [[Qatar]] hag [[Arabia Saoudat]] a zo bet tizhet gant renad Iran, evit distrujañ ar bazennoù milourel stadunanat a zo eno&lt;ref&gt;https://www.sfgate.com/news/article/strike-zones-these-maps-show-where-the-u-s-and-21947536.php&lt;/ref&gt;.

D'ar [[4 a viz Meurzh]] eo torpilhet ha kaset d'ar strad ar [[fourgadenn]] iranat [[IRIS Dena]] gant al [[lestr-spluj]] amerikan USS Charlotte e [[Meurvor Indez]], er-maez da [[Sri Lanka]]. En dagadenn e voe lazhet 87 den d'an nebeutañ, 61 den aet da get ha 32 den chomet bev diwar ur skipailh 180 den. Ar c'hentañ torpilhadeg graet gant an [[Morlu ar Stadoù-Unanet|US Navy]] eo abaoe [[1945]] ha fin an [[Eil Brezel-bed]]&lt;ref&gt;https://www.nicematin.com/societe/conflits/guerre-en-iran-un-navire-de-la-marine-iranienne-avec-180-personnes-a-bord-coule-au-large-du-sri-lanka-30-marins-secourus-10671325&lt;/ref&gt;.

Da vintin ar [[5 a viz Meurzh]] e voe lañset un oberiadenn war zouar gant [[Kurded]] [[Kurdistan Irak|Irak]] war-du [[Kurdistan Iran]], gant harp ar Stadoù-Unanet&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-888881 |title=Hundreds of Kurdish fighters launch ground offensive in Iran, officials deny reports |publisher=Jerusalem Post |month=Meurzh |year=2026}}&lt;/ref&gt;. 

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}

[[Rummad:2026]]
[[Rummad:Bombezadegoù]]
[[Rummad:Istor Israel]]
[[Rummad:Istor Iran]]
[[Rummad:Brezelioù SUA]]</text>
      <sha1>bnq2ainfm0kajysffhpewdwrv9am7y8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Los Kjarkas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179322</id>
    <revision>
      <id>2186347</id>
      <parentid>2182839</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T16:55:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2186347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20163" sha1="c97sqwfk5f10eml699p0nkdio85qpdy" xml:space="preserve">{{Infobox Sonerezh (arzour)|anv=Los Kjarkas|lec'hienn=http://www.loskjarkas.com.bo|izili=Gonzalo Hermosa González
Élmer Hermosa González
Gastón Guardia Bilbao
Makoto Shishido
Lin Angulo
Gonzalo Hermosa Camacho Jr.
Hugo Delafuente
Luis Mercado
Emerson Cifuentes|izili kozh=Ramiro de la Zerda
Ulises Hermosa González †
Eduardo Yáñez Loayza
Miguel Mengoa Montes de Oca
Rolando Malpartida Porcel
José Luis Morales Rodríguez
Simón Julio Lavayén Frías †
Edwin Castellanos
Fernando Torrico
Yuri Ortuño
Juan Carlos Rodríguez
Luis Sorich Araya
Jorge Santacruz|label=WDTMusic
Lauro
Discolandia
ANS Records
Sony Music
Heriba
Tumi Music|bloavezhioù=1975 - hiziv|doare=Folk Bolivia|bro orin=Capinota, Cochabamba, Bolivia}}

'''Los Kjarkas''' zo ur strollad [[Sonerezh folk|sonerezh pobl]] a orin eus Capinota, [[Departamant Cochabamba|Cochabamba]], [[Bolivia|e Bolivia]] . Savet e oa bet gant ar vreudeur Wilson Hermosa,  Gonzalo Hermosa, Castel Hermosa  hag Edgar Villaroel. Dont a rejont da vezañ brudet dre ar vro ha dre ar bed. Sonaozourien ar strollad e oa Ulises Hermosa, Elmer Hermosa, Edgar Villaroel, Edwin Castellanos, Fernando Torrico, Gastón Guardia ha Guillermo Ponce.

== Orin anv ar strollad ==
Dont a ra '''an anv &quot;Kjarkas&quot;''' eus ar ger kechua &quot;Hegarat&quot;, setu e vefe ster an anv Los Kjarkas : &quot;Ar re galonek&quot; pe &quot;ar re gadarn&quot;.

== Istor ==
Da gentañ e teuas Los Kjarkas war wel diwar ezhomm ekonomikel e izili, setu ma veaje ar strollad eus kêr da gêr, o seniñ zambaoù [[Arc'hantina|arc'hantinat]] dreist-holl, dre ma ne oa ket bet anavezet a-walc'h sonerezh orin Bolivia c'hoazh. Koulskoude, tamm-ha-tamm, e krogas &quot;peñas&quot; (lec'hioù sonerezh pobl) liesseurt da zegemer luskoù stankoc'h er vro, evel ar cueca, an huayño, hag ar bailecito, gant sonaozourien evel Simeón Roncal, Gilberto Rojas ha Teófilo Vargas. E-kerzh ar bloavezhioù-se e voe krouet gant Los Kjarkas, a-drugarez d'o startijenn ha d'o stignadoù treuzfurmiñ, o diazezoù sonerezhel a zegasas dezho o berzh kentañ diwezhatoc'h.

Goude an deizioù kentañ-se e kuitaas an holl izili nemet unan, ha Gonzalo Hermosa a adkempennas anezhañ gant sonerien nevez : Elmer Hermosa, Eddy Carpio, Antonio Canelas, hag Alcides Mejía. E-pad ouzhpenn 10 vloaz, Los Kjarkas o deus kreñvaet o barregezhioù war sevel ha seniñ sonerezh an Andoù&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal|url=http://portal.andina.pe/edpespeciales/especiales/Variedades_sp/var_79/var_79.pdf}}&lt;/ref&gt;. Seniñ a rejont e [[La Paz (Bolivia)|La Paz]] evit ar wech kentañ e 1975 goude bezañ sonet e festoù prevez dreist-holl. Er memes bloaz e kinnigjont o bro e gouel sonerezh pobl [[Brazil]].

Dre José “Danger” Salamanca e kejas Alcides Mejia gant ar vreudeur Hermosa : Elmer, Ulises ha Gonzalo. Ar vreudeur henañ, Wilson, Castel, Gonzalo hag Edgar, a oa perzh eus ar strollad Kjarkas orin. Pa zistrojont eus o beaj da Chile e tivizjont kuitaat ar strollad, a voe diskaret e-pad pell. Alcides a gemeras perzh en adreizh kentañ Kjarkas e 1974, asambles gant Ulises hag Elmer.

E-pad meur a vloaz e oa bet gouestlet Los Kjarkas da berfetaat o doare sonerezh o-unan, o azasaat luskoù henvroat ouzh framm sonerezh al luskoù kreolek, o lakaat ar binvioù-avel hag ar ronroco da gentañ, gant aozadurioù koroll. Evel-se, e 1975 e sonjont e [[La Paz (Bolivia)|La Paz]] hag e krogjont da enrollañ o fladenn gentañ ar bloaz war-lerc'h.

Izili : Ulises Hermosa, Elmer Hermosa, Alcides Mejia, José Antonio Canelas, hag Edgar Villarroel. Goude ma voe echuet an enrolladenn e kuitaas Alcides Mejia ar strollad abalamour d'un dizemglev gant Ulises hag Elmer diwar-benn o c'hoant da genderc'hel gant o studioù.

E 1976 e voe embannet o fladenn gentañ, &quot;[[Bolivia]]&quot;, e Mec'hiko gant an ti-embann pladennoù Heriba. Nav c'hanaouenn zo ennañ, kazi an holl anezho savet gant Gonzalo Hermosa, en o zouez an ton titl, &quot;Bolivia&quot;, a voe brudet-tre.

Gant ar berzh tizhet dija eo pinvidikaet ar strollad gant daou vreur Hermosa all : Ulises hag Élmer, Toño Canelas, Gastón Guardia, Guillermo Ponce hag Édgar Villarroel (anv ar c'hrouer).

E 1977 hag e 1978 e voe embannet div bladenn gant an anv Fortaleza (abalamour da strishadurioù ar c'hontradoù), gant kanaouennoù gant gwrizioù folk. Adkempennet e voent diwezhatoc'h e 1995 war ur bladenn hepken anvet &quot;Sueño milenario de los Andes&quot; (Huñvre Milved an Andoù). Heñvel, e 1979, e teuas er-maez ar bladenn &quot;Kutimuy&quot;, gant ar ganaouenn titl, ar pezh a verkas penn-kentañ ur rummad nevez hag adsavidigezh Los Kjarkas dindan renerezh Élmer Hermosa, Julio Lavayen, Ulises Hermosa, ha Gastón Guardia. Kreskiñ a reas brud ar strollad, ar pezh a gasas troiadoù e Bolivia hepken met ivez dre Suamerika, Europa, ar Stadoù-Unanet ha Japan.

E 1980 e voe embannet “Cóndor Mallku” ganto. Er bladenn e kaver kanaouennoù karantez, ar pezh a verk un diforc'h diouzh ar folklor hengounel.

E 1981, gant ar bladenn &quot;Canto a la mujer de mi pueblo&quot; (Kanaouenn d'ar vaouez eus ma c'hêr), e embannas ar strollad e ganaouennoù brudetañ, evel &quot;Wayayay&quot; ha &quot; Llorando se fue &quot; (Aet eo kuit en ur ouelañ), gant Gonzalo Hermosa o c'hoari charango abalamour da zistro Julio Lavayen. Diwezhatoc'h e teuas Julio Lavayen en-dro d'ar strollad war ar charango, asambles gant Ramiro de la Zerda war ar gitar ha Raúl Muriel war ar binvioù-seniñ, evit ar bladenn &quot;Desde el alma de mi pueblo&quot; (Eus ene va fobl), o kemer perzh er ganaouenn &quot;Sunchu t'ikitay&quot;.

E 1984 e voe pedet Los Kjarkas da 10vet Gouel ar c'hanaouennoù Yamaha, ma oa ouzhpenn 1 800 kanaouenn eus ar bed a-bezh o kemer perzh er genstrivadeg evit ar priz uhelañ. Mont a reas an dekvet plas gant ar ganaouenn &quot;Florcita azul&quot; gant Ulises Hermosa. An darvoud-se a zigoras Los Kjarkas war marc'had Japan&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://elperuano.pe/noticia/142890-musica-los-kjarkas-y-su-huella-en-el-peru|title=Música: Los Kjarkas y su huella en el Perú|accessdate=2022-04-21|work=elperuano.pe|language=es}}&lt;/ref&gt;.

E dibenn ar bloavezhioù 1980, un darvoud a zegasas muioc'h a vrud hag a anaoudegezh etrebroadel da Los Kjarkas. Ar strollad Kaoma a embannas ar ganaouenn &quot; Chorando se foi &quot;, pe &quot; Lambada &quot;, a oa bet dañset war un ton karib. Ar ganaouenn a zeuas da vezañ ur plagiad eus &quot;Llorando se fue&quot;, ur ganaouenn gant Ulises Hermosa, embannet e 1984 war ritm saya caporal . Enrollet e oa bet ar ganaouenn-mañ en [[Alamagn]], ha dre-se e oa ret da Kaoma digoll Los Kjarkas gant ur sammad arc'hant dizoloet.

Ar sonerien Edwin Castellanos ha Fernando Torrico a oa perzh eus ar strollad, met kuitaat a rejont diwezhatoc'h evit sevel an daouad Tupay .

E 1990 e teuas er-maez o fladenn nemeti ma ne ganent ket warni, anvet &quot;Ch'uwa yacu&quot;. E 1992 e voe taget-bras ar strollad gant kleñved ar sonaozour Ulises Hermosa. Goude bezañ beajet er Stadoù-Unanet e varvas gant ar c'hrign-bev e Houston. A-raok e varv ec'h echuas e ganaouenn &quot;El árbol de mi destino&quot; (Gwezenn va zonkad). Ar bloaz war-lerc'h e teuas er-maez ar bladenn &quot;Hermanos&quot; (Breudeur), ennañ ur ganaouenn gant  Ulises &quot;Tarajchi&quot;, met gant komzoù ouzhpennet gant e vreur Gonzalo, o teskrivañ istor ha santimantoù an tiegezh Hermosa.

Er bloavezhioù 1990 e teuas Ronaldo Malpartida, Eduardo Yáñez, Alcídes Mejía, Miguel Mengoa ha José Luis Morales d'ar strollad. Kenderc'hel a rejont d'ober berzh gant kanaouennoù evel &quot;Señora su hija&quot;, &quot;Mi pecado&quot;, &quot;Ave de cristal&quot;, &quot;A los 500 años&quot;, &quot;La pícara&quot; hag &quot;El leader de los humildes&quot;.

E 1997 e voe embannet gant Los Kjarkas o video kentañ “Por siempre...” a skignas kinnig ar bladenn en Hotel Presidente.

Ar milved nevez a zegasas cheñchamantoù bras e Los Kjarkas, dre ma oa ar strollad o vont war-raok gant arzourien nevez ha yaouank : Gonzalo Hermosa Jr., Lin Angulo, hag ar soner japanat Makoto Shishido. Gant-se e voe roet ur sell nevez da ganaouennoù evel &quot;Lección de vida&quot; (Kenteliad ar vuhez), &quot;Saya sensual&quot; (Skirt Sensual), ha &quot;Kamanchaca&quot;. E 2006 e embannas Los Kjarkas o fladenn ziwezhañ betek-henn, &quot;35 años&quot; (35 bloaz), evit lidañ deiz-ha-bloaz ar strollad. E 2016 e voe embannet &quot;La Leyenda Viva&quot; (Ar vojenn vev) gant Los Kjarkas, da lidañ 45 bloaz e bed ar sonerezh.

E 1995 e voe galvet Alcides da gemer perzh en eil adreizhadenn Kjarkas. Ar raktres &quot;Pacha&quot; en doa kemeret amzer Elmer, Gastón, Edwin ha Fernando, o lezel Kjarkas war un ehan a-hed ur bloavezh (ur strategiezh implijet gant Gonzalo Hermosa evit tennañ Fernando Torrico hag Edwin Castellanos eus ar strollad). Goude ma oa bet echuet ar raktres &quot;Pacha&quot;, ne oa nemet Gastón hag Elmer a oa deuet en-dro er strollad. Ur bloavezh a oa bet evit prientiñ an dachenn evit adlañsañ hag adreizhañ Kjarkas, hag ivez sevel ar roll-kanaouennoù evit ar sonadeg hag ar bladenn evit o 25vet deiz-ha-bloaz : &quot;Kjarkas por Siempre&quot; (Kjarjkas da viken), a oa bet dalc'het e La Paz, e Bolivia. Izili : Rolando Malpartida, Elmer Hermosa, Alcides Mejia, Gastón Guardia, Eduardo Yáñez ha Gonzalo Hermosa “Kjarkas por Siempre” Pladenn enrollet e Discolandia Studios evit an ti-embann RCA e [[La Paz (Bolivia)|La Paz]], e [[Bolivia]], e 1996. Teknikour : Fredy Roca. Goude ouzhpenn 2 vloaz a droiadoù, pleustradegoù, beajoù, enrolladennoù, filmañ hag atersadennoù.

== Friperezh ha tabutoù tro-dro d'ar ganaouenn &quot;Llorando se fue&quot; ==
Ar ganaouenn anvet &quot;Llorando se fu &quot; (Aet eo kuit en ur ouelañ), gant gerioù gant Ramiro de La Zerda, zo unan eus sonaozennoù Kjarkas implijet ar muiañ gant arzourien all e stummoù liesseurt ; e lod degouezhioù eo bet degaset skandaloù ha prosezoù lezennel evit fripañ.

Unan eus an aferioù brudetañ e oa hini ar strollad brazilian-gall Kaoma e 1989, a embannas ar ganaouenn ''Chorando se foi'' (anavezet hepken evel &quot;La Lambada&quot;). Gounezet e voe an afer gant Los Kjarkas, a brouas e oa bet savet ar ganaouenn ganto ha fripet gant Kaoma&lt;ref&gt;{{Cite journal|url=https://books.google.com.pe/books?id=uIeIqzTNHwoC}}&lt;/ref&gt;, o resev un digoll.

Diwezhatoc'h, e 2006, e oa bet implijet ul lodenn eus ar ganaouenn gant an daouad reggaeton Wisin &amp; Yandel en o c'hanaouenn ''[[Pam Pam]]''. Pevar bloaz goude, e 2010, e implijas Don Omar ar ganaouenn ivez, en ur lakaat lod eus he c'homzoù spagnolek, en e ganaouenn &quot;Taboo .&quot; E penn-kentañ 2011, Jennifer Lopez ha Pitbull a sonas &quot; On the Floor &quot;, ennañ ul lodenn eus ton ar ganaouenn. E &quot;Taboo&quot; hag e &quot;On the Floor&quot; e vez kinniget gant an arzourien Ulises ha Gonzalo Hermosa evel sonaozourien, gant gerioù gant Ramiro de la Zerda.

A-hed an amzer e voe gant ar ganaouenn ''Llorando se fue'' kalz muioc'h a eilstummoù ha n'int ket bet klevet marteze abalamour da vrud ar strolladoù hag an arzourien o doa kopiet anezho&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Música popular y comunicación en Bolivia: las interpretaciones y conflictos|url=https://books.google.com.pe/books?id=jbZaAAAAMAAJ|publisher=U.C.B.|date=1994|accessdate=2022-04-21|language=es|first=Marcelo|last=Guardia Crespo|page=127}}&lt;/ref&gt;. Koulskoude ez eus c'hoazh stummoù all gant sonaozourien sonerezh elektronek evel [[Bob Sinclar]].

== Izili ==
[[Restr:Festival_El_Tamarugo_de_la_Tirana_-_32041559567.jpg|thumb|Los Kjarkas e Gouel &quot;El Tamarugo&quot; e 2019.]]
Los Kjarkas a oa bet savet da gentañ gant ar vreudeur Hermosa : Wilson Hermosa González, Castel Hermosa González, ha Gonzalo Hermosa González, asambles gant Edgar Villarroel. A-hed ar bloavezhioù ez eus bet izili all o kemer perzh, en o zouez Elmer Hermosa González, Gastón Guardia, Edwin Castellanos, Fernando Torrico, Juan Carlos Rodríguez, Rolando Malpartida, Eduardo Yáñez Loayza, Miguel Mengoa, Yuri Ortuño (a oa an hini nemetañ en doa erlec'hiet Elmer Hermosa en istor Los Kjarkas e 1981, e-pad ma oa Elmer o vont war droad gant Raúl Muriel ha Julio Lavayén en Europa), José Luis Morales, Gonzalo Hermosa Jr., Lin Angulo, Makoto Shishido, Francisco Hurtado ha Braulio Sánchez, evit menegiñ un nebeud anezho. Un ezel pouezus all eus ar strollad eo Iván Barrientos, soner gitar-boud ha ijinour son, en deus labouret gant Los Kjarkas e-pad ouzhpenn 20 vloaz.

=== Marv Ulises Hermosa ===
E 1992 e voe taget-bras ar strollad gant kleñved Ulises Hermosa, a varvas gant [[Krign-bev|ar c'hrign-bev]] e [[Houston]]. A-raok e varv e echuas gant ar ganaouenn ''El árbol de mi destino'' (Gwezenn va zonkad), a voe embannet goude e varv gant ar strollad. Er bloaz war-lerc'h e voe embannet gant Los Kjarkas ar bladenn ''Hermanos'' (&quot;Breudeur&quot;), hag an ton titl e oa kanaouenn orin Ulises ''Tarajchi'', gant komzoù ouzhpennet gant e vreur Gonzalo, o teskrivañ istor ha santimantoù an tiegezh Hermosa.

Emañ bez Ulises Hermosa e bered veur Cochabamba, e [[Bolivia]].

Ar milved nevez a zegasas kemmoù bras e Los Kjarkas, gant enkorfadur arzourien nevez ha yaouankoc'h pa zivizas Gonzalo Hermosa adlañsañ ar strollad er bloavezhioù 2000. Degas a reas Edgar Villarroel, anv ar c'hrouer, war ar c'han hag ar ronroco ; Eddy Carpio war charango; Antonio Canelas war ar gitar ; hag Alcides Mejía war ar binvioù-seniñ (quena ha zampoña), a zeuas da vezañ ezel eus ''Savia Andina'', ur strollad dileuriet all eus mojennoù Bolivia, e-pad meur a vloaz. Gonzalo en em lakaas da vezañ rener ar strollad&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.rpp.com.pe/portada/entretenimiento/79966_1.php|title=Los Kjarkas vuelven a Perú para gira nacional por aniversario|accessdate=2022-06-16|date=30 de mayo de 2007|work=RPP Noticias|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070607180917/http://www.rpp.com.pe/portada/entretenimiento/79966_1.php|archivedate=2007-06-07}}&lt;/ref&gt;.

Diwezhatoc'h e voe Gonzalo Hermosa Jr., Lin Angulo hag ar Japanad Makoto Shishido.

== Milved nevez ==
En XXIvet kantved e voe anavezet Los Kjarkas e Perou evit o micher&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.rpp.com.pe/portada/entretenimiento/49408_1.php|title=Los Kjarkas dicen que Perú es su segunda patria|accessdate=2022-05-29|date=12 de septiembre de 2006|work=RPP Noticias|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071117122657/http://www.rpp.com.pe/portada/entretenimiento/49408_1.php|archivedate=2007-11-17}}&lt;/ref&gt;, ouzhpenn ober troiadoù broadel&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.expreso.com.pe:80/edicion/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=30016&amp;Itemid=38|title=Los Kjarkas “La película ya es un hecho”|accessdate=2023-08-17|date=26 de julio de 2008|work=Expreso|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080726082608/http://www.expreso.com.pe:80/edicion/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=30016&amp;Itemid=38|archivedate=2008-07-26}}&lt;/ref&gt;. E 2010 e enrollas Los Kjarkas ur ganaouenn gant ar strollad Prisma anvet ''No te puedo olvidar'' a vodañ binvioù hengounel ar strollad kentañ gant ar binvioù elektronek hag an akordeoñs a oa perzh eus an eil.

E 2008 e krouas lod eus bugale izili Los Kjarkas ar strollad sonerezh ''Chila Jatun Jatun'' (&quot;Chila Jatun&quot; = re vihan bras; &quot;Jatun&quot; = bras. &quot;Eus bihan da vras&quot;). E izili eo Gonzalo Hermosa Camacho Jr. (rener sonerezh, First Winds), Jonathan Hermosa Andresen (kaner pennañ, Roncoco), Huascar Hermosa Castro (gitar pennañ), Ulises Hermosa Fernández (gitar ritmek), Luis Medrano Hermosa (Charango), Branly Yázquez Maricotic D Orellana Olivares (Eil Avel), ha Luis Hinojosa Heredia (Bas tredan)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal|url=http://portal.andina.pe/edpespeciales/especiales/Variedades_sp/var_79/var_79.pdf}}&lt;/ref&gt;.

== Kjarkas ha Perou ==
Troiad etrebroadel gentañ Los Kjarkas a voe e 1978, dre Vro-Berou a-bezh. Tremen a rejont ur miz e kêr [[Qusqu|Cusco]], o seniñ e peñas (lec'hioù sonerezh hengounel). Pouezañ a ra Gastón Guardia war ar fed m'eo aet o sonerezh betek broioù all a-drugarez da Berou ha graet o deus an darempredoù evit seniñ en [[Europa (kevandir)|Europa]] . ''&quot;Evel-se eo kroget micher etrebroadel Los Kjarkas&quot;'' emezo. Hervez Gonzalo Hermosa, al lec'hioù ma resevent ar muiañ a skoazell digant ar bobl berouat e oa ar rannvroioù kreiz ha su : Traoñienn Mantaro, Huancavelica, Ayacucho, Arequipa, Puno, Cusco, ha Tacna . ''&quot;Setu hon poentoù darempred kentañ, evit an abeg simpl m'omp holl an hevelep tra&quot;'' emezo c'hoazh.

Evit Los Kjarkas eo ijinet an harzoù, rak ur vouezh hepken zo en Amerika Latin. ''&quot;Al lenn Titicaca a zesk deomp eo artifisiel an divizoù, melestradurel.&quot;'' Er bloavezhioù 1980, pa errujont e [[Lima]], kêr-benn Perou, e krogas Los Kjarkas da seniñ stummoù valsoù evel &quot;La flor de la canela&quot; ha &quot;Mal paso&quot;.

Div ganaouenn a bouez a gomz eus darempred Los Kjarkas ha [[Perou]]. An hini gentañ eo ar huaylarsh ''Señora, su hija'' (Itron, ho merc'h), hag an eil, ''Perdóname'' (Pardonit din), an taquirari kanet evel daouad gant Elmer Hermosa hag Eva Ayllón. Er bladenn ''40 Años de los Kjarkas 2012'' (40 Years of Los Kjarkas 2012) e oa an huayno &quot;El obrero&quot; (Al Labourer), gouestlet da Huancayo ha kanet gant Gonzalo Hermosa e-unan. Evit daou gantved Perou e embannjont div ganaouenn : ar marinera ''Perú grande'' (Perou Bras) hag an tunantada ''Na ouel ket, karedig'' (Don't Cry, My Love). ''&quot;Un tunantada eo kalz en hor stil&quot;'' a note ar soner, ''&quot;rak a-wechoù eo diaes tapout ster ur bobl evel an Huancayo.&quot;'' 

== Diskografiezh ==

* 1977 Fortaleza Vol. 1
* 1978 Fortaleza Vol. 2
* 1979 Kutimuy
* 1980 Cóndor mallku
* 1981 Canto a la mujer de mi pueblo
* 1981 Desde el alma de mi pueblo
* 1982 En vivo desde Europa
* 1983 Sol de los Andes
* 1984 Pueblos perdidos
* 1985 Los Kjarkas desde Japón
* 1987 El amor y la libertad
* 1988 Chuquiago marka
* 1989 Génesis aimara
* 1990 Sin palabras (Ch'uwa Yacu)
* 1990 Los Andes descubrió su rostro milenario
* 1991 Tecno Kjarkas (recopilatorio en estilo tecno)
* 1992 El árbol de mi destino
* 1993 Hermanos
* 1994 A los 500 años
* 1995 Quiquin... Pacha (Por un mundo nuevo)
* 1995 Sueño Milenario de los Andes (recopilatorio de los dos álbumes publicados bajo el nombre de Fortaleza)
* 1996 Sentimiento Andino

'''Albomoù studio'''

* 1997 : Por siempre (Da viken)
* 1998 : El líder de los humildes (Penn ar re uvel)
* 2000 : Navidad en los Andes. Villancicos (Nedeleg en Andoù. Kan Nedeleg)
* 2001 : Lección de vida (Kentel buhez)
* 2006 : 35 años (35 bloaz) 
* 2012 : 40 años después (40 vloaz goude) 
* 2016 : 45 Años La Leyenda viva (45 Bloaz Ar mojenn vev) 

'''Albomoù dastum'''

* 2001 : 30 años solo se vive una vez (30 vloaz ne vevez nemet ur wech) 
* 2001 : Le Cantan al Amor. Romántico (Kanañ a reont d'ar garantez. Romantel)
* 2001 : Fiesta Boliviana. Caporales y más danzas (Gouel Bolivia. Kaporalez ha dañsoù all)

'''Albomoù Karnaval''' 

* 1998 : Al Carnaval ... Que No Muera La Tradición Vol. 1 (Da C'harnaval... Ra ne varvo ket an hengoun Vol. 1)
* 2000 : Al Carnaval ... Que No Muera Las Costumbres Vol. 2 (Da C'harnaval... Ra ne varvo ket an hengounioù Vol. 2)
* 2000 : Kaluyos Y Pasacalles ... Que No Muera La Tradición Vol. 3 (Kaluyos and Street Parades ... Ra ne varvo ket an hengoun Vol. 3)
* 2002 : Cuecas y Bailecitos ... Que No Muera La Tradición Vol. 4 (Cuecas and Bailecitos ... Let the Tradition Not Die Vol. 4) 
* 2002 : Coplas de Carnaval ... Que No Muera La Tradición Vol. 5 (Kanaouennoù Karnaval ... Ra ne varvo ket an hengoun Vol. 5) 

'''Albomoù bev pe sonadegoù'''

* 1999 : El concierto del siglo (Sonadeg ar c'hantved)
* 2001 : 30 años en vivo desde Cochabamba (30 vloaz war-eeun eus Cochabamba)
* 2004 : Más allá (Pelloc'h) 
* 2012 : En vivo en Chile (Abadenn war-eeun 'ba bro Chile) 
* 2017 : 46 Años La Leyenda viva  (46 bloaz : Ar mojenn vev) 
* 2019 : Disco dorado - Rumbo al medio siglo (Pladenn aour - O vont war-zu un hanter c'hantved)
* 2019 : 50 Años en Lima Perú (50 vloaz e Lima, Perou)

'''Albomoù etrevroadel''' 

* 1992 : Ave de Cristal (Peru) 
* 1999 : Quenas Concierto (En Arc'hantina)
* 2004 : El disco de Oro (Arc'hantina)
* 2004 : Grandes Éxitos (Arc'hantina) 

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}

== Liammoù diavaez ==
{{Commonscat|Los Kjarkas}}
* [http://www.loskjarkas.com.bo Página oficial de Los Kjarkas]
* [https://web.archive.org/web/20070520140227/http://www.bolivia.com/Especiales/Kjarkas/ Los Kjarkas], en Boliviaweb.
[[Rummad:Sonerezh andin]]
[[Rummad:Sonerien eus Bolivia]]
[[Rummad:Strolladoù mojennoù eus Bolivia]]</text>
      <sha1>c97sqwfk5f10eml699p0nkdio85qpdy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>James S. A. Corey</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179323</id>
    <revision>
      <id>2186350</id>
      <parentid>2182938</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T17:10:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2186350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9245" sha1="ghlsuytgqjupi842ywsu18d494mi9n1" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;margin-left:20px;border-bottom: 1px solid #DDD;&quot;&gt;''[[Restr:Confusion colour.svg|25px]] Arabat eo droukveskañ gant James Corey, [[Priz Nobel ar Gimiezh]] e [[1990]]&lt;/div&gt;
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|-
{{Infobox/Titl|James S. A. Corey|ddd|talbenn skrivagner}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | [[Restr:Daniel Abraham at the 2024 Library of Congress National Book Festival on August 24, 2024 - 15 (cropped).jpg|130px]][[Restr:Ty Franck at the 2024 Library of Congress National Book Festival on August 24, 2024 (cropped).jpg|130px]]&lt;br&gt;Daniel Abraham ha Ty Franck e 2024.
|- bgcolor=&quot;#ddd&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | James S. A. Corey
|-
| '''Maread''' || [[2011]] – bremañ
|-
| '''Luskad''' || [[Skiant-faltazi]]
|-
| '''Pennoberenn''' || ''The Expanse'' (9 levrenn)
|- bgcolor=&quot;#ddd&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | Daniel Abraham 
|-
| '''Anv klok''' || Daniel James Abraham
|-
| '''Ganedigezh''' || {{deiziad|14|Du|1969}}&lt;br&gt;[[Albuquerque]] ([[New Mexico]])&lt;br&gt;{{SUA}}
|-
| '''Micher''' || Romantour, senarioour, produer.
|-
| '''Luskad''' || Skiant-faltazi, fantazi, euzh.
|- bgcolor=&quot;#ddd&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | Ty Franck
|-
| '''Anv klok''' || Ty Corey Franck
|-
| '''Ganedigezh''' || {{deiziad|18|Mae|1969}}&lt;br&gt;[[Portland (Oregon)|Portland]] ([[Oregon]])&lt;br&gt;{{SUA}}
|-
| '''Micher''' || Romantour, senarioour, produer.
|-
| '''Luskad''' || Skiant-faltazi, fantazi, euzh.
|}
'''James S. A. Corey''' eo [[anv-pluenn]] un daouad skrivagnerien [[stadunanat]], Daniel James Abraham ha Ty Corey Franck, o deus aozet ar steudad [[romant]]où [[skiant-faltazi]] ''The Expanse'', ur ''[[space opera]]'' anezhi. Unan eus ar romantoù ''[[Star Wars]]'' zo bet sinet ganto ivez.

Savet eo bet an anv-pluenn diwar anvioù-kreiz D. ''James'' Abraham ha T. ''Corey'' Franck, tra m'eo ''S. A.'' pennlizherennoù anv-bihan merc'h D. Abraham.

== D. Abraham ha T. Franck ==
A-raok ganedigezh «&amp;nbsp;James S. A. Corey&amp;nbsp;», Daniel Abraham, bet ganet e [[Portland (Oregon)|Portland]] ([[Oregon]]) [[1969]], en doa graet berzh gant an 12 levr en doa skrivet war dachenn ar skiant-faltazi, ar [[fantazi]] hag an euzh : gounezet an ''International Horror Guild Award'' e [[2005]]&lt;ref&gt;{{En}} [https://www.sfadb.com/International_Horror_Guild_Awards_2005 ''Science Fiction Awards Database (SFADB)''].&lt;/ref&gt;, diuzet evit an ''Nebula Award'' e [[2006]]&lt;ref&gt;{{En}} [https://www.sfadb.com/Nebula_Awards_2006 ''SFADB''].&lt;/ref&gt;, ar ''World Fantasy Award'' e [[2008]]&lt;ref&gt;{{En}} [https://www.sfadb.com/World_Fantasy_Awards_2008 ''SFADB''].&lt;/ref&gt; hag an ''Hugo Award'' er memes bloaz&lt;ref&gt;{{En}} [https://www.sfadb.com/Hugo_Awards_2008 ''SFADB''].&lt;/ref&gt;.

E-keit-se, Ty Franck, bet ganet e 1969 ivez met en [[Albuquerque]] ([[New Mexico]]) en tu all d'ar Stadoù-Unanet, ne oa ket chomet arouarek ivez pa oa o skrivañ senariooù evit ar [[skinwel]] ; evit a sell ouzh al lennegezh e oa bet darbarer [[George R. R. Martin]] — ouzhpenn se e oa bet unan eus skrivagnerien ar skipailh a aoz ar stirad skiant-faltazi ''Wild Cards'' dindan goursell G. R. R. Martin ha Melinda M. Snodgrass.

== ''The Expanse'' ==
«&amp;nbsp;James S. A. Corey&amp;nbsp;» a voe ganet e [[2011]] pa voe embannet ''Leviathan Wakes'', kentañ levr ar steudad ''The Expanse'' ; diuzet e voe ar romant-se e [[2012]] koulz evit an ''Hugo Awards'' e rann ar romant gwellañ&lt;ref&gt;{{En}} [https://www.sfadb.com/Hugo_Awards_2012 ''SFADB''].&lt;/ref&gt; ha gant al ''Locus Awards'' e rummad ar gwellañ romant skiant-faltazi&lt;ref&gt;{{En}} [https://www.sfadb.com/Locus_Awards_2012 ''SFADB''].&lt;/ref&gt;.

An aozerien a zivizas kenderc'hel da genlabourat, ha c'hwec'h levr all a skrivjont er steudad ''The Expanse'', ar c'hwec'hvet o tont er-maez e [[2017]]. ''Abaddon's Gates'' ([[2013]]), trede romant ar ''space opera'', a c'hounezas ul ''Locus Award'' e [[2014]]&lt;ref&gt;{{En}} [https://www.sfadb.com/Locus_Awards_2014 ''SFADB''].&lt;/ref&gt;. E [[2017]] e voe diuzet ''The Expanse'' gant an ''Hugo Awards'' er rann &quot;Gwellañ steudad&quot;&lt;ref&gt;{{En}} [https://www.thehugoawards.org/hugo-history/2017-hugo-awards/ ''2017 Hugo Awards''].&lt;/ref&gt;, a zeroas ur priz dezhi e [[2020]]&lt;ref&gt;{{En}} [https://www.thehugoawards.org/hugo-history/2020-hugo-awards/ ''2020 Hugo Awards''].&lt;/ref&gt;. E [[2021]] e voe embannet ''Leviathan Falls'', diwezhañ romant ''The Expanse''.

== Kenlabourioù all ==
E-keit ha ma skrive James S. A. Corey romantoù hir ''The Expanse'' ec'h aozas levrioù all berroc'h e-maez ar steudad hogen kenstur ganti. Un istor berr e voe an hini kentañ, ''The Butcher of Anderson Station — A Story of The Expanse'', a gont istor Fred Johnson, unan eus tudennoù pennañ ''The Expanse'' ; e 2011 e voe embannet e stumm ul levrel (ul levr [[elektronik|elekronek]]). Ul levrel all, ''Gods of Risk,'' a zeuas er-maez e 2012. Er memes bloaz e voe embannet un istor berr anvet ''The Drive'' en teskad ''Edge of Infinity''. Ur romant berr, ''The Churn'', a zeuas er-maez e 2014 a-raok oberennoù all, e bed ''The Expanse'' bepred.

Un istor berr dizalc'h diouzh ''The Expanse'' a voe embannet e 2013, ''A Man Without Honor'' ha lakaet en teskad ''Old Mars'' prientet gant George R. R. Martin&lt;ref&gt;{{En}} [https://georgerrmartin.com/grrm_book/old-mars/ ''George R. R. Martin''].&lt;/ref&gt;. Sinet gant James S. A. Corey ivez e voe ar romant ''Honor Among Thieves'' e 2014 er steudad ''[[Star Wars]]''.

E miz Mae [[2018]], Orbit Books a gemennas edo an daouad o skrivañ ur ''space opera'' all, tri levr ennañ ha distag diouzh hollved ''The Expanse''&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.theverge.com/2018/5/11/16962264/the-expanse-author-james-sa-corey-science-fiction-space-opera-book-series ''The Verge'']&lt;/ref&gt;. ''The Mercy of God'' ([[2024]]) eo kentañ levr an trifezh-se, anvet ''The Captive's War''.

== Oberennoù ==
=== ''The Expanse'' ===
;Romantoù hir
# ''Leviathan Wakes'' (2011).
# ''Caliban's War'' (2012).
# ''Abaddon's Gate'' (2013).
# ''Cibola Burn'' (2014).
# ''Nemesis Games'' (2015).
# ''Babylon's Ashes'' (2016).
# ''Persepolis Rising'' (2017).
# ''Tiamat's Wrath'' (2019).
# ''Leviathan Falls'' (2021).
;Romantoù berr
* ''Memory's Legion'' (teskad) :
** ''The Butcher of Anderson Station'' (2011) ;
** ''Drive'' (2012) ;
** ''Gods of Risk'' (2012) ;
** ''The Churn'' (2014) ;
** ''The Vital Abyss'' (novella, 2015) ;
** ''Strange Dogs'' (novella, 2017) ;
** ''Auberon'' (novella, 2019) ;
** ''The Sins of Our Fathers'' (novella, 2022) ;
* ''The Last Flight of the Cassandra'' (lakaet er [[c'hoari video]] [[RPG (C'hoari video)|RPG]] ''The Expanse: The Role-playing Game'', 2019).

=== ''The Captive's War'' ===
; Romantoù hir
# ''The Mercy of Gods'' (2024).
# ''The Faith of Beasts'' (da zont e miz Ebrel 2026)&lt;ref&gt;{{En}} [https://www.hachettebookgroup.com/titles/james-s-a-corey/the-faith-of-beasts/9780316525671/ ''Hachette Book Group''].&lt;/ref&gt;# (Titl ebet, war skrivañ).
;Romantoù berr
* ''Livesuit'' (2024)

=== Romantoù all ===
* ''Star Wars: Honor Among Thieves'' (''Star Wars: Empire and Rebellion'', levrenn 2, 2014).

=== Istorioù berr ===
* ''A Man Without Honor&quot;'', en teskad ''Old Mars'' (2013).
* ''Silver and Scarlet'', e ''Star Wars Insider'' niverenn 148 (2014).
* ''The Drones'',  e ''Popular Science'' (2015)&lt;ref&gt;{{En}} [https://www.popsci.com/dispatches-future/ ''Popular Science''].&lt;/ref&gt;.
* ''Rates of Change'', en teskad ''Meeting Infinity'' (2015).
* ''The Hunger After You're Fed'', e ''Wired'' (2016)&lt;ref&gt;{{En}} [https://www.wired.com/2016/12/james-corey-the-hunger-after-youre-fed/ ''Wired''].&lt;/ref&gt;.
* ''How It Unfolds'', e ''The Far Reaches'' niverenn 1 (2023).
* ''Judas Iscariot Didn’t Kill Himself: A Story in Fragments'', en teskad ''The Last Dangerous Visions'' (2024).

== Levrlennadur ==
N'eo ket bet troet ''The Expanse'' e brezhoneg c'hoazh (miz Meurzh 2026) diwar [[saozneg SUA]].&lt;br&gt;
Gant Les Éditions Actes Sud en [[Arles]] ([[Bouches-du-Rhône]]) ez eo bet embannet ar steudad e galleg, {{formatnum:6192}} pajenn enni ({{formatnum:5062}} bajenn en embannadurioù saoznek orin).
#''L'Éveil du Léviathan'' (troet gant Thierry Arson), 2015 – 704 f. {{ISBN|978-2-330-05112-9}}
#''La Guerre de Caliban'' (T. Arson), 2016 – 720 p. {{ISBN|978-2-330-06453-2}}
#''La Porte d'Abaddon'' (T. Arson), 2018 – 688 p. {{ISBN|978-2-330-09699-1}}
#''Les Feux de Cibola'' (T. Arson), 2019 – 624 f. {{ISBN|978-2-330-11716-0}}
#''Les Jeux de Némésis'' (troet gant Yannis Urano), 2020 – 704 f. {{ISBN|978-2-330-13076-3}}
#''Les Cendres de Babylone'' (Y. Urano), 2020 – 720 p. {{ISBN|978-2-330-14099-1}}
#''Le Soulèvement de Persépolis'' (Y. Urano), 2021 – 704 f. {{ISBN|978-2-330-15711-1}}
#''La Colère de Tiamat'' (Y. Urano), 2022 – 672 p. {{ISBN|978-2-330-17102-5}}
#''La Chute du Léviathan'' (Y. Urano), 2023 – 656 p. {{ISBN|978-2-330-18381-3}}


== Liammoù diavaez ==
{{Commonscat}}
* {{Fr}} [https://catalogue.bnf.fr/rechercher.do?motRecherche=James+S.+A.+Corey&amp;critereRecherche=0&amp;depart=0&amp;facetteModifiee=ok ''Catalogue général de la Bibliothèque nationale de France''].
{{clr}}
== Notennoù ==
{{Daveoù|bannoù=3}}

{{skiant-faltazi}}
{{DEFAULTSORT:Corey, James S. A.}}
[[Rummad:Skrivagnerien SUA]]
[[Rummad:Skrivagnerien skiant-faltazi]]
[[Rummad:Skrivagnerien saoznek]]</text>
      <sha1>ghlsuytgqjupi842ywsu18d494mi9n1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lazhadenn Ali C'hamenei</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179324</id>
    <revision>
      <id>2186351</id>
      <parentid>2184839</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T17:18:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2186351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6169" sha1="arwnj29n1t3ghww4yfjntdlvv05gwlo" xml:space="preserve">{{databox}}
D'an 28 a viz c'hwevrer 2026, [[Ali C'hamenei]], an eil [[penn uhelañ eus Iran]], a voe lazhet e-kerzh tagadennoù gant misiloù [[Israel|israelat]] tro-dro da [[Tehran|dTehran]]. Pal ar bombezadennoù e oa lazhañ ar muiañ posubl a bennoù uhel eus ar vro. Marv C'hamenei a voe kemennet en un doare ofisiel gant Iran d'ar 1añ a viz Meurzh 2026&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-03-01 |title=Ayatollah Khamenei Death: Official Confirmation - Islamic Info Center |url=https://islamicinfocenter.com/ayatollah-khamenei-death/ |access-date=2026-03-01 |website=islamicinfocenter.com |language=en}}&lt;/ref&gt;. Marvet eo e-kerzh [[Obererezh milourel a-gevret a-enep Iran|un obererezh a-gevret]] gant nerzhioù lu ar [[Stadoù-Unanet]] ha reoù [[Israel]] en ur implijout titouroù an [[Titouriñ milourel|ajañs stadunanat]] [[Central Intelligence Agency]] evit gouzout pelec'h e oa ar pennoù uhel iranat&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Barnes |first=Julian E. |last2=Bergman |first2=Ronen |date=2026-03-01 |title=The C.I.A. Helped Pinpoint a Gathering of Iranian Leaders. Then Israel Struck. |url=https://www.nytimes.com/2026/03/01/us/politics/cia-israel-ayatollah-compound.html |access-date=2026-03-01 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331|last3=Schmitt|first3=Eric|last4=Pager|first4=Tyler}}&lt;/ref&gt;. Hervez skeudennoù loarell e oa bet gwelet e oa bet peurzistrujet ti-goudor C'hamenei.

Dezrevelloù israelat o doa embannet marv C'hamenei e-kerzh an oberiadur, goude-se o doa ar [[Prezidant Stadoù-Unanet Amerika|prezidant stadunanat]] [[Donald Trump]] hag ar c'hentañ ministr eus Israel [[Benyamin Netanyahou]] embannet e oa marv C'hamenei. Mediaioù ofisiel Iran o doa embannet ar c'heloù eus e varv en deiz war-lerc'h. Gouarnamant Iran en deus galvet da 40{{nbsp}}devezh kañv ha seizh devezh dilabour en enor d'ar penn uhel. Hervez an [[Ajañs keleier Fars]] e oa bet lazhet ivez merc'h C'hamenei, e vab-kaer, e vab-bihan hag e verc'h-kaer e-kerzh an dagadenn&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Habibiazad |first=Ghoncheh |date=1 March 2026 |title=Khamenei's daughter and grandchild killed in attacks, state media says |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t?app-referrer=deep-link&amp;post=asset%3Ae4590a21-5229-434d-be0f-4698491513f8#post |access-date=1 March 2026 |website=BBC News |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 March 2026 |title=Khamenei's relatives killed in the attacks too |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t?app-referrer=deep-link&amp;post=asset%3A6e5ae80b-16ca-45fe-afde-a5e0e3fe5890#post |url-status=live |access-date=1 March 2026 |website=[[BBC News]] |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Sam Magdy&quot;&gt;{{Cite web |last=Magdy |first=Sam |date=1 March 2026 |title=Khamenei family members killed in attacks, Fars news agency reports |url=https://apnews.com/live/live-updates-israel-iran-february-28-2026#0000019c-a724-d479-ad9e-f76cb5b90000 |url-status= |access-date=1 March 2026 |website=[[Associated Press]] |language=en}}&lt;/ref&gt;. Manet bev e oa e wreg met marvet eo d'an 2 a viz Meurzh en ospital&lt;ref&gt;https://www.ouest-france.fr/monde/iran/direct-attaques-en-iran-le-liban-vise-par-israel-le-regime-iranien-refuse-de-negocier-avec-les-etats-unis-1713bc6c-ad54-42a3-81a2-e3286b8524f2#live_post_f2a7976d-61cd-4c9e-8dad-d323195e0ccb&lt;/ref&gt;.
Hervez ur vammenn ofisiel kuzh er Stadoù-Unanet, e oa bet raksoñjet gant Israel lazhañ C'hameney d'ar 15 a viz Even 2025, e-kerzh [[Brezel an Daouzek Devezh]] met Trump en doa nac'het en ober&lt;ref&gt;{{Cite news |last1=Holland |first1=Steve |last2=Nichols |first2=Michelle |last3=Craft |first3=Diane |date=15 June 2025 |title=Trump vetoed Israeli plan to kill Iran's supreme leader, US officials say |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/trump-vetoed-an-israeli-plan-kill-irans-supreme-leader-us-officials-say-2025-06-15/ |access-date=28 February 2026 |work=[[Reuters]]}}&lt;/ref&gt;.
== A-raok al lazhadenn ==
Goude [[Brezel an Daouzek Devezh]] e miz Even 2025, C'hamenei a oa bet o kuzhat muioc'h-mui, hag ar [[bunker]] dindan e lec'h annez a oa ken don ma oa ezhomm ouzhpenn pemp munutenn gant ur bignerez evit tizhout anezhañ, ar pezh a oa ur skoilh evit tizhout anezhañ&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. Mizioù a-raok an dagadenn, ar [[Central Intelligence Agency|CIA]] a oa bet o klask lec'hioù ha degouezhioù da lazhañ C'hamenei. Klevet e oa bet ganto e oa un emvod gant pennoù-uhel Iran da vezañ dalc'het gant C'hamenei&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ha soñjet e oa bet implij an degouezh evit bombezañ an emvod&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news |last1=Smith |first1=Benedict |last2=Bhojwani |first2=Janhvi |date=2026-03-01 |title=How the US pulled off the assassination of the century |url=https://www.telegraph.co.uk/us/news/2026/03/01/how-the-us-pulled-off-the-assassination-of-the-century/ |access-date=2026-03-01 |work=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]] |issn=0307-1235 |language=en-GB |archive-date=1 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260301125853/https://www.telegraph.co.uk/us/news/2026/03/01/how-the-us-pulled-off-the-assassination-of-the-century/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news |date=1 March 2026 |title=Iran hit with more strikes after Khamenei's death, Trump issues new warning |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/more-strikes-aimed-iran-after-us-israeli-assault-kills-supreme-leader-2026-03-01/ |work=[[Reuters]] |access-date=1 March 2026 |archive-date=1 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260301050920/https://www.reuters.com/world/middle-east/more-strikes-aimed-iran-after-us-israeli-assault-kills-supreme-leader-2026-03-01/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Pennadurezhioù Israel o doa embannet e oa bet merzhet C'hamenei a-us d'ar savadur a servije da di dezhañ nebeut amzer a-raok an dagadenn&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{cite news |last1=Halbfinger |first1=David M. |first2=Ronen|last2=Bergman|title=How the Assault on Iran Unfolded |url=https://www.nytimes.com/2026/03/01/world/middleeast/iran-israel-strikes.html |work=[[The New York Times]] |date=1 March 2026|access-date=2 March 2026}}&lt;/ref&gt;.

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:2026]]
[[Rummad:Muntroù politikel]]
[[Rummad:Ali C'hamenei]]
[[Rummad:Istor Iran]]</text>
      <sha1>arwnj29n1t3ghww4yfjntdlvv05gwlo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rob Jetten</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179329</id>
    <revision>
      <id>2186352</id>
      <parentid>2182911</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T17:26:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2186352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1481" sha1="0dm9ogqtv6vh71bxjutv4lg2kudqana" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Rob Arnoldus Adrianus Jetten''', bet ganet d'ar [[25 Meurzh|25 a viz Meurzh]] [[1987]] e Veghel ([[Noord-Brabant|Brabant an Hanternoz]]), a zo ur politiker izelvroat ezel eus an [[Demokrated 66]] (D66), hag e penn ar strollad-se abaoe 2023. Kentañ ministr an [[Izelvroioù]] eo abaoe an [[23 a viz C'hwevrer]] [[2026]].

Kregiñ a reas Jetten gant e respet politikel evel kuzulier politikel an D66 ha prezidant an [[Demokrated Yaouank]]. Bet e oa ivez e kuzul-kêr [[Nijmegen]] eus [[2010]] da [[2017]]. Dilennet da gannad e dilennadeg kannaded 2017, deuet eo da vezañ e 2018 ar penn strollad parlamant yaouankañ bet dilennet biskoazh evit an D66. 

E dilennadeg kannaded [[2025]] e kasas an D66 d'e zisoc'h istorel gwellañ, oc'h ober anezhañ unan eus an daou strollad kentañ er Parlamant. Stummadur ur c'habined e pevar miz a zisoc'has e kabined minorelaet Jetten e miz C'hwevrer 2026, o lakaat Jetten da vezañ an den yaouankañ, ar c'hentañ den [[Heñvelrevelezh|gay]] hag ar c'hentañ den [[LGBT]] ent-digor, hag ar c'hentañ politikour eus ar strollad Demokrated 66 o terc'hel ar post a Gentañ Ministr an Izelvroioù&lt;ref&gt;https://www.france24.com/fr/info-en-continu/20260223-pays-bas-investiture-du-nouveau-gouvernement-dirig%C3%A9-par-le-centriste-rob-jetten&lt;/ref&gt;.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}

{{ALC'HWEZDIBAB:Jetten, Rob}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1987]]
[[Rummad:Politikourien an Izelvroioù]]
[[Rummad:Kentañ Ministred an Izelvroioù]]</text>
      <sha1>0dm9ogqtv6vh71bxjutv4lg2kudqana</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fourmaj-rous eus Breizh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179330</id>
    <revision>
      <id>2186358</id>
      <parentid>2182899</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T18:29:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2186358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7556" sha1="5nbs3d7883z2km9dahvpit2jdutgbxx" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Fourmaj-rous eus Breizh''' a zo [[fourmaj-kig]] moc'h rik hag a zeu eus hengoun kouerien [[Breizh]]. Ul [[Label ruz]] hag ul [[Lec'h orin gwarezet]] (LOG) a zo gantañ, gant ur c'haier ar c'hargoù strizh&lt;ref name=&quot;minagro&quot;&gt;{{Liamm web |aozer=Kevredigezh difenn ha broudañ ar fouraj-rous eus Breizh |titl=Kaier ar c'hargoù - Fourmaj-rous eus Breizh LOG |url=https://info.agriculture.gouv.fr/gedei/site/bo-agri/document_administratif-69d21c89-b0d7-4ad9-992c-4140a5da384e |lec'hienn=info.agriculture.gouv.fr |deiziad=15/05/2014 |consulté le=29/08/2022 |pajenn=18 (four maj rouz),2 (aozadur)}}&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Liamm web |aozer=Association de Défense et de Promotion du Pâté de campagne breton |titl=Une indication géographique protégée pour le « pâté de campagne breton » un travail de 13 années |url=http://www.chambres-agriculture-bretagne.fr/ca1/PJ.nsf/TECHPJPARCLEF/21505/$File/IGP-P%C3%A2t%C3%A9decampagnebreton-historique-reconnaissance.pdf |format=PDF |site=www.chambres-agriculture-bretagne.fr |deiziad=25/11/2013 |consulté le=2022-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Aozet e vez gant tammoù kig-moc'h evel ar gorzailhenn, kourailhoù, avu ha tonenn dreist-holl, hag [[ognon]].

== Perzhioù pennañ ==
Poazhet e vez ar fourmaj-rous eus Breizh en ur forn sec'h ent-hengounel en ur girin hep golo, ur rouedell voc'h warnañ (ket evit ar boestoù-mir). Teñval eo e liv abalamour d'an avu a zo e-barzh. Degaset e vez an douster, ar c'hwekted hag ar freskted gant an ognon stank a zo. Strak e vez ivez gant an tammoù gros a donenn a zo e-barzh.

== Aozennoù ==
[[Restr:Pâté de campagne breton en terrine.png|thumb|Fourmaj-rous eus Breizh en ur girin.]]
Dleout a ra bezañ graet gant 20 % a avu da nebeutañ, 25 % a gorzailhenn, 5 % a ognon kriz ha 5 % a donenn.

Aotren a reer aozennoù all betek 25 % : kalon, druz kalet, bevin moc'h hag al lodennoù debrus eus ar penn.

Ar 15 % a chom eo ar sasunadur ha teksturerioù ha kevogerioù all aotret, da lavaret eo 5 % bouilhoñs, 2 % holen, 0,3 % pebr, 1% sukr, 3 % bleud, [[ampez]] pe [[fekul]] gant kraoñ-muskadez, kignen, chalotez, perisilh, tin, lore, [[chistr]], [[lambig]] pe [[chouchenn]]. Bez ez eus ivez 2 % gwenn vi, karamel evit al liv rouzet ha gelatin moc'h evit an tekstur. Aotret eo an danvezioù-mirout [[trenkenn askorbek]] (E300) dindan 0,03 % ha [[nitrit natriom]] pe [[nitrit kaliom|galiom]]&lt;ref name=&quot;minagro&quot; /&gt;.

== Takad douaroniel ==
An takad douaroniel a glot gant Breizh a-bezh, da lavaret eo ar pemp departamant.

== Istor ==
=== Hengoun ar familhoù ===
Eus ar [[moc'h]] e teue ar c'hig debret e Breizh gwechall dreist-holl. Pep familh gant peadra en doa ur pemoc'h pe zaou zoken&lt;ref name=&quot;minagro&quot; /&gt;. Boset e veze er goañv alies, an tammoù nobl a veze miret er bailh-kig pe en ur pod krag bras gant holen gris bras&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Liamm web |titl='Tout est bon dans le cochon' : l'usage ancien du saloir dans le Trégor - Inventaire Général du Patrimoine Culturel |url=http://inventaire-patrimoine.region-bretagne.fr/gertrude-diffusion/dossier/tout-est-bon-dans-le-cochon-l-usage-ancien-du-saloir-dans-le-tregor-en-cours-d-etude/c555fac5-7452-432a-aeae-fd3ae4834b17 |lec'hienn=inventaire-patrimoine.region-bretagne.fr |consulté le=2022-08-30}}&lt;/ref&gt;. Ar restajoù kig evel ar gorzailhenn hag ar c'hourailhoù (avu, tonenn, penn) a veze implijet evit ober fourmaj-rous poazhet e forn-vara ar baraer pe ar gêriadenn. Ar poazhañ hag ar roedell a roe d'ar fourmaj-kig ur greunenn flour, karamelet he liv, o reiñ dezhañ e vlaz hep e bar. An ognon, produet e-leizh d'ar mare-se, a lakae ar fars da vezañ dousoc'h ha strakoc'h. Gallout a rafe ar rekipe bezañ klotaet gant chistr pe [[lambig]] hervez ar familhoù, ouzhpenn ar saezonamant boas gant holen, pebr, [[tin]], [[lore]], [[perisilh]]...

=== Hengoun sevenadurel ===
Ul lid da vat e veze bosadur ar pemoc'h, graet gant ar baotred evit kregiñ. En eil deiz e veze gant ar merc'hed e veze graet war-dro ar salladurezh, ha goude ar charkuterezh. Gant ar silzigoù e veze kemeret ar restajoù kig gwellañ, ha goude e veze aozet ar fourmaj-rous gant un darn eus ar pezh a chome. War-lerc'h e veze graet ar gwadegennoù du gant druz, ognon hag ar gwad miret er fresk er selier gant un bannig gwinêgr. Tro an [[anduilh]] a oa goude, gant ar peurrest eus ar bouzelloù naetaet mat. Ar druz a chome a veze teuzet evit ober [[senell]] lakaet er fresk evit bezañ implijet diwezhatoc'h&lt;ref&gt;{{Liamm web |langue=fr |titl=La tradition, tout fout l'camp {{!}} INA |url=https://www.ina.fr/ina-eclaire-actu/video/rxc99001462/la-tradition-tout-fout-l-camp |consulté le=2022-08-29}}&lt;/ref&gt;. Netra ne veze kollet.

Produet e veze ar fourmaj-rous evit an deizioù-gouel, [[Fest an hoc'h]] hag an euredoù&lt;ref name=&quot;minagro&quot; /&gt;.

Adalek ar bloavezhioù 1960 e krogas hengoun ar bosadur er menajoù da vont war ziskar, ha ganti ar chemet d'ober fourmaj-rous gant an tammoù-izel a oa e-barzh ar familhoù. Dre chañs e voe adkemeret ar produadur gant ar charkuterien artizanel vreizhat. Aotreet eo c'hoazh bosañ ar moc'h er menajoù evit boued an tiegezh hepken, dindan divizoù zo&lt;ref&gt;{{Liamm web |titl=Abattage à la ferme / Animaux / Politiques publiques / Accueil - Les services de l'État dans le Jura |url=https://www.jura.gouv.fr/Politiques-publiques/Animaux/Abattage-a-la-ferme |lec'hienn=www.jura.gouv.fr |consulté le=2022-08-29}}&lt;/ref&gt;.

=== Hengoun artizanel hag industriel ===
En XX{{vet}} kantved e voe miret aesoc'h an tammoù nobl a-drugarez d'ar [[yenerez]] ha war-lerc'h d'ar [[skornerez]]. Diorren a reas ar boestoù-mir boued hag ar filierenn [[sevel moc'h]] kerkent ha 1920, hag an treuzfurmadur kig kerkent ha 1936, a-drugarez d'ar bouedvirerezh a oa dija evit al legumaj hag ar pesked.

Abaoe 1978 e vez bep bloaz ur genstrivadeg ar gwellañ fourmaj-rous eus Breizh evit an dud a vicher, ar charkuterien hag ar charkuterien-tinellerien. Aozet e vez gant Unaniezh vicherel ar charkuterien ha charkuterien-tinellerien eus Aodoù-an-Arvor. Barnet e vez ar produioù gant ur juri tud a vicher hag amatourien&lt;ref&gt;{{Liamm web |langue=fr |titl=Concours pâté saucisse. 50 concurrents en lice |url=https://www.letelegramme.fr/local/cotes-d-armor/saint-brieuc/ville/concours-pate-saucisse-50-concurrents-en-lice-18-10-2013-2272405.php |lec'hienn=Le Telegramme |deiziad=2013-10-18 |consulté le=2022-08-29}}&lt;/ref&gt;.

=== Labeladur ===
Krouet e voe al [[Label ruz]] &quot;fourmaj-rous eus Breizh&quot; e 1980. Boulc'het e voe ar raktres LOG e 2000 gant tud a vicher ar gennad, industriourien hag artizaned eus ar vro. Krouet e voe Kevredigezh difenn ha broudañ ar fourmaj-rous eus Breizh e 2003 evit dougen ar raktres da sevel ul label europat [[Lec'h orin gwarezet]] (LOG). E 2013 e voe krouet al label LOG evit gwareziñ an anvadur.

== Sifroù produiñ ==
E 1996 e oa ar fourmaj-rous eus Breizh an hanter eus produadur fourmaj-rous Frañs. E 2016 e tizhas ar produiñ 1 072 tonenn, hag e 2019 1 842 donenn a-drugarez d'ar gwarez roet gant al LOG&lt;ref&gt;{{Liamm web |langue=fr |anv=Ouest-France |titl=Bretagne. Le pâté de campagne breton, un produit protégé |url=https://www.ouest-france.fr/bretagne/bretagne-le-pate-de-campagne-breton-un-produit-protege-7043872 |lec'hienn=Ouest-France.fr |deiziad=07/11/2020 |consulté le=2022-08-29}}&lt;/ref&gt;.

== Daveoù ==
{{Daveoù}}

== Pennadoù kar ==
{{Porched|Boued ha Keginerezh}}
* [[Fourmaj-kig]]
* [[Fourmaj-avu]]
* [[Lec'h orin gwarezet]]
{{Porched Breizh}}
[[Rummad:Lec'hioù orin gwarezet e Breizh]]
[[Rummad:Kilhevardon]]
[[Rummad:Keginerezh Breizh]]</text>
      <sha1>5nbs3d7883z2km9dahvpit2jdutgbxx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lambig</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179331</id>
    <revision>
      <id>2186356</id>
      <parentid>2183843</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T18:08:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2186356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3460" sha1="69xwtf71ec7xsk2am1xshix8c02sjzs" xml:space="preserve">{{databox}}
[[Restr:Lambig de Bretagne.jpg|thumb|180px|Lambig Breizh diwar chistr.]]
Al '''lambig''' zo un died alkoolek kreñv graet diwar [[chistr Breizh|chistr]] pe [[gwiniegi Breizh|gwin Breizh]].

40 % alkool zo gant lambig chistr peurliesañ. Pa vez lakaet e fustoù koad-derv e-pad 4 bloaz e vez graet [[lambig fin Breizh]] anezhañ (''Fine de Bretagne''), hag un [[Anvadur orin kontrollet]] en deus evel [[Calvados (died)|calvados]] [[Normandi]].

E [[Bro-Naoned]] ez eus bet produet lambig ivez abaoe pell, diwar gwin [[gros-plant]] peurvuiañ&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Guy Saindrenan, &lt;u&gt;La vigne en Bretagne&lt;/u&gt;, Becedia, miz Eost 2022.&lt;/ref&gt;, evel gant ar strilherezh Seguin e [[Machikoul]], digoret e 1886 hag ispisializet war ar c'hognak hag al lambig (anvet ''Fine de Bretagne'' ivez)&lt;ref&gt;Emma Rodot, &lt;u&gt;Machecoul. Distillerie Seguin, l’âge d’or de l’industrie machecoulaise&lt;/u&gt;, Ouest-France, d'ar 16 a viz Gouere 2017.&lt;/ref&gt;.

E [[gourenez Rewiz]] e oa ur strilherezh staliet e deroù an XX{{vet}} kantved hag a brodue kognak ha lambig diwar gwin ar vro – ar « ''fine de Rhuys'' »&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;/ref&gt;. 

== Fardañ lambig chistr er menajoù ==
[[Restr:Théophile Guillon - affiche Fine de Bretagne bigoudène.jpg|thumb|Skritell evit Lambig fin Breizh graet diwar gwin Bro-Naoned, deroù an XX{{vet}} kantved.]]
An anv ''lambig'' a zeu eus &quot;alambig&quot;, anv an ardivink da strilhañ alkool. Ar chistr a vez strilhet evit ober lambig a zo e-tro 70 % ennañ. Troc'het e vez goude gant dour evit tapout war-dro 50 % eus an ec'honad.

Peurliesañ a vez strilhet ur varrikennad chistr (225 litr) evit kaout 20 litrad lambig. Graet e vez an traoù gant strilherien vicherel evit an diekaerien produerien chistr.

Gant melestradurezh Frañs eo bet harzet ar produiñ lambig da 20 litr bep bloaz evit pep atant&lt;ref&gt;Définition et régime fiscal des bouilleurs de cru : code général des impôts, art. 315 et s. et 1825 A et art. 37 et s. de l'annexe I. Les articles modifiés en 2003 font état de 10 litres par an et par exploitation, avec arrêt définitif de cette activité de distillation en 2013.&lt;/ref&gt;.

== Daveoù ==
{{Daveoù}}

== Levrlennadur ==
* Gildas Jaffrenou, ''Mythologie, Légendes &amp; Histoire des boissons en Bretagne et ailleurs'', 1987
* [[François de Beaulieu]], ''Les Cidres et leurs eaux-de-vie'', embannadurioù [[Ouest-France]], 2000
* Yann-Bêr Kemener, ''Pommes et cidres de Bretagne, Avaloù ha sistr Breizh'', embannadurioù [[Skol Vreizh]], 2005

== Pennadoù kar ==
{{Porched|Boued ha Keginerezh}}
* [[avaleg]]
* [[calvados (died)|calvados]]

== Liammoù diavaez ==
* [https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.bretagne-racines.ac-rennes.fr%2Fp291584P%2Feaudevie.htm#federation=archive.wikiwix.com Lec'hienn bugale skol publik Sant Divi]
* [https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.distillerie.fr%2Flambig.html#federation=archive.wikiwix.com Distillerie des menhirs]
* [https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.cidref.fr%2Ffr%2Faor_lambig_bretagne.php#federation=archive.wikiwix.com Comité cidricole de développement et de recherche fouesnantais et finistérien]
* [https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.distillerie-warenghem.com%2Ffine-et-pommeau%2Fhistorique.php#federation=archive.wikiwix.com Istor ], war al lec'hienn ''distillerie-warenghem.com''

{{Porched Breizh}}

[[Rummad:Diedoù alkoolek]]
[[Rummad:Sistr]]</text>
      <sha1>69xwtf71ec7xsk2am1xshix8c02sjzs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186357</id>
      <parentid>2186356</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T18:13:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2186357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3581" sha1="tb6qkh17z7xqjw7l2gcl8g2dyrz22mn" xml:space="preserve">{{databox}}
[[Restr:Lambig de Bretagne.jpg|thumb|180px|Lambig Breizh diwar chistr.]]
Al '''lambig''' zo un died alkoolek kreñv graet diwar [[chistr Breizh|chistr]] pe [[gwiniegi Breizh|gwin Breizh]].

40 % alkool zo gant lambig chistr peurliesañ. Pa vez lakaet e fustoù koad-derv e-pad 4 bloaz e vez graet [[lambig fin Breizh]] anezhañ (''Fine de Bretagne''), hag un [[Anvadur orin kontrollet]] en deus evel [[Calvados (died)|calvados]] [[Normandi]].

E [[Bro-Naoned]] ez eus bet produet lambig ivez abaoe pell, diwar gwin [[gros-plant]] peurvuiañ&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Guy Saindrenan, &lt;u&gt;La vigne en Bretagne&lt;/u&gt;, Becedia, miz Eost 2022.&lt;/ref&gt;, evel gant ar strilherezh Seguin e [[Machikoul]], digoret e 1886 hag ispisializet war ar c'hognak hag al lambig (anvet ''Fine de Bretagne'' ivez)&lt;ref&gt;Emma Rodot, &lt;u&gt;Machecoul. Distillerie Seguin, l’âge d’or de l’industrie machecoulaise&lt;/u&gt;, Ouest-France, d'ar 16 a viz Gouere 2017.&lt;/ref&gt;.

E [[gourenez Rewiz]] e oa ur strilherezh staliet e deroù an XX{{vet}} kantved hag a brodue kognak ha lambig diwar gwin ar vro – ar « ''fine de Rhuys'' »&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;/ref&gt;. 

== Fardañ lambig chistr er menajoù ==
[[Restr:Théophile Guillon - affiche Fine de Bretagne bigoudène.jpg|thumb|Skritell evit Lambig fin Breizh graet diwar gwin Bro-Naoned, deroù an XX{{vet}} kantved.]]
An anv ''lambig'' a zeu eus &quot;alambig&quot;, anv an ardivink da strilhañ alkool. Ar chistr a vez strilhet evit ober lambig a zo e-tro 70 % ennañ. Troc'het e vez goude gant dour evit tapout war-dro 50 % eus an ec'honad.

Peurliesañ a vez strilhet ur varrikennad chistr (225 litr) evit kaout 20 litrad lambig. Graet e vez an traoù gant strilherien vicherel evit an diekaerien produerien chistr.

Gant melestradurezh Frañs eo bet harzet ar produiñ lambig da 20 litr bep bloaz evit pep atant&lt;ref&gt;Définition et régime fiscal des bouilleurs de cru : code général des impôts, art. 315 et s. et 1825 A et art. 37 et s. de l'annexe I. Les articles modifiés en 2003 font état de 10 litres par an et par exploitation, avec arrêt définitif de cette activité de distillation en 2013.&lt;/ref&gt;.

== Daveoù ==
{{Daveoù}}

== Levrlennadur ==
* Gildas Jaffrenou, ''Mythologie, Légendes &amp; Histoire des boissons en Bretagne et ailleurs'', 1987
* [[François de Beaulieu]], ''Les Cidres et leurs eaux-de-vie'', embannadurioù [[Ouest-France]], 2000
* Yann-Bêr Kemener, ''Pommes et cidres de Bretagne, Avaloù ha sistr Breizh'', embannadurioù [[Skol Vreizh]], 2005

== Pennadoù kar ==
{{Porched|Boued ha Keginerezh}}
* [[avaleg]]
* [[calvados (died)|calvados]]

== Liammoù diavaez ==
* [https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.bretagne-racines.ac-rennes.fr%2Fp291584P%2Feaudevie.htm#federation=archive.wikiwix.com Lec'hienn bugale skol publik Sant Divi]
* [https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.distillerie.fr%2Flambig.html#federation=archive.wikiwix.com Distillerie des menhirs]
* [https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.cidref.fr%2Ffr%2Faor_lambig_bretagne.php#federation=archive.wikiwix.com Comité cidricole de développement et de recherche fouesnantais et finistérien]
* [https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.distillerie-warenghem.com%2Ffine-et-pommeau%2Fhistorique.php#federation=archive.wikiwix.com Istor ], war al lec'hienn ''distillerie-warenghem.com''
* [https://www.maisoncidricoledebretagne.bzh/eau-de-vie-de-cidre-de-bretagne-aoc/ Eau-de-vie de cidre de Bretagne AOC]
- 
{{Porched Breizh}}

[[Rummad:Diedoù alkoolek]]
[[Rummad:Sistr]]</text>
      <sha1>tb6qkh17z7xqjw7l2gcl8g2dyrz22mn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Prezidant Iran</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179337</id>
    <revision>
      <id>2186366</id>
      <parentid>2182945</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T20:37:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2186366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2404" sha1="3uqtu8atnehe9rks8zbxuwq6mhwd62i" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Prezidant Republik islamek Iran''' ([[perseg]]: رئیس‌ جمهور ایران, Rais Jomhur-e Irān) eo [[penn ar gouarnamant]] en [[Iran]]. Er sistem politikel iranian savet goude an [[Dispac'h Iran|Dispac'h islamek]], ar [[Penn uhel Iran|penn uhelañ]] eo ''[[de facto]]'' gwir penn ar vro.

Savet eo bet ar post ur wech ma oa bet lakaet da dalvezout [[Bonreizh Iran|ar vonreizh nevez]] goude ma oa echuet [[Dispac'h Iran]] e 1979. Ar [[Dilennadeg prezidant Iran 1980|c'hentañ dilennadeg prezidantel]] a oa bet dalc'het e 1980. Ar prezidant eo an eil den pouezusañ er vro hag e penn [[Galloud erounit|skourr erounit]] ar [[Gouarnaamnt Iran|gouarnamant]] dres goude ar Penn uhel, hag e penn ar [[Kabined Iran|c'habined]] emañ ivez. Gant ar c'habined eo karget eus ar velestradurezh a zeiz da zeiz. Ar prezidant zo suj d'ar Penn uhel, hag a zo neuze ''de facto'' ar gwir penn stad, ha rediet eo ar prezidant da lakaat e [[Dekred|zekredoù]] da dalvezout. 

Ar prezidant eo a choaz ar vinistred, hag a vez aprouet gant ar parlamant ha gant ar Penn uhel. Ar penn uhel a c'hell nac'hañ, skarzhañ pe adlakaat ur ministr pe ar [[Besprezidant Iran|vesprezidanted]] pa fell dezhañ. Ar prezidant a embann dekredoù, a zegemer pe a gas [[Diplomatiezh|kannadourien]], a sin [[poblvouezhiadeg|disoc'hoù ar poblvouezhiadegoù]] hag al lezennoù degemret gant ar parlamant hag al lez-uhel. Sinañ a ra ivez skrid-emglevioù, kevratoù, goude ma vijent bet degemeret gant ar parlamant. Ar prezidant zo lakaet, hervez [[Aozadur ar Broadoù Unanet]], el listenn &quot;Pennoù Stad, pennoù gouarnamant, ha ministred an Aferioù diavaez&quot; evit Iran e plas ar Penn uhel&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://www.un.org/dgacm/sites/www.un.org.dgacm/files/Documents_Protocol/hspmfmlist.pdf |title=Heads of State, Heads of Government, and Ministers for Foreign Affairs |publisher=United Nations|access-date=8 April 2023}}&lt;/ref&gt;.

Ar prezidant a vez dilennet evit ur resped pevar bloaz en ur [[votadeg]] vroadel dre [[mouezhiañ hollek|vouezhiañ hollek]] gant tud Iran hag a zo 18 vloaz d'an nebeutañ, ha ne c'hell bezañ addilennet nemet ur wech. An danvez prezidanted a rank bezañ aotreet gant [[Kuzul ar Warded]]. [[Masoud Pezeshkian]] eo prezidant Iran bremañ ; dilennet e oa bet e 2024.

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Prezidanted Iran]]
[[Rummad:Istor Iran]]
[[Rummad:Prezidanted|Iran]]</text>
      <sha1>3uqtu8atnehe9rks8zbxuwq6mhwd62i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Anduilhennig</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179338</id>
    <revision>
      <id>2186370</id>
      <parentid>2183462</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T20:51:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2186370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4141" sha1="hoyk1j6q1dk3gik52ij2nchw8j797ez" xml:space="preserve">{{databox}}
An '''anduilhennig''' a zo charkuterezh, kranennek e stumm, graet gant kig-moc'h dreist-holl bremañ. Betek an XX{{vet}} kantved e veze graet gant kig-leue. Produet e vez e Bro-C'hall dreist-holl, hag anduilhennig [[Troyes]] eo an hini vrudetañ.

An anduilhennig a zo bihanoc'h eget an [[anduilh]]enn, ha graet e vez en un doare disheñvel. An anduilhenn zo mogedet da skouer pa n'eo ket an anduilhennig&lt;ref&gt;{{Liamm web |anv-bihan=Renaud |anv=de Montbron |titl=Andouilles et andouillettes : Savez-vous vraiment les différencier ? |url=https://www.lechasseurfrancais.com/recettes/andouilles-et-andouillettes-savez-vous-vraiment-les-differencier-89663.html |kazetenn=[[Le Chasseur français|Le chasseur français]] |deiziad=2024-02-21 |consulté le=2025-05-02}}.&lt;/ref&gt;.

Gwerzhet e vez an anduilhennig poazhet pe da boazhañ, naetaet-mat. He blaz dibar a zeu eus an danvez implijet met ivez al [[louzoù-kegin]], ar [[spis (temz)|spisoù]], an [[temz-boued|temzoù-boued]], ar [[gwin]] hag alkooloù all implijet hervez ar rekipeoù.

&quot;Gwisket&quot; e vez a-wechoù gant [[paladur]], kaotenn, [[senell]], druzoni leue.

Meur a anvadur orin zo liammet ouzh al lec'hioù produiñ pe an aozennoù impijet evit ober an anduilhennig, met homañ n'he deus na [[Lec'h orin gwarezet]] (LOG) nag [[Anvadur orin kontrollet]] (AOK). Ul Label ruz zo memestra abaoe 2016, redius a-walc'h, met ne oa implijet nemet gant ur produer e 2017.

== Anvadurioù a bep seurt ==
[[Restr:Andouillette AAAAA cuite.jpg|thumb|170px|Anduilhennigoù poazhet.]]
Hervez ar ''Code des usages de la charcuterie, de la salaison et des conserves de viande (chapitre 10.4, Andouillette supérieure)'' ez eus seizh anvadur disheñvel :
* « Anduilhennig [[Troyes]] »,
* « Anduilhennig Jargeau »,
* « Anduilhennig Provañs »,
* « Anduilhennig [[Cambrai]] »
* « Anduilhennig [[Lyon]] »
* « Anduilhennig [[Perigòrd]] »,
* « Anduilhennig [[Rouan]] »&lt;ref&gt;''Code des usages de la charcuterie, de la salaison et des conserves de viande'' embannet gant IFIP-Editions, 2016.&lt;/ref&gt;

Ur gêr, ur c&quot;horn-bro, un departamant a c'hall bezañ meneget pa vez fardet an anduilhennig eno, da skouer « anduilhennig [[Vire]] », « anduilhennig [[Chablis]] »,  « anduilhennig [[Alençon]] », « anduilhennig [[Kemperle]] ».

== Skrivagnerien ==
Kalz istorioù ha dmarvailhoù zo bet kontet diwar-benn orinoù kozh-Noe an anduilhennig sañset. N'int ket bet gwiriekaet holl avat. Troyes zo ur gêr meneget alies memestra.

Ar romantour, barzh ha kronikour gastronomek breizhat [[Charles Monselet]], diazezer-rener ar ''Gourmet : journal des intérêts gastronomique'', zo unan eus e ''Sonedennoù gastronomek'' diwar-benn an anduilhennig, e-barzh e levr ''Le Plaisir et l'amour'' e 1865 :

&lt;poem class=&quot;center&quot;&gt;
Dédaignons la mouillette
Et la côte au persil.
Crépine sur le gril,
Ô ma fine andouillette.

Certes, ta peau douillette
Court un grave péril.
Pour toi, ronde fillette,
Je défonce un baril.

Siffle, crève et larmoie,
Ma princesse de Troyes,
Au flanc de noir zébré.

Mon appétit te garde
Un tombeau de moutarde
De Maille ou du Vert-Pré.
&lt;/poem&gt;

Ober a reas [[Alexandre Dumas]] dave d'an anduilhennig en e ''Grand Dictionnaire de cuisine'' (skrivet e 1870, embannet e 1873) : Ar re wellañ en doa debret a oa, hervezañ, re [[Villers-Cotterêts]], ouzhpenn re Troyes.

Gant Pierre-Brice Lebrun eo bet skrivet al levr nemetañ diwar-benn anduilhennig Troyes&lt;ref&gt;Pierre-Brice Lebrun ''L'Andouillette de Troyes'', 2009, Les 4 chemins, collection chemins gourmands, {{ISBN|978-284784180-0}} &lt;/ref&gt;. Adkavet eo bet gantañ el Levraeoug Vroadel c'hall, un dornskrid eus 1590&lt;ref&gt;Jean Moreau ''Discours sur l’entreprise de Troyes faite le dix-septième jour de septembre 1590 à Troyes'', miz Here 1590&lt;/ref&gt; hag a ra ar meneg koshañ eus an anduilhennig e Troyes. Met da betra resis e ra dave an dornskrid pa gomz eus &quot;anduilhennig&quot;, sed aze ur goulenn mat.

== Daveoù ==
{{daveoù}}

== Liammoù ==
* [http://www.fict.fr Lec'hienn ar FICT] : « Egor foran », keleier, stadegoù.

[[Rummad:Kilhevardon]]
[[Rummad:Keginerezh Bro-C'hall]]
[[Rummad:Troyes]]</text>
      <sha1>hoyk1j6q1dk3gik52ij2nchw8j797ez</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Saint-Christophe-du-Luat</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179341</id>
    <revision>
      <id>2186372</id>
      <parentid>2183033</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T20:56:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2186372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1452" sha1="ev3trcmvkzq1k7upye5m9mhwgsga87x" xml:space="preserve">{{Infobox kumunioù Frañs
 | anv               = Saint-Christophe-du-Luat
 | anvYezh           = 
 | Yezh              = 
 | anvOfisiel        = 
 | skeudenn          = Eglise Paroissiale Saint-Christophe.JPG
 | alc'hwez          = An iliz Saint-Christophe.
 | ardamezioù        =
 | logo              = 
 | bro               = [[Maine (proviñs)|Maine]]
 | rannvro           = [[Broioù al Liger]]
 | departamant       = [[Mayenne (departamant)|Mayenne]]
 | arondisamant      = [[Arondisamant Mayenne|Mayenne]]
 | kanton            = [[Kanton Évron]]
 | etrekumuniezh     = [[Communauté de Commune des Coëvrons]]
 | bro velestradurel = 
 | maer              = Adélaïde Dejardin (maerez dileuriet)
 | amzer-gefridi     = 2020-2026
 | gorread           = 19.12
 | hedred            = -0.46
 | ledred            = 48.1344444444
 | uk                = 
 | ubi               = 74
 | ubr               = 137
}}
'''Saint-Christophe-du-Luat''' zo ur [[Kumun dileuriet (Bro-C'hall)|gumun dileuriet]] e reter departamant [[Mayenne (departamant)|Mayenne]], e [[Bro-C'hall]]. 764 annezad a oa e 2023. Perzh eo eus kumun [[Évron]] abaoe ar c'hentañ a viz Genver 2019.

E proviñs kozh ar [[Maine (proviñs)|Maine]] emañ, er Maine-Izel.

== Liamm diavaez ==
* {{Fr}} [https://www.evron.fr/ma-ville/institution-citoyennete/communes-deleguees/saint-christophe-du-luat/ Saint-Christophe-du-Luat] war lec'hienn gumun Évron.

[[Rummad:Kumunioù kozh Mayenne]]</text>
      <sha1>ev3trcmvkzq1k7upye5m9mhwgsga87x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dispac'h Texas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179344</id>
    <revision>
      <id>2186373</id>
      <parentid>2182975</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T21:15:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2186373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2730" sha1="jz1b7swh4niknawqn6cew9yx4kuj3al" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Dispac'h Texas''' ([[saozneg]]: '''Texas Revolution''') a oa bet un emsavadeg kroget d'an [[2 a viz Here]] [[1835]] hag echuet d'an [[21 a viz Ebrel]] [[1836]]. An enbroidi saoz-stadunaniz hag an deksaned spagnol (anvet [[Texian]]ed evit ar re gentañ ha [[Tejano]]s evit an eil re) a oa emsavet a-enep [[Kentañ Republik Mec'hiko|gouarnamant kreizennour Mec'hiko]] e stad vec'hikan [[Coahuila y Tejas]]. An emsavadeg-se a oa ul lodenn eus unan kalz ledanoc'h [[Emsavadegoù a-enep Republik kreizennet Mec'hiko|a-enep ar gouarnamant kreizennet]] gant proviñsoù all hag a oa enebet ouzh ren ar [[Prezidant Mec'hiko|prezidant]] [[Antonio López de Santa Anna]]. Ar [[Kendalc'h Mec'hiko|C'hendalc'h Mec'hikan]] en doa votet an [[José María Tornel|dekred Tornel]], hag a lakae kement den estren hag a stourme a-enep nerzhioù lu Mec'hiko &quot;da vezañ evel morlaeron ha da vezañ kastizet evel ma vez graet ganto, pa n'int ket keodedourien eus ur vro hag a zo o vrezeliañ gant Mec'hiko ha pa stourm dindan ur banniel ha n'eo ket unan anavezet&quot;. N'eus nemet proviñs Texas hag a oa deuet a-benn d'en em zistagañ diouzh galloud kreiz Mec'hiko, ha savet gant an annezidi [[Republik Texas]]. Un dek vloaz war-lerc'h e oa bet aloubet gant [[Stadoù-Unanet Amerika]].
== Kenarroud ==
Kroget e oa ar reveulzi e miz Here 1835, goude un dek vloaz bennak a vec'h politikel ha sevenadurel etre gouarnamant kreiz Mec'hiko hag an enbroidi niverusoc'h-niverusañ a orin saoz-stadunanat e Texas. Ar gouarnamant mec'hikan a oa troet d'unan [[Gouarnamant kreizennet|kreizennet]] muioc'h-mui ha gwirioù ar geodedourien a oa bet strishaet, dreist-holl pa oa kaoz eus an enbroañ o tont eus ar Stadoù-Unanet, hag ar fed da berc'hennañ sklaved. Mec'hiko a oa bet o reiñ lamm d'ar sklaverezh e Texas e 1829, hag ar c'hoant gant an Deksianed da genderc'hel gant an doare-se d'ober [[Istor ar sklaverezh e Texas|gant ar sklaved]] e Texas a oa bet unan eus ar abegoù pouezusañ evit ar c'hoant dizalc'hiezh. N'eus ket kaoz anat eus sklaverezh e Disklêriadur dieubidigezh Texas, met perc'henniezh madoù (betek sklaved) a oa ur gwir hollbouezus evit an enbroidi&lt;ref&gt;{{Cite web
 |title=Declaration of Independence of Texas, 1836
 |url=https://www.tsl.texas.gov/treasures/republic/declaration.html
 |website=Texas State Library and Archives Commission
 |access-date=2025-06-20
 |publisher=Texas State Library and Archives
}}&lt;/ref&gt;. Ar re Texians ha Tejanos ne oant ket a-du war an disoc'h da gaout ha daoust hag e oa gounit an dizalc'hiezh pe distreiñ d'ar [[Bonreizh Mec'hiko eus 1824|vonreizh vec'hikan eus 1824]].
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Dispac'hioù|Texas]]
[[Rummad:Istor Texas]]
[[Rummad:Istor Mec'hiko]]</text>
      <sha1>jz1b7swh4niknawqn6cew9yx4kuj3al</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fuzuilhadeg tavarn Austin e 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179345</id>
    <revision>
      <id>2186374</id>
      <parentid>2182991</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T21:31:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2186374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2027" sha1="hmf1p8jwcksb80t4tyqlgywaqjeoddu" xml:space="preserve">{{databox}}
D'ar [[1añ a viz Meurzh]] [[2026]], ur [[fuzuilhadeg a-yoc'h]] a oa bet en un davarn en [[Austin (Texas)|Austin]], [[Texas]], [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]]. Tri den a oa bet lazhet, an tenner en o mesk, ha pevarzek den a oa bet gloazet. Ar susped, Ndiaga Diagne, 53 bloaz a oa bet lazhet en un eskemm tennoù gant ar boliserien.

Ar fuzuilhadeg a c'hellfe bezañ un [[gwalldaol|dagadenn sponterezh]] liammet ouzh ar brezel en Iran&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Zhu |first=Chelsey |date=2026-03-01 |title=3 dead, 14 hospitalized in potential act of terrorism in downtown Austin, FBI says |url=https://www.kut.org/crime-justice/2026-03-01/austin-tx-sixth-street-shooting-suspect-police-injuries-deaths |access-date=2026-03-01 |website=KUT Radio, Austin's NPR Station |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cobler |first=Nicole |date=2026-03-01 |title=FBI investigating Austin mass shooting as potential terrorism |url=https://www.axios.com/local/austin/2026/03/01/austin-mass-shooting-west-sixth-street |access-date=2026-03-01 |website=Axios |language=en}}&lt;/ref&gt;.
==Enklask==
An [[FBI]] a zo karget eus an enklask war an dagadenn ha lavaret a ra e c'hellfe bezañ un obererezh [[sponterezh]] dre ma'z eus &quot;indikadurioù&quot; hag a oa bet kavet war an tenner hag en e oto. Ar [[Bureau of Alcohol, Tobacco, Firearms and Explosives]] a furch ivez evit gouzout petra eo abeg an dagadenn&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-03-01 |title=3 killed, 14 injured in shooting at bar near University of Texas in Austin |url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/shooting-texas-bar-suspect-killed-rcna261197 |access-date=2026-03-01 |website=NBC News |language=en}}&lt;/ref&gt;. Ar [[Prezidant Stadoù-Unanet Amerika|prezidant stadunanat]] [[Donald Trump]] a oa bet kemennet dezhañ ar fuzuilhadeg. An nerzhioù polis a oa bet o furchal e ti Diagne, hag eno e oa bet kavet banniel [[Iran|Republik Islamek Iran]] ha poltriji eus pennoù bras Iran.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Fuzuilhadegoù a-yoc'h]]
[[Rummad:Istor Texas]]</text>
      <sha1>hmf1p8jwcksb80t4tyqlgywaqjeoddu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186375</id>
      <parentid>2186374</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T21:31:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Llydawr en deus kaset ar bajenn [[Fuzuilhadenn tavarn Austin 2026]] da [[Fuzuilhadeg tavarn Austin 2026]]</comment>
      <origin>2186374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2027" sha1="hmf1p8jwcksb80t4tyqlgywaqjeoddu" xml:space="preserve">{{databox}}
D'ar [[1añ a viz Meurzh]] [[2026]], ur [[fuzuilhadeg a-yoc'h]] a oa bet en un davarn en [[Austin (Texas)|Austin]], [[Texas]], [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]]. Tri den a oa bet lazhet, an tenner en o mesk, ha pevarzek den a oa bet gloazet. Ar susped, Ndiaga Diagne, 53 bloaz a oa bet lazhet en un eskemm tennoù gant ar boliserien.

Ar fuzuilhadeg a c'hellfe bezañ un [[gwalldaol|dagadenn sponterezh]] liammet ouzh ar brezel en Iran&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Zhu |first=Chelsey |date=2026-03-01 |title=3 dead, 14 hospitalized in potential act of terrorism in downtown Austin, FBI says |url=https://www.kut.org/crime-justice/2026-03-01/austin-tx-sixth-street-shooting-suspect-police-injuries-deaths |access-date=2026-03-01 |website=KUT Radio, Austin's NPR Station |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cobler |first=Nicole |date=2026-03-01 |title=FBI investigating Austin mass shooting as potential terrorism |url=https://www.axios.com/local/austin/2026/03/01/austin-mass-shooting-west-sixth-street |access-date=2026-03-01 |website=Axios |language=en}}&lt;/ref&gt;.
==Enklask==
An [[FBI]] a zo karget eus an enklask war an dagadenn ha lavaret a ra e c'hellfe bezañ un obererezh [[sponterezh]] dre ma'z eus &quot;indikadurioù&quot; hag a oa bet kavet war an tenner hag en e oto. Ar [[Bureau of Alcohol, Tobacco, Firearms and Explosives]] a furch ivez evit gouzout petra eo abeg an dagadenn&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-03-01 |title=3 killed, 14 injured in shooting at bar near University of Texas in Austin |url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/shooting-texas-bar-suspect-killed-rcna261197 |access-date=2026-03-01 |website=NBC News |language=en}}&lt;/ref&gt;. Ar [[Prezidant Stadoù-Unanet Amerika|prezidant stadunanat]] [[Donald Trump]] a oa bet kemennet dezhañ ar fuzuilhadeg. An nerzhioù polis a oa bet o furchal e ti Diagne, hag eno e oa bet kavet banniel [[Iran|Republik Islamek Iran]] ha poltriji eus pennoù bras Iran.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Fuzuilhadegoù a-yoc'h]]
[[Rummad:Istor Texas]]</text>
      <sha1>hmf1p8jwcksb80t4tyqlgywaqjeoddu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186377</id>
      <parentid>2186375</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T21:32:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Llydawr en deus kaset ar bajenn [[Fuzuilhadeg tavarn Austin 2026]] da [[Fuzuilhadeg tavarn Austin e 2026]]</comment>
      <origin>2186374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2027" sha1="hmf1p8jwcksb80t4tyqlgywaqjeoddu" xml:space="preserve">{{databox}}
D'ar [[1añ a viz Meurzh]] [[2026]], ur [[fuzuilhadeg a-yoc'h]] a oa bet en un davarn en [[Austin (Texas)|Austin]], [[Texas]], [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]]. Tri den a oa bet lazhet, an tenner en o mesk, ha pevarzek den a oa bet gloazet. Ar susped, Ndiaga Diagne, 53 bloaz a oa bet lazhet en un eskemm tennoù gant ar boliserien.

Ar fuzuilhadeg a c'hellfe bezañ un [[gwalldaol|dagadenn sponterezh]] liammet ouzh ar brezel en Iran&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Zhu |first=Chelsey |date=2026-03-01 |title=3 dead, 14 hospitalized in potential act of terrorism in downtown Austin, FBI says |url=https://www.kut.org/crime-justice/2026-03-01/austin-tx-sixth-street-shooting-suspect-police-injuries-deaths |access-date=2026-03-01 |website=KUT Radio, Austin's NPR Station |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cobler |first=Nicole |date=2026-03-01 |title=FBI investigating Austin mass shooting as potential terrorism |url=https://www.axios.com/local/austin/2026/03/01/austin-mass-shooting-west-sixth-street |access-date=2026-03-01 |website=Axios |language=en}}&lt;/ref&gt;.
==Enklask==
An [[FBI]] a zo karget eus an enklask war an dagadenn ha lavaret a ra e c'hellfe bezañ un obererezh [[sponterezh]] dre ma'z eus &quot;indikadurioù&quot; hag a oa bet kavet war an tenner hag en e oto. Ar [[Bureau of Alcohol, Tobacco, Firearms and Explosives]] a furch ivez evit gouzout petra eo abeg an dagadenn&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-03-01 |title=3 killed, 14 injured in shooting at bar near University of Texas in Austin |url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/shooting-texas-bar-suspect-killed-rcna261197 |access-date=2026-03-01 |website=NBC News |language=en}}&lt;/ref&gt;. Ar [[Prezidant Stadoù-Unanet Amerika|prezidant stadunanat]] [[Donald Trump]] a oa bet kemennet dezhañ ar fuzuilhadeg. An nerzhioù polis a oa bet o furchal e ti Diagne, hag eno e oa bet kavet banniel [[Iran|Republik Islamek Iran]] ha poltriji eus pennoù bras Iran.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Fuzuilhadegoù a-yoc'h]]
[[Rummad:Istor Texas]]</text>
      <sha1>hmf1p8jwcksb80t4tyqlgywaqjeoddu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Plancoët</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179347</id>
    <revision>
      <id>2186381</id>
      <parentid>2182994</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T21:44:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2186381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4532" sha1="nfxtah99es988p72wetm6on81giksv0" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Plancoët''' zo ur merk [[dour melar]] naturel hag a zeu eus [[Plangoed]] e [[Bro-Sant-Maloù]]. 

== Eienenn ==
Strinkañ a ra an eienenn el lec'h anvet Sassay, e karter Nazareth, e Plangoed. Ar 96 hektar hag a zo tro-dro dezhi a zo gwarezet diouzh al labour-douar abaoe deroù ar  c'horvoiñ kenwerzhel&lt;ref&gt;Capucine Gilbert, [https://www.ouest-france.fr/bretagne/plancoet-22130/reportage-lusine-de-plancoet-fleuron-en-bretagne-produit-30-millions-de-litres-deau-par-an-af6cbb96-8927-11ee-a1c0-8cef14bedf93 « REPORTAGE. L’usine de Plancoët, fleuron en Bretagne, produit 30 millions de litres d’eau par an »], ''[[Ouest France]]'', 23 a viz Du 2023.&lt;/ref&gt;. Annezidi ar gumun a c'hall dont da gemer dour evit netra&lt;ref&gt;[http://www.letelegramme.fr/ig/generales/regions/finistere/plancoet-l-eau-de-la-source-en-libre-service-10-04-2010-864667.php « Plancoët, l'eau de la source en libre service »], ''[[An Telegramm]]'', 10 a viz Ebrel 2010&lt;/ref&gt;.

== Istor ==
Dedennet e voe an doktor Chambrin, maer ar gumun e deroù an XX{{vet}} kantved, gant an dour-se. Lakaat a reas anezhañ da vezañ anavezet evel dour melar naturel d'an 12 a viz Here 1928. Gwerzhet e voe da gentañ d'an dud a zeue d'ober kurioù e bro [[Dinarzh]], dindan an anv « dour taol Nazareth »&lt;ref&gt;{{Liamm web |langue= |titl=Fontaines de France|url= https://www.fontainesdefrance.info/fontaines/la-source-sassay/ |date= |site= |consulté le=28 janvier 2025}}.&lt;/ref&gt;.

Mont a reas ar werzh war gresk adalek ar bloavezhioù 1950.

E 1992 e tremenas dindan kontroll ar stroll [[Nestlé]]. Abaoe 2011 e vez gwerzhet dour gazek ivez&lt;ref&gt;Stanislas du Guerny, [https://www.usinenouvelle.com/article/l-eau-minerale-plancoet-vendue-par-le-suisse-nestle-au-francais-semo-groupe.N230285 « L'eau minérale Plancoët vendue par le suisse Nestlé au français Semo Groupe »], ''[[L'Usine Nouvelle]]'', 7 a viz Genver 2014.&lt;/ref&gt;.

E 2014 e voe gwerzhet d'ar stroll Ogeu (anvet SEMO groupe a-raok)&lt;ref&gt;[http://www.usinenouvelle.com/article/l-eau-minerale-plancoet-vendue-par-le-suisse-nestle-au-francais-semo-groupe.N230285 « L'eau minérale Plancoët vendue par le suisse Nestlé au français Semo Groupe »], ''[[L'Usine nouvelle]]'', 7 a viz Genver 2014.&lt;/ref&gt;.

== Sifroù ==
Implijet ez eus tri zoull 120 metr donder dezho gant al labouradeg boutailhañ. Produiñ a reer 15 milion a voutailhadoù&lt;ref&gt;[https://www.ouest-france.fr/bretagne/eau-de-plancoet-nestle-waters-vend-leau-bretonne-la-societe-ogeu-1821852 « Eau de Plancoët. Nestlé Waters vend l'eau bretonne à la société Ogeu »], ''[[Ouest-France]]'', 27 a viz Kerzu 2013.&lt;/ref&gt;.

Produiñ a ra al labouradeg boutailhadoù gwerzhet dindan ar merk Sainte-Alix ivez&lt;ref&gt;Corentin Le Doujet, [https://www.letelegramme.fr/cotes-d-armor/dinan-22100/a-plancoet-l-eau-de-source-ste-alix-s-elance-en-version-petillante-4085961.php « À Plancoët, l’eau de source Ste-Alix s’élance en version pétillante »], ''[[Le Télégramme]]'', 7 a viz Ebrel 2023.&lt;/ref&gt;.

== Kenaoz dielfennañ ==
* [[Barr hidrogen|pH]] : 4,6
* Plancoët a zo e-barzh strollad an dourioù nebeut meinelaet
* Dilerc'hiad sec'h da 105°C : 267mg/L

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Elfennoù       !! Bec'h e mg/L
|-
|Kalkiom (Ca&lt;sup&gt;2+&lt;/sup&gt;)
|align=&quot;center&quot; |24
|-
|Magneziom (Mg&lt;sup&gt;2+&lt;/sup&gt;)
|align=&quot;center&quot; | 16
|-
|Natriom (Na&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt;)
|align=&quot;center&quot; |32
|-
|Potasiom (K&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt;)
|align=&quot;center&quot; |4,9
|-
|Sulfatoù (SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;2−&lt;/sup&gt;)
|align=&quot;center&quot; |50
|-
|Bikarbonatoù (HCO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;−&lt;/sup&gt;)
|align=&quot;center&quot; |121
|-
|Nitratoù (NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;−&lt;/sup&gt;)
| align=&quot;center&quot; |0
|-
|Kloridennoù
| align=&quot;center&quot; |38
|-
|}
En ur studiadenn eus 2011 e skriv [[WWF France]] : « diwar ar 15 lec'hienn (dourioù melar ha dourioù eien war un dro) n'eus nemet daou zour boutailhet gant hini ebet eus ar molekulennoù klasket. Daou zour rannvroel int (sic) : Plancoët e Breizh ha Matouba e [[Gwadloup]] »&lt;ref&gt;{{pdf}} Leslie Le Gleau dindan renerezh H. Roche, JC. Lefeuvre, A. Cicolella, C. Deshayes, [https://www.wwf.fr/sites/default/files/doc-2017-09/11_rapport_eau_de_boisson.pdf wwf.fr: ''Eau de boisson - Analyses comparées de l’eau du robinet et de l’eau en bouteille''], danevell gant [[WWF France]], 2011, p. 24.&lt;/ref&gt;, ar molekulennoù klasket o vezañ mikro-saotruzennoù zo.

== Daveoù ==
{{Daveoù}}

== Liamm diavaez ==
{{porched|Boued ha Keginerezh}}
* [http://www.eau-plancoet.com/ Lec'hienn ofisiel]

[[Rummad:Merkoù dour e Breizh]]
[[Rummad:Embregerezhioù Breizh]]</text>
      <sha1>nfxtah99es988p72wetm6on81giksv0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Winchester Model 1200</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179348</id>
    <revision>
      <id>2186382</id>
      <parentid>2183005</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T21:45:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2186382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3493" sha1="klc2jcn7vi9okytlq7ux6ujvmsqnnhg" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; 
{{Infobox/Titl|Winchester Model 1200|696969|talbenn defaut|FFF}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; line-height: 1.5em;&quot; |[[Restr:Winchester 1200 Defender.png|frameless|280x280px]] &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ur fuzuilh-pomp '''Winchester Model 1200''' dezhi ur c'harger hiraet
   |-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Kinnig
|-
! scope=&quot;row&quot; |Bro
|{{SUA}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |Doare
|[[Fuzuilh flour he c'hanol]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mont en-dro
|[[Arm-tennata|Tennata]] dre zorn, dre [[Fuzuilh-pomp|bomp]]
|-  
! scope=&quot;row&quot; |[[Munision|Munisionoù]]
|[[Kalibr 12]]&lt;br&gt;[[Kalibr 16]]&lt;br&gt;[[Kalibr 20]]&lt;br&gt;Kambroù 70 mm ha 76 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Produer
|[[Winchester Repeating Arms Company]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mare produiñ
|1964 - 1980 (Model 1200)&lt;br&gt;1980 - 2006 (Model 1300)&lt;br&gt;Abaoe 2006 (Winchester SXP)
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Perzhioù teknikel&lt;br&gt;''Stumm milourel &quot;Riot gun&quot;''
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mas
|2,9 kg
|-
! scope=&quot;row&quot; |Hirder
|938 mm / {{formatnum:1034}} mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Hirder ar c'hanol
|457 mm / 508 mm
|-
{{Patrom:Infobox/Dispartier}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |Endalc'h
|Karger korzennek 4 c'hartouchenn
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Lezenn
|-
! scope=&quot;row&quot; |Rummad e Bro-C'hall
|B
|-
|}
Ar '''Winchester Model 1200''' zo ur [[fuzuilh-pomp]] bet produet gant an embregerezh stadunanat [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]] etre 1964 ha 1983, ha dindan anvioù all etre 1983 ha 2006 (Model 1300) hag abaoe 2006 (SXP).
[[Restr:Arizona Guard takes aim during run and shoot biathlon 150117-Z-GD917-001 cropped.jpg|kleiz|thumb|200x200px|Ur soudard eus Gward Broadel an Arme eus Arizona o tennañ gant ur Winchester Model 1200 (2015).]]

== Istor ha deskrivadur ==
Winchester a baouezas da broduiñ ar fuzuilh-bomp [[Winchester Model 1912|M1912]] e 1964, pa oa re ger da ober. En he flas e voulc'has ar Model 1200, a oa marc'hadmatoc'h da broduiñ&lt;ref&gt;{{En}} POPENKER Maxim, ''[https://modernfirearms.net/en/shotguns/u-s-a-shotguns/winchester-1200-2/ Winchester model 1200 shotgun (USA)]'', Modern Firearms (lennet d'an 02/03/2026)&lt;/ref&gt;. Er memes koulz e kreske an ezhommoù armoù nevez en [[Arme ar Stadoù-Unanet|US Army]] abalamour da [[Brezel Viêt Nam|vrezel Viêt Nam]]. Ar stumm eus ar Model 1200 pourveziet d'ar soudarded a c'halle bezañ staget ur [[Baionetez|vaionetez]] oute ; ar Model 1200 e voe an ''[[Trench gun]]'' diwezhañ bet dibabet gant al lu stadunanat&lt;ref&gt;{{En}} CANFIELD Bruce N., ''[https://www.americanrifleman.org/content/winchester-model-1200-uncle-sam-s-last-trench-gun/ Winchester Model 1200: Uncle Sam's Last Trench Gun]'', war American Rifleman, 01/07/2024 (lennet d'an 02/03/2026)&lt;/ref&gt;.

Kalz a stummoù sivil eus an arm a voe savet evit ar chase koulz hag evit ar [[sportoù tennañ]], e kalibroù [[Kalibr 12|12]], [[Kalibr 16|16]] hag [[Kalibr 20|20]], ha e kambroù 70 mm da gentañ ha 76 mm war-lerc'h. Kemmoù bihan a voe degaset d'an arm e 1983, a voe gwerzhet dindan an anv Model 1300 diwar neuze. Ar Winchester SPX modern hag an [[FN TPS]] belgiat zo diazezet war ar Model 1300&lt;ref&gt;{{En}} WAHL Paul, ''Gun trader's guide, Thirteenth Edition,'' Stoeger, pp. 473-475&lt;/ref&gt;.

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{Porched:Armoù-tan}}
[[Rummad:Fuzuilhoù]]
[[Rummad:Fuzuilhoù-pomp]]
[[Rummad:Armoù SUA]]
[[Rummad:Armoù Brezel Vietnam]]</text>
      <sha1>klc2jcn7vi9okytlq7ux6ujvmsqnnhg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186391</id>
      <parentid>2186382</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T08:05:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2186391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3489" sha1="85xr88o0xgro6ezyjtso6t55vzprjci" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; 
{{Infobox/Titl|Winchester Model 1200|696969|talbenn defaut|FFF}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; line-height: 1.5em;&quot; |[[Restr:Winchester 1200 Defender.png|frameless|280x280px]] &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ur fuzuilh-pomp '''Winchester Model 1200''' dezhi ur c'harger hiraet
   |-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Kinnig
|-
! scope=&quot;row&quot; |Bro
|{{SUA}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |Doare
|[[Fuzuilh flour he c'hanol]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mont en-dro
|[[Arm-tennata|Tennata]] dre zorn, dre [[Fuzuilh-pomp|bomp]]
|-  
! scope=&quot;row&quot; |[[Munision|Munisionoù]]
|[[Kalibr 12]]&lt;br&gt;[[Kalibr 16]]&lt;br&gt;[[Kalibr 20]]&lt;br&gt;Kambroù 70 mm ha 76 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Produer
|[[Winchester Repeating Arms Company]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mare produiñ
|1964 - 1980 (Model 1200)&lt;br&gt;1980 - 2006 (Model 1300)&lt;br&gt;Abaoe 2006 (Winchester SXP)
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Perzhioù teknikel&lt;br&gt;''Stumm milourel &quot;Riot gun&quot;''
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mas
|2,9 kg
|-
! scope=&quot;row&quot; |Hirder
|938 mm / {{formatnum:1034}} mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Hirder ar c'hanol
|457 mm / 508 mm
|-
{{Patrom:Infobox/Dispartier}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |Endalc'h
|Karger korzennek 4 c'hartouchenn
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Lezenn
|-
! scope=&quot;row&quot; |Rummad e Bro-C'hall
|B
|-
|}
Ar '''Winchester Model 1200''' zo ur [[fuzuilh-pomp]] bet produet gant an embregerezh stadunanat [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]] etre 1964 ha 1983, ha dindan anvioù all etre 1983 ha 2006 (Model 1300) hag abaoe 2006 (SXP).
[[Restr:Arizona Guard takes aim during run and shoot biathlon 150117-Z-GD917-001 cropped.jpg|kleiz|thumb|200x200px|Ur soudard eus Gward Broadel an Arme eus Arizona o tennañ gant ur Winchester Model 1200 (2015).]]

== Istor ha deskrivadur ==
Winchester a baouezas da broduiñ ar fuzuilh-bomp [[Winchester Model 1912|M1912]] e 1964, pa oa re ger da ober. En he flas e voulc'has ar Model 1200, a oa marc'hadmatoc'h da ober&lt;ref&gt;{{En}} POPENKER Maxim, ''[https://modernfirearms.net/en/shotguns/u-s-a-shotguns/winchester-1200-2/ Winchester model 1200 shotgun (USA)]'', Modern Firearms (lennet d'an 02/03/2026)&lt;/ref&gt;. Er memes koulz e kreske an ezhommoù armoù nevez en [[Arme ar Stadoù-Unanet|US Army]] abalamour da [[Brezel Viêt Nam|vrezel Viêt Nam]]. Ar stumm eus ar Model 1200 pourveziet d'ar soudarded a c'halle bezañ staget ur [[Baionetez|vaionetez]] oute ; ar Model 1200 e voe an ''[[Trench gun]]'' diwezhañ bet dibabet gant al lu stadunanat&lt;ref&gt;{{En}} CANFIELD Bruce N., ''[https://www.americanrifleman.org/content/winchester-model-1200-uncle-sam-s-last-trench-gun/ Winchester Model 1200: Uncle Sam's Last Trench Gun]'', war American Rifleman, 01/07/2024 (lennet d'an 02/03/2026)&lt;/ref&gt;.

Kalz a stummoù sivil eus an arm a voe savet evit ar chase koulz hag evit ar [[sportoù tennañ]], e kalibroù [[Kalibr 12|12]], [[Kalibr 16|16]] hag [[Kalibr 20|20]], ha e kambroù 70 mm da gentañ ha 76 mm war-lerc'h. Kemmoù bihan a voe degaset d'an arm e 1983, a voe gwerzhet dindan an anv Model 1300 diwar neuze. Ar Winchester SPX modern hag an [[FN TPS]] belgiat zo diazezet war ar Model 1300&lt;ref&gt;{{En}} WAHL Paul, ''Gun trader's guide, Thirteenth Edition,'' Stoeger, pp. 473-475&lt;/ref&gt;.

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{Porched:Armoù-tan}}
[[Rummad:Fuzuilhoù]]
[[Rummad:Fuzuilhoù-pomp]]
[[Rummad:Armoù SUA]]
[[Rummad:Armoù Brezel Vietnam]]</text>
      <sha1>85xr88o0xgro6ezyjtso6t55vzprjci</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ahel ar Rezistañs</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179349</id>
    <revision>
      <id>2186384</id>
      <parentid>2183031</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T21:54:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2186384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2105" sha1="l4uhrfvjh9kt88jrrhmedkwcmdq0iwh" xml:space="preserve">[[Restr:Axis of Resistance.svg|thumb|Ahel ar Rezistañs e 2025.]]
'''Ahel ar Rezistañs''' a zo un emglev milourel etre [[Iran]], un nebeud luskadoù armet e [[Palestina]] ([[Hamas]] ha [[Djihad Islamek]]), an [[Hezbollah]] e [[Liban]], ar milisoù [[Islam chiit|chiit]] en [[Irak]], hag an [[Houthied]] e [[Yemen]]. [[Siria]] [[Bashar al-Assad]] a oa ivez un ezel eus an Ahel a-raok ma vefe echu gant renad al-Asad e [[2024]]. 

Pal an Ahel eo aozañ ur rezistañs a-enep d'ar [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]] ha da [[Israel]] er [[Reter-Kreiz]]. Enebiñ a reas ivez ouzh [[Kevre ar Stadoù Arab|Stadoù Arab]] ar [[Pleg-mor Persia|Pleg-mor]], kevredidi ar Stadoù-Unanet, hag ivez ouzh an aozadur [[Stad Islamek]]. An enebiezh-se a zo aet war washaat kenañ abaoe penn-kentañ [[enkadenn ar bloavezhioù 2020 er Reter-Kreiz]] ([[Brezel Gaza (2023-)|Brezel]] ha [[Gouennlazh Gaza|gouennlazh]] [[Gaza]] abaoe [[2023]], [[Brezel etre Israel hag an Hezbollah e 2024]], [[diskar Bashar el-Asad]], [[Brezel an Daouzek Devezh]], [[Obererezh milourel a-gevret a-enep Iran|Brezel 2026 etre Iran hag ar Stadoù-Unanet]]). An darvoudoù-se o deus gwanaet an Ahel, evit poent ([[Meurzh (miz)|Meurzh]] [[2026]]). 

== Istor ==
Kerkent ha [[Dispac'h Iran|dispac'h islamek 1979]] e krogas Iran da harpañ luskadoù dispac'hel chiit er Reter-Kreiz, dreist-holl an Hezbollah goude aloubadeg Israel e Liban e 1982 ha milisoù irakian enebet ouzh renad [[Saddam Husain]] e-pad ar [[brezel etre Iran hag Irak]]. 

Ne grogas Ahel ar Rezistañs da frammañ en-dro nemet goude [[Brezel Irak|aloubadeg Irak gant ar Stadoù-Unanet e 2003]] hag ar gourdrouzoù stadunanat a vrezel a-enep Iran, kinniget evel ur mailh eus «[[Ahel an Droug]]». Evit [[Tehran]] ez a Ahel ar Rezistañs d'ober un emglev disujus evit mirout ouzh un dagadenn stadunanat pe israelat a-enep ar vro, ar pezh a zo c'hwitet&lt;ref&gt;(en) https://www.chathamhouse.org/2025/03/shape-shifting-axis-resistance&lt;/ref&gt;.
== Notennoù ==
&lt;references /&gt;

[[Rummad:Emglevioù milourel]]
[[Rummad:Reter-Nesañ]]
[[Rummad:Reter-Kreiz]]
[[Rummad:Politikerezh Iran]]</text>
      <sha1>l4uhrfvjh9kt88jrrhmedkwcmdq0iwh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Houthied</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179350</id>
    <revision>
      <id>2186385</id>
      <parentid>2183019</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T21:58:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2186385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1282" sha1="dx0d42tth1lgg149f7xp508gyripoe2" xml:space="preserve">{{Databox}}

An '''Houthied''', pe '''Ansar Allah''', zo ul luskad politikel hag armet [[Islamouriezh|islamour]]. Krouet e voe e [[Saada]], e norzh [[Yemen]], er [[bloavezhioù 1990]]. Un nerzh [[Islam chiit|chiit]] dreist-holl eo al luskad houthi. 

Dindan renerezh [[Hussein Badreddin al-Houthi]] e savas ar strollad a-enep ar prezidant yemenat kozh [[Ali Abdullah Salih|Ali Abdullah Saleh]] ha kemer a reas perzh en [[dispac'h yemenat]], en ur vezañ kevredet gant strolladoù islamour all evel an [[Hamas]] hag an [[Hezbollah]]. Armet e voe ar strolladoù-se gant renad [[Iran|islamek iranat]] [[Ali C'hamenei]]. 

Evel ezel eus [[Ahel ar Rezistañs]] ez eo enebet an Houthied ouzh [[Israel]], [[Stadoù-Unanet Amerika|SUA]], hag ouzh an darn vrasañ eus ar [[Europa (kevandir)|broioù europat]]. Alies e tagont [[Lestr (war-neuñv)|listri]] perc'hennet gant ar broioù-se er [[Mor Ruz]], dre fuc'h alies met a-wechoù en ur dizhout anezho war-eeun. E respont d'ar [[Brezel Gaza (2023-)|brezel e Gaza abaoe 2023]] o deus taget an Houthied muioc'h-mui a vagoù kornôgat er Mor Ruz, ar pezh en deus kaset da oberiadennoù amerikan, israelat, [[Rouantelezh-Unanet|breizhveuriat]] ha [[Bro-C'hall|gall]] a-enep dezho e [[2024]] ha [[2025]]. 

[[Rummad:Rezistañs]]
[[Rummad:Yemen]]</text>
      <sha1>dx0d42tth1lgg149f7xp508gyripoe2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lazhadeg Pawłokoma</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179355</id>
    <revision>
      <id>2186408</id>
      <parentid>2183062</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T10:39:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2186408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2635" sha1="mk6hbw9mqgn1l1xo31ww0lev10u4hrb" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Lazhadeg Pawłokoma''' ([[ukraineg]] :Трагедія села Павлокоми, [[poloneg]] : Zbrodnie w Pawłokomie) a oa bet ul lazhadeg [[Ukraina|Ukrainiz]] gant [[polonia|Poloniz]] e kêriadenn [[Pawłokoma]], d'an [[3 a viz Meurzh]] [[1945]], war-hed 40 kilometr er c'hornôg da [[Przemyśl]]. An unvez eus [[Arme Diabarzh|Lu diabarzh]] Polonia (Armia Krajowa, AK) a oa renet gant al letanant [[Józef Biss]] hag harpet gant paotred trevour polonat o tont eus kêriadennoù tro-war-dro. Al lazhadennoù a oa bet graet evit kaout un digoll eus al lazhadegoù a-yoc'h a oa bet sevenet gant an [[Arme Emsavet Ukrainat]] war kêriadennoù annezet gant Poloniz&lt;ref name=&quot;Rapawy&quot;&gt;{{Cite book |last=Rapawy |first=Stephen |url=https://books.google.com/books?id=utd1CwAAQBAJ&amp;dq=Paw%25C5%2582okoma%2520Biss&amp;pg=PA220 |title=The Culmination of Conflict: The Ukrainian-Polish Civil War and the Expulsion of Ukrainians After the Second World War |date=3 May 2016 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-3-8382-6855-2 |pages=220 |language=en }}&lt;/ref&gt;. Etre 150&lt;ref name=&quot;Dembinska&quot;&gt;{{Cite journal |last=Dembinska |first=Magdalena |year=2010 |title=Building Trust: Managing Common Past and Symbolic Public Spaces in Divided Societies |journal=Ethnopolitics |volume=9 |issue=3–4 |pages=311–332 |doi=10.1080/17449050903564845 |s2cid=143581472 }}&lt;/ref&gt; ha 500 den a oa bet lazhet&lt;ref name=&quot;Lytvyn&quot;&gt;{{cite journal |url=http://eehb.dspu.edu.ua/article/viewFile/177553/179391 |doi=10.24919/2519-058x.12.177553 |title=The Ukrainian Memory Community in Poland (The second half of the XX – beginning of the XXI centuries) |year=2019 |last1=Lytvyn |first1=Mykola |last2=Khakhula |first2=Liubomyr |journal=Східноєвропейський Історичний Вісник |issue=12 |pages=178–191 |doi-access=free |archive-date=7 December 2019 |access-date=20 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191207200929/http://eehb.dspu.edu.ua/article/viewFile/177553/179391 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
== Barnadenn ==
D'ar 17 a viz Eost 1953, e lez-varn distrig rannvroel Rzeszów, daou ezel eus an unvez, Czesław Sputa ha Roman Tworzydlo, a voe kondaonet da 15 vloaz toull-bac'h  evit bezañ kemeret perzh el lazhadeg. Marian Sputa a voe kondaonet da 8 vloaz hag Antoni Gerula da 4 bloaz ha 6 miz. Józef Biss a voe didamallet eus torfedoù Pawłokoma.

D'an 30 a viz Eost 1956, al lez-varn uhel he doa torret an tamalloù justis ha miz war-lerc'h e oa bet dieubet an holl. 
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Lazhadegoù an XXvet kantved]]
[[Rummad:Istor Polonia]]
[[Rummad:Istor Ukraina]]</text>
      <sha1>mk6hbw9mqgn1l1xo31ww0lev10u4hrb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Human Rights Watch</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179356</id>
    <revision>
      <id>2186411</id>
      <parentid>2183070</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T10:46:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2186411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="902" sha1="g8wkzy8te7xvwuj8y5m5dkrrgae49xe" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Human Rights Watch''' (berraet en '''HRW''') zo un aozadur kazetennerezh eveshaat diazezet e kêr [[New York]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Kingsley |first1=Patrick |title=Rights Group Hits Israel With Explosive Charge: Apartheid |url=https://www.nytimes.com/2021/04/27/world/middleeast/israel-apartheid-palestinians-hrw.html |access-date=9 September 2025 |work=[[The New York Times]] |date=April 27, 2021}}&lt;/ref&gt;.

An aozadur a oa bet krouet e 1978 evel [[Helsinki Watch]], hag ar pal a oa evezhiañ ha doujet e oa da [[Feurioù-emglev Helsinki]] (1975) gant an [[Unvaniezh soviedel]]. An holl skourroù dre ar bed a oa bet kendeuzet en Human Rights Watch e 1988.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* [https://www.hrw.org/ Lec'hienn ofisiel]
[[Rummad:Aozadurioù digorvo]]
[[Rummad:Human Rights Watch]]
[[Rummad:Gwirioù mab-den]]
[[Rummad:Priz Nobel ar Peoc'h]]</text>
      <sha1>g8wkzy8te7xvwuj8y5m5dkrrgae49xe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Adriana Nikolova</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179357</id>
    <revision>
      <id>2186414</id>
      <parentid>2183294</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T10:47:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2186414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4117" sha1="dj5zgm3xjgnbth5ytugygma3mj5pnw9" xml:space="preserve">[[Restr:Adriana Nikolova.jpg|thumb|right|120px|Adriana Kostadinova e 2008.]]
'''Adriana Kostadinova Nikolova''' ([[bulgareg]]: '''Адриана Костадинова Николоваe''') a zo bet ganet d'an 9 a viz Du [[1988]] e [[Stara Zagora]] ([[Bulgaria]])&lt;br/&gt; Ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar eo.&lt;br/&gt;
C'hoari a ra  er c'hleub Lokomotiv 2000 e [[Plovdiv]].&lt;br/&gt;
Mestrez Veur (WGM) eo abaoe 2011, Mestrez etrebroadel (WIM) e oa abaoe miz Du 2008, Mestrez FIDE (WFM) e oa abaoe 2007&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2908689 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
Miz Meurzh 2026: {{formatnum:2184}} edo he [[renk Elo]] ''Standard'', {{formatnum:2123}} he renk Elo ''Fonnapl'' ha {{formatnum:2215}} he renk Elo ''Luc'hedenn'' e miz C'hwevrer 2026&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2905108 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
{{formatnum:2389}} eo he [[renk Elo]] ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Du 2009&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/290869 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== [[Kampionad bulgar an echedoù|Kampionad bulgar ar maouezi]] ====
Trec'h e voe, 9/11, e 2011 e [[Bankya]]&lt;ref&gt;{{en}}[https://theweekinchess.com/html/twic859.html#25 The Week in Chess, d'ar 25 a viz Ebrel 2011]&lt;/ref&gt;.
==== Kampionad bedel Web ''Luc'hedenn'' (Maouezi) ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Miz ha bloaz||Niverenn ar gevezadeg||Renk||Poentoù||Notennoù ha daveennoù
|-
|Du 2015||1||8||7/18 (+ 6, = 2, - 10)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/1st_FIDE_World_Online_Women_Blitz_2015_2015/41312 365 Chess]&lt;/ref&gt;.
|-
|}

=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kampionad bulgar ar maouezi (Kleuboù) ====
Teir gwezh e voe trec'h gant skipailh &quot;Lokomotiv 2000&quot; Plovdiv.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn ar gevezadeg||Kêr||Disoc'h||Notennoù ha daveennoù
|-
|2009|| || ||[[Slantchev Bryag]]||4/7 (+ 3, = 2, - 2)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/players/Adriana_Nikolova/?p=1&amp;start=80 365 Chess]&lt;/ref&gt;.
|-
|}
=== Kib Kleuboù europat (Maouezi) ===
C'hoari a reas ur wezh e skipailh &quot;Lokomotiva 2000&quot; (Plovdiv):
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn ar gevezadeg||Bro ha kêr||Disoc'h||Notennoù ha daveennoù
|-
|2010||2||15||{{Bulgaria}}, [[Plovdiv]]||3/7 (+ 2, = 2, - 3)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/players/Adriana_Nikolova/?p=1&amp;start=80 365 Chess]&lt;/ref&gt;.
|-
|}
=== Kampionad europat dre skipailh  (Maouezi) ===
C'hoari a reas div  wezh e skipailh Bulgaria:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn ar gevezadeg||Bro ha kêr||Disoc'h||Notennoù ha daveennoù
|-
|2009||2|| ||{{Bulgaria}}, [[Varna]]||1,5/ (+ 0, = 3, - 4)||&lt;ref&gt;{{en}}[http://www.olimpbase.org/playersu/flx79p1h.html  Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|2011||adskipailh|| ||{{Bulgaria}}, [[Plovdiv]]||4,5/9 (+ 4, = 1, - 2)||&lt;ref&gt;{{en}}[http://www.olimpbase.org/playersu/flx79p1h.html Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|}
=== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù echedoù (Maouezi)]] === 
C'hoari a reas peder  gwezh e skipailh Bulgaria:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Disoc'h||Notennoù ha daveennoù
|-
|2010||3||39||{{Rusia}}, [[Khanty-Mansiysk]]||5/9 (+ 2, = 6, - 1)||&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.olimpbase.org/playersw/flx79p1h.html Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|2012||3||40||{{Turkia}}, [[Istanbul]]||5/9 (+ 2, = 6, - 1)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/flx79p1h.html Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|2014||3||41||{{Norvegia}}, [[Tromsø]]||6/9 (+ 5, = 2, - 2)||&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.olimpbase.org/playersw/flx79p1h.html Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|2016||  ||42||{{Azerbaidjan}}, [[Bakou]]||6/10 (+ 4, = 4, - 2) ||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/players/Adriana_Nikolova 365 Chess]&lt;/ref&gt;.
|-
|}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2908689 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=127393 He c'hoari e Chess Games]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Adriana_Nikolova He c'hoari e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Nikolova, Adriana}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1988]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]</text>
      <sha1>dj5zgm3xjgnbth5ytugygma3mj5pnw9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186423</id>
      <parentid>2186414</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T11:36:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Emdroadur he renk Elo.</comment>
      <origin>2186423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4140" sha1="lxzib9io5wrhdq0swb9ojjwei0xqznp" xml:space="preserve">[[Restr:Adriana Nikolova.jpg|thumb|right|120px|Adriana Kostadinova e 2008.]]
'''Adriana Kostadinova Nikolova''' ([[bulgareg]]: '''Адриана Костадинова Николоваe''') a zo bet ganet d'an 9 a viz Du [[1988]] e [[Stara Zagora]] ([[Bulgaria]])&lt;br/&gt; Ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar eo.&lt;br/&gt;
C'hoari a ra  er c'hleub Lokomotiv 2000 e [[Plovdiv]].&lt;br/&gt;
Mestrez Veur (WGM) eo abaoe 2011, Mestrez etrebroadel (WIM) e oa abaoe miz Du 2008, Mestrez FIDE (WFM) e oa abaoe 2007&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2908689 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
Miz Meurzh 2026: {{formatnum:2184}} edo he [[renk Elo]] ''Standard'', {{formatnum:2123}} he renk Elo ''Fonnapl'' ha {{formatnum:2215}} he renk Elo ''Luc'hedenn'' e miz C'hwevrer 2026&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2905108 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
{{formatnum:2389}} eo he [[renk Elo]] ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Du 2009&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/290869 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== [[Kampionad bulgar an echedoù|Kampionad bulgar ar maouezi]] ====
Trec'h e voe, 9/11, e 2011 e [[Bankya]]&lt;ref&gt;{{en}}[https://theweekinchess.com/html/twic859.html#25 The Week in Chess, d'ar 25 a viz Ebrel 2011]&lt;/ref&gt;.
==== Kampionad bedel Web ''Luc'hedenn'' (Maouezi) ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Miz ha bloaz||Niverenn ar gevezadeg||Renk||Poentoù||Notennoù ha daveennoù
|-
|Du 2015||1||8||7/18 (+ 6, = 2, - 10)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/1st_FIDE_World_Online_Women_Blitz_2015_2015/41312 365 Chess]&lt;/ref&gt;.
|-
|}

=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kampionad bulgar ar maouezi (Kleuboù) ====
Teir gwezh e voe trec'h gant skipailh &quot;Lokomotiv 2000&quot; Plovdiv.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn ar gevezadeg||Kêr||Disoc'h||Notennoù ha daveennoù
|-
|2009|| || ||[[Slantchev Bryag]]||4/7 (+ 3, = 2, - 2)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/players/Adriana_Nikolova/?p=1&amp;start=80 365 Chess]&lt;/ref&gt;.
|-
|}
=== Kib Kleuboù europat (Maouezi) ===
C'hoari a reas ur wezh e skipailh &quot;Lokomotiva 2000&quot; (Plovdiv):
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn ar gevezadeg||Bro ha kêr||Disoc'h||Notennoù ha daveennoù
|-
|2010||2||15||{{Bulgaria}}, [[Plovdiv]]||3/7 (+ 2, = 2, - 3)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/players/Adriana_Nikolova/?p=1&amp;start=80 365 Chess]&lt;/ref&gt;.
|-
|}
=== Kampionad europat dre skipailh  (Maouezi) ===
C'hoari a reas div  wezh e skipailh Bulgaria:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn ar gevezadeg||Bro ha kêr||Disoc'h||Notennoù ha daveennoù
|-
|2009||2|| ||{{Bulgaria}}, [[Varna]]||1,5/ (+ 0, = 3, - 4)||&lt;ref&gt;{{en}}[http://www.olimpbase.org/playersu/flx79p1h.html  Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|2011||adskipailh|| ||{{Bulgaria}}, [[Plovdiv]]||4,5/9 (+ 4, = 1, - 2)||&lt;ref&gt;{{en}}[http://www.olimpbase.org/playersu/flx79p1h.html Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|}
=== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù echedoù (Maouezi)]] === 
C'hoari a reas peder  gwezh e skipailh Bulgaria:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Disoc'h||Notennoù ha daveennoù
|-
|2010||3||39||{{Rusia}}, [[Khanty-Mansiysk]]||5/9 (+ 2, = 6, - 1)||&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.olimpbase.org/playersw/flx79p1h.html Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|2012||3||40||{{Turkia}}, [[Istanbul]]||5/9 (+ 2, = 6, - 1)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/flx79p1h.html Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|2014||3||41||{{Norvegia}}, [[Tromsø]]||6/9 (+ 5, = 2, - 2)||&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.olimpbase.org/playersw/flx79p1h.html Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|2016||  ||42||{{Azerbaidjan}}, [[Bakou]]||6/10 (+ 4, = 4, - 2) ||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/players/Adriana_Nikolova 365 Chess]&lt;/ref&gt;.
|-
|}

{{EloChart|Q2908689}}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2908689 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=127393 He c'hoari e Chess Games]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Adriana_Nikolova He c'hoari e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Nikolova, Adriana}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1988]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]</text>
      <sha1>lxzib9io5wrhdq0swb9ojjwei0xqznp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sue Grafton</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179358</id>
    <revision>
      <id>2186417</id>
      <parentid>2183092</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T11:10:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2186417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13837" sha1="1rg509tto3g0ffmgvwqvhqamfv9ze6a" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-style:90%;&quot;
|-
{{Infobox/Titl|Sue Grafton|000|talbenn skrivagner|fff}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | [[Restr:SueGrafton.jpg|260px]]Sue Grafton e 2009.
----
|-
| '''Anv klok''' || Sue  Taylor Grafton
|-
| '''Ganedigezh''' || {{Deiziad|24|Ebrel|1940}}&lt;br&gt;[[Louisville (Kentucky)|Louisville]], {{Kentucky}}
|-
| '''Marv''' || {{Deiziad|28|Kerzu|2017}} (77 vloaz)&lt;br&gt;[[Santa Barbara (Kalifornia)|Santa Barbara]], {{Kalifornia}}
|-
| '''Broadelezh''' || [[Restr:Flag of the United States.svg|20px|border]] [[Stadunanat]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; |
----
|-
| '''Micher''' || [[Skrivagner]]ez
|-
| '''Luskad''' || [[Romant polis|Romantoù polis]]
|-
| '''Prantad''' || [[1964]]-2017
|-
| '''Brudet evit || Steudad ''Kinsey Millhone''
|-
| colspan=&quot;2&quot; |
----
|-
| '''Web''' || [https://suegrafton.com/ suegrafton.com]
|-
| colspan =&quot;2&quot; |
----
|- bgcolor=&quot;#fff&quot;
| colspan=&quot;2&quot; | [[Restr:Sue-Grafton-signature.jpg|200px|center]]
|}
'''Sue Taylor Grafton''' ({{Deiziad|24|Ebrel|1940}} – {{Deiziad|28|Kerzu|2017}}) a oa ur [[skrivagner]]ez [[stadunanat]] war dachenn ar [[Romant polis|romantoù polis]].

Brudet eo dre he steudad [[lizherenneg]] («&amp;nbsp;''&quot;A is for Alibi&quot;'', ''&quot;B is for Burglar&quot;'', hag all), an enklaskerez prevez Kinsey Millhone an harozez anezhi e &quot;Santa Teresa&quot;, ur gêr faltaziek e [[Kalifornia]].&lt;br&gt;[[Senario]]ioù evit ar [[skinwel]] a skrive a-raok ober berzh.

== Buhez ==
E [[Louisville (Kentucky)|Louisville]] ([[Kentucky]]) e voe ganet Sue Grafton, merc'h d'ar skivagner romantoù polis Cornelius Warren Grafton ([[1909]]–[[1982]]) hag e bried Vivian Harnsberger ([[1908]]–[[1960]]). Bugale misionerien bresbitarian e oant o-daou, ha bet desavet e [[Sina]]&lt;ref name=&quot;HP&quot;&gt;{{En}} [https://web.archive.org/web/20191213101206/http://hometown-pasadena.com/talk-of-our-towns/sue-grafton-in-conversation/112785 ''Hometown Pasadena, 09/08/2015].&lt;/ref&gt;.

[[Alvokad]] war dachenn an amprestoù-kêr e oa micher C. W. Grafton, hag ur gelennerez war ar [[kimiezh|gimiezh]] e oa bet V. Harnsberger a-raok dimeziñ gantañ e [[1932]]&lt;ref&gt;{{En}} [https://www.suegrafton.com/sue-report.php ''Kinsey Millhone's PI Report on Sue Grafton''].&lt;/ref&gt;.

E [[1943]], pa oa Sue tri bloaz, he zad a enluas en [[US Army]] ha ne zistroas nemet pa voe echu an [[Eil Brezel-bed]] e [[1945]]. Adal neuze e krogas an tiegezh da vont war ziskar : d'an [[alkoolegezh]] e troas Cornelius ha Vivian ; hep bezañ bet graet war o zro e kreskas Sue Grafton hag he c'hoar 3 bloaz koshoc'h neuze&lt;ref&gt;{{En}} [https://web.archive.org/web/20171011060211/https://www.wsj.com/articles/author-sue-graftons-scary-childhood-home-1503413068 ''The Wall Street Journal'', 22/08/2017]&lt;/ref&gt; : «&amp;nbsp;Adalek an oad a 5 bloaz e voen lezet d'en em zesevel ma-unan, ar pezh a ris gwellañ ma c'hallis&amp;nbsp;», emezi&lt;ref name=&quot;The Guardian&quot;&gt;{{En}} [https://www.theguardian.com/books/2013/mar/18/sue-grafton-childhood-ended-when-five ''The Guardian'', 18/03/2013].&lt;/ref&gt;.

Goude bezañ bet skoliataet e Louisville ec'h eas Sue da studiañ e-pad bloaz e Skol-veur kêr a-raok mont da Skol-veur ar Gelennerien (''Western Kentucky State Teachers College'') e-pad daou vloaz. Eno e timezas gant James Flood e [[1959]] ha daou vugel o doe, met dibad e voe an dimez, torret ma voe e [[1961]].&lt;br&gt;
Endra edo Sue Grafton gant he bloavezh diwezhañ er Skol-veur, e 1960, en em lazhas he mamm a-c'houde un oberatadenn he doa bet en abeg d'ur [[krign-bev|c'hrign-bev]] he doa tapet abalamour da vloavezhioù mezviñ ha [[butun]]iñ. E deroù 1982 e varvas he zad, un nebeud mizioù a-raok embann ''&quot;A&quot; is for Alibi''&lt;ref name=&quot;The Guardian&quot; /&gt;. E diwezh he studi e voe diplomet Sue war ar [[saozneg]], an [[arz]]où-kaer hag al lizhiri saoznek e Skol-veur Louisville e 1961, oadet a 21 bloaz. Un ezel eus ar c'hoarelezh ''Pi Beta Phi'' e oa da neuze&lt;ref&gt;{{En}} [https://www.pibetaphi.org/about/notable-pi-phis ''Notable Pi Phis''].&lt;/ref&gt;.

Echu he studi ganti e timezas gant Al Schmidt e [[1962]] hag ec'h eas da Galifornia da heul he fried&lt;ref name=&quot;Guardian&quot;&gt;{{En}} [https://www.theguardian.com/books/2018/jan/03/sue-grafton-obituary ''The Guardian'', 03/01/2018].&lt;/ref&gt;. Eno e labouras war dachenn ar [[mezegiezh|vezegiezh]] : degemererez, kefierez, ha sekretourez vezegel e voe e St. John's Hospital e Santa Monica (Kalifornia), ha sekretourez vezegel e [[Santa Barbara (Kalifornia)|Santa Barbara]] (Kalifornia ivez)&lt;ref&gt;{{En}} [https://web.archive.org/web/20061118073105/http://www.suegrafton.com/suereport.htm ''The Kinsey Report''].&lt;/ref&gt;.

Plijet-dreist e oa C. W. Grafton gant romantoù polis, a skrive diouzh noz. Kentelioù aozañ ha kempenn skridoù a roas d'e verc'h, en ur he broudañ da vont da skrivagnerez. Diwar al levezon-se, Sue Grafton a grogas da skrivañ pa voe 18 vloaz, ha pevar bloaz diwezhatoc'h ec'h echuas he romant kentañ. Kenderc'hel da skrivañ a reas, betek echuiñ c'hwec'h romant all. Daou hepken anezho a voe embannet : ''Keziah Dane'' e [[1967]] ha ''The Lolly-Madonna War'' e [[1973]]. Diwezhatoc'h e tistrujas ar skridoù a oa chomet diembann&lt;ref name=&quot;Guardian&quot; /&gt;.

Pa ne rae ket berzh gant he romantoù e troas ar skrivagnerez war-zu sevel senarioioù evit ar skinwel, ar pezh a reas e-pad 15 vloaz. Gwerzhañ gwirioù ''The Lolly-Madonna War'' a reas, ha skrivañ a-gevret gant Rodney Carr-Smith senario ar film a voe sevenet diwar ar romant, anvet ''Lolly-Madonna XXX'' ([[1973]])&lt;ref&gt;{{En}} [https://www.imdb.com/title/tt0070332/?ref_=fn_t_1 ''Internet Movie Database'' (IMDb)].&lt;/ref&gt;.

E [[1978]] e timezas Sue Grafton gant Steven F. Humphrey, a oa ur c'helenner koulz e Santa Barbara hag e Louisville. A-gevret gantañ ec'h azasaas evit ar skinwel daou eus romantoù polis [[Agatha Christie]] : ''A Caribbean Mystery'' ([[1983]])&lt;ref&gt;{{En}} [https://www.imdb.com/fr/title/tt0085296/?ref_=nv_sr_srsg_0_tt_6_nm_0_in_0_q_A%20Caribbean%20Mystery IMDb].&lt;/ref&gt; ha ''Sparkling Cyanide''&lt;ref&gt;{{En}} [https://www.imdb.com/fr/title/tt0086348/?ref_=fn_t_2 IMDb].&lt;/ref&gt;.

Diwar ar skiant-prenet he doa dastumet dre skrivañ senarioioù e teskas frammañ un istor, e rannañ hervez an darvoudoù ha skrivañ divizoù. Neuze en em gavas darev da zistreiñ da skrivañ romantoù&lt;ref name=&quot;HP&quot; /&gt;. Soñj he doa pegen diaes e oa bet terriñ he eil dimez : meur a wech he doa soñjet e mil doare da lazhañ he fried a-hed ar c'hwec'h vloaz ma padas an emgann ; setu ma tivizas lakaat kement-se holl war [[paper|baper]]&lt;ref name=&quot;TIWJ&quot;&gt;{{En}} [https://www.writerswrite.com/journal/sue-grafton-10991 ''The Internet Writing Journal''].&lt;/ref&gt;.

E [[2015]] e voe taget ar skrivagnerez gant ar c'hrign-bev a voe trec'h warni d'an 28 a viz Kerzu 2017 e Santa Barbara.

== Steudad al lizherenneg ==
Ar skrivagner stadunanat [[Harry Kemelman]] ([[1908]]-[[1996]]) a lakae anv unan eus deizioù ar sizhun e titl pep hini eus e levrioù ; John D. MacDonald ([[1916]]-[[1986]]) a lakae ul liv ; Edward Gorey ([[1925]]-[[2000]]), evit e levr ''The Gashlycrumb Tinies'' ([[1963]]), a ijinas marvioù 26 bugel, renket en urzh al lizherennoù. Diwar o skouer e tivizas Sue Grafton sevel ur steudad romantoù polis en ur heuliañ al lizherenneg&lt;ref name=&quot;CWSG&quot;&gt;{{En}} [https://web.archive.org/web/20061231203224/http://www.suegrafton.com/interview.htm ''A Conversation with Sue Grafton'', 1996].&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
Evel-se e voe ganet ar steudad ''Kinsey Millhone'', a c'hoarvez e &quot;Santa Teresa&quot;, ur gêr e Kalifornia ijinet diwar Santa Barbara gant ar skrivagner [[Ross Macdonald]] ([[1915]]-[[1983]]) . Hervez ar skrivagnerez ez eo he harozez ar vaouez a c'hellje-hi bezañ bet ma ne vije ket bet dimezet abred ha mamm bugale&lt;ref name=&quot;The Guardian&quot; /&gt;.

''&quot;A&quot; is for Alibi'', bet embannet e 1982, eo kentañ levr ar steudad. Tri bloaz goude ([[1985]]) e voe ''&quot;B&quot; is for Burglar'' ; bep eil pe trede bloaz goude e kreskas ar steudad, an holl lizherennoù o klotañ gant ur ger en titl, nemet ar 24{{vet}} ([[2015]]) a zo anvet ''X'' ken eeun ha tra. Goude ar seizhvet levr, ''&quot;G&quot; is for Gumshoe'' ([[1990]]) e c'hallas Sue Grafton dilezel ar senarioioù ha bevañ diwar he romantoù&lt;ref name=&quot;TIWJ&quot; /&gt;.

A-hed 35 bloaz ez eo bet skrivet ar steudad, met atav er [[bloavezhioù 1980]] e c'hoarvez an darvoudoù gant un nebeud sizhunvezhioù pe vizioù etre pep istor. E [[1989]] e c'hoarvez ''&quot;Y&quot; is for Yesterday''. Ar 26{{vet}} ha diwezhañ levr a vije bet anvet ''&quot;Z&quot; is for Zero'' met mervel ar reas ar skrivagnerez a-raok e voulc'hañ.&lt;br&gt;
Da lavar he merc'h, biken n'he dije asantet ma vije den pe zen o skrivañ war hec'h anv, hag «&amp;nbsp;er familh Grafton da vihanañ ec'h echu al lizherenneg gant Y hiviziken.&amp;nbsp;»&lt;ref name=&quot;CJ&quot;&gt;{{En}} [https://eu.courier-journal.com/story/entertainment/books/2017/12/29/sue-grafton-author-dies/990605001/ ''Courier Journal'', 29/12/2017].&lt;/ref&gt;.

Troet e 26 yezh e 28 bro e voe ar steudad ''Kinsey Millhone''&lt;ref name=&quot;CJ&quot;/&gt;, met atav e nac'has Sue Grafton ma vije azasaet er skinwel pe er [[sinema]]&lt;ref name=&quot;CWSG&quot; /&gt; (ar skrivagnerez a lavaras d'he bugale e teufe he [[tasmant|zasmant]] d'o hentañ ma werzhfent gwirioù he levrioù !)&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.januarymagazine.com/grafton.html ''&quot;G&quot; is for Grafton'', January Magazine].&lt;/ref&gt;. E [[Japan]] avat e voe troet daou film skinwel diwar ''&quot;B&quot; is for Burglar'' ha ''&quot;D&quot; is for Deadbeat''&lt;ref&gt;{{En}} [https://www.theguardian.com/books/2018/jan/03/sue-grafton-obituary ''The Guardian'', 03/01/2018].&lt;/ref&gt;.

== Oberennoù ==
*''Keziah Dane'' (1967).
*''The Lolly-Madonna War'' (1969) – Troet er film ''Lolly-Madonna XXX'' (1973).

=== Steudad al izherenneg ===
[[Restr:Sue Grafton.jpg|thumb|Sue Grafton e [[2007]].]]
#''&quot;A&quot; is for Alibi'' (1982).
#''&quot;B&quot; is for Burglar'' (1985).
#''&quot;C&quot; is for Corpse'' (1986).
#''&quot;D&quot; is for Deadbeat'' (1987).
#''&quot;E&quot; is for Evidence'' (1988).
#''&quot;F&quot; is for Fugitive'' (1989).
#''&quot;G&quot; is for Gumshoe'' (1990).
#''&quot;H&quot; is for Homicide'' (1991).
#''&quot;I&quot; is for Innocent'' (1992).
#''&quot;J&quot; is for Judgment'' (1993).
#''&quot;K&quot; is for Killer'' (1994).
#''&quot;L&quot; is for Lawless'' (1995).
#''&quot;M&quot; is for Malice'' (1996).
#''&quot;N&quot; is for Noose'' (1998).
#''&quot;O&quot; is for Outlaw'' (1999).
#''&quot;P&quot; is for Peril'' (2001).
#''&quot;Q&quot; is for Quarry'' (2002).
#''&quot;R&quot; is for Ricochet'' (2004).
#''&quot;S&quot; is for Silence'' (2005).
#''&quot;T&quot; is for Trespass'' (2007).
#''&quot;U&quot; is for Undertow'' (2009).
#''&quot;V&quot; is for Vengeance'' (2011).
#''&quot;W&quot; is for Wasted'' (2013).
#''&quot;X&quot;'' (2015).
#''&quot;Y&quot; is for Yesterday'' (2017)

=== Istorioù berr ===
* ''Kinsey and Me'' (9 istor berr gant S. Grafton diwar-benn he zudenn ha 12 istor berr diwar-benn he mamm Vivian, 2013).
* ''The Lying Game'' (2003)
* ''If You Want Something Done Right...'' (chomet diembann a-raok marv S. Grafton, 2020).

=== Arnodskridoù ===
*''Writing Mysteries: A Handbook by the Mystery Writers of America'' (dastumet ha kempennet a-gevret gant Jan Burke, 1992).
* ''Teaching a Child'' (2013).

== Enorioù ==
;1986
* ''Anthony Award'' ha ''Shamus Award'' : deroet evit ''&quot;B&quot; is for Burglar''.
;1987
* ''Anthony Award'' ha ''Macavity Award'' : deroet evit an istor berr ''The Parker Shotgun''.
* ''Anthony Award'' : deroet evit ''&quot;C&quot; is for Corpse''.
;1989
* ''Anthony Award'' ha ''Macavity Award'' : diuzet evit ''&quot;E is for Evidence''.
;1991
* ''Maltese Falcon Society &quot;Falcon Award&quot;'' : deroet evit ''&quot;F&quot; is for Fugitive''.
* ''Anthony Award'' ha ''Shamus Award'' : deroet evit ''&quot;G&quot; is for Gumshoe''.
* ''Edgar Allan Poe Award'' : diuzet evit an istor berr ''A Poison That Leaves No Trace''.
;1995
* ''Shamus Award'' : deroet evit ''&quot;K&quot; is for Killer''.
* ''Anthony Award'' : deroet evit ''&quot;K&quot; is for Killer''.
;1997
* ''Audie Award'' : diuzet evit ''&quot;M&quot; is for Malice''.
;2000
* ''Achievement Award'' YWCA&lt;ref&gt;''Young Women Christian Association''.&lt;/ref&gt; Lexington Smith-Breckinridge (Kentucky) deroet evit hec'h oberennoù.
* ''Audie Award'' : diuzet evit ''&quot;O&quot; is for Outlaw''.
;2002
* ''Agatha Award'' : diuzet evit an arnodskrid ''Writing Mysteries: A Handbook by the Mystery Writers of America'' (skrivet a-gevret gant Jan Burke).
;2003
* ''Audie Award'' : diuzet evit ''&quot;Q&quot; is for Quarry''.
* ''Shamus Award'' : deroet evit hec'h oberennoù.
;2004
* ''Ross Macdonald Literary Award'' : deroet evit hec'h oberennoù.
;2008
* ''Crime Writers' Association's CWA Diamond Dagger Award'' : deroet evit hec'h oberennoù.
;2009
* ''Edgar Award'' : deroet evit hec'h oberennoù.
;2011
* ''Agatha Award'' : deroet evit hec'h oberennoù.
;2012
* ''Lefty Award'' : diuzet evit ''&quot;V&quot; is for Vengeance'' ha ''&quot;W&quot; is for Wasted''.
;2013
* ''Goodreads Choice Award'' : diuzet evit ''&quot;W&quot; is for Wasted''.
;2014
* ''Shamus Award'' : deroet evit an dudenn Kinsey Millhone.
;2018 (dalif)
* ''Anthony Award'' : deroet evit ''&quot;Y&quot; is for Yesterday'' hag evit hec'h oberennoù.

E [[2019]] e voe krouet ur priz lennegel anvet ''Sue Grafton Memorial Award'' a voe krouet gant an embanner stadunanat G. P. Putman's Sons e [[New York]] e koun ar skrivagnerez&lt;ref&gt;{{En}} [https://www.publishersweekly.com/pw/newsbrief/index.html?record=2189 ''Publishers Weekly, 21/02/2019].&lt;/ref&gt;.

== Levrlennadur ==
* {{En}} Natalie Hevener Kaufman &amp; Carol McGinnis Kay : ''&quot;G&quot; is for Grafton – The World of Kinsey Millhone'' ; Nez York : Henry Holt &amp; Co., 1998 {{ISBN|978-0-8050-5446-0}}.
* {{En}} Elizabeth A. Blakesley Lindsay : ''Great Women Mystery Writers'' ; Westport : Greenwood Press, 2006, pp. 95-98 {{ISBN|978-0-313-33428-3}}.

== Liammoù diavaez ==
* {{En}} [http://www.suegrafton.com/ Lec'hienn ofisiel].
* {{En}} [https://www.imdb.com/name/nm0333859/?ref_=fn_t_1 ''Internet Movie Database''].
* {{En}} [https://www.fantasticfiction.com/g/sue-grafton/ ''Fantastic Fiction''].
{{clr}}
== Notennoù ==
{{Commonscat}}
{{Daveoù|bannoù=2}}
{{DEFAULTSORT:Grafton, Sue}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1940]]
[[Rummad:Skrivagnerezed SUA]]
[[Rummad:Skrivagnerezed saoznek]]
[[Rummad:Meneger ar skrivagnerien]]</text>
      <sha1>1rg509tto3g0ffmgvwqvhqamfv9ze6a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nohra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179360</id>
    <revision>
      <id>2186419</id>
      <parentid>2183122</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T11:18:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2186419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2145" sha1="2o6ia2jyzskhr2jtikygw1gwfq7vzok" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Nohra''' zo ur gêriadenn, bet ur [[Kumunioù Alamagn|gumun]], eus [[Landkreis Weimarer Land]], un [[Distrigoù Alamagn|distrig]] e [[Thüringen]], en [[Alamagn]]. D'ar 1añ a viz Kerzu 2007, kumun [[Utzberg]] a oa bet kendeuzet en hini Nohra. Goude-se, e miz Kerzu 2019, e oa deuet Nohra da vezañ ul lodenn eus [[Grammetal|kumun Grammetal]]. 370 annezad a oa er gêriadenne 2022.

E Nohra e oa bet savet ar c'hentañ [[Kamp-bac'h nazi|kamp -bac'h]] [[Naziegezh|nazi]]. Anvet e oa [[kamp-bac'h Nohra]], ha savet e oa bet d'an 3 a viz Meurzh 1933. Ar brizonidi a oa toullbac'het en ur savadur skol.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=A geography of evil|url=https://www.haaretz.com/israel-news/culture/1.5101166|access-date=12 May 2021|website=Haaretz.com|language=en|first=Avner|last=Shapira|date=12 April 2010}}&lt;/ref&gt;. Ne oa gwele ebet evito, hag an holl anezho a oa komunourien. Hiziv an deiz ne chom roud ebet eus ar c'hamp bet distrujet er bloavezhioù 1950. N'eus ket memes ur blakenn o verkañ al lec'h.

Bazenn an nijlu [[Luftwaffe (Wehrmacht)|Luftwaffe]] e Nohra a oa bet adimplijet gant an [[tirlu soviedel]] evit oberiadurioù biñsaskell eus 1945 betek 1992. An aerborzh a oa simpl, gant un hent-nij, un hangar hag ur stign radio.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.mil-airfields.de/germany/nohra-weimar-airfield.html |title=Nohra: Airfield – Weimar-Nohra |author=&lt;!--Not stated--&gt; |date= |website=www.mil-airfields.de |publisher=Military Airfield Directory - Cold War Airfields |access-date=2 May 2020 }}&lt;/ref&gt; Ur wech echuet gant implij al lec'h e oa bet distrujet un darn eus ar savadurioù, met chom a ra un nebeud roudoù hag a zo bet dalc'het evel lec'hioù istorel, en o zouez un delwenn ramzel eus [[Lenin]] hag a zo bet kempennet.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://leninisstillaround.com/2016/01/31/1686/#more-1686 |title=Red carnations for Lenin |last=Gomes |first=Carlos |date=31 January 2016 |website=leninisstillaround.com |publisher=Lenin is Still Around |access-date=2 May 2020 }}&lt;/ref&gt;
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Kumunioù Alamagn]]
[[Rummad:Landkreis Weimarer Land]]
[[Rummad:Kêrioù Thüringen]]</text>
      <sha1>2o6ia2jyzskhr2jtikygw1gwfq7vzok</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186420</id>
      <parentid>2186419</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T11:20:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2186420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2150" sha1="afqlbldh95mdtlmy7esyuf5apqbd4u7" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Nohra''' zo ur gêriadenn, bet ur [[Kumunioù Alamagn|gumun]], eus [[Landkreis Weimarer Land]], un [[Distrigoù Alamagn|distrig]] e [[Thüringen]], en [[Alamagn]]. D'ar 1añ a viz Kerzu 2007, kumun [[Utzberg]] a oa bet kendeuzet en hini Nohra. Goude-se, e miz Kerzu 2019, e oa deuet Nohra da vezañ ul lodenn eus [[Grammetal|kumun Grammetal]]. 370 annezad a oa er gêriadenne 2022.

E Nohra e oa bet savet ar c'hentañ [[Kamp-bac'h nazi|kamp -bac'h]] [[Naziegezh|nazi]]. Anvet e oa [[kamp-bac'h Nohra]], ha savet e oa bet d'an 3 a viz Meurzh 1933. Ar brizonidi a oa toullbac'het en ur savadur skol.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=A geography of evil|url=https://www.haaretz.com/israel-news/culture/1.5101166|access-date=12 May 2021|website=Haaretz.com|language=en|first=Avner|last=Shapira|date=12 April 2010}}&lt;/ref&gt;. Ne oa gwele ebet evito, hag an holl anezho a oa komunourien. Hiziv an deiz ne chom roud ebet eus ar c'hamp bet distrujet er bloavezhioù 1950. N'eus ket memes ur blakenn o verkañ al lec'h.

Bazenn an nijlu [[Luftwaffe (Wehrmacht)|Luftwaffe]] e Nohra a oa bet adimplijet gant an [[tirlu soviedel]] evit oberiadurioù biñsaskell eus 1945 betek 1992. An aerborzh a oa simpl, gant un hent-nij, un hangar hag ur stign radio.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.mil-airfields.de/germany/nohra-weimar-airfield.html |title=Nohra: Airfield – Weimar-Nohra |author=&lt;!--Not stated--&gt; |date= |website=www.mil-airfields.de |publisher=Military Airfield Directory - Cold War Airfields |access-date=2 May 2020 }}&lt;/ref&gt; Ur wech echuet gant implij al lec'h e oa bet distrujet un darn eus ar savadurioù, met chom a ra un nebeud roudoù hag a zo bet dalc'het evel lec'hioù istorel, en o zouez un delwenn ramzel eus [[Lenin]] hag a zo bet kempennet.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://leninisstillaround.com/2016/01/31/1686/#more-1686 |title=Red carnations for Lenin |last=Gomes |first=Carlos |date=31 January 2016 |website=leninisstillaround.com |publisher=Lenin is Still Around |access-date=2 May 2020 }}&lt;/ref&gt;
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Kumunioù kozh Alamagn]]
[[Rummad:Landkreis Weimarer Land]]
[[Rummad:Kêrioù Thüringen]]</text>
      <sha1>afqlbldh95mdtlmy7esyuf5apqbd4u7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Charlotte (avaloù-douar)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179466</id>
    <revision>
      <id>2186390</id>
      <parentid>2184306</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T07:39:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2186390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1682" sha1="im1xlvw8js3jgyu113nsa96gbimjkau" xml:space="preserve">{{databox}}
An avaloù-douar '''charlotte''' a zo ur ouenn [[avaloù-douar]] krouet en un arnodva enklask war an avaloù-douar e [[Kastell Trevarez|domani Trevarez]] (Bro-Gerne)&lt;ref&gt;[https://www.ouest-france.fr/bretagne/chateauneuf-du-faou-29520/il-invente-la-charlotte-la-star-de-la-pomme-de-terre-4064613 Il a inventé la Charlotte, la star de la pomme de terre], Ouest-France, 29 a viz C'hwevrer 2016&lt;/ref&gt;. Lakaet e voent war ar marc'had e 1981, ha dindan aotre e oant bet betek 2011. Abaoe se eo dieub o implij.

Emañ ar seurtad-se e-touez ar re aotret gant ar c'haier ar c'hargoù evit produiñ « [[Avaloù-douar enez Ré]] » ([[Anvadur orin gwarezet|AOG]])&lt;ref&gt;{{Liamm web|url=http://agriculture.gouv.fr/IMG/pdf/CDC_Pommes_de_terre_de_l_ile_de_Re.pdf |titl=Cahier des charges de l’appellation d’origine &quot;Pomme de terre de l’île de Ré&quot; |embanner=INAO |deiziad=20 a viz Kerzu 2011 |consulté le=18 a viz Du 2012}}.&lt;/ref&gt;.

== Perzhioù ==
[[Restr:Pork-Chop-Dinner-2009.jpg|thumb|Kostezenn voc'h hag avaloù-douar charlotte.]]
Hirvoan eo o stumm, fin o c'hroc'hen, ha parfet o bouedenn.

Produus kenañ int hag en em virout a reont mat kenañ e-pad o foazhadur. Mat int evit bezañ poazhet ouzh ar vurezh pe frinket, met ket rostet. Ar seurtad parfet e vouedenn ar muiañ gounezet e Frañs eo.

== Daveoù ==
{{daveoù}}

== Gwelet ivez ==
{{Porched|Boued ha Keginerezh}}
=== Pennadoù nes ===
* [[aval-douar]]
* [[keginerezh Breizh]]

=== Liamm diavaez ===
* [https://web.archive.org/web/20181225112345/http://www.plantdepommedeterre.org/pages/var.php?var=48 Fichenn deskrivañ an aval-douar 'Charlotte'], FNPPPT (Frañs)

{{Porched Breizh}}
[[Rummad:Avaloù-douar]]</text>
      <sha1>im1xlvw8js3jgyu113nsa96gbimjkau</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brie (keuz)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179547</id>
    <revision>
      <id>2186388</id>
      <parentid>2184909</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T01:38:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2186388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2530" sha1="cj8rpuctggpfpv5bsttnjvtqhd9zj8h" xml:space="preserve">{{databox}}
{{pennad zo|Brie}} 
Ar '''brie''' a zo ur familh keuzioù toaz blot kreunenn vleuniek, graet e rannvro [[Brie (rannvro)|Brie]], e Bro-C'hall.

== Seurtadoù ==
[[Restr:Coulommiers Seine-et-Marne boite.jpg|thumb|[[Coulommiers (keuz)|Coulommiers]]]]
[[Restr:Brie de Melun.jpg|thumb|Brie [[Melun]]]]
* Brie [[Meaux]] [[Anvadur orin gwarezet|AOG]], [[Enez-Frañs]]
* Brie [[Melun]] AOG, Enez-Frañs
* Brie Montereau, Enez-Frañs
* Brie Nangis, Enez-Frañs
* Brie Provins, Enez-Frañs
* Brie du, Enez-Frañs
* Brie feurm, Enez-Frañs
* Brie Melun glaz
* Brie petit moulé
* Brie laitier
* Brie truffé
* [[Coulommiers (keuz)|Coulommiers]], Enez-Frañs
* Brie Mont Bebour, Reünion

Roet e voe an daou AOG da vrie Meaux ha brie Melun e 2009.

== Istor ==
Bez e oa eus ar brie a-raok aloubadeg ar Romaned moarvat&lt;ref&gt;Histoire(s) de Bries, Claire Delfosse, Éditions Librairie des Musées, 2008.&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;Pierre Androuët, Yves Chabot et Gérard Bernini, Le Brie, Éditions Presse du Village, 1997, 266 p. {{ISBN|978-2-84100-127-9}}.&lt;/ref&gt; met n'ouzer ket kalz a dra diwar-benn e orinoù.

Testeniekaet eo e tebras brie roue Bro-C'hall [[Roperzh II (Bro-C'hall)|Roperzh II]] e kastell Melun e 999&lt;ref&gt;Marie-Béatrice Baudet, [https://www.lemonde.fr/festival/article/2017/08/14/le-brie-roi-en-ses-royaumes_5172066_4415198.html « Le brie, roi en ses royaumes »], lemonde.fr, 14 a viz Eost 2017.&lt;/ref&gt;.

En XIII{{vet}} kantved e oa [[Provins]] trede kêr vrasañ Bro-C'hall, goude [[Pariz]] ha [[Rouan]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110904065137/http://www.la-seine-et-marne.com/provins.html Seine-et-Marne : Provins]&lt;/ref&gt;. Skeiñ a rae he moneiz dezhi hec'h-unan. Brudet e oa keuzioù ar vro gwerzhet e marc'hadoù he [[foar]]ioù dija.

Meneget eo keuzioù bro Provins dindan an anv ''casei brienses'' (keuzioù Brie) en ur c'hont dornskrivet&lt;ref&gt;Dornskridoù, Levraoueg Vroadel Bro-C'hall, departamant an dornskridoù, dave : Latin 7374&lt;/ref&gt; — diwar-benn daou c'hant ''casei brienses'' prenet gant ar gontez [[Blanca Navarra (1177-1229)|Blanca Navarra]] (1177 - † 1229) e foarioù Saint-Jean ha Saint-Ayoul&lt;ref&gt;''Fragments de comptes du XIIIe siècle'', Félix Bourquelot, 1862&lt;/ref&gt; evit bezañ roet da [[Fulup II an Aogust]]&lt;ref&gt;''Revue des études anciennes'', Levrennoù 20-21, p.124, gant Kreizenn vroadel an enklask skiantel, 1918.&lt;/ref&gt;.

== Pennadoù kar ==
{{Porched|Boued ha Keginerezh}}
* [[camembert (keuz)|camembert]]
* [[keginerezh Bro-C'hall]]

== Daveoù ==
{{daveoù}}
[[Rummad:Keuz gall]]</text>
      <sha1>cj8rpuctggpfpv5bsttnjvtqhd9zj8h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Willie Colón</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179573</id>
    <revision>
      <id>2186393</id>
      <parentid>2185669</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T09:08:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2186393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2636" sha1="l6m3ane34cwcyce4vsglwhdjtyxmwwu" xml:space="preserve">{{Daveenn ebet}}
'''Willie Colón''' ([[Bronx]], [[New York]], [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]], 28 a viz Ebrel 1950 - Bronx, 21 a viz C'hwevrer 2026) a zo bet kaner ha soner [[Trombon stirellek|trombon]]. Stadunanat e oa, gant orinoù eus [[Puerto Rico]].

Brudet eo evit bezañ bet o seniñ e daouadoù gant lod eus ar re vrudetañ eus bed ar sonerezh salsa, [[Héctor Lavoe]] ha [[Rubén Blades]].

== Buhez ==
Ganet e oa bet e karter [[New York]] e [[South Bronx]], e karter ar [[Bronx]], ha dalc'het o devoa liammoù familh gant [[Puerto Rico]].

Dedennet e voe abred-kenañ gant ar sonerezh, da gentañ gant an [[Trompilh (sonerezh)|drompilh]], met buan e tremenas d'an trombon. Da 15 vloaz hepken e sinas ur gevrat gant an ti-produiñ [[Fania Records]].

E bladenn gentañ ''El Malo'' a enrollas e [[1967]] gant kanerien evel [[Héctor Lavoe]].

Berzh a reas an daouad Colón / Lavoe en oberenn gentañ-se, ha gwerzhet e voe ouzhpenn 300 000 skouerenn. E-kerzh ar 6 vloaz da-heul e voe embannet nav fladenn studio ganto[[1973|.]] Ar sonerezh salsa kinniget gant Colón ha Lavoe a skoulmas liammoù etre sonerezh ar bed angl-ha-saoz ([[jazz]], [[Sonerezh rock|rock]], [[funk]] [[R&amp;B|ha R&amp;B]]) hag ar sonerezh latin.

E 1974 e tispartias an daouad sonerien. Willie Colón a grogas da seniñ muioc'h e-unan, da aozañ ha da broduiñ sonerezh. E-pad ar prantad-se e voe kenlabouret etre an daou soner memes tra, evit aozañ sonadegoù a-gevret gant al laz-seniñ en doa heuliet anezho er penn-kentañ : ar [[Fania All Stars]].

''The good, the bad, the ugly'' eo anv ar bladenn solo kentañ embannet gant Willie Colón e 1975. Kemer a reas perzh ivez Lavoe ha kanerien ha sonerien all evel Rubén Blades. Willie Colón a broduas hag a gempennas ivez un toullad eus kanaouennoù an div bladenn solo kentañ savet gant Héctor Lavoe, ''La Voz'' (1975) ha ''De ti depende'' (1976).

Gant Rubén Blades e krogas ur c'henlabour reoliekoc'h adalek 1977. An albomoù ''¡Metiendo Mano!'' (1977), ''Siembra'' (1978) ha ''Siembra (Live)'' (1980), ''Canciones Del Solar De Los Aburridos'' (1981) ha ''The Last Fight'' (1982) a laka an daouad-mañ e-touez ar sonerien salsa brudetañ.

E 1978 e produas trede pladenn Lavoe, ''Comedia'', hag ar ganaouenn brudetañ, &quot;[[El cantante]]&quot;, savet gant Blades ha kempennet gant Colón, a lakaas Héctor Lavoe e barr e varregezh soner. Labourat a reas ivez gant arzourien evel [[Larry Harlow]], [[Ray Barretto]], Eddie Palmieri, Celia Cruz hag [[Ismael Miranda]].

Er bloavezhioù 1980 e kuitaas Fania Records.

[[Rummad:Marvioù 2026]]
[[Rummad:Ganedigezhioù 1950]]
[[Rummad:Sonerien SUA]]</text>
      <sha1>l6m3ane34cwcyce4vsglwhdjtyxmwwu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186394</id>
      <parentid>2186393</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T09:09:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>Skeudenn</comment>
      <origin>2186394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2706" sha1="66ht1fqm6hcpe1z2z110jkxm1az4uj2" xml:space="preserve">{{Daveenn ebet}}
[[Restr:Willie Colon 2017 (cropped).jpg|thumb|Willie Colón e 2017.]]
'''Willie Colón''' ([[Bronx]], [[New York]], [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]], 28 a viz Ebrel 1950 - Bronx, 21 a viz C'hwevrer 2026) a zo bet kaner ha soner [[Trombon stirellek|trombon]]. Stadunanat e oa, gant orinoù eus [[Puerto Rico]].

Brudet eo evit bezañ bet o seniñ e daouadoù gant lod eus ar re vrudetañ eus bed ar sonerezh salsa, [[Héctor Lavoe]] ha [[Rubén Blades]].

== Buhez ==
Ganet e oa bet e karter [[New York]] e [[South Bronx]], e karter ar [[Bronx]], ha dalc'het o devoa liammoù familh gant [[Puerto Rico]].

Dedennet e voe abred-kenañ gant ar sonerezh, da gentañ gant an [[Trompilh (sonerezh)|drompilh]], met buan e tremenas d'an trombon. Da 15 vloaz hepken e sinas ur gevrat gant an ti-produiñ [[Fania Records]].

E bladenn gentañ ''El Malo'' a enrollas e [[1967]] gant kanerien evel [[Héctor Lavoe]].

Berzh a reas an daouad Colón / Lavoe en oberenn gentañ-se, ha gwerzhet e voe ouzhpenn 300 000 skouerenn. E-kerzh ar 6 vloaz da-heul e voe embannet nav fladenn studio ganto[[1973|.]] Ar sonerezh salsa kinniget gant Colón ha Lavoe a skoulmas liammoù etre sonerezh ar bed angl-ha-saoz ([[jazz]], [[Sonerezh rock|rock]], [[funk]] [[R&amp;B|ha R&amp;B]]) hag ar sonerezh latin.

E 1974 e tispartias an daouad sonerien. Willie Colón a grogas da seniñ muioc'h e-unan, da aozañ ha da broduiñ sonerezh. E-pad ar prantad-se e voe kenlabouret etre an daou soner memes tra, evit aozañ sonadegoù a-gevret gant al laz-seniñ en doa heuliet anezho er penn-kentañ : ar [[Fania All Stars]].

''The good, the bad, the ugly'' eo anv ar bladenn solo kentañ embannet gant Willie Colón e 1975. Kemer a reas perzh ivez Lavoe ha kanerien ha sonerien all evel Rubén Blades. Willie Colón a broduas hag a gempennas ivez un toullad eus kanaouennoù an div bladenn solo kentañ savet gant Héctor Lavoe, ''La Voz'' (1975) ha ''De ti depende'' (1976).

Gant Rubén Blades e krogas ur c'henlabour reoliekoc'h adalek 1977. An albomoù ''¡Metiendo Mano!'' (1977), ''Siembra'' (1978) ha ''Siembra (Live)'' (1980), ''Canciones Del Solar De Los Aburridos'' (1981) ha ''The Last Fight'' (1982) a laka an daouad-mañ e-touez ar sonerien salsa brudetañ.

E 1978 e produas trede pladenn Lavoe, ''Comedia'', hag ar ganaouenn brudetañ, &quot;[[El cantante]]&quot;, savet gant Blades ha kempennet gant Colón, a lakaas Héctor Lavoe e barr e varregezh soner. Labourat a reas ivez gant arzourien evel [[Larry Harlow]], [[Ray Barretto]], Eddie Palmieri, Celia Cruz hag [[Ismael Miranda]].

Er bloavezhioù 1980 e kuitaas Fania Records.

[[Rummad:Marvioù 2026]]
[[Rummad:Ganedigezhioù 1950]]
[[Rummad:Sonerien SUA]]</text>
      <sha1>66ht1fqm6hcpe1z2z110jkxm1az4uj2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pont treuzvourzher Naoned</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179574</id>
    <revision>
      <id>2186404</id>
      <parentid>2185671</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T09:40:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>Taol-esae gant un infobox nevez</comment>
      <origin>2186404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5162" sha1="pp1godz8ophpi2andqm1obe2wk5614l" xml:space="preserve">{{Infobox/Deroù}}
{{Infobox/Titl
 | {{{anv|{{PAGENAME}}}}}|4089F7|talbenn map
}}
{{Infobox/Skeudenn
 | {{{skeudenn|}}}|{{{alc'hwez|}}}|200
}}
{{Infobox/Istitl
 | Douaroniezh
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk
 | Kumun|{{{Kumun|[[Naoned]]}}}
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk
 | Bro|{{{Bro|{{Breizh}}}}}
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk
 | Stêr treuzet|{{{Stêr treuzet|[[Liger]]}}}
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk diret
 | Mare servij|{{{mare servij|1903-1958}}}
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk ledred hedred diret
 | Kenurzhiennoù|{{{ledred|}}}|{{{hedred|}}}|city_region:FR|dms hir
}}
{{Infobox/Dispartier
}}
{{Infobox/Linenn roadenn
 | Hirder|{{{hirder|140 m}}}
}}
{{Infobox/Linenn roadenn diret
 | Ledander|{{{ledander|}}}
}}
{{Infobox/Linenn roadenn diret
 | Uhelder|{{{uhelder|75 m}}}
}}
{{Infobox/Notennig
 | Infobox Bro
}}
{{Infobox/Dibenn}}
&lt;gallery&gt;
'''Pont treuzvourzher Naoned''' a oa bet savet e 1903 ha diskaret e 1958. Ur [[Savadur arz|savadur]] o tremen dreist d'al [[Liger]] e [[Naoned]] e oa, bet savet gant an tisavour Ferdinand Arnodin. Ar pont treuzvourzher-se a aotree tremen a-dreuz ar vrec'h Madeleine, e-kichen [[pont Anna Vreizh]] a-vremañ, etre [[Kae ar Foz]] hag [[Enez Prad an Dug]], e-lec'h ma oa lec'hiet ar chanterioù evit sevel bigi, en o zouez Atalieroù ha Chanterioù Breizh, bet krouet gant Eugène Guillet de La Brosse.

== Istor ==

=== Emdroadur ha raktresoù ===
Gant diorren ar chanterioù bigi hag ar fed ma oa troc'het al Liger e oa a-wechoù diaes d'ar vicherourien ha d'ar varc'hadourezh treuziñ etre an daou ribl. Ne oa ket bet posupl sevel ur pont a drofe abalamour da natur dic'hortoz ar stêr. Soñjet e oa bet sevel un tunel, met ne oa ket posubl abalamour ma oa an danzouar savet diwar traezh ha mein. Ret e oa bet ivez dilezel mennozh ur pont difiñv abalamour ma ranke ar bigi-dre-lien tremen niverus c'hoazh : ret e vije bet sevel ur pont hir-kenañ gant krapennoù mont e-barzh, ha neuze distrujañ savadurioù.

Kavet e voe un diskoulm gant ijinadenn ar pont treuzvourzher e porzh [[Bilbo|Bilbao]], e [[Euskadi|Bro-Euskal]], etre 1888 ha 1893.

Galvet e voe neuze Ferdinand Arnodin, en doa nevez savet ar pont treuzvourzher-se gant Alberto de Palacio.

=== Fin ar pont treuzvourzher ===
Nebeutoc'h a dud a zo bet oc'h implijout ar pont treuzvourzher goude an Eil Brezel-bed, ha dreist-holl goude ma oa bet echuet stankañ ul lodenn eus skourroù al Liger. E penn-kentañ ar bloavezhioù 1950 e voe klasket lakaat ar pont treuzvourzher war roll ar savadurioù istorel evit e wareziñ met c'hwitañ a reas an taol.

Echuet e voe treuziñ gant ar pont d'ar 1añ a viz Genver 1955, goude bezañ bet implijet e-pad 52 vloaz. Kroget e voe da zistrujañ ar pont treuzvourzher adalek an 21 a viz Mae 1958.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180&quot;&gt;
Restr:Pont_transbordeur_Nantes.JPG|liamm=Fichier:Pont_transbordeur_Nantes.JPG|alt=Le pont transbordeur vue aérienne.| Gwel a-us d'ar pont treuzvourzher.
Restr:Nantes,_La_Loire_et_Le_Pont_Transbordeur_en_1912.jpg|liamm=Fichier:Nantes,_La_Loire_et_Le_Pont_Transbordeur_en_1912.jpg|alt=Vue sur la Loire en 1912, avec le pont transbordeur à l'horizon.| Gwel al Liger e 1912, gant ar pont treuzvourzher en dremmwel.
Restr:INCONNU_17_-_NANTES_-_Nacelle_du_Transbordeur_en_marche.JPG|liamm=Fichier:INCONNU_17_-_NANTES_-_Nacelle_du_Transbordeur_en_marche.JPG|alt=Traversée de la nacelle au dessus du fleuve.| Kavell ar pont treuzvourzher o tremen dreist ar stêr.
&lt;/gallery&gt;

== Keleier ha dazont ==

=== Ar pezh a chom hiziv-an-deiz ===
Un nebeud elfennoù eus ar pont kozh a c'heller gwelet hiziv-an-deiz c'hoazh, a bep tu eus al Liger : elfennoù eus diazez mañsonerezh ar peulioù ha barrennoù metal.

Ur blakenn a zo bet staliet ouzh kornôg-reter [[Pont Anna Vreizh]].&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot; caption=&quot;Aspadennoù pont treuzvourzher Naoned&quot;&gt;
Restr:W0525-Nantes_PilesNordTransbordeur_2596.JPG|liamm=Fichier:W0525-Nantes_PilesNordTransbordeur_2596.JPG|alt=Restes des deux piles d'appui sur le quai rive droite.| Daou beul eus tu Kae ar Foz, war tu-dehou ar ribl.
Restr:Pile_pont_tranbo_Nantes1.JPG|liamm=Fichier:Pile_pont_tranbo_Nantes1.JPG|alt=Vestiges des piles d'appui de l'ancien pont, rive droite.| Aspadennoù ar pont, ribl dehou.
Restr:Pile_pont_tranbo_Nantes2.JPG|liamm=Fichier:Pile_pont_tranbo_Nantes2.JPG|alt=Vestige d'une pile d'appui de l'ancien pont, rive gauche, sous l'actuel tablier du pont Anne de Bretagne.| Ur peul dindan pont Anna Vreizh a-vremañ, war tu-kleiz ar ribl.
Restr:Piles_de_l'ancien_pont_Transbordeur.jpg|liamm=Fichier:Piles_de_l'ancien_pont_Transbordeur.jpg|alt=Une des piles de l'ancien pont, rive gauche, entourée d'une passerelle de visite, en amont de l'actuel pont Anne de Bretagne.| Unan eus peulioù ar pont kozh, war ribl kleiz al Liger, kelc'hiet gant un dreuzell evit ar weladennerien, e-kichen pont Anna Vreizh a-vremañ.
Restr:W0526-Nantes_PileSudTransbordeur_2597.JPG|liamm=Fichier:W0526-Nantes_PileSudTransbordeur_2597.JPG|alt=Pile rive gauche, avec la passerelle et les restes des tiges d'ancrage des pylônes.| Ur peul hag un dreuzell all war ribl kleiz ar stêr, gant tammoù houarnaj kozh.
&lt;/gallery&gt;
[[Rummad:Pontoù Naoned]]</text>
      <sha1>pp1godz8ophpi2andqm1obe2wk5614l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186406</id>
      <parentid>2186404</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T09:47:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2186406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4235" sha1="4u5t20ea486lfnzmlebgphp2nf0fi7g" xml:space="preserve">{{Infobox/Deroù}}
{{Infobox/Titl
 | {{{anv|{{PAGENAME}}}}}|4089F7|talbenn map
}}
{{Infobox/Skeudenn
 | {{{skeudenn|Nantes-pont-transbordeur-CP165LL.jpg}}}|{{{alc'hwez|Ar pont treuzvourzher a-raok 1914}}}|200
}}
{{Infobox/Istitl
 | Tisavouriezh
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk
 | Kumun|{{{Kumun|[[Naoned]]}}}
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk
 | Bro|{{{Bro|{{Breizh}}}}}
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk
 | Stêr treuzet|{{{Stêr treuzet|[[Liger]]}}}
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk diret
 | Mare servij|{{{mare servij|1903-1958}}}
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk ledred hedred diret
 | Kenurzhiennoù|{{{ledred|}}}|{{{hedred|}}}|city_region:FR|dms hir
}}
{{Infobox/Dispartier
}}
{{Infobox/Linenn roadenn
 | Hirder|{{{hirder|140 m}}}
}}
{{Infobox/Linenn roadenn diret
 | Ledander|{{{ledander|}}}
}}
{{Infobox/Linenn roadenn diret
 | Uhelder|{{{uhelder|75 m}}}
}}
{{Infobox/Notennig
 | Infobox Bro
}}
{{Infobox/Dibenn}}
'''Pont treuzvourzher Naoned''' a oa bet savet e 1903 ha diskaret e 1958. Ur [[Savadur arz|savadur]] o tremen dreist d'al [[Liger]] e [[Naoned]] e oa, bet savet gant an tisavour [[Ferdinand Arnodin]]. Ar pont treuzvourzher-se a aotree tremen a-dreuz ar vrec'h Madeleine, e-kichen [[pont Anna Vreizh]] a-vremañ, etre [[Kae ar Foz]] hag [[Enez Prad an Dug]], e-lec'h ma oa lec'hiet ar chanterioù evit sevel bigi, en o zouez Atalieroù ha Chanterioù Breizh, bet krouet gant [[Eugène Guillet de La Brosse]].

== Istor ==

=== Emdroadur ha raktresoù ===
Gant diorren ar chanterioù bigi hag ar fed ma oa troc'het al Liger e oa a-wechoù diaes d'ar vicherourien ha d'ar varc'hadourezh treuziñ etre an daou ribl. Ne oa ket bet posupl sevel ur pont a drofe abalamour da natur dic'hortoz ar stêr. Soñjet e oa bet sevel un tunel, met ne oa ket posubl abalamour ma oa an danzouar savet diwar traezh ha mein. Ret e oa bet ivez dilezel mennozh ur pont difiñv abalamour ma ranke ar bigi-dre-lien tremen niverus c'hoazh : ret e vije bet sevel ur pont hir-kenañ gant krapennoù mont e-barzh, ha neuze distrujañ savadurioù.

Kavet e voe un diskoulm gant ijinadenn ar pont treuzvourzher e porzh [[Bilbo|Bilbao]], e [[Euskadi|Bro-Euskal]], etre 1888 ha 1893.

Galvet e voe neuze Ferdinand Arnodin, en doa nevez savet ar pont treuzvourzher-se gant Alberto de Palacio.

=== Fin ar pont treuzvourzher ===
Nebeutoc'h a dud a zo bet oc'h implijout ar pont treuzvourzher goude an [[Eil Brezel-bed]], ha dreist-holl goude ma oa bet echuet stankañ ul lodenn eus skourroù al Liger. E penn-kentañ ar bloavezhioù 1950 e voe klasket lakaat ar pont treuzvourzher war roll ar savadurioù istorel evit e wareziñ met c'hwitañ a reas an taol.

Echuet e voe treuziñ gant ar pont d'ar 1añ a viz Genver 1955, goude bezañ bet implijet e-pad 52 vloaz. Kroget e voe da zistrujañ ar pont treuzvourzher adalek an 21 a viz Mae 1958.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180&quot;&gt;
Restr:Pont_transbordeur_Nantes.JPG|Gwel a-us d'ar pont treuzvourzher.
Restr:Nantes,_La_Loire_et_Le_Pont_Transbordeur_en_1912.jpg|Gwel al Liger e 1912, gant ar pont treuzvourzher en dremmwel.
Restr:INCONNU_17_-_NANTES_-_Nacelle_du_Transbordeur_en_marche.JPG| Kavell ar pont treuzvourzher o tremen dreist ar stêr.
&lt;/gallery&gt;

== Keleier ha dazont ==

=== Ar pezh a chom hiziv-an-deiz ===
Un nebeud elfennoù eus ar pont kozh a c'heller gwelet hiziv-an-deiz c'hoazh, a bep tu eus al Liger : elfennoù eus diazez mañsonerezh ar peulioù ha barrennoù metal.

Ur blakenn a zo bet staliet ouzh kornôg-reter [[Pont Anna Vreizh]].
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot; caption=&quot;Aspadennoù pont treuzvourzher Naoned&quot;&gt;
Restr:W0525-Nantes_PilesNordTransbordeur_2596.JPG|Restes des deux piles d'appui sur le quai rive droite.|Daou beul eus tu Kae ar Foz, war tu-dehou ar ribl.
Restr:Pile_pont_tranbo_Nantes1.JPG|Aspadennoù ar pont, ribl dehou.
Restr:Pile_pont_tranbo_Nantes2.JPG|Ur peul dindan pont Anna Vreizh a-vremañ, war tu-kleiz ar ribl.
Restr:Piles_de_l'ancien_pont_Transbordeur.jpg|Unan eus peulioù ar pont kozh, war ribl kleiz al Liger, kelc'hiet gant un dreuzell evit ar weladennerien, e-kichen pont Anna Vreizh a-vremañ.
Restr:W0526-Nantes_PileSudTransbordeur_2597.JPG|Ur peul hag un dreuzell all war ribl kleiz ar stêr, gant tammoù houarnaj kozh.
&lt;/gallery&gt;
[[Rummad:Pontoù Naoned]]</text>
      <sha1>4u5t20ea486lfnzmlebgphp2nf0fi7g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186407</id>
      <parentid>2186406</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T10:12:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-19359-29</username>
        <id>90579</id>
      </contributor>
      <origin>2186407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4163" sha1="idq6b69vsm7e7elixldpp6wx875bhe5" xml:space="preserve">{{Infobox/Deroù}}
{{Infobox/Titl
 | {{{anv|{{PAGENAME}}}}}|e1e1e1|talbenn map
}}
{{Infobox/Skeudenn
 | {{{skeudenn|Nantes-pont-transbordeur-CP165LL.jpg}}}|{{{alc'hwez|Ar pont treuzvourzher a-raok 1914}}}|200
}}
{{Infobox/Istitl
 | Tisavouriezh
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk
 | Kumun|{{{Kumun|[[Naoned]]}}}
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk
 | Bro|{{{Bro|{{Breizh}}}}}
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk
 | Stêr treuzet|{{{Stêr treuzet|[[Liger]]}}}
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk diret
 | Mare servij|{{{mare servij|1903-1958}}}
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk ledred hedred diret
 | Kenurzhiennoù|{{{ledred|}}}|{{{hedred|}}}|city_region:FR|dms hir
}}
{{Infobox/Dispartier
}}
{{Infobox/Linenn roadenn
 | Hirder|{{{hirder|140 m}}}
}}
{{Infobox/Linenn roadenn diret
 | Ledander|{{{ledander|}}}
}}
{{Infobox/Linenn roadenn diret
 | Uhelder|{{{uhelder|75 m}}}
}}
{{Infobox/Notennig
 | Infobox Bro
}}
{{Infobox/Dibenn}}
'''Pont treuzvourzher Naoned''' a oa bet savet e 1903 ha diskaret e 1958. Ur [[Savadur arz|savadur]] dreist al [[Liger]] e [[Naoned]] e oa, bet treset gant an tisavour [[Ferdinand Arnodin]]. Ar pont treuzvourzher-se a aotree tremen a-dreuz ar vrec'h Madeleine, e-kichen ar [[pont Anna Vreizh]] a vremañ, etre [[Kae ar Foz]] hag [[Enez Prad an Dug]], el lec'h m'edo ar chanterioù sevel bigi, en o zouez Atalieroù ha Chanterioù Breizh, bet krouet gant [[Eugène Guillet de La Brosse]].

== Istor ==
=== Emdroadur ha raktresoù ===
Gant diorren ar chanterioù bigi hag ar fed ma oa troc'het al Liger e veze diaes a-wechoù d'ar vicherourien ha d'ar marc'hadourezhioù treuziñ etre an daou ribl. Ne oa ket bet posupl sevel ur pont a drofe abalamour da natur dic'hortoz ar stêr. Soñjet e oa bet sevel un tunel, met ne oa ket posubl ivez abalamour ma oa an danzouar savet diwar traezh ha mein. Ret e oa bet ivez dilezel raktres ur pont difiñv abalamour ma ranke kalz bigi-dre-lien tremen c'hoazh : ret e vije bet sevel ur pont hir-kenañ gant krapennoù mont e-barzh, ha neuze distrujañ savadurioù.

Kavet e voe un diskoulm gant ijinadenn ar pont treuzvourzher e porzh [[Bilbo|Bilbao]], en [[Euskadi]], etre 1888 ha 1893.

Galvet e voe neuze Ferdinand Arnodin, en doa nevez savet ar pont treuzvourzher-se gant Alberto de Palacio.

=== Fin ar pont treuzvourzher ===
Nebeutoc'h a dud a zo bet oc'h implijout ar pont treuzvourzher goude an [[Eil Brezel-bed]], ha dreist-holl goude ma oa bet echuet stankañ ul lodenn eus skourroù al Liger. E penn-kentañ ar [[bloavezhioù 1950]] e voe klasket lakaat ar pont treuzvourzher war roll ar savadurioù istorel evit e wareziñ met c'hwitañ a reas an taol.

Echuet e voe treuziñ gant ar pont d'ar 1{{añ}} a viz Genver 1955, goude bezañ bet implijet e-pad 52 vloaz. Kroget e voe da zistrujañ ar pont treuzvourzher adalek an 21 a viz Mae 1958.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180&quot;&gt;
Pont_transbordeur_Nantes.JPG|Gwel a-us ar pont treuzvourzher.
Nantes,_La_Loire_et_Le_Pont_Transbordeur_en_1912.jpg|Gwel al Liger e 1912, gant ar pont treuzvourzher en dremmwel.
INCONNU_17_-_NANTES_-_Nacelle_du_Transbordeur_en_marche.JPG| Kavell ar pont treuzvourzher o tremen dreist ar stêr.
&lt;/gallery&gt;

== Keleier ha dazont ==
=== Ar pezh a chom hiziv-an-deiz ===
Un nebeud elfennoù eus ar pont kozh a c'heller gwelet hiziv-an-deiz c'hoazh, a bep tu eus al Liger : elfennoù eus diazez mañsonerezh ar peulioù ha barrennoù metal.

Ur blakenn a zo bet staliet ouzh kornôg-reter [[Pont Anna Vreizh]].
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot; caption=&quot;Aspadennoù eus pont treuzvourzher Naoned&quot;&gt;
W0525-Nantes_PilesNordTransbordeur_2596.JPG|Daou beul eus tu Kae ar Foz, war tu-dehou ar ribl.
Pile_pont_tranbo_Nantes1.JPG|Aspadennoù eus ar pont, ribl dehou.
Pile_pont_tranbo_Nantes2.JPG|Ur peul dindan pont Anna Vreizh a-vremañ, war tu-kleiz ar ribl.
Piles_de_l'ancien_pont_Transbordeur.jpg|Unan eus peulioù ar pont kozh, war ribl kleiz al Liger, kelc'hiet gant un dreuzell evit ar weladennerien, e-kichen pont Anna Vreizh a-vremañ.
W0526-Nantes_PileSudTransbordeur_2597.JPG|Ur peul hag un dreuzell all war ribl kleiz ar stêr, gant tammoù houarnaj kozh.
&lt;/gallery&gt;

{{Commonscat|Pont transbordeur de Nantes}}
[[Rummad:Pontoù Naoned]]</text>
      <sha1>idq6b69vsm7e7elixldpp6wx875bhe5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186409</id>
      <parentid>2186407</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T10:41:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2186409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4157" sha1="d4ebrspmndhtwikdybokup18ixa6j5e" xml:space="preserve">{{Infobox/Deroù}}
{{Infobox/Titl
 | {{{anv|{{PAGENAME}}}}}|e1e1e1|talbenn map
}}
{{Infobox/Skeudenn
 | {{{skeudenn|Nantes-pont-transbordeur-CP165LL.jpg}}}|{{{alc'hwez|Ar pont treuzvourzher a-raok 1914}}}|200
}}
{{Infobox/Istitl
 | Tisavouriezh
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk
 | Kumun|{{{Kumun|[[Naoned]]}}}
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk
 | Bro|{{{Bro|{{Breizh}}}}}
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk
 | Stêr treuzet|{{{Stêr treuzet|[[Liger]]}}}
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk
 | Mare servij|{{{mare servij|1903-1958}}}
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk ledred hedred diret
 | Kenurzhiennoù|{{{ledred|}}}|{{{hedred|}}}|city_region:FR|dms hir
}}
{{Infobox/Dispartier
}}
{{Infobox/Linenn roadenn
 | Hirder|{{{hirder|140 m}}}
}}
{{Infobox/Linenn roadenn diret
 | Ledander|{{{ledander|}}}
}}
{{Infobox/Linenn roadenn diret
 | Uhelder|{{{uhelder|75 m}}}
}}
{{Infobox/Notennig
 | Infobox Bro
}}
{{Infobox/Dibenn}}
'''Pont treuzvourzher Naoned''' a oa bet savet e 1903 ha diskaret e 1958. Ur [[Savadur arz|savadur]] dreist al [[Liger]] e [[Naoned]] e oa, bet treset gant an tisavour [[Ferdinand Arnodin]]. Ar pont treuzvourzher-se a aotree tremen a-dreuz ar vrec'h Madeleine, e-kichen ar [[pont Anna Vreizh]] a vremañ, etre [[Kae ar Foz]] hag [[Enez Prad an Dug]], el lec'h m'edo ar chanterioù sevel bigi, en o zouez Atalieroù ha Chanterioù Breizh, bet krouet gant [[Eugène Guillet de La Brosse]].

== Istor ==
=== Emdroadur ha raktresoù ===
Gant diorren ar chanterioù bigi hag ar fed ma oa troc'het al Liger e veze diaes a-wechoù d'ar vicherourien ha d'ar marc'hadourezhioù treuziñ etre an daou ribl. Ne oa ket bet posupl sevel ur pont a drofe abalamour da natur dic'hortoz ar stêr. Soñjet e oa bet sevel un tunel, met ne oa ket posubl ivez abalamour ma oa an danzouar savet diwar traezh ha mein. Ret e oa bet ivez dilezel raktres ur pont difiñv abalamour ma ranke kalz bigi-dre-lien tremen c'hoazh : ret e vije bet sevel ur pont hir-kenañ gant krapennoù mont e-barzh, ha neuze distrujañ savadurioù.

Kavet e voe un diskoulm gant ijinadenn ar pont treuzvourzher e porzh [[Bilbo|Bilbao]], en [[Euskadi]], etre 1888 ha 1893.

Galvet e voe neuze Ferdinand Arnodin, en doa nevez savet ar pont treuzvourzher-se gant Alberto de Palacio.

=== Fin ar pont treuzvourzher ===
Nebeutoc'h a dud a zo bet oc'h implijout ar pont treuzvourzher goude an [[Eil Brezel-bed]], ha dreist-holl goude ma oa bet echuet stankañ ul lodenn eus skourroù al Liger. E penn-kentañ ar [[bloavezhioù 1950]] e voe klasket lakaat ar pont treuzvourzher war roll ar savadurioù istorel evit e wareziñ met c'hwitañ a reas an taol.

Echuet e voe treuziñ gant ar pont d'ar 1{{añ}} a viz Genver 1955, goude bezañ bet implijet e-pad 52 vloaz. Kroget e voe da zistrujañ ar pont treuzvourzher adalek an 21 a viz Mae 1958.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180&quot;&gt;
Pont_transbordeur_Nantes.JPG|Gwel a-us ar pont treuzvourzher.
Nantes,_La_Loire_et_Le_Pont_Transbordeur_en_1912.jpg|Gwel al Liger e 1912, gant ar pont treuzvourzher en dremmwel.
INCONNU_17_-_NANTES_-_Nacelle_du_Transbordeur_en_marche.JPG| Kavell ar pont treuzvourzher o tremen dreist ar stêr.
&lt;/gallery&gt;

== Keleier ha dazont ==
=== Ar pezh a chom hiziv-an-deiz ===
Un nebeud elfennoù eus ar pont kozh a c'heller gwelet hiziv-an-deiz c'hoazh, a bep tu eus al Liger : elfennoù eus diazez mañsonerezh ar peulioù ha barrennoù metal.

Ur blakenn a zo bet staliet ouzh kornôg-reter [[Pont Anna Vreizh]].
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot; caption=&quot;Aspadennoù eus pont treuzvourzher Naoned&quot;&gt;
W0525-Nantes_PilesNordTransbordeur_2596.JPG|Daou beul eus tu Kae ar Foz, war tu-dehou ar ribl.
Pile_pont_tranbo_Nantes1.JPG|Aspadennoù eus ar pont, ribl dehou.
Pile_pont_tranbo_Nantes2.JPG|Ur peul dindan pont Anna Vreizh a-vremañ, war tu-kleiz ar ribl.
Piles_de_l'ancien_pont_Transbordeur.jpg|Unan eus peulioù ar pont kozh, war ribl kleiz al Liger, kelc'hiet gant un dreuzell evit ar weladennerien, e-kichen pont Anna Vreizh a-vremañ.
W0526-Nantes_PileSudTransbordeur_2597.JPG|Ur peul hag un dreuzell all war ribl kleiz ar stêr, gant tammoù houarnaj kozh.
&lt;/gallery&gt;

{{Commonscat|Pont transbordeur de Nantes}}
[[Rummad:Pontoù Naoned]]</text>
      <sha1>d4ebrspmndhtwikdybokup18ixa6j5e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kaozeal:Brezel Iran (2026)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>179671</id>
    <revision>
      <id>2186327</id>
      <parentid>2186305</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T11:59:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>/* Titl */ Respont</comment>
      <origin>2186327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="506" sha1="1ckfotuul3rhrbq4j9hvuq92x95h8xh" xml:space="preserve">== Titl ==

Gwelloc'h e vefe ober gant un titl sklaeroc'h ha berroc'h, evel ma kaver e yezhoù all : [[:fr:Guerre d'Iran de 2026]], [[:en:2026 Iran war]], [[:de:Irankrieg 2026]], [[:it:Guerra d'Iran]], [[:cy:Rhyfel Iran (2026)]]... [[Implijer:Llydawr|Llydawr]] ([[Kaozeadenn Implijer:Llydawr|kaozeal]]) 27 Meu 2026 da 10:53 (UTC)

:'''Brezel Iran (2026)''' da skouer ? Aesaat a rafe ar c'hlask ivez. A galon, [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 27 Meu 2026 da 11:59 (UTC)</text>
      <sha1>1ckfotuul3rhrbq4j9hvuq92x95h8xh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zehra Topel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179676</id>
    <revision>
      <id>2186339</id>
      <parentid>2186326</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T15:41:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Emdroadur he renk Elo.</comment>
      <origin>2186339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1238" sha1="h5zkdlakgw8pvigyvxzupc5w1mr12xx" xml:space="preserve">[[Restr:Zehra Topel.jpg|thumb|right|120px|Zehra Topel e 2007.]]
'''Zehra Topel''' ([[bulgareg]]:''' Зехра Топел''') a zo bet ganet d'an 13 a viz Ebrel [[1987]] e [[Shumen]] ([[Bulgaria]])&lt;br/&gt;Ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar ha turk eo.&lt;br/&gt;Mestrez etrebroadel (WIM) eo abaoe 2007&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6302661 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;{{formatnum:2146}} edo he [[renk Elo]] ''Standard''  e miz Meurzh 2026&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6302661 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;{{formatnum:2256}} eo he [[renk Elo]] ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Here 2006&lt;ref&gt;{{en}}[https://web.archive.org/web/20160205121648/http://chess-db.com/public/pinfo.jsp?id=6302661 He c'hoari e Chess db]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
{{EloChart|Q6302661}}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6302661 He fichenn FIDE]
* {{tr}}[http://tamsatranc.tr.gg/Zehra-Topel.htm He c'hoari e Tam Satranç]
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20160205121648/http://chess-db.com/public/pinfo.jsp?id=6302661 He c'hoari e Chess db]
{{DEFAULTSORT:Topel, Zehra}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1987]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù turk]]</text>
      <sha1>h5zkdlakgw8pvigyvxzupc5w1mr12xx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186340</id>
      <parentid>2186339</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T15:54:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Kampionad Turkia.</comment>
      <origin>2186340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1567" sha1="5quytgw7p66s98c5pzqd423hcxd1vej" xml:space="preserve">[[Restr:Zehra Topel.jpg|thumb|right|120px|Zehra Topel e 2007.]]
'''Zehra Topel''' ([[bulgareg]]:''' Зехра Топел''') a zo bet ganet d'an 13 a viz Ebrel [[1987]] e [[Shumen]] ([[Bulgaria]])&lt;br/&gt;Ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar ha turk eo.&lt;br/&gt;Mestrez etrebroadel (WIM) eo abaoe 2007&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6302661 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;{{formatnum:2146}} edo he [[renk Elo]] ''Standard''  e miz Meurzh 2026&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6302661 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;{{formatnum:2256}} eo he [[renk Elo]] ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Here 2006&lt;ref&gt;{{en}}[https://web.archive.org/web/20160205121648/http://chess-db.com/public/pinfo.jsp?id=6302661 He c'hoari e Chess db]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Kampionad turk ar re Yaouank (Merc'hed) ====
* Trec'h e voe er rummad e-dan pevarzek vloaz e 2001.
* Trec'h e voe er rummad e-dan c'hwezek vloaz e 2003.
==== [[Kampionad turkat an echedoù|Kampionad turk ar maouezi]] ====
* Trec'h e voe e 2007.
* Beskampionez e voe e 2009.
{{EloChart|Q6302661}}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6302661 He fichenn FIDE]
* {{tr}}[http://tamsatranc.tr.gg/Zehra-Topel.htm He c'hoari e Tam Satranç]
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20160205121648/http://chess-db.com/public/pinfo.jsp?id=6302661 He c'hoari e Chess db]
{{DEFAULTSORT:Topel, Zehra}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1987]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù turk]]</text>
      <sha1>5quytgw7p66s98c5pzqd423hcxd1vej</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186361</id>
      <parentid>2186340</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T19:08:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Kleub.</comment>
      <origin>2186361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1696" sha1="h6m8v5zp9inpevcmwomlsfrxuhp45b8" xml:space="preserve">[[Restr:Zehra Topel.jpg|thumb|right|120px|Zehra Topel e 2007.]]
'''Zehra Topel''' ([[bulgareg]]:''' Зехра Топел''') a zo bet ganet d'an 13 a viz Ebrel [[1987]] e [[Shumen]] ([[Bulgaria]])&lt;br/&gt;Ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar ha turk eo.&lt;br/&gt;Mestrez etrebroadel (WIM) eo abaoe 2007&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6302661 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;{{formatnum:2146}} edo he [[renk Elo]] ''Standard''  e miz Meurzh 2026&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6302661 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;{{formatnum:2256}} eo he [[renk Elo]] ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Here 2006&lt;ref&gt;{{en}}[https://web.archive.org/web/20160205121648/http://chess-db.com/public/pinfo.jsp?id=6302661 He c'hoari e Chess db]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
P'edo e Bulgaria e c'hoarie e kleub Shumen&lt;ref&gt;{{en}}[https://shumenchessclub.bg/en/about-us/ Kleub Echedoù Shumen]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Kampionad turk ar re Yaouank (Merc'hed) ====
* Trec'h e voe er rummad e-dan pevarzek vloaz e 2001.
* Trec'h e voe er rummad e-dan c'hwezek vloaz e 2003.
==== [[Kampionad turkat an echedoù|Kampionad turk ar maouezi]] ====
* Trec'h e voe e 2007.
* Beskampionez e voe e 2009.
{{EloChart|Q6302661}}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6302661 He fichenn FIDE]
* {{tr}}[http://tamsatranc.tr.gg/Zehra-Topel.htm He c'hoari e Tam Satranç]
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20160205121648/http://chess-db.com/public/pinfo.jsp?id=6302661 He c'hoari e Chess db]
{{DEFAULTSORT:Topel, Zehra}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1987]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù turk]]</text>
      <sha1>h6m8v5zp9inpevcmwomlsfrxuhp45b8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186368</id>
      <parentid>2186361</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T20:41:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Kampionad kreizdouarel ar maouezi.</comment>
      <origin>2186368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1886" sha1="4uscfc0gkgnvmnggrigepqo8xbc86k7" xml:space="preserve">[[Restr:Zehra Topel.jpg|thumb|right|120px|Zehra Topel e 2007.]]
'''Zehra Topel''' ([[bulgareg]]:''' Зехра Топел''') a zo bet ganet d'an 13 a viz Ebrel [[1987]] e [[Shumen]] ([[Bulgaria]])&lt;br/&gt;Ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar ha turk eo.&lt;br/&gt;Mestrez etrebroadel (WIM) eo abaoe 2007&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6302661 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;{{formatnum:2146}} edo he [[renk Elo]] ''Standard''  e miz Meurzh 2026&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6302661 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;{{formatnum:2256}} eo he [[renk Elo]] ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Here 2006&lt;ref&gt;{{en}}[https://web.archive.org/web/20160205121648/http://chess-db.com/public/pinfo.jsp?id=6302661 He c'hoari e Chess db]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
P'edo e Bulgaria e c'hoarie e kleub Shumen&lt;ref&gt;{{en}}[https://shumenchessclub.bg/en/about-us/ Kleub Echedoù Shumen]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Kampionad turk ar re Yaouank (Merc'hed) ====
* Trec'h e voe er rummad e-dan pevarzek vloaz e 2001.
* Trec'h e voe er rummad e-dan c'hwezek vloaz e 2003.
==== [[Kampionad turk an echedoù|Kampionad turk ar maouezi]] ====
* Trec'h e voe e 2007.
* Beskampionez e voe e 2009.
==== Kampionad kreizdouarel ar maouezi ====
Beskampionez e voe e [[Liban]] e miz Here 2003&lt;ref&gt;{{tr}}[https://arsiv.sabah.com.tr/2003/12/26/gny105.html Sabah, d'ar 26 a viz Kerzu 2003]&lt;/ref&gt;.
{{EloChart|Q6302661}}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6302661 He fichenn FIDE]
* {{tr}}[http://tamsatranc.tr.gg/Zehra-Topel.htm He c'hoari e Tam Satranç]
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20160205121648/http://chess-db.com/public/pinfo.jsp?id=6302661 He c'hoari e Chess db]
{{DEFAULTSORT:Topel, Zehra}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1987]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù turk]]</text>
      <sha1>4uscfc0gkgnvmnggrigepqo8xbc86k7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186421</id>
      <parentid>2186368</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T11:22:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Kampionad bedel ar Re Yaouank (Merc'hed).</comment>
      <origin>2186421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2322" sha1="5pz88db1nxijak7nd3qeg675xxyz8g5" xml:space="preserve">[[Restr:Zehra Topel.jpg|thumb|right|120px|Zehra Topel e 2007.]]
'''Zehra Topel''' ([[bulgareg]]:''' Зехра Топел''') a zo bet ganet d'an 13 a viz Ebrel [[1987]] e [[Shumen]] ([[Bulgaria]])&lt;br/&gt;Ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar ha turk eo.&lt;br/&gt;Mestrez etrebroadel (WIM) eo abaoe 2007&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6302661 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;{{formatnum:2146}} edo he [[renk Elo]] ''Standard''  e miz Meurzh 2026&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6302661 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;{{formatnum:2256}} eo he [[renk Elo]] ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Here 2006&lt;ref&gt;{{en}}[https://web.archive.org/web/20160205121648/http://chess-db.com/public/pinfo.jsp?id=6302661 He c'hoari e Chess db]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
P'edo e Bulgaria e c'hoarie e kleub Shumen&lt;ref&gt;{{en}}[https://shumenchessclub.bg/en/about-us/ Kleub Echedoù Shumen]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Kampionad turk ar Re Yaouank (Merc'hed) ====
* Trec'h e voe er rummad e-dan pevarzek vloaz e 2001.
* Trec'h e voe er rummad e-dan c'hwezek vloaz e 2003.
==== [[Kampionad turk an echedoù|Kampionad turk ar maouezi]] ====
* Trec'h e voe e 2007.
* Beskampionez e voe e 2009.
==== Kampionad kreizdouarel ar maouezi ====
Beskampionez e voe e [[Liban]] e miz Here 2003&lt;ref&gt;{{tr}}[https://arsiv.sabah.com.tr/2003/12/26/gny105.html Sabah, d'ar 26 a viz Kerzu 2003]&lt;/ref&gt;.
==== Kampionad bedel ar Re Yaouank (Merc'hed) ====
C'hoari a reas er rummad e-dan ugent vloaz e [[Yerevan]] ([[Armenia]]) e miz Here 2006, 5,5/13 (+ 5, = 1, - 7)&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/players/Zehra_Topel/?p=1&amp;start=40 He c'hoari e 365 Chess]&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/Wch_U20_Girls_2006/36280 365 Chess]&lt;/ref&gt;.
{{EloChart|Q6302661}}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6302661 He fichenn FIDE]
* {{tr}}[http://tamsatranc.tr.gg/Zehra-Topel.htm He c'hoari e Tam Satranç]
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20160205121648/http://chess-db.com/public/pinfo.jsp?id=6302661 He c'hoari e Chess db]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Zehra_Topel He c'hoari e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Topel, Zehra}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1987]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù turk]]</text>
      <sha1>5pz88db1nxijak7nd3qeg675xxyz8g5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186422</id>
      <parentid>2186421</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T11:31:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Kampionad europat ar Maouezi - 2006.</comment>
      <origin>2186422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2645" sha1="tlyey2lo410yzd20gl7r2ukk2diu1c3" xml:space="preserve">[[Restr:Zehra Topel.jpg|thumb|right|120px|Zehra Topel e 2007.]]
'''Zehra Topel''' ([[bulgareg]]:''' Зехра Топел''') a zo bet ganet d'an 13 a viz Ebrel [[1987]] e [[Shumen]] ([[Bulgaria]])&lt;br/&gt;Ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar ha turk eo.&lt;br/&gt;Mestrez etrebroadel (WIM) eo abaoe 2007&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6302661 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;{{formatnum:2146}} edo he [[renk Elo]] ''Standard''  e miz Meurzh 2026&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6302661 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;{{formatnum:2256}} eo he [[renk Elo]] ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Here 2006&lt;ref&gt;{{en}}[https://web.archive.org/web/20160205121648/http://chess-db.com/public/pinfo.jsp?id=6302661 He c'hoari e Chess db]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
P'edo e Bulgaria e c'hoarie e kleub Shumen&lt;ref&gt;{{en}}[https://shumenchessclub.bg/en/about-us/ Kleub Echedoù Shumen]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Kampionad turk ar Re Yaouank (Merc'hed) ====
* Trec'h e voe er rummad e-dan pevarzek vloaz e 2001.
* Trec'h e voe er rummad e-dan c'hwezek vloaz e 2003.
==== [[Kampionad turk an echedoù|Kampionad turk ar maouezi]] ====
* Trec'h e voe e 2007.
* Beskampionez e voe e 2009.
==== Kampionad kreizdouarel ar Maouezi ====
Beskampionez e voe e [[Liban]] e miz Here 2003&lt;ref&gt;{{tr}}[https://arsiv.sabah.com.tr/2003/12/26/gny105.html Sabah, d'ar 26 a viz Kerzu 2003]&lt;/ref&gt;.
==== Kampionad europat ar Maouezi ====
C'hoari a reas  e [[Dresden]] ([[Alamagn]]) e miz Here 2006, 6/11 (+ 5, = 2, - 4)&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/players/Zehra_Topel/?p=1&amp;start=40 He c'hoari e 365 Chess]&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/EU-ch_(Women)_8th_2007/36841 365 Chess]&lt;/ref&gt;.
==== Kampionad bedel ar Re Yaouank (Merc'hed) ====
C'hoari a reas er rummad e-dan ugent vloaz e [[Yerevan]] ([[Armenia]]) e miz Ebrel 2007, 5,5/13 (+ 5, = 1, - 7)&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/players/Zehra_Topel/?p=1&amp;start=40 He c'hoari e 365 Chess]&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/Wch_U20_Girls_2006/36280 365 Chess]&lt;/ref&gt;.

{{EloChart|Q6302661}}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6302661 He fichenn FIDE]
* {{tr}}[http://tamsatranc.tr.gg/Zehra-Topel.htm He c'hoari e Tam Satranç]
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20160205121648/http://chess-db.com/public/pinfo.jsp?id=6302661 He c'hoari e Chess db]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Zehra_Topel He c'hoari e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Topel, Zehra}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1987]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù turk]]</text>
      <sha1>tlyey2lo410yzd20gl7r2ukk2diu1c3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hin gerreizh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179677</id>
    <revision>
      <id>2186333</id>
      <timestamp>2026-03-27T14:00:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;[[Restr:Koppen-Geiger_Map_v2_C_1991–2020.svg|thumb|upright=1.8|Kartenn hervez [[rummatadur hinel Köppen]] o tiskouez an hin hervez an temperadurioù e 1991–2020|400x400px]] [[Restr:Koppen classification worldmap C.png|thumbnail|upright=0.9|Kartenn gant takadoù an hin gerreizh (diskouezet e gwer)]] --&gt;Restr:Latitude zones.png|thumb|upright=1.8|An takadoù douaroniezh dre ar bed. An takadoù klouar, gant ar ster douaroniezhel hervez al ledred, a zo er su pe norz...&quot;</comment>
      <origin>2186333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1858" sha1="bnrh5lk47guuh7c24rhsb0yaykbfbum" xml:space="preserve">[[Restr:Koppen-Geiger_Map_v2_C_1991–2020.svg|thumb|upright=1.8|Kartenn hervez [[rummatadur hinel Köppen]] o tiskouez an hin hervez an temperadurioù e 1991–2020|400x400px]]
[[Restr:Koppen classification worldmap C.png|thumbnail|upright=0.9|Kartenn gant takadoù an hin gerreizh (diskouezet e gwer)]] --&gt;[[Restr:Latitude zones.png|thumb|upright=1.8|An takadoù douaroniezh dre ar bed. An takadoù klouar, gant ar ster douaroniezhel hervez al ledred, a zo er su pe norzh eus an takad [[istrovanel]] (norzh pe su eus al linennoù en orañjez, da 35 ledred norzh ep su) eus ar [[Rannvroioù polel an Douar|c'helc'hioù polel]].|400x400px]]
'''Hin gerreizh''' &lt;ref&gt;https://www.bretagne.developpement-durable.gouv.fr/IMG/pdf/climbret_meteofrance.pdf&lt;/ref&gt; a vez implijet e [[douaroniezh]] hag [[hinouriezh]] hag a vez kavet e lodennoù [[ledred kreiz]] (a-vras 23.5° betek 66.5° N/S eus ar C'heheder), hag a zo etre an [[trovan]] ha [[rannvroioù polel an Douar]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.educationscotland.gov.uk/weatherandclimatechange/climate/worldclimates/temperate.asp |title=Weather &amp; Climate Change: Climates around the world |publisher=[[Education Scotland]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160414115206/http://www.educationscotland.gov.uk/weatherandclimatechange/climate/worldclimates/temperate.asp |archive-date=14 April 2016}}&lt;/ref&gt; En takadoù-se e vez temperadurioù ha koulzoù-amzer disheñveloc'h evit na vez kavet el lodennoù gant un [[hin trovanel]], lec'h ma 'z eo kalz izeloc'h an diforc'hioù-se; alies an difoc'h na vo nemet unan liammet gant ar [[glav]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2011-01-21 |title=Tropics |url=https://education.nationalgeographic.org/resource/tropics/ |access-date=2022-03-27 |website=[[National Geographic Society]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Hinouriezh]]</text>
      <sha1>bnrh5lk47guuh7c24rhsb0yaykbfbum</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186334</id>
      <parentid>2186333</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T14:01:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Dishual en deus kaset ar bajenn [[Hin kerreizh]] da [[Hin gerreizh]]</comment>
      <origin>2186333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1858" sha1="bnrh5lk47guuh7c24rhsb0yaykbfbum" xml:space="preserve">[[Restr:Koppen-Geiger_Map_v2_C_1991–2020.svg|thumb|upright=1.8|Kartenn hervez [[rummatadur hinel Köppen]] o tiskouez an hin hervez an temperadurioù e 1991–2020|400x400px]]
[[Restr:Koppen classification worldmap C.png|thumbnail|upright=0.9|Kartenn gant takadoù an hin gerreizh (diskouezet e gwer)]] --&gt;[[Restr:Latitude zones.png|thumb|upright=1.8|An takadoù douaroniezh dre ar bed. An takadoù klouar, gant ar ster douaroniezhel hervez al ledred, a zo er su pe norzh eus an takad [[istrovanel]] (norzh pe su eus al linennoù en orañjez, da 35 ledred norzh ep su) eus ar [[Rannvroioù polel an Douar|c'helc'hioù polel]].|400x400px]]
'''Hin gerreizh''' &lt;ref&gt;https://www.bretagne.developpement-durable.gouv.fr/IMG/pdf/climbret_meteofrance.pdf&lt;/ref&gt; a vez implijet e [[douaroniezh]] hag [[hinouriezh]] hag a vez kavet e lodennoù [[ledred kreiz]] (a-vras 23.5° betek 66.5° N/S eus ar C'heheder), hag a zo etre an [[trovan]] ha [[rannvroioù polel an Douar]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.educationscotland.gov.uk/weatherandclimatechange/climate/worldclimates/temperate.asp |title=Weather &amp; Climate Change: Climates around the world |publisher=[[Education Scotland]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160414115206/http://www.educationscotland.gov.uk/weatherandclimatechange/climate/worldclimates/temperate.asp |archive-date=14 April 2016}}&lt;/ref&gt; En takadoù-se e vez temperadurioù ha koulzoù-amzer disheñveloc'h evit na vez kavet el lodennoù gant un [[hin trovanel]], lec'h ma 'z eo kalz izeloc'h an diforc'hioù-se; alies an difoc'h na vo nemet unan liammet gant ar [[glav]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2011-01-21 |title=Tropics |url=https://education.nationalgeographic.org/resource/tropics/ |access-date=2022-03-27 |website=[[National Geographic Society]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Hinouriezh]]</text>
      <sha1>bnrh5lk47guuh7c24rhsb0yaykbfbum</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186383</id>
      <parentid>2186334</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T21:51:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2186383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1856" sha1="tw9mcborgo4qjn41hbkojpnmy92ju1v" xml:space="preserve">[[Restr:Koppen-Geiger_Map_v2_C_1991–2020.svg|thumb|upright=1.8|Kartenn hervez [[rummatadur hinel Köppen]] o tiskouez an hin hervez an temperadurioù e 1991–2020|400x400px]]
[[Restr:Koppen classification worldmap C.png|thumbnail|upright=0.9|Kartenn gant takadoù an hin gerreizh (diskouezet e gwer)]] 
[[Restr:Latitude zones.png|thumb|upright=1.8|An takadoù douaroniezh dre ar bed. An takadoù klouar, gant ar ster douaroniezhel hervez al ledred, a zo er su pe norzh eus an takad [[istrovanel]] (norzh pe su eus al linennoù en orañjez, da 35 ledred norzh ep su) eus ar [[Rannvroioù polel an Douar|c'helc'hioù polel]].|400x400px]]
'''Hin gerreizh''' &lt;ref&gt;https://www.bretagne.developpement-durable.gouv.fr/IMG/pdf/climbret_meteofrance.pdf&lt;/ref&gt; a vez implijet e [[douaroniezh]] hag [[hinouriezh]] hag a vez kavet e lodennoù [[ledred kreiz]] (a-vras 23.5° betek 66.5° N/S eus ar C'heheder), hag a zo etre an [[trovan]] ha [[rannvroioù polel an Douar]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.educationscotland.gov.uk/weatherandclimatechange/climate/worldclimates/temperate.asp |title=Weather &amp; Climate Change: Climates around the world |publisher=[[Education Scotland]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160414115206/http://www.educationscotland.gov.uk/weatherandclimatechange/climate/worldclimates/temperate.asp |archive-date=14 April 2016}}&lt;/ref&gt; En takadoù-se e vez temperadurioù ha koulzoù-amzer disheñveloc'h evit na vez kavet el lodennoù gant un [[hin trovanel]], lec'h ma 'z eo kalz izeloc'h an diforc'hioù-se; alies an difoc'h na vo nemet unan liammet gant ar [[glav]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2011-01-21 |title=Tropics |url=https://education.nationalgeographic.org/resource/tropics/ |access-date=2022-03-27 |website=[[National Geographic Society]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Hinouriezh]]</text>
      <sha1>tw9mcborgo4qjn41hbkojpnmy92ju1v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hin kerreizh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179678</id>
    <redirect title="Hin gerreizh" />
    <revision>
      <id>2186335</id>
      <timestamp>2026-03-27T14:01:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>Dishual en deus kaset ar bajenn [[Hin kerreizh]] da [[Hin gerreizh]]</comment>
      <origin>2186335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="kc9j6pezixk7u8eoppjhb238st9h6ol" xml:space="preserve">#ADKAS [[Hin gerreizh]]</text>
      <sha1>kc9j6pezixk7u8eoppjhb238st9h6ol</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kampionad turkat an echedoù</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179679</id>
    <redirect title="Kampionad turk an echedoù" />
    <revision>
      <id>2186342</id>
      <timestamp>2026-03-27T15:55:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>Dakbzh en deus kaset ar bajenn [[Kampionad turkat an echedoù]] da [[Kampionad turk an echedoù]]</comment>
      <origin>2186342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="kk1jizdsjdn82ph99gb2ghob50tgnfy" xml:space="preserve">#ADKAS [[Kampionad turk an echedoù]]</text>
      <sha1>kk1jizdsjdn82ph99gb2ghob50tgnfy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MI9</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179680</id>
    <revision>
      <id>2186369</id>
      <timestamp>2026-03-27T20:48:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;{{Danvez pennad}}  An '''MI9''' a oa ur rann sekred eus ar [[War Office]] breizhveuriat a voe karget, etre 1939 ha 1945, da sikour soudarded eus ar [[Kevredidi an Eil Brezel-bed|Gevredidi]] da achap kuit pa oant prizoniet pe kuzhet e tiriadoù e dalc'h an [[Ahel]]. Gant [[Norman Crockaat]] e veze renet.  == Penadoù kar == * [[MI5]] * [[MI6]]  == Levrlennadur == * {{en}} Michael Richard Daniell Foot Foot, James Langley, ''MI9 Escape and Evasion 1939–1945'', The Bodl...&quot;</comment>
      <origin>2186369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="708" sha1="pdnem5snk8gvukq29rp1wit9xjxj92t" xml:space="preserve">{{Danvez pennad}}

An '''MI9''' a oa ur rann sekred eus ar [[War Office]] breizhveuriat a voe karget, etre 1939 ha 1945, da sikour soudarded eus ar [[Kevredidi an Eil Brezel-bed|Gevredidi]] da achap kuit pa oant prizoniet pe kuzhet e tiriadoù e dalc'h an [[Ahel]]. Gant [[Norman Crockaat]] e veze renet.

== Penadoù kar ==
* [[MI5]]
* [[MI6]]

== Levrlennadur ==
* {{en}} Michael Richard Daniell Foot Foot, James Langley, ''MI9 Escape and Evasion 1939–1945'', The Bodley Head, 1979, ISBN 0-370-30086-6
* {{en}} Clayton Hutton, ''Official Secret: The Remarkable Story of Escape Aids, Their Invention, Production and the Sequel'', Max Parrish, 1960

[[Rummad:Eil Brezel-bed]]
[[Rummad:Ajañsoù titouriñ]]</text>
      <sha1>pdnem5snk8gvukq29rp1wit9xjxj92t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fuzuilhadenn tavarn Austin 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179681</id>
    <redirect title="Fuzuilhadeg tavarn Austin e 2026" />
    <revision>
      <id>2186376</id>
      <timestamp>2026-03-27T21:31:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <comment>Llydawr en deus kaset ar bajenn [[Fuzuilhadenn tavarn Austin 2026]] da [[Fuzuilhadeg tavarn Austin 2026]]</comment>
      <origin>2186376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="p19mqabhbrstzu7erweejl95hgu4rxl" xml:space="preserve">#ADKAS [[Fuzuilhadeg tavarn Austin 2026]]</text>
      <sha1>p19mqabhbrstzu7erweejl95hgu4rxl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186379</id>
      <parentid>2186376</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T21:33:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <comment>Kemmet pal an adkas eus [[Fuzuilhadeg tavarn Austin 2026]] da [[Fuzuilhadeg tavarn Austin e 2026]]</comment>
      <origin>2186379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="s7dntrcn0v8qyt1k2qlm6c8yx5m9y50" xml:space="preserve">#ADKAS [[Fuzuilhadeg tavarn Austin e 2026]]</text>
      <sha1>s7dntrcn0v8qyt1k2qlm6c8yx5m9y50</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fuzuilhadeg tavarn Austin 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179682</id>
    <redirect title="Fuzuilhadeg tavarn Austin e 2026" />
    <revision>
      <id>2186378</id>
      <timestamp>2026-03-27T21:32:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <comment>Llydawr en deus kaset ar bajenn [[Fuzuilhadeg tavarn Austin 2026]] da [[Fuzuilhadeg tavarn Austin e 2026]]</comment>
      <origin>2186378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="s7dntrcn0v8qyt1k2qlm6c8yx5m9y50" xml:space="preserve">#ADKAS [[Fuzuilhadeg tavarn Austin e 2026]]</text>
      <sha1>s7dntrcn0v8qyt1k2qlm6c8yx5m9y50</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Patrom:Infobox pont</title>
    <ns>10</ns>
    <id>179683</id>
    <revision>
      <id>2186396</id>
      <timestamp>2026-03-28T09:30:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>Taol-esae</comment>
      <origin>2186396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="816" sha1="711abxdmrj7zhzz3p7ff4xhxlwdxb1t" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Infobox/Deroù}}
{{Infobox/Titl
 | {{{anv|{{PAGENAME}}}}}|2A27CF|talbenn map
}}
{{Infobox/Skeudenn
 | {{{skeudenn|}}}|{{{alc'hwez|}}}|200
}}
{{Infobox/Is-titl
 | Douaroniezh
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk
 | Stêr treuzet|{{{stêr treuzet|}}}
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk diret
 | Mare servij|{{{mare servij|}}}
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk ledred hedred diret
 | Kenurzhiennoù|{{{ledred|}}}|{{{hedred|}}}|city_region:FR|dms hir
}}
{{Infobox/Dispartier
}}
{{Infobox/Linenn roadenn
 | Hirder|{{{hirder|}}}
}}
{{Infobox/Linenn roadenn diret
 | Ledander|{{{ledander|}}}
}}
{{Infobox/Linenn roadenn diret
 | Uhelder|{{{uhelder|}}}
}}
{{Infobox/Geolec'hiadur
 | France|{{{ledred|}}}|{{{hedred|}}}|260
}}
{{Infobox/Notennig
 | Infobox Bro
}}
{{Infobox/Dibenn}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{/teuliadur}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>711abxdmrj7zhzz3p7ff4xhxlwdxb1t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186401</id>
      <parentid>2186396</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T09:32:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2186401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="816" sha1="dv8019exnanl7ozycnw9sq2jdhufqdw" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Infobox/Deroù}}
{{Infobox/Titl
 | {{{anv|{{PAGENAME}}}}}|4089F7|talbenn map
}}
{{Infobox/Skeudenn
 | {{{skeudenn|}}}|{{{alc'hwez|}}}|200
}}
{{Infobox/Is-titl
 | Douaroniezh
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk
 | Stêr treuzet|{{{stêr treuzet|}}}
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk diret
 | Mare servij|{{{mare servij|}}}
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk ledred hedred diret
 | Kenurzhiennoù|{{{ledred|}}}|{{{hedred|}}}|city_region:FR|dms hir
}}
{{Infobox/Dispartier
}}
{{Infobox/Linenn roadenn
 | Hirder|{{{hirder|}}}
}}
{{Infobox/Linenn roadenn diret
 | Ledander|{{{ledander|}}}
}}
{{Infobox/Linenn roadenn diret
 | Uhelder|{{{uhelder|}}}
}}
{{Infobox/Geolec'hiadur
 | France|{{{ledred|}}}|{{{hedred|}}}|260
}}
{{Infobox/Notennig
 | Infobox Bro
}}
{{Infobox/Dibenn}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{/teuliadur}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dv8019exnanl7ozycnw9sq2jdhufqdw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186403</id>
      <parentid>2186401</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T09:40:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2186403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="842" sha1="gmyrqbf34zqu9tl2u249tha13ct5hq8" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Infobox/Deroù}}
{{Infobox/Titl
 | {{{anv|{{PAGENAME}}}}}|4089F7|talbenn map
}}
{{Infobox/Skeudenn
 | {{{skeudenn|}}}|{{{alc'hwez|}}}|200
}}
{{Infobox/Istitl
 | Douaroniezh
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk
 | Kumun|{{{Kumun|}}}
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk
 | Bro|{{{Bro|}}}
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk
 | Stêr treuzet|{{{Stêr treuzet|}}}
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk diret
 | Mare servij|{{{mare servij|}}}
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk ledred hedred diret
 | Kenurzhiennoù|{{{ledred|}}}|{{{hedred|}}}|city_region:FR|dms hir
}}
{{Infobox/Dispartier
}}
{{Infobox/Linenn roadenn
 | Hirder|{{{hirder|}}}
}}
{{Infobox/Linenn roadenn diret
 | Ledander|{{{ledander|}}}
}}
{{Infobox/Linenn roadenn diret
 | Uhelder|{{{uhelder|}}}
}}
{{Infobox/Notennig
 | Infobox Bro
}}
{{Infobox/Dibenn}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{/teuliadur}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gmyrqbf34zqu9tl2u249tha13ct5hq8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186405</id>
      <parentid>2186403</parentid>
      <timestamp>2026-03-28T09:45:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2186405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="843" sha1="h6sjwgiiuq35llaix78dpr01wlwyr5b" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Infobox/Deroù}}
{{Infobox/Titl
 | {{{anv|{{PAGENAME}}}}}|4089F7|talbenn map
}}
{{Infobox/Skeudenn
 | {{{skeudenn|}}}|{{{alc'hwez|}}}|200
}}
{{Infobox/Istitl
 | Tisavouriezh
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk
 | Kumun|{{{Kumun|}}}
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk
 | Bro|{{{Bro|}}}
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk
 | Stêr treuzet|{{{Stêr treuzet|}}}
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk diret
 | Mare servij|{{{mare servij|}}}
}}
{{Infobox/Linenn gemmesk ledred hedred diret
 | Kenurzhiennoù|{{{ledred|}}}|{{{hedred|}}}|city_region:FR|dms hir
}}
{{Infobox/Dispartier
}}
{{Infobox/Linenn roadenn
 | Hirder|{{{hirder|}}}
}}
{{Infobox/Linenn roadenn diret
 | Ledander|{{{ledander|}}}
}}
{{Infobox/Linenn roadenn diret
 | Uhelder|{{{uhelder|}}}
}}
{{Infobox/Notennig
 | Infobox Bro
}}
{{Infobox/Dibenn}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{/teuliadur}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h6sjwgiiuq35llaix78dpr01wlwyr5b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Na Trioblóidí</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179684</id>
    <redirect title="Brezel Norzhiwerzhon" />
    <revision>
      <id>2186398</id>
      <timestamp>2026-03-28T09:30:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Huñvreüs</username>
        <id>54570</id>
      </contributor>
      <comment>Huñvreüs en deus kaset ar bajenn [[Na Trioblóidí]] da [[Brezel Norzhiwerzhon]]: Hervez diviz ar gumuniezh</comment>
      <origin>2186398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="owism8ac5u05kh22583z0qwvuczw1wz" xml:space="preserve">#ADKAS [[Brezel Norzhiwerzhon]]</text>
      <sha1>owism8ac5u05kh22583z0qwvuczw1wz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kaozeal:Na Trioblóidí</title>
    <ns>1</ns>
    <id>179685</id>
    <redirect title="Kaozeal:Brezel Norzhiwerzhon" />
    <revision>
      <id>2186400</id>
      <timestamp>2026-03-28T09:30:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Huñvreüs</username>
        <id>54570</id>
      </contributor>
      <comment>Huñvreüs en deus kaset ar bajenn [[Kaozeal:Na Trioblóidí]] da [[Kaozeal:Brezel Norzhiwerzhon]]: Hervez diviz ar gumuniezh</comment>
      <origin>2186400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="p6cfl0yzz0q42ptv3bievd130nm2t7n" xml:space="preserve">#ADKAS [[Kaozeal:Brezel Norzhiwerzhon]]</text>
      <sha1>p6cfl0yzz0q42ptv3bievd130nm2t7n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>7,62 × 39 mm M43</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179686</id>
    <redirect title="7,62 × 39 mm" />
    <revision>
      <id>2186413</id>
      <timestamp>2026-03-28T10:46:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>Kestenn en deus kaset ar bajenn [[7,62 × 39 mm M43]] da [[7,62 × 39 mm]]: Titl ne glote ket gant reolennoù envel</comment>
      <origin>2186413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="7za9lpeqmlrfyylidh7wit0n9y1txgx" xml:space="preserve">#ADKAS [[7,62 × 39 mm]]</text>
      <sha1>7za9lpeqmlrfyylidh7wit0n9y1txgx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Prad an Dug</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179687</id>
    <redirect title="Enez Prad an Dug" />
    <revision>
      <id>2186416</id>
      <timestamp>2026-03-28T10:58:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <comment>Adkas war-du [[Enez Prad an Dug]]</comment>
      <origin>2186416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="9yb8afi5q7efufpuol2w6z4225bj6qg" xml:space="preserve">#ADKAS [[Enez Prad an Dug]]</text>
      <sha1>9yb8afi5q7efufpuol2w6z4225bj6qg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Implijer:Al compagno stalinista LUIGI LONGO fubinese</title>
    <ns>2</ns>
    <id>179688</id>
    <revision>
      <id>2186425</id>
      <timestamp>2026-03-28T11:55:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;Demat. &quot;Anv implijer n'haller ket asantiñ&quot;: ha perak 'ta?~~~~&quot;</comment>
      <origin>2186425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="152" sha1="fsffmpa49m7sysmd4j8nznb8bpef4qx" xml:space="preserve">Demat. &quot;Anv implijer n'haller ket asantiñ&quot;: ha perak 'ta?[[Implijer:Dakbzh|Dakbzh]] ([[Kaozeadenn Implijer:Dakbzh|kaozeal]]) 28 Meu 2026 da 11:55 (UTC)</text>
      <sha1>fsffmpa49m7sysmd4j8nznb8bpef4qx</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>