Kerneveureg

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="br">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>brwiki</dbname>
    <base>https://br.wikipedia.org/wiki/Degemer</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.22</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Dibar</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Kaozeal</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Implijer</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Kaozeadenn Implijer</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Kaozeadenn Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Restr</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Kaozeadenn Restr</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Kaozeadenn MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Patrom</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Kaozeadenn Patrom</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Skoazell</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Kaozeadenn Skoazell</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Rummad</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kaozeadenn Rummad</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modulenn</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Kaozeadenn modulenn</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Kerneveureg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>836</id>
    <revision>
      <id>2186969</id>
      <parentid>2168304</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T05:48:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2186969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40461" sha1="8f1wt5saa7cjf2eb09e34hi6ax78soi" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|-
{{Infobox/Titl|Kerneveureg&lt;br&gt;''Kernowek''|add8e6|defaut|000}}

|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; | [[Restr:Steuziadur ar c'herneveureg.png|kreizenn|frameless|250x250px]]Digresk ar c'herneveureg etre [[1300]] ha [[1750]]&lt;hr&gt;
|-
| '''Distagadur''' || {{IPA|kəɾˈnuːək}} • {{IPA|kɛɾˈnɛwɛk}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;hr&gt;
|-
| '''Riez''' || {{Rouantelezh-Unanet}}
|-
| '''Rannvro''' || {{Kernev-Veur}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;hr&gt;
|-
| '''Steuziadur''' || Tebek : [[26 Kerzu]] [[1777]]&lt;br&gt;(† [[Dorothy Pentraeth]])&lt;ref&gt;{{en}} Ken George, ''Cornish'' + George &amp; Broderick, ''The Revived Languages:  Cornish and Manx'', e : Martin J. Ball, ''The Celtic Languages'', Routledge, 2009 {{ISBN|978-0-415-42279-6}}
* {{en}} Christopher Moseley, ''Encyclopedia of the World's Endangered Languages'', Routledge, 2010 {{ISBN|978-0-415-56331-3}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''Nevezadur''' || • 20 kerneveureger&lt;br&gt;&quot;a-vihanik&quot; e [[2000]]&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20131203002159/http://www.magakernow.org.uk/default.aspx?page=797 ''Magakernow'']&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;• Yezh pennañ 557 den&lt;br&gt;e [[2011]]&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/census/2011/index.html Renabl ar rouantelezh-Unanet e 2011].&lt;/ref&gt;
|-
| '''Yezherien''' || ~ 3 500
|-
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;hr&gt;
|-
| '''[[Familhoù yezh|Familh-yezh]]''' || [[Yezhoù indezeuropek]]
*[[Yezhoù keltiek]]
**[[Predeneg]]
***'''Kerneveureg'''
|-
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;hr&gt;
|-valign=&quot;top&quot;
| '''Stummoù''' || SWF &lt;small&gt;''Standard Written Form''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''(Furv Skrifys Savonek)''
|-
| '''Lizherenneg''' || [[Lizherenneg latin|Latin]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;LightBlue&quot; | '''Statud ofisiel'''
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | Anavezet gant ar Rouantelezh-Unanet&lt;br&gt;d'ar [[17 Kerzu]] [[2002]]&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.coe.int/t/dg4/education/minlang/Report/PeriodicalReports/UKPR1addendum_en.pdf ''European Charter for Regional or Minority Languages'']&lt;/ref&gt;
|-
| '''Akademiezh''' || ''Keskowethyans&lt;br&gt;an Taves Kernewek''
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;LightBlue&quot; | '''Kodoù ar yezh'''
|-
| '''[[ISO 639-1]]''' || kw
|-
| '''[[ISO 639-2]]''' || cor
|- valign=&quot;top&quot;
| '''[[ISO 639-3]]''' || cor – Kerneveureg a-vremañ&lt;br&gt;cnx – Krenngerneveureg&lt;br&gt;oco – Hengerneveureg
|-
| '''Kod SIL''' || [http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=cor COR]
|-
| '''[[Glottolog]]''' || [http://glottolog.org/resource/languoid/id/corn1251 corn1251]
|- valign=&quot;top&quot;
| '''[[Observatoire linguistique|Obs. Ling.]]''' || 50-ABB-a
|-
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;hr&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | ''Sellit ivez ouzh ar pennad'' [[Yezh]]
|-
|}
'''Kerneveureg''' a reer eus yezh hengounel [[Kernev-Veur]] (''[[Rouantelezh-Unanet]]''). Ur yezh [[yezhoù predenek|predenek]] eo, kar d'ar [[brezhoneg]] ha d'ar [[kembraeg|c’hembraeg]].

Implijet eo bet ar c'herneveureg evel yezh pemdez betek an {{XVIIIvet kantved}} a-raok mont da get, met adalek an {{XXvet kantved}} e strivas tud d'ober ur yezh vev anezhañ. War-dro 2&amp;nbsp;000 den a ra gant ar yezh-se hiziv an deiz, hag er bloavezh [[2002]] e voe anavezet ez-ofisiel evel unan eus yezhoù ar Rouantelezh-Unanet, hervez [[Karta Europa ar yezhoù rannvro pe bihanniver]].

Ur gevredigezh, [[Keskowethyans an Taves Kernewek]] (&quot;Kevelerezh ar Yezh Kerneveurek&quot;, ''Cornish Language Partnership'' e [[saozneg]]), a laka ar yezh da vont war-raok er gevredigezh a-vremañ.

E-giz ar [[Diwan|skolioù Diwan]] e Breizh, emañ ar rouedad skolioù divyezhek [[Dalleth]] (&quot;Kregiñ&quot;) e Kernev-Veur.

Kerneveureg zo en ul lodenn eus [[lec'hanvadurezh]] Kernev-Veur hag un tammig pelloc’h c’hoazh.

== Istor ==
E [[1935]], ar [[BBC]] e [[Plymouth (Bro-Saoz)|Plymouth]] a skignas un ton anvet ''Bo Goth agan Tasow'' kanet gant laz [[Austol]], [[Kernow]]. Dianav-krenn e oa ar [[kerneveureg|c'herneveureg]] d'an darn vuiañ eus ar selaouerion ; evel [[kembraeg]] distaget fall e oa e skouarn an nemorant anezho. Kent ar [[saozneg]] koulskoude e veze komzet [[yezhoù predenek]] e [[Breizh-Veur]].

===Ar Gelted e Preden===
[[Restr:Britain peoples circa 600.svg|thumb|Annezidi Enez Vreizh e-tro 600 AB]]
Er c'hentañ milved &lt;small&gt;&lt;abbr title=&quot;Kent an Amzervezh Boutin&quot;&gt;KAB&lt;/abbr&gt;&lt;/small&gt; e voulc'has ar [[Kelted|Gelted]] aloubiñ [[Preden]], eleze [[Enez Vreizh]], hag hollbredenek e oa pan erruas ar [[Impalaeriezh roman|Romaned]] e 43 &lt;small&gt;&lt;abbr title=&quot;Amzervezh Boutin&quot;&gt;AB&lt;/abbr&gt;&lt;/small&gt;.

E mervent an enez dreist-holl e rejont o annez, betek [[Exeter]], hep aloubiñ Kernow. [[Kembre]] ha [[Bro-Skos]] ne aloubjont ket ivez, goude klasket meur a wezh evelkent. E kreiz ha reter an enez en em veskas al [[latin]] gant ar predeneg.&lt;br&gt;
E deroù ar {{Vvet kantved}} ez eas ar Romaned kuit, ha [[Saksoned]] a voulc'has aloubiñ an enez d'o zro. A-hed ar [[Vvet kantved|&lt;span style=&quot;text-transform:lowercase;font-variant:small-caps&quot;&gt;V&lt;/span&gt;&lt;small&gt;&lt;sup&gt;vet&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;]] hag ar [[VIvet kantved|&lt;span style=&quot;text-transform:lowercase;font-variant:small-caps&quot;&gt;VI&lt;/span&gt;&lt;small&gt;&lt;sup&gt;vet&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;]] kantvedoù e tec'has strolladoù bras a Gelted predenek d'ar [[Europa (kevandir)|c'hevandir]], kalz anezho o klask repu en ''[[Arvorig|Aremorica]]''.

Heñvel eo yezh annezidi ''Aremorica'' ouzh hini an dud a zeue eus Kernow hag eus Kembre – brezhonegerion e oant-holl ; lod eus an divroidi a zibabas em staliañ pelloc'h, e-touez Kelted all ivez a-hed aod hanternozel al [[ledenez iberek]], e [[Galiza]] hag [[Asturiez|Asturies]] a-vremañ.&lt;br&gt;

Kelted a chomas en Enez Vreizh evelato ; eus Kernow ha [[Devon]] e paotjont a-dreuz Kembre betek [[Cumberland]] ha [[Linne Chluaidh]], al lec'h hanternozelañ ma voe komzet predeneg (gwelit [[Dùn Breatann]], &quot;kreñvlec'h ar Vretoned&quot;).&lt;br&gt;
Kevrediñ a eure ar Gelted e-tal ar Saksoned, hogen faezhet e voent da vat ha da viken en [[Emgann Winvaed]] e [[655]]. Etre teir lodenn e voe rannet ar Gelted goude-se :
:* ar braz anezho a voe bountet betek penn kornôgelañ an enez, ma savjont ur vro zizalc'h a anvjont ''Cymru'', &lt;q&gt;&amp;nbsp;&quot;kenvro&quot;&amp;nbsp;&lt;/q&gt;, hag a voe anvet ''Weahlas'', &quot;bro an estrenion&quot; gant ar Saksoned, alese ''Wales'' ;
:*ur vro all anvet ''Cymru'' ivez a voe stummet en norzh kent bout lonket gant rouantelezh keltiek Bro-Skos en {{XIvet kantved}}, hag e dibenn an {{XIIvet kantved}} e rankas ar roue kodianañ gant an enebour ha reiñ ''Cymru'' da zigoll — ''Cumbria'' ha ''Cumberland'' a eure ar Saksoned anezhi ; da get ez eas ar predeneg enni, met kalz anvioù-lec'h keltiek zo chomet, ha tost-tre da hini Kernow eo an doare [[gouren]] a vez graet eno ;
;*e mervent Enez Vreizh en em unanas Kelted Devon (ar boblad ''[[Dumnonii]]'') ha Kernow (''[[Cornovii]]'') er rouantelezh anvet ''[[Dumnonia]]'', met nebeut-ha-nebeut e voe aloubet gant ar Saksoned dre ar reter ; da get ez eas ''Dumnonia'', ha ne voe Kelted nemet e rouantelezh Kernow, a veze graet ''Cornu-wealas'' anezhi gant ar Saksoned, alese ''Cornwall'' ; gwarezet un tamm e oa ar rouantelezh-se gant ar stêr [[Tamer]].

Abalamour d'an disrann douaroniel-se e krogas ar yezhoù predenek da ziforc'hekaat.&lt;br&gt;
Beuzet er [[yezhoù romanek]] abaoe an {{Xvet kantved}} eo bet predeneg an divroidi a oa aet d'al ledenez iberek ; lonket gant [[gouezeleg Skos]] hag ar saozneg e voe predeneg ''Cumbria'' en XIvet kantved.&lt;br&gt;
Predeneg ''Aremorica'' — ar brezhoneg — e emdroas drezhañ e-unan ; predeneg ''Cymru'' — ar c'hembraeg — a grogas da vleuniañ gant ul [[lennegezh]] pinvidik-tre ; en [[Hanternoz Kozh]] e voe skrivet ar varzhoneg &quot;kembraek&quot; kentañ, a oa e predeneg e gwirionez, ha dres en hevelep yezh hag an hini a gomzed e Kernow.
===Hengerneveureg===
[[Restr:Vocabularium Cornicum BL MS Cotton Vespasian A xiv 7r.jpg|thumb|Pajenn gentañ ''Vocabularium Cornicum'']]
Eus an {{IXvet kantved}} avat eo an testeni kerneveurek kentañ, ar bomm ''ud rocashaas'', &quot;[ar spered] a argarzh al lec'hioù teñval&quot;, ur spisc'her war un eilskrid eus ''De Consolatione Philosophiae'' ar [[prederouriezh|prederour]] roman [[Boethius]] (~[[480]]-[[524]]), ar pezh a ziskouez e oa pouezhus perzh ar c'houizieion gerneveurat e [[sevenadur]] lez ar roue [[Alfred Veur|Ælfred Micela]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20060925181724/http://www.admin.ox.ac.uk/po/060615.shtml |title=''University of Oxford'', 15/06/2006|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt;.

Er bloaz [[927]] e voe skarzhet Kerneveuriz eus Exeter gant ar roue [[Æthelstan]] ; Hywel, roue Kernow, a asantas paeañ truaj, hag e [[936]] e voe lakaet ar stêr Tamer da harzoù ofisiel etre Kernow ha [[Wessex]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20080930154026/http://www.cornwall.gov.uk/index.cfm?articleid=5042 |title=''Cornwall County Council''|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt;. En desped da gement-se, Æthelstan ne lezas ket Kerneveuriz e peoc'h : kentañ tra a reas e voe erlec'hiañ ar sevenadur sakson ouzh an hini keltiek er manatioù — hep mar ebet e voe distrujet kalz dornskridoù hengerneveurek, pa ne gaver skrid ebet eus ar mare-se.&lt;br&gt;

Menegoù kerneveurek zo bet kavet en un dornskrid eus an Xvet kantved anvet ''St Petroc Gospels'' (&quot;Avieloù sant [[Pedrog|Petrek]]&quot;) ha ''Bodmin manumissions'' (&quot;[[Sklaverezh|frankizadurioù]] [[Bosvenegh]]&quot;)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.bl.uk/catalogues/illuminatedmanuscripts/record.asp?MSID=8620&amp;CollID=27&amp;NStart=9381 |title=British Library, Add. MS 9381|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt; ; e marzhoù ar skrid e latin e voe enrollet frankizadur sklaved e kerneveureg&lt;ref&gt;{{en}} Jones, Hether Rose. {{cite web|url=https://www.s-gabriel.org/names/tangwystyl/bodmin/ |title=''Cornish (and Other) Personal Names from the 10th Century Bodmin Manumissions''|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt;. Ar skrid kerneveureg nemetañ eo a zo kent da aloubadeg Enez Vreizh gant an Normaned e [[1066]].

E [[1153]]-[[1154]] e skrivas al lenneg Jowann Kernow (''Iohannes Cornubiensis'' ha ''Iohannes de Sancto Germano'' e anvioù latin&lt;ref&gt;Genidik eus ''Sancti Germani'', a zo [[Lannales]].&lt;/ref&gt;) ur varzhoneg anvet ''Prophetia Merlini'', a zisklêrias bout un droidigezh eus un dornskrid kerneveurek bet kollet&lt;ref&gt;{{fr}} Fleuriot, Léon (1974). ''Les fragments du texte brittonique de la “Prophetia Merlini”''. In : {{cite web|url=https://www.persee.fr/doc/ecelt_0373-1928_1974_num_14_1_1518 |title=''Études celtiques'', 1974, 14-1, pp. 43-56|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt;.

E-tro ar bloaz [[1200]] e voe aozet ar c'hentañ geriaoueg latin-kerneveurek, ''Vocabularium Cornicum'' ; hervez ar yezhoniour [[Kenneth H. Jackson]] ez eo skrivet en ur yezh a c'heller lakaat etre an hengerneveureg hag ar c'hrenngerneveureg&lt;ref&gt;{{en}} Jackson, Kenneth Hurlstone (1953). ''Language and history in early Britain : a chronological survey of the Brittonic languages, 1st to 12th c. A.D.''. Edinburgh : Edinburgh University Press, 1971 {{ISBN|978-0-85224-116-5}}&lt;/ref&gt;. Ur rann eus ul labour brasoc'h eo, anvet ''Cotton MS Vespasian A XIV''&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://www.bl.uk/manuscripts/FullDisplay.aspx?ref=Cotton_MS_Vespasian_A_XIV |title=British Library, Cotton MS Vespasian A XIV|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt;.

E dielloù [[eskopti]] Exeter, ma oa bet John de Grandisson [[eskob]] adalek [[1327]] betek e varv e [[1369]], ez eus meneget un tabut e parrez [[St Buryan]] : ar barrezidi a renk uhelañ a glemme e galleg, ar re all e kerneveureg, troet e galleg gant Henry Mars(e)ley, rektor parrez [[Lannyust]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://archive.org/details/registerofjohnde03exet/page/n53/mode/2up?q=Marseley |title=''The register of John de Grandisson, bishop of Exeter'', p. xliv|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
Lod beleion saoz ne brezegent e Kernow nemet e latin, e galleg pe e saozneg : mar felle d'ar feizidi kompren e rankent deskiñ ar yezh ; e [[1335]] avat, ur breur Roger eus [[Truru]] a voe aotreet da brezeg e kerneveureg, hag ur breur John eus Bosvenegh da ober e kerneveureg hag e saozneg ; e [[1339]] e voe aotreet ur parrezad e St. Merryn nes [[Lannwedhenek]] da skoazellañ ar vikel da &quot;skignañ Komz Doue en iliz-se e kerneveureg&quot;&lt;ref&gt;''[...] expound the Word of God in the said church in the Cornish language'' ; Ellis 1971 p. 11.&lt;/ref&gt;.

E-keit-se edo ar C'hallaoued o klask peurlazhañ kement yezh a oa en Enez Vreizh. Galleg an Normaned e oa yezh ofisiel ar rouantelezh, ar saozneg hag ar yezhoù all a veze lakaet da vrizhyezhoù ar chaokerion plouz ; darbet e voe d'ar saonezg mont da get.&lt;br&gt;
Hervez un dekred e kêr [[Oxford]] e [[1325]] e ranke an holl gendivizoù eno bout e latin pe e galleg ; ul lezenn er Parlamant e [[1331]] a zekredas e oa hollret kelenn ar galleg d'an holl vugale skoliataet. Emsavadeg a voe kent kreiz ar c'hantved, o c'houlenn ma vije ar saozneg kenofisiel ; gant Kerneveuriz kerneveuregerion vrudet avat e oa lusket an emsavadeg-se : an holloueziadurour [[John of Trevisa]], ar yezhadurour [[John of Corwall (yezhadurour)|John of Cornwall]] hag ar c'helenner [[Richard Pencrych]]&lt;ref&gt;Ellis 1971 p. 12.&lt;/ref&gt;. Buan a-walc'h e voe distroadet ar galleg, pa ne veze kelennet nemet e saozneg er skolioù e [[1385]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://wwwhomes.uni-bielefeld.de/sgramley/Trevisa%20(Bleicher-Lohse).pdf |title=''The Polychronicon'' Ranulf Higden, troet gant John of Trevisa|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt;. E [[1413]] e voe ofisiel el Lez.&lt;br&gt;
Dre saveteiñ ar saozneg, an tri C'herneveurad o devoa boulc'het lazhañ o yezh dezho. Saozneg e-lec'h galleg an Normanded a veze komzet gant an uhelidi e Bro-Saoz, ha tamm-ha-tamm e voe graet heñvel e Kernow ar Reter. Ar vourc'hizien a yeas d'o heul, ha dizale ne voe nemet an dud vunut o komz kerneveureg hepken. Troerion a veze rekis alies. Kreñv a-walc'h c'hoazh evelato e chome ar yezh e deroù ar {{XVvet kantved}} : kerneveureg hepken a veze komzet e kornôg ar vro, saozneg hepken er biz, divyezhek e oa an nemorant eus an dud — ha pa vez divyezhek an dud ne vezont ket pell o tilezel ar yezh na glot ket gant ar c'henwerzh.
===Krenngerneveureg===
Da vare deroù ren [[Herri VIII (Bro-Saoz)|Henry VIII of England]] ([[1509]]) e oa emdroet an hengerneveureg e oa e krenngerneveureg, evel m'en diskouez an dornskrid Harley MS 1782, ''Pascon agan Arluth'', ur varzhoneg eus ar {{XVvet kantved}} e 259 foz a-zivout [[Pasion Jezuz]] ; hennezh eo ar c'hoshañ skrid kerneveurek a zo deuet betek ennomp, hag an hini nemetañ a zo enlivet&lt;ref&gt;{{kw}} {{en}} {{cite web|url=http://www.bl.uk/manuscripts/Viewer.aspx?ref=harley_ms_1782_fs001r |title=British Library, Harley MS 1782|accessdate=21/03/2022}} ; gant [[Goulven Pennaod]] e voe troet e brezhoneg : ''Passyon agan Arluth'' — Pasion hon Aotrou, Preder, kaier 232-234, Here-Kerzu 1978&lt;/ref&gt;.

Er &lt;span style=&quot;text-transform:lowercase;font-variant:small-caps&quot;&gt;XV&lt;/span&gt;&lt;small&gt;&lt;sup&gt;vet&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; ha [[XVIvet kantved|&lt;span style=&quot;text-transform:lowercase;font-variant:small-caps&quot;&gt;XVI&lt;/span&gt;&lt;small&gt;&lt;sup&gt;vet&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;]] kantvedoù e voe ar c'herneveureg en e varr, evel m'en diskouez an niver a skridoù a zo bet miret : barzhonegoù dreist-holl, ha [[Arz ar c'hoariva|pezhioù-c'hoari]] relijiel a veze diskouezet dindan an amzer dre an dugelezh a-bezh&lt;ref&gt;D'an [[17 a viz Meurzh]] [[1337]] e voe krouet ''Dugeth Kernow'' gant [[Edouarzh III (Bro-Saoz)|Edward III of England]].&lt;/ref&gt; evit kelenn ar [[Bibl]] da Gerneveuriz en o yezh, rak latin pe saoznek hepken e oa al levrioù. Biskoazh ne voe troet ar Bibl e kerneveureg, padal e oa bet graet e kembraeg hag en [[iwerzhoneg]].

[[Brezelioù an Div Rozenn]] ([[22 a viz Mae]] [[1455]] – [[16 a viz Mezheven]] [[1487]]) a bouezas ivez war ar c'herneveureg, rak kalz uhelidi eus Kernow a gemeras perzh er c'hadoù, ma voent lazhet pe riet eus o danvez, ar pezh a lakaas uhelidi saozon d'em staliañ e Kernow ; rediet e voe o implijidi da saoznegañ, hag izelaet e voe an dud na ouient nemet kerneveureg : ret e oa gouzout saozneg evit sevel er gevredigezh.&lt;br&gt;
Ne voe ket kemmet an traoù gant an [[Azginivelezh]] hag ar [[moullañ]], e saozneg e veze kelennet ha netra ne veze moullet e kerneveureg, a chome brizhyezh ar re zizesk hag ar beorion. Hep marebet, ur ramparzh enep peurvougadur ar yezh e voe ar pezhioù-c'hoari, ''Pascon agan Arluth'' o vout unan eus ar re goshañ anezho.&lt;br&gt;
[[Restr:Origo Mundi kynsa gwersow.jpg|thumb|upright 1.4|Deroù ''Origo Mundi'' : &quot;''En tas a nef y'm gylwyr''...&quot;]]
[[Restr:Beunans Meriasek (The life of St Meriasek) (f.56v.) Middle Cornish Saint's Play.jpg|thumb|upright 1.4|''Beunans Meriasek'', follenn 56 ''verso'']]
An ''[[Ordinalia]]'' eo brasañ labour ar mare, tri fezh ennañ ha 8734 linenn en holl : ''Origo Mundi'' (2 846 linenn)&lt;ref&gt;{{kw}} {{la}} {{cite web|url=http://wikisource.org/wiki/Origo_Mundi |title=''Origo Mundi''|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt;, ''Passio Christi'' (3 242 linenn)&lt;ref&gt;{{kw}} {{la}} {{cite web|url=http://wikisource.org/wiki/Passio_Christi |title=''Passio Christi''|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt; ha ''Resurrexio Domini'' (2 646 inenn)&lt;ref&gt;{{kw}} {{la}} {{cite web|url=http://wikisource.org/wiki/Resurrectio_Domini |title=''Resurrexio Domini''|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt; ; kerneveurek eo ar skrid, ha latin al leurenniñ.

E [[1504]] e voe echuet gant Dominus Radulphus Ton skrivañ ar pezh-c'hoari ''Beunans Meriasek'' a-zivout buhez [[Meriadeg]]&lt;ref&gt;{{kw}} {{la}} {{cite web|url=https://www.library.wales/discover/digital-gallery/manuscripts/the-middle-ages/beunans-meriasek#?c=&amp;m=&amp;s=&amp;cv=&amp;xywh=-472%2C0%2C4995%2C4248 |title=''Beunans Meriasek''|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt; ; ar pezh-c'hoari predenek nemetañ a zo deuet betek ennomp eo.

Er bloaz [[1547]], ar roue [[Edouarzh VI (Bro-Saoz)|Edward VI]] a zekredas e ranke ''The English Book od Common Prayer'', levr-liderezh ofisiel [[Iliz Bro-Saoz]] bet krouet nevez a oa ([[1534]]), bout degaset da Gernow ; hollret e oa skarzhañ kement boaz keltiek, ha pa vije bet azasaet gant an [[Iliz katolik roman]], hag ar yezh keltiek da-heul. Emsavadeg a voe e [[1548]], hag un armead 6 000 den a dreuzas ar stêr Tamer hag a lakaas seziz war Exeter m'edo an eskopti saozneger. Faezhet e voe Kerneveuriz daousy d'o c'halonegezh bout bet anavezet gant ar Saozon, kondaonet d'ar marv e voe o renerion, hag ar saozneg a voe lakaet da rekis en holl dachennoù ar vuhez e Kernow. Ur sinadeg e [[1560]] evit ma vije troet ar Bibl e kerneveureg a voe nac'het. heskinet e voe ar gristenion gatolik er vro, ar pezh a dorras pep liamm etre Kerneveuriz ha Bretoned : goude 1560 ne gaver mui anv breizhat ebet e marilgoù ar parrezioù kerneveurat, daoust da Gerneveuriz bout bet katoliked kent dekred Edward VI.&lt;br&gt;
Goude-se e voe graet al lu gant ar c'herneveureg er pezhioù-c'hoari ; e deroù ar {{XVIIvet kantved}} ne chome nemet un dornad tud ha ne ouient nemet kerneveureg, war-bouez e penn pellaén ar vro, kostez [[Porth Ia]], [[Lujuan]], [[Zennor]] ha [[Penn an Wlas|Pedn an Wlas]]

A-hed ar XVII{{vet}} kantved ez eas stad ar c'herneveureg war washaat. Un oberenn lennegel gerneveurek hepken eus ar c'hantved-se zo bet miret : ''Gwreans an Bys'', &quot;Krouidigezh ar Bed&quot;, bet skrivet e [[1611]] diwar an ''Origo Mundi'' bet meneget amañ a-uc'h&lt;ref&gt;{{kw}} {{en}} Stokes, Whitley. ''Gwreans an Bys – The Creation of the World''. New York : Wentworth Press, 2019 {{ISBN|978-0-469-54643-1}}&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
E dibenn ar c'hantved, un nebeud lenneien a sante edo ar c'herneveureg war-nes mont da get en em vodas evit studiañ ar yezh hag he lennegezh ; meur a abeg a gavjont d'an diskar : diouer a zanvez lennegel nevez, koll an darempredoù etre Kernow ha Breizh, koll ar mojennoù hag an hengoun treuzkaset a rumm da rumm dre ar yezh, disgasted Kerneveuriz e-keñver o sevenadur ha da get e oa aet an abadennoù c'hoariva relijiel. Lod lenneion kostez [[Pennsans|Pennsans]] avat a glaskas saveteiñ ar yezh hag he c'has war-raok dindan ren [[John Keigwin]] ([[1641]]-[[1716]]) ; ganto e voe boulc'het treiñ ar Bibl evit astommañ an dud ouzh o yezh dre ar relijion, ha krennlavaroù ha lavarennoù ar pemdez a zastumjont ivez. Adwelet ''Pascon agan Arluth'' hag an ''Ordinalia'' a rejont.&lt;br&gt;
Er strollad-se edo John ha Thomas Boson eus [[Lulynn]], a oa bet desavet e kerneveureg ha lakaet d'e studiañ pizh gant o zad [[Nicholas Boson]] ([[1624]]-[[1708]]) ; gantañ e voe aozet an daou skrid kerneveurek nemeto eus ar XVII{{vet}} kantved a zo deuet betek ennomp : ''Nebbaz Gerriau dro tho Carnoack'' (&quot;Un nebeud gerioù a-zivout ar c'herneveureg&quot;)&lt;ref&gt;{{kw}} {{en}} Boson, Nicholas (1680). ''Nebbaz Gerriau dro tho Carnoack — Notes on the Cornish Language'', notennoù gant Williams, Nicholas J. A.. AAAA : Agan Tavas, 1999 {{ISBN|978-1-9014-0902-4}} • [https://web.archive.org/web/20210510194727/http://moderncornish.net/late-texts/Boson-Nicholas-nebbazgerriaudrothocarnoack.html En-linenn].&lt;/ref&gt; ha ''Jowan Chy-an-Horth, py, An try foynt a skyans'' (&quot;Yann Chy-an-Horth, pe, An tri foent a skiant&quot;)&lt;ref&gt;{{kw}} {{en}} [https://web.archive.org/web/20081120142723/http://www.moderncornish.co.uk/late-texts/Boson-Nicholas-jooancheianhorr.html En-linenn]&lt;/ref&gt;
===An diskar===
En eil hanterenn ar XVII{{vet}} kantved ([[1676]]) e varvas e [[Godhyan]], e-tal Porth Ia a-dreuz ar pleg-mor, ur vaouez anvet Cheston Merchant oadet 64 bloaz ; meneget eo e marilh ar parrez ne ouie nemet kerneveureg, ar pezh a ziskouez e oa bet kavet iskis ne oa ket bet divyezhek&lt;ref name=&quot;Ellis 19&quot;&gt; Ellis 1971, p. 19.&lt;/ref&gt;. Dre ziouer a lennegeh kerneveurek ha dre forzh drevezañ ar Saozon o devoa Kerneveuriz kollet pep santad broadel ; ne veze mui komzet ar yezh d'ar vugale, gant ma ont ma vijent &quot;nammet&quot; er gevredigezh.

Buan ez eas implij ar yezh war ziskar adalek deroù an {{XVIIIvet kantved}} : e [[1700]]-[[1701|01]] e voe ar yezhour [[Edward Lhuyd]] e Kernow, ma kontas 25 parrez hepken ma oa ar c'herneveureg yezh-vamm an dud, an holl anezho etre Pedn an Wlas hag [[An Lysardh]] ''(Lizard Point) '' ; merkañ a eure ne veze komzet ar yezh gant ar vourc'hizion &quot;peogwir ne oa ket ezhomm, rak an holl Gerneveuriz a oar saozneg.&quot;&lt;ref&gt;{{en}} Lhuyd, Edward. ''Archaeologia Britannica, Vol. 1 : Glossography''. Oxford : Theater, 1707, {{cite web|url=https://archive.org/details/archaeologiabrit00lhuy/page/252/mode/2up |title=p. 252 (traoñ)|accessdate=21/03/2022}} ; ur yezhadur kerneveurek zo el levr-se, an dornlevr kentañ a-zivout ar yezh-se eo.&lt;/ref&gt;. E Porth Ia [[1722]] ne veze komzet nemet gant ar besketaerion hag ar vengleuzerion&lt;ref name=&quot;Ellis 19&quot; /&gt;.&lt;br&gt;
Al lenneg kerneveurat [[William Borlase]] ([[1695]]-[[1772]]) a embannas e [[1754]] en e ''Antiquities of Cornwall'' ur c'heriaoueg kerneveurek peogwir e felle dezhañ &quot;ober un dra ziaes-tre : adkavout ur yezh kollet&quot;&lt;ref&gt;{{en}} Pool, P.A. S.. ''William Borlase''. Royal Institution of Cornwall, 1986.&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
Er bloaz [[1746]], an amiral Samuel Barrington a gasas gantañ ur martolod kerneveureger da Vreizh ; war an distro e skrivas d'e vreur an istorour [[Daines Barrington]] ([[1727]]/[[1728|28]]-[[1800]]) e voe komprenet diouzhtu ar martolod gant Breizhiz. An istorour e-unan a yeas e [[1768]] da atersiñ [[Dolly Pentreath|Doaryte Pentreath]] (~[[1692]]-[[1777]]) e [[Porthenys]], ha diwar e zanevell e teu ar vojenn a gont e vije bet an it. Pentreath an den diwezhañ o c'haout ar c'herneveureg da yezh-vamm.&lt;ref&gt;D. Pentraeth a ouie un tamm saozneg, nemet e nac'he respont er yezh-se : &lt;q&gt;&amp;nbsp;''My ny vynnav kewsel Sowsnek !&amp;nbsp;&lt;/q&gt; &quot;Me ne vennan (ket) kaozeal saozneg !&quot; e veze kustum da lavaret.&lt;/ref&gt; Meur a zen a zisklêrias bout kerneveuregerion goude marv D. Pentraeth, en o zouez an ao. Thompson eus Truru a skrivas unan eus tri bezkrivadur an it. Pentreath (e saozneg)&lt;ref&gt;{{en}} Spriggs, Matthew. ''The Three Epitaphs of Dolly Pentreath''. In : ''Cornish Studies'' 18(1), 2010, {{cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/272209089_The_Three_Epitaphs_of_Dolly_Pentreath |title=pp. 203-224|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt;.

E [[1790]] e voe embannet ''Archæologia Cornu-Britannica'' [[William Pryce]] ([[1735]]-1790) m'emañ yezhadur ha geriaoueg fonnus E. Lhuyd, ha meur a skrid kerneveurek ouzhpenn.&lt;ref&gt;{{en}} {{kw}} {{cite web|url=https://archive.org/details/archaeologiacor00prycgoog/page/n4/mode/2up |title=''Archæologia Cornu-Britannica''|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt; Peogwir en devoa W. Pryce lakaet labour E. Lhuyd dindan e anv-eñ e voe tamallet dezhañ bout ur goubreizher gant ur studier war an [[euskareg]], ar brezhoneg hag ar c'herneveureg, ar priñs [[Louis-Lucien Bonaparte]] ([[1813]]-[[1891]])&lt;ref&gt;Arc'hantet en devoa un embannadur e [[1857]] e [[Londrez|London]] eus troidigezh wenedek {{cite web|url=https://archive.org/details/bub_gb_dOVUAAAAcAAJ/page/n7/mode/2up |title=Aviel sant Vazhe gant Christoll Terrien|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt; Talvoudus-kenañ e oa bet labour spis W. Pryce koulskoude, rak diwarnaén e c'hallas al lenneg [[Edwin Norris]]  ([[1795]]-[[1872]]) embann e [[1859]] div levrenn an ''Ancient Cornish drama'', da lavaret eo an ''Ordinalia'' e kerneveureg hag e saozneg.&lt;ref&gt;{{kw}} {{en}} {{cite web|url=https://archive.org/details/ancientcornishdr01norruoft/page/n3/mode/2up |title=''Ancient Cornish drama'', levrenn 1|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{kw}} {{en}} {{cite web|url=https://archive.org/details/ancientcornishdr02norruoft/page/n3/mode/2up |title=''Ancient Cornish drama'', levrenn 2|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt;

An [[Dispac'h Greantel]] a ziorroas mengleuzioù e Kernow, ar pezh a gasas ar c'herneveureg da get pe dost : den ne zalc'he soñj anezhi er c'hêrioù brasoc'h-brasañ ha pinvidikoc'h-pinvidikañ, an [[hent-houarn|hentoù-houarn]] hag an hentoù nevez a zegasas mui-ouzh-mui a Saozon, ha Kerneveuriz o-unan a zisoñjas o yezh hag o sevenadur evit doare. Kalz gerioù kerneveureg a chomas e saozneg Kernow evelato.&lt;br&gt;
Nemet ez eus bet renablet kerneveuregerion a-vihanik a-hed an {{XIXvet kantved}} gant lenneion, Robert Williams (en devoa kavet an dornskrid ''Beunans Meriasek'') ha [[Frederick W. P. Jago]] en o zouez. Gant R. Williams e voe embannet ''Lexicon Cornu-Britannicum'' e [[1865]], ur geriadur kerneveureg-saozneg gant heñvelsterioù e kembraeg, brezhoneg, iwerzhoneg, [[gouezeleg Skos]] ha [[manaveg]]&lt;ref&gt;{{en}} {{kw}} {{cite web|url=https://archive.org/details/lexiconcornubrit00willuoft/page/n5/mode/2up|title=''Lexicon Cornu-Britannicum''|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt; ; F. Jago a embannas ur geriadur kerneveureg-saozneg e [[1887]]&lt;ref&gt;{{en}} {{kw}} {{cite web|url=https://archive.org/details/EnglishCornishDictionary/page/n5/mode/2up|title=Geriadur F. W. P. Jago|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt;.

Pouezus-kenañ e voe labour al lenneion-se, hogen nebeut a verzh a reas er-maez eus metoù o c'henseurted abalamour d'an enkadennoù armerzhel a sankas Kernow er baourentez adalek kreiz ar c'hantved : diezhomm e oa ar mengleuzioù, rak marc'hatmatoc'h e oa enporzhioñ [[staen]] pe [[kouevr[gouevr]]] eus lec'hioù all en [[Impalaeriezh Breizh-Veur]], kudennoù bras a voe gant [[gounezerezh]] ha [[peskerezh]] ar vro er [[bloavezhioù 1870]]. &lt;q&gt;&amp;nbsp;''Pysk, sten ha cober !''&amp;nbsp;&lt;/q&gt; (&quot;Peskes, staen ha kouevr !&quot;) e oa yec'hedoù hen Kerneveuriz ; da &lt;q&gt;&amp;nbsp;Pri [[Sina]] ha touristed !&amp;nbsp;&lt;/q&gt; e oa troet er [[bloavezhioù 1920]]&lt;ref&gt;Ellis 1971, p. 23.&lt;/ref&gt;.

===An distro===
{{Quotation|''Ny a-yl gweles hag aswon bos an tavas kernewek tavas coth, ha trueth yu y-vos kellys.''&lt;br&gt;&lt;q&gt;&amp;nbsp;Ni a c'hall gwelet hag anzav ez eo ar yezh kerneveurek ur yezh kozh, hag un druez eo e vefe kollet&amp;nbsp;&lt;/q&gt;|Peter Beresford Ellis, ''The story of the cornish language'', p. 1}} 

A-c'houde penn-kentañ an {{XXvet kantved}} ez eus tud hag a glask lakaat ar yezh-se da vevañ en-dro, dreist-holl e lidoù [[kristeniezh|kristen]], kentelioù evit an dud vras pe evit ar vugale er skolioù kentañ-derez hag er skolioù eil-derez. Evel-se, meur a gantad tud o deus desket un tammig kerneveureg da nebeutañ, ha miliadoù o deus bet darempred gant an traoù-se. Bep bloaz e vez skrivet muioc'h a levrioù er yezh-se ; bremañ ez eus muioc'h a levrioù e kerneveureg nevez eget a levrioù kozh e kerneveureg. 

&lt;!--Laret e vez ez eus 1500 a dud pe war-dro hag a c'hell komz flour e kerneveureg. Lod zo bet desavet er yezh-se memes : bugale emsaverien ar c'herneveureg eo ar re-se.--Daveenn ebet--&gt;

== Doareoù-skrivañ ==
C'hwec'h doare-skrivañ a vez implijet hiziv an deiz. 
* An hini koshañ, '''[[Kernewek Unys]]''' (&quot;kerneveureg peurunvan&quot;), zo bet savet war batrom skritur an testennoù eus ar {{XVvet kantved}} hag ar {{XVIvet kantved}}. Ijinet eo bet gant [[Robert Morton Nance]] e [[1929]].
* An hini implijetañ, '''[[Kernewek Kemmyn]]''' (&quot;kerneveureg kumun&quot;), hag a vez graet gantañ gant 90% eus ar gerneveuregerien d'an nebeutañ, zo bet savet gant [[Ken George]] er bloavezhioù [[1980]]. Klasket en deus Ken George chom an tostañ ar gwellañ ouzh [[fonologiezh]] ar c'herneveureg krenn evel ma'z eo bet adkrouet en e dezenn (&quot;''The Pronunciation and Spelling of Revived Cornish''&quot;, 1986).
Nac'hañ a ra kerneveuregerien zo ober gant Kernewek Kemmyn, sañset &quot;re [[brezhoneg|vrezhonek]]&quot; hervezo.
* E 1995 en deus krouet [[Nicholas Williams]] an trede doare-skrivañ, '''[[Kernowek Unys Amendys]]''' (&quot;kerneveureg peurunvan kempennet&quot;) en ur reizhañ fazioù bet graet gant Nance.
* Tud all a soñj dezho e vefe gwelloc'h chom tost ouzh yezh an {{XVIIIvet kantved}}. Ober a reont gant ur skritur saoznekaet hag a vez graet '''[[Kernuack Nowedga]]''' (&quot;kerneveureg modern&quot;) anezhañ.
* Implijout a ra ar barzh kerneveureger [[Tim Saunders]] ur sistem ijinet gantañ e-unan hag a zo ur seurt mesklaj kemmyn-brezhonek.
* E [[2008]] e voe lakaet an '''FSS''' (''Furv Skrifys Savonek'') da zoare-skrivañ ofisiel ar yezh gant ''Keskowethyans an Taves Kernewek'', da vezañ implijet er skolioù hag er melestradurezh. Anavezout a ra an FSS div &quot;rannyezh&quot; a-vremañ, an eil diazezet war ar c'hrenngerneveureg hag eben war ar c'herneveureg diwezhat.

== Yezhadur ==
Hañval-bras ouzh hini ar [[brezhoneg]] eo [[ereadurezh]] ar c'herneveureg. Hañval ouzh hini ar brezhoneg eo ar [[fonetik]] ivez, met henaekoc'h eo. Ar gerioù zo dishañvaloc'h ; neoazh, gerioù ar c'herneveureg zo hañvaloc'h ouzh re ar brezhoneg evit ouzh re ar [[kembraeg|c'hembraeg]] ; bout zo lod-kaer a c'herioù ha na vezont kavet nag e kembraeg, nag e brezhoneg, ha gerioù amprestet diàr ar [[saozneg]] (saozneg ar [[Krennamzer|Grennamzer]] pe an amzer a-vremañ) zo c'hoazh ivez.

== Ur skrid krenngerneveurek ==
* Setu amañ poz kentañ ur varzhoneg krenngerneveurek eus ar {{XVvet kantved}}, ''Passyon agan Arluth'' (&quot;Pasion hon Aotrou&quot;), diwar an dornskrid Harleian N. 1782 hag a zo miret er British Museum e London ; gant [[Goulven Pennaod]] ez eo bet aozet e nevezkerneveurek ha troet e brezhoneg&lt;ref&gt;''Passyon agan Arluth'', Preder, kaier 232-234, Here-Kerzu 1978.&lt;/ref&gt;.
{| align=&quot;center&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
| style=&quot;padding-right:20px;&quot; |
&lt;poem&gt;
'''Tays ha mab han speris sans'''
'''wy abys a levn golon'''
'''Re wronte zeugh gras ha whans'''
'''ze wolsowas y basconn'''
'''Ha zymmo gras ha skyans'''
'''the zerevas par lauarow'''
'''may fo ze thu ze worthyans'''
'''ha sylwans zen enevow'''
&lt;/poem&gt;
| style=&quot;padding-right:20px;&quot; |
&lt;poem&gt;
''Tas ha Map ha'n Spyrys Sans''
''Why a bys a lun golon''
''Re wrontyo dheugh gras ha whans''
''Dhe wolsowes y Bassyon''
''Ha dhymmo gras ha skyans''
''Dh'y dheryvas par del won''
''May fo dhe Dhew dh'y wordhyans''
''Ha sylwans dhe Crystenyon''
&lt;/poem&gt;
|
&lt;poem&gt;
Tad ha Mab ar Spered Santel
A bedfet a wir galon
Da aotren deoc'h gras ha c'hoant
Da selaou e Basion
Ha din-me gras ha skiant
Da zanevell hevelep lavarezhoù
Evit ma vo bri da Zoue
Ha [[salvidigezh]] da'n eneoù
&lt;/poem&gt;
|}

== Un destenn e kerneveureg ==
* Penn-kentañ an destenn grenngembraek ''[[Pwyll]] Pedeuic Dyued'' troet e kerneveureg ; skritur ''Kernewek Unys''.
{| align=&quot;center&quot; width=&quot;80%&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
| style=&quot;padding-right:20px;&quot; | ''Pwyll Pensevyk Dyved o arluth war seyth keverang Dyved. Hag ef ow tryga yn Arberth, y ben-lys, whans o dhodho mos helghya. An ran a'y dyr a vynna helghya o Glyn Cuch, ha'n nos-na ef eth war y hens a Arberth ha dos bys dhe Llwyn Diarwyd. Hag ena y fu an nos-na. Ha ternos, yn yowynkneth an jeth, sevel a wruk ha dos dhe Lyn Cuch, rak dyllo y gun y'n cos. Y whethas an corn ha dalleth an helva, ha holya y helgun, ha kelly y gescowetha. Hag ef ow colsowes orth lef y vagas-hel, y clewas lef nep bagas aral hag y nyns ens unlef, hag yth esens ow tos erbyn y vagas-ef.''
| Hag ef a welas lanergh y'n cos, o leven y don. Ha pan dheth y helgun dhe vyn an lanergh, ef a welas carow arak an bagas-hel aral. Hag yn ogas dhe gres an lanergh, otena'n bagas esa war y lergh ow talghenna ynno ha'y dewla dhe'n dor. Ena y fyras orth lyw an cun, hep predery a vyras orth an carow. Hag a'n helgun oll re welsa y'n bys, bythqueth ny welsa cun o unlyw gansa-y. Ha'ga lyw o gwyn golow splan ha'ga dywscovarn o cough. Ha kepar del derlentry gwynder an cun yndella y terlentry coughter aga dywscovarn. Gans henna ef a gerdhas dhe'n cun ha chassya dhe ves an re na a lathsa an carow, ha bosa y gun y honen war an carow.
|}

== Keñveriañ ar C’herneveureg gant ar yezhoù predenek all ==
[[Restr:Dorothy Pentreath.jpg|thumb|upright=1.4|&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;Dorothy Pentraeth&lt;br&gt;&lt;small&gt;Engravadur diwar gouevr, 1781&lt;/small&gt;&lt;/div&gt;]]
* Setu amañ un daolenn evit keñveriañ geriaoueg ar [[Predeneg|yezhoù predenek]].
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Brezhoneg !! Kerneveureg&lt;br&gt;&lt;small&gt;(Kernewek Kemmyn)&lt;/small&gt; !! Kerneveureg&lt;br&gt;(FSS) !! Kembraeg
|-
| Butuniñ || Megi [ˈmɛˑɡɪ] ||''Megi''||''Ysmygu''
|-
| C'hwibanañ || Hwibana [ʍɪˈbaˑna] ||''Hwibana ~ Whibana''||''Chwibanu''
|-
| Er-maez || Yn mes [ɪnˈmɛːz] ||''Yn-mes''||''Allan/Mas''
|-
| Gavr || Gaver [ˈɡaˑvəɾ] ||''Gaver''||''Gafr''
|-
| Genoù || Ganow [ˈɡaˑnɔw] ||''Ganow''||''Genau''
|-
| Gwenanenn || Gwenenenn [ɡwɛˈnɛˑnɛn] ||''Gwenenen''||''Gwenynen''
|-
| Gweuz || Gweus [ɡwœːz] ||''Gweus''||''Gwefus''
|-
| Gwiñver || Gwiwer [ˈɡwiˑwɛɾ] ||''Gwiwer''||''Gwiwer''
|-
| Hiziv || Hedhyw [ˈhɛˑðɪw] ||''Hedhyw''||''Heddiw''
|-
| Kador || Kador [ˈkaˑdɔɾ] ||''Kador ~ Cador''||''Cadair''
|-
| Keuz || Keus [kœːz] ||''Keus''||''Caws''
|-
| Kouezhañ || Koedha [ˈkoˑða] ||''Kodha ~ Codha''||''Cwympo''
|-
| Niver || Niver [ˈniˑvɛɾ] ||''Niver''||''Rhifyn''
|-
| Perenn || Perenn [ˈpɛˑɾɛn] ||''Peren''||''Peren''
|-
| Skol || Skol [skɔˑl] ||''Skol ~ Scol''||''Ysgol''
|-
| Sterenn || Sterenn [ˈstɛˑɾɛn] ||''Steren''||''Seren''
|-
| Ti || Chi [ʧiː] ([[Kernuack Nowedga|KN]]: [ʧəj]) ||''Chi ~ Chei''||''Tŷ''
|-
| Deskiñ || Desky [dœˑski] ||''Dysky''||''Dysgu''
|}
* Setu amañ ur ganaouenn gerneveurek troet e brezhoneg.

{| align=&quot;center&quot;
|-valign=&quot;top&quot;
| style=&quot;padding-right:25px;&quot; |
&lt;poem&gt;
Briel ha mata... tressa... peswara... pympves... hweghves... seythves...
A dus eus ena war an treth a wel an kogow ma...
Hag omdidhana oll an jedh heb let na payn na pla...
Gwrewgh perthi kov ahanan-ni a weyth ha dydh ha nos,...
On parys prest erbynn an kri “Towl ros ! Towl ros ! Towl ros !”...
Yn awel, glaw hag ergh ha rew an kerdyn ni a hal...
Na bysow kromm na brehow brew ny lest dhyn rag an hwel...
Ha hwi yn agas gwelyow tomm ow koska kudhys klos...
Gostydh on ni dhe derros tromm, rag karrek, mor ha fros...
Gwrewgh dybri agas pysk ytho, y’n bosti po yn tre...
Hag ewlbos uhel re’gas bo ! Ha byner re bo le !
&lt;/poem&gt;
|
&lt;poem&gt;
''Ur brezhell hag e vignon... trede... pevare... pempvet... c’hwec’hvet … seizhvet …''
''A dud a zo eno war an draezhenn a wel ar bagoù-mañ...''
''Dalc'hit soñj ac’hanomp-ni, a labour deiz ha noz,...''
''Ha ne reont 'met diduiñ e-pad an deiz hep nep redi na poan na kleñved...''
''Omp prest ouzh ar huch “Taol roued ! Taol roued ! Taol roued !”...''
''En avel, glav hag erc’h ha riv ni a sach ar gordennoù...''
''Na bizied kromm na brec’hioù brev ne dalc’h deomp ouzh an trevell...''
''Ha c’hwi en ho kweleoù tomm o kousket kuzhet klok...''
''Kostez omp-ni d’an dorosenn drumm, rak karreg, mor ha froud...''
''Grit debriñ ho pesk eta, en ostaleri pe en ti...''
''Hag ilboued uhel ho pefe ! Ha bihanoc’h ne devoe morse !''
&lt;/poem&gt;
|}
== Mont pelloc’h ganti ==
* ''A Grammar of Modern Cornish'', Wella Brown {{ISBN|1902917006}}
* ''New Cornish Dictionary/Gerlyver Noweth Kernewek'', [[R. Morton Nance]] {{ISBN|1901409031}}
* ''Vocabularium Cornicum: Gerva Kernewek Koth'', [[Jose Calvete]] {{ISBN|1902917413}}
* ''Gerlyvrik kernewek/sowsnek – Mini-dictionary English/Cornish'', Ken George, Kesva an Taves Kernewek / [[Yoran Embanner]], 2005 {{ISBN|978-2-914855-11-2}}
;Oberennoù e ti [[Imbourc’h]]
*''Ann tri Ofyg'', levrig pedennoù e kerneveg en implij en Iliz anglikan niv. 185 1985 ;
*''Koen ann Arloedh'', levrig-oferenn niv. 06/1 1987 ;
*''Alc’hwez ar c’herneveg eeun'', gant [[Ken George]], 40 p., ha troidigezh ger-ha-ger e brezhoneg eus al levr pedennoù kerneveg embannet a-ziforc’h niv. 186 1985 ;
*''Penaos e varvas ar c’herneveg ?'' Gant [[P.A.S. Pool]] ha Ken George niv. 187-188, 62 p.;
*''Geriadur arnevez Kernaouek-brezhonek ha Kernaouek-Saoznek'', gant [[Tim Saunders]] niv. 237/1 1989, 80 p.;
*''Diorreadur ar c’hernaoueg'', gant Ken George niv. 276, 30 p.

==Lennegezh troet e kerneveureg==
*''An Hobys'', gant J.R.R. Tolkien {{ISBN|978-1-78201-089-0}}
*''An Profet'', gant Kahlil Gibran {{ISBN|978-1-78201-287-0}}
*''An Testament Nowyth'', an Testamant Nevez {{ISBN|978-1-78201-284-9}}
*''Aventurs Alys in Pow an Anethow'', gant Lewis Carroll {{ISBN|978-1-78201-286-3}}
*''Aventurs Pinocchio: Whedhel popet'', gant Carlo Collodi {{ISBN|978-1-78201-237-5}}
*''Devôcyon dhe Greryow'', gant Alan M. Kent {{ISBN|978-1-478201-305-1}}
*''Dracùla hag Ôstyas Dracùla'', gant Bram Stoker {{ISBN|978-1-78201-190-3}}
*''Jane Eyre'', gant Charlotte Brontë {{ISBN|978-1-78201-278-8}}
*''Kepar ha Cyta Encledhys'', gant Matthi ab Dewi {{ISBN|978-1-478201-297-9}}
*''Pystrior Marthys Pow Òz'', gant L. Frank Baum {{ISBN|978-1-78201-203-0}}

==Levrlennadur==
*{{br}} Even, Arzel (1962). ''Istor ar yezhoù keltiek'', levrenn 1, pp. 171-202. Lesneven : Hor Yezh, 1987
*{{en}} [[Peter Berresford Ellis|Ellis, Peter Berresford]] (1971). ''[https://web.archive.org/web/20220705225116/http://bibliotheque.idbe-bzh.org/data/cle_214/the__story__of__the__cornish__language.pdf The story of the Cornish language]''. [[Truru]] : Tor Mark Press, 1990 {{ISBN|978-0-85025-310-8}}
*{{en}} Ellis, Peter Berresford. ''The Cornish language and its Literature''. Abingdon-on-Thames : Routledge, 1974 {{ISBN|978-0-7100-7928-2}}.
*{{en}} [[Iwan Wmffre|Wmffre, Iwan]]. ''Late Cornish''. München : Lincom Europa, 1999 {{ISBN|978-3-89586-122-2}}.
*{{en}} Ball, Martin &amp; Muller, Nicole. ''The Celtic Languages''. Abingdon-on-Thames : Routledge, 2009 {{ISBN|978-0-203-88248-1}}.

== Liammoù diavaez ==
{{Wikeriadur}}
* {{en}} {{kw}} {{cite web|url=https://www.cornwall.gov.uk/cornishlanguage/|title=The Cornish Language — Cornwall Council|accessdate=07/08/2025}}
* {{kw}} {{en}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20080514132038/http://www.moderncornish.co.uk/cornish_texts.html|title=Late Cornish texts|accessdate=07/08/2025}}
* {{en}} Ferdinand, Siarl (2013), {{cite web|url=https://www.academia.edu/5323710/A_Brief_History_of_the_Cornish_Language_its_Revival_and_its_Current_Status|title=A Brief History of the Cornish Language, its Revival and its Current Status, E-Keltoi, Vol. 2, 2 Dec. pp. 199–227|accessdate=07/08/2025}}
* {{kw}} {{en}} {{cite web|url=http://www.cornish-language.org/|title=Kowethas an yeth Kernewek|accessdate=07/08/2025}}
* {{kw}} {{en}} {{cite web|url=https://www.agantavas.com/|title=Agan Tavas|accessdate=07/08/2025}}
* {{kw}} {{en}} {{cite web|url=https://anradyo.com/ |title=Radyo an Gernewegva|accessdate=07/08/2025}}
;Goulenn un droidigezh
* {{en}} {{kw}} {{cite web|url=https://www.cornwall.gov.uk/cornishtranslation|title=Online Translation Request Service|accessdate=07/08/2025}}
;Deskiñ, abadennoù e kernoweg, filmoù ha sonerezh
* {{en}} {{kw}} {{cite web|url=https://gocornish.org|title=Go Cornish|accessdate=07/08/2025}}
* {{en}} {{kw}} {{cite web|url=https://speakcornish.com|title=Speak Cornish|accessdate=07/08/2025}}

== Notennoù ==
{{Daveoù|bannoù=2}}

{{Keltia}}
{{Kerneveur}}
{{Yezhoù predenek}}
{{porched yezhoù}}

[[Rummad:Yezhoù ar Rouantelezh Unanet]]
[[Rummad:Kerneveureg]]
[[Rummad:Yezhoù predenek]]
[[Rummad:Kernev-Veur]]</text>
      <sha1>8f1wt5saa7cjf2eb09e34hi6ax78soi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Keginerezh Breizh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1129</id>
    <revision>
      <id>2186981</id>
      <parentid>2186669</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T07:41:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Kigoù */ yezh</comment>
      <origin>2186981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45330" sha1="lzjsix57meuscd91gkozcua9uvsljrg" xml:space="preserve">[[Restr:Curnonsky chez Mélanie M Asselin.jpg|thumb|371x371px|Ar barnour war ar c'heginañ [[Curnonsky]] e preti [[Mélanie Rouat]] e [[Rieg]], dirak ur pladad [[rigadell]] gant ur voutailhad [[muskadig]]&lt;ref&gt;[https://www.retronews.fr/journal/paris-soir/6-octobre-1929/131/99139/5?from=%2Fsearch%23allTerms%3Dvin%26phrase%3DM%25C3%25A9lanie%2520Rouat%2520%26exact%3Dtrue%26sort%3Dscore%26publishedBounds%3Dfrom%26indexedBounds%3Dfrom%26slop%3D55%26advancedUi%3Dtrue%26page%3D1%26searchIn%3Dall%26total%3D13&amp;index=3 Pennad-skrid ''&quot;Gastronomie et Tourisme, A travers la Bretagne avec quatre cordons bleus.&quot;''], Paris-soir, 6 a viz Here 1929, p. 5/6, lennet d'an 29 a viz Du 2025.&lt;/ref&gt;. Mélanie a ra war-dro an istr. Al legistri ne seblantont ket bezañ gant dienn. &lt;small&gt;Livadur gant Maurice Asselin, 1933, [[Mirdi Sant-Brieg]]&lt;ref&gt;{{Liamm web |titl=Maurice Asselin - Dans le domaine public en 2019 |url=http://aventdudomainepublic.org/Maurice-Asselin |site=aventdudomainepublic.org |lennet d'an=2023-04-11}}&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;.]]
'''Keginerezh Breizh''' zo enni kalz meuzioù tennet eus henvoazioù keginañ [[Breizh]] kozh pe nevesoc'h, aozet gant danvezioù eus an [[arvor]] hag an [[argoad]] pe digaset eus ar bed. Un [[Sevenadur ar bobl|arz poblek]] eo koulz hag un [[hevlezouriezh]] adijinet gant keginerien veur. 

Ar [[krampouezh|c'hamprouezh]], an [[istr]], ar [[kig-ha-farz|c'hig-ha-farz]], ar [[kaletez gant silzig|galetezenn gant silzig]], ar [[kouign-amann|gouign-amann]], ar [[Petit-Beurre]], ar [[Chistr Breizh|chistr]] hag ar [[Muskadig]] zo e-touez ar meuzioù ha diedoù arouezelañ. [[Ti-krampouezh|Tier-krampouezh]] a vez graet eus ar pretioù ma c'haller debriñ krampouezh eus Breizh. Kavet e vezont stank e Breizh hag en estrenvro.

== Ar meuzioù pennañ ==
=== Kigoù ===
Setu meuzioù ha boued dibar eus Breizh graet gant ur seurt kig hepken :
* [[boued-hoc'h]] : &lt;br&gt;
- Gwechall e veze debret boued-hoc'h alies awalc'h. War ar maez e veze debret gwadegennoù ha silzig gant ar familhoù pa veze [[Fest an hoc'h]], da lavaret eo pa veze lazhet ar pemoc'h.&lt;br&gt;
- [[Joskenn]] a gaver c'hoazh e ti kigerien [[Bro-Dreger]] (un hanter eus penn ur pemoc'h holenet, bervet ha rostet), debret e veze tomm da adlein pe yen da adverenn gant patatez krign gant ar gouerien. Ober a reer [[chotenn ha joskenn|chotenn]] anezhi er [[Bro-Vigoudenn|Vro Vigoudenn]], ha debret e veze da vare [[Meurlarjez]] eno, gant bara dous. E Breiz-Uhel e vez(e) debret ''museau'' yen gant gwinêgrenn.&lt;br&gt;
- [[Galetez gant silzig]] zo ur silzigenn rollet en ur galetezenn, a-wechoù gant sezv pe getchup. Brudet eo ar meuz-se e [[Breizh-Uhel]], aes da zebriñ er-maez dindan ar meud, hag aes da gavout er stalioù, er marc'hadoù, er gouelioù pe c'hoazh er stadoù (en ardro ar [[Roazhon Park]] da skouer)&lt;br&gt;
- Meuzioù all gant kig-moc'h : [[anduilh giz ar Gemene]] ha giz [[Gougleiz (bro)|Gougleiz]], [[kig-sall]], [[fourmaj-kig]] ([[fourmaj-rous eus Breizh|fourmaj-rous]], pastez [[Hénaff]], fourmaj-kig Roazhon da skouer), [[silzig]] (re v[[Molenez]], re b[[Plouilio]]...), [[rilhetez]], [[gwadegenn (kegin)|gwadegenn]] Roazhon, [[lard sul]] Naoned, morzhed-hoc'h Montroulez, ''gogue d'Ancenis'', [[anduilhennig]] [[Kemperle]], ''casse'' Roazhon, ''porché'' [[Dol]]...
* [[kig-bevin]] ha [[kig leue]] : [[spilhenn Kastellbriant]], brudet eo marc'had al loened-korn [[Kastellbriant]] (foar Béré);
* [[kig-yar]] : [[ruilhad Sevigneg]] gant kig [[klujar-Spagn|skilyar]], ur meuz eus [[Gwitreg]] ; ar [[frigousse]] eus [[Bro-Roazhon]] gant kig-yar ha chistr. Gouennoù yer lec'hel zo evel [[yar goukoug Roazhon]], [[yar zu Gentieg]], [[Gwaz (evn)|gwaz]] [[Sulial]] hag all ;
* kig-houad : Houad giz Naoned ;
* [[kig-oan]] : brudet eo kig-oan palud [[Bae Menez-Mikael-ar-Mor]]&lt;ref&gt;E Breizh ha Normandi en em astenn Bae Menez-Mikael-ar-Mor.&lt;/ref&gt; (un [[AOK]] gant Bro-C'hall hag un [[Anvadur orin gwarezet|AOG]] gant Europa en deus),
* kig-lapin : ar [[bardatte]], kaol farset gant lapin pe gad, ur meuz eus kouerien [[Bro-Naoned]].
 
Setu meuzioù fardet gant meur a gig : 
* ar [[kig-ha-farz|c'hig-ha-farz]] eus [[Bro-Leon]] gant [[farz]] du pe wenn, lipig, kig-moc'h, kig-bevin, kig-sall, kaol, karotez, pour, irvin, 
* [[krampouezh]] sall pe [[kaletez|galetez]] gant morzhed-hoc'h, silzig, anduilh, larjounezioù, kig-yar pe [[chorizo]]...
* ar [[podad]], ur meuz hengounel e Breizh evel en Europa. Podadoù liesseurt a zo e Breizh en hec'h-unan, gant kig-moc'h alies ha legumajoù goañv (kaol, karotez, irvin...), a-wechoù gant kig-bevin, sili-mor, legestr hag all. Ar podad giz Kemper, ar podad giz Roazhon, ar podad giz An Elven, podad Molenez gant bezin, podad Enez Sun... a zo e-touez ar re vrudetañ.
&lt;Gallery mode=&quot;packed&quot; &gt;
Andouille de Guéméné.jpg|[[Anduilh giz ar Gemene]].
Agneau de prés salés du Mont Saint-Michel.jpg|Kig oan palud AOG [[Bae Menez-Mikael-ar-Mor]].
Chateaubriand of March Farms Nature-Fed Veal (4202805472).jpg|Spilhenn vevin [[kastellbriant (kig)|kastellbriant]] gant legumajoù munut.
Kig ha farz du léon.jpg|[[Kig-ha-farz]] Bro-Leon.
Galette saucisse 2.JPG|[[Galetez gant silzig]].
&lt;/gallery&gt;
: Labelioù europat :&lt;br&gt;
[[Restr:European Union protected geographical indication (PGI) logo.svg|25px]] [[Lec'h orin gwarezet]] (LOG) gant : [[Yer Ankiniz]], [[Yer Gentieg]], [[Yer Breizh]], [[Fourmaj-rous eus Breizh]],&lt;br&gt;
[[Restr:Protected-designation-origin-logo-en.png|30px]] [[Anvadur orin gwarezet]] (AOG) gant : kig-oan palud Bae Menez-Mikael-ar-Mor.

=== Boued mor ===
Paot eo ar boued mor a gaver war aodoù Breizh : [[pesked]], [[kresteneged]], [[blotviled]] ha plant zoken (bezin, salikorn...). Holen a vez produet abaoe an Hemamzer. Abaoe ar Grennamzer e ya ar bigi pelloc'h evit pesketa. Brudet eo ar re a yae betek an [[Douar-Nevez]] betek an XX{{vet}} kantved evit [[moru]]eta. Hiliennoù ha [[temz-boued|temzoù-boued]] zo bet ijinet gant Bretoned evit ar boued-mor : [[amann gwenn]], [[kari Gosse]]...

Ar godailh a vez graet eus al lodenn eus ar pesked, kregin ha kresteneged lezet d'ar vartoloded gant ar mestraouer. Ar peurrest, boued mor fresk, a vez gwerzhet er stalioù pe er marc'hadoù. Ul lodenn all eus ar pesketadennoù a vez treuzfurmet e boestoù-mir pe &quot;meuzioù fardet&quot; gant embregerezhioù boued.

==== Pesked ====
Pesked a bep seurt a vez da vaez aodoù Breizh pe er stêrioù : [[sardin]], [[brizhilli]], [[draeneg]]ed, [[moru]] (ur skouer meuz : moru mod Sant-Maloù), [[Moulleg (pesk)|moulleg]], [[sili]] (keusteurenn silienn-vor), [[boultouz]]ed (boultouz mod Arvorig), [[beked]] (beked gant amann gwenn)... Boued kerañ Breizh eo ar [[stlaoñ]], pesked vihan lipous ha dibaotet eus al [[Liger]] hag ar [[Gwilen]]. Pretioù zo war ribl al Liger a servij c'hoazh, gwech an amzer, stlaoñ poazhet pe fritet. 

Meuzioù gant meur a besk : ar [[kaoteriad|gaoteriad]] eus [[Kerne-Izel]], soubenn ar pesked...
&lt;Gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;110px&quot;&gt;
Cotriade.jpg|[[Kaoteriad]].
Maquereaux au vin blanc.jpg|Brizhilli en ur plad.
Purple_asparagus_in_Beurre_blanc_sauce.jpg|Asperjez gant [[amann gwenn]], un hilienn ijinet gant [[Clémence Lefeuvre]].
Kari Gosse 8Y4A5085.jpg|Ijinet e voe [[kari Gosse]] gant an Aotrou Gosse, un apotiker eus [[An Oriant]] en XIX{{vet}} kantved.
Teufelsfisch 1111.JPG|Ur [[boultouz]] en ur stal-besked.
&lt;/gallery&gt;
==== Kresteneged, blotviled ha pesked-kregin ====
* [[blotvil]]ed ha [[kregin]] a-leizh : 
** [[istr]] plat ha don, produet e pep lec'h war aodoù Breizh. Brudet eo istr [[Kankaven]] e Bro-Sant-Maloù, re [[Bêlon]] e Bro-Gerne ha re &quot;Prat-ar-Coum&quot; e [[Lanniliz]] (Bro-Leon).
** [[Krogenn-Sant-Jakez|kregin-Sant-Jakez]] e pep lec'h ivez. Brudet eo re [[bae Sant-Brieg]].
** [[meskl]], produet e pep lec'h ivez. Meskl-park bae Menez-Mikael-ar-Mor a voe ar produ kentañ eus ar mor da vezañ roet dezhañ un [[anvadur orin gwarezet]] (AOG) e 2006. Brudet eo ivez meskl-park [[Pennestin]]. 
** [[bigorn]], [[pistronkenn|pistronked]], [[pilorenn|pilored]], [[kokez]], [[Solenoidea|kontelleged]], [[ourmel]], [[kilhog-mor|kilheien-mor]]...
* [[kresteneg]]ed a zo ivez er arvor pe er mor : [[krank]]ed, [[legestr|ligistri]], [[grilh-mor|grilhed-mor]], [[morgevnid]], [[grilh-traezh|grilhed-traezh]] lesanvet &quot;dimezelled [[Loktudi]]&quot;, [[chevr]]... 
* [[stivell]]ed,
* [[teureuged]].

Gallout a reont bezañ diskouezhet en ur [[pladennad boued-mor|bladennad boued-mor]], er pretioù pe er gêr. Meuz heverk all : kregin-Sant-Jakez mod Naoned.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Huîtres de la Côte d'Émeraude (Bretagne).jpg|O tebriñ [[istr]] e [[Kankaven]], dirak ar parkoù istr.
Belon_oysters_at_Belon_river,_France.jpg|Istr Bêlon ha [[muskadig]], war ribl ar stêr [[Bêlon]] (Kerne).
Huitres Cancale.jpg|[[Ostrea edulis|Istr plat]] Kankaven.
Moules marinières 02.jpg|[[Meskl]] ar martolod (gant chalotez ha gwin gwenn).
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Früchte des Meeres, 2011 (01).jpg|Ur bladennad boued-mor doubl.
Crustacés Côte d'Émeraude (Bretagne).jpg|Kresteneged en ur stal e Bro-Sant-Maloù.
Shrimps at market in Valencia.jpg|Grilhed-traezh pe &quot;dimezelled Loktudi&quot;.
Coquille Saint-Jacques à la crème.jpg|[[Krogenn-Sant-Jakez]] gant dienn.
&lt;/gallery&gt;
En [[hevlezouriezh c'hall]], an dro-lavar ''&quot;à l'armoricaine&quot;'' a zo heñvel ouzh hini ''&quot;à l'américaine&quot;'' e galleg. Ober a ra an div dave d'an [[hilienn amerikan]] implijet evit keginañ ligistri, stivelled, boltouz... Ar boaz eo da gomz eus [[legestr mod Arvorig]] pa eo ul [[legestr]] breton (''Homarus gammarus'') a zo keginet, hag eus legestr mod Amerika pa eo ul legestr amerikan (''Homarus americanus'').
&lt;Gallery mode=&quot;packed&quot; &gt;
Homard à l'américaine.jpg|[[Legestr mod Arvorig]].
Caissargues Resto Le XV Calamars et pommes de terre sautées.jpg|Stivell mod Arvorig hag avaloù-douar frinket gant kignen ha [[perisilh]].
Noix de Saint-Jacques aux poireaux et gingembre.JPG|[[Kregin-Sant-Jakez]] war deuzadell bour gant jinjebr.
Bulots 03.jpg|[[Kilhog-mor|Kilheien-mor]] gant [[maionez]].
&lt;/gallery&gt;
:Labelioù europat :&lt;br&gt;
[[Restr:European Union protected geographical indication (PGI) logo.svg|25px]] Lec'h orin gwarezet (LOG) gant : Kregin-Sant-Jakez eus Aodoù-an-Arvor,&lt;br&gt;
[[Restr:Protected-designation-origin-logo-en.png|30px]] Anvadur orin gwarezet (AOG) gant : Meskl-park bae Menez-Mikael-ar-Mor.

=== Legumaj, edeier ha frouezh ===
[[Restr:Grandes Heures d'Anne de Bretagne - Ble de turquie.jpg|thumb|upright=0.5|[[Gwinizh-du]], [[Eureier binvidik kenañ Anna Vreizh|Eureier veur]] Anna Vreizh, XVI{{vet}} kantved.]]
[[Legumaj]], [[frouezh]] hag [[ed]]eier a bep seurt a vez gounezet ha keginet e Breizh. Setu seurtadoù hengounel ha/pe krouet e Breizh : 
* legumaj ha traoù heñvelek : [[aval-douar|avaloù-douar]] ([[charlotte (avaloù-douar)|Charlotte]], Amandine, Apollo, Dolwen...), [[artichaod]] Camus (bervet pe poazhet ouzh ar vurezh, ha debret gant gwinêgrenn pe dienn-fresk), [[gwarelig Naoned]], [[chalotez]], [[ognon]] ([[ognon Rosko|ognon roz]] [[Rosko]] da skouer), fav munut ([[koko Pempoull]]...), [[kaol]], [[kaol-fleur]], [[kaol-pome]] (kaol [[An Oriant]] da skouer), [[kignen]], [[piz-bihan]], [[kistin]] [[Bro Redon]], [[pour]], [[irvin]], [[karotez]] (Chantenay), [[beler]] (Enez Gerveur), [[per-douar]] mouk Roazhon... [[Soubenn]] al legumaj a zo ur meuz klasel. Ar ''[[bardatte]]'' a zo ur meuz kaol farset hengounel eus Naoned.
* frouezh : [[aval]]où ([[renetez Arvorig]], Teint Frais, renetez gris an Oriant...), [[per]], [[kerez]] ([[kignez]]...), [[sivi]] (gounezet e [[Plougastell]] ha [[Bro-Naoned]] dreist-holl), [[tomatez]], [[sukrin]] (&quot;petit-gris&quot; Roazhon), [[mouar]], [[lus du]]...
* gant [[gwinizh]], [[gwinizh-du]], [[kerc'h]] ha [[segal]] e c'haller ober [[bleud]], ha gantañ [[bara]]. Gwechall e veze aozet meuzioù kozh ganto, mesket gant laezh alies : yodoù ([[yod kerc'h]]) ha soubennoù (ar [[brignen]], [[miton Roazhon]]...).

Ar [[Joniged]] a yae da Vreizh-Veur da werzhañ ognon Bro-Leon gwechall : Bro-Gembre, Kerne-Veur, Bro-Saoz, Bro-Skos, an inizi Angl-ha-Norman.

: Labelioù europat :&lt;br&gt;
[[Restr:European Union protected geographical indication (PGI) logo.svg|25px]] Lec'h orin gwarezet (LOG) gant Gwarelig Naoned, Bleud gwiniz-du Breizh,&lt;br&gt;
[[Restr:Protected-designation-origin-logo-en.png|30px]] Anvadur orin gwarezet (AOG) gant : Ognon Rosko, Koko Pempoul.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;110px&quot; &gt;
The story of Sioni Winiwns (12118569366).jpg|[[Joniged]] o fiseliñ ognon e [[Porthmadog]] e [[Bro-Gembre]] e 1958.
Coco de paimpol1.jpg|[[Koko Pempoull]], klor ha greun.
Au marché - mâche.JPG|[[Gwarelig Naoned]].
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;110px&quot; &gt;
Fabrication de la bouillie d'avoine (yod kerc'h) - étape 6.jpg|[[Yod kerc'h]] mesket gant ar vazh-yod.
Cooked artichoke heart.jpg|Foñs artichaod poazhet. 
Cross section of Reinette d'Armorique (Bretagne), National Fruit Collection (acc. 1948-203).jpg|Anavezet eo an avaloù [[renetez Arvorig]] abaoe ar Grennamzer &lt;small&gt;''Dastumad Broadel ar Frouezh'' ar Rouantelezh-Unanet&lt;/small&gt;.
Festival de Cornouaille 2015 - Quais en fête 01.JPG|[[Sivi]] [[Plougastell]] a oa krouet er [[bloavezhioù 1750]].
&lt;/gallery&gt;

=== Krampouezh ===
E [[Breizh-Izel]], [[krampouezh]] [[ed-du]] zo sall ha krampouezh [[gwinizh]] zo dous. E [[Breizh-Uhel]] ez eus kaoz eus [[kaletez]], ur seurt all eus krampouezh ed-du gant un toaz disheñvel. War ur [[pillig|billig]] pe en ur [[paelon|baelon]] e vezont poazhet. A bep seurt traoù a c'haller lakaat e-barzh. An [[ti-krampouezh|tier-krampouezh]] a zo pretioù breton lec'h ma vez servijet krampouezh sall ha dous, anavezet int evel un arouez eus keginerezh Breizh. Ar grampouezhenn glaselañ eo an &quot;tri zra&quot;, ur vi, morzhed-hoc'h ha keuz e-barzh. 

&quot;Bleud ed-du Breizh&quot; a zo ul [[Restr:European Union protected geographical indication (PGI) logo.svg|25px]] [[Lec'h orin gwarezet]] (LOG) gantañ abaoe 2010.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Galette à la farine de blé noir de Bretagne.jpg|Ur plac'h o ledañ an toaz war ar [[pillig|billig]] gant ur [[rozell]],&lt;br&gt;&lt;small&gt;(bl&lt;sup&gt;ioù&lt;/sup&gt; 1900)&lt;/small&gt;.
0 Crêperie An Diskuiz à Quimper.JPG|Ti-krampouezh &quot;An Diskuizh&quot; e Kemper.
Galette de sarrasin.jpg|Ur galetezenn [[ed-du]] &quot;an Argoad&quot; (vi, kebell-touseg, saladenn c'hlas).
Sarrasin La harpe Cl 2 J Weber.jpg|Greun ha bleud ed-du Breizh ha boued graet gantañ : krampouezh, bier ha mel.
&lt;/gallery&gt;

[[Restr:Gros sel gris et fleur de sel.jpg|thumb|kleiz|140px|Holen bras ha flour-holen.]]

=== An danvezioù all ===
* [[holen]]-mor eus [[Paludoù-holen Gwenrann|Bro-Wenrann]]. [[Restr:European Union protected geographical indication (PGI) logo.svg|25px]] Ul label europat [[Lec'h orin gwarezet]] (LOG) en deus abaoe 2012.
* [[gwinêgr]] chistr pe win,
* [[bezhin]] ha [[salikorn]]. Pretioù ha stalioù zo a ginnig bremañ bezhin da zebriñ evel legumaj, holen dre vezhin, amann dre vezhin, bouilhoñs dre vezhin

== Gwastilli ha sukrerezh ==
* krampouezh gwinizh gant sukr, koñfitur, [[salidou]] (un toaz karamel gant amann sall eus [[Gourenez Kiberen]]), chokolad teuz pe kalz traoù all,
* [[farz]]où : farz breset, [[farz buan]], [[farz forn]], farz-pod, farz prunev, farz avaloù, farz rezin,
* gwestell awenet gant ar re kemeret gant ar vartoloded war vor gwechall :  ar [[gwastell giz Naoned|wastell giz Naoned]] un adstumm eus ar [[gwastell-amann|wastell-amann]] krouet e 1820 hag adlañset adalek 1910 gant ar [[LU (gwispiderezh)|wispiderezh LU]], hag ar [[gwastell giz Breizh|wastell giz Breizh]] krouet er bloavezhioù 1860 en [[an Oriant|Oriant]]. Prunaoz, abrikez pe suraval a veze lakaet e-barzh evit stourm a-enep ar [[skorbut]]. 
* gwastilli all : [[kouign-amann]] eus [[Douarnenez]], [[parlementin Roazhon]], [[gwitregad]] eus [[Gwitreg]].
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; &gt;
Crèpe bretonne au caramel au beurre salé.jpg|Ur grampouezhenn gant [[karamel gant amann sall]].
Kouign amann 01.jpg|Ur [[Kouign-amann|gouign-amann]].
Gâteau breton 8Y4A5039.jpg|Ur [[Gwastell giz Breizh|wastell giz Breizh]].
Gâteau nantais 02.jpg|Un tamm [[gwastell giz Naoned]]
Far-breton.jpg|[[Farz forn]] dre brunaoz.
&lt;/gallery&gt;
* [[krakilin]] [[Sant-Maloù]], kouignoù skaotet
* bara briochet : ar [[gochtial]] eus [[Sant-Armael]], ar [[fouas Naoned|fouas]] eus [[an Hae-Foazer]]. Kouignoù an Ened a veze debret er Vro Vigoudenn da vare [[Meurlarjez]].
* [[bignez]], da skouer re [[Treger|Dreger]],
* [[gwispid]] a-leizh : ar [[krampouezh dantelez|c'hrampouezh dentelez]] lañset gant [[Katell Gornig]] e [[Kemper]] adalek 1886, ar [[Petit-Beurre]] krouet gant [[Louis Lefèvre-Utile]] e [[Naoned]] e 1886, ar [[galetez (gwispid)|galetez]] krouet e [[Pont-Aven]] e 1890 (ha war o lec'h galetez Sant-Mikael eus [[Bro-Raez]] krouet e 1905, galetez ar Vro Vigoudenn, galetez [[Fouenant]], gwispiderezh Filet Bleu e [[Sant-Evarzeg]], gwispiderezh [[Lokournan]]...), ar [[paled (gwispidenn)|paledoù]] amann rik krouet e Pont-Aven e 1920 (brudet eo ar merk [[Traou Mad]]), ar [[Biscuiterie Nantaise|BN]] krouet e Naoned e 1932...
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; &gt;
Petit Beurre LU.JPG|Ur [[Petit-Beurre]] [[LU (gwispiderezh)|LU]].
ChocoBN.jpeg|Choco [[Biscuiterie nantaise|BN]].
Galette bretonne 01.jpg|[[galetez (gwispid)|Galetez]] amann rik.
Palet breton 01.jpg|[[Paled (gwispidenn)|Paledoù]].
&lt;/gallery&gt;
* [[mel]], [[kaotigell]] ha [[koñfitur]],
* madigoù, sunigoù ha chokoladennoù : [[karamel gant amann sall]]&lt;ref&gt;Brud a gemeras a drugarez d'ar pastezer Henri Le Roux eus Kiberen.&lt;/ref&gt; e stumm madigoù, sunigoù (&quot;Niniche&quot; [[Kiberen]] hag [[Ar Baol]]) pe dienn (salidou), [[lima Naoned]], [[toaz-frouezh]], [[Françoise de Foix#Boued|Françoise de Foix]], [[rigolette]]...
* [[skornenn]]où.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; &gt;
Caramels au beurre salé - La Mère Poulard.jpg|Ur voestad karamelennoù gant amann sall.
Magasin de niniches de Quiberon à Belle-Île-en-Mer.jpg|Ur stal &quot;niniches&quot; er [[Ar Gerveur|Gerveur]].
Crème de Salidou (caramel au beurre salé).jpg|Podad salidou.
Berlingot-bonbon.jpg|Limaioù.
&lt;/gallery&gt;

Produioù chokolad a vez graet gant stalioù hag embregerezhioù zo. [[Grain de Sail]], e [[Montroulez]], a zegas e chokolad gant daou lestr-karg-dre-lien evit izelaat e louc'h karbon. Emañ o sevel un trede lestr hag a vo douger-endalc'herioù dre lien brasañ ar bed&lt;ref&gt;{{Liamm web |langue=fr |titl=''Grain de Sail : le plus gros voilier porte-conteneur au monde annoncé pour 2027'' |url=https://www.lineaires.com/les-produits/grain-de-sail-le-plus-gros-voilier-porte-conteneur-au-monde-annonce-pour-2027 |aozer=Thibaut Le Moal |lec'hienn=Linéaires |deiziad=24-10-2024 |lennet d'an=04-08-2025}}&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{Liamm web |langue=fr |titl=''Grain de Sail III : plus grand, plus innovant''|url=https://www.meretmarine.com/fr/construction-navale/grain-de-sail-iii-plus-grand-plus-innovant |aozer=Gaël Cogne |lec'hienn=Mer et Marine |deiziad=28-01-2025 |lennetd'an=04-08-2025}}&lt;/ref&gt;.

== Boued-laezh ==
[[Restr:Curé nantais.JPG|thumb|[[Curé nantais]], keuz brudetañ Breizh.]]
Laezh-ribod a zo un evaj a veze graet war ar maez pa veze fardet [[amann]] gwechall. Debret e veze [[patatez]] gantañ, pe [[krampouezh]] [[gwinizh-du]]. Graet e veze ivez laezh-tev, pe gwell, ur seurt yaourt.

Hiziv e vez produet laezh ha [[laezhaj]]où en un doare artizanel pe industriel : [[amann]] (sall atav), [[yaourt]]où, [[dienn]] (pe koaven), laezh-ribod, [[keuz]]ioù evel [[Curé nantais]], keuzioù ar stroll Olga (Merzer ha Petit Breton paouezet e 2024, ar c'heuz gavr [[Petit Billy]]), keuzioù ar merk Paysan Breton (keuz baset da ledañ Madame Loïk, [[camembert]] Kergall, [[emmental]], [[brie (keuz)|brie]] Label Ruz), [[toma]] (hini [[Rewiz]], [[Karaez]], [[Gevrezeg]]...), crémet nantais, Menez Hom, rocher nantais, machecoulais, gourmelin, Gweltaz-Lambrizig, chandamour eus [[Ankiniz]], Ti Pavez, Trappe de Timadeuc... Ur c'heuz a oa fardet gant menec'h [[Abati ar Joa]] e [[Kempenieg]] met ne reont ket ken.

== An diedoù ==
=== Diedoù hep alkool ===
[[Restr:Breizh Cola in Japan ! Du Breizh Cola au Japon.jpg|thumb|[[Breizh Cola]] gwerzhet e [[Yokohama]] e Japan]]
* [[dour]] : [[dour melar]] ([[Plancoët]]), [[dour andon]] (Sainte-Alix e [[Plangoed]], Menez Are, Isabelle e [[Sant-Wazeg]]),
* [[chug-frouezh|chugoù-frouezh]] a bep seurt, 
* [[siros]]où evel an [[Nantillais]],
* [[limonadez]], 
* diedoù &quot;kola&quot; : [[Breizh Cola]], [[Brasserie de Bretagne|Britt Cola]] ha Beuk Cola,
* [[kafe]] a vez krazet e Breizh ivez.

=== Diedoù alkoolek ===
[[Restr:Muscadet Cru Communal.jpg|thumb|upright=1.15|Muskadig seim kentañ.]]
[[Restr:CidreBret.jpg|thumb|upright=1.15|Ur volennad sistr.]]
[[Chistr Breizh|Chistr]]-aval a oa an evaj boas e tost Breizh a-bezh en XIX{{vet}} hag en XX{{vet}} kantved, koulz er maezioù hag er c'hêrioù. Sistr Bro-Gerne AOK ha sistr Traoñ ar Renk eo ar re vrudetañ.

Ar gwini a vez gounezet e Breizh abaoe ar V{{vet}} kantved da nebeutañ &lt;small&gt;(''sellout ouzh ar pennad [[Gwiniegi Breizh]] evit gouzout muioc'h'')&lt;/small&gt;. Produet e vez hiziv [[gwin]] [[gwin gwenn|gwenn]], [[gwin ruz|ruz]], [[gwin roz|roz]] pe [[gwin bouilh|bouilh]]. Gwinoù [[gwinieg Bro-Naoned|Bro-Naoned]] eo ar re vrudetañ, hag ar re nemeto aotreet da vezañ kenwerzhelet. En o zouez eo ar [[Muskadig]] an hini brudetañ, hag ivez ar [[gros-plant a vro-Naoned]], gwinoù gwenn sec'h anezho. Gwinoù eus [[gouennad]]où all zo ivez e Bro-Naoned : [[Cabernet]], Gamay, Merlot, Pinot Noir, [[Grolleau]], [[Sauvignon]], [[Berligou]] (ur ouennad eus amzer [[Duged Breizh]])... Nevez zo eo bet plantet gwini e lec'hioù all evel Traoñ ar Renk, [[Kemper]] ha [[Mor Bihan Gwened]].

An diedoù alkoolek all :
* [[sistr per]], da skouer chistr pêr [[Klegereg]] graet gant per Boreign&lt;ref&gt;[https://actu.fr/bretagne/cleguerec_56041/bretagne-cette-commune-est-la-capitable-du-chistr-per-cidre-de-poire_62951479.html Bretagne : cette commune est la capitable du chistr per (cidre de poire)] gant Pontivy Journal, 25 a viz Gouere 2025, gwelet d'an 8 a viz eurzh 2026.&lt;/ref&gt; 
* [[bier]], breserezhioù zo e Breizh abaoe ar XVII{{vet}} kantved&lt;ref&gt; ''Deux siècles de Bières en Bretagne'' gant Philippe Bonnet, Vincent Courtin ha Yoran Delacour, embannet gant [[Yoran Embanner]], 2007, p. 17, gwelet d'ar 16/01/2025.&lt;/ref&gt;,
* [[lambig]] pe gwin-ardant ([[Fine de Bretagne|Lambig fin Breizh]] da skouer, un [[Anvadur Orin Kontrollet|AOK]] zo gantañ),
* [[avaleg]], a zo lambig ha chistr mesket (un AOK zo gantañ),
* [[chouchenn]] pe chufere, ur seurt [[mez]],
* [[wiski]]où : Warenghem ha Distillerie des Menhirs a zo ar strilherezhioù brudetañ.

Label europat :&lt;br&gt;
[[Restr:European Union protected geographical indication (PGI) logo.svg|25px]]  [[Lec'h orin gwarezet]] (LOG) gant : Sistr Breizh (2000), Wiski Breizh (2015).

''Sellet ouzh ar pennadoù [[Chistr Breizh]], [[Bier Breizh]] ha [[Wiski Breizh]].''

=== Kokteloù ===
Ar [[godinette]], ijinet evit gouel &quot;La Gallésie en fête&quot; e [[Mousterfil]] gant [[Simone Morand]] e 1977, a vez graet gant sivi Plougastell, sukr, lambig, muskadig ha likor kastrilhez-du. Evel ar punch hag ar sangria eo ur [[koktel|c'hoktel]] &quot;stroll&quot;, graet pa vez kalz kouvidi pe evit ur gouel pe ur festival.

Kokteloù &quot;hinienel&quot; a zo ivez :
* [[kir]] Breizh, gant likor kastrilhez-du ha chistr
* kir Gwaled, gant likor kastrilhez-du ha Muskadig
* ar c'hir keltiek : likor kastrilhez-du, muskadig ha chouchenn

An [[Nantillais]] a zo ur merk sirosoù eus Naoned implijet evit fardañ kalz kokteloù hep alkool pe gant alkool. Dasprenet eo bet an embregerezh e 2025 gant ar winieg Drouard eus [[Kastell-Tepaod]], ur produer muskadig ha gwinoù all. 

== Al listri hag ar c'hinkladurezh taol ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; &gt;
108 Musée du Léon.jpg|Ur gastelodennig, tasoù hag ur plad eus [[Lanniliz]], XVIII{{vet}} ha XIX{{vet}} kantved, &lt;small&gt;mirdi Bro-Leon e Lesneven.&lt;/small&gt;
HR Quimper faience - Vizcaya Museum and Gardens - Miami, Florida - DSC08432.jpg|Asied, paotr e wiskamant hengounel e [[feilhañserezh Kemper]], &lt;small&gt;mirdi Vizcaya, [[Miami]], [[Florida]]&lt;/small&gt;.
HR Quimper faience - Vizcaya Museum and Gardens - Miami, Florida - DSC08431.jpg|Asied, plac'h he gwiskamant hengounel e feilhañserezh Kemper, &lt;small&gt;mirdi Vizcaya, Miami, Florida.&lt;/small&gt;
Odetta1.JPG|alt=Pichet en grès, manufacture HB, marque « Odetta » (vers 1930), localisation inconnue.|Picher e krag, merk « Odetta » (e-tro 1930), &lt;small&gt;michererezh [[Henriot Quimper|Henriot Kemper]]&lt;/small&gt;.
Henriot E Laget.jpg|Soubenneg Henriot, deroù an XX{{vet}} kantved, &lt;small&gt;michererezh Henriot Kemper&lt;/small&gt;.
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery caption=&quot;Asiedoù, mirdi [[Feilhañserezh Kemper]] :&quot; mode=&quot;packed&quot;&gt;
Quimper 58 Faïence Assiette à décor broderie vers 1920.JPG|Kinkladur doare broderezh, e-tro 1920.
Quimper 61 Faïence Assiette à décor scène bretonne Villot.JPG|Arvest breizhat.
Quimper07.jpg|Kinkladur gant laboused (e-tro 1920).
Quimper 69 Faïence Assiette décor aux serpents inspirée d'un dessin de Yan Dargent maufacture HB.JPG|Kinkladur gant naered, diwar un dresadenn gant [[Yan' Dargent]].
&lt;/gallery&gt;
E familh ar prierezh eo ar [[poderezh]] hag ar [[feilhañserezh]] a gaver ar muiañ e Breizh. Sevel a ra ar poderezh artizanel d'ar Grennamzer. Diorren a ra un industriezh al listri e feilhañs adalek an XIX{{vet}} kantved a-drugarez da deknikoù gwellaet ha d'an touristerezh. E stalioù-labour an embregerezhioù eo ijinet ur &quot;stil breton&quot; gant arzourien vrudet pe dianav evit kinklañ an asiedoù, ar bolennoù, ar picheroù hag all.

=== Ar poderezh artizanel ===
Er su da Vreizh eo bet oberiant ar poderezh e Bro-Redon e-pad-pell. Gouzout a oarer e oa graet podoù er barrez anvet Ar Boderezh (bremañ e [[Sant-Yann-ar-Wern]]) abaoe an XI{{vet}} kantved, ha priajoù abaoe ar XV{{vet}} kantved. Ar podoù hag ar priajoù graet eno, asambles gant ar re produet e [[Malañseg]] (Bro-Gwened) hag [[Erbigneg]] (Bro-Naoned), o daou e Bro-Redon ivez, o deus pourvezet Kreizteiz Breizh a-bezh betek kreiz an XX{{vet}} kantved. Traezhoù a bep seurt a voe produet : evit tommañ ar [[soubenn]]où, lakaat al laezh, poazhañ ar [[keusteurenn|c'heusteurennoù]], grilhañ ar c'histin...&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.potiane.fr/PBCPPlayer.asp?ID=2234916 Les potières de Saint Jean] war lec'hienn www.potiane.fr, gwelet d'an 8 a viz C'hwevrer 2026.&lt;/ref&gt; Kinklet eo bet lod anezho gant arzourien evel [[Mathurin Méheut]] (1941) hag [[Yvonne Jean-Haffen]]. En eil lodenn eus an XX{{vet}} kantved e voe kendalc'het d'ober priajoù dindan an anv &quot;Saint-Jean-de-Bretagne&quot; gant ur feilhañserezh krouet e-pad an Eil Brezel-bed, betek ar bloavezhioù 1980&lt;ref name=&quot;Danilo&quot;&gt;Denis Danilo ha Stéphane Batigne, ''Poterie traditionnelle de Bretagne Sud'', Stéphane Batigne Éditeur, 2022&lt;/ref&gt;. Hiziv ez eus ur greizenn arz hag istor ar prierezh e Sant-Yann-ar-Wern anvet &quot;Le Patiau&quot;, enni ur stal-labour feilhañs, ur mirdi hag ul lec'h diskouez.

En norzh da Vreizh e voe produet podoù ha listri ivez e kêriadenn [[Ar Boderezh]] (bremañ e [[Lambal]]), hag e Bro-Leon ([[Lanniliz]] ha [[Plouvien]]) en XIX{{vet}} kantved ha betek deroù an XX{{vet}} kantved.
=== Ar feilhañserezh ===
[[Restr:064 Assiettes décor breton.jpg|thumb|160px|Asiedoù e feilhañs gant &quot;kinkladur breton&quot;.]]
[[Restr:Bols bretons féminins, Île aux Moines, Morbihan, France.jpg||thumb|kleiz|160px|Bolennoù breton gant anvioù-bihan a bep seurt, Feilhañserezh Pornizh.]]
Feilhañserezh a voe e [[Naoned]] kerkent ha 1647, hag e [[Roazhon]] etre 1748 ha 1844. Met al listri e [[feilhañs Kemper]] eo ar re a zo deuet da vezañ ar re vrudetañ. Abaoe ar XVII{{vet}} kantved e vez produet feilhañs e kêr-benn [[Bro-Gerne]], da skouer [[HB Kemper]] diazezet e 1690, pe Dumaine savet e 1791 ha deuet da vezañ Henriot e 1891, an div vichererezh vrudetañ. Menegomp ivez feilhañserezh &quot;Saint-Jean-de-Bretagne&quot; etre ar bloavezhioù 1940 hag ar bloavezhioù 1980 e Sant-Yann-ar-Wern, ha feilhañserezh [[Pornizh]] krouet e 1947 gant ur produadur industrieloc'h. Gant feilhañserezh Kemper eo e voe skignet ar stil klinkus breizhat avat, gant tresoù bleunioù, arvestoù maezioù, tudennoù e gwiskamant hengounel (paotr, plac'h, kouplad). Ganti e voe graet traezoù e krag ivez etre 1917 ha 1970, er stil [[Arz Nevez]], dindan ar merk &quot;Odetta&quot; (diwar anv ar stêr [[Oded]]).

Meur a arzourien vrudet pe dianav o deus lezet roud o dorn er c'hinkladurezh taol hag an arrebeuri kegin e Breizh. Kevezerezh a oa bet etre Henriot hag HB e Kemper betek o c'hendeuzadur e 1968, hag an dra-se oa gwir war an dachenn arzel dreist-holl. [[Mathurin Méheut]] a oa e penn an arzourien a laboure evit Henriot, pa oa roll [[René Quillivic (kizeller)|René Quillivic]] ha [[Louis Garin]] e HB. E Diskouezadeg etrebroadel an Arzoù-kinklañ hag oberiañ modern e Pariz e 1925, e oa kinklet ha kempennet pavilhon Breizh gant arzourien eus luskad ar [[Seiz Breur]]. E-barzh e oa arrebeuri (taolioù, ur ganastell vras, kadorioù...), armoù-kegin graet e [[feilhañserezh Kemper]], delwennigoù ha picheroù kizellet gant René Quillivic. Priourien vrudet all o deus fardet traezoù dibar a-hed an XX{{vet}} kantved &lt;small&gt;''(sellit ouzh ar rummad [[:rummad:Priourien Breizh|Priourien Breizh]]).''&lt;/small&gt;

Ar [[bolenn vreizhat|volenn vreizhat]], graet e feilhañserezh, gant an anv-bihan skrivet e lizherennoù red hag he zudenn e gwiskamant hengounel, a gaver e ti kalz Bretoned kenkoulz ha touristed. Ijinet en XIX{{vet}} kantved, deuet eo da vezañ un elfenn eus sevenadur poblek Breizh da vat. Produet e vez e Kemper ha Pornizh dreist-holl.

== Labourioù ha gouelioù ==
=== Gwechall war ar maez ===
[[Restr:Gouel an Eost 2015 - Rata.JPG|thumb|Aozañ ar &quot;rata&quot;, pred hengounel ar vederien, e-pad [[Gouel an Eost]] e [[Plougouloum]] (Bro-Leon).]]
Gwechall e Breizh-Izel e veze debret ar &quot;wastell&quot; pe ar &quot;peurzorn&quot; e dibenn an dornadeg, e-pad al labourioù er parkeier. E [[Bro-Naoned]] e veze debret ar [[bardatte]], ur meuz kaol farset, e dibenn an eostoù. E [[Bro-Dreger]] e veze debret ar [[chotenn ha joskenn|joskenn]] gant patatez krign da adlein ha da adverenn gant ar gouerien. Kavet e vez c'hoazh da brenañ e ti ar gigerien ha war ar marc'hadoù.

Pa veze lazhet ur pemoc'h ur wech ar bloaz e veze [[Fest an hoc'h]], d'ar goañv alies. Pedet e veze kerent hag amezeien da zebriñ silzig ha gwadegennoù.

Ar predoù eured a oa un dro da bediñ ur bern tud evit debriñ ar [[friko]] e banvezioù a bade deizioù.

=== Gouelioù kristen ha digristen ===
Gouelioù hengounel pe nevesoc'h e Breizh a zo an dro da zebriñ meuzioù dibar. Ur pred a-feson a vez debret e-pad sakramantoù zo : [[pask kentañ]], [[pask bras]], [[dimeziñ]], [[obidoù]] a-wechoù ivez. [[Drajez]] a vez servijet war an daol evit an tri kentañ, hag ur sac'hig anezho a vez roet d'ar gouvidi alies.

==== Nedeleg hag ar bloaz nevez ====
[[Restr:Bûche de Noël facile (2014-12-23).jpg|thumb|Ur c'hef ruilhet gant chokolad ha flamboez, ur skouer eus [[kef Nedeleg|ar c'hef]] servijet da geñver koan [[Nedeleg]].]]
Da ouel [[Nedeleg]] ha d'ar [[Sant-Jilvestr]] e vez debret ur pred fonnus ha lipous anvet [[fiskoan]], gant listri kaer war un daol kinklet brav. Debret e vez kig-yar Indez gant kistin ent-hengounel. Da zigeriñ ar pred e vez debret [[istr]], [[eog]] mogedet pe [[avu druz]]. Da glozañ anezhañ e vez debret ur wastell anvet [[kef Nedeleg]]. Evet e vez gwinoù mat hag a glot gant ar boued. An dro eo ivez evit debriñ chokoladennoù, frouezh arallvro, frouezh koñfizet ha traoù lipous all, ha da evañ ur banne digor-kalon har ur banne kloz-pred ma ne gemerer ket e oto goude.

==== Gouel ar Rouaned ====
Lidet e vez [[gouel ar Rouaned]] d’an eil Sul war-lerc’h Nedeleg, ha debret e vez [[gwastell ar rouaned]], ur wastell gant ur favenn e-barzh. Dont a ra an hini a ya ar favenn gantañ pe ganti da vezañ ar roue pe ar rouanez, ha lakaat a ra ar gurunenn war e benn / he fenn.

==== Yuniñ ====
Ober vijil eo heuliañ ar reolenn yuniñ a-raok ur gouel bras. Debret e veze ar [[soubenn vijil]] gwechall. Aliet e oa ivez gant an iliz dioueriñ debriñ kig d'ar Gwener hag e-pad ar [[Koraiz|C'horaiz]], met n'eo ket ur reolenn eus an Iliz er stêr strizh ken.
  
An deiz a-raok ma krogfe ar C'horaiz eo Meurzh an Ened, ha lidet e vez [[meurlarjez]], un digarez evit riboulat ha debriñ [[krampouezh]] ha [[bignez]]. [[chotenn ha joskenn|Chotenn]], un hanter eus penn ur pemoc'h holenet, bervet ha rostet, a veze debret an dro-mañ er [[Bro-Vigoudenn|Vro Vigoudenn]]. Kouignoù an Enez, etre bara ha brioch, a veze debret ivez.

==== Pask ====
Da Sul [[Pask|Fask]] e vez servijet morzhed-oan, un hengoun kristen. Debret e vez [[chokolad]] e stumm ur c'hloc'h bras alies evit aroueziañ kleier Roma, pe ur yar, a-wechoù leun a [[vi-PAsk|vioù-Pask]] bihan e chokolad. Gwerzhet e vez gant ar chokoladourien hag ar stalioù boued lapined e chokolad ivez bremañ, dre levezon ar broioù angl-ha-saoz, broioù protestant anezho. An hengoun eo ivez da guzhat vioù-Pask ha delwennigoù chokolad e stumm kleier, kregin, pesked hag all, ha da lakaat ar vugale da furchal anezho el liorzh pe er park. Deuet dreist e vez ar c'hoari-se gant ar vugale.

==== Halloween ====
[[Halloween]] a zo ur gouel a-orin pagan a vez lidet e Breizh abaoe ar bloavezhioù 1990 an deiz a-raok [[Gouel an Hollsent]], ha degaset en deus &quot;hengounioù&quot; boued nevez. Dre eo ar sitrouilhez arouez ar gouel-se eo bet tapet ar pleg gant tud zo da zebriñ [[potiron]] ha [[potimaron]], legumaj heñvel outo, e stumm soubenn, yod ha dienn. Madigoù a vez dastumet gant ar vugale a di da di, ur gustum degaset eus ar Stadoù-Unanet a vez heuliet mat gant ar Vretoned vihan hiziv.

== En estrenvro ==
[[Restr:Hervé's Crêperie Traditionelle - geo.hlipp.de - 2070.jpg|thumb|Un ti-krampouezh breton en Alamagn.]]
Anavezet eo keginerezh Breizh en estrenvro dre an [[ti-krampouezh|tier-krampouezh]] da gentañ, a zo niverus awalac'h, lec'h ma 'z eus tu debriñ krampouezh sall giz Breizh hag evañ ur volennad [[chistr Breizh|chistr]] pe [[laezh-ribod]], hag ur grampouezhenn sukret, gant [[karamel gant amann sall]] da skouer. Kinklet e vez alies an tier-krampouezh gant traezoù ha fotoioù a denn da Vreizh, ha lakaet sonerezh breizhat, evit kaout un aergelc'h a-feson, un tamm e-giz en ur [[pizzeria]] evit Italia.

Brudet eo Breizh evit he boued-mor ivez, he istr da skouer.

Berzh en deus graet ar [[kouign-amann|gouign-amann]] en estrenvro, e Bro-C'hall, er Stadoù-Unanet hag e Japan dreist-holl.&lt;ref&gt;{{Liamm web|url=https://www.ouest-france.fr/actu/actuDet_-Gastronomie.-Le-kouign-amann-a-la-conquete-de-l-Amerique_39382-2026955_actu.Htm|titl=À la conquête de l'Amérique|aozer=Jean-Laurent BrasRusso|deiziad=29 a viz Kerzu 2011|lec'hienn=ouest-france.fr}}&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{Liamm web|aozer1=Jean-Marie Pottier |url=http://www.slate.fr/story/103817/kouign-amann-etats-unis |titl=Le kouign-amann, «la pâtisserie française plus que centenaire dont personne n’a entendu parler» |deiz=2 |miz=Gouere |bloaz=2015 |lec'hienn=Slate|lennet d'an=13 a viz Gwengolo 2016}}.&lt;/ref&gt;. Embann a reas an  ''[[New York Times]]'' ur pennad-skrid diwar e benn e [[2011]], kinniget e oa ar gouign-amann evel &quot;pastezerezh druzañ Europa a-bezh&quot;&lt;ref&gt;Brendan Speiegel, [https://archive.nytimes.com/query.nytimes.com/gst/fullpage-9902E3DF1330F937A35751C1A9679D8B63.html « A Pastry From Brittany, Making Waves Stateside »], e ''The New York Times'', d'ar 4 a viz Kerzu 2011, lennet war archive.nytimes.com d'ar 27 a viz Eost 2018&lt;/ref&gt;. E 2018 e voe lakaet e-barzh roll an 40 rekipe gwellañ a zo bet biskoazh gant ar gelaouenn ''Food &amp; Wine''&lt;ref&gt;Thierry Peigné, [https://france3-regions.francetvinfo.fr/bretagne/finistere/etats-unis-kouign-amann-cite-parmi-40-meilleures-recettes-tous-temps-1531406.html « États-Unis : le kouign amann cité parmi les 40 meilleures recettes de tous les temps »], e ''France 3 Bretagne'', d'an 27 a viz Eost 2018, lennet war france3-regions.francetvinfo.fr d'ar 27 a viz Eost 2018.&lt;/ref&gt;.

Estreget an tier-krampouezh a ginnig keginerezh Breizh en estrenvro. Da skouer eo bet digoret &quot;Petit Crenn&quot; e [[San Francisco (Kalifornia)|San Francisco]] (Kalifornia) gant ar vestrez-geginerez [[Dominique Crenn]]. Un &quot;davarn cheuc'h&quot; eo kentoc'h, ha kinnig a ra boued Breizh graet gant pesked, legumaj, ed du hag all.

== Tud vrudet ==
===Keginerien, ostizien ha barnourien war ar c'heginañ vrudet===
* {{XIXvet kantved}} : Julia Guillou, [[Ti-pañsion Gloaneg|Marie-Jeanne Le Glouannec]] hag [[Añjela goant|Angélique Satre]] (ostizezed brudet eus [[Skol Pont-Aven|Pont-Aven]]), [[Charles Monselet]] (kazetenner, barnour war ar c'heginañ), [[Katell Gornig]] (lañset ganti ar c'hrampouezh dantelez)
* {{XXvet kantved}}, hanterenn gentañ : [[Clémence Lefeuvre]] (pretiourez), [[Françoise de Foix|Constant Lerochais]] (pastezer), [[Édouard Nignon]], [[Mélanie Rouat]] (pretiourez)
* {{XXvet kantved}}, eil hanterenn : [[Jean-Paul Abadie]], [[Jean-Yves Bordier]] (artizan amanenner), [[Jean-Pierre Crouzil]], [[Patrick Jeffroy]], [[Henri Le Roux]] (mestr chokoladour), [[Simone Morand]] (dastumerez), [[Olivier Roellinger]]
*{{XXIvet kantved}} : [[Laurent Bacquer]], [[Nathalie Beauvais]], [[Olivier Bellin]], [[Patrick Bertron]], [[Adolphe Bosser]], [[Yves Camdeborde]], [[Nicolas Conraux]], [[Dominique Crenn]], [[Virginie Giboire]], [[Mathieu Guibert]], [[Sylvain Guillemot]], [[Jean Imbert]], [[Patrick Jeffroy]], [[Ronan Kervarrec]], [[Christophe Le Fur]], [[Christian Le Squer]], [[Philippe Léveillé]], [[Yvon Morvan]], [[Bruno Oger]], [[Alain Passard]], [[Hugo Roellinger]], [[Olivier Samson]], [[Laurent Saudeau]]
&lt;!-- XXX Batifoulier ? [[Alain Senderens]] : Piv int ? --&gt;
&lt;Gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot;&gt;
Les Hommes N 32 Charles Monselet.jpg|[[Charles Monselet]] e hevlezour gant André Gill, e nv 32 ''Les Hommes d’aujourd’hui''.
Clémence Lefeuvre photo.jpg|[[Clémence Lefeuvre]], &quot;pabez an [[amann gwenn]]&quot; evel ma skrivas ar barnour war ar c'heginañ [[Curnonsky]] e-barzh ''Paris-Soir'' d'ar 6 a viz Here 1929.
Édouard Nignon (1865-1934).jpg|Ar c'heginer [[Édouard Nignon]] gant Jean Patricot.
Olivier Roellinger - régionales 2021.jpg|[[Olivier Roellinger]], teir steredenn gant ar sturlevr Michelin.
Alain Passard de l'Arpège.jpg|[[Alain Passard]], teir steredenn gant ar sturlevr Michelin.
&lt;/gallery&gt;

=== Mestroù-keginer steredennet ===
Un hanter-kant keginer breizhat bennak zo bet roet dezho ur steredenn da nebeutañ gant ar [[Sturlevr Michelin]], ar sturlevr keginerezh brudetañ er bed. Pemp preti zo teir steredenn ganto [[Restr:Etoile Michelin-3.svg|44 px]]  : ''L'Arpège'' e Pariz ([[Alain Passard]]), ''Le V'' e Pariz ([[Christian Le Squer]]), ''La Côte d'Or'' preti [[Bernard Loiseau]] e [[Saulieu]] e [[Bourgogn]] ([[Patrick Bertron]]), ''L'Atelier Crenn'' e [[San Francisco (Kalifornia)|San Francisco]] e [[Kalifornia]] ([[Dominique Crenn]]), ''Le Coquillage'' e [[Sant-Meleg]] ([[Hugo Roellinger]])&lt;ref&gt;[https://www.elle.fr/Elle-a-Table/Les-dossiers-de-la-redaction/Dossier-de-la-redac/Cuisiner-les-algues-avec-Hugo-Roellinger Hugo Roellinger remporte une troisième étoile pour son restaurant Coquillage] gant Elle, 1{{añ}} a viz Ebrel 2025, gwelet d'an 10 a viz Meurzh 2026.&lt;/ref&gt;. Pemp preti zo div steredenn ganto [[Restr:Etoile Michelin-2.svg|30 px]] : ''Anne de Bretagne'' e [[Plaen-Raez]] ([[Mathieu Guibert]]), ''Auberge des Glazicks'' e [[Ploudiern]] ([[Olivier Bellin]]), ''La Villa Archange'' e [[Lo Canet]] e [[Provañs]] ([[Bruno Oger]]), ''Le Saison'' e [[Sant-Gregor]] ([[Ronan Kervarrec]]) ha ''Miramonti l'altro'' e [[Concesio]] en [[Italia]] ([[Philippe Léveillé]]).

=== Roll ar greanterien ===
Produioù zo, krouet gant an industriourien vreizhat pell zo a-wechoù, pe nevesoc'h, zo deuet da vezañ arouezel : ar petit-beurre gant [[Lefèvre-Utile]], ar choco BN gant ar [[Biscuiterie Nantaise]], ar pastez Henaff, Breizh Cola gant [[Breserezh Lancelot]] (perc'hennet gant Agrial abaoe 2021)... 
[[Restr:AstronautsEatingBurgers.jpg|thumb|right|Pred e-bourzh an SEE.]]
An industriezh c'hounezvouedel a c'hoari ur roll bras en ekonomiezh ar vro abaoe an XX{{vet}} kantved. Ar pezh a zo bet degaset gant an industriourien n'eo ket dizudi, un hentenn evit mirout ar boued e boestoù gant [[Nicolas Appert]] da skouer. En XX{{vet}} kantved e tiorras ar bouedvirerezh, ha kalz labouadegoù legumaj, pesked, kig-moc'h ha pastezerezh a zo bet er vro. Boued-laez nevez ha boued damheñvel a zo bet ijinet ivez : yaourtoù (Malo, Ker Ronan, Sojasun...), keuzioù nevez (Petit Billy, Madame Loïck...), amann (Paysan Breton, amann gant bezin gant Bordier...). Ar [[stroll Le Duff]], e Roazhon e sez sokial, a werzh [[boued paket buan]] war ar pemp kevandir ; brudet eo e isembregerezh [[Brioche dorée]] da skouer. Testeniekaet eo an embregerezh [[Stroll Jean Hénaff|Jean Hénaff]], eus [[Pouldreuzig]], evit pourveziñ ar [[savlec'h egor etrebroadel]] (SEE).

== Boued Breizh er sevenadur hag en arzoù ==
[[Restr:Musée de Nantes - Mosaïque LU 1.JPG|thumb|120px|Panell e pri-poazh ar [[LU (gwispiderezh)|wispiderezh LU]] evit diskouezadeg hollvedel 1900.]]
Kavout a reer boued Breizh er c'hanaouennoù ([[Son ar chistr]], Soubenn al laezh&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160306230552/http://per.kentel.pagesperso-orange.fr/soubenn_al_laezh1.htm Pozioù Soubenn al laezh]&lt;/ref&gt;...), el liverezh (''Le Jambon'', un divuhezenn livet gant [[Paul Gauguin|Gauguin]] er Pouldu, ''Pommes, nappe jaune'' gant [[Paul Sérusier|Sérusier]]...). E [[Pont-Aven]] e teuas kalz livourien eus broioù liesseurt en XIX{{vet}} hag XX{{vet}} kantved, anavezet dindan an anv [[Skol Pont-Aven]], abalamour d'ar gweledvaoù kaer, hag ar gouerien &quot;arallvro&quot; ivez. Evit desachañ anezho e veze servijet boued a galite gant prizioù izel gant ostizezed ar c'horn-bro. Brudet e oa ostaleri Julia Guillou, hini Angélique Marie Satre lesanvet « la belle Angèle », hag hini [[Ti-pañsion Gloaneg|Marie-Jeanne Gloanec]] lesanvet « la mère Gloanec ». ''[[Añjela goant]]'' zo un daolenn vrudet livet gant Paul Gauguin e 1889.

Tresourien evel [[Alfons Mucha]] zo bet galvet gant industriourien, eus Naoned dreist-holl ([[Biscuiterie nantaise|BN]], [[LU (gwispiderezh)|LU]]...), evit ijinañ bruderezhioù brav, o tresañ oberennoù arzel dudius. An tour LU, eus labouradeg kozh ar wispiderezh, a zo un elfenn vrudet eus glad savouriezh Naoned, deuet da vezañ ur greizenn sevenadur a vremañ hiziv.

Arzourien a-vremañ a vez galvet evit skeudennaouiñ produioù zo c'hoazh, evel Carmelo de la Pinta, ul livour eus [[Pont-Aven]], evit biorc'h [[breserezh Lancelot|Lancelot]], pe an tresour bannoù-treset [[Jean-Claude Fournier]] evit boutailhoù chistr Coat-Albret.

== Mirdioù ha gouelioù ==
[[Restr:Façade entrée du musée (c)Musée de la Fraise et du Patrimoine.jpg|thumb|Mirdi ar sivi hag ar glad Plougastell.]]
Boued :
* Mirdi ar sivi hag ar glad e Plougastell (Bro-Leon)
* Gouel ar C'hrampouezh e miz Gouere e [[Gourin]] (Bro-Gerne)
* Gouel [[ognon Rosko]] bep miz Eost abaoe 2003, ha Ti ar [[Joniged]] hag Ognon [[Rosko]] (Bro-Leon)
* Gouel ar [[fouas Naoned|fouas]] en [[An Hae-Foazer|Hae-Foazer]] e miz Gwengolo hag e [[Chantenay]] d'an 11 a viz Du (Bro-Naoned)
* Gouel an Dolgenn aour e miz Here e [[Redon]] (Bro-Roazhon, Bro-Naoned, Bro-Wened)

Evajoù :
* Mirdi an aval hag ar chistr e La Ville Hervy e [[Pleudehen]] (Bro-Zol)
* Mirdi gwinieg Naoned er [[Ar Palez|Palez]] (Bro-Naoned)
* Mirdi al lambig e [[Kemper]] (Bro-Gerne), digoret e 1995

Listri ha kinkladurezh taol : 
* Mirdi ar Feilhañserezh e [[Kemper]] (Bro-Gerne)
* Le Patiau, kreizenn arz hag istor ar prierezh e [[Sant-Yann-ar-Wern]] (Bro-Redon)

== Diskouezadegoù ==
* ''&quot;Quand les Bretons passent à table, 19e-20e siècle&quot;'', [[Mirdi Breizh]], Roazhon, 1994
* ''&quot;LU 1846-1957, un siècle d’innovation&quot;'', Mirdi Naoned, Kastell Duged Breizh, 2020
* ''&quot;Quand la crêpe devient bretonne&quot;'', [[Abati Landevenneg]], 2020

== Levrioù ha pladennoù ==
[[Restr:Bretagne - Carte gastronomique de la France, Bourguignon Alain.jpg|thumb|Kartenn c'hall boued Breizh (1929, munud).]]
* {{fr}} ''Gastronomie bretonne d'hier et d'aujourd'hui'' gant [[Simone Morand]], Flammarion, 1965&lt;ref&gt;L'Almanach de la Bretagne gant [[Bernard Le Nail]], Larousse, Jacques Marseille, 2003, {{ISBN|2-03-575106-3}}.&lt;/ref&gt;.
* {{fr}} ''La cuisine des pays celtes'' gant [[Riwanon Kervella]] (radskrid [[Alan Stivell]], tresadennoù Jiluk), Emb. Des Dessins et des Mots, dastumad « Terroirs », 16 a viz Here 2002, 140 p. (ISBN 978-2-95144417-1)
* {{fr}} ''Quand les bretons passent à table : Manières de boire et de manger en Bretagne, 19e-20e siècle'', Editions Apogée, kevredigezh Buhez, levr an diskouezadeg, 1994
* {{br}} {{fr}} ''Quand les Bretons passent à table, Kanomp ouzh taol'', pladenn kanoù da evañ ha da zebriñ, ''Tradition vivante de Bretagne 2'', embannet gant [[Dastum]] e 1994
* {{br}} ''Kig-ha-farz, ha bouedoù all a-wechall e Bro-Leon'', levr-CD gant [[Mikael Madeg]], 63 pajenn, CD 16 roudenn, 74 mn, Dastum Bro Leon, 2013, [https://www.dastum.bzh/article/kig-ha-farz-ha-bouedou-all-a-wechall-e-bro-leon/ Gwelet lec'hienn Dastum].

== Pennadoù kar ==
{{Porched|Boued ha Keginerezh}}
* [[Ti-krampouezh]]
* [[Levrioù kegin e brezhoneg]]
* [[Keuzioù Breizh]]

== Daveoù ==
{{Daveoù}}
{{Porched Breizh}}

[[Rummad:Keginerezh Breizh|!]]
[[Rummad:Sevenadur Breizh]]</text>
      <sha1>lzjsix57meuscd91gkozcua9uvsljrg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Reizhskrivadur ar brezhoneg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1279</id>
    <revision>
      <id>2186957</id>
      <parentid>2131635</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T21:25:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ch. Rogel</username>
        <id>46</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ch. Rogel en deus kaset ar bajenn [[Doareoù-skrivañ ar brezhoneg]] da [[Reizhskrivadur ar brezhoneg]]: Hervez diviz (s.o. pajenn gaozeal)</comment>
      <origin>2131635</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10341" sha1="i7pjn1hawo4usvq3kzw9o10ujmywoxa" xml:space="preserve">Meur a [[doare-skrivañ|zoare-skrivañ]] zo bet en istor ar [[brezhoneg]] skrivet.

==Istor reizhskrivadur ar brezhoneg==
===Henvrezhoneg===
*Ar c'hoshañ skrid brezhoneg, en [[henvrezhoneg]] eta, a zo anavezet gant ar ouizieien eo [[dornskrid Leiden]] en [[Izelvroioù]], hag a zo ul lodenn vihan eus ar pezh a oa moarvat un dornlevr [[mezegiezh]]. Aze, e-kichen al [[latin]], ez eus bommoù brezhoneg eus an {{VIIIvet kantved}}. 
*Ar c'hoshañ enskrivadur henvrezhonek zo bet kavet en ul laouer en ur chapel e-kichen Lomareg e Krac'h, nepell diouzh an Alre : « irha ema in ri », hag a ve e brezhoneg a-vremañ: « amañ emañ ar roue » (E-lec'h ar ger kozh ri − rix e galianeg − e vez lavaret roue hiriv), da lavarout eo « amañ eo beziet ar roue ».

Studiet mat eo bet gant ur c'helenner eus Skol-Veur Roazhon anvet [[Léon Fleuriot]] hag en deus savet ur [[geriadur]]&lt;ref&gt;Dictionnaire du vieux breton, Toronto, 1985.&lt;/ref&gt; hag ur [[yezhadur]] eus an henvrezhoneg diwar an holl [[dornskrid|dornskridoù]] bet lennet gantañ.

===Krennvrezhoneg===
Ar [[Catholicon|C'hatolikon]], pe levr hollek, eo anv ar geriadur kentañ bet savet en brezhoneg, pe en [[krennvrezhoneg]], ar yezh evel ma oa d’ar c’houlz-se er {{XVvet kantved}}, ha hennezh ivez eo ar geriadur kentañ bet graet en galleg zoken, hag ouzhpenn-se, e vez kavet ivez troidigezh latin pep ger, rak an teir yezh a zo bet lakaet kichen-ha-kichen, ar ger brezhoneg da gentañ, al latin goude hag ar galleg da ziwezhañ. Savet eo bet ar geriadur-mañ gant [[Yann Lagadeg]] (pe [[Jehan Lagadeuc]]) eus [[Plougonven]]. Moullet e voe e [[Landreger]] er bloavezh [[1499]], un toullad bloavezhioù hepken goude ma voe ijinet ar moullañ.

Diwezhatoc’h, e-kerzh ar [[XVIIvet kantved|{{XVIIvet}}]] hag an {{XVIIIvet kantved}} ez eus bet meur a hini all o labourat war ar brezhoneg. 
*an [[Tad Maner]], gant [[Le Sacré-Collège de Jésus]], embannet e 1659, ul levr katekiz e brezhoneg, ennañ ouzhpenn ur yezhadur hag ur geriadur galleg-brezhoneg;
*[[Gregor Rostren]], a voe embannet e [[Geriadur Gregor Rostren| c'heriadur]] e 1732;
*tud all c'hoazh o deus savet pep a c’heriadur a-raok an [[Dispac'h gall]], d’ur c’houlz ma oa emren Breizh c’hoazh:
** Dom [[Loeiz ar Pelleter]], manac'h e [[Landevenneg]], e 1752
** [[Claude Le Saisi de Kérampuil]], person. 

Re levezonet e veze o yezh gant ar [[galleg]] avat. Tapet o devoa bet moarvat an aozerien anezhe o gouiziegezh dre al latin hag ar galleg a veze implijet er studioù klasel evel ma oa kelennadurezh an holl gloareged d’ar c’houlz-se. Evelkent, pa seller ervat e-touez ar bern gerioù gallekaet ijinet gante, e kaver e-leizh a c’heriennoù brezhoneg brav ha pinvidik mat da vezañ miret e geriadurioù ar yezh a-vremañ.

==Reizhañ ar skritur==
En {{XIXvet kantved}}, avat, e vo sklaeraet an traoù, didoueziet ar gerioù mat a vrezhoneg eus mesk ar pezh a oa bet dastumet a-raok. Se a voe labour [[Yann-Frañsez ar Gonideg|ar Gonideg]]. Hennezh a vez graet anezhañ unan eus tadoù ar yezh. Daoust ma c’hall tud ’zo kavout rebech en e oberoù, en deus graet ul labour a oa ret ober : skrivañ brezhoneg en un doare unvan (ar soniad [k] a ranke bezañ skrivet K atav, da skouer), stummañ ha frammañ ar yezh a-benn gallout mont pelloc’h ganti hag implijañ anezhi evel n’eus forzh petore yezh all. [[Amable Troude]], e-kreiz an {{XIXvet}} kantved, a savas ur geriadur galleg-brezhoneg troet kalz war rannyezh Leon, skrivet en doare-skrivañ kinniget gant ar Gonideg. Ennañ e kaver ivez ur c’heriaoueg [[klotenn]]où da sikour ar [[barzhoniezh|varzhed]]. [[Émile Ernault]], [[kelenner]] [[skol-veur]], a studias [[rannyezh|rannyezhoù]] [[Bro-Dreger|Treger]] ha [[Bro-Wened|Gwened]] hag a savas meur a c’heriadur pinvidik-bras a zo c’hoazh gwall zedennus gant ar gerioù resis o tennañ d’an danvez-se.

==XXvet kantved==
* E [[1908]] e oa bet savet un [[Emglev ar skrivagnerien|emglev etre skrivagnerien]] eus [[Kerne]], [[Leon]], ha [[Treger]], a vez graet [[doare-skrivañ KLT|KLT]] anezhañ. 
En doare-skrivañ-se e voe embannet Geriadur [[Frañsez Vallée]] hag ar gelaouenn [[Gwalarn]], betek 1941.
[[Roparz Hemon]], penngaser [[Skol Walarn]], a savo ur bern geriadurioù ha yezhadurioù, en o zouez ar geriadurig a vez gwerzhet c’hoazh bremañ (nevesaet e zoare-skrivañ).

* E Gwened e veze dalc'het d'ober gant skritur ar gwenedeg, evel er gelaouenn [[Dihunamb]].

* E [[1941]] e voe savet an doare-skrivañ [[peurunvan]], da lavarout eo emglev KLT gant tud Gwened, en o zouez [[Roperzh ar Mason]] ha [[Langleiz]]. Ar pal a oa kaout un doare-skrivañ a dalvezfe evit an holl rannyezhoù. 

* Goude an [[Eil brezel-bed]], e 1955, e voe savet ar [[skolveurieg]] pe ''falc'huneg'', gant tud ha ne felle ket dezho degemer ar peurunvan.

* Gant [[Fañch Morvannou]] e voe kinniget er [[bloavezhioù 1970]] un doare-skrivañ all, an doare [[etrerannyezhel]], kinniget gantañ evel un doare da unvaniñ ar peurunvan hag ar skolveurieg.

==Er XXIañ kantved==
Setu pezh a weler hiriv:
*un doare-skrivañ peurunvan implijet gant ar muiañ niver en embann hag er c'helenn ([[TES]], [[Diwan]] )
*ar falc'huneg implijet en-dro da Brud Nevez ha [[Fañch Broudig]], ha nebeutoc'h e [[skol-veur Brest]], a oa bet e greñvlec'h,
*an etrerannyezhel gant un dornad skolaerien.
*hiniennoù oc'h ijinañ o skriturioù dezho o-unan ...

==Taolenn da ziskouez an diforc'hioù etre an doareoù-skrivañ brezhoneg==

&amp;nbsp;

=== Reolennoù pennañ ===

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Distaget
! Yezhoù all
! {{XVvet}} [C]
! {{XIXvet}} [TDE]
! Gwened [ERN]
! KLT [FV]
! [[Peurunvan]]
! [[Skolveurieg|Falc'huneg]] (Leon)
! [[Skolveurieg|Falc'huneg]] (Gwened)
! [[Etrerannyezhel]]
|-----
|colspan=10| Z ha S...
|-----
| [KLT]ka:z-s [Gw]kah-x
| [cy] ca'''th'''
| ca'''z'''
| ka'''z'''
| ka'''h'''
| ka'''z'''
| ka'''zh'''
| ka'''z''' 
| ka'''h'''
| ka'''zh'''
|-----
| [L]ry:z-s [KTGw]ry:
| [cy]rhu'''dd'''
| ru'''z'''
| ru'''z'''
| ru
| ru'''z'''
| ru'''z'''
| ru'''(z)''' 
| ru
| ru'''z'''
|-----
| [KLT]'i:zel, 'i:3ël [Gw]i'ze:l, i'zi:l
| [cy]i'''s'''el [ga]i'''s'''eal
| i'''s'''el
| i'''z'''el
| i'''z'''él
| i'''z'''el
| i'''z'''el
| i'''z'''el 
| i'''z'''él
| i'''s'''el
|-----
|
| [fr]passion
| passion
| pasion
| 
| pasion
| pasion
| pasion 
| pasion
| passion
|-----
|colspan=10| H ha C'H...
|-----
| 'bijãn bjãn 'bijën bi:n
| [cy]by'''ch'''an
| bi'''h'''an bi'''ch'''an
| bi'''h'''an
| bi'''h'''an
| bi'''h'''an
| bi'''h'''an
| bi'''h'''an bian 
| bi'''h'''an
| bi'''h'''an
|-----
| 'pehëd-t 'pEhEd-t pehEd-t
| [cy]pe'''ch'''od
| pe'''ch'''et
| pe'''c'h'''ed
| pé'''h'''ed
| pe'''c'h'''ed
| pe'''c'h'''ed
| pe'''h'''ed
| pé'''h'''ed
| pe'''c'h'''ed
|-----
|colspan=10| V ha W...
|-----
| 
| [cy]a'''w'''el
| a'''u'''el
| a'''v'''el
| a'''ù'''él
| a'''v'''el
| a'''v'''el
| a'''v'''el 
| a'''ù'''él
| a'''w'''el
|-----
| 
| [cy]bra'''f'''
| 
| bra'''o''', bra'''v'''
| bra'''ù'''
| bra'''o'''
| bra'''v'''
| bra'''o'''
| bra'''ù'''
| bra'''w'''
|}

&amp;nbsp;

=== Reolennoù ouzhpenn evit merkañ ar rumm yezhadurel ===

Ar reolennoù-mañ n'int ket evit diskouez distagadur ar gerioù, nemet evit merkañ o rumm yezhadurel.

{| border=1 cellspacing=0 cellpadding=2
! Distaget
! Yezhoù all
! {{XVvet}} [C]
! {{XIXvet}} [TDE]
! Gwened [ERN]
! KLT [FV]
! [[Peurunvan]]
! [[Skolveurieg|Falc'huneg]] (Leon)
! [[Skolveurieg|Falc'huneg]] (Gwened)
! [[Etrerannyezhel]]
|-----
|colspan=10| anv-kadarn
|-----
| my:d-t
| [cy]mud [la]mutus [he]mudos(?)
| mut
| mud
| mud
| mud
| mud
| mud 
| mud
| mud
|-----
| brëzõnëg-k brëõnëg-k
| [cy]Brythoneg
| brezonec
| brezounek
| brehoneg
| brezoneg
| brezhoneg
| brezoneg 
| brehoneg
| brezhoneg
|-----
|colspan=10| Anv-gwan
|-----
| my:d-t
| [cy]mud [la]mutus
| mut
| mud
| mut
| mut
| mut
| mud
| mud
| mud
|-----
| brëzõnëg-k brëõnëg-k
| [cy]Brythoneg
| brezonec
| brezounek
| 
| brezonek
| brezhonek
| brezoneg 
| brehoneg
| brezhoneg
|-----
|colspan=10| Anv-verb
|-----
|
| [cy]arad(r)u
| arat
| arat
| arat
| arat 
| arat
| arad
| arad
| arad
|-----
|colspan=10| anv-gwan-verb
|-----
|
|
|
|
|
| gwelet
| gwelet
| gweled
|
| gwelet, gweled
|-----
|colspan=10| Araogenn
|-----
|
|
|
| eget eged
| 
| eget
| eget
| eged 
| (n'eus ket e gwenedeg)
| eged
|}

&amp;nbsp;

=== Skritur gerioù zo ===

{| border=1 cellspacing=0 cellpadding=2
! Distaget
! Yezhoù all
! {{XVvet}} [C]
! {{XIXvet}} [TDE]
! Gwened [ERN]
! KLT [FV]
! [[Peurunvan]]
! [[Skolveurieg|Falc'huneg]] (Leon)
! [[Skolveurieg|Falc'huneg]] (Gwened)
! [[Etrerannyezhel]]
|-----
| ma:d-t ''(Anv)''
| 
| mat
| mat
| mad
| mad
| mad
| mad 
| mad
| mad
|-----
| ma:d-t ''(Anv-gwan)''
| [cy]mad(±)
| mat
| mat
| mad
| mat
| mat
| mad 
| mad
| mad
|-----
| mad-t
|
|
|
| 
| ???
| mat
| mad [JG]mat 
| 
| mat
|-----
|
| [cy]myned/mynd
| monet
| moñt
| monet
| mont/monet
| mont/monet
| mond 
| moned
| moned
|}

&amp;nbsp;

=== Berradurioù (neb tra etre [ ]...) ===

'''Yezhoù'''&lt;br&gt;
[cy] [[Kembraeg]]&lt;br&gt;
[fr] [[Galleg]]&lt;br&gt;
[hb] [[Henvrezhoneg]]&lt;br&gt;
...

'''Parlantoù-kornad'''&lt;br&gt;
[K] [[Kerne]]&lt;br&gt;
[L] [[Leon]]&lt;br&gt;
[T] [[Treger]]&lt;br&gt;
[Gw] [[Gwened]]&lt;br&gt;
[KT] Kerne ha Treger&lt;br&gt;
...

'''Levrioù'''&lt;br&gt;
[C] [[Catholicon]]&lt;br&gt;
[TDE] Geriadur [[Troude]]&lt;br&gt;
[ERN.V] geriadur gwenedek [[Émile Ernault]]&lt;br&gt;
[FV] Geriadur [[François Vallée]]&lt;br&gt;
[RH] Geriadur [[Roparz Hemon]]&lt;br&gt;
[JG] Levrioù [[Jules Gros]]&lt;br&gt;
[GBV] [[Francis Favereau]]: Geriadur ar Brezhoneg a-vremañ&lt;br&gt;

==Liammoù diavaez==
*[http://books.google.com/books?id=PzKa-iSAWggC&amp;dq=breton+orthographies&amp;hl=fr&amp;source=gbs_navlinks_s Breton orthographies and dialects, Iwan Wmffre]
*[https://web.archive.org/web/20070205150359/http://www.catholicon.net/bzh_skritur_reizh/degemer.htm Ul lec'hienn web diwar-benn ar c'hatolikon e brezhoneg]
*[https://web.archive.org/web/20160303172821/http://brezhoneg.gwalarn.org/istor/leyde.html Liamm war-zu dornskrid Leyde]

=== Meziantoù === 
* [http://www.drouizig.org An Drouizig Difazier 2013], gant [[An Drouizig]] (Poellad digoust, evit Microsoft Office. Brezhoneg peurunvan)
* [http://www.libreoffice.org/ LibreOffice], troet gant [[An Drouizig]]. Gant ar pakad yezhoniel brezhonek e teu ar reizher reizhskrivañ Hunspell (Brezhoneg peurunvan gant an Drouizig).

== Notennoù ==
&lt;references/&gt;

[[Rummad:Istor ar brezhoneg]]
[[Rummad:Doareoù-skrivañ ar brezhoneg]]</text>
      <sha1>i7pjn1hawo4usvq3kzw9o10ujmywoxa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186963</id>
      <parentid>2186957</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T22:30:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ch. Rogel</username>
        <id>46</id>
      </contributor>
      <comment>Kroget gant kempenn (goude adenvel) « reizhskrivadur ar brezhoneg » ha kalz a labor zo d'ober</comment>
      <origin>2186963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12033" sha1="mfkvngfylwv9sqdcba885gbmbqs3d1o" xml:space="preserve">P’eo ar [[brezhoneg]] ur yezh a gozh ez eus bet meur a [[reizhskrivadur]] evit sevel skridoù implijet a-hed an istor hag asamblez en hevelep mareoù alies a-walc’h. Dre voz e vez rummataet mareoù koshañ al [[lennegezh vrezhonek]] dre ar ''reizhskrivadurioù ar brezhoneg'' pennañ kavet e-barzh testennoù ar prantad.

==Istor==
===Henvrezhoneg===
Ar c'hoshañ skrid brezhoneg, en [[henvrezhoneg]] eta, a zo anavezet gant ar ouizieien eo [[dornskrid Leiden]] en [[Izelvroioù]], hag a zo ul lodenn vihan eus ar pezh a oa moarvat un dornlevr [[mezegiezh]]. Aze, e-kichen al [[latin]], ez eus bommoù brezhoneg eus an {{VIIIvet kantved}}. Lakaet eo bet da vezañ ur skrid brezhonek diwar neuz al lizherennoù a genverer gant ar re a oa e dornskridoù kempredel savet e [[Skriptoriom|skriptoriom]]où abatioù Breizh zo.
Ar c'hoshañ enskrivadur henvrezhonek zo bet kavet en ul laouer en ur chapel e-kichen Lomareg e Krac'h, nepell diouzh an Alre : « irha ema in ri », hag a ve e brezhoneg a-vremañ: « amañ emañ ar roue » (E-lec'h ar ger kozh ri − rix e galianeg − e vez lavaret roue hiriv), da lavarout eo « amañ eo beziet ar roue ».

Studiet mat eo bet gant ur c'helenner eus Skol-Veur Roazhon anvet [[Léon Fleuriot]] hag en deus savet ur [[geriadur]]&lt;ref&gt;Dictionnaire du vieux breton, Toronto, 1985.&lt;/ref&gt; hag ur [[yezhadur]] eus an henvrezhoneg diwar an holl [[dornskrid|dornskridoù]] bet lennet gantañ.

===Krennvrezhoneg===
Ar [[Catholicon|C'hatolikon]], pe levr hollek, eo anv ar geriadur kentañ bet savet en brezhoneg, pe en [[krennvrezhoneg]], ar yezh evel ma oa d’ar c’houlz-se er {{XVvet kantved}}, ha hennezh ivez eo ar geriadur kentañ bet graet en galleg zoken, hag ouzhpenn-se, e vez kavet ivez troidigezh latin pep ger, rak an teir yezh a zo bet lakaet kichen-ha-kichen, ar ger brezhoneg da gentañ, al latin goude hag ar galleg da ziwezhañ. Savet eo bet ar geriadur-mañ gant [[Yann Lagadeg]] (pe [[Jehan Lagadeuc]]) eus [[Plougonven]]. Moullet e voe e [[Landreger]] er bloavezh [[1499]], un toullad bloavezhioù hepken goude ma voe ijinet ar moullañ.

Diwezhatoc’h, e-kerzh ar [[XVIIvet kantved|{{XVIIvet}}]] hag an {{XVIIIvet kantved}} ez eus bet meur a hini all o labourat war ar brezhoneg. 
*an [[Tad Maner]], gant [[Le Sacré-Collège de Jésus]], embannet e 1659, ul levr katekiz e brezhoneg, ennañ ouzhpenn ur yezhadur hag ur geriadur galleg-brezhoneg;
*[[Gregor Rostren]], a voe embannet e [[Geriadur Gregor Rostren| c'heriadur]] e 1732;
*tud all c'hoazh o deus savet pep a c’heriadur a-raok an [[Dispac'h gall]], d’ur c’houlz ma oa emren Breizh c’hoazh:
** Dom [[Loeiz ar Pelleter]], manac'h e [[Landevenneg]], e 1752
** [[Claude Le Saisi de Kérampuil]], person. 

Re levezonet e veze o yezh gant ar [[galleg]] avat. Tapet o devoa bet moarvat an aozerien anezhe o gouiziegezh dre al latin hag ar galleg a veze implijet er studioù klasel evel ma oa kelennadurezh an holl gloareged d’ar c’houlz-se. Evelkent, pa seller ervat e-touez ar bern gerioù gallekaet ijinet gante, e kaver e-leizh a c’heriennoù brezhoneg brav ha pinvidik mat da vezañ miret e geriadurioù ar yezh a-vremañ.

==Reizhañ ar skritur==
En {{XIXvet kantved}}, avat, e vo sklaeraet an traoù, didoueziet ar gerioù mat a vrezhoneg eus mesk ar pezh a oa bet dastumet a-raok. Se a voe labour [[Yann-Frañsez ar Gonideg|ar Gonideg]]. Hennezh a vez graet anezhañ unan eus tadoù ar yezh. Daoust ma c’hall tud ’zo kavout rebech en e oberoù, en deus graet ul labour a oa ret ober : skrivañ brezhoneg en un doare unvan (ar soniad [k] a ranke bezañ skrivet K atav, da skouer), stummañ ha frammañ ar yezh a-benn gallout mont pelloc’h ganti hag implijañ anezhi evel n’eus forzh petore yezh all. [[Amable Troude]], e-kreiz an {{XIXvet}} kantved, a savas ur geriadur galleg-brezhoneg troet kalz war rannyezh Leon, skrivet en doare-skrivañ kinniget gant ar Gonideg. Ennañ e kaver ivez ur c’heriaoueg [[klotenn]]où da sikour ar [[barzhoniezh|varzhed]]. [[Émile Ernault]], [[kelenner]] [[skol-veur]], a studias [[rannyezh|rannyezhoù]] [[Bro-Dreger|Treger]] ha [[Bro-Wened|Gwened]] hag a savas meur a c’heriadur pinvidik-bras a zo c’hoazh gwall zedennus gant ar gerioù resis o tennañ d’an danvez-se.

==XXvet kantved==
* E [[1908]] e oa bet savet un [[Emglev ar skrivagnerien|emglev etre skrivagnerien]] eus [[Kerne]], [[Leon]], ha [[Treger]], a vez graet [[doare-skrivañ KLT|KLT]] anezhañ. 
Gant ar reizhskrivadur-se e voe embannet Geriadur [[Frañsez Vallée]] hag ar gelaouenn [[Gwalarn]], betek 1941.
[[Roparz Hemon]], penngaser [[Skol Walarn]], a savo ur bern geriadurioù ha yezhadurioù, en o zouez ar geriadurig a vez gwerzhet c’hoazh bremañ (nevesaet e zoare-skrivañ).

* E Gwened e veze dalc'het d'ober gant skritur ar gwenedeg, evel er gelaouenn [[Dihunamb]].

* E [[1941]] e voe savet ar reizhskrivadur [[peurunvan]], da lavarout eo emglev KLT gant tud Gwened, en o zouez [[Roperzh ar Mason]] ha [[Langleiz]]. Ar pal a oa kaout un doare-skrivañ a dalvezfe evit an holl rannyezhoù.&lt;br&gt; 

* Goude an [[Eil brezel-bed]], e 1955, e voe savet ar [[skolveurieg]] pe ''falc'huneg'', gant tud ha ne felle ket dezho degemer ar peurunvan.

* Gant [[Fañch Morvannou]] e voe kinniget er [[bloavezhioù 1970]] un doare-skrivañ all, an doare [[etrerannyezhel]], kinniget gantañ evel un doare da unvaniñ ar peurunvan hag ar skolveurieg.

==Er XXIañ kantved==
Setu pezh a weler hiriv:
*un doare-skrivañ peurunvan implijet gant ar muiañ niver en embann hag er c'helenn ([[TES]], [[Diwan]] )
*ar falc'huneg implijet en-dro da Brud Nevez ha [[Fañch Broudig]], ha nebeutoc'h e [[skol-veur Brest]], a oa bet e greñvlec'h,
*an etrerannyezhel gant un dornad skolaerien.
*hiniennoù oc'h ijinañ o skriturioù dezho o-unan ...

==Taolenn da ziskouez an diforc'hioù etre an doareoù-skrivañ brezhoneg==

&amp;nbsp;

=== Reolennoù pennañ ===

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Distaget
! Yezhoù all
! {{XVvet}} [C]
! {{XIXvet}} [TDE]
! Gwened [ERN]
! KLT [FV]
! [[Peurunvan]]
! [[Skolveurieg|Falc'huneg]] (Leon)
! [[Skolveurieg|Falc'huneg]] (Gwened)
! [[Etrerannyezhel]]
|-----
|colspan=10| Z ha S...
|-----
| [KLT]ka:z-s [Gw]kah-x
| [cy] ca'''th'''
| ca'''z'''
| ka'''z'''
| ka'''h'''
| ka'''z'''
| ka'''zh'''
| ka'''z''' 
| ka'''h'''
| ka'''zh'''
|-----
| [L]ry:z-s [KTGw]ry:
| [cy]rhu'''dd'''
| ru'''z'''
| ru'''z'''
| ru
| ru'''z'''
| ru'''z'''
| ru'''(z)''' 
| ru
| ru'''z'''
|-----
| [KLT]'i:zel, 'i:3ël [Gw]i'ze:l, i'zi:l
| [cy]i'''s'''el [ga]i'''s'''eal
| i'''s'''el
| i'''z'''el
| i'''z'''él
| i'''z'''el
| i'''z'''el
| i'''z'''el 
| i'''z'''él
| i'''s'''el
|-----
|
| [fr]passion
| passion
| pasion
| 
| pasion
| pasion
| pasion 
| pasion
| passion
|-----
|colspan=10| H ha C'H...
|-----
| 'bijãn bjãn 'bijën bi:n
| [cy]by'''ch'''an
| bi'''h'''an bi'''ch'''an
| bi'''h'''an
| bi'''h'''an
| bi'''h'''an
| bi'''h'''an
| bi'''h'''an bian 
| bi'''h'''an
| bi'''h'''an
|-----
| 'pehëd-t 'pEhEd-t pehEd-t
| [cy]pe'''ch'''od
| pe'''ch'''et
| pe'''c'h'''ed
| pé'''h'''ed
| pe'''c'h'''ed
| pe'''c'h'''ed
| pe'''h'''ed
| pé'''h'''ed
| pe'''c'h'''ed
|-----
|colspan=10| V ha W...
|-----
| 
| [cy]a'''w'''el
| a'''u'''el
| a'''v'''el
| a'''ù'''él
| a'''v'''el
| a'''v'''el
| a'''v'''el 
| a'''ù'''él
| a'''w'''el
|-----
| 
| [cy]bra'''f'''
| 
| bra'''o''', bra'''v'''
| bra'''ù'''
| bra'''o'''
| bra'''v'''
| bra'''o'''
| bra'''ù'''
| bra'''w'''
|}

&amp;nbsp;

=== Reolennoù ouzhpenn evit merkañ ar rumm yezhadurel ===

Ar reolennoù-mañ n'int ket evit diskouez distagadur ar gerioù, nemet evit merkañ o rumm yezhadurel.

{| border=1 cellspacing=0 cellpadding=2
! Distaget
! Yezhoù all
! {{XVvet}} [C]
! {{XIXvet}} [TDE]
! Gwened [ERN]
! KLT [FV]
! [[Peurunvan]]
! [[Skolveurieg|Falc'huneg]] (Leon)
! [[Skolveurieg|Falc'huneg]] (Gwened)
! [[Etrerannyezhel]]
|-----
|colspan=10| anv-kadarn
|-----
| my:d-t
| [cy]mud [la]mutus [he]mudos(?)
| mut
| mud
| mud
| mud
| mud
| mud 
| mud
| mud
|-----
| brëzõnëg-k brëõnëg-k
| [cy]Brythoneg
| brezonec
| brezounek
| brehoneg
| brezoneg
| brezhoneg
| brezoneg 
| brehoneg
| brezhoneg
|-----
|colspan=10| Anv-gwan
|-----
| my:d-t
| [cy]mud [la]mutus
| mut
| mud
| mut
| mut
| mut
| mud
| mud
| mud
|-----
| brëzõnëg-k brëõnëg-k
| [cy]Brythoneg
| brezonec
| brezounek
| 
| brezonek
| brezhonek
| brezoneg 
| brehoneg
| brezhoneg
|-----
|colspan=10| Anv-verb
|-----
|
| [cy]arad(r)u
| arat
| arat
| arat
| arat 
| arat
| arad
| arad
| arad
|-----
|colspan=10| anv-gwan-verb
|-----
|
|
|
|
|
| gwelet
| gwelet
| gweled
|
| gwelet, gweled
|-----
|colspan=10| Araogenn
|-----
|
|
|
| eget eged
| 
| eget
| eget
| eged 
| (n'eus ket e gwenedeg)
| eged
|}

&amp;nbsp;

=== Skritur gerioù zo ===

{| border=1 cellspacing=0 cellpadding=2
! Distaget
! Yezhoù all
! {{XVvet}} [C]
! {{XIXvet}} [TDE]
! Gwened [ERN]
! KLT [FV]
! [[Peurunvan]]
! [[Skolveurieg|Falc'huneg]] (Leon)
! [[Skolveurieg|Falc'huneg]] (Gwened)
! [[Etrerannyezhel]]
|-----
| ma:d-t ''(Anv)''
| 
| mat
| mat
| mad
| mad
| mad
| mad 
| mad
| mad
|-----
| ma:d-t ''(Anv-gwan)''
| [cy]mad(±)
| mat
| mat
| mad
| mat
| mat
| mad 
| mad
| mad
|-----
| mad-t
|
|
|
| 
| ???
| mat
| mad [JG]mat 
| 
| mat
|-----
|
| [cy]myned/mynd
| monet
| moñt
| monet
| mont/monet
| mont/monet
| mond 
| moned
| moned
|}

&amp;nbsp;

=== Berradurioù (neb tra etre [ ]...) ===

'''Yezhoù'''&lt;br&gt;
[cy] [[Kembraeg]]&lt;br&gt;
[fr] [[Galleg]]&lt;br&gt;
[hb] [[Henvrezhoneg]]&lt;br&gt;
...

'''Parlantoù-kornad'''&lt;br&gt;
[K] [[Kerne]]&lt;br&gt;
[L] [[Leon]]&lt;br&gt;
[T] [[Treger]]&lt;br&gt;
[Gw] [[Gwened]]&lt;br&gt;
[KT] Kerne ha Treger&lt;br&gt;
...

'''Levrioù'''&lt;br&gt;
[C] [[Catholicon]]&lt;br&gt;
[TDE] Geriadur [[Troude]]&lt;br&gt;
[ERN.V] geriadur gwenedek [[Émile Ernault]]&lt;br&gt;
[FV] Geriadur [[François Vallée]]&lt;br&gt;
[RH] Geriadur [[Roparz Hemon]]&lt;br&gt;
[JG] Levrioù [[Jules Gros]]&lt;br&gt;
[GBV] [[Francis Favereau]]: Geriadur ar Brezhoneg a-vremañ&lt;br&gt;

== Levrlennadurezh ==
,Henvrezhoneg
* [[Pierre-Yves Lambert]], &quot;Le fragment médical latin et vieux-breton du manuscrit de Leyde, Vossanius lat. f° 96A. E-barzh ''Bulletin de la Société Archéologique du Finistère'', levrenn 65, 1986, pp.&amp;nbsp;315–327 {{fr}}
* Whitley Stokes, ''A Celtic Leechbook'', en [http://archive.org/stream/zeitschriftfrce00unkngoog#page/n25/mode/2up ''Zeitschrift für celtische Philologie'', 1897, p. 14-25] {{en}}
;Hanter diwhezañ ar XX{{vet}} kantved
* [[Roperzh ar Mason|Roperzh Ar Mason]], ''Le Vannetais unifié, prononciation, grammaire et vocabulaire'', Brest, Skridoù Breizh, 1943, 24 p. 
* [[Andreo ar Merser]], &quot;Les graphies du breton (étude succincte)&quot;. E-barzh ''Ar Helenner'', iv., 1980.
* [[Jean Le Dû]], « Vrais bretons et pseudo-normes ». E-barzh François P. Bonnot, ''Paroles régionales - normes,variétés linguistiques et contexte social'', Presses Universitaires de Strasbourg, 1995, p. 265-287
* [[Iwan Wmffre]], ''Breton Orthographies and Dialects: The Twentieth-Century Orthography War in Brittany'', Peter Lang, 2007. Tezenn.
* [[Jean-Claude Le Ruyet]], ''Komz, liamm ha norm''. Tezenn, Skol-veur Roazhon 2, 2009
* [[Albert Deshayes]],'' Histoire de la langue bretonne'', Brest, Label LN, 2013, 510 p. {{ISBN|9782915915396}}

==Liammoù diavaez==
*[http://books.google.com/books?id=PzKa-iSAWggC&amp;dq=breton+orthographies&amp;hl=fr&amp;source=gbs_navlinks_s Breton orthographies and dialects, Iwan Wmffre]
*[https://web.archive.org/web/20070205150359/http://www.catholicon.net/bzh_skritur_reizh/degemer.htm Ul lec'hienn web diwar-benn ar c'hatolikon e brezhoneg]
*[https://web.archive.org/web/20160303172821/http://brezhoneg.gwalarn.org/istor/leyde.html Liamm war-zu dornskrid Leyde]

=== Meziantoù === 
* [http://www.drouizig.org An Drouizig Difazier 2013], gant [[An Drouizig]] (Poellad digoust, evit Microsoft Office. Brezhoneg peurunvan)
* [http://www.libreoffice.org/ LibreOffice], troet gant [[An Drouizig]]. Gant ar pakad yezhoniel brezhonek e teu ar reizher reizhskrivañ Hunspell (Brezhoneg peurunvan gant an Drouizig).

== Notennoù ==
&lt;references/&gt;

[[Rummad:Istor ar brezhoneg]]
[[Rummad:Doareoù-skrivañ ar brezhoneg]]</text>
      <sha1>mfkvngfylwv9sqdcba885gbmbqs3d1o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kaozeal:Reizhskrivadur ar brezhoneg</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1281</id>
    <revision>
      <id>2186959</id>
      <parentid>999058</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T21:25:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ch. Rogel</username>
        <id>46</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ch. Rogel en deus kaset ar bajenn [[Kaozeal:Doareoù-skrivañ ar brezhoneg]] da [[Kaozeal:Reizhskrivadur ar brezhoneg]]: Hervez diviz (s.o. pajenn gaozeal)</comment>
      <origin>999058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1465" sha1="7490sfccufiol3p959m8bbaqxay4itc" xml:space="preserve">Ne gavan ket an titl mat : ur pennad war ar geriadurioù
brezhoneg eo.

[[User:Ch. Rogel|Ch. Rogel]] 23:18, 17 Mar 2005 (UTC)

Ur pennad [[Doareoù-skrivañ e brezhoneg]] zo ivez, gant danvez un tamm heñvel met berroc'h. --[[Implijer:Llydawr|Llydawr]] 1 C'hwe 2010 da 16:56 (UTC)

==Taolenn adtapet er pennad ''Doareoù-skrivañ e brezhoneg''==

{| border=0
! [[Doare-skrivan KLT &quot;Feiz ha Breiz&quot;]]
! [[Doare-skrivan brehoneg Guéned mod Dihunamb]]
! [[Doare-skrivan Peurunvan]]
! [[Skolveurieg]]
! [[Etrerannyezhel]]
|-----
| evit
| aveit, eit
| evit
| evid
| ewid
|-----
| skouer
| skuér, skuir
| skouer
| skwer
| skwer
|-----
| emzao
| emsaù
| emsav
| emzao
| emsaw
|-----
| mat (adjektiv)
| mat
| mat
| mad 
| mad ''ha'' mat ''(met bez' zo un diforc'h etre an daou. gw. '''Geriadur ar brezhoneg a-vremañ''')''
|-----
| mad (hanw)
| mad (?)
| mad
| mad 
| mad 
|-----
| guelout, gwelet (verb)
| guélet
| gwelout/et
| gweloud/ed
| gweled/gweloud
|-----
| mont
| monet, mont
| mont
| mond 
| moned/mont
|-----
| pasaat
| pasat
| pasaat
| pasaad/pasâd
| passaad
|-----
| c’hoaz
| hoah
| c’hoazh
| c’hoaz
| c’hoazh
|-----
| c’houec’h
| hueh
| c’hwec’h
| c’hweh
| c’hwec’h
|-----
| noz 
| noz
| noz
| noz
| nos
|-----
| brezoneg/k
| brehoneg (?)
| brezhoneg/k
| brezoneg
| brezhoneg
|-----
| diou
| diù
| div
| diou
| diw
|----- 
| uhella(n)
| ihuéllan
| uhelañ
| uhella
| uhellañ
|-----
| senti
| sentein
| sentiñ
| senti
| sentiñ
|}</text>
      <sha1>7490sfccufiol3p959m8bbaqxay4itc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186964</id>
      <parentid>2186959</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T22:36:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ch. Rogel</username>
        <id>46</id>
      </contributor>
      <comment>Perak adenvel ?</comment>
      <origin>2186964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1847" sha1="aes34gynbm6dwxobuk3ukphv2e9leqz" xml:space="preserve">Ne gavan ket an titl mat : ur pennad war ar geriadurioù
brezhoneg eo.

[[User:Ch. Rogel|Ch. Rogel]] 23:18, 17 Mar 2005 (UTC)

Ur pennad [[Doareoù-skrivañ e brezhoneg]] zo ivez, gant danvez un tamm heñvel met berroc'h. --[[Implijer:Llydawr|Llydawr]] 1 C'hwe 2010 da 16:56 (UTC)

==Taolenn adtapet er pennad ''Doareoù-skrivañ e brezhoneg''==

{| border=0
! [[Doare-skrivan KLT &quot;Feiz ha Breiz&quot;]]
! [[Doare-skrivan brehoneg Guéned mod Dihunamb]]
! [[Doare-skrivan Peurunvan]]
! [[Skolveurieg]]
! [[Etrerannyezhel]]
|-----
| evit
| aveit, eit
| evit
| evid
| ewid
|-----
| skouer
| skuér, skuir
| skouer
| skwer
| skwer
|-----
| emzao
| emsaù
| emsav
| emzao
| emsaw
|-----
| mat (adjektiv)
| mat
| mat
| mad 
| mad ''ha'' mat ''(met bez' zo un diforc'h etre an daou. gw. '''Geriadur ar brezhoneg a-vremañ''')''
|-----
| mad (hanw)
| mad (?)
| mad
| mad 
| mad 
|-----
| guelout, gwelet (verb)
| guélet
| gwelout/et
| gweloud/ed
| gweled/gweloud
|-----
| mont
| monet, mont
| mont
| mond 
| moned/mont
|-----
| pasaat
| pasat
| pasaat
| pasaad/pasâd
| passaad
|-----
| c’hoaz
| hoah
| c’hoazh
| c’hoaz
| c’hoazh
|-----
| c’houec’h
| hueh
| c’hwec’h
| c’hweh
| c’hwec’h
|-----
| noz 
| noz
| noz
| noz
| nos
|-----
| brezoneg/k
| brehoneg (?)
| brezhoneg/k
| brezoneg
| brezhoneg
|-----
| diou
| diù
| div
| diou
| diw
|----- 
| uhella(n)
| ihuéllan
| uhelañ
| uhella
| uhellañ
|-----
| senti
| sentein
| sentiñ
| senti
| sentiñ
|}

== Kempenn « reizhskrivadur ar brezhoneg » ==
Adanvet em eus ar pennad, pa talvez « doare-skrivañ »système d’écriture », hollekoc’h eget « reizhskrivadur. Ar pennad « doare-skrivañ a zo bet liammet dar meizad-se. Ret e vo klokaat ha mammenniñ an istor. --[[Implijer:Ch. Rogel|Ch. Rogel]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ch. Rogel|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 22:35 (UTC)</text>
      <sha1>aes34gynbm6dwxobuk3ukphv2e9leqz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Doareoù-skrivañ e brezhoneg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2934</id>
    <redirect title="Reizhskrivadur ar brezhoneg" />
    <revision>
      <id>2186966</id>
      <parentid>999055</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T01:02:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>6654</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Robot : Dresañ an adkas doubl da [[Reizhskrivadur ar brezhoneg]]</comment>
      <origin>2186966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="6dqtgarar60ce6gofynzudgcj4oexk5" xml:space="preserve">#ADKAS [[Reizhskrivadur ar brezhoneg]]</text>
      <sha1>6dqtgarar60ce6gofynzudgcj4oexk5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gwiglann</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11791</id>
    <revision>
      <id>2186926</id>
      <parentid>2184713</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T15:41:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2186926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7133" sha1="16z8qhexs9xapwqi1dxewi2whlf175o" xml:space="preserve">{{Infobox kumunioù Breizh
 | anv               = Gwiglann
 | anvOfisiel = ''Guiclan''
 | skeudenn          = Chapelle Saint-Jacques à Guiclan.JPG
 | alc'hwez          = Chapel ''Sant Jakez''.
 | ardamezioù        = Blason ville fr Guiclan (Finistère).svg
 | bro               = {{Bro-Leon}}
 | departamant       = [[Penn-ar-Bed]]
 | arondisamant      = [[Arondisamant Montroulez|Montroulez]]
 | etrekumuniezh     = [[Kumuniezh kumunioù Bro Landivizio|Bro Landivizio]]
 | bro velestradurel = [[Bro Montroulez]]
 | kanton            = [[Kanton Taole|Taole]] &lt;small&gt;(betek 2015)&lt;/small&gt; &lt;br /&gt; [[Kanton Landivizio|Landivizio]] &lt;small&gt;(abaoe 2015)&lt;/small&gt;
 | insee             = 29068
 | cp                = 29410
 | maer              = Robert Bodiguel
 | amzer-gefridi     = [[2026]]-[[2032]]
 | gorread           = 42.64
 | hedred            = -3.960278
 | ledred            = 48.551944
 | uk                = 
 | ubi               = 3
 | ubr               = 131
 | lec'hienn web     = [http://www.guiclan.fr Ti-kêr]
}}
'''Gwiglann''' (distaget {{IPA|[ɡɥiˈɡlãn]}}) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[kanton Landivizio]], e departamant [[Penn-ar-Bed]], e gwalarn [[Breizh]].

==Douaroniezh==
Stêrioù
* E Gwiglann emañ eienenn ar stêr [[Eon (stêr)|Eon]].
* War lez ar [[Peñzez]] emañ ar gumun.
==Anv==

* Bernard Tanguy ː '''Ploelan''', 1277, c. 1330, 1373; '''Ploelann''', 1467; '''égl. de Guiclan, par. de Ploulan''', 1569; '''Guiclan''', 1740
* Erwan Vallerie ː '''Ploelan''', 1277; '''Ploelen''', 1279; '''Ploelane''', 1292; '''Ploelan''', 1330; '''Egl. de Guiclan, par. de Ploulan''', 1569; '''Guiglan''', 1630; '''Guiclan''' pe '''Ploulan''', 1731

'''Gerdarzh'''
Eus [[gwik]] ha &quot;lann&quot; (lec'h sakr). ''Ploelann'' e oa anv kozh ar barrez, Gwiglann anv ar vourc'h.
== Ardamezioù ==
''Troc'het ha bolzet ː ouzh 1 en aour e deir brizhenn erminig en sabel treustellet; ouzh 2 en sabel e ezev en aour''

Aozer ː J.E. Benoiston

Kuzul ar Gumunn ; 26 Mezheven 1976

Prefeti ː 11 Eost 1976

Ar volzenn evit kev ragistorel Roc'h-Toull. En ezev diwar ardamezioù familh Kersauzon (1260)

== Istor ==
===[[Dispac'h Gall]]===
* Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe nac'het al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant Autheuil, person, ha Jezequel, kure&lt;ref&gt;[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 48&lt;/ref&gt;.
=== {{XXvet kantved}} ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ====
* Mervel a reas 176 gwaz eus ar gumun, da lâret eo 5,62% eus he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel&lt;ref&gt;[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=20281&amp;dpt=29 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
==== [[Eil brezel-bed]] ==== 
* Merval a reas triwec’h den ag ar gumun abalamour d'ar brezel&lt;ref&gt;[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=20281&amp;dpt=29 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
==== [[Brezel Korea]] ====
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun e [[Majon]] d’an [[13 a viz Genver]] [[1951]]&lt;ref&gt;[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id= 9732115 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
==== Brezelioù didrevadennañ ====
===== [[Brezel Indez-Sina]] =====
* Mervel a reas tri milour eus ar gumun er [[Viêtnam]]&lt;ref&gt;[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=66637&amp;dpt=29 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
===== [[Brezel Aljeria]] =====
* Lazhet e voe ur milour eus ar gumun d’an [[12 a viz Gwengolo]] [[1960]] nepell ag [[Arris]], en [[Aures]]&lt;ref&gt;[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=9732117 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
== Monumantoù ha traoù heverk ==
&lt;gallery&gt;
Guiclan (29) Grotte et rocher de Roc'h-Toul 09.JPG|Kev ragistorel Roc'h-Toull.
&lt;/gallery&gt;
* Kev ragistorel Roc'h-Toull.
&lt;gallery&gt;
Image02.iliz Gwiglann.jpg
Image01.iliz Gwiglann.jpg
Guiclan vers 1910.jpg|War dro 1910
Guiclan (29) Église 08.JPG|An iliz hag ar c'halvar
Chapelle Saint-Jacques à Guiclan.JPG|chapel Sant Jakez
Guiclan (29) Calvaire du cimetière 03.JPG|Kalvar ar vered
&lt;/gallery&gt;
*[[Iliz Sant Pêr (Gwiglann)|Iliz katolik ''Sant Pêr'']].
*Chapel ''Sant Jakez''.
&lt;gallery&gt;
Testenn vrezhonek monumant ar re varv e-barzh e Gwiglann - Inscription monument au morts Guiclan.jpg|Testenn vrezhonek war monumant ar re varv
&lt;/gallery&gt;
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn&lt;ref&gt;[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=20281 Memorial Genweb] &lt;/ref&gt;.
== Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 ==
{{Demografiezh
|titl=Niver a annezidi 
|dimx= 
|dimy= 
|popmax=2500
|passo1=500
|passo2=100
|bl1=1962 
|bl2=1968 
|bl3=1975 
|bl4=1982 
|bl5=1990 
|bl6=1999 
|bl7=2006
|bl8=2012
|bl9=2013
|p1=2202	 		 	
|p2=2076
|p3=2011 
|p4=1937
|p5=2045 
|p6=2030
|p7=2124
|p8=2364
|p9=2438
|mammenn=EBSSA 
}}

== Melestradurezh ==
&lt;br /&gt;

== Brezhoneg ==

=== Ar Brezoneg er Skol ===
* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad [[Ar Brezoneg er Skol|Ar Brezoneg er Skol (ABES)]] evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol&lt;ref&gt;[[Marsel Guieysse]], ''La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle'', pajenn 265, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936 &lt;/ref&gt;.
&lt;br /&gt;
== Tud ==
===Tud bet ganet eno===
* [[1599]] : [[Mari-Amis Pikard]], kevrinourez.
* 1886 : Yann Mari Normand, bet lesanvet &quot;barzh Gwiglan&quot;, a skrivas war an talbenn a-hed ar Brezel bras barzhonegoù bet embannet ingal e [[Kroaz ar Vretoned]]&lt;ref&gt;Adembannet nevez zo, gant un droidigezh c'hallek ha luc'hskeudennoù an dornskridoù, e-giz ''Barzhonegoù war an talbenn'' ([[Travaux d'Investigation et de Recherche]] / Skol veur Roazhon 2, 2018) ; aozet eo bet an embann gant Jean Normand, Yvonne ha Joseph Martin.&lt;/ref&gt; ; marvet e Sant-Tegoneg e 1961.

=== Ardamezeg ar familhoù ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|[[Restr:Auffroy-de-Kerbic-1.jpg|80px]]
|'''Auffroy''',
aotrounez Kerdelant
|''Talbennanek etre argant ha sabel''
|-
|[[Restr:Auffroy de Kerbic 2.gif|80px]]
|'''Auffroy''',
aotrounez Kerdelant
|Neuz all ː ''Talbennanek etre argant ha sabel, e dreustell en gul karget gant ur ruilhenn en argant''
|}

== Gevelliñ ==
== Levrlennadur ==
*{{br}} [[Yann Kerlann|Kerlann]], “Gwiglann, bro Chelgenn”, [[Al Liamm]], niv. 35 (1952).
*Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
*Bernard Tanguy : ''Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses du Finistère''. Chasse-Marée. ArMen. 1990
*Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995
== Liammoù diavaez ==
{{Commonscat|Guiclan}}
*{{fr}} [https://web.archive.org/web/20110720232148/http://www.guiclan.fr/ Lec'hienn ofisiel ar gumun]
*{{br}} [https://archive.ph/20150823123526/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29068 Gwiglann war lec'hienn Geobreizh]

== Daveoù ha notennoù==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]]
[[Rummad:Kumunioù Bro-Leon]]
[[Rummad:Ar Brezoneg er Skol]]</text>
      <sha1>16z8qhexs9xapwqi1dxewi2whlf175o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kantonioù Suis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22079</id>
    <revision>
      <id>2186961</id>
      <parentid>2152411</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T22:22:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpinnerLaserzthe2nd</username>
        <id>63527</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Tessin-coat of arms.svg]] → [[File:CHE Ticino COA.svg]]</comment>
      <origin>2186961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7742" sha1="k92x1e3k6d1eetgit0sjidhjuurbsel" xml:space="preserve">26 '''kanton suis''' zo, gwir stadoù emren, en ur [[stad kevreadel]] a vez graet ar [[Suis|C'hengevread suis]] anezhi.

 
{| cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;&quot; class=&quot;sortable&quot;
|- valign=top align=right bgcolor=&quot;#efefef&quot;
! width=5% align=center | Kod marilhañ kirri
! width=5% align=center class=&quot;unsortable&quot;| Ardamezioù
! width=10% align=left | Kanton
! width=5% align=center | [[Istor Suis|Bloaziad emezelañ d’ar C'hengevread]]
! width=8% align=left | Pennlec'h
! width=8% align=center | [[Yezh ofisiel|Yezh&lt;br /&gt;ofisiel]]
|- valign=top align=right
! align=center | ZH
| align=center | [[Skeudenn:Wappen Zürich matt.svg|25px|Skoed ardamez KantonZürich]]
| align=left | [[Kanton Zürich|Zürich]]
| align=center | [[1351]]
| align=left | [[Zürich]]
| align=center | [[Alamaneg]]
|- valign=top align=right
! align=center | BE
| align=center | [[Skeudenn:CHE Bern COA.svg|25px|Skoed ardamez KantonBern]]
| align=left | [[Kanton Bern|Bern]]
| align=center | [[1353]]
| align=left | [[Bern]]
| align=center | [[Alamaneg]], [[Galleg]]
|- valign=top align=right
! align=center | LU
| align=center | [[Skeudenn:CHE Luzern COA.svg|25px|Skoed ardamez KantonLuzern]]
| align=left | [[Kanton Luzern|Luzern]]
| align=center | [[1332]]
| align=left | [[Luzern]]
| align=center | [[Alamaneg]]
|- valign=top align=right
! align=center | UR
| align=center | [[Skeudenn:Wappen Uri matt.svg|25px|Skoed ardamez KantonUri]]
| align=left | [[Kanton Uri|Uri]]
| align=center | [[1291]]
| align=left | [[Altdorf UR|Altdorf]]
| align=center | [[Alamaneg]]
|- valign=top align=right
! align=center | SZ
| align=center | [[Skeudenn:CHE Schwyz SZ COA.svg|25px|Skoed ardamez KantonSchwyz]]
| align=left | [[Kanton Schwyz|Schwyz]]
| align=center | [[1291]]
| align=left | [[Schwyz (Gemeinde)|Schwyz]]
| align=center | [[Alamaneg]]
|- valign=top align=right
! align=center | OW
| align=center | [[Skeudenn:Obwald-coat of arms.svg|25px|Skoed ardamez KantonObwalden]]
| align=left | [[Kanton Obwalden|Obwalden]]
| align=center | [[1291]]
| align=left | [[Sarnen]]
| align=center | [[Alamaneg]]
|- valign=top align=right
! align=center | NW
| align=center | [[Skeudenn:Nidwald-coat of arms.svg|25px|Skoed ardamez KantonNidwalden]]
| align=left | [[Kanton Nidwalden|Nidwalden]]
| align=center | [[1291]]
| align=left | [[Stans]]
| align=center | [[Alamaneg]]
|- valign=top align=right
! align=center | GL
| align=center | [[Skeudenn:Glaris-coat of arms.svg|25px|Skoed ardamez KantonGlarus]]
| align=left | [[Kanton Glarus|Glarus]]
| align=center | [[1352]]
| align=left | [[Glarus (Gemeinde)|Glarus]]
| align=center | [[Alamaneg]]
|- valign=top align=right
! align=center | ZG
| align=center | [[Skeudenn:Zug-coat of arms.svg|25px|Skoed ardamez KantonZug]]
| align=left | [[Kanton Zug|Zug]]
| align=center | [[1352]]
| align=left | [[Zug (Stadt)|Zug]]
| align=center | [[Alamaneg]]
|- valign=top align=right
! align=center | FR
| align=center | [[Skeudenn:Wappen Freiburg matt.svg|25px|Skoed ardamez KantonFreiburg]]
| align=left | [[Kanton Freiburg|Freiburg]]
| align=center | [[1481]]
| align=left | [[Freiburg im Üechtland|Freiburg]]
| align=center | [[Galleg]], [[Alamaneg]]
|- valign=top align=right
! align=center | SO
| align=center | [[Skeudenn:Solothurn-coat of arms.svg|25px|Skoed ardamez KantonSolothurn]]
| align=left | [[Kanton Solothurn|Solothurn]]
| align=center | [[1481]]
| align=left | [[Solothurn]]
| align=center | [[Alamaneg]]
|- valign=top align=right
! align=center | BS
| align=center | [[Skeudenn:Wappen Basel-Stadt matt.svg|25px|Skoed ardamez KantonBasel-Stadt]]
| align=left | [[Kanton Basel-Stadt|Basel-Stadt]]
| align=center | [[1501]]
| align=left | [[Basel]]
| align=center | [[Alamaneg]]
|- valign=top align=right
! align=center | BL
| align=center | [[Skeudenn:BaleCampagne-coat of arms.svg|25px|Skoed ardamez KantonBasel-Landschaft]]
| align=left | [[Kanton Basel-Landschaft|Basel-Landschaft]]
| align=center | [[1501]]
| align=left | [[Liestal]]
| align=center | [[Alamaneg]]
|- valign=top align=right
! align=center | SH
| align=center | [[Skeudenn:Schaffhouse-coat of arms.svg|25px|Skoed ardamez KantonSchaffhausen]]
| align=left | [[Kanton Schaffhausen|Schaffhausen]]
| align=center | [[1501]]
| align=left | [[Schaffhausen]]
| align=center | [[Alamaneg]]
|- valign=top align=right
! align=center | AR
| align=center | [[Skeudenn:Wappen Appenzell Ausserrhoden matt.svg|25px|Skoed ardamez Kanton Appenzell Ausserrhoden]]
| align=left | [[Kanton Appenzell Ausserrhoden|Appenzell Ausserrhoden]]
| align=center | [[1513]]
| align=left | [[Herisau]]&lt;br /&gt;
| align=center | [[Alamaneg]]
|- valign=top align=right
! align=center | AI
| align=center | [[Skeudenn:Wappen Appenzell Innerrhoden matt.svg|25px|Skoed ardamez Kanton Appenzell Innerrhoden]]
| align=left | [[Kanton Appenzell Innerrhoden|Appenzell Innerrhoden]]
| align=center | [[1513]]
| align=left | [[Appenzell (Bezirk)|Appenzell]]
| align=center | [[Alamaneg]]
|- valign=top align=right
! align=center | SG
| align=center | [[Skeudenn:Wappen St. Gallen matt (–2010).svg|25px|Skoed ardamez Kanton S. Gallen]]
| align=left | [[Kanton Sankt Gallen|Sankt Gallen]]
| align=center | [[1803]]
| align=left | [[Sankt-Gallen]]
| align=center | [[Alamaneg]]
|- valign=top align=right
! align=center | GR
| align=center | [[Skeudenn:CHE Graubünden COA.svg|25px|Skoed ardamez Kanton Grischun]]
| align=left | [[Kanton Graubünden|Graubünden]]
| align=center | [[1803]]
| align=left | [[Chur]]
| align=center | [[Alamaneg]], [[Romañcheg]], [[Italianeg]]
|- valign=top align=right
! align=center | AG
| align=center | [[Skeudenn:Wappen Aargau matt.svg|25px|Skoed ardamez Kanton Aargau]]
| align=left | [[Kanton Aargau|Aargau]]
| align=center | [[1803]]
| align=left | [[Aarau]]
| align=center | [[Alamaneg]]
|- valign=top align=right
! align=center | TG
| align=center | [[Skeudenn:Wappen Thurgau matt.svg|25px|Skoed ardamez Kanton Thurgau]]
| align=left | [[Kanton Thurgau|Thurgau]]
| align=center | [[1803]]
| align=left | [[Frauenfeld]]
| align=center | [[Alamaneg]]
|- valign=top align=right
! align=center | TI
| align=center | [[Skeudenn:CHE Ticino COA.svg|25px|Skoed ardamez Kanton Ticino]]
| align=left | [[Kanton Ticino|Ticino]]
| align=center | [[1803]]
| align=left | [[Bellinzona]]
| align=center | [[Italianeg]]
|- valign=top align=right
! align=center | VD
| align=center | [[Skeudenn:Wappen Waadt matt.svg|25px|Skoed ardamez Kanton Vaud]]
| align=left | [[Kanton Vaud|Vaud]]
| align=center | [[1803]]
| align=left | [[Lausanne]]
| align=center | [[Galleg]]
|- valign=top align=right
! align=center | VS
| align=center | [[Skeudenn:Wappen Wallis matt.svg|25px|Skoed ardamez Kanton Valais]]
| align=left | [[Kanton Valais|Valais]]
| align=center | [[1815]]
| align=left | [[Sion (Valais)|Sion]]
| align=center | [[Galleg]], [[Alamaneg]]
|- valign=top align=right
! align=center | NE
| align=center | [[Skeudenn:Neuchatel-coat of arms.svg|25px|Skoed ardamez Kanton Neuchâtel]]
| align=left | [[Kanton Neuchâtel|Neuchâtel]]
| align=center | [[1815]]
| align=left | [[Neuchâtel (kêr)|Neuchâtel]]
| align=center | [[Galleg]]
|- valign=top align=right
! align=center | GE
| align=center | [[Skeudenn:Wappen Genf matt.svg|25px|Skoed ardamez Kanton Geneva]]
| align=left | [[Kanton Geneva|Geneva]]
| align=center | [[1815]]
| align=left | [[Geneva]]
| align=center | [[Galleg]]
|- valign=top align=right
! align=center | JU
| align=center | [[Skeudenn:Wappen Jura matt.svg|25px|Skoed ardamez Kanton Jura]]
| align=left | [[Kanton Jura|Jura]]
| align=center | [[1979]]
| align=left | [[Delémont]]
| align=center | [[Galleg]]
|- valign=top align=right bgcolor=&quot;#efefef&quot;
|}

[[Rummad:Kantonioù Suis|*]]</text>
      <sha1>k92x1e3k6d1eetgit0sjidhjuurbsel</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Laou-penn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22395</id>
    <revision>
      <id>2187005</id>
      <parentid>2038402</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T11:48:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2187005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4444" sha1="r9t875gj9q6a5k5d2kaibzw42kulfgl" xml:space="preserve">[[Image:Épouillage2.jpg|thumb|240px|dehou|''Dilaouiñ'', gant [[Jan Siberechts]],[[1662]]]]
Al '''laou''', pe '''laou-penn''', evit o dishañvalout diouzh ar gouennoù [[laou]] all, zo [[amprevan]]ed munut ha diaskell hag a vev e [[blev]] an dud. N'eus nemet nebeut a vronneged n'o devez ket laou, evel an [[askell-groc'hen|eskell-kroc'hen]], ha tud [[Japan]] ha n'o devez ket ivez a-hervez, hep ma oufed gwall vat perak.

==Laou e penn an dud==
''Pediculus humanus capitis'' a lavarer anezho ivez, met aesoc'h ober un anv skiantel anezho eget kaout an dizober anezho ur wech ma vezont peg en ho [[krev]]. [[Nez]] eo an anv a vez graet eus o vioù.

==Stourm ouzh al laou==

Evit stourm en un doare efedus eo ret:
*distruj al '''laou''' hag an [[nez]], 
*mirout a dapout laou digant un den all.

Tri doare zo da zistruj al laou hag an nez: 
#Troc'hañ ar blev ha [[touzañ]] ar penn, ha teurel kuit ar blev laouek; ne blij ket atav d'ar vugale na d'o zud, goude ma vez efedus; hogen ret e vez dibab etre blev melen koant laouek ha penn touz dilaou a-wechoù;
#Kribañ ar blev gant ur grib tanav ha dilaouiñ, ha frikañ an amprevaned unan hag unan. Hir eo, ha diaes-kenañ e-barzh blev hir: skuizhañ a c'haller goude 100 laouenn er memes penn.
[[Image:Nissenkamm-01.jpg|thumb|Krib dilaouiñ]]
#Gwalc'hiñ ar blev 
**Lod tud a ra gant dour pe soavon-blev leun a broduioù kimiek. Ne blij ket d'an holl, droug a vez kontet diwar-benn ar produioù-se, gant gwir abeg (darn zo bet berzet).
** Tud zo a lak eoul-[[lavand]], pe [[sitroñs]] (e gwerzh e ti an apotikerien), a-leizh war blev ar vugale, hag a c'holo ar penn e-pad un nozvezh. 
***Displijout a ra ar c'hwezh kreñv, ha ne lazh ket al laou, eme tud zo. 
***Mat eo evit en em ziwall, a lavar tud all. Ha yac'husoc'h eo eget ar pistri kimiek, rak mar deo displijus n'eo ket ken noazus, ha gwashañ displijadur a vez eo rankout naetaat dilhad ha gweleoù.


Koulskoude, pa vez implijet an tri doare-se war un dro e teuer a-benn eus an amprevaned noazus-se.

[[Image:Louse_diagram,_Micrographia,_Robert_Hooke,_1667.jpg|thumb|left|300px|Ul laouenn, hervez Robert Hooke, 1667.]]

==Un tamm istor==
Soñj mat o deus an dud a zo bet bugale e-pad ar brezel eus abadennoù dilaouiñ a veze er skolioù koulz hag er gêr. &quot;An holl o devoa laou&quot;, a glever alies.
Alies e veze graet an dilaouiñ ouzh taol er gêr, hag e veze kribet ar blev a-us d'un asied faoutet. Goude e veze friket pep laouenn unan hag unan gant '' [[morzhol al laou]] ''.

Gwalc'het e veze ar pennoù laouek gant [[gwinêgr]] lakaet en dour tomm, a-hervez.


==Yezh==
===Gerioù deveret===
*Ur '''sac'h laou''' zo un den laouek. Implijet e vez ar gerioù-se evel kunujenn.
*Ul ''laoueg'', pe ul ''laouegez'', a zo tud ''laouek'', pe ''laoueien'', pe a-wechoù tud paour hepken. Implijet e vez ar gerioù-se evel [[kunujenn]].
*[[Dilaouiñ]] a zo tennañ al '''laou''', eus penn ur bugel peurvuiañ, gant ur [[krib|grib]] alies.
*''[[Kaoc'h]]-laou'' a vez lavaret eus ''kaoc'h-skouarn'' ivez.
*''Morzhol(ig) al '''laou''''' a vez graet eus ar [[biz-meud]] a-wechoù.

===Troioù-lavar===
*''Bezañ tost da douzañ ul laouenn-dar'' zo bezañ [[pizh]]-daonet
*''Brochañ laou'', ''lazhañ laou evit gwerzhañ o c'hroc'hen'', ''spazhañ laou'', ''chikañ laou'', zo koll amzer.
*''Chom d'ober laou'' zo kement ha ''chom d'ober teil tomm'', da lavarout eo chom er gwele,
*''Derc'hel laou e penn ar vugale'', zo chom hep ober netra da zilaouiñ.
*''Fritañ laou'' zo bevañ er baourentez
*''Klask laou e-lec'h ma ne vez ket [[nez]]'' a zo klask abeg e-lec'h n'eus ket peadra.

===Evel anv-gwan===
*''Un den laou, ur bourk laou'' a zo dister, paour.
*''Tudjentil laou'' a zo peorien.

===Krennlavaroù===
*Gwir n'eo ket gaou, [[C'hwen]] n'int ket laou.
*An traoù gant an traoù, An [[nez]] gant al laou.

==Liammoù diavaez==
*Penaos stourm ouzh al laou (e galleg) : [http://www.servicevie.com/02Sante/Sante_enfants/Enfants12032001/enfants12032001.html Comment enrayer les poux de tête?]
*Yec'hed, nez ha laou (e galleg): [https://web.archive.org/web/20070429200515/http://santeaz.aufeminin.com/w/sante/s377/maladies/poux.html Poux, lentes, pédiculose : des réponses d'experts]
*E lec'hienn ar gouarnamant gall: [https://web.archive.org/web/20090223133306/http://www.sante.gouv.fr/htm/dossiers/poux/rapport.htm]
*Un ali all: [http://www.alternativesante.com/gazette/sections/section.asp?NoArticle=466&amp;NoSection=5]

[[Rummad:laou]]</text>
      <sha1>r9t875gj9q6a5k5d2kaibzw42kulfgl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kanton Ticino</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22457</id>
    <revision>
      <id>2186962</id>
      <parentid>2178197</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T22:22:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpinnerLaserzthe2nd</username>
        <id>63527</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Tessin-coat of arms.svg]] → [[File:CHE Ticino COA.svg]]</comment>
      <origin>2186962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1355" sha1="dxc4x1fv7ek5eqlm90mvyhqedb2nbdd" xml:space="preserve">{{LabourAChom}}
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:300px; float:right; margin:0 0 1em 1em; background:#fafafa; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:95%;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #adafda&quot; |'''Kantonioù Suis'''
|-
|- align=&quot;center&quot;
|Lec'hiadur e [[Suis]]
|[[Skeudenn:Switzerland Locator Map TI.svg|200px]]
|- align=&quot;center&quot;
|Anv 
|'''Kanton Ticino'''
|- align=&quot;center&quot;
|Skoed-ardamez 
|[[Skeudenn:CHE Ticino COA.svg|100px]]
|- align=&quot;center&quot;
|[[Riez]]
|{{Suis}}
|- align=&quot;center&quot;
|Berradur 
|TI
|- align=&quot;center&quot;
|Bloaz emezelañ er [[Suis|gengevredigezh]]
|[[1803]]
|- align=&quot;center&quot;
|Pennlec'h 
|[[Bellinzona]]
|- align=&quot;center&quot;
| Yezh ofisiel 
|[[italianeg]]
|- align=&quot;center&quot;
| Poblañs 
|328 580 (2007)
|- align=&quot;center&quot;
|Gorread 
|1 812,5&amp;nbsp;km²
|- align=&quot;center&quot;
| Stankter
|181 a./km²
|- align=&quot;center&quot;
| Lec'h uhelañ 
|[[Rheinwaldhorn]]
|- align=&quot;center&quot;
| Uhelder brasañ 
|3 402 m
|- align=&quot;center&quot;
| Lec'h izelañ 
|[[Lago Maggiore]]
|- align=&quot;center&quot;
| Uhelder bihanañ 
|195 m
|-
|}
'''Kanton Ticino''' (''Cantone Ticino'' en italianeg) a zo ur c'hanton eus [[Suis]], an hini nemetañ hag a vefe an [[italianeg]] ar yezh ofisiel nemeti. [[Bellinzona]] eo ar gêr-benn, ha ''TI'' eo berradur an anv.
{{Kantonioù Suis}}

[[Rummad:Kantonioù Suis|Ticino]]
[[Rummad:Ticino|*]]</text>
      <sha1>dxc4x1fv7ek5eqlm90mvyhqedb2nbdd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Caravaggio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26038</id>
    <revision>
      <id>2186978</id>
      <parentid>2186728</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T07:26:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>76088</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:The Inspiration of Saint Matthew by Caravaggio.jpg]] → [[File:Caravaggio - La inspiración de San Mateo (San Luigi dei Francesi, Roma).jpg]] → File replacement: update from a old and low quality version to a newer one with better quality ([[c:c:GR]])</comment>
      <origin>2186978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37489" sha1="o5wam3awqerc2lzhh4kzez3rtg1iyh1" xml:space="preserve">{{implijoù all}}
{{databox}}
[[Restr:CARAVAGGIO, A boy peeling fruit (1593).jpg|thumb|''Ragazzo che monda un frutto'', 1592]]
'''Michelangelo Merisi da Caravaggio''' ([[Milano]], [[29 a viz Gwengolo]] [[1571]] – [[Porto Ercole]]&lt;ref&gt;Ur ''[[frazione]]'' eus [[Monte Argentario]] eo Porto Ercole.&lt;/ref&gt;, [[18 a viz Gouere]] [[1610]]), anavezet gwelloc'h evel '''Caravaggio''', a oa ul [[livouriezh|livour]] [[italia]]n.

Unan eus livourien ar skol [[naturelouriezh (arz)|naturelouriezh]] italian eo, enebet ouzh ar skol [[ardaouegezh (arz)|ardaouegezh]] a rene war ar {{XVIvet kantved}}. 

Adnevezet en deus an [[arz]] en e amzer ha kontet eo da vezañ unan eus ar c'hentañ arzourien al luskad [[barok]].

Brudet eo al livour koulz abalamour d'e arz ha d'e vuhez. Adalek [[1600]] e oa brudet e [[Roma]] evel un arzour dornet-kaer. Diwar neuze ne vankas ket al labour dezhañ, nemet ar berzh a rae a save d'e benn.

Bet eo un den feuls, brusk, hoalus ha dañjerus, enebour d'an urzh, a veze armet, a ouie en em gannañ, hag a lazhas ouzhpenn un den. Kraouiet e voe meur a wech peogwir e nac'he pourmen dizarm e straedoù Roma, goude ma oa difennet.

Ur pennad diwar e benn e [[1604]] a ziskleir e zoare-bevañ tri bloaz a-raok, a gont «&amp;nbsp;en devoa labouret e-pad pemzektez hag e oa aet da gantren, miz pe zaou, e gleze gantañ ouzh e gostez, ur mevel ouzh e heul, eus an eil sal-dañs d'eben, prest da glask kann pe tabut, ken ne veze ket aes kaout afer outañ.&amp;nbsp;»&lt;ref&gt;Hervez Floris Claes van Dijk, a veve e Roma e 1601 d'ar c'houlz ma laboure Caravaggio eno, meneget e : John Gash, ''Caravaggio'', p.13. Kavet e vo ar meneg kentañ a se e ''Het Schilder-Boek'', gant Carl (pe Karel) van Mander, eus 1604, troet en e hed el levr ''Caravaggio'' gant Howard Hibbard. Kentañ meneg eus anv Caravaggio en un dihell eus e amzer e Roma eo hini Prospero Orsi evel keneiler en ur brosesion e miz Here 1594 en enor da Sant Lukaz (gwelout H. Waga, ''Vita nota e ignota dei virtuosi al Pantheon'', Roma, 1992, Appendix I, pp. 219 ha 220 sqq.). Kentañ danevell eus e vuhez e Roma zo en un dihell eus an 11 a viz Gouhere 1597 pa voe test Caravaggio ha Prospero Orsi eus un torfed e-kichen San Luigi de' Francesi. (Gwelout ''The earliest account of Caravaggio in Rome'' gant Sandro Corradini ha Maurizio Marini, e-barzh ''The Burlington Magazine'', pp. 25-28).&lt;/ref&gt;

E [[1606]] e rankas tec'hel eus Roma, pa oa klask warnañ abalamour m'en devoa lazhet un den en doa bet kann outañ.

E [[1608]] edo e [[Malta]], ma'z eas en [[Urzh Malta]], desket ma oa madik war ar relijion, met ne chomas nemet tri miz enni, taolet e voe er-maez anezhi dre m'en devoa lazhet ur c'hamarad eus an Urzh.

Neuze ez eas da [[Napoli]] e [[1609]], ma voe klasket e lazhañ, trawalc'h a enebourien en devoa evit se, hag ac'haleno da [[Sikilia]], ma ne reas nemet gounit enebourien nevez ken na varvas e 1610.
 
Ilizoù nevez ha palezioù ec'hon a veze savet e Roma war-dro dibenn ar {{XVIvet kantved}} ha deroù ar {{XVIIvet kantved}}, hag ezhomm a oa livadurioù. Edo an [[Iliz katolik roman|Iliz]] gant an [[Enepdisivouderezh]], ha klask a oa war-lerc'h ur gwir arz relijiel ac'h aje a-enep ar [[Protestantiezh|brotestantiezh]], hag evit se ne seblante ket dereat ken an doareoù-micher kozh (re an ardaouegezh), a bade abaoe kant vloaz, hag a gaved artifisiel.

Caravaggio a zegase nevezenti gant e naturalouriezh, un doare-ober savet diwar pizhsellout hag implij ''[[chiaroscuro]]'', eleze sklêrijenn ha teñvalijenn.

Brud ha levezon en doe Caravaggio en e vuhez, hogen ankounac'haet e voe er c'hantvedoù war-lerch e dremenvan. Ret e voe gortoz an {{XXvet kantved}} evit dizoleiñ pegen kreñv en doa levezonet arz ar C'hornôg. Koulskoude eo bras e levezon war an doare-livañ nevez a zeuas war-lerc'h an ardaouegezh, ar ''barocco''. Andre Berne-Joffroy, sekretour [[Paul Valéry]], a lavare diwar e benn : «&amp;nbsp;Pezh a grog gant labour Caravaggio n'eo nemet al livouriezh vodern.&amp;nbsp;»&lt;ref&gt;Meneget gant Gilles Lambert, en e levr &quot;Caravaggio&quot;, p. 8.&lt;/ref&gt;

== Buhez ==
=== An oad tener (1571-1592) ===
Ganet e oa Caravaggio e Milano&lt;ref&gt;Testeniekaet gant kavadenn ar baperenn-vadeziant eus parrez Santo Stefano e Brolo, e Milano, hervez ar gazetenn ''[[L'Unità]]'' e miz C'hwevrer 2007.&lt;/ref&gt;. E dad, Fermo Merisi, a oa merour-ti ha kinkler-ti da Francesco Sforza, markiz [[Caravaggio (Italia)|Caravaggio]]. E vamm, Lucia Aratori, a oa he zud perc'henned er memes kornad.

E [[1576]] ez eas an tiegezh da chom da Garavaggio, ur gêr vihan e [[proviñs Bergamo]], evit tec'hel rak ar [[bosenn|vosenn]] a rae he reuz e Milano. Eno e varvas e dad, Fermo, bloaz goude, e [[1577]].

Krediñ a reer eo e Caravaggio e kreskas ar bugel, met daremprediñ ar re[[Sforza]] a rae e dud atav hag an tiegezh [[Colonna]] ivez. Tost e oa an div familh vras-se an eil ouzh eben, dimezioù a oa bet etre o bugale, ha skoazell a gavas Caravaggio diganto. Ar re Golonna a oa tud c'halloudus e Roma, hag e-kreiz ur rouedad tud a roas skoazell d'an arzour pa voe en diaezamant.

D'e 13 vloaz, e [[1584]], ec'h eas da Vilano da zeskiñ ar vicher livour gant [[Simone Peterzano]], a lavare bout diskibl da [[Tizian|Dizian]]. Hep mar ebet e reas anaoudegezh gant teñzorioù arzel Milano, gant ''[[Ar Goan Ziwezhañ (arz)|Ar Goan Ziwezhañ]]'' livet gant [[Leonardo da Vinci]] a-dra-sur, ha gant arz [[Lombardia]] dre vras, dezhañ un doare a roe talvoudegezh d'ar &quot;sell didro hag an evezh ouzh ar munudoù naturel&quot;&lt;ref&gt;Rosa Giorgi, ''Caravaggio: Master of light and dark - his life in paintings'', p. 12.&lt;/ref&gt;, un arz a oa tostoc'h da naturelouriezh [[Alamagn]] eget d'an ardaouegezh a oa diouzh ar c'hiz e Roma.

Krediñ a reer e chomas ur pennad e Milano war-lerc'h echuet gantañ e bennad-diskibl, met marteze ez eas da [[Venezia]] hag e welas eno labour [[Giorgione]], a voe lavaret goude ne rae nemet e varmouzañ, ha hini Tizian.

E [[1589]] e tistroas da Garavaggio betek marv e vamm, ken na voe rannet peadra an tiegezh e [[1592]]. Neuze ez eas da Roma.

=== Roma (1592-1600) ===
;Gant Cesari
War-dro kreiz 1592 e tegouezhas e Roma, “en e noazh hag en ezhomm bras... hep annez na boued... diarc'hant.”&lt;ref&gt;Meneget hepmui e levr Robb, p. 35, diazezet war skridoù Mancini, Baglione ha Bellori, a lavar o-zri e vevas e vloavezhioù kentañ e Roma er baourentez (menegoù izeloc'h).&lt;/ref&gt; Bod en doa kavet gant ur mignon d'e diegezh, an [[eskob]] Pucci. Evitañ e live hag e kopie taolennoù relijiel. Livañ a rae ivez e ti [[Cavalier d'Arpino]], ul livour anavezet ivez evel ''il Giuseppino'', ma reas eno oberennoù kentañ e yaouankiz : ''Fanciullo con canestro di frutta'' (&quot;Ar paotrig e banerad frouezh&quot;, [[1593]]-[[1594]]) ha ''Bacchino malato'' (&quot;Bacchus yaouank klañv&quot;, ''idem''). Kaoz zo bet c'hoazh gant lod istorourien eus ur veaj da Venezia evit displegañ levezonoù veneziat war e arz, dreist-holl en daolenn ''Riposo durante la fuga in Egitto'' (&quot;Diskuizh e-kerzh an dec'hadeg da Egipt&quot;, [[1595]]-[[1596]]), met netra sur n'eus bet prouet.

N'ouzer ket gwall vat petra a reas e-pad e vloavezhioù kentañ e Roma. Brud en doa da vezañ un den feuls, brusk, troet da glask kann, ret dezhañ tec'hel a-zirak al lezenn alies.

Un nebeud mizioù diwezhatoc'h e labouras evit al livour [[Giuseppe Cesari]], a oa e barr e vrud da neuze, ha livour muiañ-karet ar [[pab]] [[Klemañs VIII]], “o livañ bleunioù ha frouezh”&lt;ref&gt;Giovanni Pietro Bellori, ''Le Vite de' pittori, scultori, et architetti moderni'', 1672 : &quot;Michele a voe ret dezhañ mont da servij ar Marc'heg Giuseppe d'Arpino, a roe dezhañ da labour livañ bleunioù ha frouezh en un doare ken tost d'ar wirionez ma voe tizhet ganto ar gened a geromp kement hiriv.&quot;&lt;/ref&gt; en e labouradeg. Eus ar mare-se ec'h anavezomp ''Ragazzo che monda un frutto'' (&quot;Paotr o peliat ur frouezhenn&quot;, [[1592]], e gentañ livadur anavezet), ''Fanciullo con canestro di frutta'' ha ''Bacchino malato'', a lavarer e oa un [[emboltred]] graet war-lerc'h ur c'hleñved fall a echuas gant e zilez roet da Cesari. An teir zaolenn-se a ziskouez ar perzhioù a reas brud Caravaggio : studiet eo bet frouezh ar banerad gant ur c'helenner liorzhouriezh ha gallet en deus anavezout un torr war un delienn, a oa &quot;un delienn vras gant un devadenn anat diwar foue damheñvel ouzh an antrakoz (''Glomerella cingulata'')&quot;, emezañ.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.hort.purdue.edu/newcrop/caravaggio/caravaggio_l.html ''Caravaggio's Fruit: A Mirror on Baroque Horticulture'']&lt;/ref&gt;
&lt;gallery&gt;
Boy with a Basket of Fruit-Caravaggio (1593).jpg|''Fanciullo con canestro di frutta''
Caravaggio - Autoritratto in veste di Bacco (Bacchino malato), 1595 circa, 534.jpg|''Bacchino malato''
Michelangelo Caravaggio 025.jpg|''Riposo durante la fuga in Egitto''
&lt;/gallery&gt;
;Klask fred
Caravaggio a guitaas Cesari e miz Genver [[1594]], mennet ma oa da ober e dreuz e-unan. Bihan e oa aet e yalc'h, met da neuze eo e reas anaoudegezh gant mignoned nevez evel al livour [[Prospero Orsi]] ([[1560]]-[[1630]]), an tisavour [[Onorio Longhi]] ([[1568]]-[[1619]]), hag al livour yaouank (17 vloaz dezhañ) [[Mario Minniti]] ([[1577]]-[[1640]]). Gant Orsi e kavas dastumerien taolennoù ; gant Longhi e pleustras straedoù kêr da noz, hag an emgannoù ; Minniti a voe patrom meur a livadur, ha diwezhatoc'h e sikouras Caravaggio da glask fred e Sikilia&lt;ref&gt;Catherine Puglisi, &quot;Caravaggio&quot;, p. 79. Longhi a oa gant Caravaggio da noz an emgann marvus gant Ranuccio Tomassoni ; Robb, p. 341, a soñj edo Minniti ivez.&lt;/ref&gt;.
[[Restr:Caravaggio (Michelangelo Merisi) - Good Luck - Google Art Project.jpg|thumb|''Buona ventura'', 1596-1597]]
En daolenn ''Buona ventura'' (&quot;Chañs vat&quot;, [[1596]]-[[1597]]), an hini gentañ a livas ouzhpenn un den enni, e weler Mario louzet gant ur jipsianez a zo o lerezh e walenn. Nevez-flamm e oa an tem-se e Roma, ha berzh a reas er c'hantvedoù war-lerc'h. Da c'hortoz ne voe ket gwerzhet ker. En daolenn ''I bari'' (&quot;An drucherien&quot;, [[1594]]) ez eus ur paotr tapet gant c'hoarierien c'hartoù, marteze kentañ pennoberenn Caravaggio. Evel ''Buona ventura'' e reas berzh bras, ha 50 eiladenn anezhi a chom. A zo abouesoc'h : sachañ a reas evezh ar [[kardinal|c'hardinal]] [[Francesco Maria Del Monte]], unan eus gwellañ anaoudeien el livouriezh e Roma. Evit Del Monte hag e vignoned arzgarourien binvidik e reas Caravaggio un toullad livadurioù evel ar ''Concerto'' ([[1595]]), ''Suonatore di liuto'' (&quot;Soner lud&quot;, 1595-1596), ''[[Bacchus (Caravaggio)|Bacco]]'' (1595-1597), ''Ragazzo morso da un ramarro'' (&quot;Paotr dantet gant ur glazard&quot;, 1595-1596), ur skouer vat eus e zoare gwirheñvel, gant Minniti ha paotred yaouank all&lt;ref&gt;Deskrivet e voe paotred Caravaggio gant an arzvarnour Robert Hughes evel ''overripe bits of rough trade, with yearning mouths and hair like black ice cream'' (&quot;tammoù re azv a zarempredoù feuls o c'henoù c'hoantek hag o blev par da zienn-skorn du&quot;)&lt;/ref&gt; Kalz a dabut zo bet diwar-benn an alan a heñvelgarouriezh a glever el livadurioù-se&lt;ref&gt;Donald Posner an hini kentañ, e-barzh ''Caravaggio's Early Homo-erotic Works&quot;''(Art Quarterly niv. 24, 1971, pp.301-26) o skrivañ diwar-benn doug Caravaggio d'ar grennarded ha levezon e vuhez reizhel war e arz. Ar vuhezskridourien heñvelgarourien a gav anat an aergelc'h a heñvelgarouriezh, met n'eo ket an holl a ya a-du gante. Mar klasker mont pelloc'h ganti war an hent-se e c'haller lenn Brian Tovar : [https://web.archive.org/web/20071219033744/http://emedia.art.sunysb.edu/britov/ess2.html ''Sins Against Nature: Homoeroticism and the epistemology of Caravaggio''] Evit lenn ur savboent kontrol, gwelout pennad Maurizio Calvesi, ''Caravaggio'' (ArtDossier 1986, en [[italianeg]]). Hervez Calvesi e kaver en oberennoù kentañ ar pezh a blije d'an Del Monte kentoc'h evit da Garavaggio, en un amzer ma ne rene ket c'hoazh ar meizad a soñjoù personel.&lt;/ref&gt;.
&lt;gallery&gt;
The Cardsharps by Caravaggio.jpg|''I bari''
The musicians by Caravaggio.jpg|''Concerto''
Michelangelo Caravaggio 020.jpg|''Suonatore di liuto''
Baco, por Caravaggio.jpg|''Bacco''
Michelangelo Caravaggio 061.jpg|''Ragazzo morso da un ramarro''
&lt;/gallery&gt;
[[Restr:Michelangelo Caravaggio 063.jpg|thumb|upright 0.8|''Maddalena penitente'']]
Gwirheñvelouriezh avat a gaver en-dro en taolennoù dezho un danvez relijiel, ha speredelezh ivez. Da gentañ e ''[[Maddalena penitente (Caravaggio)|Maddalena penitente]]'' (&quot;Mari Maden e pinijenn&quot;, 1594-1595), ma weler [[Mari Madalen]] pa dro kein ouzh he buhez pec'herez, en he c'hoazez, o ouelañ dourek, he bravigoù a-skign en-dro dezhi. &quot;Ne ziskoueze ket bezañ ul livadur relijiel tamm ebet... Ur plac'h en he c'hoazez war ur skabell goad izel o sec'hañ he blev... Pelec'h e oa ar morc'hed... ar glac'har... promesa ar silvidigezh ? ”&lt;ref&gt;Robb, p. 79. Robb a skriv da-heul Bellori, a gan meuleudi da livioù &quot;gwir&quot; Caravaggio hogen feukus e kav e naturalouriezh : &quot;Plijet e oa (Caravaggio) gant dizoloidigezh an natur, n'en doa ket ezhomm da implij e empenn pelloc'h.&quot;&lt;/ref&gt;

E doare sioul Lombardia e oa, ha ne oa ket flamminus evel doare Roma d'an ampoent. Oberennoù all a voe en doare-se : ''San Francesco d'Assisi in estasi'' (&quot;[[Sant Frañsez a Asiz]] en e c'hoursav&quot;, 1594-95), ''[[Marta e Maria Maddalena]]'' (1598), ''[[Aberzhidigezh Izaag (Caravaggio)|Sacrificio di Isacco]]'' (&quot;Aberzhidigezh [[Izaag]]&quot;, 1598), ''[[Santez Katell (Caravaggio)|Santa Caterina d'Alessandria]]'' (1598-99), ''Giuditta e Oloferne'' (&quot;[[Judit ha Holofern (arz)|Judit ha Holofern]]&quot;, 1599).

Gant an oberennoù-se, goude ma ne voent gwelet nemet gant nebeut a dud, e kreskas brud Caravaggio e metoù an anaoudeien hag e genarzourien. Met evit kaout brud da vat e oa ret kaout labour evit ar foran, ha kement-se ne zeue nemet digant an Iliz.
&lt;gallery&gt;
Saint Francis of Assisi in Ecstasy-Caravaggio (c.1595).jpg|''San Francesco d'Assisi in estasi''
Caravaggio Martha&amp;Mary.jpg|''Marta e Maria Maddalena''
Michelangelo Merisi da Caravaggio - The Sacrifice of Isaac - WGA04202.jpg|''Sacrificio di Isacco''
Michelangelo Caravaggio 060.jpg|''Santa Caterina d'Alessandria'''
Caravaggio - Giuditta e Oloferne (ca. 1599).jpg|''Giuditta e Oloferne''
&lt;/gallery&gt;
;Brudetañ livour kêr Roma (1600-1606)
[[Restr:Michelangelo Caravaggio 040.jpg|thumb|''Vocazione di San Matteo'']]
[[Restr:The Martyrdom of Saint Matthew-Caravaggio (c. 1599-1600).jpg|thumb|''Martirio di San Matteo'']]
E [[1599]], moarvat dre levezon Del Monte, e voe gopraet Caravaggio da ginklañ chapel Contarelli en iliz San Luigi dei Francesi (&quot;Sant Loeiz ar C'hallaoued&quot;). Kaoz a voe diwar-benn an div oberenn e voe gopraet evito, ''Vocazione di San Matteo'' (&quot;Galvedigezh sant Vazhev&quot;, 1599-1600) ha ''Martirio di San Matteo'' (&quot;Merzherinti sant Vazhev&quot;, 1600-01). Teñvalijenn Caravaggio ''(chiaroscuro)'' a zegase skrij en e daolennoù, hag e daol-sell lemm e lakae nerzh ha from a-leizh. Diwar-benn labour Caravaggio, e-touez an arzourien all, e oa daou du splann. Darn a ziskulie fazioù, deuet diwar e c'hoant da livañ hervez an natur, hep ober tresadennoù ; met an darn vuiañ a gane meuleudi dezhañ evel da salver an arz : livourien Roma neuze a oa troet gant an nevezinti, ar re yaouankañ a zeue war e dro, a gane meuleudi dezhañ dre ma oa an hini nemetañ a live hervez an natur, hag a lakae e oberoù da vurzhudoù.

Kenderc'hel a reas Caravaggio da zastum goproù uhel evit labourioù relijiel ma weled emgannoù, dibennañ tud, jahinañ, lazhañ. Gant pep taolenn nevez e kreske e vrud peurvuiañ, met un toulladig a voe nac'het gant lod tud goude ma oant bet graet war o goulenn, hag a-wechoù e rankent bezañ adlivet, pe neuze e veze ret klask prenerien arall dezho. An dalc'h bras a oa hennezh : ha pa veze meulet nerzh dramatek e daolennoù gant lod e kave da lod all e oant awenet izel, gant danvez gros ar vuhez&lt;ref&gt;A-zivout savboent Iliz an Enepdisivouderezh diwar-benn an dereadegezh en arzoù, gwelit Giorgi, p. 80. Evit monet pelloc'h, gwelit Gash, p.8 sqq. ; hag a-zivout perzh an dereadegezhh en nac'hañ ''Sant Vazhe gant an ael'' ha ''Marv ar Werc'hez'', gwelit Puglisi, pp. 179-188.&lt;/ref&gt; En e livadur kentañ eus ''San Matteo e l'angelo''(&quot;Sant Vazhev hag an ael&quot;, 1602) e weler ar sant evel ur c'houer moal e benn ha lous e zivhar, gant un ael-krennard gwisket skañv un tamm dibalamour ; nac'het e voe an daolenn, ha ret hec'h adober (''San Matteo e l'angelo', 1602). Heñveldra a c'hoarvezas gant ''Conversione di san Paolo'' (&quot;Distro sant Paol ouzh Doue&quot;, 1600-1601), tra ma voe degemeret un eil doare heñvelanvet eus ar memes danvez (1600-1601), ma weler marc'h ar sant kalz gwelloc'h eget ar sant e-unan, ar pezh a zegasas an diviz-se etre an arzour hag ur c'hargad en iliz ''Santa Maria del Popolo'' e Roma : &quot;Petra zo kaoz hoc'h eus lakaet ur marc'h er c'hreiz, ha sant Paol war an douar ?&quot; — &quot;Abalamour !&quot; — &quot;Daoust ha Doue eo ar marc'h ?&quot; — &quot;N'eo ket, met e gouloù Doue emañ !&quot;&lt;ref&gt;Meneget hep mammenn e Lambert, p. 66.&lt;/ref&gt;.

Un oberenn direlijiel all, ''[[Amor Vincit Omnia (Caravaggio)|Amor vincit omnia]]'', a voe graet e 1602 evit Vincenzo Giustiniani, un den eus kelc'hiad Del Monte. Hervez ur c'hounskrid eus ar {{XVIIvet kantved}} e oa graet hervez patrom ur paotr anvet Cecco, da lavarout eo [[Francesco]], marteze Francesco Boneri, un arzour anavezet er bloavezhioù 1610-1625, lesanvet [[Cecco Boneri|Cecco del Caravaggio]]&lt;ref&gt;Dibrouenn eo al liamme etre Boneri ha servijer ha patrom Caravaggio e deroù ar [[bloavezhioù 1600]], goude ma vez degemeret gant ar braz eus an dud ez eo Cecco del Caravaggio evit Francesco Boneri. Gwelit Robb, pp. 193-196.&lt;/ref&gt; o tougen ur wareg ha saezhoù.

Gwelout a reer an dalc'h en ul lec'h all, e gwirionez daouduek an oberenn : war un dro eo [[Kupidon]] ha Cecco, evel Gwerc'hezed Caravaggio a oa war un dro Mamm Jezuz ha kourtezanezed Roma a oa bet patromoù eviti.
&lt;gallery perrow=&quot;4&quot;&gt;
Michelangelo Caravaggio 040.jpg|''Vocazione di San Matteo''
The Martyrdom of Saint Matthew-Caravaggio (c. 1599-1600).jpg|''Martirio di San Matteo''
Caravaggio (Michelangelo Merisi) (1571 - 1610) - The Evangelist Matthew - 365 - Gemäldegalerie.jpg|''San Matteo e l'angelo''
Caravaggio - La inspiración de San Mateo (San Luigi dei Francesi, Roma).jpg|Eil doare
The Conversion of Saint Paul-Caravaggio (c. 1600-1).jpg|''Conversione di san Paolo''
Caravaggio-The Conversion on the Way to Damascus.jpg|Eil doare
Caravaggio - Cupid as Victor - Google Art Project.jpg|''Amor vincit omnia''
&lt;/gallery&gt;
;Harlu ha marv (1606-1610)
E miz Mae [[1606]], Caravaggio a lazhas ur forbann anvet Ranuccio Tomassoni ; peogwir e oa klask warnañ dindan boan a varv e tec'has al livour da zomani Colonna er c'hreisteiz da Roma, hag ac'haleno da Napoli e-lec'h m'edo Costanza Colonna Sforza, intañvez Francesco Sforza, o chom en ur palez ma voe degemeret evel mab an hini en doa bet karg e ti he fried. Ur breur he doa Costanza, Ascanio e anv, ha hennezh a oa kardinal-gwarezour rouantelezh Napoli, hag ur breur all dezhi, Marzio, a oa kuzulier [[besroue]] [[Spagn]] ; ur c'hoar dezhi a oa dimezet d'un den eus an tiegezh Carafa, a renk uhel e Napoli, un anaoudegezh a c'hallfe displegañ perak e voe roet kement a fret da Garavaggio er gêr-se. Goude un nebeud mizioù e Napoli avat ec'h eas Caravaggio da Enez Malta m'edo sez {{Urzh Sant Yann Jeruzalem|Marc'heien Malta]].

Mab Costanza, Fabrizio Sforza Colonna, a oa marc'heg Malta ha jeneral galeoù an Urzh, a seblant endevout aozet e zonedigezh en enez e [[1607]]. Ker bamet e voe Alof de Wignacourt, anezhañ 54{{vet}} Mestr Meur an Urzh, gant labour Caravaggio evel livour ofisiel an Urzh m'e varc'hegas. Daoust da gement-se e voe harzet an arzour e miz Eost 1608 abalamour m'en devoa gloazet ur marc'heg. Skarzhet eus an Urzh e voe ha bac'het e [[Valletta]], met diflipañ a eure ha tec'hel da Sikilia.

Eno e labouras al livour (''Seppellimento di santa Lucia'' (&quot;Beziadur santez Lusia&quot;, 1608), ''Resurrezione di Lazzaro'' (&quot;Dasoc'h Lazar, 1609), ''Adorazione dei pastori'' (&quot;Azeuladeg ar vesaerion&quot;, 1609), endra deue iskisoc'h-iskisañ e emzalc'h : kousket gwisket-holl hag armet-holl, distruj e labour kerkent goude an disterañ burutelladenn hag ober goap ouzh livourien Sikilia. Goude nav miz en enez e tistroas da Napoli.

E palez Costanza e Napoli e voe o chom pa zistroas di en hañv [[1609]]. Kaoz eus an darempredoù-se a gaver en holl vuhezskridoù&lt;ref&gt;Da skouer hini Catherine Puglisi, ''Caravaggio', p. 258, ha hini Helen Langdon, ''Caravaggio: A Life'', pennadoù 12 ha 15, ha Peter Robb, ''M: The Man Who Became Caravaggio'', pp. 398 sqq. ha 459 sqq., a ro resisadurioù.&lt;/ref&gt;. Eno e voe arsailhet e miz Here, marteze gant tud a oa gopraet gant ar marc'heg en devoa gloazet e Malta ; distreset e voe e zremm. D'ar mare-se e livas ''Davide con la testa di Golia'' (&quot;David gant penn Goliath&quot;, 1609-1610), penn ar [[ramz]] o vezañ un emboltred. Goude bloaz e Napoli e tistroas Caravaggio da Roma en hañv 1610, ha d'an 28 a viz Gouere e voe embannet gant un ''avviso'', ur gazetenn brevez, e oa marvet al livour.
&lt;gallery&gt;
Michelangelo Caravaggio 010.jpg|''Seppellimento di santa Lucia''
Michelangelo Caravaggio 006.jpg|''Resurrezione di Lazzaro''
Michelangelo Caravaggio 004.jpg|''Adorazione dei pastori''
Michelangelo Caravaggio 018.jpg|''Davide con la testa di Golia''
&lt;/gallery&gt;

Klañv e oa Caravaggio da neuze, hogen meur a rendaet zo bet a-zivout pennabeg e dremenvan : un dial, [[kleñved Naplez]], [[Kleñved ar paludoù|malaria]], [[kleñved Malta]] hag all. Beziet e voe e bered San Sebastiano e Porto Ercole ; pa voe serret er bered e [[1956]] e voe treuzkaset e relegoù er bered Sant'Erasmo, e Porto Ercole bepred. Eno e voent dielfennet e [[2001]] gant skiantourien a un abeg all da dremenvan al livour : pistriet e vije bet gant ar [[plom]] a oa e livioù e vare ; anavezet mat eo ar c'hleñved-se evit degas feulster en dud&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.theguardian.com/artanddesign/2010/jun/16/caravaggio-italy-remains-ravenna-art ''The Guardian'', 16/06/2010]&lt;/ref&gt;. Enklaskoù all a lakaas da soñjal e vije bet marvet Caravaggio diwar [[sepsis]]&lt;ref&gt;Anvet &quot;septikemiezh&quot; gwechall.&lt;/ref&gt; en devije bet dre ''[[Staphylococcus aureus]]'' a-c'houde un emgann e Napoli&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.thelancet.com/journals/laninf/article/PIIS1473-3099(18)30571-1/fulltext ''The Lancet'', 17/08/2018]&lt;/ref&gt;. E [[2002]], ar [[Vatikan]] a embannas dihelloù hag a skore un abeg all : peuzlazhet e vije bet Caravaggio dre ur ''vendetta'' paeet gant familh Raniccio Tomassoni, a oa bet muntret gant al livour abalamour d'ar batromez [[Fillide Melandroni]], ar vaouez yaouan a weler en dolenn ''Giuditta e Oloferne''&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/italy/1396127/Red-blooded-Caravaggio-killed-love-rival-in-bungled-castration-attempt.html ''The Telegraph'', 02/06/2022]&lt;/ref&gt;.

==Levezon==
Caravaggio &quot;a lakaas an deñvalijenn en damsklêrijenn.&quot;&lt;ref&gt;Lambert, p. 11.&lt;/ref&gt; ''Chiaroscuro'' a veze implijet a-werso, met Caravaggio an hini a ziazezas da vat an doare-se da livañ.

Adal ma voe diskouezet livadurioù Sant Vazhev e chapel Contarelli en iliz San Luigi dei Francesi e Roma e krogas o levezon war an arzourien yaouank, ar voe lesanvet ''i Caravaggisti''. Brud Caravaggio ne chomas ket war-lerc'h e dremenvan e 1610. An doareoù nevez degaset gantañ a voe implijet en doare ''barocco'', nemet ha pa voe implijet ar ''chiaroscuro'' e voe dilezet ar gwirvoud [[Bredoniezh|bredoniel]] a oa e taolennoù ar mestr.

Levezoniñ a reas doare-livañ e geneil [[Orazio Gentileschi]], ha hini e verc'h [[Artemisia Gentileschi]], hag a-bell hini ar C'hallaoued [[Georges de La Tour]] ha [[Simon Vouet]], koulz ha hini ar Spagnol [[José de Ribera]].

Koulskoude, meur a zek vloaz war-lerc'h, e veze lakaet e oberoù war-gont livourien &quot;dereatoc&quot;h&quot;, pe e veze graet fae warno. An doare barok, kenijinet gantañ, a oa aet war-raok, kemmet e oa ar gizioù, met ne oa ket bet savet stal ebet gant Caravaggio, evel en devoa graet [[Annibale Carraci]] ([[1560]]-[[1609]]), ha ne oa bet skol ebet o legadiñ e zoare-livañ da ziskibien feal.

Er [[bloavezhioù 1920]] ez eo an arzvarnour Roberto Longhi a roas brud en-dro da anv Caravaggio, hag a roas e lec'h dezhañ en istor liverezh Europa : &quot;Ribera, [[Johannes Vermeer|Vermeer]], La Tour ha [[Rembrandt van Rijn|Rembrandt]] ne vije ket bet anezho panevetañ. Hag arz [[Eugène Delacroix|Delacroix]], [[Gustave Courbet|Courbet]] ha [[Édouard Manet|Manet]] a vije bet disheñvel-rik.&quot;&lt;ref&gt;Roberto Longhi, meneget e Lambert, ''op. cit.'', p. 15&lt;/ref&gt; A-du gantañ e oa an istorour war an arzoù [[Bernard Berenson]] ([[1965]]-[[1959]]) pa skrive : ''War-bouez [[Michelangelo]] n'eus bet livour italian ebet dezhañ ken bras levezon.''&lt;ref&gt;Bernard Berenson, in Lambert, ''op. cit.', p. 8&lt;/ref&gt;
 
E kalz a virdioù, e [[Stadoù-Unanet Amerika]] zoken ([[Detroit]] ha [[New York]]), e kaver livadurioù a-leizh graet e doare Caravaggio : un darvoud da noz, gouloù teñval, tud ordinal, livañ ar wirionez naturel. Livourien vodern evel an [[Norvegia|Norvegad]] [[Odd Nerdrum]] (bet ganet e [[1944]]) pe an [[Hungaria|Hungarad]] [[Tibor Csernus]] ([[1927]]-[[2007]]) n'o deus biskoazh kuzhet o deus klasket kevezañ gantañ, hag al livour stadunanat [[Dougl Ohlson]] ([[1936]]-[[2010]]) a oa anaoudek-meurbet ouzh Caravaggio.

Al livour (ha falser) [[Izelvroioù|izelvroat]] [[Han van Meegeren]] ([[1889]]-[[1947]]) en deus implijet taolennoù Caravaggio en e labour war ar Vistri Gozh. Ar filmaozer [[Bro-Saoz|Saoz]] [[Derek Jarman]] ([[1942]]-[[1994]]) en deus sevenet e [[1986]] ar film ''Caravaggio'' diwar-benn buhez an arzour&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.imdb.com/title/tt0090798/?ref_=fn_al_tt_1 ''Internet Movie Database'']&lt;/ref&gt;.
[[Restr:Uqueen3.jpg|thumb|''Vocazione dei santi Pietro e Andrea'', lakaet war anv Caravaggio (&quot;1603-1606&quot; ?)]]
En deiz a hiziv ne chom nemet 77 taolenn a zo diwar zorn Caravaggio hep mar ebet. Unan, ''Vocazione dei santi Pietro e Andrea'' (&quot;Galvidigezh ar sent Pêr hag Andrev&quot;, 1603-1606), zo bet lakaet war anv Caravaggio e [[1943]] gant Roberto Longhi, hogen tennet eo bet eus roll oberennù an arzour e [[2009]]&lt;ref&gt;{{fr}} Ebert-Schifferer, Sybille : ''Caravage''. Paris : Éditions Hazan, 2009 {{ISBN|978-2-7541-0399-2}}&lt;/ref&gt;. Prenet e oa bet gant ar roue [[Charlez Iañ (Bro-Saoz)|Charles I Bro-Saoz]] e [[1637]], gwerzhet da c'houde hag adprenet gant [[Charlez II (Bro-Saoz)|Charles II]] ha lakaet a-gostez e palez Hampton Court er mervent da [[Londrez]], ma kave d'an dud e oa un eillivadur. Un toullad livadurioù gant Caravaggio zo bet kollet moarvat abaoe e varv. [[Richard Francis Burton]] an hini en deus skrivet diwar-benn &quot;un daolenn eus ar Rozera Santel (e mirdi personel dug meur [[Toskana]]) ma weled ur c'helc'hiad tregont den ''turpiter ligati''&lt;ref&gt;&quot;Kenliammet en un doare mezhus&quot;&lt;/ref&gt;&quot; ha ne chom roud ebet anezhi. Un daolenn all eus un ael a zo bet distrujet e-kerzh bombezadeg [[Dresden]], ha ne chom nemet luc'hskeudennoù gwenn-ha-du anezhi.

== Oberennoù ==
===Gwiriekaet (77 taolenn)===
Lod taolennoù zo bet graet meur a wech (da skouer : 8 taolenn zo anvet ''San Giovanni Battista'').
*1592 : ''Ragazzo che monda un frutto''
*1593-1594 : ''Fanciullo con canestro di frutta'' • ''[[Bacchino malato]]''
*1594 : ''[[I bari]]''
*1594-1595 : ''San Francesco in estasi'' • ''[[Maddalena penitente (Caravaggio)|Maddalena penitente]]'' • ''[[Al lennerez planedennoù|Buona ventura]]''
*1595 : ''[[Concerto]]''
*1595-1596 : ''Suonatore di liuto'' • ''Ragazzo morso da un ramarro'' • ''Riposo durante la fuga in Egitto''''
*1596-1597 : ''[[Al lennerez planedennoù|Buona ventura]]'' • ''[[Bacchus (Caravaggio)|Bacco]]'' • ''Buona ventura''
*1597 : ''[[Riposo durante la fuga in Egitto]]'' • ''[[Ritratto di Cortigiana (Caravaggio)|Ritratto di Fillide Melandroni]]''
*1597-1598 : ''Canestra di frutta'' • ''Davide e Golia'' • ''[[Sant Yann-Vadezour (Paotr yaouank gant ur Maout)|San Giovanni Battista]]''
*1597-1599 : ''[[Narciso (Caravaggio)|Narciso]]''
*1598 : ''[[Aberzhidigezh Izaag (Caravaggio)|Sacrificio di Isacco]]'' • ''[[Medusa (Caravaggio)|Testa di Medusa]]'' • ''La vocazione dei santi Pietro e Andrea'' • ''Cristo alla colonna'' • ''Conversione della Maddalena ([[Marta e Maria Maddalena]])'' • ''[[Yann ar Badezour, Toledo, Spagn|San Giovanni Battista]]''
*1598-1599 : ''[[Santez Katell (Caravaggio)|Santa Caterina d'Alessandria]]''
*1599 : ''Giuditta e Oloferne''
*1599-1600 : ''Vocazione di San Matteo''
*1600 : ''Conversione di san Paolo'' • ''[[Natività con i santi Lorenzo e Francesco d'Assisi]]''
*1600-1601 : ''Martirio di San Matteo'' • ''Conversione di San Paolo'' • ''Crocifissione di San Pietro'' • ''Incredulità di San Tommaso''
*1601-1602 : ''[[Koan en Emmaus|Cena in Emmaus]]''
*1602 : ''San Matteo e l'angelo'' • ''Cattura di Cristo'' • ''[[Sant Yann-Vadezour (Paotr yaouank gant ur Maout)|San Giovanni Battista]]''
*1602-1603 : ''Coronazione di spine'' • ''[[Amor Vincit Omnia (Caravaggio)|Amor vincit omnia]]''
*1602-1604 : ''Deposizione''
*1603 : ''[[Kurunidigezh gant spern|Incoronazione di spine]]'' • ''[[Aberzhidigezh Izaag (Caravaggio)|Sacrificio di Isacco]]''
*1604 : ''Morte della Vergine'' • ''[[Yann ar Badezour, Kansas City, Missouri|San Giovanni Battista]]'' • ''[[Yann ar Badezour, Galleria Nazionale d'Arte Antica, Roma|San Giovanni Battista]]''
*1604-1606 : ''Madonna dei pellegrini (Madonna di Loreto)''
*1605 : ''San Francesco in meditazione''
*1605-1606: ''Madonna dei palafrenieri (Madonna col Bambino e Sant'Anna)'' • ''Sacra Famiglia con San Giovanni Battista'' • ''San Gerolamo scrivente'' (Roma) • ''San Francesco in meditazione''
*1606 : ''[[Cena in Emmaus]]'' • ''[[Ecce Homo]]''
*1607 : ''Madonna del Rosario'' • ''[[Davide con la testa di Golia (Caravaggio Vienna)|Davide con la testa di Golia]]'' • ''Salomè con la testa del Battista'' • ''Sette opere di Misericordia'' • ''Crocefissione di Sant'Andrea'' • ''Flagellazione''
*1607-1608 : ''Flagellazione di Cristo'' • ''Giovanni Battista alla sorgente''
*1608 : ''Ritratto di Alof de Wignacourt'' • ''Decollazione di San Giovanni Battista'' • ''San Girolamo scrivente'' (Malta) • ''[[Kupidon en e gousk|Amorino dormiente]]'' • ''Seppellimento di Santa Lucia''
*1608-1609 : ''Ritratto di fra Antonio Martelli, Cavaliere di Malta''
*1609 : ''Resurrezione di Lazzaro'' • ''Adorazione dei pastori''
*1609-1610 : ''Annunciazione'' • ''Negazione di San Pietro'' • ''Martirio di Sant'Orsola'' • ''[[Davide con la testa di Golia (Caravaggio Roma)|Davide con la testa di Golia]]''
*1610 : ''[[Sant Yann-Vadezour (Caravaggio)|San Giovanni Battista]]''
[[Restr:Michelangelo Merisi da Caravaggio - Portrait of Pope Urban VIII. (Maffeo Barberini).jpg|thumb|upright 0.9|''Ritratto di Maffeo Barberini'']]
===Lakaet war e gont (10 taolenn)===
* ''Giove, Nettuno e Plutone'', Casino della Villa Ludovisi, Roma
* ''Ritratto di papa Paolo V'' ([[Paol V]]), Palazzo Borghese, Roma
* ''Ritratto di Maffeo Barberini (Il [[Urban VIII|papa Urbano VIII]])'', Firenze, dastumad prevez
* ''Salomè con la testa del Battista'', National Gallery, Londrez
* ''Salomè con la testa di san Giovanni nel bacile'', dastumad prevez
* ''San Giovanni Battista'', Nelson Gallery, [[Kansas City]]
* ''San Giovanni Battista'', Palazzo Corsini, Roma
* ''San Giovannino alla sorgente con agnello'', dastumad prevez
* ''San Girolamo'', [[Manati Montserrat]], [[Katalonia]]
* ''Vocazione dei santi Pietro e Andrea'', palez Hampton Court, Londrez, tiegezh real Breizh-Veur

==Skeudennaoueg==
Amañ e kavor taolennoù ha n'int ket bet diskouezet uheloc'h. Diglok eo ar skeudennaoueg, evel-just.
===Taolennoù relijiel===
;An [[Testamant Kozh]]
&lt;gallery&gt;
David and Goliath by Caravaggio.jpg|''Davide e Golia'' (1597-1598)
The Sacrifice of Isaac by Caravaggio.jpg|''Sacrificio di Isacco'' (1598)
&lt;/gallery&gt;
;An [[Testamant Nevez]]
&lt;gallery&gt;
Michelangelo Caravaggio 038.jpg|''Crocifissione di san Pietro'' (1600)
Michelangelo Caravaggio 035.jpg|''Natività con i santi Lorenzo e Francesco d'Assisi'' (1600)
The Incredulity of Saint Thomas by Caravaggio.jpg|''Incredulità di san Tommaso'' (1600-1601)
Supper at Emmaus by Caravaggio.jpg|''Cena di Emmaus'' (1601-1602)
Caravaggio - Taking of Christ - Odessa.jpg|''Cattura di Cristo'' (1602)
Michelangelo Merisi da Caravaggio, Saint John the Baptist (Youth with a Ram) (c. 1602, Yorck Project).jpg|''[[Sant Yann-Vadezour (Paotr yaouank gant ur Maout)|San Giovanni Battista]]'' (1602))
The Deposition by Caravaggio.jpg|''Ar beziadur'' (1602-1603)
Michelangelo Caravaggio 055.jpg|''Sacra Famiglia con san Giovannino'' (1605-1606)
Supper at Emmaus-Caravaggio (1606).jpg|''[[Koan en Emmaus|Cena di Emmaus]]'' (1606)
1606 Caravaggio, Ecce Homo Palazzo Bianco, Genoa.jpg|''[[Ecce Homo]]'' (1606)
CaravaggioSalomeLondon.jpg| ''Salomè con la testa del Battista (1607))
Caravaggio Baptist Collezione Bonello, Malta.jpg|''Giovanni Battista alla sorgente'' (1607-1608)
Michelangelo Caravaggio 021.jpg|''Decollazione di san Giovanni Battista'' (1608)
The Denial of Saint Peter-Caravaggio (1610).jpg|''Negazione di san Pietro'' (1609-1610)
&lt;/gallery&gt;
;Ar [[Gwerc'hez Vari|Werc'hez]]
&lt;gallery&gt;
Michelangelo_Caravaggio 069.jpg|''Morte della Vergine'' (1604)
Madonna di Loreto-Caravaggio (c.1604-6).jpg|''Madonna dei pellegrini'' (1604-1606)
Madonna and Child with St. Anne-Caravaggio (c. 1605-6).jpg|''Madonna dei palafrenieri'' (1605-1606)
Michelangelo Caravaggio 066.jpg|''Madonna del Rosario'' (1607)
&lt;/gallery&gt;
;Sent
&lt;gallery&gt;
The Calling of Saint Matthew by Carvaggio.jpg|''Vocazione di san Matteo'' (1599-1600)
The Martyrdom of Saint Matthew-Caravaggio (c. 1599-1600).jpg|''[[Merzherinti Mazhev|Martirio di san Matteo]]'' (1600-1601)
Caravaggio - La inspiración de San Mateo (San Luigi dei Francesi, Roma).jpg|''San Matteo e l'angelo'' (1602)
Saint Jerome Writing-Caravaggio (1605-6).jpg|''San Girolamo scrivente ''(Roma, 1605)
Michelangelo Caravaggio 056.jpg|''San Girolamo scrivente'' (Malta, 1608)
&lt;/gallery&gt;

===Taolennoù direlijiel===
;Mojennoù [[Henc'hes]] ha [[Henroma]]
&lt;gallery&gt;
Michelangelo Caravaggio 065.jpg|''Narciso'' (1597-1599)
Medusa by Carvaggio.jpg| ''[[Medusa (Caravaggio)|Testa di Medusa]]'' (1598)
&lt;/gallery&gt;
;Poltredoù
&lt;gallery&gt;
Portrait of a Courtesan by Caravaggio.jpg|''[[Ritratto di Cortigiana (Caravaggio)|Ritratto di Cortigiana]]'' (1597)
&lt;/gallery&gt;
;Dodennoù all
&lt;gallery&gt;
Canestra di frutta (Caravaggio).jpg|''Canestra di frutta'' (1597-1598)
Michelangelo Caravaggio 029.jpg|''Sette opere di Misericordia'' (1606-1607)
&lt;/gallery&gt;

== Menegoù ==
=== Mammskridoù ===
* {{it}} Mancini, Giulio (1619-28) : ''Considerazioni sulla pittura''.
* {{it}} Baglione, Giovanni 1642) : ''[https://archive.org/details/bub_gb_zZr_4cyPppYC/page/n3/mode/2up Le vite de' pittori, scultori, architetti, ed intagliatori, dal pontificato di Gregorio 13. del 1572. sino a 'tempi di papa Urbano 8. nel 1642.]''.
* {{it}} Bellori, Giovanni Pietro (1672) : ''[https://archive.org/details/levitedepittoris00bell/page/n5/mode/2up Le Vite de' pittori, scultori et architetti moderni]''.
=== Levrioù diwar e benn ===
;{{en}}
* Calvesi, Maurizio : ''Caravaggio''. Firenze : Giunti Editore, 1998 {{ISBN|978-88-09-76268-8}}
* Friedlaender, Walter : ''Caravaggio Studies''. New York : Schocken Books Inc., 1970 {{ISBN|978-0-8052-0243-4}}
* Gash, John : ''Caravaggio''. London : Chaucer Press, 2004 {{ISBN|978-1-904449-22-5}}
* Giorgi, Rosa : ''Caravaggio: Master of light and dark - his life in paintings''. London : Dorling Kindersley, 1999 {{ISBN|978-0-7894-4138-6}}
* Hibbard, Howard : ''Caravaggio''. Cheltenham : Icon Publishing, 1983 {{ISBN|978-0-06-433322-1}}
* Lambert, Gilles : ''Caravaggio''. Los Angeles : Taschen America, 2000 {{ISBN|978-3-8228-6305-3}}
* Langdon, Helen : ''Caravaggio: A Life''. New York : Farrar, Straus and Giroux, 1999 {{ISBN|978-0-374-11894-5}}
* Moir, Alfred : ''The Italian Followers of Caravaggio''. Cambridge : Harvard University Press, 1967 (Div levrenn)&lt;ref&gt;ISBN ebet, peogwir e voe embannet [[ISBN|a-raok 1970]].&lt;/ref&gt;
* Puglisi, Catherine : ''Caravaggio''. London : Phaidon Press, 1998 {{ISBN|978-0-7148-3966-0}}
* Robb, Peter Robb : ''M: The Man Who Became Caravaggio''. London : Henry Holt &amp; Co., 2000 {{ISBN|978-0-8050-6356-1}}
* Spike, John Spike &amp; Kahn Spike, Michèle  : ''Caravaggio''. Nw York : Abbeville Press, 2001 {{ISBN|978-0-7892-0639-8}}
;{{fr}}
* Esteban, Claude : ''L'ordre donné à la nuit''. Lagrasse : Éditions Verdier, 2005 {{ISBN|978-2-86432-447-8}}
* Hilaire, Michel : ''Caravage, le sacré et la vie''. Paris : Éditions Herscher, 1995 {{ISBN|978-2-7335-0251-8}}
* Longhi, Roberto (1927) : ''Le Caravage''. Paris : Éditions du Regard, 2004 {{ISBN|978-2-84105-169-4}}
;{{it}}
* Macchi, Alberto : ''L'uomo Caravaggio - Atto unico''. Roma : AETAS, Roma 1995 {{ISBN|978-88-85172-19-7}}

== Liammoù diavaez ==
{{Commonscat|Michelangelo Merisi da Caravaggio}}
* {{en}} [http://webexhibits.org/hockneyoptics/post/grundy7.html ''Caravaggio and the camera obscura'']
* {{en}} [https://www.caravaggio.org/ ''Caravaggio and his paintings'']
* {{fr}} [http://agora.qc.ca/mot.nsf/Dossiers/Caravage ''Caravage'']
* {{fr}} http://www.bergerfoundation.ch/Caravage/F/index.html ''Caravage'']
==Notennoù==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Caravaggio}}
[[Rummad:Livourien italian ar XVIvet kantved]]
[[Rummad:Livourien italian ar XVIIvet kantved]]
[[Rummad:Ganedigezhioù 1571]]
[[Rummad:Marvioù 1610]]</text>
      <sha1>o5wam3awqerc2lzhh4kzez3rtg1iyh1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Doareoù-skrivan e brezhoneg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28926</id>
    <redirect title="Reizhskrivadur ar brezhoneg" />
    <revision>
      <id>2186967</id>
      <parentid>999235</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T01:02:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>6654</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Robot : Dresañ an adkas doubl da [[Reizhskrivadur ar brezhoneg]]</comment>
      <origin>2186967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="6dqtgarar60ce6gofynzudgcj4oexk5" xml:space="preserve">#ADKAS [[Reizhskrivadur ar brezhoneg]]</text>
      <sha1>6dqtgarar60ce6gofynzudgcj4oexk5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Doareoù-skrivañ brezhoneg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34917</id>
    <redirect title="Reizhskrivadur ar brezhoneg" />
    <revision>
      <id>2186968</id>
      <parentid>227703</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T01:02:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>6654</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Robot : Dresañ an adkas doubl da [[Reizhskrivadur ar brezhoneg]]</comment>
      <origin>2186968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="6dqtgarar60ce6gofynzudgcj4oexk5" xml:space="preserve">#ADKAS [[Reizhskrivadur ar brezhoneg]]</text>
      <sha1>6dqtgarar60ce6gofynzudgcj4oexk5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kaozeal:Doareoù-skrivañ brezhoneg</title>
    <ns>1</ns>
    <id>34918</id>
    <redirect title="Kaozeal:Reizhskrivadur ar brezhoneg" />
    <revision>
      <id>2186965</id>
      <parentid>227705</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T01:02:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>6654</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Robot : Dresañ an adkas doubl da [[Kaozeal:Reizhskrivadur ar brezhoneg]]</comment>
      <origin>2186965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="lc3e7o4jw9q381g4mlwc4nvdtqyylzb" xml:space="preserve">#ADKAS [[Kaozeal:Reizhskrivadur ar brezhoneg]]</text>
      <sha1>lc3e7o4jw9q381g4mlwc4nvdtqyylzb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Roll livadurioù Caravaggio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38204</id>
    <revision>
      <id>2186975</id>
      <parentid>2186729</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T06:53:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>76088</id>
      </contributor>
      <comment>→ File replacement: update to new version with better quality</comment>
      <origin>2186975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7679" sha1="ovt3gjr4b6red5wubqcfqse7h9ali4z" xml:space="preserve">Amañ a vo kavet roll livadurioù [[Caravaggio]]'''.

===Taolennoù relijiel===
====An [[Testamant Kozh]]====
&lt;gallery&gt;
The Sacrifice of Isaac by Caravaggio.jpg|'' [[Aberzhidigezh Izaag (Caravaggio)]]'' (1603)
Michelangelo Caravaggio 023.jpg|munudig
Michelangelo Caravaggio 024.jpg|munudig
David and Goliath by Caravaggio.jpg|''[[David]] ha [[Goliat]]'' (1600)
Michelangelo Caravaggio 018.jpg|''[[David]] gant penn [[Goliat]]''
Caravaggio - Giuditta e Oloferne (ca. 1599).jpg|''[[Judit (arz)|Judit]] o tibennañ [[Holofern]]'' (1599-1600)
&lt;/gallery&gt;

====An [[Testamant Nevez]]====
&lt;gallery&gt;
Michelangelo_Caravaggio_035.jpg| ''[[Natività con i santi Lorenzo e Francesco]]''
Michelangelo Caravaggio 004.jpg|''Azeuladeg ar vesaerion''
Michelangelo Caravaggio 005.jpg|''Azeuladeg ar vesaerion'' (munudig)
Michelangelo_Caravaggio_025.jpg| [[Riposo durante la fuga in Egitto‎]] (''An diskuizh e-pad an tec'h da Egipt'')
Michelangelo Caravaggio 026.jpg| Munudig (''An diskuizh e-pad an tec'h da Egipt'')
Michelangelo Caravaggio 027.jpg| Munudig (''An diskuizh e-pad an tec'h da Egipt'')
Michelangelo Caravaggio 028.jpg| Munudig (''An diskuizh e-pad an tec'h da Egipt'')
Michelangelo Caravaggio 055.jpg|''An Tiegezh Santel gant Yann Vadezour'' 
Caravaggio_Baptist_Collezione_Bonello,_Malta.jpg| ''[[Yann ar Badezour e-tal ar Feunteun]]''
Michelangelo Merisi da Caravaggio, Saint John the Baptist (Youth with a Ram) (c. 1602, Yorck Project).jpg| '' Sant [[Yann-Vadezour]] yaouank (gant ur maout)'' 
Michelangelo Caravaggio 021.jpg|''Dibennidigezh Yann Vadezour'', 1608
CaravaggioSalomeLondon.jpg| ''[[Salome merc'h Herodiadez|Salome]] o terc'hel penn Yann ar Badezour'' (war-dro [[1607]])
Caravaggio Martha&amp;Mary.jpg|''[[Marta e Maria Maddalena‎]]''
Michelangelo Caravaggio 006.jpg|''Lazar o sevel'', 1608-1609
Maria Magdalene by Caravaggio.jpg|''[[Maria Magdalene| Mari Madalen oc'h ober pinijenn]]'' 
Michelangelo Caravaggio 063.jpg-''[[Maddalena penitente (Caravaggio)]]'' (Mari Madalen)(war-dro 1598)
Michelangelo Caravaggio 064.jpg|munudig
Supper at Emmaus by Caravaggio.jpg|''Koan en Emmaus'' (1601), [[National Gallery]], [[Londrez]]
Michelangelo Caravaggio 011.jpg|''Koan en Emmaus'' (1601), [[National Gallery]], [[Londrez]]
Michelangelo Caravaggio 012.jpg|''Koan en Emmaus'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 013.jpg|''Koan en Emmaus'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 014.jpg|''Koan en Emmaus'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 015.jpg|''Koan en Emmaus'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 016.jpg|''Koan en Emmaus'' (munudig)
Supper at Emmaus-Caravaggio (1606).jpg|''[[Koan en Emmaus]]'' (1606)
1606 Caravaggio, Ecce Homo Palazzo Bianco, Genoa.jpg|''[[Ecce Homo]]'', Palazzo Rosso, [[Genoa]] (1606)
Caravaggio (Michelangelo Merisi) - Ecce Homo - Google Art Project.jpg|''Ecce Homo''
Caravaggio_-_Taking_of_Christ_-_Odessa.jpg|'' Krist trubardet '' (1602)
The Denial of Saint Peter-Caravaggio (1610).jpg|''Dinac'hadenn sant Pêr''
The Incredulity of Saint Thomas by Caravaggio.jpg|''Diskred Sant Tomaz''
The Incredulity of Saint Thomas by Caravaggio.jpg|''Diskred Sant [[Tomaz]]''
The Deposition by Caravaggio.jpg|''Jezuz distaget diouzh ar groaz''
Michelangelo_Caravaggio_038.jpg|''Kroazstagidigezh [[Simon Pêr]]''
&lt;/gallery&gt;
=====Ar [[Gwerc'hez Vari|Werc'hez]]=====
&lt;gallery&gt;
Madonna di Loreto-Caravaggio (c.1604-6).jpg|''Gwerc'hez ar birc'hirined''
Michelangelo Caravaggio 002.jpg|''Gwerc'hez ar birc'hirined'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 066.jpg|''Madonna ar Rozera''(1606-1607)
Michelangelo Caravaggio 067.jpg| (munudig)
Michelangelo Caravaggio 068.jpg| (munudig)
Michelangelo_Caravaggio_069.jpg|''Marv ar Werc'hez''
Michelangelo Caravaggio 070.jpg| (munudig)
&lt;/gallery&gt;

=====Sent=====
&lt;gallery&gt;
Caravaggio - La inspiración de San Mateo (San Luigi dei Francesi, Roma).jpg|''Sant Vazhe hag an Ael'' (1602)
The Calling of Saint Matthew by Carvaggio.jpg|''Galvedigezh Sant Vazhev ''
The Inspiration of Saint Matthew by Caravaggio.jpg|''Awen Sant Vazhev''
The Martyrdom of Saint Matthew-Caravaggio (c. 1599-1600).jpg|[[Merzherinti Mazhev]] 
Michelangelo Caravaggio 048.jpg|
Michelangelo Caravaggio 049.jpg|
Michelangelo Caravaggio 050.jpg|
Michelangelo Caravaggio 051.jpg|
Conversion on the Way to Damascus-Caravaggio (c.1600-1).jpg|'' [[War an Hent da Zamask]] ''
Michelangelo Caravaggio 037.jpg|'' [[War an Hent da Zamask]] '' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 010.jpg|''Beziadur Santez Lusia'', Iliz Santez Lusia, [[Siracusa]].
Michelangelo Caravaggio 056.jpg|''Sant Yerom o skrivañ'' 
Saint Jerome Writing-Caravaggio (1605-6).jpg|''Sant Yerom o skrivañ'' 
Michelangelo Caravaggio - Saint Jerome in his study (Hand detail).jpg| (munudig)
Michelangelo Caravaggio 060.jpg|''[[Santez Katell (Caravaggio)]]'' (1595-1596)
&lt;/gallery&gt;

===Taolennoù disakr===
====Mojennoù Hellaz ha Roma====
&lt;gallery&gt;
Medusa by Carvaggio.jpg| ''[[Medusa (Caravaggio)|Medusa]]'' (1598), [[Mirdi an Ofisoù]], [[Firenze]]
Michelangelo Caravaggio 017.jpg|Penn [[Medusa]]
Caravaggio - Cupid as Victor - Google Art Project.jpg|'' [[Amor Vincit Omnia (Caravaggio)|Amor Vincit Omnia]] '' (1602-1603)
Caravaggio - Amor Vincit - detail.jpg|''Omnia vincit Amor'' (1602)(munudenn)
Michelangelo Caravaggio 007.jpg|''[[Bacchus (Caravaggio)|Bacchus]]''
Michelangelo Caravaggio 008.jpg|''Bacchus'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 009.jpg|''Bacchus'' (munudig)
Caravaggio - Autoritratto in veste di Bacco (Bacchino malato), 1595 circa, 534.jpg|'' [[Bacchus bihan klañv]] ''
Michelangelo Caravaggio 065.jpg|''[[Narkis (Caravaggio)|Narkis]]''
&lt;/gallery&gt;

====Poltredoù hag all====
&lt;gallery&gt;
Michelangelo Merisi da Caravaggio - Portrait of Pope Urban VIII. (Maffeo Barberini).jpg|[[Ar pab Urban VIII]]
Portrait_of_a_Courtesan_by_Caravaggio.jpg| [[Ritratto di Cortigiana (Caravaggio)]]
Michelangelo Caravaggio 020.jpg| ''Al ludour'', 1595, [[Mirdi ar Peniti]], [[Sant Petersbourg]].
1596 Caravaggio, The Lute Player New York.jpg| ''Al ludour'' (1596). Mirdi ar Peniti, Sant Petersbourg.
Michelangelo Merisi da Caravaggio - The Cardsharps.jpg|''[[I bari]]'' (An drucherien)
Michelangelo Caravaggio 019.jpg|[[:it:Canestra di frutta (Caravaggio)|Canestra di frutta]] (''Ar Banerad Frouezh'')
The Fortune Teller-Caravaggio (Rome).jpg| [[Al lennerez-planedennoù (Caravaggio) |''Al lennerez-planedennoù'']], [[1594]] (doare kentañ).
La Diseuse de bonne aventure, Caravaggio (Louvre INV 55) 02.jpg|[[Al lennerez-planedennoù (Caravaggio) |''Al lennerez-planedennoù'']], 1596-97 (eil doare)
Michelangelo Caravaggio 032.jpg|''Al lennerez-planedennoù'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 033.jpg|''Al lennerez-planedennoù'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 029.jpg|''Ar Seizh labour a druez''
Michelangelo Caravaggio 030.jpg|''Ar Seizh labour a druez'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 061.jpg|''Paotr yaouank dantet gant ur glazard''
Michelangelo Caravaggio 062.jpg|''Paotr yaouank e banerad frouezh ''
The_musicians_by_Caravaggio.jpg|''[[Concerto (Caravaggio)]]''
&lt;/gallery&gt;

====Da glenkañ gwelloc'h====
&lt;gallery&gt;
Michelangelo Caravaggio 038.jpg|
Michelangelo Caravaggio 039.jpg|
Michelangelo Caravaggio 040.jpg|
Michelangelo Caravaggio 041.jpg|
Michelangelo Caravaggio 042.jpg|
Michelangelo Caravaggio 043.jpg|
Michelangelo Caravaggio 044.jpg|
Caravaggio - La inspiración de San Mateo (San Luigi dei Francesi, Roma).jpg|
Michelangelo Caravaggio 046.jpg|
Michelangelo Caravaggio 052.jpg|
Michelangelo Caravaggio 053.jpg|
Michelangelo Caravaggio 054.jpg|
Michelangelo Caravaggio 055.jpg|
&lt;/gallery&gt;

==Livadurioù all==
&lt;gallery&gt;
Bild-Ottavio Leoni, Caravaggio.jpg|''Caravaggio'', livet gant Ottavio Leoni
&lt;/gallery&gt;

[[Rummad:Rolloù livadurioù|Caravaggio]]
[[Rummad:livadurioù Caravaggio]]</text>
      <sha1>ovt3gjr4b6red5wubqcfqse7h9ali4z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186976</id>
      <parentid>2186975</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T06:56:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>76088</id>
      </contributor>
      <comment>→ removed, image is twice</comment>
      <origin>2186976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7606" sha1="g5zg098l7bqlayoetxj3gvn2u08rxid" xml:space="preserve">Amañ a vo kavet roll livadurioù [[Caravaggio]]'''.

===Taolennoù relijiel===
====An [[Testamant Kozh]]====
&lt;gallery&gt;
The Sacrifice of Isaac by Caravaggio.jpg|'' [[Aberzhidigezh Izaag (Caravaggio)]]'' (1603)
Michelangelo Caravaggio 023.jpg|munudig
Michelangelo Caravaggio 024.jpg|munudig
David and Goliath by Caravaggio.jpg|''[[David]] ha [[Goliat]]'' (1600)
Michelangelo Caravaggio 018.jpg|''[[David]] gant penn [[Goliat]]''
Caravaggio - Giuditta e Oloferne (ca. 1599).jpg|''[[Judit (arz)|Judit]] o tibennañ [[Holofern]]'' (1599-1600)
&lt;/gallery&gt;

====An [[Testamant Nevez]]====
&lt;gallery&gt;
Michelangelo_Caravaggio_035.jpg| ''[[Natività con i santi Lorenzo e Francesco]]''
Michelangelo Caravaggio 004.jpg|''Azeuladeg ar vesaerion''
Michelangelo Caravaggio 005.jpg|''Azeuladeg ar vesaerion'' (munudig)
Michelangelo_Caravaggio_025.jpg| [[Riposo durante la fuga in Egitto‎]] (''An diskuizh e-pad an tec'h da Egipt'')
Michelangelo Caravaggio 026.jpg| Munudig (''An diskuizh e-pad an tec'h da Egipt'')
Michelangelo Caravaggio 027.jpg| Munudig (''An diskuizh e-pad an tec'h da Egipt'')
Michelangelo Caravaggio 028.jpg| Munudig (''An diskuizh e-pad an tec'h da Egipt'')
Michelangelo Caravaggio 055.jpg|''An Tiegezh Santel gant Yann Vadezour'' 
Caravaggio_Baptist_Collezione_Bonello,_Malta.jpg| ''[[Yann ar Badezour e-tal ar Feunteun]]''
Michelangelo Merisi da Caravaggio, Saint John the Baptist (Youth with a Ram) (c. 1602, Yorck Project).jpg| '' Sant [[Yann-Vadezour]] yaouank (gant ur maout)'' 
Michelangelo Caravaggio 021.jpg|''Dibennidigezh Yann Vadezour'', 1608
CaravaggioSalomeLondon.jpg| ''[[Salome merc'h Herodiadez|Salome]] o terc'hel penn Yann ar Badezour'' (war-dro [[1607]])
Caravaggio Martha&amp;Mary.jpg|''[[Marta e Maria Maddalena‎]]''
Michelangelo Caravaggio 006.jpg|''Lazar o sevel'', 1608-1609
Maria Magdalene by Caravaggio.jpg|''[[Maria Magdalene| Mari Madalen oc'h ober pinijenn]]'' 
Michelangelo Caravaggio 063.jpg-''[[Maddalena penitente (Caravaggio)]]'' (Mari Madalen)(war-dro 1598)
Michelangelo Caravaggio 064.jpg|munudig
Supper at Emmaus by Caravaggio.jpg|''Koan en Emmaus'' (1601), [[National Gallery]], [[Londrez]]
Michelangelo Caravaggio 011.jpg|''Koan en Emmaus'' (1601), [[National Gallery]], [[Londrez]]
Michelangelo Caravaggio 012.jpg|''Koan en Emmaus'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 013.jpg|''Koan en Emmaus'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 014.jpg|''Koan en Emmaus'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 015.jpg|''Koan en Emmaus'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 016.jpg|''Koan en Emmaus'' (munudig)
Supper at Emmaus-Caravaggio (1606).jpg|''[[Koan en Emmaus]]'' (1606)
1606 Caravaggio, Ecce Homo Palazzo Bianco, Genoa.jpg|''[[Ecce Homo]]'', Palazzo Rosso, [[Genoa]] (1606)
Caravaggio (Michelangelo Merisi) - Ecce Homo - Google Art Project.jpg|''Ecce Homo''
Caravaggio_-_Taking_of_Christ_-_Odessa.jpg|'' Krist trubardet '' (1602)
The Denial of Saint Peter-Caravaggio (1610).jpg|''Dinac'hadenn sant Pêr''
The Incredulity of Saint Thomas by Caravaggio.jpg|''Diskred Sant [[Tomaz]]''
The Deposition by Caravaggio.jpg|''Jezuz distaget diouzh ar groaz''
Michelangelo_Caravaggio_038.jpg|''Kroazstagidigezh [[Simon Pêr]]''
&lt;/gallery&gt;
=====Ar [[Gwerc'hez Vari|Werc'hez]]=====
&lt;gallery&gt;
Madonna di Loreto-Caravaggio (c.1604-6).jpg|''Gwerc'hez ar birc'hirined''
Michelangelo Caravaggio 002.jpg|''Gwerc'hez ar birc'hirined'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 066.jpg|''Madonna ar Rozera''(1606-1607)
Michelangelo Caravaggio 067.jpg| (munudig)
Michelangelo Caravaggio 068.jpg| (munudig)
Michelangelo_Caravaggio_069.jpg|''Marv ar Werc'hez''
Michelangelo Caravaggio 070.jpg| (munudig)
&lt;/gallery&gt;

=====Sent=====
&lt;gallery&gt;
Caravaggio - La inspiración de San Mateo (San Luigi dei Francesi, Roma).jpg|''Sant Vazhe hag an Ael'' (1602)
The Calling of Saint Matthew by Carvaggio.jpg|''Galvedigezh Sant Vazhev ''
The Inspiration of Saint Matthew by Caravaggio.jpg|''Awen Sant Vazhev''
The Martyrdom of Saint Matthew-Caravaggio (c. 1599-1600).jpg|[[Merzherinti Mazhev]] 
Michelangelo Caravaggio 048.jpg|
Michelangelo Caravaggio 049.jpg|
Michelangelo Caravaggio 050.jpg|
Michelangelo Caravaggio 051.jpg|
Conversion on the Way to Damascus-Caravaggio (c.1600-1).jpg|'' [[War an Hent da Zamask]] ''
Michelangelo Caravaggio 037.jpg|'' [[War an Hent da Zamask]] '' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 010.jpg|''Beziadur Santez Lusia'', Iliz Santez Lusia, [[Siracusa]].
Michelangelo Caravaggio 056.jpg|''Sant Yerom o skrivañ'' 
Saint Jerome Writing-Caravaggio (1605-6).jpg|''Sant Yerom o skrivañ'' 
Michelangelo Caravaggio - Saint Jerome in his study (Hand detail).jpg| (munudig)
Michelangelo Caravaggio 060.jpg|''[[Santez Katell (Caravaggio)]]'' (1595-1596)
&lt;/gallery&gt;

===Taolennoù disakr===
====Mojennoù Hellaz ha Roma====
&lt;gallery&gt;
Medusa by Carvaggio.jpg| ''[[Medusa (Caravaggio)|Medusa]]'' (1598), [[Mirdi an Ofisoù]], [[Firenze]]
Michelangelo Caravaggio 017.jpg|Penn [[Medusa]]
Caravaggio - Cupid as Victor - Google Art Project.jpg|'' [[Amor Vincit Omnia (Caravaggio)|Amor Vincit Omnia]] '' (1602-1603)
Caravaggio - Amor Vincit - detail.jpg|''Omnia vincit Amor'' (1602)(munudenn)
Michelangelo Caravaggio 007.jpg|''[[Bacchus (Caravaggio)|Bacchus]]''
Michelangelo Caravaggio 008.jpg|''Bacchus'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 009.jpg|''Bacchus'' (munudig)
Caravaggio - Autoritratto in veste di Bacco (Bacchino malato), 1595 circa, 534.jpg|'' [[Bacchus bihan klañv]] ''
Michelangelo Caravaggio 065.jpg|''[[Narkis (Caravaggio)|Narkis]]''
&lt;/gallery&gt;

====Poltredoù hag all====
&lt;gallery&gt;
Michelangelo Merisi da Caravaggio - Portrait of Pope Urban VIII. (Maffeo Barberini).jpg|[[Ar pab Urban VIII]]
Portrait_of_a_Courtesan_by_Caravaggio.jpg| [[Ritratto di Cortigiana (Caravaggio)]]
Michelangelo Caravaggio 020.jpg| ''Al ludour'', 1595, [[Mirdi ar Peniti]], [[Sant Petersbourg]].
1596 Caravaggio, The Lute Player New York.jpg| ''Al ludour'' (1596). Mirdi ar Peniti, Sant Petersbourg.
Michelangelo Merisi da Caravaggio - The Cardsharps.jpg|''[[I bari]]'' (An drucherien)
Michelangelo Caravaggio 019.jpg|[[:it:Canestra di frutta (Caravaggio)|Canestra di frutta]] (''Ar Banerad Frouezh'')
The Fortune Teller-Caravaggio (Rome).jpg| [[Al lennerez-planedennoù (Caravaggio) |''Al lennerez-planedennoù'']], [[1594]] (doare kentañ).
La Diseuse de bonne aventure, Caravaggio (Louvre INV 55) 02.jpg|[[Al lennerez-planedennoù (Caravaggio) |''Al lennerez-planedennoù'']], 1596-97 (eil doare)
Michelangelo Caravaggio 032.jpg|''Al lennerez-planedennoù'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 033.jpg|''Al lennerez-planedennoù'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 029.jpg|''Ar Seizh labour a druez''
Michelangelo Caravaggio 030.jpg|''Ar Seizh labour a druez'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 061.jpg|''Paotr yaouank dantet gant ur glazard''
Michelangelo Caravaggio 062.jpg|''Paotr yaouank e banerad frouezh ''
The_musicians_by_Caravaggio.jpg|''[[Concerto (Caravaggio)]]''
&lt;/gallery&gt;

====Da glenkañ gwelloc'h====
&lt;gallery&gt;
Michelangelo Caravaggio 038.jpg|
Michelangelo Caravaggio 039.jpg|
Michelangelo Caravaggio 040.jpg|
Michelangelo Caravaggio 041.jpg|
Michelangelo Caravaggio 042.jpg|
Michelangelo Caravaggio 043.jpg|
Michelangelo Caravaggio 044.jpg|
Caravaggio - La inspiración de San Mateo (San Luigi dei Francesi, Roma).jpg|
Michelangelo Caravaggio 046.jpg|
Michelangelo Caravaggio 052.jpg|
Michelangelo Caravaggio 053.jpg|
Michelangelo Caravaggio 054.jpg|
Michelangelo Caravaggio 055.jpg|
&lt;/gallery&gt;

==Livadurioù all==
&lt;gallery&gt;
Bild-Ottavio Leoni, Caravaggio.jpg|''Caravaggio'', livet gant Ottavio Leoni
&lt;/gallery&gt;

[[Rummad:Rolloù livadurioù|Caravaggio]]
[[Rummad:livadurioù Caravaggio]]</text>
      <sha1>g5zg098l7bqlayoetxj3gvn2u08rxid</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186979</id>
      <parentid>2186976</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T07:26:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>76088</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:The Inspiration of Saint Matthew by Caravaggio.jpg]] → [[File:Caravaggio - La inspiración de San Mateo (San Luigi dei Francesi, Roma).jpg]] → File replacement: update from a old and low quality version to a newer one with better quality ([[c:c:GR]])</comment>
      <origin>2186979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7632" sha1="fmsbne0yebw8861ln5bjm1i8eu0lljz" xml:space="preserve">Amañ a vo kavet roll livadurioù [[Caravaggio]]'''.

===Taolennoù relijiel===
====An [[Testamant Kozh]]====
&lt;gallery&gt;
The Sacrifice of Isaac by Caravaggio.jpg|'' [[Aberzhidigezh Izaag (Caravaggio)]]'' (1603)
Michelangelo Caravaggio 023.jpg|munudig
Michelangelo Caravaggio 024.jpg|munudig
David and Goliath by Caravaggio.jpg|''[[David]] ha [[Goliat]]'' (1600)
Michelangelo Caravaggio 018.jpg|''[[David]] gant penn [[Goliat]]''
Caravaggio - Giuditta e Oloferne (ca. 1599).jpg|''[[Judit (arz)|Judit]] o tibennañ [[Holofern]]'' (1599-1600)
&lt;/gallery&gt;

====An [[Testamant Nevez]]====
&lt;gallery&gt;
Michelangelo_Caravaggio_035.jpg| ''[[Natività con i santi Lorenzo e Francesco]]''
Michelangelo Caravaggio 004.jpg|''Azeuladeg ar vesaerion''
Michelangelo Caravaggio 005.jpg|''Azeuladeg ar vesaerion'' (munudig)
Michelangelo_Caravaggio_025.jpg| [[Riposo durante la fuga in Egitto‎]] (''An diskuizh e-pad an tec'h da Egipt'')
Michelangelo Caravaggio 026.jpg| Munudig (''An diskuizh e-pad an tec'h da Egipt'')
Michelangelo Caravaggio 027.jpg| Munudig (''An diskuizh e-pad an tec'h da Egipt'')
Michelangelo Caravaggio 028.jpg| Munudig (''An diskuizh e-pad an tec'h da Egipt'')
Michelangelo Caravaggio 055.jpg|''An Tiegezh Santel gant Yann Vadezour'' 
Caravaggio_Baptist_Collezione_Bonello,_Malta.jpg| ''[[Yann ar Badezour e-tal ar Feunteun]]''
Michelangelo Merisi da Caravaggio, Saint John the Baptist (Youth with a Ram) (c. 1602, Yorck Project).jpg| '' Sant [[Yann-Vadezour]] yaouank (gant ur maout)'' 
Michelangelo Caravaggio 021.jpg|''Dibennidigezh Yann Vadezour'', 1608
CaravaggioSalomeLondon.jpg| ''[[Salome merc'h Herodiadez|Salome]] o terc'hel penn Yann ar Badezour'' (war-dro [[1607]])
Caravaggio Martha&amp;Mary.jpg|''[[Marta e Maria Maddalena‎]]''
Michelangelo Caravaggio 006.jpg|''Lazar o sevel'', 1608-1609
Maria Magdalene by Caravaggio.jpg|''[[Maria Magdalene| Mari Madalen oc'h ober pinijenn]]'' 
Michelangelo Caravaggio 063.jpg-''[[Maddalena penitente (Caravaggio)]]'' (Mari Madalen)(war-dro 1598)
Michelangelo Caravaggio 064.jpg|munudig
Supper at Emmaus by Caravaggio.jpg|''Koan en Emmaus'' (1601), [[National Gallery]], [[Londrez]]
Michelangelo Caravaggio 011.jpg|''Koan en Emmaus'' (1601), [[National Gallery]], [[Londrez]]
Michelangelo Caravaggio 012.jpg|''Koan en Emmaus'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 013.jpg|''Koan en Emmaus'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 014.jpg|''Koan en Emmaus'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 015.jpg|''Koan en Emmaus'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 016.jpg|''Koan en Emmaus'' (munudig)
Supper at Emmaus-Caravaggio (1606).jpg|''[[Koan en Emmaus]]'' (1606)
1606 Caravaggio, Ecce Homo Palazzo Bianco, Genoa.jpg|''[[Ecce Homo]]'', Palazzo Rosso, [[Genoa]] (1606)
Caravaggio (Michelangelo Merisi) - Ecce Homo - Google Art Project.jpg|''Ecce Homo''
Caravaggio_-_Taking_of_Christ_-_Odessa.jpg|'' Krist trubardet '' (1602)
The Denial of Saint Peter-Caravaggio (1610).jpg|''Dinac'hadenn sant Pêr''
The Incredulity of Saint Thomas by Caravaggio.jpg|''Diskred Sant [[Tomaz]]''
The Deposition by Caravaggio.jpg|''Jezuz distaget diouzh ar groaz''
Michelangelo_Caravaggio_038.jpg|''Kroazstagidigezh [[Simon Pêr]]''
&lt;/gallery&gt;
=====Ar [[Gwerc'hez Vari|Werc'hez]]=====
&lt;gallery&gt;
Madonna di Loreto-Caravaggio (c.1604-6).jpg|''Gwerc'hez ar birc'hirined''
Michelangelo Caravaggio 002.jpg|''Gwerc'hez ar birc'hirined'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 066.jpg|''Madonna ar Rozera''(1606-1607)
Michelangelo Caravaggio 067.jpg| (munudig)
Michelangelo Caravaggio 068.jpg| (munudig)
Michelangelo_Caravaggio_069.jpg|''Marv ar Werc'hez''
Michelangelo Caravaggio 070.jpg| (munudig)
&lt;/gallery&gt;

=====Sent=====
&lt;gallery&gt;
Caravaggio - La inspiración de San Mateo (San Luigi dei Francesi, Roma).jpg|''Sant Vazhe hag an Ael'' (1602)
The Calling of Saint Matthew by Carvaggio.jpg|''Galvedigezh Sant Vazhev ''
Caravaggio - La inspiración de San Mateo (San Luigi dei Francesi, Roma).jpg|''Awen Sant Vazhev''
The Martyrdom of Saint Matthew-Caravaggio (c. 1599-1600).jpg|[[Merzherinti Mazhev]] 
Michelangelo Caravaggio 048.jpg|
Michelangelo Caravaggio 049.jpg|
Michelangelo Caravaggio 050.jpg|
Michelangelo Caravaggio 051.jpg|
Conversion on the Way to Damascus-Caravaggio (c.1600-1).jpg|'' [[War an Hent da Zamask]] ''
Michelangelo Caravaggio 037.jpg|'' [[War an Hent da Zamask]] '' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 010.jpg|''Beziadur Santez Lusia'', Iliz Santez Lusia, [[Siracusa]].
Michelangelo Caravaggio 056.jpg|''Sant Yerom o skrivañ'' 
Saint Jerome Writing-Caravaggio (1605-6).jpg|''Sant Yerom o skrivañ'' 
Michelangelo Caravaggio - Saint Jerome in his study (Hand detail).jpg| (munudig)
Michelangelo Caravaggio 060.jpg|''[[Santez Katell (Caravaggio)]]'' (1595-1596)
&lt;/gallery&gt;

===Taolennoù disakr===
====Mojennoù Hellaz ha Roma====
&lt;gallery&gt;
Medusa by Carvaggio.jpg| ''[[Medusa (Caravaggio)|Medusa]]'' (1598), [[Mirdi an Ofisoù]], [[Firenze]]
Michelangelo Caravaggio 017.jpg|Penn [[Medusa]]
Caravaggio - Cupid as Victor - Google Art Project.jpg|'' [[Amor Vincit Omnia (Caravaggio)|Amor Vincit Omnia]] '' (1602-1603)
Caravaggio - Amor Vincit - detail.jpg|''Omnia vincit Amor'' (1602)(munudenn)
Michelangelo Caravaggio 007.jpg|''[[Bacchus (Caravaggio)|Bacchus]]''
Michelangelo Caravaggio 008.jpg|''Bacchus'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 009.jpg|''Bacchus'' (munudig)
Caravaggio - Autoritratto in veste di Bacco (Bacchino malato), 1595 circa, 534.jpg|'' [[Bacchus bihan klañv]] ''
Michelangelo Caravaggio 065.jpg|''[[Narkis (Caravaggio)|Narkis]]''
&lt;/gallery&gt;

====Poltredoù hag all====
&lt;gallery&gt;
Michelangelo Merisi da Caravaggio - Portrait of Pope Urban VIII. (Maffeo Barberini).jpg|[[Ar pab Urban VIII]]
Portrait_of_a_Courtesan_by_Caravaggio.jpg| [[Ritratto di Cortigiana (Caravaggio)]]
Michelangelo Caravaggio 020.jpg| ''Al ludour'', 1595, [[Mirdi ar Peniti]], [[Sant Petersbourg]].
1596 Caravaggio, The Lute Player New York.jpg| ''Al ludour'' (1596). Mirdi ar Peniti, Sant Petersbourg.
Michelangelo Merisi da Caravaggio - The Cardsharps.jpg|''[[I bari]]'' (An drucherien)
Michelangelo Caravaggio 019.jpg|[[:it:Canestra di frutta (Caravaggio)|Canestra di frutta]] (''Ar Banerad Frouezh'')
The Fortune Teller-Caravaggio (Rome).jpg| [[Al lennerez-planedennoù (Caravaggio) |''Al lennerez-planedennoù'']], [[1594]] (doare kentañ).
La Diseuse de bonne aventure, Caravaggio (Louvre INV 55) 02.jpg|[[Al lennerez-planedennoù (Caravaggio) |''Al lennerez-planedennoù'']], 1596-97 (eil doare)
Michelangelo Caravaggio 032.jpg|''Al lennerez-planedennoù'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 033.jpg|''Al lennerez-planedennoù'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 029.jpg|''Ar Seizh labour a druez''
Michelangelo Caravaggio 030.jpg|''Ar Seizh labour a druez'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 061.jpg|''Paotr yaouank dantet gant ur glazard''
Michelangelo Caravaggio 062.jpg|''Paotr yaouank e banerad frouezh ''
The_musicians_by_Caravaggio.jpg|''[[Concerto (Caravaggio)]]''
&lt;/gallery&gt;

====Da glenkañ gwelloc'h====
&lt;gallery&gt;
Michelangelo Caravaggio 038.jpg|
Michelangelo Caravaggio 039.jpg|
Michelangelo Caravaggio 040.jpg|
Michelangelo Caravaggio 041.jpg|
Michelangelo Caravaggio 042.jpg|
Michelangelo Caravaggio 043.jpg|
Michelangelo Caravaggio 044.jpg|
Caravaggio - La inspiración de San Mateo (San Luigi dei Francesi, Roma).jpg|
Michelangelo Caravaggio 046.jpg|
Michelangelo Caravaggio 052.jpg|
Michelangelo Caravaggio 053.jpg|
Michelangelo Caravaggio 054.jpg|
Michelangelo Caravaggio 055.jpg|
&lt;/gallery&gt;

==Livadurioù all==
&lt;gallery&gt;
Bild-Ottavio Leoni, Caravaggio.jpg|''Caravaggio'', livet gant Ottavio Leoni
&lt;/gallery&gt;

[[Rummad:Rolloù livadurioù|Caravaggio]]
[[Rummad:livadurioù Caravaggio]]</text>
      <sha1>fmsbne0yebw8861ln5bjm1i8eu0lljz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186982</id>
      <parentid>2186979</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T07:47:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>76088</id>
      </contributor>
      <comment>/* An Testamant Nevez */  Same image, the other one is just a cropped version.</comment>
      <origin>2186982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7565" sha1="bm4auadzlunn8abz76igi0xetcrifao" xml:space="preserve">Amañ a vo kavet roll livadurioù [[Caravaggio]]'''.

===Taolennoù relijiel===
====An [[Testamant Kozh]]====
&lt;gallery&gt;
The Sacrifice of Isaac by Caravaggio.jpg|'' [[Aberzhidigezh Izaag (Caravaggio)]]'' (1603)
Michelangelo Caravaggio 023.jpg|munudig
Michelangelo Caravaggio 024.jpg|munudig
David and Goliath by Caravaggio.jpg|''[[David]] ha [[Goliat]]'' (1600)
Michelangelo Caravaggio 018.jpg|''[[David]] gant penn [[Goliat]]''
Caravaggio - Giuditta e Oloferne (ca. 1599).jpg|''[[Judit (arz)|Judit]] o tibennañ [[Holofern]]'' (1599-1600)
&lt;/gallery&gt;

====An [[Testamant Nevez]]====
&lt;gallery&gt;
Michelangelo_Caravaggio_035.jpg| ''[[Natività con i santi Lorenzo e Francesco]]''
Michelangelo Caravaggio 004.jpg|''Azeuladeg ar vesaerion''
Michelangelo Caravaggio 005.jpg|''Azeuladeg ar vesaerion'' (munudig)
Michelangelo_Caravaggio_025.jpg| [[Riposo durante la fuga in Egitto‎]] (''An diskuizh e-pad an tec'h da Egipt'')
Michelangelo Caravaggio 026.jpg| Munudig (''An diskuizh e-pad an tec'h da Egipt'')
Michelangelo Caravaggio 027.jpg| Munudig (''An diskuizh e-pad an tec'h da Egipt'')
Michelangelo Caravaggio 028.jpg| Munudig (''An diskuizh e-pad an tec'h da Egipt'')
Michelangelo Caravaggio 055.jpg|''An Tiegezh Santel gant Yann Vadezour'' 
Caravaggio_Baptist_Collezione_Bonello,_Malta.jpg| ''[[Yann ar Badezour e-tal ar Feunteun]]''
Michelangelo Merisi da Caravaggio, Saint John the Baptist (Youth with a Ram) (c. 1602, Yorck Project).jpg| '' Sant [[Yann-Vadezour]] yaouank (gant ur maout)'' 
Michelangelo Caravaggio 021.jpg|''Dibennidigezh Yann Vadezour'', 1608
CaravaggioSalomeLondon.jpg| ''[[Salome merc'h Herodiadez|Salome]] o terc'hel penn Yann ar Badezour'' (war-dro [[1607]])
Caravaggio Martha&amp;Mary.jpg|''[[Marta e Maria Maddalena‎]]''
Michelangelo Caravaggio 006.jpg|''Lazar o sevel'', 1608-1609
Maria Magdalene by Caravaggio.jpg|''[[Maria Magdalene| Mari Madalen oc'h ober pinijenn]]'' 
Michelangelo Caravaggio 063.jpg-''[[Maddalena penitente (Caravaggio)]]'' (Mari Madalen)(war-dro 1598)
Michelangelo Caravaggio 064.jpg|munudig
Supper at Emmaus by Caravaggio.jpg|''Koan en Emmaus'' (1601), [[National Gallery]], [[Londrez]]
Michelangelo Caravaggio 011.jpg|''Koan en Emmaus'' (1601), [[National Gallery]], [[Londrez]]
Michelangelo Caravaggio 012.jpg|''Koan en Emmaus'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 013.jpg|''Koan en Emmaus'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 014.jpg|''Koan en Emmaus'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 015.jpg|''Koan en Emmaus'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 016.jpg|''Koan en Emmaus'' (munudig)
Supper at Emmaus-Caravaggio (1606).jpg|''[[Koan en Emmaus]]'' (1606)
Caravaggio (Michelangelo Merisi) - Ecce Homo - Google Art Project.jpg|''[[Ecce Homo]]'', Palazzo Rosso, [[Genoa]] (1606)
Caravaggio_-_Taking_of_Christ_-_Odessa.jpg|'' Krist trubardet '' (1602)
The Denial of Saint Peter-Caravaggio (1610).jpg|''Dinac'hadenn sant Pêr''
The Incredulity of Saint Thomas by Caravaggio.jpg|''Diskred Sant [[Tomaz]]''
The Deposition by Caravaggio.jpg|''Jezuz distaget diouzh ar groaz''
Michelangelo_Caravaggio_038.jpg|''Kroazstagidigezh [[Simon Pêr]]''
&lt;/gallery&gt;
=====Ar [[Gwerc'hez Vari|Werc'hez]]=====
&lt;gallery&gt;
Madonna di Loreto-Caravaggio (c.1604-6).jpg|''Gwerc'hez ar birc'hirined''
Michelangelo Caravaggio 002.jpg|''Gwerc'hez ar birc'hirined'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 066.jpg|''Madonna ar Rozera''(1606-1607)
Michelangelo Caravaggio 067.jpg| (munudig)
Michelangelo Caravaggio 068.jpg| (munudig)
Michelangelo_Caravaggio_069.jpg|''Marv ar Werc'hez''
Michelangelo Caravaggio 070.jpg| (munudig)
&lt;/gallery&gt;

=====Sent=====
&lt;gallery&gt;
Caravaggio - La inspiración de San Mateo (San Luigi dei Francesi, Roma).jpg|''Sant Vazhe hag an Ael'' (1602)
The Calling of Saint Matthew by Carvaggio.jpg|''Galvedigezh Sant Vazhev ''
Caravaggio - La inspiración de San Mateo (San Luigi dei Francesi, Roma).jpg|''Awen Sant Vazhev''
The Martyrdom of Saint Matthew-Caravaggio (c. 1599-1600).jpg|[[Merzherinti Mazhev]] 
Michelangelo Caravaggio 048.jpg|
Michelangelo Caravaggio 049.jpg|
Michelangelo Caravaggio 050.jpg|
Michelangelo Caravaggio 051.jpg|
Conversion on the Way to Damascus-Caravaggio (c.1600-1).jpg|'' [[War an Hent da Zamask]] ''
Michelangelo Caravaggio 037.jpg|'' [[War an Hent da Zamask]] '' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 010.jpg|''Beziadur Santez Lusia'', Iliz Santez Lusia, [[Siracusa]].
Michelangelo Caravaggio 056.jpg|''Sant Yerom o skrivañ'' 
Saint Jerome Writing-Caravaggio (1605-6).jpg|''Sant Yerom o skrivañ'' 
Michelangelo Caravaggio - Saint Jerome in his study (Hand detail).jpg| (munudig)
Michelangelo Caravaggio 060.jpg|''[[Santez Katell (Caravaggio)]]'' (1595-1596)
&lt;/gallery&gt;

===Taolennoù disakr===
====Mojennoù Hellaz ha Roma====
&lt;gallery&gt;
Medusa by Carvaggio.jpg| ''[[Medusa (Caravaggio)|Medusa]]'' (1598), [[Mirdi an Ofisoù]], [[Firenze]]
Michelangelo Caravaggio 017.jpg|Penn [[Medusa]]
Caravaggio - Cupid as Victor - Google Art Project.jpg|'' [[Amor Vincit Omnia (Caravaggio)|Amor Vincit Omnia]] '' (1602-1603)
Caravaggio - Amor Vincit - detail.jpg|''Omnia vincit Amor'' (1602)(munudenn)
Michelangelo Caravaggio 007.jpg|''[[Bacchus (Caravaggio)|Bacchus]]''
Michelangelo Caravaggio 008.jpg|''Bacchus'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 009.jpg|''Bacchus'' (munudig)
Caravaggio - Autoritratto in veste di Bacco (Bacchino malato), 1595 circa, 534.jpg|'' [[Bacchus bihan klañv]] ''
Michelangelo Caravaggio 065.jpg|''[[Narkis (Caravaggio)|Narkis]]''
&lt;/gallery&gt;

====Poltredoù hag all====
&lt;gallery&gt;
Michelangelo Merisi da Caravaggio - Portrait of Pope Urban VIII. (Maffeo Barberini).jpg|[[Ar pab Urban VIII]]
Portrait_of_a_Courtesan_by_Caravaggio.jpg| [[Ritratto di Cortigiana (Caravaggio)]]
Michelangelo Caravaggio 020.jpg| ''Al ludour'', 1595, [[Mirdi ar Peniti]], [[Sant Petersbourg]].
1596 Caravaggio, The Lute Player New York.jpg| ''Al ludour'' (1596). Mirdi ar Peniti, Sant Petersbourg.
Michelangelo Merisi da Caravaggio - The Cardsharps.jpg|''[[I bari]]'' (An drucherien)
Michelangelo Caravaggio 019.jpg|[[:it:Canestra di frutta (Caravaggio)|Canestra di frutta]] (''Ar Banerad Frouezh'')
The Fortune Teller-Caravaggio (Rome).jpg| [[Al lennerez-planedennoù (Caravaggio) |''Al lennerez-planedennoù'']], [[1594]] (doare kentañ).
La Diseuse de bonne aventure, Caravaggio (Louvre INV 55) 02.jpg|[[Al lennerez-planedennoù (Caravaggio) |''Al lennerez-planedennoù'']], 1596-97 (eil doare)
Michelangelo Caravaggio 032.jpg|''Al lennerez-planedennoù'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 033.jpg|''Al lennerez-planedennoù'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 029.jpg|''Ar Seizh labour a druez''
Michelangelo Caravaggio 030.jpg|''Ar Seizh labour a druez'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 061.jpg|''Paotr yaouank dantet gant ur glazard''
Michelangelo Caravaggio 062.jpg|''Paotr yaouank e banerad frouezh ''
The_musicians_by_Caravaggio.jpg|''[[Concerto (Caravaggio)]]''
&lt;/gallery&gt;

====Da glenkañ gwelloc'h====
&lt;gallery&gt;
Michelangelo Caravaggio 038.jpg|
Michelangelo Caravaggio 039.jpg|
Michelangelo Caravaggio 040.jpg|
Michelangelo Caravaggio 041.jpg|
Michelangelo Caravaggio 042.jpg|
Michelangelo Caravaggio 043.jpg|
Michelangelo Caravaggio 044.jpg|
Caravaggio - La inspiración de San Mateo (San Luigi dei Francesi, Roma).jpg|
Michelangelo Caravaggio 046.jpg|
Michelangelo Caravaggio 052.jpg|
Michelangelo Caravaggio 053.jpg|
Michelangelo Caravaggio 054.jpg|
Michelangelo Caravaggio 055.jpg|
&lt;/gallery&gt;

==Livadurioù all==
&lt;gallery&gt;
Bild-Ottavio Leoni, Caravaggio.jpg|''Caravaggio'', livet gant Ottavio Leoni
&lt;/gallery&gt;

[[Rummad:Rolloù livadurioù|Caravaggio]]
[[Rummad:livadurioù Caravaggio]]</text>
      <sha1>bm4auadzlunn8abz76igi0xetcrifao</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Roll ar melestradurezhioù o deus embannet timbroù</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42868</id>
    <revision>
      <id>2186923</id>
      <parentid>2186737</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T12:42:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tanjee</username>
        <id>563</id>
      </contributor>
      <comment>/* Azia */</comment>
      <origin>2186923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15406" sha1="atoqbha4iq8jyj2sq8ci1075ytta18e" xml:space="preserve">Setu roll ar melestradurezhioù o deus embannet [[Timbr|timbroù]].

== [[Afrika]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Tiriad gall pobloù Afar hag Issa|Tiriad gall pobloù Afar hag Issa]]
*[[Timbroù Afrika ar C’heheder C’hall|Afrika ar C'heheder C'hall]]
*[[Timbroù Afrika ar C'hornaoueg C'hall|Afrika ar C'hornaoueg C'hall]]
*[[Timbroù Afrika bortugalek|Afrika bortugalek]]
*[[Timbroù Afrika ar Reter alaman|Afrika ar Reter alaman]]
*[[Timbroù Afrika ar Reter italian|Afrika ar Reter italian]]
*[[Timbroù Afrika ar Reter saoz|Afrika ar Reter saoz]]
*[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|La Agüera]]
*[[Timbroù Anjouan|Anjouan]]
*[[Timbroù Aod an Aour|Aod an Aour]]
*[[Timbroù Aod an Niger|Aod an Niger]]
*[[Timbroù Djibouti|Aod c'hall ar Somalianed]]
*[[Timbroù Ascension|Ascension]]
*[[Timbroù Basoutoland|Basoutoland]]
*[[Timbroù Bechuanaland|Bechuanaland]]
*[[Timbroù Cyrenaica|Benghazi]]
*[[Timbroù Benin|Benin]]
*[[Timbroù Biafra|Biafra]]
*[[Timbroù Benin|Dahomey]]
*[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Cabo Juby]]
*[[Timbroù Cyrenaica|Cyrenaica]]
*[[Timbroù Diego-Suárez|Diego-Suárez]]
*[[Timbroù Djibouti|Djibouti]]
*[[Timbroù Egipt|Egipt]]
*[[Timbroù Egipt - Burevioù gall|Egipt - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Elobey, Annobón ha Corrisco|Elobey, Annobón ha Corrisco]]
*[[Timbroù Enez ar Reünion|Enez ar Reünion]]
*[[Timbroù Enezeg an Azorez|Enezeg an Azorez]]
*[[Timbroù Eritrea|Eritrea]]
*[[Timbroù Fernando Poo|Fernando Poo]]
*[[Timbroù Fezzan Ghadames|Fezzan Ghadames]]
*[[Timbroù Gambia|Gambia]]
*[[Timbroù Ginea Frañs|Ginea Frañs]]
*[[Timbroù Griqualand|Griqualand]]
*[[Timbroù Ifni|Ifni]]
*[[Timbroù Inhambane|Inhambane]]
*[[Timbroù Itron Varia Madagaskar|Itron Varia Madagaskar]]
*[[Timbroù Joubaland|Joubaland]]
*[[Timbroù Kab ar Spi Mat|Kab ar Spi Mat]]
*[[Timbroù Su Kasaï|Su Kasaï]]
*[[Timbroù Katanga|Katanga]]
*[[Timbroù Kenya hag Ouganda|Kenya hag Ouganda]]
*[[Timbroù Kenya Ouganda Tanganyika|Kenya Ouganda Tanganyika]]
*[[Timbroù Kionga|Kionga]]
*[[Timbroù Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika|Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika]]
*[[Timbroù Kongo Frañs|Kongo Frañs]]
*[[Timbroù Kongo Grenn|Kongo Grenn]]
*[[Timbroù Kongo Velgia|Kongo Velgia]]
*[[Timbroù Republik Demokratel Kongo|Republik Demokratel Kongo]]
*[[Timbroù Kreizafrika saoz|Kreizafrika saoz]]
*[[Timbroù Lagos|Lagos]]
*[[Timbroù Lesotho|Lesotho]]
*[[Timbroù Lourenço Marques|Lourenço Marques]]
*[[Timbroù Maouritania|Maouritania]]
*[[Timbroù Maroko spagnol|Maroko spagnol]]
*[[Timbroù Mervent Afrika|Mervent Afrika]]
*[[Timbroù Moheli|Moheli]]
*[[Timbroù Mozambik|Mozambik]]
*[[Timbroù Postoù prevez Mozambik|Postoù prevez Mozambik]]
*[[Timbroù Namibia|Namibia]]
*[[Timbroù Natal|Natal]]
*[[Timbroù Niger|Niger]]
*[[Timbroù Nosy Be|Nosy Be]]
*[[Timbroù Nyasaland|Nyasaland]]
*[[Timbroù Obock|Obock]]
*[[Timbroù an Oubangi-Chari|Oubangi-Chari]]
*[[Timbroù Bro-Orañje|Bro-Orañje]]
*[[Timbroù Republik Nevez Suafrika|Republik Nevez Suafrika]]
*[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Rio de Oro]]
*[[Timbroù Rodezia|Rodezia]]
*[[Timbroù Rodezia an Norzh|Rodezia an Norzh]]
*[[Timbroù Rodezia ar Su|Rodezia ar Su]]
*[[Timbroù Rodezia ha Nyasaland|Rodezia ha Nyasaland]]
*[[Timbroù Ruanda-Urundi|Ruanda-Urundi]]
*[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Sahara ar C'hornôg]]
*[[Timbroù Sechelez|Sechelez]]
*[[Timbroù Senegal|Senegal]]
*[[Timbroù Senegal-Uhel ha Niger|Senegal-Uhel ha Niger]]
*[[Timbroù Senegambia ha Niger|Senegambia ha Niger]]
*[[Timbroù Somalia|Somalia]]
*[[Timbroù Somalia italian|Somalia italian]]
*[[Timbroù Somaliland saoz|Somaliland saoz]]
*[[Timbroù Soudan c'hall|Soudan c'hall]]
*[[Timbroù Stellaland|Stellaland]]
*[[Timbroù Stadoù emren Suafrika|Stadoù emren Suafrika]]
*[[Timbroù Swaziland|Swaziland]]
*[[Timbroù Tanganyika|Tanganyika]]
*[[Timbroù Tchad|Tchad]]
*[[Timbroù Tete|Tete]]
*[[Timbroù Transvaal|Transvaal]]
*[[Timbroù Tripolitania|Tripolitania]]
*[[Timbroù Republik Demokratel Kongo|Zair]]
*[[Timbroù Zambezia|Zambezia]]
*[[Timbroù Zambia|Zambia]]
*[[Timbroù Zanzibar - Burevioù gall|Zanzibar - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Zanzibar|Zanzibar]]
*[[Timbroù Zoulouland|Zoulouland]]
&lt;/div&gt;

== [[Amerika]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Antigua|Antigua]]
*[[Timbroù an Antilhez Bihanañ saoz|Antilhez Bihanañ saoz]]
*[[Timbroù Antilhez Danmark|Antilhez Danmark]]
*[[Timbroù an Antilhez Nederlandat|Antilhez Nederlandat]]
*[[Timbroù Antilhez Spagn|Antilhez Spagn]]
*[[Timbroù Aruba|Aruba]]
*[[Timbroù Bahamas|Bahamas]]
*[[Timbroù Barbuda|Barbuda]]
*[[Timbroù Belize|Belize]]
*[[Timbroù Bermuda|Bermuda]]
*[[Timbroù Bolivia|Bolivia]]
*[[Timbroù Brunswick-Nevez|Brunswick-Nevez]]
*[[Timbroù Chile|Chile]]
*[[Timbroù Corrientes|Corrientes]]
*[[Timbroù Costa Rica|Costa Rica]]
*[[Timbroù Curaçao|Curaçao]]
*[[Timbroù Dominika|Dominika]]
*[[Timbroù an Douar-Nevez|Douar-Nevez]]
*[[Timbroù Greunland|Greunland]]
*[[Timbroù Guatemala|Guatemala]]
*[[Timbroù Gwadeloup|Gwadeloup]]
*[[Timbroù Gwiana c'hall|Gwiana c'hall]]
*[[Timbroù Gwiana saoz|Gwiana saoz]]
*[[Timbroù Honduras Breizh-Veur|Honduras Breizh Veur]]
*[[Timbroù Inini|Inini]]
*[[Timbroù Inizi Cayman|Inizi Cayman]]
*[[Timbroù Inizi Gwerc’h Breizh-Veur|Inizi Gwerc’h Breizh-Veur]]
*[[Timbroù Inizi Maloù|Inizi Maloù]] 
*[[Timbroù Jamaika|Jamaika]]
*[[Timbroù Kolombia Breizh-Veur hag Enez Vancouver|Kolombia Breizh-Veur hag Enez Vancouver]]
*[[Timbroù Martinik|Martinik]]
*[[Timbroù Montserrat|Montserrat]]
*[[Timbroù Nevis|Nevis]]
*[[Timbroù Panama|Panama]]
*[[Timbroù Paraguay|Paraguay]]
*[[Timbroù Perou|Perou]]
*[[Timbroù Enez ar Priñs-Edward|Enez ar Priñs-Edward]]
*[[Timbroù Sant Kitts|Sant Kitts]]
*[[Timbroù Sant Kitts ha Nevis|Sant Kitts ha Nevis]]
*[[Timbroù Santez-Lusia|Santez-Lusia]]
*[[Timbroù Sant-Martin|Sant-Martin]]
*[[Timbroù Sant-Pêr-ha-Mikelon|Sant-Pêr-ha-Mikelon]]
*[[Timbroù Skos Nevez|Skos Nevez]]
*[[Timbroù Stadoù-Unanet Kolombia|Stadoù-Unanet Kolombia]]
*[[Timbroù Surinam|Surinam]]
*[[Timbroù Tobago|Tobago]]
*[[Timbroù Inizi Turks ha Caicos|Inizi Turks ha Caicos]]
&lt;/div&gt;

== [[Antarktika]] hag all ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Antarktika - Tiriad Breizh-Veur|Antarktika - Tiriad Breizh-Veur]]
*[[Timbroù Antarktika – Tiriad Bro-C’hall|Antarktika - Tiriad Bro-C'hall]]
*[[Timbroù Tiriad Zeland-Nevez|Antarktika - Tiriad Zeland-Nevez]]
*[[Timbroù Georgia ar Su|Georgia ar Su]]
*[[Timbroù Saint Helena|Saint Helena]]
*[[Timbroù Tristan da Cunha|Tristan da Cunha]]
&lt;/div&gt;

== [[Azia]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Abc'hazia|Abc'hazia]]
*[[Timbroù Âlwâr|Âlwâr]]
*[[Timbroù Annam ha Tonkin|Annam ha Tonkin]]
*[[Timbroù Armenia|Armenia]]
*[[Timbroù Azerbaidjan|Azerbaidjan]]
*[[Timbroù Bahawalpour|Bahawalpour]]
*[[Timbroù Bangkok|Bangkok]]
*[[Timbroù Bamra|Bamra]]
*[[Timbroù Barwani|Barwani]]
*[[Timbroù Batoum|Batoum]]
*[[Timbroù Bhopal|Bhopal]]
*[[Timbroù Bhor|Bhor]]
*[[Timbroù Bijawar|Bijawar]]
*[[Timbroù Borneo an Norzh|Borneo an Norzh]]
*[[Timbroù Bouchir|Bouchir]]
*[[Timbroù Brunei|Brunei]]
*[[Timbroù Bundi|Bundi]]
*[[Timbroù Chamba|Chambâ]]
*[[Timbroù Datia|Datia]]
*[[Timbroù Dhâr|Dhâr]]
*[[Timbroù Dungarpour|Dungarpour]]
*[[Timbroù Faridkot|Faridkot]]
*[[Timbroù Formoza (Taiwan)|Formoza (Taiwan)]]
*[[Timbroù Gwalior|Gwalior]]
*[[Timbroù Ginea-Nevez ar C'hornaoueg|Ginea-Nevez ar C'hornaoueg]]
*[[Timbroù Holkar|Holkar]]
*[[Timbroù Hong Kong|Hong Kong]]
*[[Timbroù Hyderabad|Hyderabad]]
*[[Timbroù Indez Breizh-Veur|Indez Breizh-Veur]]
*[[Timbroù Indez-Sina c'hall|Indez-Sina c'hall]]
*[[Timbroù Jaipour|Jaipour]]
*[[Timbroù Jasdan|Jasdan]]
*[[Timbroù Jhalawar|Jhalawar]]
*[[Timbroù Jhind|Jhind]]
*[[Timbroù Kazac'hstan|Kazac'hstan]]
*[[Timbroù Kedah|Kedah]]
*[[Timbroù Kiav-Tchou|Kiav-Tchou]]
*[[Timbroù Kirgizstan|Kirgizstan]]
*[[Timbroù Kochin-Sina|Kochin-Sina]]
*[[Timbroù Labuan|Labuan]]
*[[Timbroù Las Bela|Las Bela]]
*[[Timbroù Inizi Maldivez|Inizi Maldivez]]
*[[Timbroù Manchukuo|Manchukuo]]
*[[Timbroù Morvi|Morvi]]
*[[Timbroù Nabha|Nabha]]
*[[Timbroù Nandgam|Nandgam]]
*[[Timbroù Nowanuggur|Nowanuggur]]
*[[Timbroù Orcha|Orcha]]
*[[Timbroù Pakhoi|Pakhoi]]
*[[Timbroù Pakistan|Pakistan]]
*[[Timbroù Patiala|Patiala]]
*[[Timbroù Penang|Penang]]
*[[Timbroù Perak|Perak]]
*[[Timbroù Perlis|Perlis]]
*[[Timbroù Pounch|Pounch]]
*[[Timbroù RSKS Treuzkaokazek|RSKS Treuzkaokazek]]
*[[Timbroù Inizi Ryūkyū|Inizi Ryūkyū]]
*[[Timbroù Sabah|Sabah]]
*[[Timbroù Sina – Burevioù alaman|Sina – Burevioù alaman]]
*[[Timbroù Sina - Burevioù gall|Sina - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Sina - Burevioù italian|Sina - Burevioù italian]]
*[[Timbroù Sina – Burevioù rusian|Sina – Burevioù rusian]]
*[[Timbroù Sina - Burevioù saoz|Sina - Burevioù saoz]]
*[[Timbroù Sirmoor|Sirmoor]]
*[[Timbroù Soruth|Soruth]]
*[[Timbroù Tadjikistan|Tadjikistan]]
*[[Timbroù Tibet|Tibet]]
*[[Timbroù Timor ar Reter|Timor ar Reter]]
*[[Timbroù Touva|Touva]]
*[[Timbroù Travancore|Travancore]]
*[[Timbroù Turkmenistan|Turkmenistan]]
*[[Timbroù Viet Nam ar Su|Viet Nam ar Su]]
*[[Timbroù Wadhwan|Wadhwan]]
&lt;/div&gt;

== [[Europa (kevandir)|Europa]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Alamagn - Impalaeriezh|Alamagn - Impalaeriezh]]
*[[Timbroù Alamagn - Republik Weimar|Alamagn - Republik Weimar]]
*[[Timbroù Alamagn - IIIde Reich|Alamagn - IIIde Reich]]
*[[Timbroù Alamagn – Melestradurezh Kevredidi an Eil Brezel-bed|Alamagn – Prantad 1945-1949]]
*[[Timbroù Alamagn ar C’hornaoueg|Alamagn ar C’hornaoueg]]
*[[Timbroù Alamagn ar Reter|Alamagn ar Reter]]
*[[Timbroù Aldernez|Aldernez]]
*[[Timbroù Allenstein|Allenstein]]
*[[Timbroù Arad|Arad]]
*[[Timbroù Fiume|(Inizi) Arbe ha Veglia]]
*[[Timbroù Aunus|Aunus]]
*[[Timbroù Baden|Baden]]
*[[Timbroù Barcelona|Barcelona]]
*[[Timbroù Bavaria|Bavaria]]
*[[Timbroù Belarus|Belarus]]
*[[Timbroù Bergedorf|Bergedorf]]
*[[Timbroù Berlin ar Reter|Berlin ar Reter]]
*[[Timbroù Bohemia ha Moravia|Bohemia ha Moravia]]
*[[Timbroù Bosnia ha Herzegovina|Bosnia ha Herzegovina]]
*[[Timbroù Brunswick|Brunswick]]
*[[Timbroù Campione|Campione]]
*[[Timbroù Danzig|Danzig]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Dedeagh]]
*[[Timbroù Epira|Epira]]
*[[Timbroù Euskal Herria|Euskal Herria]]
*[[Timbroù Fiume|Fiume]]
*[[Timbroù Galitsia|Galitsia]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Gres - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Gwernenez|Gwernenez]]
*[[Timbroù Hamburg|Hamburg]]
*[[Timbroù Hannover|Hannover]]
*[[Timbroù Heligoland|Heligoland]]
*[[Timbroù Ikaria|Ikaria]]
*[[Timbroù Ingria|Ingria]]
*[[Timbroù an Inizi Åland|Inizi Åland]]
*[[Timbroù Inizi Mor Egea|Inizi Mor Egea]]
*[[Timbroù an Inizi Faero|Inizi Faero]]
*[[Timbroù Inizi Mor Ionian|Inizi Mor Ionian]]
*[[Timbroù Republik Sokial Italia|Republik Sokial Italia]]
*[[Timbroù Italia|Italia]]
*[[Timbroù Iwerzhon|Iwerzhon]]
*[[Timbroù Jerzenez|Jerzenez]]
*[[Timbroù Jibraltar|Jibraltar]]
*[[Timbroù Karelia|Karelia]]
*[[Timbroù Karintia|Karintia]]
*[[Timbroù Katalonia|Katalonia]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Kavala]]
*[[Timbroù Kengevread Norzh Alamagn|Kengevread Norzh Alamagn]]
*[[Timbroù Keoded Dieub Lubeck|Keoded Dieub Lubeck]]
*[[Timbroù Kiprenez|Kiprenez]]
*[[Timbroù Kreta - Burevioù aostrian|Kreta - Burevioù aostrian]]
*[[Timbroù Kreta - Burevioù gall|Kreta - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Kreta – Burevioù italian|Kreta - Burevioù italian]]
*[[Timbroù Kreta – Burevioù rusian|Kreta – Burevioù rusian]]
*[[Timbroù Kroatia|Kroatia]]
*[[Timbroù Lemnos|Lemnos]]
*[[Timbroù Liechtenstein|Liechtenstein]]
*[[Timbroù Lituania|Lituania]]
*[[Timbroù Bro-Ljubljana|Bro-Ljubljana]]
*[[Timbroù Rouantelezh Lombardia-Veneto|(Rouantelezh) Lombardia-Veneto]]
*[[Timbroù Makedonia|Makedonia]]
*[[Timbroù Manav|Manav]]
*[[Timbroù Marienwerder|Marienwerder]]
*[[Timbroù Mecklenbourg|Mecklenbourg]]
*[[Timbroù Mecklenbourg-Pomerania ar C'hornaoueg|Mecklenbourg-Pomerania ar C'hornaoueg]]
*[[Timbroù Lituania|Memel]]
*[[Timbroù Modena|Modena]]
*[[Timbroù Moldova|Moldova]]
*[[Timbroù Montenegro|Montenegro]]
*[[Timbroù Oldenburg|Oldenburg]]
*[[Timbroù Parma|Parma]]
*[[Timbroù Polonia|Polonia]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Port Lagos]]
*[[Timbroù Portugal|Portugal]]
*[[Timbroù Prusia|Prusia]]
*[[Timbroù Roenland-Pfalz|Roenland-Pfalz]]
*[[Timbroù Romagna|Romagna]]
*[[Timbroù Roumelia ar Reter|Roumelia ar Reter]]
*[[Timbroù Saarland|Saarland]]
*[[Timbroù Saksonia|Saksonia]]
*[[Timbroù Samos|Samos]]
*[[Timbroù Sardigna|Sardigna]]
*[[Timbroù Enez Saseno|(Enez) Saseno]]
*[[Timbroù Rouantelezh an Div Sikilia|(Rouantelezh) an Div Sikilia]]
*[[Timbroù Slovenia|Slovenia]]
*[[Timbroù Slovakia|Slovakia]]
*[[Timbroù Spagn|Spagn]]
*[[Timbroù Stadoù ar Pab|Stadoù ar Pab]]
*[[Timbroù Tiriad Dieub Trieste|Tiriad Dieub Trieste]]
*[[Timbroù Thessalia|Thessalia]]
*[[Timbroù Thüringen|Thüringen]]
*[[Timbroù Thurn ha Taksis|Thurn ha Taksis]]
*[[Timbroù Toskana|Toskana]]
*[[Timbroù Udine|Udine]]
*[[Timbroù Ukraina ar C'hornaoueg|Ukraina ar C'hornaoueg]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Vathy]]
*[[Timbroù Venezia Giulia|Venezia Giulia]]
*[[Timbroù Wenden|Wenden]]
*[[Timbroù Zadar|Zadar]]
&lt;/div&gt;

== [[Okeania]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Aitutaki|Aitutaki]]
*[[Timbroù Aostralia ar Su|Aostralia ar Su]]
*[[Timbroù Inizi Cook|Inizi Cook]]
*[[Timbroù Inizi Fidji|Inizi Fidji]]
*[[Timbroù Gilbert hag Ellice|Gilbert hag Ellice]]
*[[Timbroù Enez ar Gouraleg Vras|Enez ar Gouraleg Vras]]
*[[Timbroù Guam|Guam]]
*[[Timbroù Hawaii|Hawaii]]
*[[Timbroù an Inizi Karolina|Inizi Karolina]]
*[[Timbroù Kiribati|Kiribati]]
*[[Timbroù Inizi Mariana|Inizi Mariana]]
*[[Timbroù Inizi Marshall|Inizi Marshall]]
*[[Timbroù Mikronezia|Mikronezia]]
*[[Timbroù Nauru|Nauru]]
*[[Timbroù Niue|Niue]]
*[[Timbroù Palau|Palau]]
*[[Timbroù Penrhyn|Penrhyn]]
*[[Timbroù Inizi Pitcairn|Inizi Pitcairn]]
*[[Timbroù Queensland|Queensland]]
*[[Timbroù Rarotonga|Rarotonga]]
*[[Timbroù Inizi Salomon|Inizi Salomon]]
*[[Timbroù Tahiti|Tahiti]]
*[[Timbroù Tasmania|Tasmania]]
*[[Timbroù Tiriadoù gall Okeania|Tiriadoù gall Okeania]]
*[[Timbroù Tuvalu|Tuvalu]]
*[[Timbroù Victoria|Victoria]]
*[[Timbroù Wallis-ha-Futuna|Wallis-ha-Futuna]]
*[[Timbroù Zeland-Nevez|Zeland-Nevez]]
&lt;/div&gt;

== [[Reter-Kreiz]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Abou Dhabi|Abou Dhabi]]
*[[Timbroù Aden|Aden]]
*[[Timbroù Sandjak Alexandretta|(Sandjak) Alexandretta]]
*[[Timbroù Bro warezet Arabia ar Su|Arabia ar Su]]
*[[Timbroù Dubai|Dubai]]
*[[Timbroù Emirelezhioù Arab Unanet|Emirelezhioù Arab Unanet]]
*[[Timbroù Rouantelezh Hedjaz|Rouantelezh Hedjaz]]
*[[Timbroù Kastellórizo|Kastellórizo]]
*[[Timbroù Katar|Katar]]
*[[Timbroù Kilikia|Kilikia]]
*[[Timbroù Kurdistan|Kurdistan]]
*[[Timbroù Manama|Manama]]
*[[Timbroù Enez Rouad|Enez Rouad]]
*[[Timbroù ar Sav-Heol|Sav-Heol - Burevioù estren]]
*[[Timbroù Smyrna|Smyrna]]
*[[Timbroù Stadoù an Arsav-brezel|Stadoù an Arsav-brezel]]
*[[Timbroù Tiriad an Alawited|Tiriad an Alawited]]
*[[Timbroù Treuzjordania|Treuzjordania]]
*[[Timbroù Yemen|Yemen]]
*[[Timbroù Yemen an Norzh|Yemen an Norzh]]
*[[Timbroù Yemen ar Su|Yemen ar Su]]
&lt;/div&gt;

== Pennad kar ==
*[[Istor an timbroù]]

[[Rummad:Timbrouriezh]]
[[Rummad:Timbroù hervez ar vro| ]]</text>
      <sha1>atoqbha4iq8jyj2sq8ci1075ytta18e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Luner</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47409</id>
    <revision>
      <id>2186929</id>
      <parentid>380930</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T16:51:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Leonzia</username>
        <id>88972</id>
      </contributor>
      <comment>ouzhpennet, Patrom:Daveoù a vank</comment>
      <origin>2186929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="319" sha1="6msmuqdzz39namlokmtqbij5wgi4c1l" xml:space="preserve">'''Luner''' zo ur sant brezhon eus deroù ar {{VIvet kantved}}. 

Hervez ar vojenn e oa mab da santez [[Koupaia]], ha d'he gwaz Hoel Veur, ha breur da [[Tudwal]]{{Patrom:Daveoù a vank}}. 

Gantañ, ma n'eo ket gant ul Luner all, e voe diazezet parrez [[Sant-Luner]], nepell diouzh [[Dinarzh]].

[[Rummad:sent vrezhon]]</text>
      <sha1>6msmuqdzz39namlokmtqbij5wgi4c1l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186949</id>
      <parentid>2186929</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T18:51:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2186949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="331" sha1="nzrdvyh9wqgbrwtjmd0pps9hql2g6n3" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Luner''' zo ur sant brezhon eus deroù ar {{VIvet kantved}}. 

Hervez ar vojenn e oa mab da santez [[Koupaia]], ha d'he gwaz Hoel Veur, ha breur da [[Tudwal]]{{Patrom:Daveoù a vank}}. 

Gantañ, ma n'eo ket gant ul Luner all, e voe diazezet parrez [[Sant-Luner]], nepell diouzh [[Dinarzh]].

[[Rummad:sent vrezhon]]</text>
      <sha1>nzrdvyh9wqgbrwtjmd0pps9hql2g6n3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hot dog</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48098</id>
    <revision>
      <id>2186935</id>
      <parentid>1874346</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T18:11:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2186935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="830" sha1="qo3l9i6avyl57316vh3halxml6rkutt" xml:space="preserve">{{databox}}
[[Restr:Hotdog.PNG|thumb|150px|Hot dog gant [[maionez]]]]
[[Restr:HotDog.jpg|thumb|150px|Hot dog gant [[ketchup]]]]

'''Hot dog''' (''ki tomm'' e [[brezhoneg]]) a zo anv [[saoznek]] ur [[sandwich]], ijinet e [[SUA]], ennañ ur [[silzig]]enn, poazh pe griz. Warni e vez lakaet [[lipig]] a bep seurt, evel [[sezv]], [[ketchup]], [[relish]], [[maionez]], pe [[ognon (Allium cepa)|ognon]]. Ur silzigenn a lakaer e-barzh, pe graet gant kig [[bevin]], pe kig [[moc'h]], kig [[yar]], kig [[yar-Indez]] pe [[legumaj]] zoken.

E spagnoleg e vez lâret ''perro caliente'', ''ki tomm'', eus an dra-se. E [[Chili]] ez eus ur [[sandwich]] tomm brudet hag a zo evel un hot-dog bihan, ennañ [[tomatez]] drailhet, yod [[avoukez]] ha maionez, ha « ''completo'' » a vez graet anezhañ.

[[Rummad:Meuzioù SUA]]
[[Rummad:Sandwichoù]]</text>
      <sha1>qo3l9i6avyl57316vh3halxml6rkutt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186977</id>
      <parentid>2186935</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T07:19:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <comment>Kendeuzet gant at pennad hot-dog + astenn an istor.</comment>
      <origin>2186977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2664" sha1="orq93ephv7a40hxnad5473qcn1xvnh4" xml:space="preserve">{{databox}}
An '''hot dog'''&lt;ref&gt;Hervez an doare-skrivañ saoznek.&lt;/ref&gt; pe '''hot-dog'''&lt;ref&gt;Hervez GBaH ha Termofis.&lt;/ref&gt; a zo ur [[sandwich]] ijinet e [[SUA]], graet gant ur [[silzig]]enn Frankfurt pe ur silzigenn Vienna etre daou damm hir bara briochet&lt;ref&gt;[https://books.google.be/books?id=LQ59qnkBMo0C&amp;pg=PT25 ''Le Pourquoi du comment - Le best Of''] gant Daniel Lacotte, p.25, Albin Michel, 2013-04-09, {{ISBN|978-2-226-28840-0}}, gwelet d'ar 2020-11-04.&lt;/ref&gt;. Ouzhpennañ a c'haller aozennoù ha [[temz-boued|temzoù-boued]] a bep seurt evel [[sezv]], [[ketchup]], [[relish]], [[ognon]], hag hiliennoù ([[maionez]], barbecue, [[chutney]]…). Ar silzigenn a c'hall bezañ grilhet, bervet, pe fritet zoken.

Silzig industriel an hot-dog a zo graet gant kig-bevin, kig-moc'h, kig-yar-indez, kig-yar pe kig-leue, gant dour ha gant druz&lt;ref name=&quot;Marceau&quot;&gt;Marie-Pier Marceau, [http://www.5ingredients15minutes.com/fr/trucs-et-astuces/nutrition-fr/toute-la-verite-sur-les-saucisses-a-hot-dog/ Toute la vérité sur les saucisses à hot-dog], Pratico-Pratiques.&lt;/ref&gt;. Er Stadoù-Unanet eo bevennet da 30% an dregantad a zruz ha 10% ar c'henfeur dour, forzh peseurt kig a vefe implijet&lt;ref name=&quot;h2g2&quot;&gt;{{en}} [https://h2g2.com/edited_entry/A1021834 The Evolution of Hot Dogs], h2g2.com, 21 a viz Meurzh 2016.&lt;/ref&gt;.

== Anvioù hag istor ==
[[Restr:Hotdog.PNG|thumb|150px|Hot dog gant [[maionez]].]]
[[Restr:HotDog.jpg|thumb|150px|Hot dog gant [[ketchup]].]]
« Hot-dog » a dalv ''ki tomm'' e [[brezhoneg]]. Ar ger « dog » a zo bet implijet e saozneg evel un heñvelster eus « silzigenn » abaoe 1886. Hot dog a rae dave d'ar silzigenn hepken da gentañ eta, ha goude d'ar sandwich a-bezh.

Rekipe silzig Frankfurt (''frankfurter'') a voe degaset d'ar Stadoù-Unanet gant enbroidi alaman. Berzh bras a reas ar sandwich e [[Brooklyn]] da gentañ, ur c'harter eus [[New York]], e dibenn an XIX{{vet}} kantved, a-raok en em strewiñ dre ar vro a-bezh.

E spagnoleg e vez lâret ''perro caliente'' (ki tomm) eus an dra-se. E [[Chili]] ez eus ur [[sandwich]] tomm brudet hag a zo evel un hot-dog bihan, ennañ [[tomatez]] drailhet, yod [[avoukez]] ha maionez, ha « ''completo'' » a vez graet anezhañ.

== E bed an arzoù ==
E 1989 e voe prenet ur skouerenn eus ''Hot Dog (Food and Drink)'', un oberenn eus 1964 gant al livour [[Roy Lichtenstein]], gant ar Greizenn Pompidou e Pariz&lt;ref&gt;{{Liamm web|langue=|titl=Hot Dog|url=https://www.centrepompidou.fr/fr/ressources/oeuvre/cdLandg|embanner=Kreizenn vroadel arz ha sevenadur Georges-Pompidou|date=|consulté le=03/10/2018}}.&lt;/ref&gt;.
== Daveoù ==
{{daveoù}}

[[Rummad:Sandwichoù]]
[[Rummad:Keginerezh SUA]]</text>
      <sha1>orq93ephv7a40hxnad5473qcn1xvnh4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kontelezh Essex</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50303</id>
    <revision>
      <id>2186956</id>
      <parentid>2128498</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T20:53:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>76088</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Essex numbered districts.svg]] → [[File:Essex numbered districts (1974-2028).svg]] → The file was renamed on Commons, but the filename in the language versions was not changed ([[c:c:GR]])</comment>
      <origin>2186956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3365" sha1="ska1ceju5014k9guroy5msp4jhjf7tq" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|-
{{Infobox/Titl|Essex|d00c27|talbenn map|fff}}
|- bgcolor=&quot;#fff&quot;
! colspan=&quot;2&quot;| [[Kontelezhioù lidel Bro-Saoz|Kontelezh lidel e Bro-Saoz]]&lt;hr&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot;|
{| width=&quot;100%&quot;
|- align=&quot;center&quot;
|width=&quot;50%&quot;|[[Restr:Flag of Essex.svg|100px]]
|width=&quot;50%&quot;|[[Restr:Arms of Essex.svg|60px]]
|- align=&quot;center&quot;
|width=&quot;50%&quot;|[[Banniel]]
|width=&quot;50%&quot;|[[Ardamezouriezh|Skoed]]
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot;| &lt;hr&gt;[[Sturienn]] :&lt;br&gt;''Many Minds, One Heart''&lt;br&gt;(&quot;Kalz speredoù, ur galon&quot;)&lt;hr&gt;
|}
|- align=&quot;center&quot;
! colspan=&quot;2&quot;| [https://www.google.com/maps/place/Essex,+Royaume-Uni/@51.7967998,0.3575433,9z/data=!4m5!3m4!1s0x47d85627fe870dd3:0x4257cb3847ee5079!8m2!3d51.5742447!4d0.4856781 51°45'N — 0° 35' R]&lt;br&gt;[[Restr:Essex UK locator map 2010.svg|260px]]&lt;hr&gt;
|-
| '''[[Riez]]''' || {{Rouantelezh-Unanet}}
|-
| '''Bro''' || {{Bro-Saoz}}
|-
| '''[[Rannvroioù Bro-Saoz|Rannvro]]''' || [[Reter Bro-Saoz|East of England]]
|-
| colspan=&quot;2&quot;| &lt;hr&gt;
|-
| '''Diazezadur''' || Kent ar {{VIIvet kantved}}
| colspan=&quot;2&quot;| &lt;hr&gt;
|- bgcolor=&quot;#d00c27&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;color:#fff;&quot;| Kontelezh lidel
|-
| '''[[Lord Lieutenant]]''' || Jennifer Tolhurst&lt;ref&gt;{{en}} {{Cite web|url=https://www.gov.uk/government/news/lord-lieutenant-of-essex-jennifer-tolhurst |title=''GOV.UK''|accessdate=11 GOU 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;small&gt;([[2017]] →)&lt;/small&gt;
|-
| '''[[High Sheriff]]''' || Julie Ann Fosh&lt;ref&gt;{{en}} {{Cite web|url=https://www.thegazette.co.uk/London/issue/62943/page/5162 |title=''The London Gazette''|accessdate=11 GOU 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;small&gt;([[2020]] →)&lt;/small&gt;
|-
| '''Gorread''' || 3 670 km²
|-
| '''Poblañs''' || 1 832 752 &lt;small&gt;([[2019]])&lt;/small&gt;
|-
| '''Stankter''' || 499
| colspan=&quot;2&quot;| &lt;hr&gt;
|- bgcolor=&quot;#d00c27&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;color:#fff;&quot;| Kontelezh nann-lidel
|-
| '''Kêr-benn''' || [[Chelmsford]]
|-
| '''Gorread''' || 3 465 km²
|-
| '''Poblañs''' || 1 489 189 &lt;small&gt;(2019)&lt;/small&gt;
|-
| '''Stankter''' || 430
|-
| colspan=&quot;2&quot;| &lt;hr&gt;
|-
| '''Internet''' || [https://www.essex.gov.uk/ essex.gov.uk]
|}
Ur [[Kontelezhioù Bro-Saoz|gontelezh]] e [[Bro-Saoz]] eo '''Essex''', er [[Rannvroioù Bro-Saoz|rannbarzh]] [[Reter Bro-Saoz|East of England]].
[[Chelmsford]] eo ar gêr-benn anezhi.

Ur [[rouantelezh]] [[Saksoned|sakson]] e oa er {{VIIvet kantved}}, alese hec'h anv diwar ar [[saozneg]] kozh ''East-Seaxe'', &quot;Saksoned ar Reter&quot;.

== Distrigoù ==
{|
|- valign=&quot;top&quot;
| style=&quot;padding-right:10px; border-right:1px solid #aaa;&quot;| [[Restr:Essex numbered districts (1974-2028).svg|thumb|upright=1.8|{{Legend|#fdd4f0|Melestret gant Essex}}{{Legend|#fefe78|Aotrouniezh unvan}}]]
| style=&quot;padding-left:10px;&quot;| 
#[[Uttlesford]]
#[[Braintree]]
#[[Colchester]]
#[[Tendring]]
#[[Harlow]]
#[[Epping Forest]]
#[[Chelmsford]]
|
#&lt;li value=&quot;8&quot;&gt;[[Maldon]]&lt;/li&gt;
#[[Brentwood]]
#[[Basildon]]
#[[Rochford]]
#[[Castle Point]]
#[[Southend-on-Sea]]
#[[Thurrock]]
|}
Abaoe [[1998]] ez eo disrannet [[Southend-on-Sea]] (13) ha [[Thurrock]] (14) diouzh ar [[Kontelezhioù Bro-Saoz|c'hontelezhioù melestradurel]], pa'z int deuet da vezañ [[Kontelezhioù Bro-Saoz|aotrouniezhioù unvan]], daoust ma chomont er [[Kontelezhioù Bro-Saoz|gontelezh lidel]].

== Liammoù diavaez ==
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20101123083025/http://www.essexcc.gov.uk/ Lec'hienn ofisiel Kuzul Kontelezh Essex]

== Notennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Essex]]</text>
      <sha1>ska1ceju5014k9guroy5msp4jhjf7tq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Laou</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52027</id>
    <revision>
      <id>2187003</id>
      <parentid>2038401</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T11:47:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2187003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3948" sha1="fewywb9hznwxrgufcocs22y9vzwafxr" xml:space="preserve">'''Laou''' (ul '''laouenn''' pa ne vez nemet unan) zo '''[[amprevaned]]''' munut ha di[[askell]] a vev e [[blev]] al loened (bronneged ha laboused) hag an dud. 
N'eus nemet nebeud eus al loened-se n'o devez ket laou, evel an [[askell-groc'hen|eskell-kroc'hen]], ha tud [[Japan]] n'o devez ket ivez a-hervez, hep ma oufed gwall vat perak.
3 000 spesad zo anezho. 
[[File:Pediculus humanus capitis.png|thumb|Laou-korf spesad mab-den ''Pediculus humanus capitus'']]
Div izurzhiad a oa gwechall d'o c'hlenkañ: ar sunerien (''Anoplura'') hag ar chaokerien (''Mallophaga''). Hiriv en o renker e peder izurzhiad:
* an ''Anoplura'',
* ar ''Rhyncophthirina'', laou an olifanted, 
* an ''Ischnocera'': laou ar [[yer]],
* an ''Amblycera'': ur rumm chaokerien.


== Laou an dud ==
[[Laou-korf]] a vez graet anezho (''Pediculus humanus capitis''e latin) d'o dishevelout diouzh ar re all, met aesoc'h ober un anv latin anezho eget kaout an dizober anezho ur wech ma vezont peg en ho [[krev]].
[[Nez]] eo an anv a vez graet eus o vioù.

== Gouennoù laou ==

Peurvuiañ e vez graet ar c'hemm etre teir [[gouenn]] laou da nebeutañ:
* -[[Laou-penn]], ''Pediculus capitis'', ar re a gaver e blev ar vugale ;
* -[[Laou-korf]], pe [[laou-kroc'hen]], ''Pediculus corporis'' ar re a beg e blev ar c'horf, pe ''Pediculus humanus humanus'';&lt;br /&gt;
Er yezh pemdez e vez mesket alies an daou seurt-se.

* -[[Laou-faraon]], pe [[laou-pafalek]], a zo ''Pediculus pubis'', laou a beg er [[gaol|c'haol]], pe ''Phtirus pubis'', a vez kavet en-dro da reizh an dud a ankounac'ha bout naet da goulz an [[embarañ]].

== Laou all ==
Ouzhpenn e vez graet ''laou'' eus loened all:
* -[[Laou-dar]] pe ''Porcellio scaber'' a zo [[kresteneged]] a vev e lec'hioù gleb ha teñval. 
* -[[Laou-koad]] pe ''Isoptera'', a zistruj [[arrebeuri]] ha [[koataj]] an [[ti]]er. Laou-koad a vez graet eus ar [[pugnez]] ivez.

{{Taxobox image                 | Lice image01.jpg  | [[Laouenn diwar un dañvad]] }}
{{Taxobox image                 | Pthirus pubis.jpg | [[Laouenn-faraon]]}}
{{Taxobox fin}}

== Yezh ==
=== Gerioù deveret ===
* Ur '''sac'h laou''' zo un den laouek. Implijet e vez ar gerioù-se evel kunujenn.
* Ul ''laoueg'', pe ul ''laouegez'', a zo tud ''laouek'', pe ''laoueien'', pe a-wechoù tud paour hepken. Implijet e vez ar gerioù-se evel [[kunujenn]].
* [[Dilaouiñ]] a zo tennañ al '''laou''', eus penn ur bugel peurvuiañ, gant ur [[krib|grib]] alies.
* ''[[Kaoc'h]]-laou'' a vez lavaret eus ''kaoc'h-skouarn'' ivez.
* ''Morzhol(ig) al '''laou''''' a vez graet eus ar [[biz-meud]] a-wechoù.

=== Troioù-lavar ===
* ''Bezañ tost da douzañ ul laouenn-dar'' zo bezañ [[pizh]]-daonet
* ''Brochañ laou'', ''lazhañ laou evit gwerzhañ o c'hroc'hen'', ''spazhañ laou'', ''chikañ laou'', zo koll amzer.
* ''Chom d'ober laou'' zo kement ha ''chom d'ober teil tomm'', da lavarout eo chom er gwele,
* ''Derc'hel laou e penn ar vugale'', zo chom hep ober netra da zilaouiñ.
* ''Fritañ laou'' zo bevañ er baourentez
* ''Klask laou e-lec'h ma ne vez ket [[nez]]'' a zo klask abeg e-lec'h n'eus ket peadra.

=== Evel anv-gwan ===
* ''Un den laou, ur bourk laou'' a zo dister, paour.
* ''Tudjentil laou'' a zo peorien.

=== Krennlavaroù ===
* Gwir n'eo ket gaou, [[C'hwen]] n'int ket laou.
* An traoù gant an traoù, An [[nez]] gant al laou.

== Liammoù diavaez ==
*Penaos stourm ouzh al laou (e galleg) : [http://www.servicevie.com/02Sante/Sante_enfants/Enfants12032001/enfants12032001.html Comment enrayer les poux de tête?]
*Yec'hed, nez ha laou (e galleg): [https://web.archive.org/web/20070429200515/http://santeaz.aufeminin.com/w/sante/s377/maladies/poux.html Poux, lentes, pédiculose : des réponses d'experts]
*E lec'hienn ar gouarnamant gall: [https://web.archive.org/web/20090223133306/http://www.sante.gouv.fr/htm/dossiers/poux/rapport.htm]
*Un ali all: [http://www.alternativesante.com/gazette/sections/section.asp?NoArticle=466&amp;NoSection=5]

[[Rummad:Laou]]</text>
      <sha1>fewywb9hznwxrgufcocs22y9vzwafxr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gwiler</title>
    <ns>0</ns>
    <id>96733</id>
    <revision>
      <id>2186944</id>
      <parentid>1818423</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T18:38:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <comment>Villiers-sur-Loir</comment>
      <origin>2186944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="430" sha1="jw4j0ixrgq2f6g5lwvpbkxt0v9x71wa" xml:space="preserve">{{Disheñvelout lec'hanvioù}}
'''Gwiler''' a zo un anv-lec'h hag a vez kavet e Breizh. En o zouez emañ kumunioù:
*[[Gwiler-Kerne]],
*[[Gwiler-Leon]],
*[[Gwiler-Porc'hoed]].

[[Meven Mordiern]] a ra gant Gwiler evit ober eus [[Villiers-sur-Loir]], ar gêriadenn lec'h ma tremenas e vugaleaj kontet gantañ e-barzh &quot;An ti e Gwiler : ar Vertelotierenn nepell diouz Gwenngen, Loer-ha-Cher (1882-1891)&quot;. In : Hor Yezh, n°205, 1996.</text>
      <sha1>jw4j0ixrgq2f6g5lwvpbkxt0v9x71wa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Odesa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>97602</id>
    <revision>
      <id>2186924</id>
      <parentid>2180742</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T14:58:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <origin>2186924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="531" sha1="b9781vsgklyhnymj5g11wx6el42jenc" xml:space="preserve">{{Pennad zo|Odessa (disheñvelout)}}
[[Restr:Odessa Potemkin Stairs.jpg|thumb|upright 1.35|Skalieroù Potemkin]]
[[Restr:Odessa.png|thumb|upright 1.35|[[File:Big new red.png|20px]] Odesa en Ukraina]]
'''Odesa''' ([[ukraineg]] : ''Одеса'', {{LFE|[ɔˈdɛsɑ]}} ; [[rusianeg]] : ''Одесса'', {{LFE|[ɐˈdʲesːə]}}) eo trede brasañ kêr [[Ukraina]], gant un tammig bihan muioc'h eget 1 milion a dud o vevañ enni. Ur [[porzh (bagoù)|porzh]] bras eo war ar [[Mor Du]].

{{Commons|Одеса}}

[[Rummad:Kêrioù Ukraina]]</text>
      <sha1>b9781vsgklyhnymj5g11wx6el42jenc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Argelers de la Marenda</title>
    <ns>0</ns>
    <id>135682</id>
    <revision>
      <id>2186954</id>
      <parentid>1961623</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T19:50:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Culex</username>
        <id>15372</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>corr. maire</comment>
      <origin>2186954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4735" sha1="7a6yw5gb2tc6rxum8mea9kuxkt3q441" xml:space="preserve">{{Infobox kumunioù Frañs
 | anv               = Argelers de la Marenda
 | anvYezh           = Argelers de la Marenda
 | Yezh              = katalanek
 | anvOfisiel        = Argelès-sur-Mer
 | skeudenn          = Argelès valmy.jpg
 | alc'hwez          = Argelers de la Marenda.
 | ardamezioù        = Blason ville fr Argelès-sur-Mer (Pyrénées-Orientales).svg
 | logo              = 
 | bro               = {{Katalonia}}&lt;br /&gt;[[Rousilhon]]
 | rannvro           = [[Okitania (rannvro)|Okitania]]
 | departamant       = [[Pireneoù-ar-Reter]]
 | arondisamant      = [[Arondisamant Ceret|Ceret]]
 | kanton            = [[Kanton La Côte Vermeille|La Côte Vermeille]]
 | etrekumuniezh     = Communauté de communes des Albères, de la Côte Vermeille et de l'Illibéris
 | bro velestradurel = 
 | maer              = Julie Sanz
 | amzer-gefridi     = 2026-2032
 | gorread           = 58.67
 | hedred            = 3.4634 
 | ledred            = 42.4873
 | uk                = 
 | ubi               = 0
 | ubr               = 1156
}}
'''Argelers de la Marenda''' (''Argelès-sur-Mer'' e galleg) zo ur gumun eus [[Rousilhon]], e [[Katalonia an Norzh]], e departamant [[Pireneoù-ar-Reter]], war aod ar [[Mor Kreizdouar]].

== Poblañs ==
[[Restr:Population - Municipality code 66008.svg|thumb|300px|center|[[Poblañs]] 1962-2008]]

== Ar vaered ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Anv !! Mare&lt;ref&gt;[http://www.bislyjp.com/premiers-maires.html bislyjp.cpm, ''Marc Surjus : premier grand maire d'Argelès'']&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;[http://www.francegenweb.org/mairesgenweb/resultcommune.php?id=659 ''MairesGenWeb'']&lt;/ref&gt;
|- align=center
| Assiscle Bech || 1790-1791
|- align=center
| Jean Grando || 1791-1793
|- align=center
| Joseph Arman || 1793-1794
|- align=center
| Jean Matignon || 1794-1794
|- align=center
| Damien Padallé || 1794-1796
|- align=center
| Bonaventure Verges || 1796-1796
|- align=center
| François-Xavier Boluix || 1796-1798
|- align=center
| Joseph Arman || 1798-1799
|- align=center
| François-Xavier Boluix|| 1799-1800
|- align=center
| Marc Surjus || 1800-1813
|- align=center
| Côme Ferran || 1813-1815
|- align=center
| Paul Pujas&lt;ref&gt;Fabricio Cardenas, [http://vieuxpapierspo.blogspot.fr/2014/01/argeles-11-juin-1815.html Vieux papiers des Pyrénées-Orientales, ''Argelès, 11 juin 1815'', Enero 12 2014]&lt;/ref&gt; || 1815-1815
|- align=center
| Jean Azema || 1815-1816
|- align=center
| Isidore Ferrer || 1816-1821
|- align=center
| Bonaventure Verges || 1821-1821
|- align=center
| Pierre Padallé || 1821-1827
|- align=center
| Bonaventure Julia || 1827-1829
|- align=center
| Joseph Arman || 1829-1830
|- align=center
| Pierre Padallé || 1830-1831
|- align=center
| Joseph Arman || 1831-1837
|- align=center
| Jean Germain Pujol || 1837-1840
|- align=center
| Alphonse Sebe || 1840-1848
|- align=center
| François Sine || 1848-1848
|- align=center
| Assiscle Padallé Bocamy || 1848-1848
|- align=center
| François Padallé Siné || 1848-1848
|- align=center
| Thomas Bech || 1848-1852
|- align=center
| Joseph Azema || 1852-1855
|- align=center
| Germain Barbie || 1855-1865
|- align=center
| Côme Ferran Comes || 1865-1870
|- align=center
| Joseph Baylet || 1870-1870
|- align=center
| Étienne Pujol || 1870-1874
|- align=center
| Jacques Lanquine || 1874-1876
|- align=center
| Étienne Pujol|| 1876-1877
|- align=center
| Michel Moret || 1877-1878
|- align=center
| Étienne Pujol || 1878-1890
|- align=center
| Jean Padallé Bocamy || 1890-1892
|- align=center
| Marc Surjus-Coste || 1892-1893
|- align=center
| Pierre Moreto || 1893-1902
|- align=center
| Marc Surjus-Coste || 1902-1908
|- align=center
| Louis Courtais || 1908-1912
|- align=center
| Côme Anglade || 1912-1914
|- align=center
| Vincent Rouzaud || 1914-1915
|- align=center
| Dieudonné Vinyes || 1915-1918
|- align=center
| Côme Anglade || 1918-1919
|- align=center
| Louis Courtais || 1919-1922
|- align=center
| ||
|- align=center
| Frédéric Trescases || 1944-1945
|- align=center
| Joseph Farre || 1945-1947
|- align=center
| Germain Farre || 1947-1947
|- align=center
| Frédéric Trescases || 1947-1953
|- align=center
| Gaston Pams || 1953 - 1981
|- align=center
| Isidore Fourriques || 1981 - 1983
|- align=center
| Jean Carrère || 1983 - 2001
|- align=center
| Pierre Aylagas || 2001- 2016
|- align=center
| Antoine Parra || 2016-
|}

== Kêrioù gevellet ==
* {{Gevelliñ|Hürth|Alamagn|Germany|bloavezh=1988}}
* {{Gevelliñ|Montgat|Spagn|Spain|bloavezh=1990}}

== Liammoù diavaez ==
{{Commons|Category:Argelès-sur-Mer}}
* {{fr}} [http://www.ville-argelessurmer.fr/ Lec'hienn ofisiel kêr Argelers de la Marenda]

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Kumunioù Pireneoù-ar-Reter]]
[[Rummad:Katalonia an Norzh]]</text>
      <sha1>7a6yw5gb2tc6rxum8mea9kuxkt3q441</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186955</id>
      <parentid>2186954</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T19:51:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Culex</username>
        <id>15372</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ar vaered */ +1</comment>
      <origin>2186955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4777" sha1="qf7fmbal323m17ry7zw4o3rh0r1t0ij" xml:space="preserve">{{Infobox kumunioù Frañs
 | anv               = Argelers de la Marenda
 | anvYezh           = Argelers de la Marenda
 | Yezh              = katalanek
 | anvOfisiel        = Argelès-sur-Mer
 | skeudenn          = Argelès valmy.jpg
 | alc'hwez          = Argelers de la Marenda.
 | ardamezioù        = Blason ville fr Argelès-sur-Mer (Pyrénées-Orientales).svg
 | logo              = 
 | bro               = {{Katalonia}}&lt;br /&gt;[[Rousilhon]]
 | rannvro           = [[Okitania (rannvro)|Okitania]]
 | departamant       = [[Pireneoù-ar-Reter]]
 | arondisamant      = [[Arondisamant Ceret|Ceret]]
 | kanton            = [[Kanton La Côte Vermeille|La Côte Vermeille]]
 | etrekumuniezh     = Communauté de communes des Albères, de la Côte Vermeille et de l'Illibéris
 | bro velestradurel = 
 | maer              = Julie Sanz
 | amzer-gefridi     = 2026-2032
 | gorread           = 58.67
 | hedred            = 3.4634 
 | ledred            = 42.4873
 | uk                = 
 | ubi               = 0
 | ubr               = 1156
}}
'''Argelers de la Marenda''' (''Argelès-sur-Mer'' e galleg) zo ur gumun eus [[Rousilhon]], e [[Katalonia an Norzh]], e departamant [[Pireneoù-ar-Reter]], war aod ar [[Mor Kreizdouar]].

== Poblañs ==
[[Restr:Population - Municipality code 66008.svg|thumb|300px|center|[[Poblañs]] 1962-2008]]

== Ar vaered ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Anv !! Mare&lt;ref&gt;[http://www.bislyjp.com/premiers-maires.html bislyjp.cpm, ''Marc Surjus : premier grand maire d'Argelès'']&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;[http://www.francegenweb.org/mairesgenweb/resultcommune.php?id=659 ''MairesGenWeb'']&lt;/ref&gt;
|- align=center
| Assiscle Bech || 1790-1791
|- align=center
| Jean Grando || 1791-1793
|- align=center
| Joseph Arman || 1793-1794
|- align=center
| Jean Matignon || 1794-1794
|- align=center
| Damien Padallé || 1794-1796
|- align=center
| Bonaventure Verges || 1796-1796
|- align=center
| François-Xavier Boluix || 1796-1798
|- align=center
| Joseph Arman || 1798-1799
|- align=center
| François-Xavier Boluix|| 1799-1800
|- align=center
| Marc Surjus || 1800-1813
|- align=center
| Côme Ferran || 1813-1815
|- align=center
| Paul Pujas&lt;ref&gt;Fabricio Cardenas, [http://vieuxpapierspo.blogspot.fr/2014/01/argeles-11-juin-1815.html Vieux papiers des Pyrénées-Orientales, ''Argelès, 11 juin 1815'', Enero 12 2014]&lt;/ref&gt; || 1815-1815
|- align=center
| Jean Azema || 1815-1816
|- align=center
| Isidore Ferrer || 1816-1821
|- align=center
| Bonaventure Verges || 1821-1821
|- align=center
| Pierre Padallé || 1821-1827
|- align=center
| Bonaventure Julia || 1827-1829
|- align=center
| Joseph Arman || 1829-1830
|- align=center
| Pierre Padallé || 1830-1831
|- align=center
| Joseph Arman || 1831-1837
|- align=center
| Jean Germain Pujol || 1837-1840
|- align=center
| Alphonse Sebe || 1840-1848
|- align=center
| François Sine || 1848-1848
|- align=center
| Assiscle Padallé Bocamy || 1848-1848
|- align=center
| François Padallé Siné || 1848-1848
|- align=center
| Thomas Bech || 1848-1852
|- align=center
| Joseph Azema || 1852-1855
|- align=center
| Germain Barbie || 1855-1865
|- align=center
| Côme Ferran Comes || 1865-1870
|- align=center
| Joseph Baylet || 1870-1870
|- align=center
| Étienne Pujol || 1870-1874
|- align=center
| Jacques Lanquine || 1874-1876
|- align=center
| Étienne Pujol|| 1876-1877
|- align=center
| Michel Moret || 1877-1878
|- align=center
| Étienne Pujol || 1878-1890
|- align=center
| Jean Padallé Bocamy || 1890-1892
|- align=center
| Marc Surjus-Coste || 1892-1893
|- align=center
| Pierre Moreto || 1893-1902
|- align=center
| Marc Surjus-Coste || 1902-1908
|- align=center
| Louis Courtais || 1908-1912
|- align=center
| Côme Anglade || 1912-1914
|- align=center
| Vincent Rouzaud || 1914-1915
|- align=center
| Dieudonné Vinyes || 1915-1918
|- align=center
| Côme Anglade || 1918-1919
|- align=center
| Louis Courtais || 1919-1922
|- align=center
| ||
|- align=center
| Frédéric Trescases || 1944-1945
|- align=center
| Joseph Farre || 1945-1947
|- align=center
| Germain Farre || 1947-1947
|- align=center
| Frédéric Trescases || 1947-1953
|- align=center
| Gaston Pams || 1953 - 1981
|- align=center
| Isidore Fourriques || 1981 - 1983
|- align=center
| Jean Carrère || 1983 - 2001
|- align=center
| Pierre Aylagas || 2001- 2016
|- align=center
| Antoine Parra || 2016-2026
|- align=center
| Julie Sanz || 2026-
|}

== Kêrioù gevellet ==
* {{Gevelliñ|Hürth|Alamagn|Germany|bloavezh=1988}}
* {{Gevelliñ|Montgat|Spagn|Spain|bloavezh=1990}}

== Liammoù diavaez ==
{{Commons|Category:Argelès-sur-Mer}}
* {{fr}} [http://www.ville-argelessurmer.fr/ Lec'hienn ofisiel kêr Argelers de la Marenda]

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Kumunioù Pireneoù-ar-Reter]]
[[Rummad:Katalonia an Norzh]]</text>
      <sha1>qf7fmbal323m17ry7zw4o3rh0r1t0ij</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pax Romana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>160685</id>
    <revision>
      <id>2186995</id>
      <parentid>2045214</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T10:09:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2186995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="475" sha1="rcb0aqf2jpx91t38myf8gzuo6p2y20r" xml:space="preserve">{{databox}}
[[file:RomanEmpire 117 es.svg|320px|right|An [[Impalaeriezh roman]] er bloaz 117, dindan [[Trajanus]], pan edo en he brasañ e mare ar  '''Pax romana'''. Rannet e oa an impalaeriezh e proviñsoù.]]
'''Pax Romana''' a vez lavaret eus ar marevezh a beoc'h a vije en [[Impalaeriezh roman]] er Iañ ha IIvet kantved.


==Traoù all==
''Pax Romana'' zo anv ur bier aozet gant ar [[Brasserie Theillier]] e [[Bavay]] en [[Artez]], e Bro-C'hall.


[[Rummad:Istor Roma]]</text>
      <sha1>rcb0aqf2jpx91t38myf8gzuo6p2y20r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186996</id>
      <parentid>2186995</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T10:09:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2186996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="474" sha1="gcd5lo127iopwhka8s3hl4cgad6gknu" xml:space="preserve">[[Restr:RomanEmpire 117 es.svg|320px|right|An [[Impalaeriezh roman]] er bloaz 117, dindan [[Trajanus]], pan edo en he brasañ e mare ar  '''Pax romana'''. Rannet e oa an impalaeriezh e proviñsoù.]]
{{databox}}
'''Pax Romana''' a vez lavaret eus ar marevezh a beoc'h a vije en [[Impalaeriezh roman]] er Iañ ha IIvet kantved.

==Traoù all==
''Pax Romana'' zo anv ur bier aozet gant ar [[Brasserie Theillier]] e [[Bavay]] en [[Artez]], e Bro-C'hall.


[[Rummad:Istor Roma]]</text>
      <sha1>gcd5lo127iopwhka8s3hl4cgad6gknu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186997</id>
      <parentid>2186996</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T10:22:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2186997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1438" sha1="i5l2q5z08pm1xvr64kw4hn313hlqnne" xml:space="preserve">[[Restr:RomanEmpire 117 es.svg|320px|right|An [[Impalaeriezh roman]] er bloaz 117, dindan [[Trajanus]], pan edo en he brasañ e mare ar  '''Pax romana'''. Rannet e oa an impalaeriezh e proviñsoù.]]
{{databox}}
Ar '''Pax Romana''' ([[Latin]] evit peoc'h roman) a oa bet ur marevezh a oa padet tost da 200 vloaz eus [[Henroma]] hag a vez gwelet evel ur [[Marevezh aour (metaforenn)|marevezh aour]] gant kresk ha stabilded eus an [[Lid impalaeriel en Henroma|impalaeriezh Roman ]], [[Hegemoniezh|ur hollc'halloud]], [[Istor milourel Henroma|emled tiriadel]], hag ur mare gant urzh ha peoc'h, memes ma oa bet [[Listenn eus brezelioù diabarzh hag emsavioù roman|emsavioù diabarzh]] ha [[Listenn brezelioù hag emgannioù Roma|brezelioù en diavaez]], evel ar [[brezel etre Roma ha Persia]]. Dre hengoun, e vez kroget ar marevezh Pax Romana pa erru [[Aogust (impalaer)|Aogust]] evel impalaer, hag en doa krouet ivez [[Principato|ar priñsipelezh Roman]], e 27 AJK. Fin ar marevezh a vez lakaet e 180 gant marv [[Marcus Aurelius]], an hini diwezhañ eus ar &quot;[[Antonined|pemp impalaer mat]]&quot;.&lt;ref name=EncBrit&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/447447/Pax-Romana |title=Pax Romana |date=2024-02-23 |publisher=Britannica Online Encyclopedia}}&lt;/ref&gt;
==Traoù all==
''Pax Romana'' zo anv ur bier aozet gant ar [[Brasserie Theillier]] e [[Bavay]] en [[Artez]], e Bro-C'hall.
[[Rummad:Gerioù latin]]
[[Rummad:Istor Roma]]</text>
      <sha1>i5l2q5z08pm1xvr64kw4hn313hlqnne</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186998</id>
      <parentid>2186997</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T10:22:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2186998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1480" sha1="bf65yn0jdybz44vmbd7c3wfl5qiljhu" xml:space="preserve">[[Restr:RomanEmpire 117 es.svg|320px|right|An [[Impalaeriezh roman]] er bloaz 117, dindan [[Trajanus]], pan edo en he brasañ e mare ar  '''Pax romana'''. Rannet e oa an impalaeriezh e proviñsoù.]]
{{databox}}
Ar '''Pax Romana''' ([[Latin]] evit peoc'h roman) a oa bet ur marevezh a oa padet tost da 200 vloaz eus [[Henroma]] hag a vez gwelet evel ur [[Marevezh aour (metaforenn)|marevezh aour]] gant kresk ha stabilded eus an [[Lid impalaeriel en Henroma|impalaeriezh Roman ]], [[Hegemoniezh|ur hollc'halloud]], [[Istor milourel Henroma|emled tiriadel]], hag ur mare gant urzh ha peoc'h, memes ma oa bet [[Listenn eus brezelioù diabarzh hag emsavioù roman|emsavioù diabarzh]] ha [[Listenn brezelioù hag emgannioù Roma|brezelioù en diavaez]], evel ar [[brezel etre Roma ha Persia]]. Dre hengoun, e vez kroget ar marevezh Pax Romana pa erru [[Aogust (impalaer)|Aogust]] evel impalaer, hag en doa krouet ivez [[Principato|ar priñsipelezh Roman]], e 27 AJK. Fin ar marevezh a vez lakaet e 180 gant marv [[Marcus Aurelius]], an hini diwezhañ eus ar &quot;[[Antonined|pemp impalaer mat]]&quot;.&lt;ref name=EncBrit&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/447447/Pax-Romana |title=Pax Romana |date=2024-02-23 |publisher=Britannica Online Encyclopedia}}&lt;/ref&gt;
==Traoù all==
''Pax Romana'' zo anv ur bier aozet gant ar [[Brasserie Theillier]] e [[Bavay]] en [[Artez]], e Bro-C'hall.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Gerioù latin]]
[[Rummad:Istor Roma]]</text>
      <sha1>bf65yn0jdybz44vmbd7c3wfl5qiljhu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kateryna Bilokour</title>
    <ns>0</ns>
    <id>170553</id>
    <revision>
      <id>2186928</id>
      <parentid>2186780</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T16:35:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2186928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14166" sha1="jzkrwkebjbnf0rwk14cc8fn4h8fqji2" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|-
{{Infobox/Titl|Kateryna Bilokour|005bbb|talbenn den|ffd700}}
|- bgcolor=&quot;#ffd700&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:1.7em;&quot;| Катерина Білокур
|-
| colspan=&quot;2&quot;| [[File:Bogdanivka Jagotyn (Bilokur) 0084.JPG|260px|center]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| Delwenn e Bohdanivka
|- bgcolor=&quot;#005bbb&quot;
! colspan=&quot;2&quot;|
|-
| '''Ganedigezh''' || [[24 a viz Du]] ([[Deiziadur juluan|'''J''']]) /  [[7 a viz Kerzu]] ([[Deiziadur gregorian|'''G''']]) [[1900]]&lt;br&gt;e Bohdanivka&lt;br&gt;[[File:Coat of arms of Poltava Governorate 1878.svg|20px]] Gouarnelezh Poltava&lt;br&gt;[[File:Flag of Russia.svg|20px]] [[Impalaeriezh Rusia]]
|-
| '''Marv''' || [[10 a viz Mezheven]] [[1961]]&lt;br&gt;e Bohdanivka&lt;br&gt;[[File:Flag of Jahotynskiy Raion in Kyiv Oblast.svg|20px]] Raion Yaotyn, Oblast Kyiv&lt;br&gt;[[File:Flag of the Ukrainian Soviet Socialist Republic (1949–1991).svg|20px]] [[Republik Soviedel Ukraina]]
|-
| '''Broadelezh''' || Ukrainat
|-
| '''Enorioù''' || Arzourez Pobl Ukraina
|}
'''Kateryna Vasylivna Bilokour''' ([[ukraineg]] : Катерина Василівна Білокур), bet ganet d'ar [[24 a viz Du]] ([[Deiziadur juluan|'''J''']]) / [[7 a viz Kerzu]] ([[Deiziadur gregorian|'''G''']]) [[1900]] e Bohdanivka, Gouarnelezh Poltava, [[Impalaeriezh Rusia]] hag aet da [[Anaon]] d'an [[9 a viz Mezheven]] [[1961]] e Bohdanivka, Raion Yaotyn, Oblast Kyiv, [[Republik Soviedel Ukraina]], a oa ul [[livouriezh|livourez]] [[ukraina]]t.

Brud a zastumas e dibenn ar [[bloavezhioù 1930]] hag er [[bloavezhioù 1940]] dre he zaolennoù awenet gant an [[natur]] ; dre ma voe Kateryna Bilokour d'al livouriezh en Ukraina ar pezh e voe [[Añjela Duval]] d'ar [[barzhoniezh|varzhoniezh]] e Breizh ez eo bet lakaet e-touez an Ukrainadezed brudetañ a-bep-amzer&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://uaua.top/1531/ |title=''Найвідоміші жінки давньої та сучасної України'' &quot;Ar maouezed brudetañ en Ukraina hen hag a-vremañ&quot;|accessdate=24 Meu 24}}&lt;/ref&gt;.

==Buhez==
E kêriadenn Bohdanivka, ur 100 km bennak er reter-gevred da [[Kyiv|Gyiv]], e voe ganet Kateryna Vasylivna Bilokour e dibenn ar bloaz 1900, merc'h da Vasyliv Yosypovytch Bilokur, ur pinvidig hag a oa perc'henn war barkerier ha peurvanoù, hag e bried Yakylina Pavlivna. Daou vab a oa ivez, Grigoriy ha Pavlo.

Pa voe 6 pe 7 vloaz e teskas Kateryna lenn, hogen an tiegezh a zivizas nag he c'has d'ar skol evit arboellañ dilhad ha botoù, daoust d'e binvidigezh&lt;ref&gt;Goundorova, 2021, p. 45.&lt;/ref&gt;. Abred ivez e krogas da dresañ, hogen sevel a-enep a eure he zud, a zifennas outi ober rak pellaat e rafe diouzh trepetoù an ti ha diaes e vije he dimeziñ neuze. Setu amañ a zisklêrias Kateryna diwezhatoc'h : 
&lt;blockquote&gt;
«&amp;nbsp;''Laerezh un tamm lien gwenn digant ma mamm a ris ha kemer un tamm glaou-koad... Ha treset em eus un dra bennak war un tu, sellet em eus, plijet on bet, ha heñvel am eus graet war an tu all. Ha gwalc'het em eus an tamm lien-se, ha treset em eus a-nevez... Ha d'un deiz... N'em eus ket treset pezh a welen, laboused n'eus ket anezho ne lavaran ket... Laouen e oa ma ene pa oan deuet a-benn da ijinañ un dra evel-se ! Ha sellet em eus ouzh an dresadenn, ha c'hoarzhet em eus evel ur sodez... Paket war an taol on bet gant ma zad ha ma mamm. Diframmañ an dresadenn a-dre ma daouarn o deus graet hag he stlepel er forn... &quot;Petra emaout oc'h ober, sodez ma'z out ? Petra a c'hoarvezo mar gwel estrenien ar pezh a rez, Doue ra viro ? Diaoul ebet ne zeufe da'z lesaat !...&quot; Forzh pe da lec'h ec'h afen avat, forzh petra a rafen, e teu war ma lerc'h ar pezh a rankan tresañ...''

''Mantret on gant an natur, pa'z on bet ker gwallgaset ganti, peogwir he deus roet din ker bras ur garantez ouzh an tresañ nevet-se kent lemel diouzhin kement tro da grouiñ an oberennoù dispar-se gant ma donezon a-bezh.''&amp;nbsp;» &lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://litgazeta.com.ua/kalendar-podij/kateryna-bilokur-znamenyta-ukrainska-khudozhnytsia/ |title=Української літературної газети &quot;Kazetenn lennegel ukrainat&quot;, 07/12/2020|accessdate=24 Meu 24}}&lt;/ref&gt;
&lt;/blockquote&gt;
Dre guzh e kendalc'has Kateryna da dresañ gant glaou-koad war lien, da skouer evit aozañ kinkladur ur strollad [[arz ar c'hoariva|c'hoariva]] amezek bet savet gant ur c'har d'ar re Vilokour.

E [[1922]] pe [[1923]] e kavas e oa ur skol deknikel groc'hanerezh e Myrhorod, 100 km pelloc'h c'hoazh er reter-gevred da Giyiv bepred. Mont di a eure, div dresadenn ganti : un eiladur eus un daolenn, ha ti he zad-kozh treset war al lec'h war baper dibar he devoa prenet a-ratozh. Korbellet e voe en abeg ma ne oa ket bet skoliataet e-pad ar seizh bloavezh ret. Mantret-bras e voe pa zistroas war-droad d'ar gêr&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20211208131119/https://ridna.ua/2020/12/7-hrudnia-1900-roku-narodylasia-henial-na-ukrains-ka-khuzhozhnytsia-kateryna-bilokur/ |title=7 грудня 1900 року народилася геніальна українська хужожниця Катерина Білокур &quot;D'ar 7 a viz Kerzu 1900 e voe ganet an arzourez veur Kateryna Bilokour&quot; @ Рідна країна (&quot;Bro-orin&quot;), 07/12/2020|accessdate=24 Meu 24}}&lt;/ref&gt;.

Goude-se e krogas da gemer perzh er strollad c'hoariva ; a-du e voe he zud, gant ma ne virfe ket outi a labourat en atant. Er bloaz [[1928]] e klevas Kateryna Bilokour a-zivout Skol c'hoariva Kyiv, ma voe korbellet evel e Myrhorod. Ken izel e voe he spered e-pad bloavezhioù ma klaskas beuziñ er stêr Tchoumgak (Чумгак) en diskaramzer [[1934]]. Da heul an darvoudenn ec'h asantas he zad ma kemerfe kentelioù tresañ, da 34 bloaz.

En nevezamzer [[1940]] e klevas Kateryna ar ganaouenn «&amp;nbsp;Ha gwenngoud a oa er bradenn ?&amp;nbsp;»&lt;ref&gt;«&amp;nbsp;Чи я в лузі не калина була?&amp;nbsp;» ; gwenngoud : ''Viburnum sp.''.&lt;/ref&gt; gant ar ganerez [[c'hoarigan]] ukrainat Oksana Andriyivna Petrousenko ([[1900]]-[[1940]]) ; an arzourez a gasas ul lizher d'ar ganerez dre Sal-c'hoariva Kyiv, gant gwenngoud treset war un tamm lien. Ker plijet e voe O. Petrousenko man eas e darempred gant Kreizenn an Arzoù Poblek Kyiv evit ma klaskfe war-lerc'h Kateryna Bilokour. Ar mestr [[kizellañ|kizeller]] ukrainat Volodymyr Vasylyovitch C'hytko ([[1914]]-[[1984]]), rener ar Greizenn, a gavas Kateryna e Bohdanivka kent diskouez he labour d'al livour ukrainat Matviy Oleksiyovitch Dontsov ([[1877]]-[[1974]]) ; un diskouezadeg 11 taolenn a voe aozet&lt;ref name=&quot;UATV&quot;&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20220301184824/https://uatv.ua/uk/kateryna-bilokur-ukrayinska-hudozhnytsya-samouchka-yaku-zvelychuvav-pikasso-video/ |title=Катерина Білокур – українська художниця-самоучка, яку звеличував Пікассо &quot;Kateryna Bilokour zo ul livourez ukrainat emzesket hag a zo bet meulet gant Picasso&quot; @ UATV, 20/03/2019|accessdate=24 Meu 24}}&lt;/ref&gt;. Berzh bras a eure, ken e voe pedet an arzourez da [[Moskov|Voskov]], ma weladennas meur a virdi.

E [[1944]] ec'h eas rener Mirdi Broadel Ukrainat an Arzoù-Kaer da welet K. Bilokour en atant evit prenañ taolennoù diganti ha kinnig dezhi un diskouezadeg er Mirdi. Pemp bloaz goude, e [[1949]], e voe degemeret Kateryna en Unvaniezh Arzourien Ukraina (Спілки художників України ''Spilky C'houdojnykiv Ukrayiny''). E [[1951]] e voe deroet dezhi medalenn Urzh an Ardamez a Enor gant [[URSS]] hag an titl a Arzourez Enorus Ukraina (Заслужений діяч мистецтв України ''Zasloujenyy diyatch mystetstv Ukrayiny'') gant Leonid Korniyets, prezidant [[Republik Soviedel Ukraina]].

E miz Mezheven [[1954]] e voe dalc'het e [[Pariz]] un Diskouezadeg Etrebroadel an Arz A-vremañ e [[Mirdi al Louvre]]. URSS a gasas oberennoù eus Mirdi Broadel an Arzoù-Kaer Moskov, eus [[Mirdi ar Peniti]] [[Sankt-Peterbourg]] hag eus mirdioù all, en o zouez teir zaolenn gant Kateryna Bilokour. Souezhet e voe bed an arzoù pa zisklêrias [[Pablo Picasso]] goude o gwelet : «&amp;nbsp;Mard hor bije ul livourez a-live gant honnezh e komzje ar bed a-bezh diwar he fenn !&amp;nbsp;».&lt;ref name=&quot;UATV&quot; /&gt;

E [[1956]] e voe lakaet da Arzourez Pobl Ukraina.

Niverus e voe mignoned an arzourez e metoù al livourien, an arbennigourien war Istor an arzoù, hag ar [[barzh|varzhed]], a vage doujañs outi. Ingal e kenskrive ganto, hag hi o chom e Bohdanivka bepred. Ukrainadezed all a grogas da gemer skouer diouti, evel Olga Bintchouk, Tamara Ganja ha Hanna Samarska.

Goude an [[Eil Brezel-bed]] e voe lakaet atant an tiegezh Bilokour da unan kengladel ; e [[1948]] e varvas an tieg. Kateryn a chomas da labourat en atant gant he mamm, ha pa glañvaas honnezh e teuas Grigoriy da genlabourat, a-gevret gant e bried hag o femp a vugale.

En nevezamzer [[1961]] e klañvaas Kateryna d'he zro, p'he deveze poan vras en he [[stomog]] hag en he [[gar|divhar]] ; ne oa louzoù dereat ebet e stal apotikerezh Bohdanivka. D'an [[9 a viz Mezheven]] e varvas Yakylina Pavlivna, oadet a 94 vloaz. D'an deiz-se end-eeun e voe kaset Kateryna Vasylivna d'an ospital dostañ, ma varvas antronoz goude bezañ bet oberataet&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20151120020034/http://prostir.museum/ua/post/27626 |title=Білокур Катерина Василівна (1900–1961) &quot;Bilokour Kateryna Vasylivna 1900-1961)&quot; @ Prostir Museum, 19/01/2008|accessdate=24 Meu 24}}&lt;/ref&gt;.

==Arz Kateryna Bilokour==
[[File:EthnoCarpathians 22082017DolynaUA-259.jpg|thumb|Broderezh hengounel ukrainek]]
Kateryna he-unan a farde he [[barr-livañ|barroù-livañ]] ker moan ha [[nadoz]]ioù diwar [[blev]] [[buoc'h]]ed, [[kazh|kizhier]], briñsennoù [[kerez]] ha tammoù boestoù-mir. Gant ar binvioù-se e c'helle chom feal da hengoun ar [[broderezh]] ukrainek. &quot;Brodañ&quot; gant liv eoul war lien a rae an arzourez neuze. Hervezi ez eo ar broderezh hengounel pazenn diwezhañ ar fardañ lien, evel pa servijfe da lakaat natur wirion guzh an danvez war wel : «&amp;nbsp;feltrañ a raen, kribinañ, nezañ, gwiadiñ, gwriat, gwennaat, evit krouiñ brodadennoù kaer.&amp;nbsp;» Dre e livañ ivez e lavare diskuliañ natur al lien, ar pezh na c'hall ket bezañ tizhet gant nep mekanik.

Dibar e oa he doare da stagañ al lien ouzh ar framm : e-lec'h fardañ ur framm bewech, ar pezh a gouste re ger dezhi, e stage pep tamm lien war an hevelep framm dre dammoù poell, dres evel ma reer gant frammoù-brodañ. Pa veze echuet un daolenn e stage ul lien nevez ouzh ar framm.

Atav e live Kateryna war ur foñs unliv, [[glas (liv)|glas]] peurliesañ. Glas-pers ha glas-[[kobalt]] e oa he livioù karetañ. P'edo o kregiñ gant ar vicher e farde he livegadoù he-unan diwar gwenngoud, skav hag ognon. Diwezhatoc'h e prene ligadoù, lienennoù ampezet hag eoul lin.

Bleunioù dreist-holl a veze taolennet ganti. Alies e veske re an nevezamzer ha re an diskarmazer, hervez an amzer a lakae evit livañ un oberenn. Dremmvaoù ha poltredoù he deus livet ivez.

Aketus e veze treset ha livet pep briñsenn, pep hugenn ha pep bleunienn gant an arzourez, en un doare skedus ha bevennet gant gouloù. Disheñvel eo sklêrijenn pep elfenn, evel pa vefe he buhez dezhi he-unan. Resis eo pep munud e bed struzhel Kateryna Bilokour, ritennoù pep petalenn zoken, ha daoust d'an niver a elfennoù e chom kempouez an hollad ; pa seller ouzh an taolennoù e weler ur bedig klok hag emren.

==Hêrezh==
*[[1977]] : ur mirdi a voe staliet e ti an arzourez e Bohdanivka&lt;ref&gt;{{uk}}{{en}}  {{cite web|url=https://museum-portal.com/ua/muzeyi/27_memorialniy-muzey-sadiba-katerini-bilokur |title=Меморіальний музей-садиба Катерини Білокур &quot;Ti-mirdi e koun Kateryna Bilokour&quot;|accessdate=24 Meu 24}}&lt;/ref&gt;
*[[1981]] : un delwenn en enor da Gateryna Bilokour a voe staliet e kêr Yahotyn, nepell diouzh kêriadenn Bohdanivka.
*[[2000]] : Bank Broadel Ukraina a embannas ur pezh-moneiz 2 hryvnia (₴) da-geñver 100{{vet}} deiz-ha-bloaz ganedigezh an arzourez&lt;ref name=&quot;UINP&quot;&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20211209194804/https://old.uinp.gov.ua/publication/bilokur-katerina-vasilivna |title=Український інститут національної пам'яті &quot;Ensavadur broael ukrainat ar C'houn&quot;|accessdate=24 Meu 24}}&lt;/ref&gt; ; un [[timbr]] a voe embannet ivez.
*[[2004]] : Stad Ukraina a grouas ar Priz Kateryna Bilokour evit garedoniñ oberennoù dibar en arz poblek hengounel evit e vroudañ&lt;ref&gt;{{uk}} {{en}} {{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/z1485-04#Text |title=An dekred|accessdate=24 Meu 24}}&lt;/ref&gt;.
*[[2015]] : un eil timbr a voe embannet en Ukraina.
*E meur a gêr en Ukraina ez eus stradoù anvet en enor da Gateryna Bilokour.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot;&gt;
Bogdanivka Jagotyn (Bilokur) 0081.JPG|Ti-mirdi Bohdanivka
Bogdanivka Jagotyn (Bilokur) 0005.JPG|Monumant e Yahotyn
Coin of Ukraine Bilokur R.jpg|Pezh-moneiz 2 hryvnia
Могила майстра народно-декоративного живопису К. Білокур.jpg|Bez Kateryna Bilokour e Bohdanivka
Stamp of Ukraine ua055st.jpg|Timbr 2000
Stamps of Ukraine, 2015-40.jpg|Timbr 2015
&lt;/gallery&gt;

==Levrlennadur==
*{{uk}} Goundorova, Tamara &amp; al. : Це зробила вона (&quot;Graet he deus&quot;). Kyiv : Видавництво ''Vydavnytstvo'', 2021, p. 45 {{ISBN|9789669757449}}

==Liammoù diavaez==
{{commonscat|Katerina Bilokur}}
*{{uk}} {{cite web|url=https://uaua.top/5390/ |title=Oberennoù @ Про Україну і українців &quot;A-zivout Ukraina hag Ukrainiz&quot;|accessdate=24 Meu 24}}
{{clr}}
&lt;div style=&quot;border:2px solid #f00; padding:5px;&quot;&gt;En abeg d'al lezenn vrezel a zo bet embannet da heul [[aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022]], skornet eo bet [https://web.archive.org/web/20240322181128/https://www.mundm.kiev.ua/ lec'hienn Mirdi Broadel an Arzoù Kinklañ Poblek e Kyiv] ; un druez, p'emañ ar braz eus oberennoù Kateryna Bilokour eno.&lt;/div&gt;

==Notennoù==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Bilokur, Kateryna Vasylivna}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1900]]
[[Rummad:Marvioù 1961]]
[[Rummad:Livourezed]]
[[Rummad:Arzourien Ukraina]]</text>
      <sha1>jzkrwkebjbnf0rwk14cc8fn4h8fqji2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brezel an Donbas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>172238</id>
    <revision>
      <id>2186951</id>
      <parentid>2136080</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T18:54:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kronologiezh */</comment>
      <origin>2186951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5025" sha1="m1gsyxhiwnij5044zec946iw84clwd2" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Brezel an Donbas''', pe '''Brezel en Donbas''', a oa bet ul lodenn eus ar [[Brezel etre Ukraina ha Rusia]] lec'hiet e rannvro an [[Donbas]] en [[Ukraina]]. Kroget e oa bet ar brezel e miz Ebrel 2014, pa oa bet unvezioù komando renet gant ar c'heodedour rusian [[Igor Girkin]] o kemer ar galloud e [[Sloviansk]] en [[Oblast Donetsk]]. [[Nerzhioù lu Ukraina]] o doa kroget un oberiadur brezel a-enep dezho. Kendalc'het e oa ar brezel met ouzhpenn-se e oa kendalc'het e-kerzh [[Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022]].

== Kronologiezh ==
E miz Meurzh 2014, goude [[Reveulzi an dinded]], e oa krog manifestadegoù enep-reveulzi hag a-du gant Rusia e rannvroioù oblastoù Donetsk ha Luhansk en Ukraina anvet &quot;an Donbas&quot;. Ar re-se a oa kroget er memes amzer ma oa bet [[Stagidigezh Krimea ouzh Kevredad Rusia|Rusia oc'h aloubiñ Krimea]]. [[nerzhioù disrannour rusian en Ukraina|Disrannourien armet dafaret gant Rusia]] o devoa kemeret savadurioù gouarnamant Ukraina hag embannet krouidigezh [[Republik Pobl Donetsk|Republikoù Donetsk]] ha [[Republik Pobl Louhansk|Louhansk]] (DPR hag LPR) evel stadoù dizalc'h, ar pezh a oa bet mammenn d'ur stourm a-enep nerzhioù lu Ukraina. Rusia a oa kroget da harpañ war-eeun an disrannerien o reiñ armoù hag o kas unvezioù soudarded dezho. Da gentañ e oa bet embannet gant Rusia e oa bet kaset di &quot;milourien arbennikaet&quot;, met goude-se e oa bet anzavet e oa darn eus an disrannourien, soudarded mailh kozh eus Rusia. E miz Ebrel 2014, Ukraina he doa boulc'het un enebargadenn, anvet ez-ofisiel &quot;an Oberiadur enep-sponterezh&quot;, hag adanvet goude-se &quot;Joint Forces Operation&quot; (JFO). E miz Eost 2014, Ukraina a oa deuet a-benn da adkemer darn eus an tiriadoù a oa e-dalc'h an disrannourien ha darbet e oa bet dezhi bezañ mestr en-dro war an harzoù etre Rusia hag Ukraina. Evel respont, Rusia he devoa kaset dre guzh bagadoù soudarded gante [[Tank|tankoù]] ha [[kanolierezh|kanolioù]] en Donbas. Harp Rusia en doa roet an tu d'an disrannourien da adkemer un darn eus an douaroù o devoa kollet.

Ukraina, Rusia, an DPR hag LPR o devoa sinet un arsav-brezel, anvet [[Protokol Minsk]], e miz Gwengolo 2014. Ne voe ket doujet gant an daou du ; 29 torr d'an arsav a voe. A-benn ar fin e voe adkroget gant an emgannoù e miz Genver 2015, ha d'ar mare-se e oa bet aloubet [[Eil emgann aerborzh Donetsk|aerborzh Donetsk]] gant an disrannourien. Un arsav-brezel nevez a voe, anvet Minsk II. Sañset e oa bezañ lakaet da dalvezout d'an 12 a viz C'hwevrer 2015. Dres goude ar sinadur o doa an disrannourien adlañset an [[Argadenn war Debaltseve]] ha rediet e oa bet nerzhioù lu Ukraina da gilañ.  An emgannoù a oa kendalc'het met an talbenn ne oa ket kemmet. Pep tu a oa bet o prientiñ difennoù lies ha kreñv, o toullañ linennoù fozioù-difenn, bunkerioù ha ribinoù dindan-zouar, ar pezh en doa degaset ur brezel fozioù difenn difiñv. Dre ma oa chomet pep hini eus an tuioù hep klask argadiñ e oa bet graet eus ar brezel-se  &quot;tabut skornet&quot;, met an Donbas a-bezh a oa chomet un dachenn vrezel, gant degadoù a dud (trevourien dreist-holl) lazhet bep miz. E 2017, ur soudard eus Ukraina a varve bep tri devezh, hag istimañ a reer e oa 40 000 disrannour ha 6000 soudard eus unvezioù Rusia er rannvro.

E fin ar bloavezh 2017, evezhierien an [[Organization for Security and Co-operation in Europe|OSCE]] o devoa kontet 30 000 den gwisket evel soudarded o treuziñ an harzoù o tont eus Rusia e daou checkpoint e-lec'h ma oant bet aotreet da evezhiañ, ha test e oant bet gant prouennoù e oa charreadennoù milourel o treuziñ dre guzh an harzoù etre Rusia hag Ukraina. An daou du a oa savet a-du evit ur steuñv a oa sañset paouez gant ar brezel e miz Here 2019, met chomet eo hep diskoulm. E 2021, ar c'holloù evit Ukraina a oa pignet buan hag uhel, ha [[nerzhioù lu Rusia]] a oa bet muioc'h-muiañ anezho en harzoù gant Ukraina. Rusia en doa anzavet ez-ofisiel republikoù an DPR hag an LPR evel stadoù dizalc'h d'an 21 a viz C'hwevrer 2022, hag he nerzhioù lu a oa aet tre en tiriadoù-se. D'ar 24 a viz C'hwevrer e oa kroget Rusia gant un oberiadur aloubiñ bro Ukraina, hag ar Brezel en Donbas a oa deuet da vezañ ul lodenn eus ar brezel hollek.

E-tro 14 000 den a zo bet lazhet e-kerzh ar brezel : 6500 Rusian pe tud harpet gant Rusia, 4400 eus an nerzhioù lu Ukraina, ha 3400 trevour a bep tu. Darn eus an drevourien lazhet a oa bet da vare kentañ bloavezh ar brezel.

== Kenarroud ==
En desped da vezañ bet anzavet ofisiel evel ur vro [[Freuzadenn an Unaniezh Soviedel|dishual abaoe 1991]], evel republik diazez eus an [[URSS]], Ukraina a oa gwelet gant pennoù bras Rusia evel ul lodenn eus o sferenn levezon. E 2002 ur pennad gant [[Taras Kuzio]] oc'h embann &quot;While accepting Ukrainian independence, Putin has sought to draw Ukraine into a closer relationship. This approach has been acceptable to eastern Ukrainian oligarchs, who do not harbour anti-Russian feelings&quot;.

[[Rummad:Brezel an Donbas]]
[[Rummad:Brezel etre Ukraina ha Rusia]]</text>
      <sha1>m1gsyxhiwnij5044zec946iw84clwd2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Timbroù hervez ar vro Q...Z</title>
    <ns>0</ns>
    <id>174051</id>
    <revision>
      <id>2186999</id>
      <parentid>2186580</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T10:46:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tanjee</username>
        <id>563</id>
      </contributor>
      <comment>/* Singapour */</comment>
      <origin>2186999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81574" sha1="3lt4bvip2ae0ek3wq2n37l3t5o9x27i" xml:space="preserve">__NOTOC__
[[File:Stamps of the United Nations-108-03.jpg|dehou|300px]]
*Kavet e vo amañ ur '''roll eus an ensavadurioù o deus embannet timbroù-post''' e-pad ur mare bennak abaoe ma oa bet lakaet e gwerzh an timbroù kentañ e 1840. Er roll e kaver kement seurt ensavadurioù gouarnamant pe aozadurioù aotreet ent-ofisiel o deus embannet timbroù dibar evit ar postoù. En o zouez e kaver Stadoù dizalc’h, trevadennoù, proviñsoù, stadoù-kêr, burevioù-post er broioù estren, aozadurioù etrebroadel ha luskadoù dispac'hel. 

*Statud pep hini anezho zo bet merket, ha resisaet emdroadur pep tiriad hervez red an istor. 

*Ur pennger nevez zo kinniget evit doujañ ouzh an alc’hwez a gaver war an timbr, hag alies pa gemm statud ar vro (trevadenn deuet da Stad dizalc’h da skwer). 

*An darn vrasañ eus an ensavadurioù-se a zo istorel ha lod anezho n'o deus bet nemet ur prantad berr tre. An dimbrawourien a ra alies « broioù marv » eus ar broioù dezho ensavadurioù na embannont ket mui timbroù.

*Ouzhpennet ez eus bet un * e fin anv ur vro pa c’hoarvez ganti bezañ hiziv e-maez reolennoù [[Unvaniezh Postoù ar Bed]] o vezañ n’eo ket anavezet ez-ofisiel he melestradurezh gant an darn vrasañ eus stadoù all ar bed. Broioù zo o deus embannet o frankiz hep asant ar Stad e oant dalc’het ganti (Somaliland, Abc’hazia…) hag an timbroù dindan o anv a vez implijet er vro hepken, ket evit kas lizhiri d’an estrenvro. Pennoù-bras an [[Unvaniezh Postoù ar Bed|U.P.B.]] ha katalogoù timbrawouriezh a embann n’int nemet falstimbroù, daoust d’o implij. N’eus ket kaoz avat eus an timbroù embannet gant forbaned pe emsaverien en harlu, pell-pell eus ar broioù m'int sañset bezañ implijet (Nagaland, inizi Skos, Republik Saharaoui…).

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin:auto; margin-top:25px; font-size:1.2em; font-weight:bold;&quot;
|-
| style=&quot;padding:10px;&quot; | [[#Q|Q]] • [[#R|R]] • [[#S|S]] • [[#T|T]] • [[#U|U]] • [[#V|V]] • [[#W|W]] • [[#X|X]] • [[#Y|Y]] • [[#Z|Z]]
|}

== Q ==
=== [[Timbroù Bro warezet Arabia ar Su|Qu’Aiti Hadramaout]] === 
[[File:Portrait of Anna von Cleve by Hans Holbein the Younger on a stamp of the British protectorate of South Arabia.jpg|dehou|150px]]
*Statud : Rouantelezh gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. Staget ouzh [[Yemen ar Su]] e 1967.
*Alc’hwez : 
** Aden Qu'Aiti State of Shihr and Mukalla (1942-1964)
** Qu'aiti State in Hadramaut South Arabia (lizherenneg latin hag arabek) (1966-1968)
*Pennad kar : [[Timbroù Yemen ar Su]]

=== [[Timbroù Queensland|Queensland]] ===
[[File:Queensland railway stamp.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1859-1901). Stad ezel eus [[Kenglad Aostralia]] abaoe 1901.
*Alc’hwez :
** [[Queensland]] (1860-1903)
** Commonwealth Queensland (1903-1910)
*Pennad kar : [[Timbroù Aostralia]]

=== [[Timbroù Quelimane|Quelimane]] ===
*Statud : Trevadenn Portugal. Staget ouzh trevadenn [[Mozambik]] e 1915.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Afrika Bortugalek, [[Makao]] ha [[Timor ar Reter|Timor]] dreistmoullet &lt;small&gt;REPUBLICA QUELIMANE&lt;/small&gt; (1913)
** [[Quelimane]] (1914)
*Pennad kar : [[Timbroù Mozambik]]

== R ==
=== [[Timbroù Rajpipla| Rajpipla]] ===
*Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez : राजपीपळा hag ur sabrenn (1880)

=== [[Timbroù Rarotonga|Rarotonga]] ===
*Statud : Unan eus [[inizi Cook]] er [[Mor Habask]], dindan dalc’h Zeland-Nevez etre 1900 ha 1960. 
*Alc’hwez : 
** Timbroù Zeland-Nevez dreistmoullet gant &lt;small&gt;RAROTONGA RUA PENE&lt;/small&gt; (1919)
** Rarotonga Postage (1920-1931)
*Pennad kar : [[Timbroù Inizi Cook]]

=== [[Timbroù Emirelezhioù Arab Unanet|Ras al-Khaima]] ===
[[File:Stamp 1968 UAE-RK MiNr0243A pm B002.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1920-1968). Unan eus « Stadoù an Arsav-brezel » hag eus an [[Emirelezhioù Arab Unanet]] abaoe 1972.
*Alc’hwez :  Ras al-Khaima (1964-1972)

=== [[Timbroù Republik Nevez Suafrika| Republik Nevez Suafrika]] ===
*Statud : Stad dizalc’h e Su Afrika etre 1886 ha 1888. Staget ouzh [[Transvaal]] e 1888.
*Alc’hwez : &lt;small&gt;NIEUWE REPUBLIEK ZUID-AFRIKA&lt;/small&gt; (1886-1887)
*Pennad kar : [[Timbroù Suafrika]]

=== [[Timbroù Enez ar Reünion|Enez ar Reünion]] ===
* Statud : Trevadenn Bro-C’hall (1814-1946). Departamant tramor (1946-1983). Rannvro (abaoe 1983). [[Rannvro dreisttrobarzh Unaniezh Europa]] abaoe 2009.
*Alc’hwez : 
** Ile de la Réunion (1852)
** Timbroù an trevadennoù gall dreistmoullet gant R (1885) pe &lt;small&gt;REUNION&lt;/small&gt; (1891)
** Réunion (1892-1947)
** Timbroù Bro-C’hall gant un talvoud-gwerzh nevez e CFA (1948-1974)

=== [[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Río de Oro]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-Spagn a voe adanvet « Sahara spagnol » e 1924.
* Alc’hwez : Colonia de [[Rio de Oro]] (1905-1921)
*Pennad kar : [[Timbroù Sahara spagnol]]

=== [[Timbroù Rio Muni|Rio Muni]] ===
*Statud : trevadenn Bro-Spagn (1867-1960). Proviñs Spagn (1960-1968). Asambles gant Fernando Poo e sav Stad Ginea ar C’heheder e 1968.
*Alc’hwez :
** Rio Muni Correos (1960)
** Rio Muni España (1960-1968)
*Pennad kar : [[Timbroù Ginea ar C’heheder]]

=== [[Timbroù Rodezia|Rodezia]] ===
* Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet  dindan melestradurezh Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Suafrika  (“British South Africa Company”) etre 1890 ha 1924. Rannet e div vro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet e 1924 : [[Rodezia an Norzh]] ha [[Rodezia ar Su]]. 
*Alc’hwez : 
** Timbroù Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Suafrika dreistmoullet &lt;small&gt;RHODESIA&lt;/small&gt; (1909)
** Rhodesia (1910-1922)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Rodezia an Norzh]], [[Timbroù Rodezia ar Su]], [[Timbroù Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika]]

=== [[Timbroù Rodezia an Norzh|Rodezia an Norzh]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1924-1964), bet dindan melestradurezh [[Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Suafrika]] (1890-1909) ha trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1909-1924). Bro warezet (1924-1953). Ezel eus [[Kevread Rodezia ha Nyasaland]] (1953-1963). Dizalc’h abaoe 1964 dindan anv [[Zambia]].
*Alc’hwez : Northern Rhodesia (1925-1954 ha 1964)
*Pennadoù kar : [[ Timbroù Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika]], [[Timbroù Rodezia ha Nyasaland]]

=== [[Timbroù Rodezia ar Su|Rodezia ar Su]] ===
[[File:Stamp Ro.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1923-1953). Ezel eus [[Kevread Rodezia ha Nyasaland]] (1953-1964). Stad dizalc’h e 1980 dinan anv [[Zimbabwe]].
*Alc’hwez : 
** Southern Rhodesia (1924-1953 ha 1964)
** Timbroù [[Rodezia]] ha Nyasaland (1954-1963)
** Rhodesia (1964-1978)

=== [[Timbroù Rodezia ha Nyasaland|Rodezia ha Nyasaland]] ===
*Statud : Kevread trevadennoù Rodezia ar Su, Rodezia an Norzh ha Nyasaland dindan dalc’h ar Rouantelezh-Unanet (1953-1963)
*Alc’hwez : Rhodesia &amp; Nyasaland (1954-1963).

=== [[Timbroù Roenland-Pfalz|Roenland-Pfalz]] ===
*Statud : Tiriad dindan melestradurezh Bro-C’hall etre 1947 ha 1949. Staget ouzh Alamagn ar C’hornaoueg e 1949.
*Alc’hwez : Rheinland-Pfalz (1947-1949)

=== [[Timbroù Romagna|Romagna]] ===
*Statud : Rannvro italian dindan dalc’h Stadoù ar Pab . Staget ouzh Rouantelezh Italia e 1860.
*Alc’hwez :  Romagne (1859)

=== [[Timbroù Enez Rouad|Enez Rouad]] ===
*Statud : Enezenn eus [[Siria]] aloubet gant Bro-C’hall etre 1915 ha 1921. Staget ouzh [[Tiriad an Alawited]] e 1921.
*Alc’hwez :  Timbroù ar Reter-Nesañ dreistmoullet gant &lt;small&gt;ILE ROUAD&lt;/small&gt; (1916)

=== [[Timbroù Rouantelezh-Unanet|Rouantelezh-Unanet]] ===
[[File:Europa 1969 United Kingdom.jpg|dehou|250px]]
*Statud : Stad dizalc’h (rouantelezh). 
* Alc’hwez : Penn ar rouanez pe hini ar roue.
** [[Victoria (Rouantelezh-Unanet)|Victoria]] (1840-1901)
** [[Edouarzh VII]] (1901-1910)
** [[George V]] (1910-1936)
** [[Edouarzh VIII]] (1936)
** [[George VI]] (1936-1952)
** [[Elesbed II]] (1952-2022)
** [[Charlez III (Rouantelezh-Unanet)| Charlez III]] (abaoe 2022)

=== [[Timbroù Tiriad Zeland-Nevez|Bro ar Roue Edouarzh VII]] ===
*Statud : Ergerzhadeg Antarktika (1908)
*Alc’hwez :  Timbroù Zeland Nevez dreistmoullet  ‘’’King Edward VII Land’’’ (1908) .

=== [[Timbroù Roumania|Roumania]] ===
[[File:Romania cat stamp 2020 05.jpg|dehou|250px]]
*Statud : Priñselezh (1862-1881). Rouantelezh (1881-1947). Aloubadeg Alamagn hag Aostria-Hungaria (1917-1918) ha Bulgaria (1917). Republik poblek (1948-1991). Republik abaoe 1989.
*Alc’hwez : 
** Posta Romana (1865-1885)
** Timbroù Alamagn dreistmoullet gant M. V.i.R. (1917)
** Timbroù Alamagn dreistmoullet gant Rumänien (1918)
** Timbroù Roumania (e 1917) pe Alamagn (e 1918) dreistmoullet gant « Gültig 9. Armee ».
** Timbroù Aostria-Hungaria dreistmoullet gant un talvoud-gwerzh e « BANI » pe « LEI » (1917)
** Timbroù Bulgaria dreistmoullet gant Поща вЪ РОМЖНИЯ (1917)
** Romania (1890-1948)
** Republica Populara Romana (1948-1954)
** Republica Populara Romina (1954)
** R.P. Romina (1954-1963)
** Posta Romina (1963-1964)
** Posta Româna (1964-1996)
** Romania (abaoe 1996)

=== [[Timbroù Roumelia ar Reter|Roumelia ar Reter]] ===
*Statud : Lodenn eus an impalaeriezh ottoman, emren etre 1878 ha 1885, staget ouzh Bulgaria an Norzh e 1885 dindan anv “Bulgaria ar Su”.
*Alc’hwez :
** Timbroù Turkia dreistmoullet gant &lt;small&gt;ROUMÉLIE ORIENTALE&lt;/small&gt; pe R.O. (1880)
** Roumélie Orientale Emp. Ottoman (e lizherennoù latin ha kirilek) (1881)
**Timbroù dreistmoullet gant arouez ul leon ha “Южна България” (= Bulgaria ar Su)
*Pennad kar : [[Timbroù Bulgaria]]
[[File:Ruanda-Urundi SW085 - 1942.JPG|thumb|dehou|200px]]

=== [[Timbroù Ruanda-Urundi|Ruanda-Urundi]] ===
*Statud : trevadenn Bro-Alamagn dindan anv [[Afrika ar reter alaman]] (1903-1916). Aloubadeg Bro-Veljia (1916-1922). Bro e fiziadur Beljia (1922-1961). Melestradurezh an A.B.U. (1946). Stadoù dizalc’h bremañ : Burundi ha Rwanda 
*Alc’hwez :
** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet &lt;small&gt;KIGOMA&lt;/small&gt; (1916)
** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet &lt;small&gt;RUANDA&lt;/small&gt; pe &lt;small&gt;URUNDI&lt;/small&gt; (1916)
** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet &lt;small&gt;EST AFRICAIN ALLEMAND OCCUPATION BELGE &lt;/small&gt; ha &lt;small&gt;DUITSCH DOST AFRIKA BELGISCHE BEZEETING&lt;/small&gt; (1916)
** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet &lt;small&gt;A.O.&lt;/small&gt; (1918)
** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet &lt;small&gt;RUANDA-URUNDI&lt;/small&gt; (1924-1931)
** Ruanda-Urundi (1931-1941 ha 1960)
** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet &lt;small&gt;RUANDA URUNDI&lt;/small&gt; (1940-1942 ha 1943-1945)
** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet &lt;small&gt;RUANDA-URUNDI&lt;/small&gt; (1946-1960)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Rwanda]]  [[Timbroù Burundi]]

=== [[Timbroù Rusia|Rusia]] ===
[[File:Russia stamp 2008 № 1278.jpg|dehou|250px]]
*Statud : Stad dizalc’h. Impalaeriezh betek 1917. Gouarnamant Bolchevik berrbad (1917). Republik Sokialour Kevreadel Sovietoù Rusia (1918-1923). Lodenn vrasañ [[Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel]] (1924-1992). Kevread [[Rusia]] abaoe 1991. 
*Alc’hwez :
** ПОЧТОВАЯ МАРКА (1857-1917)
** Timbroù Rusia dreistmoulet gant &lt;small&gt;БРАТСТВО РАВЕНСТВО СВОБОДА &lt;/small&gt; (1917)
** РОССІЯ (1918)
** ПОЧТА (=Postoù) ha РУБЛEИ (= [[Roubl]]) (1921)
** (ПОЧТА) PCФCP (1922-1923)
** Timbroù [[Unvaniezh Soviedel]] (1924-1991)
** РОССИЯ Rossija (lizherenneg latin ha kirrilek) (1992-2006)
** РОССИЯ Russia (lizherenneg latin ha kirrilek) (abaoe 2006)
*Timbroù embannet gant emsavadegoù enep bolchevik :
** Arme an Hanternoz : ОКСА (1919)
** Arme ar Gwalarn : timbroù Rusia dreistmoullet СБВ. ЗАП. АРМІЯ (1919)
** Arme Rusia ar Su : timbroù Rusia dreistmoullet ЕДИНАЯ РОССІЯ (1919)
**СБЕРЕГАТЕЛЬНАЯ МАРКА (1920)
** Arme « Wrangel » ([[Krimea]]: ЮГБ РОССIИ (1919-1920)
*Timbroù Rusia ar reter-pellañ : Timbroù dreistmoulet e Omsk, Blagoviechtchensk, Nikolaievsk, Tchita (Д.B. золотom), Vladivostok (1919-1921)
* Postoù lec’hel anvet « zemstvos » (1864-1917)

=== [[Timbroù Rwanda|Rwanda]] ===
*Statud : Trevadenn Alamagn (1885-1918) dindan anv [[Afrika ar Reter alaman]] ha Belgia (1923-1960) dindan anv Ruanda-Urundi. Stad dizalc’h (republik) abaoe 1961.
*Alc’hwez :
** Republique rwandaise (1962-1976)
** [[Rwanda]] (abaoe 1976)

=== [[Timbroù Inizi Ryūkyū|Inizi Ryūkyū]] ===
*Statud : Enezeg Japan aloubet gant Stadoù-Unanet Amerika (1945-1972). Emrenerezh (1952-1972). Staget ouzh [[Japan]] e 1972.
*Alc’hwez :
** 琉球郵便 (1948 ha 1952-1961)
** RYUKYUS (1950)
** 琉球郵便 [[Inizi Ryūkyū|Ryukyus]] (1952-1972)

== S ==
=== [[Timbroù Saarland|Saarland]] ===
[[File:Saar 1948 250 Bauarbeiter.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Tiriad alaman aloubet gant Bro-C’hall (1920-1935 ha (1947-1949). Ul lodenn eus [[Republik Kevreadel Alamagn]] abaoe 1957.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Alamagn dreistmoullet « Sarre » (1920)
** Timbroù Bavaria dreistmoullet « Sarre » (1920)
** Timbroù Alamagn dreistmoullet « Saargebiet » (1920-1921)
** Saargebiet (1921-1935)
** Timbroù Alamagn (1935-1945)
** Saar (1947-1956)
** Saarland Deutsche Bundespost (1957-1959)

=== [[Timbroù Sabah|Sabah]] ===
[[File:Stamp of Sabah - 1964 - Colnect 532865 - Map of Borneo.jpeg|dehou|200px]]
*Statud :  Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet dindan anv [[Norzh Borneo]] etre 1877 ha 1963. Ezel eus Kevread [[Malaizia]] e 1963.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Norzh Borneo dreistmoullet gant &lt;small&gt;SABAH&lt;/small&gt; (1964)
** Malaysia Sabah (abaoe 1965)

=== [[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Sahara spagnol]] ===
*Statud : Unvaniezh trevadennoù spagnol [[Rio de Oro]] (1884-1924) ha [[La Aguëra]] (1924-1958). Proviñs Spagn (1958-1976). Tiriad tabutet etre [[Maroko]] ha dizalc’hourien ar [[Polisario]].
* Kavet e vez falstimbroù e anv « Republique arabe saharaouie démocratique RASD ».
* Alc’hwez : 
** Posesiones españolas del Sahara Occidental (1904)
** Timbroù Spagn dreistmoullet « Sahara español » (1924-1941)
** Sahara Español (1943-1960)
** Sahara España (19601-1976)

=== [[Timbroù Saint Helena|Saint Helena]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1816-1981). Tiriad-suj ar Rouantelezh-Unanet (1981-2002). Tiriad tramor asambles gant Enez [[Ascension]] ha [[Tristan da Cunha]]. 
*Alc’hwez : St Helena (abaoe 1856)

=== [[Timbroù Saks|Saks]] ===
[[File:Stamp Bodenreform Provinz Sachsen imp.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Rouantelezh. Ezel eus [[Kengevread Norzh Alamagn]] (1868-1871) hag eus [[Impalaeriezh Alamagn]] adalek 1871. Rannvro alaman dindan melestradurezh an [[Unvaniezh Soviedel]] (1945-1949). Staget ouzh Republik Alamagn ar Reter e 1949.
*Alc’hwez : 
** Sachsen (1850-1867)
** Provinz Sachsen (1945-1946)

=== [[Timbroù Saksonia|Saksonia ar C’hornaoueg]] ===
*Statud : Rannvro alaman dindan melestradurezh an Unvaniezh Soviedel (1945-1949). Staget ouzh Republik Alaman ar Reter e 1949.
*Alc’hwez : Deutsche post (1945)

=== [[Timbroù Saksonia|Saksonia ar Reter]] ===
*Statud : Rannvro alaman dindan melestradurezh an Unvaniezh Soviedel (1945-1949). Staget ouzh Republik Alamagn ar Reter e 1949.
*Alc’hwez : 
** Post ПOЧTA (1945)
** Deutsche post Bundesland Sachsen (1946)

[[File:Solomon island stamp 1956 Voyage of HMS Swallow.jpg|dehou|250px]]
=== [[Timbroù Inizi Salomon|Inizi Salomon]] ===
*Statud : Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1900-1911). Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet etre 1913 ha 1960. Statud emrenerezh (1961-1978). Stad dizalc’h abaoe 1978.
*Alc’hwez :
** British Solomon Islands Protectorate (1907-1911)
** British Solomon islands (1907-1975)
** Solomon islands (abaoe 1975)

=== [[Timbroù El Salvador|El Salvador]] ===
*Statud : Stad dizalc’h abaoe 1821.
*Alc’hwez :
** Salvador (1867)
** Republica del Salvador (1879 ha 1894)
** Correos del Salvador (1893) pe Correos de El Salvador (1896-1897)
** Republica Mayor de Centro America Estado de el Salvador (1897-1900)
** Estado de [[El Salvador]] (1899)
** Republica de El Salvador (1902)
** El Salvador (abaoe 1906) 

=== [[Timbroù Samoa ar C’hornaoueg|Samoa ar C’hornaoueg]] ===
[[File:DRCol 1915 Samoa MiNr22 B002.jpg|dehou|150px]]
*Statud : Trevadenn Alamagn (1900-1914). Aloubadeg ar Rouantelezh-Unanet (1914). Melestradurezh [[Zeland Nevez]] (1914-1961). Stad dizalc’h abaoe 1962. Dindan dalc’h ar Stadoù-Unanet ema) inizi Samoa ar Reter.
*Alc’hwez : 
** Samoa (1877-1900)
** Timbroù Alamagn dreistmoullet gant &lt;small&gt;SAMOA&lt;/small&gt;
** Samoa
** Timbroù alaman dreistmoullet gant “G.R.I.” (1914)
** Timbroù Zeland Nevez dreistmoullet “Samoa” (1914-1918)
** [[Samoa]] (1922)
** Western Samoa (1935-1958)
** Samoa i Sisifo (1958-1981)
** Samoa (abaoe 1982)

=== [[Timbroù Samos|Samos]] ===
*Statud : Enez ar Mor Egea. Staget ouzh Gres e 1923.
*Alc’hwez : ΣAMOΥ (1912)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Gres]] [[Timbroù Gres - Burevioù gall]]

=== [[Timbroù Sant Kitts|Sant Kitts]] ===
*Statud :  Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1623-1960). Emrenerezh (1960-1967). Stad kevredet gant Breizh-Veur (1967-1983) Stad dizalc’h abaoe 1983. 
*Alc’hwez : 
** Saint-Christopher (1870-1888)
** Timbroù [[Antilhez Bihanañ saoz]] ((1890-1903)
** [[Saint-Kitts ha Nevis]] (1903-1952)
** Saint-Christopher Nevis Anguilla (1952-1980)
** Saint-Christopher Nevis Anguilla pe Saint-Kitts Nevis Anguilla (1967-1971)
** [[Sant Kitts|St Kitts]] (abaoe 1980)

=== [[Timbroù Sant Kitts ha Nevis|Sant Kitts ha Nevis]] ===
[[File:Saint Christopher-Nevis-Anguilla stamp.jpg|dehou|150px]]
*Statud :  Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1623-1960). Unvaniezh inizi [[Sant-Kitts]] ha [[Nevis]]
*Alc’hwez :  Saint-Kitts ha Nevis (1903-1952)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Sant Kitts]]  [[Timbroù Nevis]]  [[Timbroù Anguilla]]

=== [[Timbroù Santez-Lusia|Santez-Lusia]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1860-1960). Emrenerezh (1960-1979). Stad dizalc’h abaoe 1979
*Alc’hwez : 
** St Lucia (1860-1978)
** Saint Lucia (abaoe 1978)

=== [[Timbroù Sant-Martin|Sant-Martin]] ===
*Statud : Ul lodenn eus Antilhez Nederlandat (betek 2010). Stad emren e Rouantelezh an Izelvroioù abaoe 1986.
*Alc’hwez : Sint-Maarten (abaoe 2010)

=== [[Timbroù Sant-Pêr-ha-Mikelon|Sant-Pêr-ha-Mikelon]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall (1793-1946). Tiriad tramor (1946-1976). Departamant tramor (1976-1985). Strollegezh tiriadel (1985-2003) ha strollegezh tramor abaoe 2003
*Alc’hwez : 
** Timbroù Trevadennoù gall dreistmoullet S P M (1885)
** Timbroù Trevadennoù gall dreistmoullet P D (1886)
** Timbroù Trevadennoù gall dreistmoullet ST PIERRE M.on (1891-1892)
** « St Pierre et Miquelon » pe « Saint-Pierre &amp; Miquelon » (1892-1976)
** Timbroù gall dreistmoullet « St Pierre et Miquelon » (1986 ha 1990- 1991-1992-1993…)
** Saint-Pierre et Miquelon (1986-2002)
** SPM (2002-2005)
** SP &amp; M (abaoe 2005)

=== [[Timbroù San-Marino|San Marino]] ===
*Statud : Republik dizalc’h.
*Alc’hwez :
** REP. DI S. MARINO pe “Republica di San Marino” pe “Rep. San Marino” (1877-1971)
** [[San Marino]] (abaoe 1971)

=== [[Timbroù Sant Visant|Sant Visant]] ===
[[File:St. Vincent 3c West Indies Federation stamp 1958.jpg|dehou|250px]]
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet betek 1958. Ezel eus Kevread Indez ar C’hornaoueg (1958-1969). Emrenerezh (1960-1979). Stad dizalc’h abaoe 1979.
*Alc’hwez :
** St Vincent (1861-1958 ha 1963-1992)
** Timbroù Kevread Indez ar C’hornaoueg (1958-1963)
** St Vincent &amp; (the) Grenadines (abaoe 1992)
*Pennad kar : [[Timbroù Inizi Granados]] 

=== [[Timbroù São Tomé-ha-Principe|São Tomé ha Principe]] ===
*Statud : Trevadenn ar Portugal betek 1953). Proviñs Portugal (1954-1975). Stad dizalc’h abaoe 1975.
*Alc’hwez : 
** S. Tomé E Principe (1869-1954)
** S. Tomé E Principe - Republica portuguesa (1954-1975)
** Republica democratica de Sao Tomé É Principe (1975-1977)
** S. Tomé E Principe (abaoe 1975)

=== [[Timbroù Sarawak|Sarawak]] ===
[[File:Stamp of Sarawak - 1952 - Colnect 306212 - Map.jpeg|dehou|200px]]
*Statud : Priñselezh dindan dalc’h an ofisour saoz [[James Brook]] etre 1842 ha 1888. Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1888-1947). Aloubadeg Japan (miz Kerzu 1941) ha melestradurezh Japan (1941-1945). Melestradurezh [[Aostralia]] (1945-1946). Trevadenn Breizh-Veur (1947-1963). Ezel eus Kevrad [[Malaizia]] abaoe 1963.
*Alc’hwez : 
** [[Sarawak]] (1869-1963)
** Sarawak Malaysia (abaoe 1965)

=== [[Timbroù Sardigna|Sardigna]] ===
*Statud : Rouantelezh (1720-1861). Staget ouzh Rouantelezh Italia e 1861.
*Alc’hwez : Poltred Vittorio-Emmanuele II (1851-1861)

=== [[Timbroù Enez Saseno|Enez Saseno]] ===
*Statud : Enez ar [[Mor Adria]] aloubet gant Italia etre 1929 ha 1943. Staget ouzh [[Albania]] e 1943.
*Alc’hwez :  Timbroù Italia dreistmoullet gant &lt;small&gt;SASENO&lt;/small&gt;

=== [[Timbroù ar Sav-Heol|Sav-Heol – Burevioù-post estren]] ===
*Statud : Burevioù-post a voe savet gant Stadoù Europa en Impalaeriezh Otoman. Rediet int bet da serriñ e 1923. E-pad an Eil Brezel-bed e voe embannet timbroù gant Arme Bro-C’hall (F.F.L.).

*Burevioù-post [[Alamagn]]
*Alc’hwez : 
** Timbroù Alamagn dreistmoullet PARA pe PIASTER hag an talvoud-gwerzh nevez (1884-1905)
** Timbroù Alamagn dreistmoullet “10 centimes” e lizhernneg gotek (1908)

*Burevioù-post [[Aostria]]
*Alc’hwez : 
** Timbroù Lombardia-Veneto (1863-1869)
** Timbroù Aostria (penn an Impalaer), talvoud-gwerzh e Soldi (1867)
** Timbroù Aostria (skoed-ardamez), talvoud-gwerzh e Soldi (1883-1886)
** Timbroù Aostria (penn an Impalaer), talvoud-gwerzh e Para pe Piaster (1890-1908)
[[File:Timbre Mouchon Levant surchPiastre.jpg|thumb|right|150px|Timbr ar rummad &quot;Mouchon&quot; (1902)]]

*Burevioù-post [[Bro-C'hall]]
*Alc’hwez : 
** Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant PIASTRE hag an talvoud-gwerzh (1885-1901)
** Timbroù gall gant an alc’hwez &lt;small&gt;LEVANT&lt;/small&gt; (1902-1920)
** Timbroù “Levant” dreistmoullet gant &quot;Beyrouth&quot; (1905)
** Timbroù Siria dreistmoullet gant &lt;small&gt;FORCES FRANCAISES LIBRES LEVANT&lt;/small&gt; (1942)

*Burevioù-post [[Italia]]
*Alc’hwez : 
** Timbroù Italia dreistmoullet gant &lt;small&gt;ESTERO&lt;/small&gt; (= ''er broioù estren'' )  (1874-1879)
** Timbroù Italia dreistmoullet gant &lt;small&gt;ALBANIA&lt;/small&gt; ha talvoud-gwerzh e Para pe Piastre (1906)
** Timbroù Italia dreistmoullet gant &lt;small&gt;CONSTANTINOPOLI&lt;/small&gt; ha talvoud-gwerzh e Para pe Piastre (1909 ha 1923)
** Timbroù Italia dreistmoullet gant &lt;small&gt;VALONA&lt;/small&gt; ha talvoud-gwerzh e Para pe Piastre (1916)
** Timbroù Italia dreistmoullet gant &lt;small&gt;SMIRNE&lt;/small&gt; ha talvoud-gwerzh e Para pe Piastre (1922)

*Burevioù-post [[Polonia]]
*Alc’hwez : Timbroù Polonia dreistmoullet &lt;small&gt;LEVANT&lt;/small&gt; (1919-1921)

*Burevioù-post ar [[Rouantelezh-Unanet]]
*Alc’hwez : 
** Timbroù ar Rouantelezh-Unanet dreistmoullet PARAS pe PIASTRES hag un talvoud-gwerzh nevez (1885-1921)
** Timbroù ar Rouantelezh-Unanet dreistmoullet '''LEVANT''' (1905 ha 1921)
[[File:Russian Post Office Rizeh-5 para.png|dehou|150px]]

*Burevioù-post [[Roumania]]
*Alc’hwez : 
** Timbroù Roumania gant un talvoud-gwerzh e Para (1896)
** Timbroù Roumania dreistmoullet gant '''Posta Romana Constantinopol''' (1919)

*Burevioù-post [[Rusia]]
*Alc’hwez : 
** P.O. П. И.T.  (= Kompagnunezh Rusian Moraerezh ha Kenwerzh) (1863-1865)
** Timbroù Rusia dreistmoullet gant anv ur gêr : Beyrouth, Constantinople, Dardanelles, Ierusalem, Jaffa, Kerassunde, Metelin, Mont-Athos, Rizeh, Salonique, Smyrna, Trebizonde (1909)
** Timbroù gant un talvoud-gwerzh e para.

=== [[Timbroù Schleswig-Holstein|Schlesvig-Holstein]] ===
*Statud : Dugelezhioù dindan dalc’h Prusia, ezel eus [[Kengevread Hanternoz Alamagn ]] (1866-1871). Staget ouzh Alamagn (1871-1918). Aozet e voe ur boblvouezhiadeg e 1920 e Schlesvig Kreiz ha Su evit gouzout hag-eñ e vefe staget ouzh Alamagn pe ouzh [[Danmark]]. Aloubet gant ar Rouantelezh-Unanet (1945-1949) hag an [[Unvaniezh Soviedel]] (rannvro Ratzeburg). Ul lodenn eus Alamagn ar C’hornaoueg abaoe 1949.
*Alc’hwez :
** S H post schilling (1850)
** Hrzgl post F.R.M. (1864)
** Holstein (1864-1867)
** Schleswig (1864-1867)
** Herzogth. Schleswig (1864-1867)
** Herzcgth pe Herzcgthum Holstein (1865)
** Schleswig-Holstein (1865-1866)
** Slesvig plebiscit (1920)

=== [[Timbroù Sechelez|Sechelez]] ===
[[File:Stamp of Seychelles - 1962 - Colnect 307430 - Map of Indian Ocean.jpeg|dehou|200px]]
*Statud : trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1890-1976). Stad dizalc’h (abaoe 1976)
*Alc’hwez :
** Timbroù [[Enez Moris]) kachedet gant « B64 » (1861-1890)
** [[Sechelez|Seychelles]] (abaoe 1890)
** Republic of Seychelles (1977)

=== [[Timbroù Sechelez|Sechelez - Zil Eloigne Sesel]] ===
*Statud : Inizi Aldabra, Desroches, Farquhar ha Providence dindan dalc’h ar Rouantelezh-Unanet (« Tiriadoù Breizh-Veur er Meurvor Indian ») betek 1976. Staget ouzh Sechelez e 1976.
[[File:Stamp of Seychelles - Zil Eloigne Sesel - 1980 - Colnect 514685 - Map.jpeg|dehou|200px]]
*Alc’hwez : 
** Timbroù Tiriadoù Breizh-Veur er [[Meurvor Indian]] (1968-1976)
** Timbroù [[Sechelez]] (1976-1980)
** Seychelles - Zil Eloigne Sesel (1980-1983)
** Seychelles - Zil Elwagne Sesel (1983-1985)
** Seychelles - Zil Elwannyen Sesel (1985-1992)

=== [[Timbroù Bro warezet Arabia ar Su|(Kathiri) Seiyun]] === 
*Statud : Sultanelezh gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. Staget ouzh [[Yemen ar Su]] e 1967.
*Alc’hwez (lizherennoù latin hag arabek) : 
** Aden - Kathiri State of Seiyun (1942-1964)
** Ttimbroù Seiyun dreistmoullet “South Arabia” (1966)
** Kathiri State of Seiyun South Arabia (1966-1968)

=== [[Timbroù Selangor|Selangor]] ===
*Statud : Bro warezet gant Breizh-Veur (1814-1963). Unan eus 13 Stad Kevread Malazia abaoe 1963. Aloubadeg Japan (1942)
*Alc’hwez : 
** Timbroù [[Malaka]] dreistmoullet gant S mui arouez an Islam (Loar ha sterenn) (1882)
** Timbroù [[Malaka]] dreistmoullet gant Selangor (1882-1900)
** Selangor (1891-1895)
** Malaya ha lizherennoù e [[skritur jawiek]] (1935-1941)
** Malaya Selangor (1941-1962)
** Malaysia Selangor (abaoe 1965)
** Timbroù Selangor dreistmoullet gant lizhrennoù japanek (1942)

=== [[Timbroù Senegal|Senegal]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall betek 1959. Stad dizalc’h abaoe 1960.
*Alc’hwez : 
** Timbroù trevadennoù Bro-C’hall (1887)
** Timbroù trevadennoù Bro-C’hall dreistmoullet &lt;small&gt;SÉNÉGAL&lt;/small&gt; (1892)
** Sénégal et Dépendances (1892-1901)
** Sénégal Afrique Occidentale Française (1906-1935 ha 1941-44)
** Sénégal AOF (1935-1941)
** Sénégal (1941)
** Timbroù Afrika c’hall ar C’hornaoueg (1944-1959)
** Kevread Mali (1959-1960)
** République du Sénégal (1960-1976)
** [[Senegal|Sénégal]] (abaoe 1976)

=== [[Timbroù Senegal-Uhel ha Niger|Senegal-Uhel ha Niger]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall bet anvet Senegambia ha Niger.
*Alc’hwez : Ht Sénégal-Niger (1906-1915)
*Pennad kar : [[Timbroù Senegambia ha Niger]]

=== [[Timbroù Senegambia ha Niger|Senegambia ha Niger]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall o vodañ Senegal, Gambia ha NIger
*Alc’hwez : Sénégambie et Niger (1903)

=== [[Timbroù Serbia|Serbia]] ===
[[File:European nature protection 2020 stamp of Serbia - 2.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Ul lodenn eus Impalaeriezh Otoman. Priñselezh emren (1815-1882). Rouantelezh dizalc’h (1882-1918). Ul lodenn eus « Rouantelezh Serbed, Kroated ha Slovened » adanvet Yougoslavia e 1929 (1918-1941 ha 1946-2003). Aloubadeg Alamagn (1941-1945). Kevreet gant Montenegro (2003-2006). Stad dizalc’h abaoe 2006.
*Alc’hwez : 
** Skoed-ardamez [[Serbia]] (1866)
** K. CPБСКА ha poltred ar Roue (1866)
** Poltred ar roue (1869-1873)
** СРБИЈА (1881-1905)
** КРАЉЕВИНА СРБИЈА (1911-1918)
** Timbroù Yougoslavia dreistmoullet gant &lt;small&gt;SERBIEN&lt;/small&gt; (1941)
** СРБИЈА SERBIEN (1941-1944)
** Timbroù Yougoslavia (1918-2005)
** Србија и Црна Гора pe Srbija i Crna Gora (2003-2006)
** СРБИЈА (abaoe 2006)
** SERBIJA
*Timbroù-brezel : Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet &lt;small&gt;POSTES SERBES&lt;/small&gt; (1917)

=== [[Timbroù Antarktika - Tiriad Breizh-Veur|Inizi Shetland ar Su]] ===
[[File:FalklandIslandsDependencies1948violet1dSGG9-G16 2.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Tiriad-suj an Inizi Maloù dindan dalc’h ar Rouantelezh-Unanet (betek 1962). Ul lodenn eus Tiriad Antarktika Breizh-Veur (abaoe 1962).
*Alc’hwez : 
** Timbroù Inizi Malou dreistmoullet gant SOUTH SHETLANDS DEPENDENCY OF (1944)
** Falkland Islands Dependencies (1946-1956)

=== [[Timbroù Thaïland (Siam)|Siam]] ===
*Statud : Rouantelezh. Adanvet Thaïland e 1939.
* Alc’hwez : 
** Poltred ar roue (1883)
** Siam (1887-1939)
*Pennad kar : [[Timbroù Thaïland]]

=== [[Timbroù Sierra Leone|Sierra Leone]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1808-1961). Stad dizalc’h (abaoe 1861)
*Alc’hwez :
** [[Sierra Leone]] (abaoe 1861)
** Republic of Sierra Leone (1975-1977)

=== [[Timbroù Rouantelezh an Div Sikilia|Rouantelezh an Div Sikilia]] ===
*Statud :Unvaniezh rouantelezh [[Sikilia]] ha hini [[Naplez]] e 1816. Stad dizalc’h betek 1861. Ul lodenn eus [[Italia]] abaoe 1861.
*Alc’hwez :  
** Posta Napoletana (1858 ha 1860)
** Mezzo Tornese ha poltred ar roue (1861)
** Posta di Sicilia (1859)

=== [[Timbroù Sina|Sina]] ===
[[File:Stamp China Stalin Mao 1950 5000.jpg|dehou|300px]]
*Statud : Impaleriezh betek 1911. Republik (1912-1949). Brezel diabarzh (1927-1949) Aloubadeg Japan e Norzh Sina (1937-1945). Republik poblek abaoe 1949 (nemet Enez [[Enez Taiwan|Formoza]]). Tiriadoù [[Makao]] (e 1999) ha [[Hong-Kong]] (e 1997) zo bet staget ouzh [[Republik Pobl Sina|Sina]].
*Alc’hwez : 
** [[Sina|China]] (1878-1897)
** Imperial Chinese Post (1897-1912)
** Republic of China (1912-1931)
** 中华民国 (1931-1992)
** 中国邮政 (= Melestradurezh Postel China) (abaoe 1992)

=== [[Timbroù Sina|Sina – Postoù rannvro]] ===
*Statud : Postoù lec’hel.
*Sina Kreiz : 
** Poltred Mao Zedong (1948)
** Timbroù Sina dreistmoullet (1948-1949)
*Sina an Hanternoz :
** Timbroù Sina dreistmoullet (1949-1949)
** Aloubadeg Japan (1941-1945)
*Sina ar Biz
** Timbroù Sina dreistmoullet (1946)
** Poltred Tachang Kaï-Tchek ha Sun Yat Sen (1946-1947)
** Timbroù Sina dreistmoullet ha Poltred Mao Zedong (1947-1949)
*Sina ar Reter (1949)
*Sina ar Su (1949)
*Sina ar Mervent (1949)
*Setchouan (1933-1934 ha 1949)
*Shanghaï ha Nankin – Aloubadeg Japan (1943-1945)

=== [[Timbroù Sina – Burevioù alaman|Sina – Burevioù alaman]] ===
[[File:Stamp of China-GermanPO.jpg|dehou|150px]]
*Statud : Burevioù-post an Impalaeriezh alaman e Sina (1894-1922).
*Alc’hwez : Timbroù Alamagn dreistmoullet gant &lt;small&gt;China&lt;/small&gt; (1897-1900) ha China (1905).

=== [[Timbroù Sina - Burevioù saoz|Sina - Burevioù saoz]] ===
*Statud : Postoù ar soudarded kaset da Sina (1900). Burevioù-post [[Breizh-Veur]] e Sina (1917-1922).
*Alc’hwez : 
** Timbroù Indez Breizh-Veur dreistmoullet gant C.E.F. (1900)
** Timbroù Hong Kong dreistmoullet gant CHINA (1917-1922)

=== [[Timbroù Sina - Burevioù gall|Sina - Burevioù gall]] ===
*Statud : Burevioù-post Bro-C’hall e Sina (1894-1922).
*Alc’hwez : 
** Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant &lt;small&gt;CHINA&lt;/small&gt; (1894-1901)
** Chine (1902-196)
** Timbroù Indez-Sina c’hall dreistmoullet gant &lt;small&gt;CHINE&lt;/small&gt; (1902-1921)

=== [[Timbroù Sina - Burevioù italian|Sina - Burevioù italian]] ===
*Statud : Burevioù-post [[Italia]] e Sina (1917-1922).
*Alc’hwez : Timbroù Italia dreistmoullet gant &lt;small&gt;PECHINO&lt;/small&gt; &lt;small&gt;TIENTSIN&lt;/small&gt; pe “Pechino” ha “Tientsin” (1917-1919).

=== [[Timbroù Sina – Burevioù Japan|Sina – Burev Japan]] ===
*Statud : Burevioù-post [[Japan]] e Sina (1900-1922).
*Alc’hwez : Timbroù Japan dreistmoullet gant lizherennoù japaneg (1900-1914)

=== [[Timbroù Sina – Burevioù rusian|Sina – Burevioù rusian]] ===
*Statud : Burevioù-post [[Rusia]] e Sina (1899-1920).
*Alc’hwez : 
** Timbroù Rusia dreistmoullet gant &lt;small&gt;КИТАЙ&lt;/small&gt; 
** Timbroù Rusia dreistmoullet gant un talvoud-gwerzh gant « Cents » ha « Dollar » (1917)

=== [[Timbroù Sina – Burevioù Stadoù-Unanet Amerika|Sina – Burevioù Stadoù-Unanet Amerika]] ===
*Statud : Burevioù-post [[Stadoù-Unanet]] e Sina (1919-1922).
*Alc’hwez : Timbroù Stadoù-Unanet dreistmoullet gant SHANGHAI CHINA (1919-1922)

=== [[Timbroù Singapour|Singapour]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1867-1959). Emrenerezh (1960). Ezel eus Kevread Stadoù Malaysia (1960-1965). Stad dizalc’h (republik) abaoe 1965.
*Alc’hwez : 
** Singapore Malaya (1948-1959)
** State of Singapore (1959-1963)
** Republic of Singapoore (1966)
** Singapore (abaoe 1967)
[[File:Al-Zahrawi Stamp, Syria (1964).jpg|thumb|dehou|200px]]

=== [[Timbroù Siria|Siria]] ===
*Statud : Ul lodenn eus Impalaeriezh Otoman betek 1918. Aloubet gant Lu ar Rouantelezh Unanet (Nerzh Ergerzhadeg Ejip) etre 1918 ha 1922. Aloubadeg Bro-C’hall (1922). Fiziet e voe melestradurezh Siria e Bro-C’hall e 1923. Kevread Stadoù Emren Siria (1922-1924). Stad Siria (1925-1930). Republik Siria (1930-1946). Stad dizalc’h abaoe 1946. Unvaniezh gant [[Ejipt]] evit sevel Republik Arab Unvan etre 1958 ha 1961. 
*Alc’hwez : 
** Timbroù an Impalaeriezh Otoman (1863-1919)
** E.E.F. (= Egypt Expeditionnary Forces) (1918-1922)
** Timbroù Bro-C’hall pe ar Sav-Heol (''Levant'' e galleg) dreistmoullet T.E.O. (=''Territoires Ennemis Occupés'') pe '''O.M.F. Syrie''' (= ''Occupation Militaire Francaise''). (1919-1923)
** Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant '''Syrie Grand Liban'''  (1923-1924)
** Syrie (1924-1932)
** République syrienne (1934-1944)
** Syrie pe République Syrienne (1944-1958)
** U.A.R. (1958-1961)
** Syrian Arab Republic (1961-1984)
** Syria (lizherenneg latin hag arabek) (abaoe 1984)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Enez Rouad]] [[Timbroù Tiriad an Alawited]] [[Timbroù Latakia]] [[Timbroù Sandjak Alexandretta]]

=== [[Timbroù Sirmoor|Sirmoor]] ===
[[File:Stamp of Sirmoor - 1885 - Colnect 779728 - Raja Shamsher Parkash.jpeg|dehou|200px]]
*Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez : Sirmoor state (1879-1899)

=== [[Timbroù Skos Nevez|Skos Nevez]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouanetlezh-Unanet (1713-1867). Staget e voe ouzh Kanada e 1867.
*Alc’hwez : Nova Scotia (1851-1860)
*Pennad kar : [[Timbroù Kanada]]

=== [[Timbroù Slovakia|Slovakia]] ===
*Statud : Ul lodenn eus an Impalaeriezh Aostria-Hungaria (betek 1918). Ul lodenn eus Stad Tchekoslovakia (1918-1939). Stad dizalc’h dindan levezon Alamagn (1939-1945). Ul lodenn eus Stad Tchekoslovakia (1945-1992). Rannet e voe [[Tchekoslovakia]] e daou d’ar 1añ a viz Genver 1993 ha savet Stadoù dizalc’h  [[Tchekia]] ha [[Slovakia]].
*Alc’hwez : 
** Timbroù Aostria (1850-1871)
** Timbroù Hungaria  (1871-1921)
** Timbroù Tchekoslovakia (1921-1939)
** Timbroù Tchekoslovakia dreistmoullet &quot;Slovensky Stat” (1939)
** Slovenská posta (1939)
** Slovensko (1939-1945)
** Timbroù Tcheko-slovakia (1945-1992)
** Slovensko (abaoe 1993)
*Timbroù evit Lejion Tchekoslovakia e Siberia (embannet e Irkoutsk) : Československé Vojsko Na Rusi (1919-1920)

=== [[Timbroù Slovenia|Slovenia]] ===
*Statud : Ul lodenn eus an Impalaeriezh Aostria-Hungaria (betek 1918). Ul lodenn eus Rouantelezh Serbed, Kroated ha Slovened (1918-1931). Ul lodenn eus rouantelezh Yougoslavia (1931-1939). Aloubadeg Italia (1941) hag Alamagn (1944). Ul lodenn eus republik Yougoslavia (1945-1991). Stad dizalc’h abaoe 1991.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Rouantelezh Serbed, Kroated ha Slovened (rummad Lubiana) gant AЖAРAВA CХC - Država SHS (1919-1931)
** Timbroù Yougoslavia gant Југославија ha Jugoslavia (1931-1939)
** Timbroù Yougoslavia dreistmoullet gant ar gerioù « Commissariato Civile Territori Sloveni occupati LUBIANA » pe « Alto Commissario per la Provincia di Lubiana » (1941).
**Timbroù Italia dreistmoullet gant arouez un erer hag ar gerioù « Provinz Ljubljanika Laibach Pokrajina » (1944).
**Timbroù Yougoslavia Југославија ha Jugoslavia (1945-1991)
** Slovenija (abaoe 1991)

=== [[Timbroù Smyrna|Smyrna]] ===
*Statud : Kêr e Turkia (anvet [[Izmir]] bremañ). Fiziet e melestradurezh Gres goude ar [[Brezel-bed Kentañ]], aloubet gant Gres e 1919, gant Turkia e 1922. Staget ouzh Turkia e 1922.
*Alc’hwez : Timbroù Gres dreistmoullet gant E.T. ΣMYPNH (= Postoù Gres – Smyrna) (1919)

=== [[Timbroù Somalia|Somalia]] ===
*Statud : Trevadenn Italia (1905-1945), aloubet gant ar Rouantelezh-Unanet e 1942. Stad dizalc’h abaoe 1960 dre unvaniñ [[Somalia Italian]] ha [[Somaliland]] Breizh-Veur. 
*Alc’hwez  (lizherennoù latin hag arabek) :
** Somalia (1960-1980)
** Somali Democratic Republic (1970-1973)
** Jum. Dim. Somaliya (1973-1976) 
** J.D. Soomaaliyeed (1976-1990)
** J.D. Soomaaliya (abaoe 1990
*Pennadoù kar : [[Timbroù Somaliland]]  [[Timbroù Somalia Italian]]

=== [[Timbroù Somalia italian|Somalia italian]] ===
[[File:ItaSomalia 1936 MiNr0237 pm Mogadishu B002.jpg|dehou|250px]]
*Statud : Trevadenn Italia (1881-1942). Aloubadeg ar Rouantelezh-Unanet (1942-1945). Melestradurezh fiziet en Italia gantan [[A.B.U.]] etre 1950 ha 1960. Stad dizalc’h dindan anv [[Somalia]] abaoe 1960.
*Alc’hwez : 
** Benadir (1903-1923)
** Timbroù Italia dreistmoullet gant &lt;small&gt;SOMALIA ITALIANA&lt;/small&gt; (1923-1931)
** Somalia Ital. (1926)
** Postes Somalia Italiana (1928)
** Postes Italiane Somalia (1932-1937)
** Somalia Italiana (1934)
** Somalia (lizherennoù latin hag arabek) (1938-1950)

=== [[Timbroù Somaliland saoz|Somaliland saoz]] ===
*Statud : Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1906-1960). Kenstaget ouzh trevadenn [[Somalia Italian]] evit sevel Stad Somalia dizalc’h e 1960.
*Alc’hwez : 
** British Somaliland
** Somaliland Protectorate
*Pennad kar : [[Somalia italian]]

=== [[Timbroù Somaliland (Republik)|Somaliland (Republik)*]] ===
*Statud : Tiriad disrannour Somalia (abaoe 1991) anvet ez-ofisiel “Republik Somaliland”. Nann anavezet gant Stadoù an [[Aozadur ar Broadoù Unanet|A.B.U.]] estreget [[Israel]]. Nann ezel eus [[Unvaniezh Postoù ar Bed|U.P.B.]]
* Er-maez al lezenn eo an timbroù.
*Alc’hwez : 
** Republic of Somaliland
** Somaliland (e lizherennoù latin hag arabek)
** Soomaaliya (abaoe 1996) : falstimbroù

=== [[Timbroù Soruth|Soruth]] ===
[[File:Stamp of Soruth (Saurashtra) - 1935 - Colnect 943507 - Nawab Mahabat Khan III.jpeg|dehou|200px]]
*Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez : 
** Lizherennoù Goudjarateg (1864-1915)
** Saurashtra Postage (1923-1949)
** Timbroù-servij : timbroù dreistmoullet &lt;small&gt;SARKARI&lt;/small&gt; (1929-1938)

=== [[Timbroù Soudan|Soudan]] ===
*Statud : Tiriad dindan dalc’h [[Ejipt]] hag ar [[Rouantelezh-Unanet]] (1899-1951). Stad emren (1951-1954). Stad dizalc’h (republik) abaoe 1956.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Ejipt dreistmoullet SOUDAN (lizherenneg latin hag arabek) (1897)
** Sudan Postage pe Sudan (lizherenneg latin hag arabek) (1898-1951)
** Sudan - Self Government (1954)
** Sudan (lizherenneg latin hag arabek) (abaoe 1956)

=== [[Timbroù Soudan c’hall|Soudan c’hall]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall (1890-1899). Ezel eus Afrika ar C’hornaoueg C’hall. Ul lodenn eus “Niger Grenn” ha Senegal Uhel” (1899-1902), ha Senegambia ha Niger (1902-1904), Senegal Uhel ha Niger (1904-1919). Pa voe krouet [[Volta-Uhel]] e 1921 e voe anvet [[Soudan c’hall]] (1921-1958). Stad dizalc’h dindan anv [[Mali]] abaoe 1960.
*Alc’hwez : 
** Timbroù trevadennoù Bro-C’hall dreistmoullet gant SOUDAN Frais (1894)
** Soudan Français (1894-1900 ha 1931-1944)
** Timbroù Senegal Uhel dreistmoullet gant Soudan Français (1921-1930)

=== [[Timbroù Soudan ar Su|Soudan ar Su]] ===
*Statud : Ul lodenn eus [[Soudan]]. Stad dizalc’h abaoe 2011.
*Alc’hwez : Republic of the South Sudan (abaoe 2011)

=== [[Timbroù Spagn|Spagn]] ===
[[File:Stamp 1934 Spain Minr0637 pm B002.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Stad dizalc’h. Rouantelezh (1715-1872). Republik (1873-1874). Rouantelezh (1874-1931). Republik (1931-1939). Brezel diabarzh (1936-1939). Diktatouriezh Franco (1939-1975). Rouantelezh abaoe 1975.
*Alc’hwez :
** Poltred ar Rouanez (1850-1862 ha 1864)
** España pe Correos de España (1862-1872 ha 1900-1931)
**Comunicaciones (1873-1899)
** Republica española (1931-1938)
** Estado Español (1937-1940)
** España (abaoe 1939)
*Timbroù lec’hel zo bet embannet e-pad ar brezel diabarzh en Almeria, e [[Barselona]], [[Madrid]], [[Valencia]], [[Aragon]], [[Cadix]], [[Logroño]], Lugo, [[Malaga]], [[Melilla]], Orense, Pontevedra, [[San Sebastian]], [[Santa Cruz de Tenerife]], [[Saragossa]], [[Segovia]], [[Vitoria]], Teruel.

=== [[Timbroù Sri Lanka (Ceylan|Sri Lanka (Ceylan)]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet betek 1972 dindan anv [[Ceylan]]. Stad dizalc’h abaoe 1972.
*Alc’hwez : 
** Ceylan (-1972)
** Sri Lanka (abaoe 1972)

=== [[Timbroù Stadoù Kenkevredet Amerika|Stadoù Kenkevredet Amerika]] ===
*Statud : Stadoù disrannour e Stadoù-Unanet Amerika e-pad ar brezel diabarzh (1861-1865).
*Alc’hwez : Confederate States, CSA Postage ou Postage (1861-1865)
*Bridgeville, Greenville, Grove Hill, Livingston, Mobile, Talladega hag Uniontown (Stad Alabama)
*Chapel Hill, Hillsborough, Lenoir ha Rutherfordton (Stad Karolina an Norzh)
*Charleston, Spartanburg, Unionville (Stad Karolina ar Su)
*New Smyrna, Athens, Kingston, Macon ha Newnan (Stad Jorjia)
*Bâton-Rouge, Mount Lebanon, New Orleans (Stad Louisiane)
*Galatin, Knoxville, Memphis, Nashville, Rheatown ha Tellico Plains (Stad Tennessee)
*Austin, Beaumont, Galveston, Goliad, Gonzales, Hallettsville, Helena, Independence, Port Lavaca ha Victoria (Stad Texas)
*Abingdon, Danville, Emory, Fredericksburg, Greenwood Depot, Jetersville, Liberty, Lynchburg, Marion, Petersburg, Pittsylvania ha Pleasant Shade (Stad Virginia)

=== [[Timbroù Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet Amerika]] ===
[[File:USA postmaster provisional stamp NY Mi 2 YT 1.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Stad dizalc’h (Republik Kevreadel). Brezel diabarzh (1861-1865). Postoù prevez (“Post Masters”) e kêrioù New-York ha Saint-Louis (1845), Alexandria, Boscawen, Baltimore, Brattleboro ha Providence (1846).
*Alc’hwez : 
** Post Office (1845-1846)
** US Postage (1847-1875)
** United States (of America) pe US (abaoe 1875-1975)
** USA (abaoe 1975)

=== [[Timbroù Stadoù ar Pab|Stadoù ar Pab]] ===
*Statud : Stad dizalc’h dindan aotrouniezh ar Pab. Staget ouzh Italia e 1870. Dizalc’h (lodenn Roma) dindan anv [[Keoded ar Vatikan]] e 1929.
*Alc’hwez :  
** Skoed-ardamez ha Franco Bollo Postale (1852-1868)
*Pennad kar : [[Timbroù Keoded ar Vatikan]]

=== [[Timbroù Stellaland|Stellaland]] ===
[[File:1885 stamp of Stelland.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Stad dizalc’h (1882-1885). Staget e voe ouzh trevadenn [[Bechuanaland saoz]] e 1885.
*Alc’hwez : 
** Republiek Stellaland (1884)
** Vryburg
** Timbroù Kab ar Spi Mat dreistmoullet gant « VR special post » (1899-1900)
*Pennadoù kar :  [[Timbroù Bechuanaland saoz]], [[Timbroù Suafrika]]

=== [[Timbroù Suafrika|SuAfrika]] ===
[[File:SouthAfrica-Stamp-1923-Springbok.jpg|dehou|250px]]
*Statud : Dizalc’h abaoe 1910 dindan anv [[Unvaniezh Afrika ar Su]], ganet eo bet diwar gevreañ trevadennoù saoz [[Kab ar Spi Mat]], [[Natal]], [[Transvaal]] ha [[Stad-Oranje]]. Betek 1961 e oa divyezhek (saozneg – afrikaneg) meneg an timbroù.
*Alc’hwez : 
** Unie van Zuid Afrika - Union of South Africa (1910-1922)
** Suid-Afrika, Suidafrika South Africa (1926)
** AFR (1927-1936)
** Republic of South Africa - Republiek van Suid-Afrika (1961-1966)
** RSA (abaoe 1961)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Kab ar Spi Mat]], [[Timbroù Natal]], [[Timbroù Stad Orañje]], [[Timbroù Transvaal]], [[Timbroù Stadoù emren Suafrika]].

=== [[Timbroù Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika|Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika]] ===
*Statud : Kompagnunezh prevez e dalc’h tiriadoù bet anvet  Rodezia na Norzh ha Rodezia ar Su.
*Alc’hwez : British South Africa Company (1890-1905)

=== [[Timbroù Bro-Suis|Suis]] ===
[[File:Stamp Switzerland 1908 1fr.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Stad Kengevreadel dizalc’h.
*Alc’hwez : 
** ORTS POST (1850)
** Tresadenn ur vaouez gant skoed-ardamez [[Suis]] (1854-1862 ha 1882-1907)
** Confoederatio Helvetica (1938)
** Helvetia (abaoe 1907)

=== [[Timbroù Bro-Suis|Suis – Postoù kantonioù]] ===
*Statud : A-raok ma voe embannet timbroù gant melestradurezh Suis ez eus graet reoù gant postoù lec’hel e kantonioù [[Basel]], [[Geneva]], [[Neuchâtel (kêr)|Neuchatel]]
*Alc’hwez : 
*Postoù Kantonioù
** Basel : Stadt Post Basel (1845)
** Geneva : Postes de Genève (1845-1849) pe Postes Locales gant skoed-ardamez Suis (1849-1851)
** Zurich : &lt;small&gt;ZÜRICH&lt;/small&gt; (1843-1850)

=== [[Timbroù Sukembre-Nevez|Sukembre-Nevez]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1825-1900). Ezel eus Kengevredad Aostralia abaoe 1901.
*Alc’hwez :
** Aust sicillum nov camb, 1850
** New South Wales pe “– Walls” pe “– Wale” pe ‘- Wace” pe “- Waees” (1851)
** New South Wales (1851-1907)
** N.S.W. (1897)
** Commonwealth New South Wales (1903-1906)
** Timbroù-servij - timbroù dreistmoullet ‘’’O S’’’ (1879-1886) pe ‘’’OS NSW’’’ (1903-1906)
** Timbroù-servij - timbroù Aostralia toulliget ’’’O S’’’  pe ‘’’O S NSW’’’  (1913-1927)

=== [[Timbroù Surinam|Surinam]] ===
* Statud : trevadenn an Izelvroioù (1873-1954). Dominion (1954-1975). Stad dizalc’h (abaoe 1975).
*Alc’hwez : Suriname (abaoe 1873)

=== [[Timbroù Sveden|Sveden]] ===
[[File:Stamp 2000 Sweden David Ehrenstrahl.png|dehou|250px]]
*Statud : Stad dizalc’h (rouantelezh).
*Alc’hwez : Sverige (abaoe 1855)

=== [[Timbroù Swaziland|Swaziland]] ===
*Statud : Bro warezet (betek 1902) ha trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1902-1967). Emrenerezh (1967-1968). Stad dizalc’h (rouantelezh) abaoe 1968. Anvet [[Eswatini]] e 2018.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Transvaal dreistmoullet [[Swaziland]] (1899-1892)
** Timbroù Transvaal (1894-1910)
** Timbroù Suafrika  (1910-1933)
** [[Swaziland]] (1933-2018)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Eswatini]]  [[Timbroù Suafrika]]

== T ==
=== [[Timbroù Tadjikistan|Tadjikistan]] ===
[[File:Stamp of Tajikistan - 2001 - Colnect 291807 - Map flag and arms of Tadjikistan.jpeg| dehou|200px]]
*Statud : Republik ezel eus Unvaniezh Soviedel betek 1992. Stad dizalc’h abaoe 1992
*Alc’hwez : 
** Тоҷикистон - Tadžikistan (1992-1995)
** Тоҷикистон – [[Tadjikistan]] (abaoe 1995)

=== [[Timbroù Tahiti|Tahiti]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall (1880-1958). Tiriad tramor dindan anv [[Polinezia C’hall]].
*Alc’hwez : Timbroù an trevadennoù dreistmoullet &lt;small&gt;TAHITI&lt;/small&gt; (1882-1915)
*Pennad kar : [[Timbroù Polinezia C’hall]]

=== [[Timbroù Tanganyika|Tanganyika]] ===
*Statud : Trevadenn Alamagn dindan anv “Afrika ar Reter” (Deustsche Ostafrika) etre 1898 ha 1915. Aloubet gant ar Rouantelezh-Unanet e 1916. Fiziet gant Kevredigezh ar Broadoù e Breizh-Veur (1922-1935). Unvanet gant Kenya hag Ouganda (1935-1961). Dizalc’h abaoe 1961, asambles gant [[Zanzibar]]. Adanvet [[Tanzania]] e 1964.
*Alc’hwez :
** Tanganyika (1922)
** Mandated Territory of Tanganyika (1926-1931)
** Timbroù Kenya – Ouganda – Tanganyika (1935-1961)
** Tanganyika (1961)
** Jamhuri ya Tanganyika (1962)
** United Republic of Tanganyika and Zanzibar (1964)

=== [[Timbroù Maroko|Tanja]] ===
*Statud : Tiriad etrebroadel (1925-1956). Staget ouzh Maroko pa voe dizalc’h. Burev-post Breizh-Veur e kêr Tanja e Maroko.
*Alc’hwez :  Timbroù ar Rouantelezh-Unanet dreistmoullet gant &lt;small&gt;TANGIER&lt;/small&gt; (1927-1957)

=== [[Timbroù Tanzania|Tanzania]] ===
[[File:Stamp of Tanzania - 1965 - Colnect 277752 - Flag.jpeg|dehou|200px]]
*Statud : Stad dizalc’h abaoe 1961, anavezet dindan anv [[Tanganyika]], asambles gant [[Zanzibar]] e 1964.
*Alc’hwez : [[Tanzania]] (abaoe 1965).
*Pennad kar : [[Timbroù Tanganyika]]

=== [[Timbroù Tasmania|Tasmania]] ===
*Statud :  Trevadenn ar Rouanetelezh-Unanet anvet “Douar Van Diemen” betek 1853. Ezel eus Kengevredad Aostralia abaoe 1901.
*Alc’hwez :
** Van Diemens Land (1853-1857)
** [[Tasmania]] (1858-1912)
** Timbroù Aostralia gant toullouigoù e stumm OS (1914) ha T (1938).
*Pennad kar : [[Timbroù Aostralia]]

=== [[Timbroù Tchad|Tchad]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall staget ouzh [[Kongo Grenn]] (betek 1915), [[Oubangi-Chari]] (1915-1922) hag ezel eus [[Afrika C’hall ar C’heder]] (1936-1958). Stad dizalc’h abaoe 1958.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Kongo Grenn dreistmoullet ‘’’TCHAD’’’ (1915)
** Timbroù Oubangi-Chari (1915-1922)
** Timbroù Kongo Grenn dreistmoullet TCHAD AFRIQUE EQUATORIALE FRANCAISE (1924-1933)
**Timbroù Afrika c’hall ar C’heheder (1933-1958)
** République du [[Tchad]] (abaoe 1959)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Oubangi-Chari]] [[Timbroù Kongo Grenn]]

=== [[Timbroù Tchekia|Tchekia]] ===
*Statud : Ul lodenn eus an [[Impalaeriezh Aostria-Hungaria]] (1867-1918). Ul lodenn eus Stad Tchekoslovakia (1918-1939). Aloubadeg Alamagn (1939). Tiriad-suj Alamagn dindan anv [[Gwarez-stad Bohemia-Moravia]] (1939-1944). Ul lodenn eus Stad Tchekoslovakia (1945-1992). Stad dizalc’h abaoe 1992
*Alc’hwez : 
** Timbroù [[Aostria]] (1850-1918)
** Timbroù [[Tchekoslovakia]] (1918-1939 ha 1945-1992)
** Timbroù Gwarez-stad Bohemia-Moravia (1940-1944)
** Česká republika (abaoe 1992)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Aostria]] [[Timbroù Tchekoslovakia]]

=== [[Timbroù Tchekosloslovakia|Tchekoslovakia]] ===
*Statud : Stad dizalc’h savet e 1918 gant unvaniezh [[Bohemia]], [[Moravia]] (ha [[Silezia]]) ha [[Slovakia]]. Ul lodenn staget ouzh [[Alamagn]] e 1939 ha savet  Stad Slovakia diouzh un tu, Bohemia ha Moravia aloubet gant Alamagn diouzh an tu all. Stad dizalc’h (1945-1992). Rannet e daou (Tchekia ha Slovakia) e 1993.
*Alc’hwez : 
** Cesko-Slovenska (1918-20)
** Posta Československa (1919-1926)
** Československo (1926-1939 ha 1945-1992)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Slovakia]]; [[Timbroù Bohemia ha Moravia]]

=== [[Timbroù Pakhoi|Tch’ong-K’ing]] ===
*Statud : Burevioù-post [[Indez-Sina]] (trevadenn c’hall) e [[Sina]] (1902-1922). Anvet [[Chongqing]] hiriv.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Indez-Sina c’hall dreistmoullet gant &lt;small&gt;TCHONG-KING&lt;/small&gt; (1902-1904)
** Timbroù Indez-Sina c’hall dreistmoullet gant &lt;small&gt;TCHONGKING&lt;/small&gt; (1903) pe Tch’ong K’ing (1908-1919)

=== [[Timbroù Terengganu|Terengganu]] ===
*Statud : Bro warezet gant Breizh-Veur (1909-1963). Unan eus  ar pemp Stad malaizian nann-kevreet a-raok emezelañ da gKevread Malazia e 1963. Aloubadeg Japan e 1942.
*Alc’hwez : 
** Trengganu (1910-1911)
** Malaya ha lizherenneg Jawiek (1949-1955)
** Malaysia Trengganu (1965-1981)
** Malaysia Terengganu (abaoe 1986)
** Timbroù Trengganu dreistmoullet gant lizherennoù japanek (1942)
*Pennad kar : [[Timbroù Malaizia]]

=== [[Timbroù Tete|Tete]] ===
*Statud :  Trevadenn [[Portugal]]. Staget ouzh [[Mozambik]] e 1920.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Afrika Bortugalek dreistmoullet gant &lt;small&gt;REPUBLICA TÉTE&lt;/small&gt; (1913)
** Timbroù Makao dreistmoullet gant &lt;small&gt;REPUBLICA TÉTE&lt;/small&gt; (1913)
** Timbroù Timor ar Reter dreistmoullet gant &lt;small&gt;REPUBLICA TÉTE&lt;/small&gt;(1913)
** Téte (1914)

=== [[Timbroù Thaïland (Siam)|Thaïland (Siam)]] ===
[[File:Thai stamp 1st sik.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Rouantelezh dizalc’h. Bet anvet [[Thailand|Siam]] betek 1939.
* Alc’hwez : 
** Thaïland (1940)
** วหน (1941)
** Thaï (1943)
** Siam (1947-1949)
** Thailand ประเทศไทย (abaoe 1951)

=== [[Timbroù Thessalia|Thessalia]] ===
*Statud : Rannvro Bro-C’hres aloubet gant Turkia e-pad ar brezel etre an div vro e 1897.
* Alc’hwez : Timbr eizhkornek gant lizherennoù arabek (1898)
*Pennad kar : [[Timbroù Turkia]]

=== [[Timbroù Greunland|Thule]] ===
*Statud : Tiriad [[Greunland]], dindan dalc’h [[Danmark]].
*Alc’hwez : [[Thule]] (1935-1937)

=== [[Timbroù Thüringen|Thüringen]] ===
*Statud : Rannvro alaman dindan melestradurezh an [[Unvaniezh Soviedel]] (1945-1949). Staget ouzh Republik [[Alamagn ar Reter]] e 1949.
*Alc’hwez :  [[Thüringen]] (1945)

=== [[Timbroù Thurn ha Taksis|Thurn ha Taksis]] ===
[[File:Thurn und Taxis 1865 43IB.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Tiegezh priñsed alaman a rae war-dro servijoù ar postoù abaoe an XIIvet kantved en Europa. Kendeuzet gant servijoù-post [[Prusia]] e 1867.
*Alc’hwez :
** Freimarke silb. grosch. (1851-1867)
** Thurn und Taxis (1851-1867)
** Freimarke kreuzer (1852-1867)

=== [[Timbroù Tibet|Tibet]] ===
*Statud : Tiriad dindan levezon ar [[Rouantelezh-Unanet]] ha [[Sina]]. Staget ouzh Sina e 1956.
*Alc’hwez :
** Timbroù Sina dreistmoullet (1911).
** Tibet Postage (lizherennoù latin ha tibetan) (1913 ha 1933).

=== [[Timbroù Timor ar Reter|Timor ar Reter]] ===
[[File:Portuguese Timor 1898 Mi 57 stamp (Vasco da Gama - Discoverer of the seaway to India).jpg|dehou|200px]]
*Statud : Trevadenn bPortugal (betek 1884). Proviñs Portugal (1954-1975). Staget ouz Indonezia (1975-1999). Melestradurezh [[Aozadur ar Broadoù Unanet]] etre 1999 ha 2002. Stad dizalc’h abaoe 2002.
* Alc’hwez : 
** Timbroù [[Makao]] dreistmoullet gant &lt;small&gt;TIMOR&lt;/small&gt; (1885-1887)
** Timor Portugal (1867-1898)
** Timor (1898-1900)
** Timor - Republica portuguesa (1914-1946 ha 1954-1975)
** Timor Portuguese (1948-1954)
** Timbroù Indonezia (1975-1999)
** Timor Lorosae - U.N.T.A.E.T. (1999-2002)
** Timor-Leste (abaoe 2002)

=== [[Timbroù Tobago|Tobago]] ===
*Statud : Trevadenn a Rouantelezh-Unanet. Staget ouzh [[Trinidad]] e 1888. 
* Alc’hwez : Tobago Postage (1879-1897)
*Pennad  kar : [[Timbroù Trinidad-ha-Tobago]]
[[File:TGO 1961 MiNr0298 mt B002.jpg|dehou|300px]]

=== [[Timbroù Togo|Togo]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-Alamagn (1885-1914). Aloubadeg Breizh-Veur (1914-1919). Bro dindan dalc’h Bro-C’hall (1921-1957), ul lodenn anezhi staget ouzh Bro-an-Aour ([[Ghana]]). Stad emren (1957-1960). Stad dizalc’h abaoe 1960.
* Alc’hwez : 
** Timbroù Alamagn dreistmoullet TOGO (1897)
** [[Togo]] (1900-1914)
** Timbroù Togo alaman dreistmoullet TOGO Occupation franco-anglaise pe TOGO Anglo-French Occupation (1914-1915)
** Timbroù Aod an Aor dreistmoullet Togo Anglo-French Occupation (1915)
** Timbroù Dahomey dreistmoullet TOGO Occupation franco-anglaise (1916)
** [[Togo]] (1924-1957)
** République Autonome du Togo (1957-1960)
** République du Togo (1960-1962)
** République togolaise (abaoe 1962)

=== [[Timbroù Enez Tokelau|Enez Tokelau]] ===
*Statud : Tiriad-suj an [[Inizi Gilbert hag Ellice]] (“Union Island”). Tiriad-suj [[Zeland-Nevez]] abaoe 1949. 
* Alc’hwez :
** Tokelau Islands (1949-1976)
** [[Tokelau]] (abaoe 1977)

=== [[Timbroù Tonga|Tonga]] ===
[[File:Tonga 1949 Mi 89 stamp (75th anniversary of the UPU. Hermes over globe).jpg|dehou|300px]]
*Statud : Rouantelezh warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1900-1970). Stad dizalc’h abaoe 1970.
*Alc’hwez : 
** Toga (1897-1950)
** [[Tonga]] (1950-1997)
** Kingdom of Tonga (abaoe 1997)
*Pennad kar : [[Timbroù Niuafo'ou]]

=== [[Timbroù Toskana|Toskana]] ===
*Statud : [[Dugelezh-veur Toskana|Dugelezh-veur]]. Staget ouzh Rouantelezh [[Piemonte]]-Sardignia e 1860. Ur rannvro italian hiriv.
*Alc’hwez : Toscano (1851-1860)
*Pennad kar : [[Timbroù Italia]]

=== [[Timbroù Touva|Touva]] ===
[[File:Tuva stamp map.jpg|dehou|300px]]
*Statud : Stad gwarezet gant an Unvaniezh Soviedel (1921-1944). Staget ouzh an Unvaniezh Soviedel e 1944.
*Alc’hwez :
** Postage [[Touva]] (1927)
** ТЬВА (1932-1935)
** Posta Touva (1936)

=== [[Timbroù Trakia|Trakia]] ===
*Statud : Tiriad dindan dalc’h an Impalaeriezh Otoman. Un emsavadeg a savas e Trakia ar C’hornaoueg, e biz Bro-C’hres, e 1913. Statud Emrenerezh e 1913 anvet “Republik [[Komotiní|Gümülcine]]”. Aloubadeg [[Bulgaria]] e miz Here 1913 ha fin an emrenerezh. Melestradurezh Kevredidi ar C'hentañ Brezel-bed (1913-1920). Aloubadeg Bro-C’hres e 1920. Staget eo bet [[Trakia ar C’hornaoueg]] ouzh [[Bro-C’hres]] ha [[Trakia ar Reter]] ouzh [[Turkia]] e 1923.
* Alc’hwez : 
** Timbroù Turkia dreistmoullet gant ΣΛΛ. ΔΙΟΙΚ. ΓKIOYMOY ΛTZINAΣ ΛEΠTA 10 ha skoed-ardamez Gres (1913)
** Timbroù Turkia dreistmoullet gant « Gouarnamant berrbad Trakia ar C’hornaoueg » e lizherenneg arabek  غربی تراقیا حكومت مستقله  (1913)
** Timbroù Gres dreistmoullet e glas (1913)
** Timbroù Bulgaria dreistmoullet gant THRACE INTERALLIÉE (1913-1920)
** Timbroù Bulgaria dreistmoullet gant THRACE OCCIDENTALE (1913-1920)
** Timbroù Gres dreistmoullet gant ΔΙΟΙΚΗΣΙΣ ΔYTIKHΣ ΘPAKHΣ pe Διοιxηςις Δutixής θpάxης (= “Melestradurezh Trakia ar C’hornaoueg”) (1920) 
** Timbroù Gres dreistmoullet gant Δutixής θpάxης (= « Melestradurezh Trakia ») (1920) 
** Timbroù Turkia dreistmoullet gant Ύπάτη Αρμοστεία Θράκης (= « Komision-Uhel Trakia ») (1920)

=== [[Timbroù Stadoù emren Suafrika|Transkei]] ===
*Statud : Tiriad (lesanvet Bantoustan) a voe dizalc’h (e 1976) hervez Gouarnamant Suafrika, nann-anavezet gant an [[Aozadur ar Broadoù Unanet|A.B.U.]]. Kendeuzet e SuAfrika e miz Ebrel 1994.
*Alc’hwez : Transkei (1976-1994)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Suafrika]]  [[Timbroù Stadoù emren Suafrika]]

=== [[Timbroù Transvaal|Transvaal]] ===
*Statud : Republik dizalc’h (1852-1877). Aloubadeg armeoù Breizh-Veur (1877-1881). Republik dizalc’h (1881-1900). Aloubadeg gant ar Saozon (1900-1902). Melestradurezh Breizh-Veur (1902-1910). Dont a reas da vezañ ul lodenn eus [[Unvaniezh Suafrika]] e miz Mae 1910.
** Postzegel Z.Afr.Republiek, Z.Afr.Republiek (1869-1877)
** Timbroù Transvaal dreistmoullet gant « V.R.-Transvaal » (‘’’Victoria Regina’’) (1877)
** Transvaal Postage (1878-1880)
** Postzegel Afr. Republiek (1885-1895)
** Zuid Afrikaansche Republiek (1895)
** Timbroù Transvaal dreistmoullet gant V.R.I. (‘’’Victoria Regina Imperatrix’’) (1900)
** Timbroù Transvaal dreistmoullet gant E.R.I. (‘’’Eduardus Rex Imperator’’’) (1901-1902)
** Transvaal (1902-1909)
** Timbroù servij : dreistmoulladur C.S.A.R. (1905-1909)
*Pennad kar : [[Timbroù Suafrika]]

=== [[Timbroù Travancore|Travancore]] ===
*Statud : Stad-priñselezh gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet betek 1950. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez :  Travancore Anchal (1888-1946)
*Pennad kar : [[Timbroù India]]

=== [[Timbroù Travancore-Kochin|Travancore-Kochin]] ===
*Statud : Stad-priñselezh gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet betek 1950. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez : State of Travancore-Cochin (1950)
*Pennad kar : [[Timbroù India]]

=== [[Timbroù Treuzjordania|Treuzjordania]] ===
*Statud : Tiriad aloubet gant ar Rouantelezh-Unanet e 1920. Stad emren savet e 1921 goude Emsavadeg Veur an Arabed a-enep an Impalaeriezh otoman, gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. Dizalc’h abaoe 1946 dindan anv [[Jordania]].
*Alc’hwez : 
** Timbroù [[Palestina]] dreistmoullet en arabeg (1920-1923 ha 1925)
** Timbroù Hedjaz  dreistmoullet en arabeg (1924-1925)
** Transjordan (1927-1947)
** Trans-Jordan (1947)
*Pennad kar : [[Timbroù Jordania]]

=== [[Timbroù RSKS Treuzkaokazek|RSKS Treuzkaokazek]] ===
*Statud : Tiriad  [[Jorjia]], [[Armenia]] hag [[Azerbaidjan]] unvanet e Republik Sokialour Kevredek Soviedel Treuzkaokazek e 1923. Ul lodenn eus an Unvaniezh Soviedel e 1924.
*Alc’hwez :
** Timbroù Impalaeriezh Rusia pe Armenia dreistmoullet gant Э C Ф C P (= pennlizherennoù Republik Sokialour Kevredek Soviedel Treuzkaokazek) (1923).
** Э C Ф C P (1923)

[[File:МаркаПМР1995(18).jpg|МаркаПМР1995(18)|dehou|200px]]

=== [[Timbroù Treuznistria|Treuznistria*]] ===
*Statud : Tiriad aloubet gant Roumania (1941-1944). Tiriad disrannour Moldova (abaoe 1991). Nann anavezet gant an darn vrasañ eus Stadoù an [[Aozadur ar Broadoù Unanet|A.B.U.]]. Nann ezel an [[Unvaniezh Postoù ar Bed|U.P.B.]].
* An timbroù a c’hell bezañ implijet er vro met ne c’heller ket ober ganto evit kas lizhiri d’an estrenvro.
*Alc’hwez :
** Республика Молдовеняскэ Нистрянэ (1993)
** Пошта ПМР
** ПМР

=== [[Timbroù Treuzsilvania|Treuzsilvania]] ===
*Statud : Bro eus an [[Impalaeriezh Aostria-Hungaria]] staget ouzh [[Roumania]] e 1919.
*Alc’hwez :  Timbroù [[Hungaria]] dreistmoullet gant &lt;small&gt;BANI REGATUL ROMANIEI F P.T.T.&lt;/small&gt; ([[Kolozsvár]] = Cluj hiriv) pe &lt;small&gt;Bani REGATUL ROMANIEI F P.T.T.&lt;/small&gt; [[Nagyvárad]] = Oradea hiriv) (1919)

=== [[Timbroù Tiriad Dieub Trieste|Trieste]] ===
[[File:The Free Territory of Trieste, Zone B 1952 Mi 59 stamp (75th anniversary of the UPU. Palace Hotel, Portorož-Portorose).jpg|dehou|200px]]
*Statud : Goude an Eil Brezel-bed eo savet “Tiriad Dieub Trieste”. Rannet eo tiriad kêr [[Trieste]] e daou : fiziet e voe un tiriad (A) e  melestradurezh ar Rouantelezh-Unanet ha Stadoù-Unanet Amerika, tra m’edo an eil (B) dindan melestradurezh [[Yougoslavia]]. Staget eo an tiriad A ouzh Italia e 1954, ouzh Yougoslavia (Kroatia) an tiriad B.
*Alc’hwez (Tiriad A) :
** Timbroù Italia dreistmoullet gant AMG F.T.T. (1947-1954)
*Alc’hwez (Tiriad B) :
** Timbroù Yougoslavia dreistmoullet gant STT VUJA pe VUJA-STT (1949)
** STT-VUJA (1950) 
** S.T. TRSTA VUJA (1950-1952)
** STT VUJA (FNR) JUGOSLAVIJA (1952)
** Timbroù Yougoslavia dreistmoullet gant STT VUJNA (1952-1954)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Italia]] [[Timbroù Yougoslavia]] [[Timbroù Venezia Giulia]]

=== [[Timbroù Trinidad ha Tobago|Trinidad ha Tobago]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet betek 1962. Ul lodenn eus Kevread Indez ar C’hornaoueg (1958-1962). Stad dizalc’h abaoe 1962.
*Alc’hwez : 
** LML (1847)
** [[Trinidad]] (1854-1909)
** Trinidad &amp; [[Tobago]] (abaoe 1913)
*Pennad kar : [[Timbroù Trinidad]]

=== [[Timbroù Tripolitania|Tripolitania]] ===
*Statud : Trevadenn Italia (1912-1951). Lodenn eus Libia abaoe 1951.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Italia dreistmoulet gant &lt;small&gt;TRIPOLITANIA&lt;/small&gt; (1923-1926 ha 1927)
** [[Tripolitania]] (1926 ha 1934)
** Poste Italiane Tripoli (1930-1934)

=== [[Timbroù Tristan da Cunha|Tristan da Cunha]] ===
[[File:Tristan da Cunha 1960 Marine Life stamps.jpg|dehou|300px]]
*Statud : Trevadenn ar [[Rouantelezh-Unanet]] (1816-1983). Tiriad-suj (1983-2002) ha Tiriad tramor asambles gant [[Saint Helena (enezenn|Saint-Helena]) hag Enez [[Ascension]] abaoe 2002.
*Alc’hwez :  
** Timbroù Saint-Helena dreistmoullet Tristan da Cunha (1952)
** Timbroù Saint-Helena dreistmoullet Tristan da Cunha Resettlement (1963)
** Tristan da Cunha (abaoe 1952)

=== [[Timbroù Tunizia|Tunizia]] ===
*Statud : Bro warezet gant Bro-C’hall (1881-1956). Rouantelezh dizalc’h (1956-1957). Republik abaoe 1957.
* Alc’hwez : 
** Régence de Tunis (1888-1902)
** Tunisie RF (1902-1954)
** Tunisie (lizherenneg latin hag arabek) (1954-1957)
** République Tunisienne الجمهورية التونسية (abaoe 1957)

=== [[Timbroù Turkia|(Impalaeriezh Otoman ha) Turkia]] ===
[[File:Kemal Ataturk on Turkish Stamp.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Impalaeriezh (otoman) dizalc’h etre 1299 ha 1922. Dismantret goude ar [[Brezel-bed Kentañ]] e voe savet meur a Stad diouzh an tiriadoù bet dindan e veli : [[Siria]], [[Treuzjordania]], [[Palestina]], [[Liban]]… Republik [[Turkia]] a voe savet war e lerc’h e 1923. 
[[File:Tughra Mahmuds II-ar.gif|left|50px]]
*Alc’hwez : 
** Lizherennoù arabek (1858-1913)
** Emp. Ottoman (1876-1877)
** Lizherennoù arabek hag arouez an islam “Tugra” (1892-1911 ha 1915-1923)
** Postes Ottomanes (1913)
** Lizherennoù arabek (1923-1926)
** Türk Postalari (1926-1929)
** Türkiye Cumhuriyeti (1930-1935)
** Türkiye Postalari pe Turkiye Cumhuriyeti Postalari (1929-1955 ha 1959-1966)
** Türkiye (1955-1959)
** Turkiye Cumhuriyeti (abaoe 1966)

=== [[Timbroù Turkmenistan|Turkmenistan]] ===
*Statud : Republik ezel eus an [[Unvaniezh Soviedel]] betek 1992. Stad dizalc’h abaoe 1992
*Alc’hwez : 
** Туркменистан ha [[Turkmenistan]] (1992)
** Türkmenistan (abaoe 1993)

=== [[Timbroù Inizi Turks ha Caicos|Inizi Turks ha Caicos]] ===
[[File:Turks and Caicos Islands bulk salt loading stamp 1950.jpg|dehou|250px]]
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet. Tiriad-suj Bahamas betek 1848. Tiriad-suj [[Jamaika]] (1874-1965). Staget ouzh Bahamas (1965-1973). Tiriad tramor Breizh-Veur abaoe 1973.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Jamaïka (1860-1867)
** Turks Islands (1867-1900)
** Turks &amp; Caicos Islands (abaoe 1900)
*Timbroù lec’hel :  Caicos  
** Timbroù Turks ha Caicos dreistmoullet gant &lt;small&gt;CAICOS ISLANDS&lt;/small&gt; (1981)
** Caicos Islands (1983-1985)

=== [[Timbroù Tuvalu|Tuvalu]] ===
*Statud : Inizi gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet dindan anv Inizi Ellice (1877-1915). Trevadenn (1912-1975) gant an Inizi Gilbert. Stad dizalc’h abaoe 1978.
*Alc’hwez : Tuvalu (abaoe 1976)
** Inizi Funafuti (1984) Nanumaga (1984) Nanumea (1984) Niutao (1984) Nui (1984) Nukufetau (1984) Nukulaelae (1984) Vaitupu (1984)

== U ==
=== [[Timbroù Udine|Udine]] ===
*Statud : Kêr Italia aloubet gant arme Aostria e 1918.
*Alc’hwez : Municipio di Udine (1918)

=== [[Timbroù Ukraina|Ukraina]] ===
[[File:Postage Stamp 2019 Constitution of Ukraine 23.png|dehou|200px]]
*Statud : Tiriadoù dindan dalc’h Impalaeriezh Rusia. Unvaniezh Ukrania Kreiz ha Ukrania ar c’hornaoueg : Republik Sokialour Soviedel Ukraina. Aloubadeg Alamagn (1941-1943). Stad dizalc’h abaoe 1991. Aloubadeg Rusia e tiriadoù ar reter ha [[Krimea]].
*Alc’hwez : 
** УССР (1923)
** Timbroù an Unvaniezh Soviedel СССР (1923-1991)
** Timbroù Alamagn dreistmoullet gant « UKRAINE » (1941-1943)
** Україна - Ukraina (abaoe 1991)
** Krimea : Timbroù an Unvaniezh Soviedel dreistmoullet gant « КРЫМ » (1992-1993)

=== [[Timbroù Ukraina ar C'hornaoueg|Ukraina ar C'hornaoueg]] ===
*Statud : Ul lodenn eus Impalaeriezh Aostria betek 1918. [[Republik Poblel Ukraina ar C'hornôg|Republik Pobl Ukraina ar C'hornôg]],  anvet ivez [[Republik Galitsia]] etre 1918 ha 1923.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Rusia dreistmoullet gant un tribac’h embannet e Kiev, Ekaterinoslav, Kharkov, Odessa, Poltava, Podolie ha Vinnitza (1918).
** УКРАІНСЬКА (1918)
** Timbroù Aostria dreistmoullet gant « УКР H P » embannet e Lvov pe Kolomea  (1918)
** Timbroù Aostria dreistmoullet gant “3 y. H.P. » (1919)
** УКРАІНСЬКА (1921-1923)

=== [[Timbroù an Emirelezhioù Arab Unanet|Umm al-Qaywayn]] ===
*Statud : Bro warezet gant Breizh-Veur (1920-1968), e-barzh « Stadoù an Arsav-brezel ». Ezel eus   Stad an Emirelezhioù Arab Unanet abaoe 1968.
*Alc’hwez : Umm-al-Qïwaïn (1964-1972)
*Pennad kar : [[Timbroù an Emirelezhioù Arab Unanet]]
[[File:The Soviet Union 1937 CPA 559 stamp (Lenin).jpg|dehou|150px]]

=== [[Timbroù Unvaniezh Republikoù Sokialour Soviedel|Unvaniezh Republikoù Sokialour Soviedel]] ===
*Statud : Stad dizalc’h savet e 1922 goude Dispac’h 1917 ha fin an Impalaeriezh rusian. Aet da get e 1991.
*Alc’hwez : СССР ПОЧТА (lizherenneg kirilek) (1923-1991)

=== [[Timbroù Uruguay|Uruguay]] ===
*Statud : Republik dizalc’h abaoe 1825.
*Alc’hwez : 
** Diligencia ha skeudenn an heol gant un dremm (1856 ha 1887)
** Montevideo (1858-1859)
** Republica del Uruguay Montevideo pe Republica Oriental del Uruguay (1866—1956)
** Republica O. del Uruguay (1921-1956)
** [[Uruguay]] (abaoe 1956)
** Burevioù broioù estren e [[Montevideo]] :
*Burev-post Breizh-Veur : timbroù saoz gant ur siell C28 (1862-1872) 
*Burev-post Bro-C’hall : timbroù gall gant ur siell e stumm ur c’hwec’hkogn
*Burev-post Italia : timbroù Reter-Nesañ

== V ==
=== [[Timbroù Katalonia|Valencia]] ===
*Statud : Proviñs emren er Stad Spagn. E-pad [[Brezel ar garlouriezh]] e voe embannet timbroù gant skoazellerien Carlos.
*Alc’hwez : Poltred Don Carlos hag « ESPAÑA VALENCIA » (1874)

=== [[Timbroù Vanuatu|Vanuatu]] ===
*Statud : Tiriad dindan dalc’h Bro-C’hall hag ar Rouantelezh-Unanet dindan anv [[Hebridez-Nevez]]. Stad dizalc’h abaoe 1980.
*Alc’hwez : Vanuatu

=== [[Timbroù Gres - Burevioù gall|Vathy]] ===
* Statud : Porzh-mor en [[Impalaeriezh Otoman]]. Staget ouzh Bro-C’hres e 1914.
* Alc’hwez :  Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant '''Vathy''' (1893-1900)

=== [[Timbroù Keoded ar Vatikan|Keoded ar Vatikan]] ===
[[File:StampsVatican1938Michel59-62.JPG|dehou|500px]]
*Statud : Stad dizalc’h, anvet “[[Stadoù ar Pab]]” betek 1929. Nann-ezel eus Aozadur ar Broadoù Unanet.
*Alc’hwez : 
** Poste Vaticane (1929-1992)
** Cittá del Vaticano (abaoe1993)
*Pennad kar : [[Timbroù Stadoù ar Pab]]

=== [[Timbroù Stadoù emren Suafrika|Venda]] ===
*Statud : Tiriad (lesanvet Bantoustan) a voe dizalc’h (e 1979) hervez Gouarnamant SuAfrika, nann-anavezet gant an [[Aozadur ar Broadoù Unvanet|A.B.U.]]. Kendeuzet e SuAfrika e miz Ebrel 1994.
*Alc’hwez : [[Venda]] (1979-1994)
*Pennad kar : [[Timbroù Suafrika]], [[Timbroù Stadoù emren Suafrika]]

=== [[Timbroù Venezia Giulia|Venezia Giulia]] ===
*Statud : Rannvro Italia an Norzh dindan dalc’h Aostria etre 1815 ha 1866. Aloubet gant ar Rouantelezh-Unanet ha Stadoù-Unanet Amerika etre 1945 ha 1947.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Italia dreistmoullet gant « Regno d’Italia Venezia Giulia 3. XI. 18. » (1919)
** Timbroù Italia dreistmoullet gant « Venezia Giulia » (1919)
** Timbroù Italia dreistmoullet gant « A.M.G. VG » (1945-1947) 

=== [[Timbroù Venezuela|Venezuela]] ===
*Statud : Stad dizalc’h abaoe 1830.
*Alc’hwez : 
** Correos de Venezuela pe EE.UU. de Venezuela (1880-1955)
** Republica de Venezuela (1955-1983)
** [[Venezuela]] (1983-2003)
** Republica Bolivariana de Venezuela (abaoe 2003)

=== [[Timbroù Victoria|Victoria]] ===
*Statud :  Trevadenn ar [[Rouantelezh-Unanet]] (1851-1900). Ezel eus Kengevredad [[Aostralia]] abaoe 1901.
*Alc’hwez :  [[Victoria (Aostralia)|Victoria]] (1850-1908)
*Pennad kar : [[Timbroù Aostralia]]

=== [[Timbroù Tiriad Zeland-Nevez|Bro Victoria]] ===
*Statud : Ergerzhadeg Antarktika (1909)
*Alc’hwez :  Timbroù [[Zeland Nevez]] dreistmoullet gant “Victoria Land” (1911-1912).

=== [[Timbroù Viêt Nam|Viêt Nam]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall ([[Annam]], [[Tonkin]], [[Kochin-Sina]]) dindan [[Indez-Sina]] c’hall. Stad dindan levezon Frañs savet e 1949, dizalc’h (Impalaeriezh) e 1954. Rannet etre [[Viet Nam an Norzh]] ha [[Viet Nam ar Su]] e 1955. Adunvanet e 1975.
*Alc’hwez : 
** Viêt Nam (1951-1952)
** VIỆT NAM CỘNG HOÀ (BƯU CHÍNH = Postoù)
**VIETNAM (abaoe 1975)

=== [[Timbroù Viet Nam an Norzh|Viet Nam an Norzh]] ===

[[File:3cts petain bistre surch.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall dindan anv [[Indez-Sina]] betek. Stad dizalc’h embannet e 1945 (Republik Demoktratel Viet Nam) met anavezet e 1954. Unvanet gant [[Viet Nam ar Su]] e 1973.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Indez-Sina dreistmoullet  &lt;small&gt;VIET-NAM DAN-CHU CONG-HOA&lt;/small&gt; (‘’ Republik Demokratel’’) (1945- 1946)     BƯU CHÍNH = Postoù
** VIÊT-NAM DAN-CHU CONG-HOA (1946-1976)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Viet Nam]]

=== [[Timbroù Viet Nam ar Su|Viet Nam ar Su]] ===
*Statud :  Stad dizalc’h etre 1955 ha 1975. Melestradurezh Gouarnamant Berrbad Su Viet Nam etre 1975 ha 1976. Kenteuzet gant Viet Nam an Norzh evit sevel Stad Viet Nam e 1975.
*Alc’hwez : 
** Viêt Nam Cong Hoa (1955-1975)
** Cong Hoa Mien Nam Viêt Nam (1975-1976)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Viet Nam]]

=== [[Timbroù Burkina Faso|Volta Uhel]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-Chall (1921-1946), tiriad tramor Bro-C’hall (1946-1958) ha Republik emren (1958-1960). Dizalc’h e 1960. Adanvet e voe [[Burkina Faso]] e 1984.  
*Alc’hwez : 
** Timbroù Soudan c’hall (1894-1902)
** Timbroù Senegambia ha Niger (1902-1906)
** Timbroù Senegal Uhel ha Niger (1906-1917)
** Timbroù Senegal Uhel ha Niger dreistmoullet gant Haute-Volta (1920-1928)
** Haute-Volta (1920-1931)
** Timbroù [[Aod an Olifant]], [[Niger]] pe [[Soudan c’hall]] hervez al lec’h, hep meneg ebet (1932-1944)
** Timbroù Afrika ar C’hornaoueg C’hall (1944-1959)
*Pennad kar : [[Timbroù Burkina Faso]]

== W ==
=== [[Timbroù Wadhwan|Wadhwan]] ===
*Statud : Stad-priñselezh gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet betek 1950. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez : Wadhwan State (1888-1892)
*Pennad kar : [[Timbroù India]]

=== [[Timbroù Wallis-ha-Futuna|Wallis-ha-Futuna]] ===
[[File:Timbre Wallis et Futuna 1920 - 75 centimes.jpg|dehou|150px]]
*Statud : Enezeg gwarezet gant Bro-C’hall (1886-1961). Tiriad tramor (1961-2003). Strollegezh tramor abaoe 2003.
*Alc’hwez : 
** Timbroù [[Kaledonia-Nevez]] dreistmoullet gant &lt;small&gt;ILES WALLIS et FUTUNA&lt;/small&gt; (1920-1938 ha 1939-1940)
** Wallis et Futuna (1931 ha 1939)
** Timbroù Kaledonia-Nevez dreistmoullet gant &lt;small&gt;ILES WALLIS et FUTUNA&lt;/small&gt; pe &lt;small&gt;WALLIS ET FUTUNA&lt;/small&gt; (1941--1944)
** Îles Wallis &amp; Futuna (1944)
** Wallis et Futuna RF (abaoe 1957)
*Pennad kar : [[Timbroù Kaledonia Nevez]]

=== [[Timbroù Wenden|Wenden]] ===
[[File:StampVenden1864Michel4.jpg|dehou|150px]]
*Statud : Kêr eus [[Latvia]] anvet [[Cēsis]] bremañ.
*Alc’hwez : 
** Wendenschen Kreises pe Wendensche Kreise (1862-1875)
** ВЕНДЕНCKAЯ (1901)

=== [[Timbroù Wurtemberg|Wurtemberg]] ===
*Statud : Ezel eus [[Kengevread Hanternozh Alamagn]] (1867-1871), [[Impalaeriezh Alamagn]] (1891-1919). Republik Weimar (1919-1933). Trede Reich (1933-1945). Aloubadeg Bro-Frañs (1947-1949). Dont a reas da vezañ ul lodenn (Land [[Baden-Wurtemberg]]) eus Alamagn ar C’hornaoueg (1949-1991) hag Alamagn (abaoe 1991)
*Alc’hwez : 
** Württemberg (1851 ha 1869-1874)
** Skoed-adamez ha Freimarke kreuzer' (1857-1866)
** K. Württ. post (1875-1894)
** Timbroù-servij : 
** K. Württ. post (1875-1915)
** Württemberg Bezirskmarke pe Staatsmarke (1916-1919 ha 1923-1924)
** Timbroù Wurtemberg dreistmoullet “Volkstaat Württemberg” (1919)
** Württemberg (1920)
** Timbroù Wurtemberg dreistmoullet “Deustches Reich” (1920)
** Timbroù Alamagn (1920-1947)
** Württemberg (1947-1949)

== X ==
=== [[Timbroù Sina|Xinjiang]] ===
*Statud : Rannvro emren eus Sina, bet anvet [[Turkestan ar Reter]].
*Alc’hwez :  Timbroù Sina dreistmoullet e sinaeg “Implijet e proviñsoù Xinjiang hepken” (1915-1949)

== Y ==
=== [[Timbroù Bro warezet Arabia ar Su|Yafa Uhelañ]] ===
*Statud : Sultanelezh gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. Staget ouzh [[Yemen ar Su]] e 1967.
*Alc’hwez : State of Upper Yafa South Arabia (1967)

=== [[Timbroù Yemen |Yemen]] ===
*Statud : Stad savet diwar unvaniezh [[Yemen ar Su]] ha [[Yemen an Norzh]] e 1990.
*Alc’hwez : 
** Yemen Republic (1990-1991)
** Republic of [[Yemen]] (adalek 1991)

=== [[Timbroù Yemen an Norzh |Yemen an Norzh]] ===
[[File:YAR 1969 MiNr0867A pm B002.png|dehou|200px]]
*Statud : Ul lodenn eus an Impalaeriezh ottoman (1873-1918). Rouantelezh (1918-1962). Brezel diabarzh etre roueelourien ha republikaned (1962-1970). Embannet e voe Republik Arab ar Yemen e 1962. Unvanet e voe Yemen ar Su ha Yemen an Norzh e 1990.
*Alc’hwez : 
** Yemen ha lizherennoù arabek (1929-1930)
** Postes du Royaume du Yemen (1939-1945)
** The Moutawakilite KIngdom of Yemen (1952-1959)
** Yemen (1959-1962)
** Timbroù dreistmoullet gant « Free Yemen Fights for God, Imam &amp; Country » (lizherennoù latin hag arabek) (1962)
** Mutawakelite KIngdom of Yemen (1964- 1970)
** Y.A.R. pe Yemen Arab Republic (1962-1991)

=== [[Timbroù Yemen ar Su|Yemen ar Su]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet dindan anv [[Aden]] (1874-1963). Ul lodenn eus Kevread Emirelezhioù Arabia ar Su (1959-1962) adanvet Gwarezva [[Kevread Arabia ar Su]] (1962-1967). Stad dizalc’h (Republik demokratel ha Poblek) etre 1967 ha 1990. Kenteuzet gant [[Republik Arab Yemen]] (Yemen an Norzh) e 1990. Brezel diabarzh e 1994.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Yemen dreistmoullet gant &lt;small&gt;PEOPLE’S REPUBLIC OF SOUTHERN YEMEN&lt;/small&gt; (lizherenneg arabek ha latin (1967)
** People’s Republic of Southern Yemen (1968-1970)
** People’s Democratic of Southern Yemen (1971-1982)
** Yémen PDR (1978-1990)

=== [[Timbroù Yougoslavia|Yougoslavia]] ===
[[File:Europa 1990 Yugoslavia 02.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Ul lodenn eus an Impalaeriezh Aostria-Hungaria betek 1918. Stad dizalc’h dindan anv « Rouantelezh Serbed, Kroated ha Slovened » etre 1918 ha 1929, adanvet “Rouantelezh Yougoslavia” er bloaz 1929. Aloubadeg Alamagn hag Italia (1941-1945). Republik Kevreadel Demokratel e 1945 savet gant unvaniezh c’hwec’h Republik : [[Bosnia-Herzegovina]], [[Kroatia]], [[Makedonia]], [[Montenegro]], [[Serbia]] ha [[Slovenia]], ha div rannvro emren ([[Vojvodine]] ha [[Kosovo]]). Pep bro a voe dizalc’h e 1989, nemet Serbia ha Montenegro a chomas asambles betek 2006.
*Alc’hwez : 
** Kraljevstvo Srba, Hrvata I Slovenga (1921-1929)
** Kraljevina Jugoslavija (1931)
** Југославија ha Jugoslavia (1931-1941)
** Timbroù Serbia dreistmoullet gant “Демократска Федеративна Југославија” (1944-1945)
**Jyгославија Jugoslavija (1945-1948)
** FNR Jugoslavija pe ФHP Југославија (1948-1955)
** Југославија pe Jugoslavija (1955-1965 ha 1998-2002)
** Jugoslavija (1965-1991)
** Југославија (1992-1997)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Serbia]] [[Timbroù Montenegro]]

=== [[Timbroù Sina|Yunnan]] ===
*Statud : Postoù rannvroel.
* Alc’hwez : Timbroù Sina dreistmoullet (1927-1934)
=== [[Timbroù Pakhoi|Yunnan-Fou]] ===
*Statud : Burevioù-post Indez-Sina (trevadenn c’hall) e [[Sina]] (1894-1922).
*Alc’hwez : 
** Timbroù Indez-Sina c’hall dreistmoullet gant Yunnansen (1903-1919)
** Timbroù Indez-Sina c’hall dreistmoullet gant Yunnan-Fou (1906) pe Yunnanfou (1908-1919)

== Z ==
=== [[Timbroù Zadar|Zadar]] ===
*Statud : Kêr eus [[Dalmatia]] aloubet gant Alamagn e 1943. Kêr eus [[Kroatia]] bremañ.
* Alc’hwez : 
** Timbroù Italia dreistmoullet gant “Deutsche Besetzung Zara” (1943)
** Timbroù Italia dreistmoullet gant “Zara” ha linennoù (1943)

=== [[Timbroù Republik Demokratel Kongo|Zair]] ===
*Statud : Stad dizalc’h. Anv a oa gant [[Republik Demokratel Kongo]], etre ar 27 a viz Here 1971 hag ar 17 a viz Mae 1997.
*Alc’hwez : [[Zair|Zaïre]] pe République du Zaïre (1971-1997)
*Pennad kar : [[Timbroù Kongo Velgia]]

=== [[Timbroù Zambezia|Zambezia]] ===
*Statud : Trevadenn bPortugal. Staget ouzh [[Mozambik]] e 1917.
*Alc’hwez : Portugal [[Zambezia]] (1894-1917)
*Pennad kar : [[Timbroù Mozambik]]

=== [[Timbroù Zambia|Zambia]] ===
*Statud : Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1924-1964) dindan anv [[Rodezia an Norzh]]. Stad dizalc’h abaoe 1964
*Alc’hwez : [[ Zambia]] (abaoe 1964)
*Pennad kar : [[Timbroù Rodezia an Norzh]]

=== [[Timbroù Zanzibar|Zanzibar]] ===
[[File:Stamp of Zanzibar - 1964 - Colnect 835434 - Map of Zanzibar and Peba and flag.jpeg|dehou|200px]]
*Statud : Sultanelezh dizalc’h (1861-1890). Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1890-1963).. Unvaniezh [[Tanganyika]] ha [[Zanzibar]] e 1964 dindan anv [[Tanzania]].
*Alc’hwez : 
** Timbroù Indez Breizh-Veur dreistmoullet gant Zanzibar (1895-1896)
** Timbroù Afrika saoz ar Reter dreistmoullet gant Zanzibar (1895-1896)
** Zanzibar  ha poltred ar Sultan (1897-1963)
** Jamhuri Zanzibar (1965)
** Jamhuri Zanzibar-Tanzania (1965)
** Zanzibar-Tanzania (1967)
** Timbroù Tanzania abaoe 1965
*Pennad kar : [[Timbroù Tanzania]]

=== [[Timbroù Zanzibar - Burevioù gall|Zanzibar – Burevioù gall]] ===
*Statud : Burev-post Bro-C’hall e Zanzibar etre 1889 ha 1904.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant un talvoud-gwezh en “Anna” (1894-1896)
** Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant &lt;small&gt;ZANZIBAR&lt;/small&gt; (1894-1897)
** Zanzibar (1902-1904)
*Pennad kar : [[Timbroù Zanzibar]]

=== [[Timbroù Zeland-Nevez|Zeland-Nevez]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1851-1931). Stad dizalc’h abaoe 1931.
* Alc’hwez : [[Zeland Nevez|New Zealand]] (abaoe 1855).

=== [[Timbroù Zimbabwe|Zimbabwe]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1923-1953), ezel eus [[Kevread Rodezia ha Nyasaland]] (1953-1964) dindan anv [[Rodezia ar Su]]. Stad dizalc’h abaoe 1965.
*Alc’hwez : [[Zimbabwe]] (abaoe 1965)
*Pennad kar : [[Timbroù Rodezia ar Su]]

=== [[Timbroù Zoulouland|Zoulouland]] ===
*Statud : Gwarezva ar Rouantelezh-Unanet. Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet etre 1894 ha 1896. Dont a reas da vezañ ul lodenn eus [[Unvaniezh Suafrika]] e miz Mae 1910. Stad-emren (Bantoustan) [[KwaZulu]] e Republik SuAfrika etre 1970 ha 1994. Ul lodenn eus Suafrika eo abaoe 1994.
*Alc’hwez :
** Timbroù Rouantelezh-Unanet dreistmoullet “Zululand” (1888).
** Timbroù Natal dreistmoullet “Zululand” (1888-1894).
** Zululand (1894-1896).
*Pennad kar :  [[Timbroù Suafrika]]

==Gwelet ivez==
*[[Timbroù hervez ar vro A...H]]
*[[Timbroù hervez ar vro I...P]]

[[Rummad:Timbrouriezh]]</text>
      <sha1>3lt4bvip2ae0ek3wq2n37l3t5o9x27i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sniper: The White Raven</title>
    <ns>0</ns>
    <id>174621</id>
    <revision>
      <id>2186941</id>
      <parentid>2143826</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T18:34:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>/* Aktourien */</comment>
      <origin>2186941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3571" sha1="6xhx3tra5o7czpnvidzwtcykj9l1fcq" xml:space="preserve">{{Stumm an titl|''Sniper: The White Raven''}}
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|-
{{Infobox/Titl|Снайпер – Білий ворон&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Sniper – The White Raven''&lt;/small&gt;|6c7d7f|talbenn film|fff}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [[Restr:WhiteRavenUkr.png|260px|center]]
----
|-
| '''Titl''' || Снайпер – Білий ворон
|-
| '''Tachenn''' || Film birvidik
|-
| '''Bro orin''' || {{Ukraina}}
|-
| '''Produet''' || [[2021]]
|-
| '''Embannet''' || {{deiziad|24|Eost|2022}} &lt;small&gt;(En Ukraina)&lt;ref group=&quot;n&quot;&gt;Embannet e oa bet a-raok war [[Internet]] en [[Alamagn]] ; gwelit an deizdiadoù er bed war [https://www.imdb.com/title/tt19465630/releaseinfo/?ref_=tt_dt_rdat IMDb].&lt;/ref&gt;
|-
| '''Yehoù orin''' || [[Ukraineg]], [[rusianeg]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; |
----
|-
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;references group=&quot;n&quot; /&gt;
|}
'''''Sniper: The White Raven''''' ([[ukraineg]] : Снайпер – Білий ворон ''Snayper – Bilyy voron'', brezhoneg : &quot;Sniper – ar vran wenn&quot;) zo ur [[film brezel]] ha [[Film birvidik|birvidik]] [[ukraina]]t skrivet gant [[Maryan Bushan]] ha Mykola Voronin, sevenet gant Maryan Bushan hag embannet gant UM-Group d'ar 24 a viz Eost 2022&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://dzygamdb.com/uk/films/4127|title=Снайпер. Білий Ворон|website=dzygamdb.com|accessdate=22 Ebrel 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web|url=https://www.senscritique.com/film/sniper_le_corbeau_blanc/55920541/details |title=SensCritique|accessdate=22 Ebrel 2025}}&lt;/ref&gt;.

E 2019 e oa bet kroget al labour war ar film. Ar film drama-brezel-se a zo bet enoret en 11{{vet}} kenstrivadeg [[Ajañs Stad Ukraina ar filmoù]], hag ar film a zo bet arc'hantaouet gant an ajañs gant 23 946 572 hryvnia (80% eus koust ar produiñ&lt;ref&gt;{{uk}} {{Cite web|title=Укладено договір на виробництво фільму &quot;Білий ворон&quot;|url=http://dergkino.gov.ua/ua/news/show/2302/ukladeno_dogovir_na_virobnitstvo_filmu_biliy_voron.html|website=dergkino.gov.ua|accessdate=22 Ebrel 2025}}&lt;/ref&gt;).

== Synopsis ==
Diazezet eo ar film war oberoù ar [[sniper]] ukrainat gwir [[Mykola Voronin]], engouestlet er brezel en [[Donbas]] e 2014, goude muntr e wreg gant soudarded rusian, ha lesanvet ''Ar Vran''&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Fr}} LE ROUGE Olivier, ''&quot;Sniper : le Corbeau blanc&quot;'', Cibles n°649, miz Gouere 2024, pp. 24-25&lt;/ref&gt;.

=== Armoù ===
E deroù ar film eo pourveziet an haroz gant ur garabinenn damaotomatek [[SKS]] mod-kozh, dezhi ul [[Lunedenn (arm-tan)|lunedenn]] PU ; goude-se e resev un [[SVD (fuzuilh)|SVD]] warni ul lunedenn PSO&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Aktourien ==
* [[Pavlo Aldoshyn]] - Mykola (Bran wenn)
* Maryna Koshkina, Кошкіна Марина Олександрівна - Nastya
* Roman Semysal, Семисал Роман Володимирович - Komandant brigadenn
* Andriy Mostrenko - Cap
* Oleg Drach, Драч Олег Тарасович - Syeryy
* Roman Yasinovskyi, Ясіновський Роман Володимирович - Klim
* Vadym Lyalko, Вадим Лялько - Komandant ar GRU
* Oleg Shulga, Шульга Олег Анатолійович - Danav
* Petro Nedzelsky - Komandant ar pennlec'h milourel

== Liammoù diavaez ==
* {{en}} [https://www.imdb.com/title/tt19465630/?ref_=fn_all_ttl_1 IMDb]
* {{en}} [https://www.rottentomatoes.com/m/sniper_the_white_raven Rotten Tomatoes]
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Filmoù Ukraina]]
[[Rummad:Filmoù brezel]]
[[Rummad:Filmoù 2022]]
[[Rummad:Brezel an Donbas]]
[[Rummad:Filmoù a-zivout sniperien]]
[[Rummad:Filmoù birvidik]]</text>
      <sha1>6xhx3tra5o7czpnvidzwtcykj9l1fcq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186950</id>
      <parentid>2186941</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T18:53:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>/* Synopsis */</comment>
      <origin>2186950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3571" sha1="0b4cu41veoy68zt258o0rab68xvhma1" xml:space="preserve">{{Stumm an titl|''Sniper: The White Raven''}}
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|-
{{Infobox/Titl|Снайпер – Білий ворон&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Sniper – The White Raven''&lt;/small&gt;|6c7d7f|talbenn film|fff}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [[Restr:WhiteRavenUkr.png|260px|center]]
----
|-
| '''Titl''' || Снайпер – Білий ворон
|-
| '''Tachenn''' || Film birvidik
|-
| '''Bro orin''' || {{Ukraina}}
|-
| '''Produet''' || [[2021]]
|-
| '''Embannet''' || {{deiziad|24|Eost|2022}} &lt;small&gt;(En Ukraina)&lt;ref group=&quot;n&quot;&gt;Embannet e oa bet a-raok war [[Internet]] en [[Alamagn]] ; gwelit an deizdiadoù er bed war [https://www.imdb.com/title/tt19465630/releaseinfo/?ref_=tt_dt_rdat IMDb].&lt;/ref&gt;
|-
| '''Yehoù orin''' || [[Ukraineg]], [[rusianeg]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; |
----
|-
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;references group=&quot;n&quot; /&gt;
|}
'''''Sniper: The White Raven''''' ([[ukraineg]] : Снайпер – Білий ворон ''Snayper – Bilyy voron'', brezhoneg : &quot;Sniper – ar vran wenn&quot;) zo ur [[film brezel]] ha [[Film birvidik|birvidik]] [[ukraina]]t skrivet gant [[Maryan Bushan]] ha Mykola Voronin, sevenet gant Maryan Bushan hag embannet gant UM-Group d'ar 24 a viz Eost 2022&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://dzygamdb.com/uk/films/4127|title=Снайпер. Білий Ворон|website=dzygamdb.com|accessdate=22 Ebrel 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web|url=https://www.senscritique.com/film/sniper_le_corbeau_blanc/55920541/details |title=SensCritique|accessdate=22 Ebrel 2025}}&lt;/ref&gt;.

E 2019 e oa bet kroget al labour war ar film. Ar film drama-brezel-se a zo bet enoret en 11{{vet}} kenstrivadeg [[Ajañs Stad Ukraina ar filmoù]], hag ar film a zo bet arc'hantaouet gant an ajañs gant 23 946 572 hryvnia (80% eus koust ar produiñ&lt;ref&gt;{{uk}} {{Cite web|title=Укладено договір на виробництво фільму &quot;Білий ворон&quot;|url=http://dergkino.gov.ua/ua/news/show/2302/ukladeno_dogovir_na_virobnitstvo_filmu_biliy_voron.html|website=dergkino.gov.ua|accessdate=22 Ebrel 2025}}&lt;/ref&gt;).

== Synopsis ==
Diazezet eo ar film war oberoù ar [[sniper]] ukrainat gwir [[Mykola Voronin]], engouestlet er [[brezel an Donbas]] e 2014, goude muntr e wreg gant soudarded rusian, ha lesanvet ''Ar Vran''&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Fr}} LE ROUGE Olivier, ''&quot;Sniper : le Corbeau blanc&quot;'', Cibles n°649, miz Gouere 2024, pp. 24-25&lt;/ref&gt;.

=== Armoù ===
E deroù ar film eo pourveziet an haroz gant ur garabinenn damaotomatek [[SKS]] mod-kozh, dezhi ul [[Lunedenn (arm-tan)|lunedenn]] PU ; goude-se e resev un [[SVD (fuzuilh)|SVD]] warni ul lunedenn PSO&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Aktourien ==
* [[Pavlo Aldoshyn]] - Mykola (Bran wenn)
* Maryna Koshkina, Кошкіна Марина Олександрівна - Nastya
* Roman Semysal, Семисал Роман Володимирович - Komandant brigadenn
* Andriy Mostrenko - Cap
* Oleg Drach, Драч Олег Тарасович - Syeryy
* Roman Yasinovskyi, Ясіновський Роман Володимирович - Klim
* Vadym Lyalko, Вадим Лялько - Komandant ar GRU
* Oleg Shulga, Шульга Олег Анатолійович - Danav
* Petro Nedzelsky - Komandant ar pennlec'h milourel

== Liammoù diavaez ==
* {{en}} [https://www.imdb.com/title/tt19465630/?ref_=fn_all_ttl_1 IMDb]
* {{en}} [https://www.rottentomatoes.com/m/sniper_the_white_raven Rotten Tomatoes]
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Filmoù Ukraina]]
[[Rummad:Filmoù brezel]]
[[Rummad:Filmoù 2022]]
[[Rummad:Brezel an Donbas]]
[[Rummad:Filmoù a-zivout sniperien]]
[[Rummad:Filmoù birvidik]]</text>
      <sha1>0b4cu41veoy68zt258o0rab68xvhma1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Emgann an Heskenn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>177242</id>
    <revision>
      <id>2186933</id>
      <parentid>2167444</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T18:08:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2186933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2320" sha1="tpmhvzhmvzz6cd2ni0m70s752rcnvuh" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Emgann an Heskenn''' e oa bet an emgann pouezusañ eus ar c'hampagn stourmet etre [[Lu Kartada]] renet gant [[Hamilcar Barca]] enebet ouzh un nerzh [[Rebellion|rebelled]] renet gant [[Spendius]] e 238 AJK e norzh [[Tunizia]] a-vremañ. Kartada a oa o stourm a-enep ur c'hengevread soudarded [[Mutinerezh|mutined]] ha [[Rebellion|rebelled]] eus keodedoù afrikan e-kerzh [[brezel ar c'hoprsoudarded]] hag a oa kroget e -241. Ar rebelled a oa bet o lakaat [[seziz]] war [[Kartada]] met e-pad an amzer-se lu Kartada renet gant Hamilcar a oa bet o tistrujañ o linennoù pourveziñ. Troc'het eus ar pourvezioù, ar rebelled a oa bet rediet da gilañ betek o fennlec'h e [[Tuniz]]. Rediet e oant bet ivez da gas nerzhioù stourm evit talañ ouzh obererezhioù niverus hag efedus Hamilcar.

Dibosul e oa d'ar rebelled talañ ouzh an [[Olifant brezel|olifanted brezel]] ha [[marc'hegiezh]] Kartada war un dachenn-emgann plaen, neuze e oant bet o klask implij torgennoù pe tachennoù meneziek evit tagañ lu Kartada. Goude meur a viz kampagn-brezel, ha ne ouzer ket kalz a vunudoù resis diwar o fenn hiziv an deiz, Hamilcar a oa deuet a-benn da dapout ar rebelled en un hent strizh etre menezioù pe e-harz un aradennad menezioù. Stanket e oa ar rebelled, troc'het diouzh o linennoù pourveziñ ; ha gant ar boued o vont da hesk e oant bet rediet da zebriñ o c'hezeg. Goude-se, hervez ar mammennoù, o devoa debret [[Prizoniad brezel|prizonidi brezel]] a oa ganto ha debret o devoa betek o sklaved. Edont engortoz e teuje o c'hamaladed eus Tuniz war o sikour. N'eo ket sklaer goude-se met hervez an testenioù e oa bet rediet pennoù ar rebelled gant o soudarded da glask marc'hata gant Hamilcar. Prizoniet e oa bet an holl anezho gant hennezh. Lu Kartada a oa bet o tagañ a-yoc'h ar rebelled hep pennoù brezel ken hag o tizeriañ gant an naon. Gant an olifanted brezel en a-raok e oa bet lazhadeget an holl anezho.

Pennoù bras ar rebelled a oa bet kroazstaget dindan selloù an holl e Tuniz. Nebeut amzer goude e oa skampet kuit ar rebelled diouzh Tuniz o klask repu er su. Hamilcar hag e gamalad, ar jeneral [[Hanno II ar Meur|Hanno]], o devo heuliet anezho hag e fin ar bloavezh -238 e oant bet flastret didruez en [[emgann Leptis Parva]].

[[Rummad:Emgannoù Kartada|Heskenn]]
[[Rummad:Istor Tunizia]]</text>
      <sha1>tpmhvzhmvzz6cd2ni0m70s752rcnvuh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kontelezh Los Angeles</title>
    <ns>0</ns>
    <id>177248</id>
    <revision>
      <id>2186980</id>
      <parentid>2178529</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T07:33:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2186980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17505" sha1="nz6a2xbjs775r455visuzueju1ow4uc" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Kontelezh Los Angeles''' eo [[kontelezhioù er Stadoù-Unanet|kontelezh]] pobletañ [[Stadoù-Unanet Amerika]], gant 9 757 129 annezad e 2024. Muioc'h a dud a zo er gontelezh-mañ eget e 40 [[Stadoù SUA|stad]] eus ar Stadoù-Unanet. E [[Los Angeles (Kalifornia)|Los Angeles]] emañ he fennlec'h. Kavell industriezh ar [[sinema stadunanat]] eo.

== Douaroniezh ==
Kontelezh Los Angeles zo 10 518 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; enni. Riblañ a ra ar [[Meurvor Habask]] war ur c'hant kilometr bennak. Kêriekaet kenañ eo ar c'horn-bro, ha ledet kenañ eo ar c'hêrioù, ingalet e meur a rannvro : er reter emañ ''East Los Angeles'' ha [[Traoñienn San Gabriel]], er c'hornôg emañ ''West Los Angeles'' hag ar ''&quot;Beach Cities&quot;'' ; en norzh emañ traoñiennoù San Fernando, Antelope ha Santa Clarita, hag er su emañ rannvroioù ''South Bay'', [[Ledenez Palos Verdes]], ''South Central Los Angeles'' hag ar ''&quot;Gateway Cities&quot;''. Er rannvro greiz emañ ''[[Downtown Los Angeles]]'', ''South Central Los Angeles'' ha [[Mid-Wilshire]]. Treuzet eo gant stêrioù evel al [[Los Angeles (stêr)|Los Angeles]], ar [[Río Hondo]], ar [[San Gabriel (stêr)|San Gabriel]] hag ar [[Santa Clara (stêr)|Santa Clara]].

An &quot;argoad&quot; diabarzh dezherzel, 40 % eus gorread ar gontelezh anezhi, a zo kalz nebeutoc'h annezet. Dispartiet eo diouzh ar &quot;arvor&quot; gant [[Menezioù San Gabriel]] ha [[Koadeg vroadel Angeles]]. E-touez an [[Channel Islands (Kalifornia)|Inizi Channel]] a zo er gontelezh emañ [[Enez Santa Catalina (Kalifornia)|enez Santa Catalina]] er norzh hag [[enez San Clemente]] muioc'h er su, etre 30 ha 80 km er-maez d'an aod.

En holl ez eus 88 kumun (''municipalities'') ha 101 ''&quot;uncorporated areas&quot;''. Harzoù he deus Kontelezh Los Angeles gant kontelezhioù [[Kontelezh Ventura|Ventura]] er c'hornôg, [[Kontelezh Kern|Kern]] en norzh, [[Kontelezh San Bernardino|San Bernardino]] er reter ha [[Kontelezh Orange (Kalifornia)|Orange]] er gevred.

Kartenn eus kumunioù kontelezh Los Angeles (e gris) :
[[Restr:LA County Incorporated Areas.svg|450px]]
== Istor ==
Krouet e voe ar gontelezh e [[1850]]. De gentañ ez ae betek harzoù [[Nevada]], gant lodennoù eus kontelezhioù a zo hiziv re Kern, San Bernardino, Riverside, Inyo, Tulare, Ventura hag Orange. 

== Poblañs ==
Hervez niveradeg ar bloaz 2000 graet gant Melestradurezh Niveridigezh Stadoù-Unanet Amerika e oa 9 519 338 annezad er gontelezh, 3 133 774 tiegezh ha 2 137 233 familh. 905 ann./km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; eo stankter ar boblañs.

E 2015 e oa ouzhpenn 2000 iliz kristen, katolik evit al lodenn vrasañ anezho&lt;ref&gt;{{liamm web |titl=Los Angeles County |url=https://crcc.usc.edu/losangeles/ |access-date=October 9, 2020 |lec'hienn=crcc.usc.edu |deiziad=16 Gwengolo 2009 |archive-date=September 21, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200921161310/https://crcc.usc.edu/losangeles/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{liamm web |titl=Los Angeles Has Numerous High Profile Churches for Addiction Recovery |url=https://musetreatment.com/blog/los-angeles-high-profile-churches/ |lec'hienn=Muse Treatment |access-date=December 25, 2021 |deiziad=6 Kerzu 2021 |archive-date=December 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211225013043/https://musetreatment.com/blog/los-angeles-high-profile-churches/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Tost 40% eus ar boblañs a zo katolik. 202 [[sinagogenn]] yuzev a zo, 145 templ [[boudaat]], 38 [[moskeenn]] vuzulmanat, 44 kreizenn azeuliñ ar [[Feiz Baháʼí]], 37 templ [[hindou]], 28 iliz [[Tenrikyo]], 16 kreizenn azeuliñ [[Shinto]] ha 14 [[gurdwara]] Sikh er gontelezh&lt;ref&gt;Selected Non-Christian Religious Traditions in Los Angeles County: 2000 [https://web.archive.org/web/20100826091654/http://www.prolades.com/glama/CRCC%20demographics%20%20Los%20Angeles.htm Prolades.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100826091654/http://www.prolades.com/glama/CRCC%20demographics%20%20Los%20Angeles.htm |date=August 26, 2010 }}&lt;/ref&gt;. E 2014 e oa 3 275 aozadur relijiel er gontelezh, ar rekord e-touez an holl gontelezhioù stadunanat&lt;ref&gt;{{liamm web |titl=Social Capital Variables Spreadsheet for 2014 |url=https://aese.psu.edu/nercrd/community/social-capital-resources/social-capital-variables-for-2014/social-capital-variables-spreadsheet-for-2014 |lec'hienn=PennState College of Agricultural Sciences, Northeast Regional Center for Rural Development |deiziad=8 Kerzu 2017 | access-date = December 30, 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191231001016/https://aese.psu.edu/nercrd/community/social-capital-resources/social-capital-variables-for-2014/social-capital-variables-spreadsheet-for-2014 | archive-date = December 31, 2019}}&lt;/ref&gt;.

Hervez ar ''&quot;Public Policy Institute of California&quot;'' e oa e kontelezh Los Angeles e 2008 un drederenn eus holl enbroidi dibaper Kalifornia, da lavaret eo ouzhpenn dek dre gant eus ar boblañs&lt;ref&gt;{{liamm web |url=http://www.ppic.org/content/pubs/atissue/AI_711HJAI.pdf |titl=Illegal Immigration |last1=Johnson |first1=Hans |last2=Hill |first2=Laura |deiziad=Gouere 2011 |work=Publications |embanner=Public Policy Institute of California |accessdate=January 15, 2013}}&lt;/ref&gt;.

Al lodenn vrasañ eus enbroidi ar gontelezh a zeu eus [[Mec'hiko]], ha war-lerc'h  [[El Salvador]] hag ar [[Filipinez]]&lt;ref&gt;{{liamm web | url=https://dornsife.usc.edu/news/stories/five-things-you-may-not-know-about-immigrants-in-los-angeles/ | titl=5 things you may not know about immigrants in Los Angeles County | deiziad=24 C'hwevrer 2020 }}&lt;/ref&gt;.

[[Restr:USA Los Angeles County, California age pyramid.svg|thumb|kleiz|Krugell an oadoù.]]

{| class=&quot;wikitable centre alternance&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ Kenaoz ar boblañs e % (2010)&lt;ref&gt;{{Liamm web|langue=en|titl=Los Angeles County, CA Population - Census 2010 and 2000|url=http://censusviewer.com/county/CA/Los%20Angeles|site=censusviewer.com|consulté le=2016-04-14}}&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{Liamm web|langue=en|titl=Population of California - Census 2010 and 2000|url=http://censusviewer.com/state/CA|lec'hienn=censusviewer.com|consulté le=2016-04-14}}.&lt;/ref&gt;.
|-
! scope=col | Strollad
! scope=col | Kontelezh Los Angeles
! scope=col | {{Kalifornia}}
! scope=col | {{SUA}}
|-
|[[Tud wenn]]
|50,3||57,6|| 72,4
|-
| Re all 
|21,8||17,0||6,2
|-
|[[Aziiz]] 
|13,7||13,1|| 4,8
|-
|[[Afroamerikaned]]
|8,7||6,2|| 12,6
|-
| Hironed
|4,5||4,9|| 2,9
|-
|[[Amerindianed]] 
|0,7||1,0|| 0,9
|-
|[[Oseaniz]]
|0,3
|0,4
|0,2
|-
| '''Hollad''' 
|'''100'''||'''100'''||'''100'''
|-
| colspan=&quot;4&quot; |
|-
|Spagnolegerien 
|47,7
|37,6
|16,7
|}


&lt;timeline&gt;
Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7)

ImageSize  = width:600 height:350
PlotArea   = left:50 bottom:30 top:30 right:50
DateFormat = x.y
Period =from:0 till:12000000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:2000000 start:2000000
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1840 text:1840
  bar:1841 
  bar:1842
  bar:1843
  bar:1844
  bar:1845
  bar:1846
  bar:1847
  bar:1848
  bar:1849
  bar:1850
  bar:1851 
  bar:1852
  bar:1853
  bar:1854
  bar:1855
  bar:1856
  bar:1857
  bar:1858
  bar:1859
  bar:1860 text:1860
  bar:1861 
  bar:1862
  bar:1863
  bar:1864
  bar:1865
  bar:1866
  bar:1867
  bar:1868
  bar:1869
  bar:1870
  bar:1871 
  bar:1872
  bar:1873
  bar:1874
  bar:1875
  bar:1876
  bar:1877
  bar:1878
  bar:1879
  bar:1880 text:1880
  bar:1881 
  bar:1882
  bar:1883
  bar:1884
  bar:1883
  bar:1886
  bar:1887
  bar:1888
  bar:1889
  bar:1890
  bar:1891 
  bar:1892
  bar:1893
  bar:1894
  bar:1895
  bar:1896
  bar:1897
  bar:1898
  bar:1899
  bar:1900 text:1900
  bar:1901 
  bar:1902
  bar:1903
  bar:1904
  bar:1905
  bar:1906
  bar:1907
  bar:1908
  bar:1909
  bar:1910
  bar:1911 
  bar:1912
  bar:1913
  bar:1914
  bar:1915
  bar:1916
  bar:1917
  bar:1918
  bar:1919
  bar:1920 text:1920
  bar:1921 
  bar:1922
  bar:1923
  bar:1924
  bar:1925
  bar:1926
  bar:1927
  bar:1928
  bar:1929
  bar:1930
  bar:1931 
  bar:1932
  bar:1933
  bar:1934
  bar:1935
  bar:1936
  bar:1937
  bar:1938
  bar:1939
  bar:1940 text:1940
  bar:1941 
  bar:1942
  bar:1943
  bar:1944
  bar:1945
  bar:1946
  bar:1947
  bar:1948
  bar:1949
  bar:1950
  bar:1951 
  bar:1952
  bar:1953
  bar:1954
  bar:1955
  bar:1956
  bar:1957
  bar:1958
  bar:1959
  bar:1960 text:1960
  bar:1961 
  bar:1962
  bar:1963
  bar:1964
  bar:1965
  bar:1966
  bar:1967
  bar:1968
  bar:1969
  bar:1970
  bar:1971 
  bar:1972
  bar:1973
  bar:1974
  bar:1975
  bar:1976
  bar:1977
  bar:1978
  bar:1979
  bar:1980 text:1980
  bar:1981
  bar:1982
  bar:1983
  bar:1984
  bar:1983
  bar:1986
  bar:1987
  bar:1988
  bar:1989
  bar:1990
  bar:1991
  bar:1992
  bar:1993
  bar:1994
  bar:1995
  bar:1996
  bar:1997
  bar:1998
  bar:1999
  bar:2000 text:2000
  bar:2001
  bar:2002
  bar:2003
  bar:2004
  bar:2005
  bar:2006
  bar:2007
  bar:2008
  bar:2009
  bar:2010
  bar:2011
  bar:2012
  bar:2013
  bar:2014
  bar:2015
  bar:2016
  bar:2017
  bar:2018
  bar:2019
  bar:2020 text:2020

PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1850 from:0 till: 3530
 bar:1860 from:0 till: 11333
 bar:1870 from:0 till: 15309
 bar:1880 from:0 till: 33381
 bar:1890 from:0 till: 101454
 bar:1900 from:0 till: 170298
 bar:1910 from:0 till: 504131
 bar:1920 from:0 till: 936455
 bar:1930 from:0 till: 2208492
 bar:1940 from:0 till: 2785643
 bar:1950 from:0 till: 4151687
 bar:1960 from:0 till: 6038771
 bar:1970 from:0 till: 7041980
 bar:1980 from:0 till: 7477421
 bar:1990 from:0 till: 8863164
 bar:2000 from:0 till: 9519338
 bar:2010 from:0 till: 9818605
 bar:2020 from:0 till: 10014009
&lt;/timeline&gt;

[[Restr:New LA Infobox Pic Montage 5.jpg|thumb|Dremmvroioù eus ar gontelezh.]]

E 2025 e oa ouzhpenn 3,4 milion a dud a orin vec'hikan pe ganet e bro-[[Mec'hiko|Vec'hiko]] o chom er gontelezh, muioc'h eget forzh peseurt kontelezh stadunanat all&lt;ref name=&quot;:20&quot;&gt;{{Liamm web |langue=fr |aozer=Clara Hidalgo |titl=À Los Angeles, l’omniprésence du drapeau mexicain brandi par les manifestants cristallise les tensions |url=https://www.lefigaro.fr/international/a-los-angeles-l-omnipresence-du-drapeau-mexicain-brandi-par-les-manifestants-cristallise-les-tensions-20250612 |accès url=libre |lec'hienn=[[Le Figaro]] |deiziad=25-06-12 |consulté le=2025-06-13}}&lt;/ref&gt;.

Stank eo poblañs an Aziiz-Amerikaned. Eno emañ diasporaoù brasañ er bed [[Myanmariz]], [[Kambodjiz]], [[Sinaiz]], [[Filipineziz]], [[Indoneziz]], [[Koreaned]], tud eus [[Sri Lanka]], [[Taiwaniz]] ha tud [[Thailand]].&lt;ref&gt;{{liamm web|last=Trinidad |first=Elson |deiziad=September 27, 2013 |titl=L.A. County is the Capital of Asian America |url=http://www.kcet.org/updaily/socal_focus/commentary/transpacific-routes/la-county-is-the-capital-of-asian-america.html |kazetenn=KCET |access-date=September 27, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407061018/http://www.kcet.org/updaily/socal_focus/commentary/transpacific-routes/la-county-is-the-capital-of-asian-america.html |archive-date=April 7, 2014}}&lt;/ref&gt;

Er gontelezh e kaver ivez an diaspora [[armeniat]] brasañ er bed&lt;ref&gt;{{liamm web |url=https://www.lamag.com/citythinkblog/armenian-genocide/ |titl=The U.S. Will Finally Recognize the Armenian Genocide |work=Los Angeles Magazine |last=Stuart |first=Gwynned |deiziad=October 29, 2019 |access-date=July 7, 2021 |archive-date=July 24, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210724092605/https://www.lamag.com/citythinkblog/armenian-genocide/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;, hag an diaspora [[iranat]] brasañ er Stadoù-Unanet ivez.&lt;ref&gt;{{liamm web |url=https://www.migrationpolicy.org/article/iranian-immigrants-united-states-2021 |titl=Immigrants from Iran in the United States |work=Migration Policy |last=Lai |first=Tianjian |deiziad=July 15, 2021 |access-date=July 30, 2021}}&lt;/ref&gt;

E 2019 e save korvoder keitat an tiegezhioù da $72,797&lt;ref&gt;{{liamm web |url=https://data.census.gov/cedsci/table?t=Income%20and%20Poverty&amp;g=0500000US06037&amp;tid=ACSST1Y2019.S1903 |titl=MEDIAN INCOME IN THE PAST 12 MONTHS (IN 2019 INFLATION-ADJUSTED DOLLARS) |embanner=United States Census Bureau |access-date=February 21, 2022 |archive-date=February 21, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220221200325/https://data.census.gov/cedsci/table?t=Income%20and%20Poverty&amp;g=0500000US06037&amp;tid=ACSST1Y2019.S1903 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;.  14,4% eus an tiegezhioù a zo dindan treuzoù ar baourentez, pe 17,9%  eus ar boblañs, 24,2% eus ar re dindan 18 vloaz ha 10,5% eus ar re ouzhpenn 64 bloaz.
Kontañ a ra kontelezh Los Angeles an niver brasañ a vilionerien e-skoaz an holl gontelezhioù all er vro, da lavaret eo 261 081 tiegezh e 2007&lt;ref&gt;{{liamm web |last=Frank |first=Robert |titl=California Boasts Most Millionaires |url=https://blogs.wsj.com/wealth/2008/05/05/california-boasts-most-millionaires/tab/article/ |access-date=September 29, 2011 |kazetenn=[[The Wall Street Journal]] |deiziad=5 Mae 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120119232214/http://blogs.wsj.com/wealth/2008/05/05/california-boasts-most-millionaires/tab/article/ |archive-date=January 19, 2012 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

=== Yezhoù ===
Hervez an ''American Community Survey'' e oa 43,59 % eus ar boblañs ouzhpenn 5 bloaz a gomze saozneg er gêr e 2010, 39,38 % a gomze spagnoleg, 3,64 % sinaeg, 2,46 tagalog, 2,02 % koreaneg, 1,70 % armenianeg, 0,82 % vietnameg, 0,80 % perseg, 0,63 % japaneg, 0,52 % ruseg, ha 4,44 % ur yezh all&lt;ref&gt;{{Liamm web|langue=en|titl=Language Map Data Center|url=https://apps.mla.org/map_data|site=apps.mla.org|consulté le=2016-03-21}}.&lt;/ref&gt;.

== Politikerezh ==
{| class= &quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot; align=&quot;right&quot;
|+ Disoc'hoù dilennadegoù prezidant SUA er gontelezh
! scope=col | Dilennadeg !! width=&quot;100pt&quot; scope=col | Demokrated !! width=&quot;100pt&quot; scope=col | Republikaned
! scope=col | Re all
|-
|[[Dilennadeg prezidant SUA e 1984|1984]]
|44,4 %
|bgcolor=&quot;#FFB6B6&quot;|54,5 %
|1,1 %
|-
|[[Dilennadeg prezidant SUA e 1988|1988]]
|bgcolor=&quot;#b0ceff&quot; |51,9 %
|46,9 %
|1,2 %
|-
| [[Dilennadeg prezidant SUA e 1992|1992]] || bgcolor=&quot;#b0ceff&quot; |52,5 % || 29,0 %
|18,4 %
|-
| [[Dilennadeg prezidant SUA e 1996|1996]] || bgcolor=&quot;#b0ceff&quot; |59,3 % || 31,0 %
|9,7 %
|-
| [[Dilennadeg prezidant SUA e 2000|2000]] || bgcolor=&quot;#b0ceff&quot; |63,5 % || 32,4 %
|4,2 %
|-
| [[Dilennadeg prezidant SUA e 2004|2004]] || bgcolor=&quot;#b0ceff&quot; |63,2 % || 35,6 %
|1,2 %
|-
| [[Dilennadeg prezidant SUA e 2008|2008]] || bgcolor=&quot;#b0ceff&quot; |69,2 % || 28,8 %
|2,0 %
|-
| [[Dilennadeg prezidant SUA e 2012|2012]] || bgcolor=&quot;#b0ceff&quot; |69,7 % || 27,8 %
|2,5 %
|-
| [[Dilennadeg prezidant SUA e 2016|2016]] || bgcolor=&quot;#b0ceff&quot; |71,8 % || 22,4 %
|5,8 %
|-
| [[Dilennadeg prezidant Stadoù-Unanet Amerika e 2020|2020]] || bgcolor=&quot;#b0ceff&quot; |71,03 % || 26,8 %
|2,1 %
|}

Gouarnet eo ar gontelezh gant ur c'huzul anvet ''Los Angeles County Board of Supervisors'', ar pemp ezel anezhañ dilennet gant annezidi ar gontelezh. Abalamour da vent ar gontelezh e terc'houez pep ezel tro-dro 2 vilion a dud. Ur galloud seveniñ, lezenniñ ha barn o deus.

Ar servijoù melestradurel a zo ingalet e meur a « zepartamant » hag a c'haller sellout outo evel gwir vinistrerezhioù diouzh ment ar gontelezh. Hogen, Lez uhel Los Angeles, hag a c'holo ar gontelezh a-bezh, a zo ur rann eus sistem justis ar Stad kevreadel, n'emañ ket ar gontelezh e karg anezhi.

== Armerzh ==
An industriezhioù pennañ er gontelezh eo ar [[sinema]], ar [[skinwel]], an aeregor, enrollañ ha produiñ sonerezh, obererezh ar porzhioù, e [[Long Beach (Kalifornia)|Long Beach]] da skouer.

Ar studioioù brasañ a zo er-maez eus kêr [[Los Angeles]] (nemet [[Paramount Pictures]]), e kumunioù all evel [[Culver City]], [[Burbank (Kalifornia)|Burbank]] ha [[Glendale (Kalifornia)|Glendale]]. 

Kêr Los Angeles eo an trede pinvidikañ er bed dre ar PDK, war-lerc'h [[Tokyo]] ha [[New York]], met a-raok [[Chicago]] ha [[Pariz]].

== Treuzdougen ==
[[Restr:Beach Avalon Catalina California 2003-22-19.jpg|thumb|Traezhenn [[Avalon (Kalifornia)|Avalon]], war [[Enez Santa Catalina (Kalifornia)|enez Santa Catalina]].]]

Aerborzh pennañ ar gontelezh eo hini Angeles, met kalz re all a zo, evel re Long Beach, Palmdale, Van Nuys, [[Santa Monica]], Compton, Torrance, El Monte, Pacoima, Lancaster ha Hawthorne.

Ar porzh-houarn pennañ eo hini Los Angeles. Darbariñ a ra trenoù Metrolink [[Los Angeles Veur]] (''&quot;Greater Los Angeles&quot;'') ha gant linennoù all e c'hall Yann veajour tizhout kêrioù all Kalifornia ha kêrioù bras ar Stadoù-Unanet. Meret eo treuzdougen boutin tachadoù kêrel ar gontelezh gant ar ''&quot;Los Angeles County Metropolitan Transportation Authority&quot;''.

Porzh Los Angeles ha porzh [[Long Beach]] eo an daou borzh pennañ. Gant listri-treizh e c'haller mont da gêrioù an inizi evel [[Avalon (Kalifornia)|Avalon]].

Brudet eo rouedad gourhentoù ar gontelezh evit bezañ divent ha luziet.

== Liammoù diavaez ==
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20060424153558/http://lacounty.info/ Lec'hienn ar Gontelezh]
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20041210175541/http://www.lasd.org/lasd_services/contract_law/unincorp_srv1.html LA County Sheriff's list of Unincorporated Areas in Los Angeles County]
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20110129072212/http://www.lachamber.org/ Kambr ar C'henwerzh]

== Daveoù ==
{{daveoù}}

[[Rummad:Kontelezhioù SUA|Los Angeles]]
[[Rummad:Douaroniezh SUA]]</text>
      <sha1>nz6a2xbjs775r455visuzueju1ow4uc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paled (gwispidenn)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179043</id>
    <revision>
      <id>2186989</id>
      <parentid>2184075</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T09:11:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <comment>astenn</comment>
      <origin>2186989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4938" sha1="ahieq42fpopf5sdg2ozmbmu2oriqjxj" xml:space="preserve">{{databox}}
{{pennad zo|Paled}}
Ar '''paledoù'''&lt;ref&gt;TermOfis&lt;/ref&gt; zo [[gwispid]] eus Breizh bet ijinet e [[Pont-Aven]]. O zoaz sablek zo graet gant amann sall, bleud, melen-vi ha sukr&lt;ref&gt;{{Liamm web |url= https://www.tourismebretagne.com/selon-mes-envies/gastronomie/recettes/palets-bretons/ |titl= Palets bretons |lec'hienn= www.tourismebretagne.com |consulté le = Juillet 2022}}&lt;/ref&gt;.

== Istor ==
Kar int d'ar [[galetez (gwispid)|galetez]], d'ar [[gwastell giz Breizh|gwestell giz Breizh]] ha d'ar [[gwastell-amann|gwestell-amann]]. Tro 1,5 sm tevder zo dezho, ha 20% a amann zo enno ent-keitat.
 
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; caption=&quot;&quot;&gt;
Palet breton 03.jpg|Paledoù
Salon de l'agriculture 2011 - galettes bretonnes - 01.jpg|[[Galetez (gwispid)|Galetez]] ha paledoù
&lt;/gallery&gt;

Krouet e voent e 1920 gant Alexis Le Villain, baraer e [[Pont-Aven]] e [[Bro-Gerne]]&lt;ref&gt;{{Liamm web |url= https://www.deconcarneauapontaven.com/degustations/biscuiterie-traou-mad/ |titl= Biscuiterie Traou Mad |lec'hienn= www.deconcarneauapontaven.com |consulté le = Juillet 2022}}&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{Liamm web |url= https://cuisinealouest.com/le-palet-breton/ |titl= Le palet breton |lec'hienn= www.cuisinealouest.com |consulté le = Juillet 2022}}&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{Liamm web |url= https://www.ledessertdabord.fr/histoire-de-sable-breton/ |titl= Histoire de la pâtisserie... Le palet breton |lec'hienn= www.ledessertdabord.fr |consulté le = Juillet 2022}}&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{Liamm web |url= https://actu.fr/bretagne/pont-aven_29217/traou-mad-a-100-ans-decouvrez-l-histoire-du-celebre-palet-de-pont-aven_36736796.html |titl= Traou Mad a 100 ans : découvrez l'histoire du célèbre palet de Pont-Aven |lec'hienn= www.actu.fr |consulté le = Juillet 2022}}&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{Liamm web |url= http://la-bretagne.com/b2/prod/galettes-traou-mad-exemple/ |titl= Galette Traou Mad |lec'hienn= la-bretagne.com |consulté le = Juillet 2022}}&lt;/ref&gt;. Awenet e voe gant ar berzh a rae ar c'houignoù sablek hag ar [[galetez (gwispid)|galetez]] giz Breizh. Tennet eo bet o anv eus c'hoari ar [[paledoù war wenn]] peogwir emañ elfennoù metalek ar re-se e stumm ar gwispid-se&lt;ref&gt;{{Liamm web |url= https://www.keldelice.com/guide/specialites/le-palet-breton |titl= Le palet breton - Bretagne |lec'hienn= www.keldelice.com |consulté le = Juillet 2022}}&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{Liamm web |url= https://www.joursheureux.fr/cms/72-galettes-palets-bretons.html |titl= Galettes et palets bretons |lec'hienn= www.joursheureux.fr |consulté le = Juillet 2022}}&lt;/ref&gt;.Gwerzhet int bet dindan ar merk ''[[Traou Mad]]'' gant berzh betek an deiz a hiziv&lt;ref&gt;{{Liamm web |url= https://www.biscuiterie-loc-maria.fr/fr/44-palets-de-pont-aven |titl= Palets de Pont-Aven Traou Mad |lec'hienn= www.biscuiterie-loc-maria.fr |consulté le = Juillet 2022}}&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{Liamm web |url= https://www.toutcommenceenfinistere.com/isabelle-berthou-traou-mad-pont-aven |titl= Traou Mad à Pont-Aven |lec'hienn= www.toutcommenceenfinistere.com |consulté le = Juillet 2022}}&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{Liamm web |url= https://www.lemonde.fr/economie/article/2012/06/05/la-galette-traou-mad-bientot-vendue-a-l-international_1712561_3234.html |titl= Pourquoi Galapagos a croqué la galette Traou Mad |lec'hienn= www.lemonde.fr |consulté le = Juillet 2022}}&lt;/ref&gt;, ha war lerc'h ar wispiderezh-mañ gant kalz gwispiderezhioù all eus Breizh, en o zouez ar [[Gwispiderezh Sant-Mikaell|Wispiderezh Sant-Mikael]] hollvrudet lañset gantañ ar paled ''Roudor'' adalek 1979&lt;ref name=OF&gt;{{Liamm web|titl=Dès 1905, les galettes embaument Saint-Michel|url=https://www.ouest-france.fr/pays-de-la-loire/loire-atlantique/des-1905-les-galettes-embaument-saint-michel-4374662|lec'hienn=ouest-france.fr|deiziad=16 a viz Gouere 2016|consulté le=23 mai 2020}}.&lt;/ref&gt;.

== Label kalite ==
Marilhet ez eus bet un teul evit kaout ul [[lec'h orin gwarezet]] (LOG/IGP) evit ar [[galetez (gwispid)|galetez]] hag ar paledoù giz Breizh e 2012&lt;ref&gt;{{Liamm web |url= https://www.20minutes.fr/rennes/1009653-20120925-biscuits-bretons-quete-protection |titl= Les biscuits bretons en quête de protection |lec'hienn= www.20minutes.fr |consulté le = Juillet 2022}}&lt;/ref&gt;.
{{clr}}
== Notennoù ha daveoù ==
{{daveoù}} 
== Gwelet ivez ==
{{Porched|Boued ha Keginerezh}}
* [[Traou Mad]]
* [[keginerezh Breizh]]
* [[shortbread]]

== Liammoù diavaez ==
* {{fr}} [https://www.youtube.com/watch?v=9fQP1Eio9O4 Recette des palets bretons]
* {{fr}} [http://www.recettes-bretonnes.fr/gateaux-bretons/gateau-breton-classique.html La recette du gâteau breton traditionnel] war www.recettes-bretonnes.fr, gwelet e miz Gouere 2022
* {{it}} [https://www.bretagna-vacanze.com/secondo-i-miei-desideri/la-gastronomia/ricette/palet-breton-biscotti-al-burro-salato-bretoni/ Biscotti al burro salato bretoni] war www.bretagna-vacanze.com, gwelet e miz Gouere 2022

{{Porched Breizh}}
[[Rummad:Kouignoù]]
[[Rummad:Pastezerezh Breizh]]
[[Rummad:Pont-Aven]]</text>
      <sha1>ahieq42fpopf5sdg2ozmbmu2oriqjxj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Kumuniezh/An davarn/sizhunvezh 14, bloaz 2026</title>
    <ns>4</ns>
    <id>179701</id>
    <revision>
      <id>2186939</id>
      <parentid>2186913</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T18:15:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>/* Hot-dog */ Respont</comment>
      <origin>2186939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4134" sha1="rmj8vp1p74lrpgdp5fauw8b5dz2sol9" xml:space="preserve">= 30/03/2026 — 05/04/2026 =
:[http://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_14,_bloaz_2026&amp;action=edit Skrivañ un dra bennak er bevarzekvet sizhun eus 2026] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn|An davarn]] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_13, bloaz_2026|sizhun a-raok]] — [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_15, bloaz_2026|sizhun war-lerc’h]]

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Hot-dog ==

Savet em eus ar pennad [[Hot-dog]] met n'em boa ket merket e oa dija eus ar pennad [[Hot dog]]. Kinnig a ran kendeuziñ an daou bennad en ur virout an doare-skrivañ hot-dog. [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 08:49 (UTC)

:Ar pennad er wiki saoznek a ra gant an doare-skrivañ ''[[:en:Hot dog|hot dog]]''. Daveoù meneget eno: [https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/hot-dog Collins dictionary], [https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/hot-dog Cambridge dictionary] (termenadur 2). E lec’hioù all e kaver ''hot-dog'' ha ''hotdog''. GBaH ha Termofis a ra gant ''hot-dog''. Un tammig luziet emañ an traoù. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 09:07 (UTC)
::Hot-dog ha hot dog a seblant bezañ an daou zoare a gaver ar muiañ hep kavout unan aliesoc'h eget egile. [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 10:02 (UTC)
:::Kendeuziñ ar pennadoù implijout hot dog hag ober un adkas hot-dog (pe ar c'hontrol).
:::An aesañ.
:::A galon [[Implijer:Dishual|Dishual]] ([[Kaozeadenn Implijer:Dishual|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 18:15 (UTC)</text>
      <sha1>rmj8vp1p74lrpgdp5fauw8b5dz2sol9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186940</id>
      <parentid>2186939</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T18:31:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Huñvreüs</username>
        <id>54570</id>
      </contributor>
      <comment>/* Hot-dog */ Respont</comment>
      <origin>2186940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4713" sha1="gql4nsb1j4p05sv63dfr831ooe6z2wr" xml:space="preserve">= 30/03/2026 — 05/04/2026 =
:[http://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_14,_bloaz_2026&amp;action=edit Skrivañ un dra bennak er bevarzekvet sizhun eus 2026] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn|An davarn]] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_13, bloaz_2026|sizhun a-raok]] — [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_15, bloaz_2026|sizhun war-lerc’h]]

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Hot-dog ==

Savet em eus ar pennad [[Hot-dog]] met n'em boa ket merket e oa dija eus ar pennad [[Hot dog]]. Kinnig a ran kendeuziñ an daou bennad en ur virout an doare-skrivañ hot-dog. [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 08:49 (UTC)

:Ar pennad er wiki saoznek a ra gant an doare-skrivañ ''[[:en:Hot dog|hot dog]]''. Daveoù meneget eno: [https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/hot-dog Collins dictionary], [https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/hot-dog Cambridge dictionary] (termenadur 2). E lec’hioù all e kaver ''hot-dog'' ha ''hotdog''. GBaH ha Termofis a ra gant ''hot-dog''. Un tammig luziet emañ an traoù. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 09:07 (UTC)
::Hot-dog ha hot dog a seblant bezañ an daou zoare a gaver ar muiañ hep kavout unan aliesoc'h eget egile. [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 10:02 (UTC)
:::Kendeuziñ ar pennadoù implijout hot dog hag ober un adkas hot-dog (pe ar c'hontrol).
:::An aesañ.
:::A galon [[Implijer:Dishual|Dishual]] ([[Kaozeadenn Implijer:Dishual|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 18:15 (UTC)
::::@[[Implijer:Arko|Arko]] Evit poent eo liammet [[hot dog]] ouzh ar yezhoù all ha te eo an hini nemetañ da vezañ lakaet kemmoù e [[hot-dog]], neuze ma c’hallfes treuzkas an danvez degaset ganit war-du [[hot dog]] ha lakaat [[hot-dog]] da adkas war-du [[hot dog]], se a vefe an doare aesañ da ober war-dro (ezhomm ebet da gemmañ Wikidata pe da gendouziñ istorioù). Goude e c’hallo an adkas bezañ lakaet en tu kontrol ma kav gwelloc’h ar gumuniezh hen ober. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 18:31 (UTC)</text>
      <sha1>gql4nsb1j4p05sv63dfr831ooe6z2wr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186973</id>
      <parentid>2186940</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T06:49:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <comment>/* Hot-dog */ Respont</comment>
      <origin>2186973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4814" sha1="6g8ucfvgzeqfc7q41vsge54hygdwetg" xml:space="preserve">= 30/03/2026 — 05/04/2026 =
:[http://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_14,_bloaz_2026&amp;action=edit Skrivañ un dra bennak er bevarzekvet sizhun eus 2026] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn|An davarn]] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_13, bloaz_2026|sizhun a-raok]] — [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_15, bloaz_2026|sizhun war-lerc’h]]

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Hot-dog ==

Savet em eus ar pennad [[Hot-dog]] met n'em boa ket merket e oa dija eus ar pennad [[Hot dog]]. Kinnig a ran kendeuziñ an daou bennad en ur virout an doare-skrivañ hot-dog. [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 08:49 (UTC)

:Ar pennad er wiki saoznek a ra gant an doare-skrivañ ''[[:en:Hot dog|hot dog]]''. Daveoù meneget eno: [https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/hot-dog Collins dictionary], [https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/hot-dog Cambridge dictionary] (termenadur 2). E lec’hioù all e kaver ''hot-dog'' ha ''hotdog''. GBaH ha Termofis a ra gant ''hot-dog''. Un tammig luziet emañ an traoù. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 09:07 (UTC)
::Hot-dog ha hot dog a seblant bezañ an daou zoare a gaver ar muiañ hep kavout unan aliesoc'h eget egile. [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 10:02 (UTC)
:::Kendeuziñ ar pennadoù implijout hot dog hag ober un adkas hot-dog (pe ar c'hontrol).
:::An aesañ.
:::A galon [[Implijer:Dishual|Dishual]] ([[Kaozeadenn Implijer:Dishual|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 18:15 (UTC)
::::@[[Implijer:Arko|Arko]] Evit poent eo liammet [[hot dog]] ouzh ar yezhoù all ha te eo an hini nemetañ da vezañ lakaet kemmoù e [[hot-dog]], neuze ma c’hallfes treuzkas an danvez degaset ganit war-du [[hot dog]] ha lakaat [[hot-dog]] da adkas war-du [[hot dog]], se a vefe an doare aesañ da ober war-dro (ezhomm ebet da gemmañ Wikidata pe da gendouziñ istorioù). Goude e c’hallo an adkas bezañ lakaet en tu kontrol ma kav gwelloc’h ar gumuniezh hen ober. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 18:31 (UTC)
:::::Mat eo. [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 3 Ebr 2026 da 06:49 (UTC)</text>
      <sha1>6g8ucfvgzeqfc7q41vsge54hygdwetg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186988</id>
      <parentid>2186973</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T08:57:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tharon-Plage */ rann nevez</comment>
      <origin>2186988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5364" sha1="926tkk4lws6b72uzzva9b9z5jj5gn0u" xml:space="preserve">= 30/03/2026 — 05/04/2026 =
:[http://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_14,_bloaz_2026&amp;action=edit Skrivañ un dra bennak er bevarzekvet sizhun eus 2026] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn|An davarn]] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_13, bloaz_2026|sizhun a-raok]] — [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_15, bloaz_2026|sizhun war-lerc’h]]

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Hot-dog ==

Savet em eus ar pennad [[Hot-dog]] met n'em boa ket merket e oa dija eus ar pennad [[Hot dog]]. Kinnig a ran kendeuziñ an daou bennad en ur virout an doare-skrivañ hot-dog. [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 08:49 (UTC)

:Ar pennad er wiki saoznek a ra gant an doare-skrivañ ''[[:en:Hot dog|hot dog]]''. Daveoù meneget eno: [https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/hot-dog Collins dictionary], [https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/hot-dog Cambridge dictionary] (termenadur 2). E lec’hioù all e kaver ''hot-dog'' ha ''hotdog''. GBaH ha Termofis a ra gant ''hot-dog''. Un tammig luziet emañ an traoù. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 09:07 (UTC)
::Hot-dog ha hot dog a seblant bezañ an daou zoare a gaver ar muiañ hep kavout unan aliesoc'h eget egile. [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 10:02 (UTC)
:::Kendeuziñ ar pennadoù implijout hot dog hag ober un adkas hot-dog (pe ar c'hontrol).
:::An aesañ.
:::A galon [[Implijer:Dishual|Dishual]] ([[Kaozeadenn Implijer:Dishual|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 18:15 (UTC)
::::@[[Implijer:Arko|Arko]] Evit poent eo liammet [[hot dog]] ouzh ar yezhoù all ha te eo an hini nemetañ da vezañ lakaet kemmoù e [[hot-dog]], neuze ma c’hallfes treuzkas an danvez degaset ganit war-du [[hot dog]] ha lakaat [[hot-dog]] da adkas war-du [[hot dog]], se a vefe an doare aesañ da ober war-dro (ezhomm ebet da gemmañ Wikidata pe da gendouziñ istorioù). Goude e c’hallo an adkas bezañ lakaet en tu kontrol ma kav gwelloc’h ar gumuniezh hen ober. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 18:31 (UTC)
:::::Mat eo. [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 3 Ebr 2026 da 06:49 (UTC)

== Tharon-Plage ==

Penaos treiñ [[:fr:Tharon-Plage]] hervezoc'h ? Ur gêr gouronkañ eus [[Sant-Mikael-Keveger]] eo. Tharon war-eeun ? &quot;-Plage&quot; ne vez ket troet en anvioù kumunioù war e seblant : Larmor-Plage : An Arvor ; Brignogan-Plages : Brognogan ; Plestin-les-Grèves : Plistin. Ur gêr gouronkañ a zo e Sant-Nazer anvet &quot;Saint-Marc-sur-mer&quot; e galleg ha [[Sant-Mark (Sant-Nazer)]] war-eeun e brezhoneg. Neuze Tharon ? Pe ur stumm brezhonek all a zo ? [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 3 Ebr 2026 da 08:57 (UTC)</text>
      <sha1>926tkk4lws6b72uzzva9b9z5jj5gn0u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186990</id>
      <parentid>2186988</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T09:24:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Huñvreüs</username>
        <id>54570</id>
      </contributor>
      <comment>Tharon-Plage: respont</comment>
      <origin>2186990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5529" sha1="emhx1gi308hsyqtrp8yiko0mfuuc0ti" xml:space="preserve">= 30/03/2026 — 05/04/2026 =
:[http://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_14,_bloaz_2026&amp;action=edit Skrivañ un dra bennak er bevarzekvet sizhun eus 2026] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn|An davarn]] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_13, bloaz_2026|sizhun a-raok]] — [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_15, bloaz_2026|sizhun war-lerc’h]]

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Hot-dog ==

Savet em eus ar pennad [[Hot-dog]] met n'em boa ket merket e oa dija eus ar pennad [[Hot dog]]. Kinnig a ran kendeuziñ an daou bennad en ur virout an doare-skrivañ hot-dog. [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 08:49 (UTC)

:Ar pennad er wiki saoznek a ra gant an doare-skrivañ ''[[:en:Hot dog|hot dog]]''. Daveoù meneget eno: [https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/hot-dog Collins dictionary], [https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/hot-dog Cambridge dictionary] (termenadur 2). E lec’hioù all e kaver ''hot-dog'' ha ''hotdog''. GBaH ha Termofis a ra gant ''hot-dog''. Un tammig luziet emañ an traoù. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 09:07 (UTC)
::Hot-dog ha hot dog a seblant bezañ an daou zoare a gaver ar muiañ hep kavout unan aliesoc'h eget egile. [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 10:02 (UTC)
:::Kendeuziñ ar pennadoù implijout hot dog hag ober un adkas hot-dog (pe ar c'hontrol).
:::An aesañ.
:::A galon [[Implijer:Dishual|Dishual]] ([[Kaozeadenn Implijer:Dishual|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 18:15 (UTC)
::::@[[Implijer:Arko|Arko]] Evit poent eo liammet [[hot dog]] ouzh ar yezhoù all ha te eo an hini nemetañ da vezañ lakaet kemmoù e [[hot-dog]], neuze ma c’hallfes treuzkas an danvez degaset ganit war-du [[hot dog]] ha lakaat [[hot-dog]] da adkas war-du [[hot dog]], se a vefe an doare aesañ da ober war-dro (ezhomm ebet da gemmañ Wikidata pe da gendeuziñ istorioù). Goude e c’hallo an adkas bezañ lakaet en tu kontrol ma kav gwelloc’h ar gumuniezh hen ober. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 18:31 (UTC)
:::::Mat eo. [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 3 Ebr 2026 da 06:49 (UTC)

== Tharon-Plage ==

Penaos treiñ [[:fr:Tharon-Plage]] hervezoc'h ? Ur gêr gouronkañ eus [[Sant-Mikael-Keveger]] eo. Tharon war-eeun ? &quot;-Plage&quot; ne vez ket troet en anvioù kumunioù war e seblant : Larmor-Plage : An Arvor ; Brignogan-Plages : Brognogan ; Plestin-les-Grèves : Plistin. Ur gêr gouronkañ a zo e Sant-Nazer anvet &quot;Saint-Marc-sur-mer&quot; e galleg ha [[Sant-Mark (Sant-Nazer)]] war-eeun e brezhoneg. Neuze Tharon ? Pe ur stumm brezhonek all a zo ? [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 3 Ebr 2026 da 08:57 (UTC)
: @[[Implijer:Arko|Arko]] ''Traezh Taron'' hervez KerOfis. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 3 Ebr 2026 da 09:24 (UTC)</text>
      <sha1>emhx1gi308hsyqtrp8yiko0mfuuc0ti</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Band of Brothers (ministirad)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179718</id>
    <revision>
      <id>2186934</id>
      <parentid>2186871</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T18:09:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2186934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11127" sha1="g7rvlbogf755ucy11taa2mnz3vftl2p" xml:space="preserve">{{Pennad zo|Band of Brothers}}
{{Stumm an titl|''Band of Brothers'' (ministirad)}}
[[Restr:Band of Brothers – Wir waren wie Brüder.svg|thumb|Logo alamanek ar stirad]]
'''''Band of Brothers''''' zo ur ministirad skinwel brezel stadunanat, ennañ dek rann, skignet adalek 2001. Savet eo bet gant [[Tom Hanks]] ha [[Steven Spielberg]] diwar al [[Band of Brothers (levr)|levr heñvelanvet]] bet skrivet gant an istorour stadunanat [[Stephen E. Ambrose]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{En}} ''[https://www.rottentomatoes.com/tv/band_of_brothers Band of Brothers]'', Rotten Tomatoes (lennet d'an 31/03/2026)&lt;/ref&gt;.

Heuliañ a ra hentad harzlammerien an Easy Company, ur gompagnunezh eus ar 506{{vet}} Rejimant Troadegiezh Harzlammet eus [[101st Airborne Division|101{{vet}} Rannarme Harzlammerien]] Stadoù-Unanet Amerika, eus o mare pleustriñ e [[Camp Toccoa]] ([[Georgia]]) e 1942, betek dibenn an [[Eil Brezel-bed]], e [[Berchtesgaden]].

An darvoudoù kontet er stirad a zo c'hoarvezet evit gwir dre vras, hag an tudennoù a zo bet anezhe ivez. E deroù pep rann e weler atersadennoù lod anezhe, hag. Reiñ a ra ''Band of Brothers'' da welet ar brezel a live soudarded diazez, en ur daolenniñ o fsikologiezh. Un dudenn a vez lakaet war wel e pep rann.Gwelet a vez a stirad gant kalz sellerien evel unan eus ar re wellañ bet produet a-viskoazh war an [[Eil Brezel-bed]], ha war ar brezel dre vras. Meur a briz en deus resevet, ''[[Golden Globe Award|Golden Globes]]'' en o zouez&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{En}} ''[[imdbtitle:0185906|Band of Brothers]]'', IMDB (lennet d'an 31/03/2026)&lt;/ref&gt;. Berzh bras ar stirad a zo bet mammenn d'unan all war [[ Brezel ar Meurvor Habask (1937-1945)|Talbenn ar Meurvor Habask]] hag anvet [[The Pacific (ministirad)|The Pacific]] e 2010 ha [[Masters of the Air]] e 2024.

== Pennaktoured ==
* [[Damian Lewis]] : ar major [[Richard D. Winters]]
* [[Ron Livingston]] : ar c'habiten [[Lewis Nixon III|Lewis Nixon]]
* [[Scott Grimes]] : ar serjant [[Donald Malarkey]]
* [[Donnie Wahlberg]] : an isletanant [[Carwood Lipton]]
* [[Neal McDonough]] : al letanant [[Lynn Compton|Lynn « Buck » Compton]]
* [[Frank John Hughes]] : ar pennserjant [[William Guarnere|William « Wild Bill » Guarnere]]
* [[Shane Taylor]] : ar c'haporal [[Eugene Roe|Eugene « Doc » Roe]]
* [[Rick Gomez]] : ar serjant [[George Luz]]
* [[Dexter Fletcher]] : ar pennserjant John Martin
* [[Ross McCall]] : ar c'haporal [[Joseph Liebgott]]
* [[Michael Cudlitz]] : ar serjant Denver « Bull » Randleman
* [[James Madio]] : ar serjant Frank Perconte
* [[Rick Warden]] : an isletanant Harry Welsh
* [[Eion Bailey]] : ar soudard [[David Kenyon Webster]]
* [[Kirk Acevedo]] : ar pennserjant Joseph Toye
* [[Matthew Leitch]] : ar serjant Floyd « Tab » Talbert
* [[Richard Speight Jr.]] : ar serjant Warren « Skip » Muck
* [[Matthew Settle]] : ar c'habiten [[Ronald Speirs]]

&lt;gallery perrow=&quot;6&quot; mode=&quot;packed&quot; caption=&quot;Luc'hskeudennoù ar pennaktoured&quot;&gt;
Restr:Damian Lewis Berlin 2015.jpg|[[Damian Lewis]] e roll [[Richard D. Winters]]
Restr:RonLivingstonMay10.jpg|[[Ron Livingston]] e roll [[Lewis Nixon III|Lewis Nixon]]
Restr:Scott Grimes by Gage Skidmore 2.jpg|[[Scott Grimes]] e roll [[Donald Malarkey]]
Restr:Donnie Wahlberg 2010.jpg|[[Donnie Wahlberg]] e roll [[Carwood Lipton]]
Restr:Neal McDonough 2015 (2).jpg|alt=Neal McDonough e roll Lynn « Buck » Compton|[[Neal McDonough]] e roll [[Lynn Compton|Lynn « Buck » Compton]]
Restr:Rick Gomez.jpg|[[Rick Gomez]] e roll [[George Luz]]
Restr:Dexter Fletcher.jpg|[[Dexter Fletcher]] e roll John Martin
Restr:Michael Cudlitz 2016 (cropped).jpg|alt=Michael Cudlitz e roll Denver « Bull » Randleman|[[Michael Cudlitz]] e roll Denver « Bull » Randleman
Restr:Eion Bailey in 2008 (BW Headshot).jpg|[[Eion Bailey]] e roll [[David Kenyon Webster]]
Restr:Kirk acevedo 2018 MCCC.jpg|[[Kirk Acevedo]] e roll Joseph Toye
Restr:Richard Speight Jr. by Gage Skidmore 2016 (cropped).jpg|[[Richard Speight Jr.]] e roll Warren « Skip » Muck
Restr:Matthew Settle cropped.jpg|[[Matthew Settle]] e roll [[Ronald Speirs]]
&lt;/gallery&gt;

== Rannoù ==
[[Restr:Richard Winters.jpeg|thumb|227x227px|Richard Winters da vare e amzer-bleustriñ e Camp Toccoa (1942).]]

=== Rann 1 : ''Currahee'' ===
* skignadenn gentañ : 09/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Tom Hanks]] hag [[Erik Jendreson]]
* sevener : [[Phil Alden Robinson]] 
* padelezh : 73 mn

Paotred yaouank eus a bep lec’h er Stadoù-Unanet zo bodet e [[Camp Toccoa]], e-kichen ar [[menez Currahee]], e [[Georgia]]. Youlat int bet evit rollañ e eil batailhon ar [[506vet rejimant troadegiezh harzlammet]]. En o zouez, danvez soudarded ar gompagnunezh E (« Easy Company ») a skoulm darempredoù kreñv abalamour da bleustradegoù taer ha da reolennoù strizh o c’homandant, [[Herbert Sobel]]. Kaset e vezont da [[Bro-Saoz|vro-Saoz]] e miz Gwengolo 1943. Sobel a ziskouez bezañ dizampart evit ren soudarded er pleustradegoù war an dachenn. [[Richard Winters]], unan eus is-letananted ar gompagnunezh, a aoz ur [[mutinerezh]] asambles gant is-ofiserien all, gant ar riskl da vezañ kaset dirak ul lez-varn ha fuzuilhet. Dont a reont a-benn memestra, hag ar c'horonal Sink, penn ar rejimant, a gas Sobel d’ar Stadoù-Unanet en-dro evit gourdoniñ medisined en ur skol harzlammerien. Fiziet eo renerezh ar gompagnunezh el letanant Thomas Meehan. E dibenn ar rann e c’haller gwelet ar soudarded o prientiñ an [[Oberiadur-brezel Overlord|Oberiadur Overlord]], e deizioù kentañ miz Even 1944.

* tudenn bennañ ar rann : Herbert Sobel

=== Rann 2 : ''Day of Days'' ===
* skignadenn gentañ : 09/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[John Orloff]]
* sevener : [[Richard Loncraine]] 
* padelezh : 52 mn
[[Restr:Brecourt Manor.JPG|thumb|200x200px|Lec'hienn argadenn maner Brécourt d'ar 6 a viz Even 1944 (2010)]]
A-raok tarzh an deiz, d’ar 6 a viz Even 1944, soudarded an Easy Company a vez harzlammet e su ledenez [[Cotentin]], en un takad etre [[Sainte-Mère-l’Église]] ha [[Sainte-Marie-du-Mont]], o fal kentañ. Abalamour da dennoù ar c’hanolierezh enepnijerez en em gavont strewet e pep lec’h er vro. Lazhet eo al letanant Meehan pa vez diskaret e garr-nij. An is-letanant Winters a goll e armoù a-raok erruiñ war an douar. Ur wech pradet en em gav gant Hall, ur soudard eus an 82{{vet}} rannarme, ha kemer a ra penn un strolladig soudarded kavet amañ hag ahont. E gouloù an deiz, ur wech erruet e Sainte-Marie-du-Mont, Winters a glev keloù marv Meehan, ha dont a ra da vezañ komandant ''de facto'' an Easy Company. Karget eo da gas un [[Argadenn maner Brécourt|argadenn war maner Brécourt]], evit distruj kanolioù alaman 105 mm hag a denn war draezhenn [[Utah Beach]]. Echuiñ a ra ar rann da noz, pa c’hall ar soudarded diskuizhañ un tamm a-raok emgannoù antronoz.

* tudenn bennañ ar rann : Richard Winters

=== Rann 3 : ''Carentan'' ===
* skignadenn gentañ : 16/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[E. Max Frye]]
* sevener : [[Mikael Salomon]]
* padelezh : 65 mn

D’an 8 a viz Even, an Easy Company a gemer perzh e [[emgann Carentan]], ul lec’h hag a rank bezañ tapet evit ober al liamm etre traezhennoù Utah Beach hag [[Omaha Beach]]. Eno e stourm ar gompagnunezh e kêr evit ar wech kentañ, a-enep tankoù ha sniperien peurgetket. Ar soudard Albert Blithe, evel reoù all, a andur skuizhder ha taerder ar brezel, ha dall e teu da vezañ abalamour da strafuilhoù nervel. Ur wech frealzet gant Richard Winters e adkav ar gweled. A-hed ar rann e kresk brud al letanant Ronald Speirs, a zo tamallet dezhañ bezañ drouklazhet prizonidi alaman d’ar 6 a viz Even. E eil lodenn ar rann en em gann soudarded an ''Easy'' e parkeier bihan [[garzhaoueg Normandi]]. En ur enebiñ ouzh un argadenn, Blithe a lazh ur soudard enebour. Gloazet eo un nebeud devezhioù war-lerc'h gant ur sniper alaman, e-kerzh ur batrouilhenn. Kaset eo ar 506{{Vet}} rejimant harzlammerien da ziskuizhañ e Bro-Saoz.

* tudenn bennañ ar rann : Albert Blithe

=== Rann 4 : ''Replacements'' ===
* skignadenn gentañ : 23/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Graham Yost]] ha [[Bruce C. McKenna]]
* sevener : [[David Nutter]]
* padelezh : 59 mn

E Aldourne, e Bro-Saoz, e tiskuizh an Easy Company. Soudarded nevez-stummet a erru er gompagnunezh evit kemer plas ar re lazhet en emgannoù e Normandi. Rankout a reont azasaat ouzh o unvez nevez, ha klask a reont tennañ gounid eus alioù ar soudarded gante skiant-prenet an talbenn. Distreiñ a ra Herbert Sobel d'ar rejimant, evel ofiser pourveziañ. D'ar 17 a viz Gwengolo 1944 eo harzlammet ar 506{{vet}} rejimant nepell diouzh [[Eindhoven]], en [[Izelvroioù]], e deroù an [[Oberiadur-brezel Market Garden|oberiadur Market Garden]]. Dieubiñ a reont ar gêr hep emgann. Kaset e vez an Easy Company da dapout kêr [[Nuenen]]. Goude emgannoù taer e rank ar gompagnunezh kilañ. « Bull » Randleman, gloazet, a chom stanket e-pad an noz er gêriadenn kontrollet gant an Alamaned, ha rankout a ra treuzvevañ a-raok bezañ adkavet an deiz war-lerc'h.

* tudenn bennañ ar rann : Denver « Bull » Randleman

=== Rann 5 : ''Crossroads'' ===
* skignadenn gentañ : 30/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Erik Jendresen]]
* sevener : [[Tom Hanks]]
* padelezh : 56 mn

En Izelvroioù, e miz Here 1944, Winters a skriv rentañ-kont un oberenn bet renet gantañ un nebeud devezhioù a-raok. Dont a ra tammoù an argadenn-mañ e doare ''flashback'' e-pad ar rann. Goude an argadenn e vez fiziet komandamant an Easy Company e Frederick « Moose » Heyliger, a gemer plas Winters, bet anvet da eil komandant an eil batailhon gant ar c'horonal Sink. E keit-se eo karget an Easy Company da aozañ saveteiñ harzlammerien vreizhveuriat. Gloazet eo Heyliger un nebeud devezhioù war-lerc'h. Mont a ra ar gompagnunezh, renet gant al letanant Norman Dike diwar neuze, da ziskuizhañ e [[Mourmelon-le-Grand]], e reter Frañs, e-lec'h ma teskont ez eus bet boulc'het ur pezh argadenn en [[Ardenne]] gant an Alamaned.

* tudenn bennañ ar rann : Richard D. Winters

== Degemer ==
Ar stirad en deus degemeret 94% a alioù mat war ar savenn [[Rotten Tomatoes]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. 9,4/10 e oa e notenn war al lec'hienn [[Internet Movie Database|IMDB]] e 2026&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== E brezhoneg ==
Istitlet eo bet ar stirad e brezhoneg e 2012 gant ar strollad An Team Istits&lt;ref&gt;''[https://anteamistits.over-blog.com/article-band-of-brothers-istitlet-e-brezhoneg-100355944.html Band Of Brothers, istitlet e brezhoneg !]'', An Team Istits (lennet d'an 31/03/2026)&lt;/ref&gt;.

== Levrlennadur ==
* {{fr}} Stephen E. Ambrose, ''Band of Brothers'', Touchstone, 1992, 336 p. (embannadur kentañ), ISBN 978-0743224543. Troet eo bet e meur yezh dibaoe, galleg en o zouez.

== Liammoù diavaez ==
* {{en}} [https://www.imdb.com/title/tt0185906/ Fichenn IMDB]
* {{En}} [https://www.rottentomatoes.com/tv/band_of_brothers Fichenn war Rotten Tomatoes]
* {{En}} [https://www.youtube.com/watch?v=N96WZHa8nu0 Filmig-kinnig ar stirad istitlet e brezhoneg] war [[YouTube]]

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Stiradoù skinwel 2001]]
[[Rummad:Stiradoù skinwel brezel]]
[[Rummad:Stiradoù skinwel SUA]]</text>
      <sha1>g7rvlbogf755ucy11taa2mnz3vftl2p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186972</id>
      <parentid>2186934</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T06:48:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>Rann 6</comment>
      <origin>2186972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11662" sha1="dpf55vgvimolsh5gc5eeqn1b7qhqm12" xml:space="preserve">{{Pennad zo|Band of Brothers}}
{{Stumm an titl|''Band of Brothers'' (ministirad)}}
[[Restr:Band of Brothers – Wir waren wie Brüder.svg|thumb|Logo alamanek ar stirad]]
'''''Band of Brothers''''' zo ur ministirad skinwel brezel stadunanat, ennañ dek rann, skignet adalek 2001. Savet eo bet gant [[Tom Hanks]] ha [[Steven Spielberg]] diwar al [[Band of Brothers (levr)|levr heñvelanvet]] bet skrivet gant an istorour stadunanat [[Stephen E. Ambrose]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{En}} ''[https://www.rottentomatoes.com/tv/band_of_brothers Band of Brothers]'', Rotten Tomatoes (lennet d'an 31/03/2026)&lt;/ref&gt;.

Heuliañ a ra hentad harzlammerien an Easy Company, ur gompagnunezh eus ar 506{{vet}} Rejimant Troadegiezh Harzlammet eus [[101st Airborne Division|101{{vet}} Rannarme Harzlammerien]] Stadoù-Unanet Amerika, eus o mare pleustriñ e [[Camp Toccoa]] ([[Georgia]]) e 1942, betek dibenn an [[Eil Brezel-bed]], e [[Berchtesgaden]].

An darvoudoù kontet er stirad a zo c'hoarvezet evit gwir dre vras, hag an tudennoù a zo bet anezhe ivez. E deroù pep rann e weler atersadennoù lod anezhe, hag. Reiñ a ra ''Band of Brothers'' da welet ar brezel a live soudarded diazez, en ur daolenniñ o fsikologiezh. Un dudenn a vez lakaet war wel e pep rann.Gwelet a vez a stirad gant kalz sellerien evel unan eus ar re wellañ bet produet a-viskoazh war an [[Eil Brezel-bed]], ha war ar brezel dre vras. Meur a briz en deus resevet, ''[[Golden Globe Award|Golden Globes]]'' en o zouez&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{En}} ''[[imdbtitle:0185906|Band of Brothers]]'', IMDB (lennet d'an 31/03/2026)&lt;/ref&gt;. Berzh bras ar stirad a zo bet mammenn d'unan all war [[ Brezel ar Meurvor Habask (1937-1945)|Talbenn ar Meurvor Habask]] hag anvet [[The Pacific (ministirad)|The Pacific]] e 2010 ha [[Masters of the Air]] e 2024.

== Pennaktoured ==
* [[Damian Lewis]] : ar major [[Richard D. Winters]]
* [[Ron Livingston]] : ar c'habiten [[Lewis Nixon III|Lewis Nixon]]
* [[Scott Grimes]] : ar serjant [[Donald Malarkey]]
* [[Donnie Wahlberg]] : an isletanant [[Carwood Lipton]]
* [[Neal McDonough]] : al letanant [[Lynn Compton|Lynn « Buck » Compton]]
* [[Frank John Hughes]] : ar pennserjant [[William Guarnere|William « Wild Bill » Guarnere]]
* [[Shane Taylor]] : ar c'haporal [[Eugene Roe|Eugene « Doc » Roe]]
* [[Rick Gomez]] : ar serjant [[George Luz]]
* [[Dexter Fletcher]] : ar pennserjant John Martin
* [[Ross McCall]] : ar c'haporal [[Joseph Liebgott]]
* [[Michael Cudlitz]] : ar serjant Denver « Bull » Randleman
* [[James Madio]] : ar serjant Frank Perconte
* [[Rick Warden]] : an isletanant Harry Welsh
* [[Eion Bailey]] : ar soudard [[David Kenyon Webster]]
* [[Kirk Acevedo]] : ar pennserjant Joseph Toye
* [[Matthew Leitch]] : ar serjant Floyd « Tab » Talbert
* [[Richard Speight Jr.]] : ar serjant Warren « Skip » Muck
* [[Matthew Settle]] : ar c'habiten [[Ronald Speirs]]

&lt;gallery perrow=&quot;6&quot; mode=&quot;packed&quot; caption=&quot;Luc'hskeudennoù ar pennaktoured&quot;&gt;
Restr:Damian Lewis Berlin 2015.jpg|[[Damian Lewis]] e roll [[Richard D. Winters]]
Restr:RonLivingstonMay10.jpg|[[Ron Livingston]] e roll [[Lewis Nixon III|Lewis Nixon]]
Restr:Scott Grimes by Gage Skidmore 2.jpg|[[Scott Grimes]] e roll [[Donald Malarkey]]
Restr:Donnie Wahlberg 2010.jpg|[[Donnie Wahlberg]] e roll [[Carwood Lipton]]
Restr:Neal McDonough 2015 (2).jpg|alt=Neal McDonough e roll Lynn « Buck » Compton|[[Neal McDonough]] e roll [[Lynn Compton|Lynn « Buck » Compton]]
Restr:Rick Gomez.jpg|[[Rick Gomez]] e roll [[George Luz]]
Restr:Dexter Fletcher.jpg|[[Dexter Fletcher]] e roll John Martin
Restr:Michael Cudlitz 2016 (cropped).jpg|alt=Michael Cudlitz e roll Denver « Bull » Randleman|[[Michael Cudlitz]] e roll Denver « Bull » Randleman
Restr:Eion Bailey in 2008 (BW Headshot).jpg|[[Eion Bailey]] e roll [[David Kenyon Webster]]
Restr:Kirk acevedo 2018 MCCC.jpg|[[Kirk Acevedo]] e roll Joseph Toye
Restr:Richard Speight Jr. by Gage Skidmore 2016 (cropped).jpg|[[Richard Speight Jr.]] e roll Warren « Skip » Muck
Restr:Matthew Settle cropped.jpg|[[Matthew Settle]] e roll [[Ronald Speirs]]
&lt;/gallery&gt;

== Rannoù ==
[[Restr:Richard Winters.jpeg|thumb|227x227px|Richard Winters da vare e amzer-bleustriñ e Camp Toccoa (1942).]]

=== Rann 1 : ''Currahee'' ===
* skignadenn gentañ : 09/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Tom Hanks]] hag [[Erik Jendreson]]
* sevener : [[Phil Alden Robinson]] 
* padelezh : 73 mn

Paotred yaouank eus a bep lec’h er Stadoù-Unanet zo bodet e [[Camp Toccoa]], e-kichen ar [[menez Currahee]], e [[Georgia]]. Youlat int bet evit rollañ e eil batailhon ar [[506vet rejimant troadegiezh harzlammet]]. En o zouez, danvez soudarded ar gompagnunezh E (« Easy Company ») a skoulm darempredoù kreñv abalamour da bleustradegoù taer ha da reolennoù strizh o c’homandant, [[Herbert Sobel]]. Kaset e vezont da [[Bro-Saoz|vro-Saoz]] e miz Gwengolo 1943. Sobel a ziskouez bezañ dizampart evit ren soudarded er pleustradegoù war an dachenn. [[Richard Winters]], unan eus is-letananted ar gompagnunezh, a aoz ur [[mutinerezh]] asambles gant is-ofiserien all, gant ar riskl da vezañ kaset dirak ul lez-varn ha fuzuilhet. Dont a reont a-benn memestra, hag ar c'horonal Sink, penn ar rejimant, a gas Sobel d’ar Stadoù-Unanet en-dro evit gourdoniñ medisined en ur skol harzlammerien. Fiziet eo renerezh ar gompagnunezh el letanant Thomas Meehan. E dibenn ar rann e c’haller gwelet ar soudarded o prientiñ an [[Oberiadur-brezel Overlord|Oberiadur Overlord]], e deizioù kentañ miz Even 1944.

* tudenn bennañ ar rann : Herbert Sobel

=== Rann 2 : ''Day of Days'' ===
* skignadenn gentañ : 09/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[John Orloff]]
* sevener : [[Richard Loncraine]] 
* padelezh : 52 mn
[[Restr:Brecourt Manor.JPG|thumb|200x200px|Lec'hienn argadenn maner Brécourt d'ar 6 a viz Even 1944 (2010)]]
A-raok tarzh an deiz, d’ar 6 a viz Even 1944, soudarded an Easy Company a vez harzlammet e su ledenez [[Cotentin]], en un takad etre [[Sainte-Mère-l’Église]] ha [[Sainte-Marie-du-Mont]], o fal kentañ. Abalamour da dennoù ar c’hanolierezh enepnijerez en em gavont strewet e pep lec’h er vro. Lazhet eo al letanant Meehan pa vez diskaret e garr-nij. An is-letanant Winters a goll e armoù a-raok erruiñ war an douar. Ur wech pradet en em gav gant Hall, ur soudard eus an 82{{vet}} rannarme, ha kemer a ra penn un strolladig soudarded kavet amañ hag ahont. E gouloù an deiz, ur wech erruet e Sainte-Marie-du-Mont, Winters a glev keloù marv Meehan, ha dont a ra da vezañ komandant ''de facto'' an Easy Company. Karget eo da gas un [[Argadenn maner Brécourt|argadenn war maner Brécourt]], evit distruj kanolioù alaman 105 mm hag a denn war draezhenn [[Utah Beach]]. Echuiñ a ra ar rann da noz, pa c’hall ar soudarded diskuizhañ un tamm a-raok emgannoù antronoz.

* tudenn bennañ ar rann : Richard Winters

=== Rann 3 : ''Carentan'' ===
* skignadenn gentañ : 16/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[E. Max Frye]]
* sevener : [[Mikael Salomon]]
* padelezh : 65 mn

D’an 8 a viz Even, an Easy Company a gemer perzh e [[emgann Carentan]], ul lec’h hag a rank bezañ tapet evit ober al liamm etre traezhennoù Utah Beach hag [[Omaha Beach]]. Eno e stourm ar gompagnunezh e kêr evit ar wech kentañ, a-enep tankoù ha sniperien peurgetket. Ar soudard Albert Blithe, evel reoù all, a andur skuizhder ha taerder ar brezel, ha dall e teu da vezañ abalamour da strafuilhoù nervel. Ur wech frealzet gant Richard Winters e adkav ar gweled. A-hed ar rann e kresk brud al letanant Ronald Speirs, a zo tamallet dezhañ bezañ drouklazhet prizonidi alaman d’ar 6 a viz Even. E eil lodenn ar rann en em gann soudarded an ''Easy'' e parkeier bihan [[garzhaoueg Normandi]]. En ur enebiñ ouzh un argadenn, Blithe a lazh ur soudard enebour. Gloazet eo un nebeud devezhioù war-lerc'h gant ur sniper alaman, e-kerzh ur batrouilhenn. Kaset eo ar 506{{Vet}} rejimant harzlammerien da ziskuizhañ e Bro-Saoz.

* tudenn bennañ ar rann : Albert Blithe

=== Rann 4 : ''Replacements'' ===
* skignadenn gentañ : 23/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Graham Yost]] ha [[Bruce C. McKenna]]
* sevener : [[David Nutter]]
* padelezh : 59 mn

E Aldourne, e Bro-Saoz, e tiskuizh an Easy Company. Soudarded nevez-stummet a erru er gompagnunezh evit kemer plas ar re lazhet en emgannoù e Normandi. Rankout a reont azasaat ouzh o unvez nevez, ha klask a reont tennañ gounid eus alioù ar soudarded gante skiant-prenet an talbenn. Distreiñ a ra Herbert Sobel d'ar rejimant, evel ofiser pourveziañ. D'ar 17 a viz Gwengolo 1944 eo harzlammet ar 506{{vet}} rejimant nepell diouzh [[Eindhoven]], en [[Izelvroioù]], e deroù an [[Oberiadur-brezel Market Garden|oberiadur Market Garden]]. Dieubiñ a reont ar gêr hep emgann. Kaset e vez an Easy Company da dapout kêr [[Nuenen]]. Goude emgannoù taer e rank ar gompagnunezh kilañ. « Bull » Randleman, gloazet, a chom stanket e-pad an noz er gêriadenn kontrollet gant an Alamaned, ha rankout a ra treuzvevañ a-raok bezañ adkavet an deiz war-lerc'h.

* tudenn bennañ ar rann : Denver « Bull » Randleman

=== Rann 5 : ''Crossroads'' ===
* skignadenn gentañ : 30/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Erik Jendresen]]
* sevener : [[Tom Hanks]]
* padelezh : 56 mn

En Izelvroioù, e miz Here 1944, Winters a skriv rentañ-kont un oberenn bet renet gantañ un nebeud devezhioù a-raok. Dont a ra tammoù an argadenn-mañ e doare ''flashback'' e-pad ar rann. Goude an argadenn e vez fiziet komandamant an Easy Company e Frederick « Moose » Heyliger, a gemer plas Winters, bet anvet da eil komandant an eil batailhon gant ar c'horonal Sink. E keit-se eo karget an Easy Company da aozañ saveteiñ harzlammerien vreizhveuriat. Gloazet eo Heyliger un nebeud devezhioù war-lerc'h. Mont a ra ar gompagnunezh, renet gant al letanant Norman Dike diwar neuze, da ziskuizhañ e [[Mourmelon-le-Grand]], e reter Frañs, e-lec'h ma teskont ez eus bet boulc'het ur pezh argadenn en [[Ardenne]] gant an Alamaned.

* tudenn bennañ ar rann : Richard D. Winters

=== Rann 6 : ''Bastogne'' ===
* skignadenn gentañ : 07/10/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Bruce C. McKenna]]
* sevener : [[David Leland]]

Kelc'hiet eo an Easy Company nepell diouzh [[Bastogne]], e [[Belgia]], e-kerzh [[emgann an Ardenne]]. [[Eugene Roe]], klañvdiour ar gompagnunezh, a ra e seizh gwellañ evit sikour e gamaraded da dalañ ouzh ar yenijenn, an diouer a voued hag a zafar medisinerezh. Mignon e teu da vezañ gant [[Renée Lemaire]], ur glañvdiourez e Bastogne.

* tudenn bennañ ar rann : Eugene « Doc » Roe

== Degemer ==
Ar stirad en deus degemeret 94% a alioù mat war ar savenn [[Rotten Tomatoes]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. 9,4/10 e oa e notenn war al lec'hienn [[Internet Movie Database|IMDB]] e 2026&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== E brezhoneg ==
Istitlet eo bet ar stirad e brezhoneg e 2012 gant ar strollad An Team Istits&lt;ref&gt;''[https://anteamistits.over-blog.com/article-band-of-brothers-istitlet-e-brezhoneg-100355944.html Band Of Brothers, istitlet e brezhoneg !]'', An Team Istits (lennet d'an 31/03/2026)&lt;/ref&gt;.

== Levrlennadur ==
* {{fr}} Stephen E. Ambrose, ''Band of Brothers'', Touchstone, 1992, 336 p. (embannadur kentañ), ISBN 978-0743224543. Troet eo bet e meur yezh dibaoe, galleg en o zouez.

== Liammoù diavaez ==
* {{en}} [https://www.imdb.com/title/tt0185906/ Fichenn IMDB]
* {{En}} [https://www.rottentomatoes.com/tv/band_of_brothers Fichenn war Rotten Tomatoes]
* {{En}} [https://www.youtube.com/watch?v=N96WZHa8nu0 Filmig-kinnig ar stirad istitlet e brezhoneg] war [[YouTube]]

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Stiradoù skinwel 2001]]
[[Rummad:Stiradoù skinwel brezel]]
[[Rummad:Stiradoù skinwel SUA]]</text>
      <sha1>dpf55vgvimolsh5gc5eeqn1b7qhqm12</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187008</id>
      <parentid>2186972</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T11:56:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2187008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11770" sha1="hu2ofmgp6jszx6bz59l3j2hsry6oazl" xml:space="preserve">{{Pennad zo|Band of Brothers}}
{{Stumm an titl|''Band of Brothers'' (ministirad)}}
[[Restr:Band of Brothers – Wir waren wie Brüder.svg|thumb|Logo alamanek ar stirad]]
'''''Band of Brothers''''' zo ur ministirad skinwel brezel stadunanat, ennañ dek rann, skignet adalek 2001. Savet eo bet gant [[Tom Hanks]] ha [[Steven Spielberg]] diwar al [[Band of Brothers (levr)|levr heñvelanvet]] bet skrivet gant an istorour stadunanat [[Stephen E. Ambrose]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{En}} ''[https://www.rottentomatoes.com/tv/band_of_brothers Band of Brothers]'', Rotten Tomatoes (lennet d'an 31/03/2026)&lt;/ref&gt;.

Heuliañ a ra hentad harzlammerien an Easy Company, ur gompagnunezh eus ar 506{{vet}} Rejimant Troadegiezh Harzlammet eus [[101st Airborne Division|101{{vet}} Rannarme Harzlammerien]] Stadoù-Unanet Amerika, eus o mare pleustriñ e [[Camp Toccoa]] ([[Georgia]]) e 1942, betek dibenn an [[Eil Brezel-bed]], e [[Berchtesgaden]].

An darvoudoù kontet er stirad a zo c'hoarvezet evit gwir dre vras, hag an tudennoù a zo bet anezhe ivez. E deroù pep rann e weler atersadennoù lod anezhe, hag. Reiñ a ra ''Band of Brothers'' da welet ar brezel a live soudarded diazez, en ur daolenniñ o fsikologiezh. Un dudenn a vez lakaet war wel e pep rann.Gwelet a vez a stirad gant kalz sellerien evel unan eus ar re wellañ bet produet a-viskoazh war an [[Eil Brezel-bed]], ha war ar brezel dre vras. Meur a briz en deus resevet, ''[[Golden Globe Award|Golden Globes]]'' en o zouez&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{En}} ''[[imdbtitle:0185906|Band of Brothers]]'', IMDB (lennet d'an 31/03/2026)&lt;/ref&gt;. Berzh bras ar stirad a zo bet mammenn da zaou all, unan diwar-benn [[ Brezel ar Meurvor Habask (1937-1945)|talbenn ar Meurvor Habask]], anvet [[The Pacific (ministirad)|''The Pacific'']] (e 2010), hag unan all anvet ''[[Masters of the Air]]'' (2024) diwar-benn an ekipajoù bombezerezioù, war talbenn kornôg ar brezel.

== Pennaktoured ==
* [[Damian Lewis]] : ar major [[Richard D. Winters]]
* [[Ron Livingston]] : ar c'habiten [[Lewis Nixon III|Lewis Nixon]]
* [[Scott Grimes]] : ar serjant [[Donald Malarkey]]
* [[Donnie Wahlberg]] : an isletanant [[Carwood Lipton]]
* [[Neal McDonough]] : al letanant [[Lynn Compton|Lynn « Buck » Compton]]
* [[Frank John Hughes]] : ar pennserjant [[William Guarnere|William « Wild Bill » Guarnere]]
* [[Shane Taylor]] : ar c'haporal [[Eugene Roe|Eugene « Doc » Roe]]
* [[Rick Gomez]] : ar serjant [[George Luz]]
* [[Dexter Fletcher]] : ar pennserjant John Martin
* [[Ross McCall]] : ar c'haporal [[Joseph Liebgott]]
* [[Michael Cudlitz]] : ar serjant Denver « Bull » Randleman
* [[James Madio]] : ar serjant Frank Perconte
* [[Rick Warden]] : an isletanant Harry Welsh
* [[Eion Bailey]] : ar soudard [[David Kenyon Webster]]
* [[Kirk Acevedo]] : ar pennserjant Joseph Toye
* [[Matthew Leitch]] : ar serjant Floyd « Tab » Talbert
* [[Richard Speight Jr.]] : ar serjant Warren « Skip » Muck
* [[Matthew Settle]] : ar c'habiten [[Ronald Speirs]]

&lt;gallery perrow=&quot;6&quot; mode=&quot;packed&quot; caption=&quot;Luc'hskeudennoù ar pennaktoured&quot;&gt;
Restr:Damian Lewis Berlin 2015.jpg|[[Damian Lewis]] e roll [[Richard D. Winters]]
Restr:RonLivingstonMay10.jpg|[[Ron Livingston]] e roll [[Lewis Nixon III|Lewis Nixon]]
Restr:Scott Grimes by Gage Skidmore 2.jpg|[[Scott Grimes]] e roll [[Donald Malarkey]]
Restr:Donnie Wahlberg 2010.jpg|[[Donnie Wahlberg]] e roll [[Carwood Lipton]]
Restr:Neal McDonough 2015 (2).jpg|alt=Neal McDonough e roll Lynn « Buck » Compton|[[Neal McDonough]] e roll [[Lynn Compton|Lynn « Buck » Compton]]
Restr:Rick Gomez.jpg|[[Rick Gomez]] e roll [[George Luz]]
Restr:Dexter Fletcher.jpg|[[Dexter Fletcher]] e roll John Martin
Restr:Michael Cudlitz 2016 (cropped).jpg|alt=Michael Cudlitz e roll Denver « Bull » Randleman|[[Michael Cudlitz]] e roll Denver « Bull » Randleman
Restr:Eion Bailey in 2008 (BW Headshot).jpg|[[Eion Bailey]] e roll [[David Kenyon Webster]]
Restr:Kirk acevedo 2018 MCCC.jpg|[[Kirk Acevedo]] e roll Joseph Toye
Restr:Richard Speight Jr. by Gage Skidmore 2016 (cropped).jpg|[[Richard Speight Jr.]] e roll Warren « Skip » Muck
Restr:Matthew Settle cropped.jpg|[[Matthew Settle]] e roll [[Ronald Speirs]]
&lt;/gallery&gt;

== Rannoù ==
[[Restr:Richard Winters.jpeg|thumb|227x227px|Richard Winters da vare e amzer-bleustriñ e Camp Toccoa (1942).]]

=== Rann 1 : ''Currahee'' ===
* skignadenn gentañ : 09/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Tom Hanks]] hag [[Erik Jendreson]]
* sevener : [[Phil Alden Robinson]] 
* padelezh : 73 mn

Paotred yaouank eus a bep lec’h er Stadoù-Unanet zo bodet e [[Camp Toccoa]], e-kichen ar [[menez Currahee]], e [[Georgia]]. Youlat int bet evit rollañ e eil batailhon ar [[506vet rejimant troadegiezh harzlammet]]. En o zouez, danvez soudarded ar gompagnunezh E (« Easy Company ») a skoulm darempredoù kreñv abalamour da bleustradegoù taer ha da reolennoù strizh o c’homandant, [[Herbert Sobel]]. Kaset e vezont da [[Bro-Saoz|vro-Saoz]] e miz Gwengolo 1943. Sobel a ziskouez bezañ dizampart evit ren soudarded er pleustradegoù war an dachenn. [[Richard Winters]], unan eus is-letananted ar gompagnunezh, a aoz ur [[mutinerezh]] asambles gant is-ofiserien all, gant ar riskl da vezañ kaset dirak ul lez-varn ha fuzuilhet. Dont a reont a-benn memestra, hag ar c'horonal Sink, penn ar rejimant, a gas Sobel d’ar Stadoù-Unanet en-dro evit gourdoniñ medisined en ur skol harzlammerien. Fiziet eo renerezh ar gompagnunezh el letanant Thomas Meehan. E dibenn ar rann e c’haller gwelet ar soudarded o prientiñ an [[Oberiadur-brezel Overlord|Oberiadur Overlord]], e deizioù kentañ miz Even 1944.

* tudenn bennañ ar rann : Herbert Sobel

=== Rann 2 : ''Day of Days'' ===
* skignadenn gentañ : 09/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[John Orloff]]
* sevener : [[Richard Loncraine]] 
* padelezh : 52 mn
[[Restr:Brecourt Manor.JPG|thumb|200x200px|Lec'hienn argadenn maner Brécourt d'ar 6 a viz Even 1944 (2010)]]
A-raok tarzh an deiz, d’ar 6 a viz Even 1944, soudarded an Easy Company a vez harzlammet e su ledenez [[Cotentin]], en un takad etre [[Sainte-Mère-l’Église]] ha [[Sainte-Marie-du-Mont]], o fal kentañ. Abalamour da dennoù ar c’hanolierezh enepnijerez en em gavont strewet e pep lec’h er vro. Lazhet eo al letanant Meehan pa vez diskaret e garr-nij. An is-letanant Winters a goll e armoù a-raok erruiñ war an douar. Ur wech pradet en em gav gant Hall, ur soudard eus an 82{{vet}} rannarme, ha kemer a ra penn un strolladig soudarded kavet amañ hag ahont. E gouloù an deiz, ur wech erruet e Sainte-Marie-du-Mont, Winters a glev keloù marv Meehan, ha dont a ra da vezañ komandant ''de facto'' an Easy Company. Karget eo da gas un [[Argadenn maner Brécourt|argadenn war maner Brécourt]], evit distruj kanolioù alaman 105 mm hag a denn war draezhenn [[Utah Beach]]. Echuiñ a ra ar rann da noz, pa c’hall ar soudarded diskuizhañ un tamm a-raok emgannoù antronoz.

* tudenn bennañ ar rann : Richard Winters

=== Rann 3 : ''Carentan'' ===
* skignadenn gentañ : 16/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[E. Max Frye]]
* sevener : [[Mikael Salomon]]
* padelezh : 65 mn

D’an 8 a viz Even, an Easy Company a gemer perzh e [[emgann Carentan]], ul lec’h hag a rank bezañ tapet evit ober al liamm etre traezhennoù Utah Beach hag [[Omaha Beach]]. Eno e stourm ar gompagnunezh e kêr evit ar wech kentañ, a-enep tankoù ha sniperien peurgetket. Ar soudard Albert Blithe, evel reoù all, a andur skuizhder ha taerder ar brezel, ha dall e teu da vezañ abalamour da strafuilhoù nervel. Ur wech frealzet gant Richard Winters e adkav ar gweled. A-hed ar rann e kresk brud al letanant Ronald Speirs, a zo tamallet dezhañ bezañ drouklazhet prizonidi alaman d’ar 6 a viz Even. E eil lodenn ar rann en em gann soudarded an ''Easy'' e parkeier bihan [[garzhaoueg Normandi]]. En ur enebiñ ouzh un argadenn, Blithe a lazh ur soudard enebour. Gloazet eo un nebeud devezhioù war-lerc'h gant ur sniper alaman, e-kerzh ur batrouilhenn. Kaset eo ar 506{{Vet}} rejimant harzlammerien da ziskuizhañ e Bro-Saoz.

* tudenn bennañ ar rann : Albert Blithe

=== Rann 4 : ''Replacements'' ===
* skignadenn gentañ : 23/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Graham Yost]] ha [[Bruce C. McKenna]]
* sevener : [[David Nutter]]
* padelezh : 59 mn

E Aldourne, e Bro-Saoz, e tiskuizh an Easy Company. Soudarded nevez-stummet a erru er gompagnunezh evit kemer plas ar re lazhet en emgannoù e Normandi. Rankout a reont azasaat ouzh o unvez nevez, ha klask a reont tennañ gounid eus alioù ar soudarded gante skiant-prenet an talbenn. Distreiñ a ra Herbert Sobel d'ar rejimant, evel ofiser pourveziañ. D'ar 17 a viz Gwengolo 1944 eo harzlammet ar 506{{vet}} rejimant nepell diouzh [[Eindhoven]], en [[Izelvroioù]], e deroù an [[Oberiadur-brezel Market Garden|oberiadur Market Garden]]. Dieubiñ a reont ar gêr hep emgann. Kaset e vez an Easy Company da dapout kêr [[Nuenen]]. Goude emgannoù taer e rank ar gompagnunezh kilañ. « Bull » Randleman, gloazet, a chom stanket e-pad an noz er gêriadenn kontrollet gant an Alamaned, ha rankout a ra treuzvevañ a-raok bezañ adkavet an deiz war-lerc'h.

* tudenn bennañ ar rann : Denver « Bull » Randleman

=== Rann 5 : ''Crossroads'' ===
* skignadenn gentañ : 30/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Erik Jendresen]]
* sevener : [[Tom Hanks]]
* padelezh : 56 mn

En Izelvroioù, e miz Here 1944, Winters a skriv rentañ-kont un oberenn bet renet gantañ un nebeud devezhioù a-raok. Dont a ra tammoù an argadenn-mañ e doare ''flashback'' e-pad ar rann. Goude an argadenn e vez fiziet komandamant an Easy Company e Frederick « Moose » Heyliger, a gemer plas Winters, bet anvet da eil komandant an eil batailhon gant ar c'horonal Sink. E keit-se eo karget an Easy Company da aozañ saveteiñ harzlammerien vreizhveuriat. Gloazet eo Heyliger un nebeud devezhioù war-lerc'h. Mont a ra ar gompagnunezh, renet gant al letanant Norman Dike diwar neuze, da ziskuizhañ e [[Mourmelon-le-Grand]], e reter Frañs, e-lec'h ma teskont ez eus bet boulc'het ur pezh argadenn en [[Ardenne]] gant an Alamaned.

* tudenn bennañ ar rann : Richard D. Winters

=== Rann 6 : ''Bastogne'' ===
* skignadenn gentañ : 07/10/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Bruce C. McKenna]]
* sevener : [[David Leland]]

Kelc'hiet eo an Easy Company nepell diouzh [[Bastogne]], e [[Belgia]], e-kerzh [[emgann an Ardenne]]. [[Eugene Roe]], klañvdiour ar gompagnunezh, a ra e seizh gwellañ evit sikour e gamaraded da dalañ ouzh ar yenijenn, an diouer a voued hag a zafar medisinerezh. Mignon e teu da vezañ gant [[Renée Lemaire]], ur glañvdiourez e Bastogne.

* tudenn bennañ ar rann : Eugene « Doc » Roe

== Degemer ==
Ar stirad en deus degemeret 94% a alioù mat war ar savenn [[Rotten Tomatoes]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. 9,4/10 e oa e notenn war al lec'hienn [[Internet Movie Database|IMDB]] e 2026&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== E brezhoneg ==
Istitlet eo bet ar stirad e brezhoneg e 2012 gant ar strollad An Team Istits&lt;ref&gt;''[https://anteamistits.over-blog.com/article-band-of-brothers-istitlet-e-brezhoneg-100355944.html Band Of Brothers, istitlet e brezhoneg !]'', An Team Istits (lennet d'an 31/03/2026)&lt;/ref&gt;.

== Levrlennadur ==
* {{fr}} Stephen E. Ambrose, ''Band of Brothers'', Touchstone, 1992, 336 p. (embannadur kentañ), ISBN 978-0743224543. Troet eo bet e meur yezh dibaoe, galleg en o zouez.

== Liammoù diavaez ==
* {{en}} [https://www.imdb.com/title/tt0185906/ Fichenn IMDB]
* {{En}} [https://www.rottentomatoes.com/tv/band_of_brothers Fichenn war Rotten Tomatoes]
* {{En}} [https://www.youtube.com/watch?v=N96WZHa8nu0 Filmig-kinnig ar stirad istitlet e brezhoneg] war [[YouTube]]

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Stiradoù skinwel 2001]]
[[Rummad:Stiradoù skinwel brezel]]
[[Rummad:Stiradoù skinwel SUA]]</text>
      <sha1>hu2ofmgp6jszx6bz59l3j2hsry6oazl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gülümser Öney</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179730</id>
    <revision>
      <id>2186925</id>
      <parentid>2186921</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T15:06:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Kampionez ar Re Yaouank - Bulgaria - da resisaat.</comment>
      <origin>2186925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1651" sha1="ml5b55rl5s35jacwsdygnjo0wovcnp3" xml:space="preserve">'''Gülümser Öney''' ('''Gülümser Yılmaz''' ivez) a zo bet ganet e [[1956]] e [[Pleven (Bulgaria)|Pleven]] ([[Bulgaria]]).&lt;br/&gt;Ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar ha [[turk]] eo.&lt;br/&gt;
Ebrel 2026: 1 644 eo he [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'', 1 771 he renk Elo ''Fonnapl'' ha  1829 he renk Elo ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6343082 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;1 789 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 2010.
== Buhez ==
Dimezet eo gant ar c'hoarier echedoù Sait Rıza Öney&lt;ref&gt;{{tr}}[http://www.cumhuriyetarsivi.com/katalog/192/sayfa/1984/9/14/4.xhtml [[Cumhuriyet]], 1984]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;He breur Turhan Yılmaz a voe Kampion turk ar Re Yaouank ha pemp gwezh Kampion hollek Turkia etre 1978 ha 2004.&lt;br/&gt;He c'hoar Gülsevil Yılmaz a voe Kampionez ar Maouezi e 1983.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Kampionad bulgar ar Re Yaouank ====
Trec'h e voe.
==== [[Kampionad turk an echedoù|Kampionad turk ar Maouezi]] ====
Trec'h e voe unnek gwez: e 1973, e 1974, e 1975, e 1976, e 1977, e 1978, e 1979, e 1981, e 1982, e 1984 hag e 1986&lt;ref&gt;{{tr}}[https://web.archive.org/web/20121006005645/http://tsf.org.tr/kurullar/egitim-kurulu/sporcular/823-tuerkiye-ampiyonlar-ve-uenvanl-sporcular Türkiye Satranç Federasyonu]&lt;/ref&gt;.

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6343082 He fichenn FIDE]
* {{en}}[http://chess-db.com/public/pinfo.jsp?id=6343082 Gülümser Öney]
{{DEFAULTSORT:Oney, Gulumser}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1987]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù turk]]</text>
      <sha1>ml5b55rl5s35jacwsdygnjo0wovcnp3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186927</id>
      <parentid>2186925</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T16:08:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2186927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1694" sha1="3mgqoaj1odiuhk7jdv2pgn2mo23s5xs" xml:space="preserve">'''Gülümser Öney''' ('''Gülümser Yılmaz''' ivez) a zo bet ganet e [[1956]] e [[Pleven (Bulgaria)|Pleven]] ([[Bulgaria]]).&lt;br/&gt;Ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar ha [[turk]] eo.&lt;br/&gt;
Ebrel 2026: 1 644 eo he [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'', 1 771 he renk Elo ''Fonnapl'' ha  1829 he renk Elo ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6343082 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;1 789 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 2010.
== Buhez ==
Dimezet eo gant ar c'hoarier echedoù Sait Rıza Öney&lt;ref&gt;{{tr}}[http://www.cumhuriyetarsivi.com/katalog/192/sayfa/1984/9/14/4.xhtml [[Cumhuriyet]], 1984]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;He breur Turhan Yılmaz a voe Kampion turk ar Re Yaouank ha pemp gwezh Kampion hollek Turkia etre 1978 ha 2004.&lt;br/&gt;He c'hoar Gülsevil Yılmaz a voe Kampionez ar Maouezi e 1983.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Kampionad bulgar ar Re Yaouank ====
Trec'h e voe.
==== [[Kampionad turk an echedoù|Kampionad turk ar Maouezi]] ====
Trec'h e voe unnek gwez: e 1973, e 1974, e 1975, e 1976, e 1977, e 1978, e 1979, e 1981, e 1982, e 1984 hag e 1986&lt;ref&gt;{{tr}}[https://web.archive.org/web/20121006005645/http://tsf.org.tr/kurullar/egitim-kurulu/sporcular/823-tuerkiye-ampiyonlar-ve-uenvanl-sporcular Türkiye Satranç Federasyonu]&lt;/ref&gt;.

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6343082 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20160305000010/http://chess-db.com/public/pinfo.jsp?id=6343082 Gülümser Öney]
{{DEFAULTSORT:Oney, Gulumser}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1987]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù turk]]</text>
      <sha1>3mgqoaj1odiuhk7jdv2pgn2mo23s5xs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186952</id>
      <parentid>2186927</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T19:03:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Astennig.</comment>
      <origin>2186952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1742" sha1="njuozup2yeod28d7nbt8ikzdw9into6" xml:space="preserve">'''Gülümser Öney''' ('''Gülümser Yılmaz''' ivez) a zo bet ganet e [[1956]] e [[Pleven (Bulgaria)|Pleven]] ([[Bulgaria]]).&lt;br/&gt;Ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar ha [[turk]] eo.&lt;br/&gt;
Ebrel 2026: 1 644 eo he [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'', 1 771 he renk Elo ''Fonnapl'' ha  1829 he renk Elo ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6343082 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;1 789 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 2010.
== Buhez ==
Ganet eo en ur familh eus Turked Bulgaria.&lt;br/&gt;Dimezet eo gant ar c'hoarier echedoù Sait Rıza Öney&lt;ref&gt;{{tr}}[http://www.cumhuriyetarsivi.com/katalog/192/sayfa/1984/9/14/4.xhtml [[Cumhuriyet]], 1984]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;He breur Turhan Yılmaz a voe Kampion turk ar Re Yaouank ha pemp gwezh Kampion hollek Turkia etre 1978 ha 2004.&lt;br/&gt;He c'hoar Gülsevil Yılmaz a voe Kampionez ar Maouezi e 1983.

== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Kampionad bulgar ar Re Yaouank ====
Trec'h e voe.
==== [[Kampionad turk an echedoù|Kampionad turk ar Maouezi]] ====
Trec'h e voe unnek gwez: e 1973, e 1974, e 1975, e 1976, e 1977, e 1978, e 1979, e 1981, e 1982, e 1984 hag e 1986&lt;ref&gt;{{tr}}[https://web.archive.org/web/20121006005645/http://tsf.org.tr/kurullar/egitim-kurulu/sporcular/823-tuerkiye-ampiyonlar-ve-uenvanl-sporcular Türkiye Satranç Federasyonu]&lt;/ref&gt;.

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6343082 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20160305000010/http://chess-db.com/public/pinfo.jsp?id=6343082 Gülümser Öney]
{{DEFAULTSORT:Oney, Gulumser}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1987]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù turk]]</text>
      <sha1>njuozup2yeod28d7nbt8ikzdw9into6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186970</id>
      <parentid>2186952</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T06:04:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Astennig.</comment>
      <origin>2186970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1802" sha1="2pl50vblxzm5tewezn5rkcybiz6k0hr" xml:space="preserve">'''Gülümser Öney''' ('''Gülümser Yılmaz''' ivez) a zo bet ganet e [[1956]] e [[Pleven (Bulgaria)|Pleven]] ([[Bulgaria]]).&lt;br/&gt;Ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar ha [[turk]] eo.&lt;br/&gt;
Ebrel 2026: 1 644 eo he [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'', 1 771 he renk Elo ''Fonnapl'' ha  1829 he renk Elo ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6343082 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;1 789 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 2010.
== Buhez ==
Ganet eo en ur familh eus Turked Bulgaria.&lt;br/&gt;He ziegezh a zivroas da Durkia e 1972.&lt;br/&gt;Dimezet eo Gülümser Öney gant ar c'hoarier echedoù Sait Rıza Öney&lt;ref&gt;{{tr}}[http://www.cumhuriyetarsivi.com/katalog/192/sayfa/1984/9/14/4.xhtml [[Cumhuriyet]], 1984]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;He breur Turhan Yılmaz a voe Kampion turk ar Re Yaouank ha pemp gwezh Kampion hollek Turkia etre 1978 ha 2004.&lt;br/&gt;He c'hoar Gülsevil Yılmaz a voe Kampionez ar Maouezi e 1983.

== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Kampionad bulgar ar Re Yaouank ====
Trec'h e voe.
==== [[Kampionad turk an echedoù|Kampionad turk ar Maouezi]] ====
Trec'h e voe unnek gwez: e 1973, e 1974, e 1975, e 1976, e 1977, e 1978, e 1979, e 1981, e 1982, e 1984 hag e 1986&lt;ref&gt;{{tr}}[https://web.archive.org/web/20121006005645/http://tsf.org.tr/kurullar/egitim-kurulu/sporcular/823-tuerkiye-ampiyonlar-ve-uenvanl-sporcular Türkiye Satranç Federasyonu]&lt;/ref&gt;.

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6343082 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20160305000010/http://chess-db.com/public/pinfo.jsp?id=6343082 Gülümser Öney]
{{DEFAULTSORT:Oney, Gulumser}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1987]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù turk]]</text>
      <sha1>2pl50vblxzm5tewezn5rkcybiz6k0hr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186971</id>
      <parentid>2186970</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T06:06:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Emdroadur he renk Elo.</comment>
      <origin>2186971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1824" sha1="cnqhfzvlvlo3mvt1purev9rp0zktm8s" xml:space="preserve">'''Gülümser Öney''' ('''Gülümser Yılmaz''' ivez) a zo bet ganet e [[1956]] e [[Pleven (Bulgaria)|Pleven]] ([[Bulgaria]]).&lt;br/&gt;Ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar ha [[turk]] eo.&lt;br/&gt;
Ebrel 2026: 1 644 eo he [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'', 1 771 he renk Elo ''Fonnapl'' ha  1829 he renk Elo ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6343082 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;1 789 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 2010.
== Buhez ==
Ganet eo en ur familh eus Turked Bulgaria.&lt;br/&gt;He ziegezh a zivroas da Durkia e 1972.&lt;br/&gt;Dimezet eo Gülümser Öney gant ar c'hoarier echedoù Sait Rıza Öney&lt;ref&gt;{{tr}}[http://www.cumhuriyetarsivi.com/katalog/192/sayfa/1984/9/14/4.xhtml [[Cumhuriyet]], 1984]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;He breur Turhan Yılmaz a voe Kampion turk ar Re Yaouank ha pemp gwezh Kampion hollek Turkia etre 1978 ha 2004.&lt;br/&gt;He c'hoar Gülsevil Yılmaz a voe Kampionez ar Maouezi e 1983.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Kampionad bulgar ar Re Yaouank ====
Trec'h e voe.
==== [[Kampionad turk an echedoù|Kampionad turk ar Maouezi]] ====
Trec'h e voe unnek gwez: e 1973, e 1974, e 1975, e 1976, e 1977, e 1978, e 1979, e 1981, e 1982, e 1984 hag e 1986&lt;ref&gt;{{tr}}[https://web.archive.org/web/20121006005645/http://tsf.org.tr/kurullar/egitim-kurulu/sporcular/823-tuerkiye-ampiyonlar-ve-uenvanl-sporcular Türkiye Satranç Federasyonu]&lt;/ref&gt;.

{{EloChart|Q6343082}}

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6343082 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20160305000010/http://chess-db.com/public/pinfo.jsp?id=6343082 Gülümser Öney]
{{DEFAULTSORT:Oney, Gulumser}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1987]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù turk]]</text>
      <sha1>cnqhfzvlvlo3mvt1purev9rp0zktm8s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187004</id>
      <parentid>2186971</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T11:48:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Kampionad balkaniat dre skipailh (Maouezi).</comment>
      <origin>2187004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2769" sha1="9ldwbx4snjvnq305z0wvf0nexx7zqyh" xml:space="preserve">'''Gülümser Öney''' ('''Gülümser Yılmaz''' ivez) a zo bet ganet e [[1956]] e [[Pleven (Bulgaria)|Pleven]] ([[Bulgaria]]).&lt;br/&gt;Ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar ha [[turk]] eo.&lt;br/&gt;
Ebrel 2026: 1 644 eo he [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'', 1 771 he renk Elo ''Fonnapl'' ha  1829 he renk Elo ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6343082 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;1 789 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 2010.
== Buhez ==
Ganet eo en ur familh eus Turked Bulgaria.&lt;br/&gt;He ziegezh a zivroas da Durkia e 1972.&lt;br/&gt;Dimezet eo Gülümser Öney gant ar c'hoarier echedoù Sait Rıza Öney&lt;ref&gt;{{tr}}[http://www.cumhuriyetarsivi.com/katalog/192/sayfa/1984/9/14/4.xhtml [[Cumhuriyet]], 1984]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;He breur Turhan Yılmaz a voe Kampion turk ar Re Yaouank ha pemp gwezh Kampion hollek Turkia etre 1978 ha 2004.&lt;br/&gt;He c'hoar Gülsevil Yılmaz a voe Kampionez ar Maouezi e 1983.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Kampionad bulgar ar Re Yaouank ====
Trec'h e voe.
==== [[Kampionad turk an echedoù|Kampionad turk ar Maouezi]] ====
Trec'h e voe unnek gwez: e 1973, e 1974, e 1975, e 1976, e 1977, e 1978, e 1979, e 1981, e 1982, e 1984 hag e 1986&lt;ref&gt;{{tr}}[https://web.archive.org/web/20121006005645/http://tsf.org.tr/kurullar/egitim-kurulu/sporcular/823-tuerkiye-ampiyonlar-ve-uenvanl-sporcular Türkiye Satranç Federasyonu]&lt;/ref&gt;.
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kampionad balkaniat (Maouezi) ==== 
C’hoari a reas peemp gwezh e skipailh Turkia&lt;ref&gt;{{en}}[http://www.olimpbase.org/playersbf/wesoysui.html Women's Chess Balkaniads - Yılmaz, Gülümser]&lt;/ref&gt;. 
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Miz ha bloaz||Tablezenn||Bro ha kêr||Poentoù||Notennoù ha daveennoù
|-
|1977|| ||{{Bulgaria}} [[Albena]]
|| ||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=128838 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|1978||1||{{Hungaria}} [[Băile Herculane]]
||1/4 (+ 1, = 0, - 3)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=133823 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|1979||1||{{Yougoslavia}} [[Bihać]]||1/4 (+ 1, = 0, - 3)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=133822 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|1981||2||||0/4 (+ 0, = , - 4)||
|-
|1982||1||{{Bulgaria}} [[Plovdiv]]||0,5/4 (+ 0, = 1, - 3)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=164599 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|}

{{EloChart|Q6343082}}

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6343082 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20160305000010/http://chess-db.com/public/pinfo.jsp?id=6343082 Gülümser Öney]
{{DEFAULTSORT:Oney, Gulumser}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1987]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù turk]]</text>
      <sha1>9ldwbx4snjvnq305z0wvf0nexx7zqyh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187007</id>
      <parentid>2187004</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T11:53:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Liammoù.</comment>
      <origin>2187007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2944" sha1="o0wt6fpal7osvl6hbbdzxtn60vxd8yf" xml:space="preserve">'''Gülümser Öney''' ('''Gülümser Yılmaz''' ivez) a zo bet ganet e [[1956]] e [[Pleven (Bulgaria)|Pleven]] ([[Bulgaria]]).&lt;br/&gt;Ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar ha [[turk]] eo.&lt;br/&gt;
Ebrel 2026: 1 644 eo he [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'', 1 771 he renk Elo ''Fonnapl'' ha  1829 he renk Elo ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6343082 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;1 789 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 2010.
== Buhez ==
Ganet eo en ur familh eus Turked Bulgaria.&lt;br/&gt;He ziegezh a zivroas da Durkia e 1972.&lt;br/&gt;Dimezet eo Gülümser Öney gant ar c'hoarier echedoù Sait Rıza Öney&lt;ref&gt;{{tr}}[http://www.cumhuriyetarsivi.com/katalog/192/sayfa/1984/9/14/4.xhtml [[Cumhuriyet]], 1984]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;He breur Turhan Yılmaz a voe Kampion turk ar Re Yaouank ha pemp gwezh Kampion hollek Turkia etre 1978 ha 2004.&lt;br/&gt;He c'hoar Gülsevil Yılmaz a voe Kampionez ar Maouezi e 1983.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Kampionad bulgar ar Re Yaouank ====
Trec'h e voe.
==== [[Kampionad turk an echedoù|Kampionad turk ar Maouezi]] ====
Trec'h e voe unnek gwez: e 1973, e 1974, e 1975, e 1976, e 1977, e 1978, e 1979, e 1981, e 1982, e 1984 hag e 1986&lt;ref&gt;{{tr}}[https://web.archive.org/web/20121006005645/http://tsf.org.tr/kurullar/egitim-kurulu/sporcular/823-tuerkiye-ampiyonlar-ve-uenvanl-sporcular Türkiye Satranç Federasyonu]&lt;/ref&gt;.
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kampionad balkaniat (Maouezi) ==== 
C’hoari a reas peemp gwezh e skipailh Turkia&lt;ref&gt;{{en}}[http://www.olimpbase.org/playersbf/wesoysui.html Women's Chess Balkaniads - Yılmaz, Gülümser]&lt;/ref&gt;. 
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Miz ha bloaz||Tablezenn||Bro ha kêr||Poentoù||Notennoù ha daveennoù
|-
|1977|| ||{{Bulgaria}} [[Albena]]
|| ||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=128838 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|1978||1||{{Hungaria}} [[Băile Herculane]]
||1/4 (+ 1, = 0, - 3)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=133823 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|1979||1||{{Yougoslavia}} [[Bihać]]||1/4 (+ 1, = 0, - 3)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=133822 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|1981||2||||0/4 (+ 0, = , - 4)||
|-
|1982||1||{{Bulgaria}} [[Plovdiv]]||0,5/4 (+ 0, = 1, - 3)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=164599 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|}

{{EloChart|Q6343082}}

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6343082 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20160305000010/http://chess-db.com/public/pinfo.jsp?id=6343082 He c'hoari e Chess DB]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=164599 He c'hoari e Chess Games]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Gulumser_Oney He c'hoari e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Oney, Gulumser}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1987]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù turk]]</text>
      <sha1>o0wt6fpal7osvl6hbbdzxtn60vxd8yf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hot-dog</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179731</id>
    <redirect title="Hot dog" />
    <revision>
      <id>2186974</id>
      <parentid>2186907</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T06:50:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <comment>Adkas da Hot dog</comment>
      <origin>2186974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18" sha1="ftl8fjnaelxkvx16zl3tx6307qc1fne" xml:space="preserve">#ADKAS [[Hot dog]]</text>
      <sha1>ftl8fjnaelxkvx16zl3tx6307qc1fne</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Timbroù Kedah</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179732</id>
    <revision>
      <id>2186922</id>
      <timestamp>2026-04-02T12:41:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tanjee</username>
        <id>563</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;[[File:Stamp of Kedah - 1912 - Colnect 569629 - 1 - Malay Ploughing.jpeg| right|thumb|upright 0.8|Al labourer-douar (1912)]]  [[Johor]], [[Terengganu]], [[Kelantan]], [[Kedah]] ha [[Perlis]] a oa anv ar pemp stad malay ''nann-kevreet''  eus [[ledenez Malezia]] etre penn-kentañ an {{XXvet kantved}} ha 1946. Daoust ma oant dindan statud ar broioù gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet  e oa muioc'h a emrenerezh ganto eget ar Stadoù Kevredet.  Padout a reas  betek 1946,...&quot;</comment>
      <origin>2186922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3107" sha1="npbdnacox173ttpstalshrqdnlbwi81" xml:space="preserve">[[File:Stamp of Kedah - 1912 - Colnect 569629 - 1 - Malay Ploughing.jpeg| right|thumb|upright 0.8|Al labourer-douar (1912)]]

[[Johor]], [[Terengganu]], [[Kelantan]], [[Kedah]] ha [[Perlis]] a oa anv ar pemp stad malay ''nann-kevreet''  eus [[ledenez Malezia]] etre penn-kentañ an {{XXvet kantved}} ha 1946. Daoust ma oant dindan statud ar broioù gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet  e oa muioc'h a emrenerezh ganto eget ar Stadoù Kevredet.

Padout a reas  betek 1946, ma voe unanet ar stadoù gant [[Trevadenn ar Strizhoù-mor]] (e saozneg : Straits Settlements) ha gant stadoù kevredet Malaya, evit sevel an [[Unaniezh Malaya]] berrbad, a zeuas da vezañ '''Kevread Malaya''' e 1948. Dont a reas ar c'hevread da vezañ ur stad dizalc'h d'an 31 a viz Kerzu 1957. Trevadennoù kozh Breizh-Veur [[Sabah]], [[Borneo]] ha [[Sarawak]] a gemeras perzh er c'hevread e 1963 a zeuas da vezañ anavet '''Malaysia''' diwar neuze. En em dennañ a reas [[Singapour]] e 1965 avat.

E 1912 e voe embannet  timbroù kentañ Kedah. Un heuliad timbroù-boutin e oa hag a ziskoueze ur feskenn riz (talvoud-gwerzh eus 1 da 8 sent), un arar a-dreñv daou ejen (10 da 50 sent), ha Kambr ar C'huzul (1 da 5 d.). E skritur latin hag arabek e oa an alc’hwez. Adembannet e voent e-pad ur prantad-amzer hirr (etre 1919 ha 1936).

E 1937 e teuas er-maez  poltred ar sultan [[Abdul Hamid Halim (Kedah)| Abdul Hamid Halim]] a renas eus 1881 da 1943 hag a teuas a-benn da lakaat un termen da aotrouniezh [[Siam]] war ar vro, evit brasañ gounid Breizh-Veur, gant ur feur-emgleg sinet e 1909 

[[File:Stamp of Kedah - 1937 - Colnect 473026 - Sultan Abdul Hamid Halimshah.jpeg| left|thumb|upright 0.7|Ar sultan Abdul Hamid Halimshah (1937)]]
[[File:Stamp of Kedah - 1957 - Colnect 710066 - Bersilat.jpeg|right|thumb|upright 0.9|Gourenerien (1957)]]

Adkavet e voe ar tresadenn feskenn riz e-barzh ur framm nevez e 1950, ha poltred ar sultan nevez, Badli Shah. Evit ar wech kentañ e kaver diwar neuze an anv MALAYA a-us da KEDAH, e skritur latin hag arabek.
E 1957 ha 1959 e voe moullet daou rummad heñvel an eil ouzh egile e pep stad eus ar c’hevread. Brudañ a rae an herezh lec’hel :  an dastum [[kopra]], ar parkeier riz, ur [[moskeenn|voskeenn]], tud ar vro o chaseal, savadurioù ar gouarnamant malay…. Poltred sultan Kedah o ren d’ar c’houlzad-se a oa war wel en ur vedalenn.

Goude 1965 e veze implijet timbroù melestradurezh Malaysia dreist-holl. Koulskoude, bep an amzer e vez embannet ur rummad dindan an daou anv KEDAH ha MALAYSIA : bleunioù (1965 ha 1979), balafenned (1971), 25vet deiz-ha-bloaz emañ ar sultan Abdul Halim Muazzam Shah e penn ar vro (1983), produioù al labour-douar (1986) ... An timbroù &quot;lec'hel&quot; damheñvel-se a vez savet e pep stad Malaysia. 

== Aloubadeg ar Japan ==

E-pad an Eil Brezel-bed e voe aloubet Malezia gant arme Japan. Timbroù eus Kedah a voe dreistmoullet gant &quot;DAI NIPPON 2602&quot; (= Japan bras) e 1942. Eus miz Gouere 1943 da 1945 e voe staget ar pemp tiriad ouzh Siam hag implijet e voe timbroù ar stad-se.

[[Rummad:Timbroù hervez ar vro|Kedah]]
[[Rummad:Malaysia]]</text>
      <sha1>npbdnacox173ttpstalshrqdnlbwi81</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ivan Martchouk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179733</id>
    <revision>
      <id>2186930</id>
      <timestamp>2026-04-02T17:15:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot; |- {{Infobox/Titl|Ivan Martchouk|005bbb|talbenn den|ffd700}} |- bgcolor=&quot;#ffd700&quot; ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:1.7em;&quot;| Іва́н Марчу́к |- | colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|[[File:Український художник Іван Марчук під час персональної виставки в Римі (2025).jpg|260px|center]]Ivan Martchouk d'an 10 a viz C'hwevrer 2025 ---- |- | '''...&quot;</comment>
      <origin>2186930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17803" sha1="n4wnorc9p297mdpg9x8ib65t5zsll3j" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|-
{{Infobox/Titl|Ivan Martchouk|005bbb|talbenn den|ffd700}}
|- bgcolor=&quot;#ffd700&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:1.7em;&quot;| Іва́н Марчу́к
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|[[File:Український художник Іван Марчук під час персональної виставки в Римі (2025).jpg|260px|center]]Ivan Martchouk d'an 10 a viz C'hwevrer 2025
----
|-
| '''Ganedigezh''' || {{deiziad|12|Mae|1936}}, Moskalivka&lt;br&gt;Distrig Lanovets, oblast Ternopil&lt;br&gt;{{USSR}}
|-
| '''Broadelezh''' || [[File:Flag of Ukraine.svg|20px|border]] Ukrainat
|-
| '''Broioù''' || {{Polonia}}&lt;br&gt;{{URSS}}&lt;br&gt;{{Ukraina}}
|-
| '''Micher''' || [[Livouriezh|Livour]]
|-
| '''Stummadur''' || Skol-veur vicherel an Arzoù kinklañ hag an Arzoù pleustrek, [[Lviv]] ([[1956]])&lt;br&gt;Ensavadur an Arzoù pleustrek ha kinklañ, Lviv ([[1965]])
|-
| colspan=&quot;2&quot;|
----
|-
| '''Enorioù''' || [[File:Order of Liberty (Ukraine) ribbon bar.svg|20px]] Urzh ar Frankiz&lt;br&gt;[[File:Народний художник України.png|20px]] Arzour Pobl Ukraina&lt;br&gt;[[File:Національна легенда України (cropped).png|20px]] Mojenn Vroadel Ukraina&lt;br&gt;[[File:Shevchenko National Prize badge.png|20px]] Priz Broadel Chevtchenko
|-
| colspan=&quot;2&quot;|
----
|-
| '''Web''' || [https://ivan-marchuk.com/ ivan-marchuk.com/]
|}
'''Ivan Stepanovitch Martchouk''' ([[ukraineg]] : Іва́н Степа́нович Марчу́к), bet ganet d'an {{deiziad|12|Mae|1936}} e Moskalivka, a oa en  [[URSS]] da neuze, zo ul [[livouriezh|livour]] [[ukraina]]t. Brudet eo dre m'en deus ijinet un teknik en deus anvet ''pliontanizm'' (Пльонтанізм, diwar ''пльонтати'' ''pliontati'', &quot;gwiadiñ&quot;, &quot;plezhenniñ&quot;).

Ul livour meur eo en Ukraina, a zo bet anvet da Arzour Pobl Ukraina hag en deus bet ar Priz Broadel Taras Chevtchenko. Un ezel a enor eo en Akademiezh Ukraina an Arzoù, hag ur c'heodedad a enor e kêrioù [[Ternopil]], [[Kyiv]] ha Kanev.

E [[2006]] e voe degemeret Ivan Martchouk gant Akademiezh Etrebroadel an Arzoù Kempred (''International Academy of Contemporary Art'') e [[Roma]] er renk &quot;Gild Aour&quot; (''Golden Guild''), hag e zilennas da ezel a enor e Kuzul skiantel an Akademiezh&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://suspilne.media/culture/238213-ludi-divlatsa-a-hudoznik-bacit-akij-vin-unikalnij-stil-ukrainskogo-genia-ivana-marcuka/ |title=&quot;Люди дивляться, а художник бачить&quot; (&quot;An dud a sell, met an arzour a wel&quot;) @ ''Suspilne Kultura''|accessdate=02 Ebr 26}}&lt;/ref&gt;. Ar wezh kentañ e voe ma voe anavezet un arzour ukrainat gant un aozadur ken uhel e live.

E miz Here [[2007]] e voe lakaet an arzour er 72{{vet}} lec'h el listenn ''100 Geniuses of Modernity'' savet gant ar gazetenn vreizhveurat ''The Telegraph''&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1567544/Top-100-living-geniuses.html |title=Top 100 living geniuses @ The Telegraph, 30/10/2007|accesdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.

D'an 8 a viz Mezheven [[2024]], un daolenn gant I. Martchouk anvet ''Savet eo al loar a-us an Dnieper'' (Зійшов місяць на Дніпром) a dizhas {{formatnum:300000}} [[dollar]] en ur werzh diouzh ar c'hresk e Kyiv&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://life.pravda.com.ua/culture/kartinu-ivana-marchuka-prodali-za-rekordnu-sumu-302042/? |title=Ukraina Pravda, 11/06/2024|accessdate=02 Ebr 26}}&lt;/ref&gt; ; biskoazh ne oa bet ken uhel priz un oberenn gant un arzour ukrainat a vremañ&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://news.telegraf.com.ua/ukr/kultura/2024-06-11/5857226-prodali-za-300-tisyach-dolariv-kartina-marchuka-pobila-rekord-sered-ukrainskikh-khudozhnikiv |title=Telegraf, 11/06/2024|accessdate=02 Ebr 26}}&lt;/ref&gt;.

== Buhez ==
D'an 12 a viz Mae 1936 e voe ganet Ivan Martchouk e kêriadenn Moskalivka en un tiegezh gwiaderien a oa brudet er c'horn-bro e [[Polonia|Republik Polonia]], a voe aloubet gant URSS, hag a zo en [[oblast]] (rannvro) Ternopil en Ukraina hiziv.

E [[1951]], goude bezañ bet skoliataet e-pad seizh vloaz, ec'h eas da studiañ e Skol-veur vicherel an Arzoù kinklañ hag an Arzoù pleustrek e [[Lviv]] ma voe diplomet e [[1956]], oadet a 20 vloaz. Goude e amzer soudard e kendalc'has gant e studi e rann ar c'hroc'hanerezh en Ensavadur an Arzoù pleustrek ha kinklañ, e Lviv bepred, ma voe diplomet e [[1965]].

Adalek [[1959]] hag a-hed dek vloaz pe dost e voe Ivan Martchouk en ur skol nann-akademek bet savet gant ur c'helenner dezhañ, ma veze kelennet al [[lennegezh]], ar [[sonerezh]] hag ar [[relijion]] ouzhpenn d'an arzoù kaer. Eno e tisplegas d'an izili all a-zivout luskadoù ar [[sevenadur]] er bed, ha pajennoù kuzh Istor Ukraina&lt;ref name=&quot;UK&quot;&gt;Ukraïner, 22/10/2020.&lt;/ref&gt;.

E [[1965]]-[[1968]] e labouras e rann an danvezioù dreistkalet en Akademiezh Ukrainat ar Skiantoù. Goude-se ha betek [[1984]] e voe e Labouradeg an Arzoù savadurel ha kinklañ e Kyiv&lt;ref name=&quot;ESU&quot;&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://esu.com.ua/article-65752 |title=ЕНЦИКЛОПЕДІЯ СУЧАСНОЇ УКРАЇНИ (&quot;Holloueziadur Uktraina a vremañ&quot;)|accessdate=02 Ebr 26}}&lt;/ref&gt;, ha tra ma sevene e gefridioù micherel e live ar pezh a blije dezhañ&lt;ref name=&quot;UK&quot; /&gt;. Pa guitaas al Labouradeg e 1984 e voulc'has e respet evel arzour krouer.

Dipitet-bras ma voe gant an [[hollveliouriezh]] soviedel ha dre ma veze harellet dizehan gant Poellgor Surentez ar Stad ([[KGB]]) e klaskas kuitaat URSS&lt;ref name=&quot;UK&quot; /&gt;. Adalek [1989]] betek [[2001]] e vevas en [[Aostralia]], e [[Kanada]] hag e [[Stadoù-Unanet Amerika]]. Koulskoude e tistroas da Ukraina e [[1990]] da-geñver e ziskouezadeg kentañ, a voe dalc'het e Mirdi-Stad an Arzoù-kaer ukrainat e Kyiv, ma tistroas er bloaz 2001.

E Kyiv e veve c'hoazh pa c'hoarvezas [[Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022]].
=== Prantad Wien ===
Da heul deroù an aloubadeg [[Rusia|rus]] e miz C'hwevrer [[2022]] e rankas Ivan Martchouk divroañ da [[Vienna|Wien]] en [[Aostria]], ma livas un 200 taolenn bennak etre 2022 ha [[2025]] ; diskouezadegoù a voe aozet eno&lt;ref name=&quot;UI&quot;&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://www.ukrinform.ua/rubric-culture/3989034-ivan-marcuk-stvoriv-u-vidni-vze-blizko-200-kartin.html |title=Ukrinform, 04/05/2025|accessdate=02 Ebr 26}}&lt;/ref&gt;.

E deroù ar bloaz [[2025]] e voe krouet an Diazezadur Madelezhus Ivan Martchouk (благодійну фундацію Івана Марчука) evit skignañ oberennoù an arzour, koulz hag ur [[mirdi]]&lt;ref name=&quot;UI&quot; /&gt;. D'an 10 a viz C'hwevrer, dindan gwarez Kannati Ukraina e [[Keoded ar Vatikan]], e voe aozet un diskouezadeg anvet &quot;Gwirvoud marzhus&quot; (Епічна реальність) er ''Palazzio Cancelleria'' e Roma. D'an 12 a viz C'hwevrer e voe degemeret Ivan Martchouk gant ar [[pab]] [[Leon XIV]]&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://www.vaticannews.va/uk/world/news/2025-02/hudozhnyk-ivan-marchuk-moye-haslo-spishit-robyty-dobro.html? |title=Vatican News, 13/02/2025|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.

D'an 2 a viz Mae 2025 e tigoras an diskouezadeg &quot;Lavarit ar wirionez din&quot; (Скажи мені правду), tremen 450 taolenn enni ; ur genstrivadeg etrebroadel tresadennoùù gant bugale a voe savet, anvet &quot;War hentoù Ivan Martchouk&quot; (Шляхами Івана Марчука)&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://suspilne.media/ternopil/1009541-skazi-meni-pravdu-u-vidni-vidkrili-vistavku-hudoznika-z-ternopilsini-ivana-marcuka/ |title=Suspilne, 03/05/2025|accessdate=02 Ebr 26}}&lt;/ref&gt;. A-raok digoradur an diskouezag e kinnigas an arzour ur c'hatalog eus e oberennoù, pemp levrenn ennañ, anvet &quot;Mouezh ma ene&quot; (Голос моєї душі)&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://zbruc.eu/node/121462 |title=Zbruč, 20/05/2025|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.

== Oberennoù ==
[[File:Марчук Іван Степанович.jpg|thumb|Ivan Martchouk e Kyiv e 2012]]
Ur {{formatnum:5000}} oberenn bennak zo bet savet gant Ivan Martchouk, a voe lakaet war ziskouez e tremen 150 diskouezadeg personel ha war-dro 50 re a-stroll. E kreizig-kreiz Kyiv emañ studio an arzour.

E 1965 e kavas e zoare dezhañ, na glote ket gant reolennoù ar gwirvoud sokialour ; e-pad pell ne c'hallas ket diskouez e labour abalamour da se, hag e rankas chom kuzh en abeg da harellerezh dizehan KGB. Evit treuzvevañ dindan veli ar reizhiad soviedel e veze ret da Ivan Martchouk tresañ skeudennoù eeun evit ar magazinoù ''Ukraina'' (''Україна''), &quot;Mammvro&quot; (Вітчизна) ha &quot;Kyiv&quot; (Київ). Un 30 [[roubl]] bennak e oa e c'hopr evit un dresadenn a rae dindan dek munutenn&lt;ref name=&quot;UK&quot; /&gt;.

Betek [[1988]] ne oa ket bet anzavet labour Ivan Martchouk gant Unvaniezh an Arzourien en un doare ofisiel, petra bennak ma oa bet lakaet e oberennoù war ziskouez tremen 15 gwezh e meur a gêr en URSS — e [[Moskov]] e oa bet dalc'het an div ziskouezadeg kentañ, e [[1979]] hag e [[1980]]&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://gazeta.ua/articles/culture-newspaper/_pered-malyuvannyam-ivan-marchuk-kopav-kartoplyu/421013 |title=Перед малюванням Іван Марчук копав картоплю (&quot;A-raok livañ, Ivan Martchouk a denne avaloù-douar&quot;) @ ''Gazeta''|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.

E 1979 e voe kinniget e labour er c'hentañ diskouezadeg a vode taolennoù gant arzourien ukrainat enepkemplegour, aozet gant yaounkizoù eus an ''diaspora'' ukrainat e [[Pariz]], [[München]], [[New York]] ha [[Londrez]] – e Londrez e voe merket dibarder oberennoù Ivan Martchouk gant an arzvarnour Sir Roland Penrose ([[1900]]-1984), a oa buhezskriver [[Pablo Picasso]].

Adalek ar [[bloavezhioù 1960]] e kavas an arzour e stil dezhañ, a eztaolas er e gelc'hiad lies stil ha liesdodenn ''Mouezh ma ene&quot;, a gaver ar blaz anezhañ en holl e oberennoù, hag a zo kemm-digemm en is-kelc'hiadoù a-hed e hent arzel&lt;ref name=&quot;ESU&quot; /&gt;. Aozet e kelc'hiadoù e gwirionez e vez an taolennoù, hervez o dodenn, o stil, o zeknik hag o livioù : &quot;Mouezh ma ene&quot;, &quot;Gweledva&quot; (Пейзаж), &quot;Bleuniadur&quot; (Цвітіння), &quot;Rakc'hoari livet&quot; (Кольорові прелюдії)&quot;, &quot;Poltred&quot; (Портрет), &quot;Eztaolioù nevez&quot; (Нові експресії), &quot;Divuhezenn&quot; (Натюрморт), &quot;Planedenn wenn I&quot; (Біла планета І), &quot;Planedenn wenn II&quot; (Біла планета ІI), &quot;Hunvreoù a zeu eus an aod&quot; (Виходять мрії з берегів), &quot;Ur sell war an didermen&quot; (Погляд у Безмежність). A-drugarez d'an 42 daolenn a zo er c'helc'hiad &quot;Mouezh ma ene&quot; ez eo bet deroet d'an arzour ar Priz Broadel Taras Chevtchenko e [[1997]]&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20100314103713/http://kobzar.info/memories/state_premium/1997 |title=Національна премія України імені Тараса Шевченка (&quot;Priz Broadel Taras Chevtchenko en Ukraina&quot;)|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.

Hiziv an deiz e vez bamet arzvarnerien ar C'hornôg gant taolennoù Ivan Martchouk, ha kinniget e vez dezhañ ma ve aozet diskouezadegoù el lec'hioù pennañ er bed, kement-se holl a-zargemm ouzh an harellerezh hag an heskin en devoa gouzañvet dindan ar ren soviedel. E dastumadoù er bed a-bezh ez eus oberennoù diwar e zorn.

E 2024 e konte Ivan Martchouk 15 prantad en e red-micher&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://gazeta.ua/articles/lady-photo/_najbilsha-vistavka-ivana-marchuka-vidkrilasya-u-vidni-foto-i-video-z-unikalnoyi-podiyi/1171392 |title=Gazeta, 10/02/2024|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;. Disheñvel diouzh ar re gent eo pep prantad a-fet stil ha teknik. E-lec'h an tresoù barr-livañ a anavezer ec'h ijinas an arzour ukrainat un doare da ledañ tresoù liv tanav an tanavañ war al lien, a anvas ''pliontanizm'', ar pezh a grou un doare dantelez voemus ; dre ober meur a wezh e ro sked hag arlivioù blizidik d'an daolenn.

== Mirdioù ==
E 2005 ec'h embannas ar prezidant Viktor Youchtchenko e vije savet ur mirdi da Ivan Martchouk e Kyiv, met biken ne voe graet.

E [[2010]] e voe savet ar mirdi kentañ, e Moskalivka.

D'an 10 a viz Mae [[2022]], ar prezidant Volodymyr Zelenskyi a sinas un dekred a-zivout krouidigezh «&amp;nbsp;Mirdi Ivan Martchouk ha Kreizenn Sevenadurel an Arzoù Kempred&amp;nbsp;» (Про створення музейно-культурного центру сучасного мистецтва Івана Марчука) e Kyiv, er savadur m'edo kannati SUA ar prantad 1992-2012&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/232/2021#Text |title=Dekred 325/2022|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.

== Enorioù ==
[[File:Ivan Marchuk's star. Ternopil'.jpg|thumb|Steredenn Ivan Martchouk e Ternopil]]
* 1996, 14 a viz Gwengolo : Arzour enoret en Ukraina&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/834/96#Text |title=Dekred digant Prezidant Ukraina|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.
* 1997, 7 a viz Meurzh : Priz Broadel Taras Chevtchenko&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/211/97#Text |title=Dekred digant Prezidant Ukraina|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.
* 2002, 03 a viz Eost : Arzour Pobl Ukraina&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/685/2002#Text |title=Dekred digant Prezidant Ukraina|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.
* 2009 : Priz Ukraina al Lennegezh hag an Arzoù&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/685/2002#Text |title=Dekred digant Prezidant Ukraina|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.
* 2011, diskaramzer : steredenn Ivan Martchouk en Alez ar Stered (Алеї зірок) e Ternopil&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://poglyad.te.ua/podii/novyny/chotyry-zirky-dlya-ternopolyan-na-spetsialnu-aleyu-zirok-foto.html |title=Poglyad|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.
* 2016, 25 a viz Mezheven : Urzh ar Frankiz (орден Свободи)&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/276/2016#Text |title=Dekred digant Prezidant Ukraina|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.
* 2020 : steredenn Ivan Martchouk en Alez ar Stered e Kyiv&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=-46py_k5YAs |title=YouTube|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;..
* 2021, 20 a viz Eost : priz &quot;Mojenn Vroadel Ukraina&quot; deroet gant prezidant Ukraina&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://www.president.gov.ua/documents/3742021-39765 |title=Gouarnamant Ukraina|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.
;Priz Ivan Martchouk
D'an 31 a viz Mae [[2016]] e krouas Kuzul Oblast Ternopil ur Priz Ivan Martchouk a vez deroet bep bloaz da vugale eus ar rannvro, oadet etre 7 ha 15 vloaz, hag a ziskouez bout donezonet war dachenn an arzoù kaer&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://suspilne.media/ternopil/1161010-u-ternopoli-vidznacili-laureatok-premii-imeni-ivana-marcuka/ |title=Priz Ivan Martchouk 2025 @ Suspilne|accessdate=02 Ebr 25}}.&lt;/ref&gt;.
;80{{vet}} deiz-ha-bloaz
[[File:Bohdana Pivnenko.jpg|thumb|Boc'hdana Pivnenko]]
Da lidañ 80{{vet}} deiz-ha-bloaz Ivan Martchouk e 2016 e voe embannet gant post Ukraina ur golo-lizher hag un [[timbr]] warno an daolenn ''Lavarit ar wirionez din''.&lt;br&gt;Un diskouezadeg 51 daolenn enni a voe aozet er mirdi Mystetskyi Arsenal (Мистецький Арсеналe) e Kyiv. D'an 12 a viz Mae e voe lidet gouel-bloaz an arzour e Moskalivka, man erruas gant e verc'h ar [[biolin|violinourez]] Boc'hdana Pivnenko (Богдана Півненко) a wele kêriadenn c'henidik he zad evit ar wezh kentañ en he buhez.&lt;br&gt;D'an 18 a viz Mae e tigoras e Mirdi an Arzoù en [[Odesa]] (Одесский художественный музей) un diskouezadeg anvet ''Genotip ar Frankiz'' (Генотип вольності), enni ur 100 bennak a livadurioù tennet eus 6 kelc'hiad (diwar 11 d'ar mare-se). An darn vrasañ eus an oberennoù ne oant biskoazh bet diskouezet en Ukraina, daoust dezho bout bet e [[Lituania]] ([[Vilnius]]), en [[Alamagn]] ([[Berlin]] ha München), e Polonia ([[Warszawa]] ha [[Kraków]])&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20170927155804/http://ofam.od.ua/php/arhiv2.php?dates=2016-05-18#genotip-volnosti |title=Иван Марчук, «Генотип вольности» (&quot;Ivan Martchouk, ''Genotip ar Frankiz''&quot;) @ Mirdi an Arzoù Odesa, 18/03/2016|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;..
;Pezhioù moneiz ha timbroù
{|
|-
| [[File:Пльонтанізм (нейзильбер), аверс.jpg|100px]] || [[File:Пльонтанізм (нейзильбер), реверс.jpg|100px]] || style=&quot;padding-left:20px;&quot;| Pezh 5 hryvnia, Bank Broadel Ukraina (BBU), tu-kroaz ha tu-pil. ''pliontanizm'' (2024).
|-
| [[File:Пльонтанізм (срібло), аверс.png|100px]] || [[File:Пльонтанізм (срібло), реверс.png|100px]] || style=&quot;padding-left:20px;&quot;| Pezh 10 hryvnia, argant, Bank Broadel Ukraina (BBU), tu-kroaz ha tu-pil (2024) ''pliontanizm'' (2024).
|-
|colspan=&quot;2&quot;| [[File:Stamp of Ukraine s1497.jpg|100px|center]] || style=&quot;padding-left:20px;&quot;| Timbr «&amp;nbsp;Ivan Martchouk – ''Lavarit ar wirionez din'', 1994&amp;nbsp;» (2016).
|}

== Levrlennadur ==
* {{uk}} Martchouk, Ivan. ''Генотип вольності'' (&quot;Genotip ar frankiz&quot;, katalog). Kyiv : Саміт-Книга/Summit-Books, 2016 {{ISBN|978-966-2374-48-3}}.
* {{uk}} {{tr}} {{en}} Martchouk, Ivan. ''Відлуння мрій / Düssel Detaylar / Imaginary Details''. Ankara : Folkart Gallery Yayinlari, 2018 {{ISBN|978-605-9018-55-5}}.
* {{uk}} {{en}} Chorina, Anna. ''Український геній Марчук. Історії / Ukrainian Genius Marchuck''. Kyiv : СOOP Media, 2016 {{ISBN|978-966-97545-0-9}}.

== Liammoù diavaez ==
{{Commonscat|Ivan Marchuk (artist)}}
* {{fr}} {{cite web|url=https://www.ukrainer.net/fr/qui-est-ivan-marchuk/ |title=Qui est Ivan Marchuk ?) @ Ukraïner, 22/10/2020|accessdate=02 Ebr 26}}
{{clr}}
== Notennoù ==
{{daveoù}}

{{DEFAULTSORT:Martchouk, Ivan}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1936]]
[[Rummad:Livourien]]
[[Rummad:Arzourien Ukraina]]</text>
      <sha1>n4wnorc9p297mdpg9x8ib65t5zsll3j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186937</id>
      <parentid>2186930</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T18:13:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>/* Buhez */</comment>
      <origin>2186937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17816" sha1="l9zswls7etcud98wve8e6q90szhyk00" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|-
{{Infobox/Titl|Ivan Martchouk|005bbb|talbenn den|ffd700}}
|- bgcolor=&quot;#ffd700&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:1.7em;&quot;| Іва́н Марчу́к
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|[[File:Український художник Іван Марчук під час персональної виставки в Римі (2025).jpg|260px|center]]Ivan Martchouk d'an 10 a viz C'hwevrer 2025
----
|-
| '''Ganedigezh''' || {{deiziad|12|Mae|1936}}, Moskalivka&lt;br&gt;Distrig Lanovets, oblast Ternopil&lt;br&gt;{{USSR}}
|-
| '''Broadelezh''' || [[File:Flag of Ukraine.svg|20px|border]] Ukrainat
|-
| '''Broioù''' || {{Polonia}}&lt;br&gt;{{URSS}}&lt;br&gt;{{Ukraina}}
|-
| '''Micher''' || [[Livouriezh|Livour]]
|-
| '''Stummadur''' || Skol-veur vicherel an Arzoù kinklañ hag an Arzoù pleustrek, [[Lviv]] ([[1956]])&lt;br&gt;Ensavadur an Arzoù pleustrek ha kinklañ, Lviv ([[1965]])
|-
| colspan=&quot;2&quot;|
----
|-
| '''Enorioù''' || [[File:Order of Liberty (Ukraine) ribbon bar.svg|20px]] Urzh ar Frankiz&lt;br&gt;[[File:Народний художник України.png|20px]] Arzour Pobl Ukraina&lt;br&gt;[[File:Національна легенда України (cropped).png|20px]] Mojenn Vroadel Ukraina&lt;br&gt;[[File:Shevchenko National Prize badge.png|20px]] Priz Broadel Chevtchenko
|-
| colspan=&quot;2&quot;|
----
|-
| '''Web''' || [https://ivan-marchuk.com/ ivan-marchuk.com/]
|}
'''Ivan Stepanovitch Martchouk''' ([[ukraineg]] : Іва́н Степа́нович Марчу́к), bet ganet d'an {{deiziad|12|Mae|1936}} e Moskalivka, a oa en  [[URSS]] da neuze, zo ul [[livouriezh|livour]] [[ukraina]]t. Brudet eo dre m'en deus ijinet un teknik en deus anvet ''pliontanizm'' (Пльонтанізм, diwar ''пльонтати'' ''pliontati'', &quot;gwiadiñ&quot;, &quot;plezhenniñ&quot;).

Ul livour meur eo en Ukraina, a zo bet anvet da Arzour Pobl Ukraina hag en deus bet ar Priz Broadel Taras Chevtchenko. Un ezel a enor eo en Akademiezh Ukraina an Arzoù, hag ur c'heodedad a enor e kêrioù [[Ternopil]], [[Kyiv]] ha Kanev.

E [[2006]] e voe degemeret Ivan Martchouk gant Akademiezh Etrebroadel an Arzoù Kempred (''International Academy of Contemporary Art'') e [[Roma]] er renk &quot;Gild Aour&quot; (''Golden Guild''), hag e zilennas da ezel a enor e Kuzul skiantel an Akademiezh&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://suspilne.media/culture/238213-ludi-divlatsa-a-hudoznik-bacit-akij-vin-unikalnij-stil-ukrainskogo-genia-ivana-marcuka/ |title=&quot;Люди дивляться, а художник бачить&quot; (&quot;An dud a sell, met an arzour a wel&quot;) @ ''Suspilne Kultura''|accessdate=02 Ebr 26}}&lt;/ref&gt;. Ar wezh kentañ e voe ma voe anavezet un arzour ukrainat gant un aozadur ken uhel e live.

E miz Here [[2007]] e voe lakaet an arzour er 72{{vet}} lec'h el listenn ''100 Geniuses of Modernity'' savet gant ar gazetenn vreizhveurat ''The Telegraph''&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1567544/Top-100-living-geniuses.html |title=Top 100 living geniuses @ The Telegraph, 30/10/2007|accesdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.

D'an 8 a viz Mezheven [[2024]], un daolenn gant I. Martchouk anvet ''Savet eo al loar a-us an Dnieper'' (Зійшов місяць на Дніпром) a dizhas {{formatnum:300000}} [[dollar]] en ur werzh diouzh ar c'hresk e Kyiv&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://life.pravda.com.ua/culture/kartinu-ivana-marchuka-prodali-za-rekordnu-sumu-302042/? |title=Ukraina Pravda, 11/06/2024|accessdate=02 Ebr 26}}&lt;/ref&gt; ; biskoazh ne oa bet ken uhel priz un oberenn gant un arzour ukrainat a vremañ&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://news.telegraf.com.ua/ukr/kultura/2024-06-11/5857226-prodali-za-300-tisyach-dolariv-kartina-marchuka-pobila-rekord-sered-ukrainskikh-khudozhnikiv |title=Telegraf, 11/06/2024|accessdate=02 Ebr 26}}&lt;/ref&gt;.

== Buhez ==
D'an 12 a viz Mae 1936 e voe ganet Ivan Martchouk e kêriadenn Moskalivka en un tiegezh gwiaderien a oa brudet er c'horn-bro e [[Eil republik Polonia|Republik Polonia]], a voe aloubet gant URSS, hag a zo en [[oblast]] (rannvro) Ternopil en Ukraina hiziv.

E [[1951]], goude bezañ bet skoliataet e-pad seizh vloaz, ec'h eas da studiañ e Skol-veur vicherel an Arzoù kinklañ hag an Arzoù pleustrek e [[Lviv]] ma voe diplomet e [[1956]], oadet a 20 vloaz. Goude e amzer soudard e kendalc'has gant e studi e rann ar c'hroc'hanerezh en Ensavadur an Arzoù pleustrek ha kinklañ, e Lviv bepred, ma voe diplomet e [[1965]].

Adalek [[1959]] hag a-hed dek vloaz pe dost e voe Ivan Martchouk en ur skol nann-akademek bet savet gant ur c'helenner dezhañ, ma veze kelennet al [[lennegezh]], ar [[sonerezh]] hag ar [[relijion]] ouzhpenn d'an arzoù kaer. Eno e tisplegas d'an izili all a-zivout luskadoù ar [[sevenadur]] er bed, ha pajennoù kuzh Istor Ukraina&lt;ref name=&quot;UK&quot;&gt;Ukraïner, 22/10/2020.&lt;/ref&gt;.

E [[1965]]-[[1968]] e labouras e rann an danvezioù dreistkalet en Akademiezh Ukrainat ar Skiantoù. Goude-se ha betek [[1984]] e voe e Labouradeg an Arzoù savadurel ha kinklañ e Kyiv&lt;ref name=&quot;ESU&quot;&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://esu.com.ua/article-65752 |title=ЕНЦИКЛОПЕДІЯ СУЧАСНОЇ УКРАЇНИ (&quot;Holloueziadur Uktraina a vremañ&quot;)|accessdate=02 Ebr 26}}&lt;/ref&gt;, ha tra ma sevene e gefridioù micherel e live ar pezh a blije dezhañ&lt;ref name=&quot;UK&quot; /&gt;. Pa guitaas al Labouradeg e 1984 e voulc'has e respet evel arzour krouer.

Dipitet-bras ma voe gant an [[hollveliouriezh]] soviedel ha dre ma veze harellet dizehan gant Poellgor Surentez ar Stad ([[KGB]]) e klaskas kuitaat URSS&lt;ref name=&quot;UK&quot; /&gt;. Adalek [1989]] betek [[2001]] e vevas en [[Aostralia]], e [[Kanada]] hag e [[Stadoù-Unanet Amerika]]. Koulskoude e tistroas da Ukraina e [[1990]] da-geñver e ziskouezadeg kentañ, a voe dalc'het e Mirdi-Stad an Arzoù-kaer ukrainat e Kyiv, ma tistroas er bloaz 2001.

E Kyiv e veve c'hoazh pa c'hoarvezas [[Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022]].
=== Prantad Wien ===
Da heul deroù an aloubadeg [[Rusia|rus]] e miz C'hwevrer [[2022]] e rankas Ivan Martchouk divroañ da [[Vienna|Wien]] en [[Aostria]], ma livas un 200 taolenn bennak etre 2022 ha [[2025]] ; diskouezadegoù a voe aozet eno&lt;ref name=&quot;UI&quot;&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://www.ukrinform.ua/rubric-culture/3989034-ivan-marcuk-stvoriv-u-vidni-vze-blizko-200-kartin.html |title=Ukrinform, 04/05/2025|accessdate=02 Ebr 26}}&lt;/ref&gt;.

E deroù ar bloaz [[2025]] e voe krouet an Diazezadur Madelezhus Ivan Martchouk (благодійну фундацію Івана Марчука) evit skignañ oberennoù an arzour, koulz hag ur [[mirdi]]&lt;ref name=&quot;UI&quot; /&gt;. D'an 10 a viz C'hwevrer, dindan gwarez Kannati Ukraina e [[Keoded ar Vatikan]], e voe aozet un diskouezadeg anvet &quot;Gwirvoud marzhus&quot; (Епічна реальність) er ''Palazzio Cancelleria'' e Roma. D'an 12 a viz C'hwevrer e voe degemeret Ivan Martchouk gant ar [[pab]] [[Leon XIV]]&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://www.vaticannews.va/uk/world/news/2025-02/hudozhnyk-ivan-marchuk-moye-haslo-spishit-robyty-dobro.html? |title=Vatican News, 13/02/2025|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.

D'an 2 a viz Mae 2025 e tigoras an diskouezadeg &quot;Lavarit ar wirionez din&quot; (Скажи мені правду), tremen 450 taolenn enni ; ur genstrivadeg etrebroadel tresadennoùù gant bugale a voe savet, anvet &quot;War hentoù Ivan Martchouk&quot; (Шляхами Івана Марчука)&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://suspilne.media/ternopil/1009541-skazi-meni-pravdu-u-vidni-vidkrili-vistavku-hudoznika-z-ternopilsini-ivana-marcuka/ |title=Suspilne, 03/05/2025|accessdate=02 Ebr 26}}&lt;/ref&gt;. A-raok digoradur an diskouezag e kinnigas an arzour ur c'hatalog eus e oberennoù, pemp levrenn ennañ, anvet &quot;Mouezh ma ene&quot; (Голос моєї душі)&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://zbruc.eu/node/121462 |title=Zbruč, 20/05/2025|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.

== Oberennoù ==
[[File:Марчук Іван Степанович.jpg|thumb|Ivan Martchouk e Kyiv e 2012]]
Ur {{formatnum:5000}} oberenn bennak zo bet savet gant Ivan Martchouk, a voe lakaet war ziskouez e tremen 150 diskouezadeg personel ha war-dro 50 re a-stroll. E kreizig-kreiz Kyiv emañ studio an arzour.

E 1965 e kavas e zoare dezhañ, na glote ket gant reolennoù ar gwirvoud sokialour ; e-pad pell ne c'hallas ket diskouez e labour abalamour da se, hag e rankas chom kuzh en abeg da harellerezh dizehan KGB. Evit treuzvevañ dindan veli ar reizhiad soviedel e veze ret da Ivan Martchouk tresañ skeudennoù eeun evit ar magazinoù ''Ukraina'' (''Україна''), &quot;Mammvro&quot; (Вітчизна) ha &quot;Kyiv&quot; (Київ). Un 30 [[roubl]] bennak e oa e c'hopr evit un dresadenn a rae dindan dek munutenn&lt;ref name=&quot;UK&quot; /&gt;.

Betek [[1988]] ne oa ket bet anzavet labour Ivan Martchouk gant Unvaniezh an Arzourien en un doare ofisiel, petra bennak ma oa bet lakaet e oberennoù war ziskouez tremen 15 gwezh e meur a gêr en URSS — e [[Moskov]] e oa bet dalc'het an div ziskouezadeg kentañ, e [[1979]] hag e [[1980]]&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://gazeta.ua/articles/culture-newspaper/_pered-malyuvannyam-ivan-marchuk-kopav-kartoplyu/421013 |title=Перед малюванням Іван Марчук копав картоплю (&quot;A-raok livañ, Ivan Martchouk a denne avaloù-douar&quot;) @ ''Gazeta''|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.

E 1979 e voe kinniget e labour er c'hentañ diskouezadeg a vode taolennoù gant arzourien ukrainat enepkemplegour, aozet gant yaounkizoù eus an ''diaspora'' ukrainat e [[Pariz]], [[München]], [[New York]] ha [[Londrez]] – e Londrez e voe merket dibarder oberennoù Ivan Martchouk gant an arzvarnour Sir Roland Penrose ([[1900]]-1984), a oa buhezskriver [[Pablo Picasso]].

Adalek ar [[bloavezhioù 1960]] e kavas an arzour e stil dezhañ, a eztaolas er e gelc'hiad lies stil ha liesdodenn ''Mouezh ma ene&quot;, a gaver ar blaz anezhañ en holl e oberennoù, hag a zo kemm-digemm en is-kelc'hiadoù a-hed e hent arzel&lt;ref name=&quot;ESU&quot; /&gt;. Aozet e kelc'hiadoù e gwirionez e vez an taolennoù, hervez o dodenn, o stil, o zeknik hag o livioù : &quot;Mouezh ma ene&quot;, &quot;Gweledva&quot; (Пейзаж), &quot;Bleuniadur&quot; (Цвітіння), &quot;Rakc'hoari livet&quot; (Кольорові прелюдії)&quot;, &quot;Poltred&quot; (Портрет), &quot;Eztaolioù nevez&quot; (Нові експресії), &quot;Divuhezenn&quot; (Натюрморт), &quot;Planedenn wenn I&quot; (Біла планета І), &quot;Planedenn wenn II&quot; (Біла планета ІI), &quot;Hunvreoù a zeu eus an aod&quot; (Виходять мрії з берегів), &quot;Ur sell war an didermen&quot; (Погляд у Безмежність). A-drugarez d'an 42 daolenn a zo er c'helc'hiad &quot;Mouezh ma ene&quot; ez eo bet deroet d'an arzour ar Priz Broadel Taras Chevtchenko e [[1997]]&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20100314103713/http://kobzar.info/memories/state_premium/1997 |title=Національна премія України імені Тараса Шевченка (&quot;Priz Broadel Taras Chevtchenko en Ukraina&quot;)|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.

Hiziv an deiz e vez bamet arzvarnerien ar C'hornôg gant taolennoù Ivan Martchouk, ha kinniget e vez dezhañ ma ve aozet diskouezadegoù el lec'hioù pennañ er bed, kement-se holl a-zargemm ouzh an harellerezh hag an heskin en devoa gouzañvet dindan ar ren soviedel. E dastumadoù er bed a-bezh ez eus oberennoù diwar e zorn.

E 2024 e konte Ivan Martchouk 15 prantad en e red-micher&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://gazeta.ua/articles/lady-photo/_najbilsha-vistavka-ivana-marchuka-vidkrilasya-u-vidni-foto-i-video-z-unikalnoyi-podiyi/1171392 |title=Gazeta, 10/02/2024|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;. Disheñvel diouzh ar re gent eo pep prantad a-fet stil ha teknik. E-lec'h an tresoù barr-livañ a anavezer ec'h ijinas an arzour ukrainat un doare da ledañ tresoù liv tanav an tanavañ war al lien, a anvas ''pliontanizm'', ar pezh a grou un doare dantelez voemus ; dre ober meur a wezh e ro sked hag arlivioù blizidik d'an daolenn.

== Mirdioù ==
E 2005 ec'h embannas ar prezidant Viktor Youchtchenko e vije savet ur mirdi da Ivan Martchouk e Kyiv, met biken ne voe graet.

E [[2010]] e voe savet ar mirdi kentañ, e Moskalivka.

D'an 10 a viz Mae [[2022]], ar prezidant Volodymyr Zelenskyi a sinas un dekred a-zivout krouidigezh «&amp;nbsp;Mirdi Ivan Martchouk ha Kreizenn Sevenadurel an Arzoù Kempred&amp;nbsp;» (Про створення музейно-культурного центру сучасного мистецтва Івана Марчука) e Kyiv, er savadur m'edo kannati SUA ar prantad 1992-2012&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/232/2021#Text |title=Dekred 325/2022|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.

== Enorioù ==
[[File:Ivan Marchuk's star. Ternopil'.jpg|thumb|Steredenn Ivan Martchouk e Ternopil]]
* 1996, 14 a viz Gwengolo : Arzour enoret en Ukraina&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/834/96#Text |title=Dekred digant Prezidant Ukraina|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.
* 1997, 7 a viz Meurzh : Priz Broadel Taras Chevtchenko&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/211/97#Text |title=Dekred digant Prezidant Ukraina|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.
* 2002, 03 a viz Eost : Arzour Pobl Ukraina&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/685/2002#Text |title=Dekred digant Prezidant Ukraina|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.
* 2009 : Priz Ukraina al Lennegezh hag an Arzoù&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/685/2002#Text |title=Dekred digant Prezidant Ukraina|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.
* 2011, diskaramzer : steredenn Ivan Martchouk en Alez ar Stered (Алеї зірок) e Ternopil&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://poglyad.te.ua/podii/novyny/chotyry-zirky-dlya-ternopolyan-na-spetsialnu-aleyu-zirok-foto.html |title=Poglyad|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.
* 2016, 25 a viz Mezheven : Urzh ar Frankiz (орден Свободи)&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/276/2016#Text |title=Dekred digant Prezidant Ukraina|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.
* 2020 : steredenn Ivan Martchouk en Alez ar Stered e Kyiv&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=-46py_k5YAs |title=YouTube|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;..
* 2021, 20 a viz Eost : priz &quot;Mojenn Vroadel Ukraina&quot; deroet gant prezidant Ukraina&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://www.president.gov.ua/documents/3742021-39765 |title=Gouarnamant Ukraina|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.
;Priz Ivan Martchouk
D'an 31 a viz Mae [[2016]] e krouas Kuzul Oblast Ternopil ur Priz Ivan Martchouk a vez deroet bep bloaz da vugale eus ar rannvro, oadet etre 7 ha 15 vloaz, hag a ziskouez bout donezonet war dachenn an arzoù kaer&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://suspilne.media/ternopil/1161010-u-ternopoli-vidznacili-laureatok-premii-imeni-ivana-marcuka/ |title=Priz Ivan Martchouk 2025 @ Suspilne|accessdate=02 Ebr 25}}.&lt;/ref&gt;.
;80{{vet}} deiz-ha-bloaz
[[File:Bohdana Pivnenko.jpg|thumb|Boc'hdana Pivnenko]]
Da lidañ 80{{vet}} deiz-ha-bloaz Ivan Martchouk e 2016 e voe embannet gant post Ukraina ur golo-lizher hag un [[timbr]] warno an daolenn ''Lavarit ar wirionez din''.&lt;br&gt;Un diskouezadeg 51 daolenn enni a voe aozet er mirdi Mystetskyi Arsenal (Мистецький Арсеналe) e Kyiv. D'an 12 a viz Mae e voe lidet gouel-bloaz an arzour e Moskalivka, man erruas gant e verc'h ar [[biolin|violinourez]] Boc'hdana Pivnenko (Богдана Півненко) a wele kêriadenn c'henidik he zad evit ar wezh kentañ en he buhez.&lt;br&gt;D'an 18 a viz Mae e tigoras e Mirdi an Arzoù en [[Odesa]] (Одесский художественный музей) un diskouezadeg anvet ''Genotip ar Frankiz'' (Генотип вольності), enni ur 100 bennak a livadurioù tennet eus 6 kelc'hiad (diwar 11 d'ar mare-se). An darn vrasañ eus an oberennoù ne oant biskoazh bet diskouezet en Ukraina, daoust dezho bout bet e [[Lituania]] ([[Vilnius]]), en [[Alamagn]] ([[Berlin]] ha München), e Polonia ([[Warszawa]] ha [[Kraków]])&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20170927155804/http://ofam.od.ua/php/arhiv2.php?dates=2016-05-18#genotip-volnosti |title=Иван Марчук, «Генотип вольности» (&quot;Ivan Martchouk, ''Genotip ar Frankiz''&quot;) @ Mirdi an Arzoù Odesa, 18/03/2016|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;..
;Pezhioù moneiz ha timbroù
{|
|-
| [[File:Пльонтанізм (нейзильбер), аверс.jpg|100px]] || [[File:Пльонтанізм (нейзильбер), реверс.jpg|100px]] || style=&quot;padding-left:20px;&quot;| Pezh 5 hryvnia, Bank Broadel Ukraina (BBU), tu-kroaz ha tu-pil. ''pliontanizm'' (2024).
|-
| [[File:Пльонтанізм (срібло), аверс.png|100px]] || [[File:Пльонтанізм (срібло), реверс.png|100px]] || style=&quot;padding-left:20px;&quot;| Pezh 10 hryvnia, argant, Bank Broadel Ukraina (BBU), tu-kroaz ha tu-pil (2024) ''pliontanizm'' (2024).
|-
|colspan=&quot;2&quot;| [[File:Stamp of Ukraine s1497.jpg|100px|center]] || style=&quot;padding-left:20px;&quot;| Timbr «&amp;nbsp;Ivan Martchouk – ''Lavarit ar wirionez din'', 1994&amp;nbsp;» (2016).
|}

== Levrlennadur ==
* {{uk}} Martchouk, Ivan. ''Генотип вольності'' (&quot;Genotip ar frankiz&quot;, katalog). Kyiv : Саміт-Книга/Summit-Books, 2016 {{ISBN|978-966-2374-48-3}}.
* {{uk}} {{tr}} {{en}} Martchouk, Ivan. ''Відлуння мрій / Düssel Detaylar / Imaginary Details''. Ankara : Folkart Gallery Yayinlari, 2018 {{ISBN|978-605-9018-55-5}}.
* {{uk}} {{en}} Chorina, Anna. ''Український геній Марчук. Історії / Ukrainian Genius Marchuck''. Kyiv : СOOP Media, 2016 {{ISBN|978-966-97545-0-9}}.

== Liammoù diavaez ==
{{Commonscat|Ivan Marchuk (artist)}}
* {{fr}} {{cite web|url=https://www.ukrainer.net/fr/qui-est-ivan-marchuk/ |title=Qui est Ivan Marchuk ?) @ Ukraïner, 22/10/2020|accessdate=02 Ebr 26}}
{{clr}}
== Notennoù ==
{{daveoù}}

{{DEFAULTSORT:Martchouk, Ivan}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1936]]
[[Rummad:Livourien]]
[[Rummad:Arzourien Ukraina]]</text>
      <sha1>l9zswls7etcud98wve8e6q90szhyk00</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186938</id>
      <parentid>2186937</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T18:13:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>/* Buhez */</comment>
      <origin>2186938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17816" sha1="nyh1m6hf4z66bxrrex0l3mn6u0ldaoo" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|-
{{Infobox/Titl|Ivan Martchouk|005bbb|talbenn den|ffd700}}
|- bgcolor=&quot;#ffd700&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:1.7em;&quot;| Іва́н Марчу́к
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|[[File:Український художник Іван Марчук під час персональної виставки в Римі (2025).jpg|260px|center]]Ivan Martchouk d'an 10 a viz C'hwevrer 2025
----
|-
| '''Ganedigezh''' || {{deiziad|12|Mae|1936}}, Moskalivka&lt;br&gt;Distrig Lanovets, oblast Ternopil&lt;br&gt;{{USSR}}
|-
| '''Broadelezh''' || [[File:Flag of Ukraine.svg|20px|border]] Ukrainat
|-
| '''Broioù''' || {{Polonia}}&lt;br&gt;{{URSS}}&lt;br&gt;{{Ukraina}}
|-
| '''Micher''' || [[Livouriezh|Livour]]
|-
| '''Stummadur''' || Skol-veur vicherel an Arzoù kinklañ hag an Arzoù pleustrek, [[Lviv]] ([[1956]])&lt;br&gt;Ensavadur an Arzoù pleustrek ha kinklañ, Lviv ([[1965]])
|-
| colspan=&quot;2&quot;|
----
|-
| '''Enorioù''' || [[File:Order of Liberty (Ukraine) ribbon bar.svg|20px]] Urzh ar Frankiz&lt;br&gt;[[File:Народний художник України.png|20px]] Arzour Pobl Ukraina&lt;br&gt;[[File:Національна легенда України (cropped).png|20px]] Mojenn Vroadel Ukraina&lt;br&gt;[[File:Shevchenko National Prize badge.png|20px]] Priz Broadel Chevtchenko
|-
| colspan=&quot;2&quot;|
----
|-
| '''Web''' || [https://ivan-marchuk.com/ ivan-marchuk.com/]
|}
'''Ivan Stepanovitch Martchouk''' ([[ukraineg]] : Іва́н Степа́нович Марчу́к), bet ganet d'an {{deiziad|12|Mae|1936}} e Moskalivka, a oa en  [[URSS]] da neuze, zo ul [[livouriezh|livour]] [[ukraina]]t. Brudet eo dre m'en deus ijinet un teknik en deus anvet ''pliontanizm'' (Пльонтанізм, diwar ''пльонтати'' ''pliontati'', &quot;gwiadiñ&quot;, &quot;plezhenniñ&quot;).

Ul livour meur eo en Ukraina, a zo bet anvet da Arzour Pobl Ukraina hag en deus bet ar Priz Broadel Taras Chevtchenko. Un ezel a enor eo en Akademiezh Ukraina an Arzoù, hag ur c'heodedad a enor e kêrioù [[Ternopil]], [[Kyiv]] ha Kanev.

E [[2006]] e voe degemeret Ivan Martchouk gant Akademiezh Etrebroadel an Arzoù Kempred (''International Academy of Contemporary Art'') e [[Roma]] er renk &quot;Gild Aour&quot; (''Golden Guild''), hag e zilennas da ezel a enor e Kuzul skiantel an Akademiezh&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://suspilne.media/culture/238213-ludi-divlatsa-a-hudoznik-bacit-akij-vin-unikalnij-stil-ukrainskogo-genia-ivana-marcuka/ |title=&quot;Люди дивляться, а художник бачить&quot; (&quot;An dud a sell, met an arzour a wel&quot;) @ ''Suspilne Kultura''|accessdate=02 Ebr 26}}&lt;/ref&gt;. Ar wezh kentañ e voe ma voe anavezet un arzour ukrainat gant un aozadur ken uhel e live.

E miz Here [[2007]] e voe lakaet an arzour er 72{{vet}} lec'h el listenn ''100 Geniuses of Modernity'' savet gant ar gazetenn vreizhveurat ''The Telegraph''&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1567544/Top-100-living-geniuses.html |title=Top 100 living geniuses @ The Telegraph, 30/10/2007|accesdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.

D'an 8 a viz Mezheven [[2024]], un daolenn gant I. Martchouk anvet ''Savet eo al loar a-us an Dnieper'' (Зійшов місяць на Дніпром) a dizhas {{formatnum:300000}} [[dollar]] en ur werzh diouzh ar c'hresk e Kyiv&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://life.pravda.com.ua/culture/kartinu-ivana-marchuka-prodali-za-rekordnu-sumu-302042/? |title=Ukraina Pravda, 11/06/2024|accessdate=02 Ebr 26}}&lt;/ref&gt; ; biskoazh ne oa bet ken uhel priz un oberenn gant un arzour ukrainat a vremañ&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://news.telegraf.com.ua/ukr/kultura/2024-06-11/5857226-prodali-za-300-tisyach-dolariv-kartina-marchuka-pobila-rekord-sered-ukrainskikh-khudozhnikiv |title=Telegraf, 11/06/2024|accessdate=02 Ebr 26}}&lt;/ref&gt;.

== Buhez ==
D'an 12 a viz Mae 1936 e voe ganet Ivan Martchouk e kêriadenn Moskalivka en un tiegezh gwiaderien a oa brudet er c'horn-bro e [[Eil Republik Polonia|Republik Polonia]], a voe aloubet gant URSS, hag a zo en [[oblast]] (rannvro) Ternopil en Ukraina hiziv.

E [[1951]], goude bezañ bet skoliataet e-pad seizh vloaz, ec'h eas da studiañ e Skol-veur vicherel an Arzoù kinklañ hag an Arzoù pleustrek e [[Lviv]] ma voe diplomet e [[1956]], oadet a 20 vloaz. Goude e amzer soudard e kendalc'has gant e studi e rann ar c'hroc'hanerezh en Ensavadur an Arzoù pleustrek ha kinklañ, e Lviv bepred, ma voe diplomet e [[1965]].

Adalek [[1959]] hag a-hed dek vloaz pe dost e voe Ivan Martchouk en ur skol nann-akademek bet savet gant ur c'helenner dezhañ, ma veze kelennet al [[lennegezh]], ar [[sonerezh]] hag ar [[relijion]] ouzhpenn d'an arzoù kaer. Eno e tisplegas d'an izili all a-zivout luskadoù ar [[sevenadur]] er bed, ha pajennoù kuzh Istor Ukraina&lt;ref name=&quot;UK&quot;&gt;Ukraïner, 22/10/2020.&lt;/ref&gt;.

E [[1965]]-[[1968]] e labouras e rann an danvezioù dreistkalet en Akademiezh Ukrainat ar Skiantoù. Goude-se ha betek [[1984]] e voe e Labouradeg an Arzoù savadurel ha kinklañ e Kyiv&lt;ref name=&quot;ESU&quot;&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://esu.com.ua/article-65752 |title=ЕНЦИКЛОПЕДІЯ СУЧАСНОЇ УКРАЇНИ (&quot;Holloueziadur Uktraina a vremañ&quot;)|accessdate=02 Ebr 26}}&lt;/ref&gt;, ha tra ma sevene e gefridioù micherel e live ar pezh a blije dezhañ&lt;ref name=&quot;UK&quot; /&gt;. Pa guitaas al Labouradeg e 1984 e voulc'has e respet evel arzour krouer.

Dipitet-bras ma voe gant an [[hollveliouriezh]] soviedel ha dre ma veze harellet dizehan gant Poellgor Surentez ar Stad ([[KGB]]) e klaskas kuitaat URSS&lt;ref name=&quot;UK&quot; /&gt;. Adalek [1989]] betek [[2001]] e vevas en [[Aostralia]], e [[Kanada]] hag e [[Stadoù-Unanet Amerika]]. Koulskoude e tistroas da Ukraina e [[1990]] da-geñver e ziskouezadeg kentañ, a voe dalc'het e Mirdi-Stad an Arzoù-kaer ukrainat e Kyiv, ma tistroas er bloaz 2001.

E Kyiv e veve c'hoazh pa c'hoarvezas [[Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022]].
=== Prantad Wien ===
Da heul deroù an aloubadeg [[Rusia|rus]] e miz C'hwevrer [[2022]] e rankas Ivan Martchouk divroañ da [[Vienna|Wien]] en [[Aostria]], ma livas un 200 taolenn bennak etre 2022 ha [[2025]] ; diskouezadegoù a voe aozet eno&lt;ref name=&quot;UI&quot;&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://www.ukrinform.ua/rubric-culture/3989034-ivan-marcuk-stvoriv-u-vidni-vze-blizko-200-kartin.html |title=Ukrinform, 04/05/2025|accessdate=02 Ebr 26}}&lt;/ref&gt;.

E deroù ar bloaz [[2025]] e voe krouet an Diazezadur Madelezhus Ivan Martchouk (благодійну фундацію Івана Марчука) evit skignañ oberennoù an arzour, koulz hag ur [[mirdi]]&lt;ref name=&quot;UI&quot; /&gt;. D'an 10 a viz C'hwevrer, dindan gwarez Kannati Ukraina e [[Keoded ar Vatikan]], e voe aozet un diskouezadeg anvet &quot;Gwirvoud marzhus&quot; (Епічна реальність) er ''Palazzio Cancelleria'' e Roma. D'an 12 a viz C'hwevrer e voe degemeret Ivan Martchouk gant ar [[pab]] [[Leon XIV]]&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://www.vaticannews.va/uk/world/news/2025-02/hudozhnyk-ivan-marchuk-moye-haslo-spishit-robyty-dobro.html? |title=Vatican News, 13/02/2025|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.

D'an 2 a viz Mae 2025 e tigoras an diskouezadeg &quot;Lavarit ar wirionez din&quot; (Скажи мені правду), tremen 450 taolenn enni ; ur genstrivadeg etrebroadel tresadennoùù gant bugale a voe savet, anvet &quot;War hentoù Ivan Martchouk&quot; (Шляхами Івана Марчука)&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://suspilne.media/ternopil/1009541-skazi-meni-pravdu-u-vidni-vidkrili-vistavku-hudoznika-z-ternopilsini-ivana-marcuka/ |title=Suspilne, 03/05/2025|accessdate=02 Ebr 26}}&lt;/ref&gt;. A-raok digoradur an diskouezag e kinnigas an arzour ur c'hatalog eus e oberennoù, pemp levrenn ennañ, anvet &quot;Mouezh ma ene&quot; (Голос моєї душі)&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://zbruc.eu/node/121462 |title=Zbruč, 20/05/2025|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.

== Oberennoù ==
[[File:Марчук Іван Степанович.jpg|thumb|Ivan Martchouk e Kyiv e 2012]]
Ur {{formatnum:5000}} oberenn bennak zo bet savet gant Ivan Martchouk, a voe lakaet war ziskouez e tremen 150 diskouezadeg personel ha war-dro 50 re a-stroll. E kreizig-kreiz Kyiv emañ studio an arzour.

E 1965 e kavas e zoare dezhañ, na glote ket gant reolennoù ar gwirvoud sokialour ; e-pad pell ne c'hallas ket diskouez e labour abalamour da se, hag e rankas chom kuzh en abeg da harellerezh dizehan KGB. Evit treuzvevañ dindan veli ar reizhiad soviedel e veze ret da Ivan Martchouk tresañ skeudennoù eeun evit ar magazinoù ''Ukraina'' (''Україна''), &quot;Mammvro&quot; (Вітчизна) ha &quot;Kyiv&quot; (Київ). Un 30 [[roubl]] bennak e oa e c'hopr evit un dresadenn a rae dindan dek munutenn&lt;ref name=&quot;UK&quot; /&gt;.

Betek [[1988]] ne oa ket bet anzavet labour Ivan Martchouk gant Unvaniezh an Arzourien en un doare ofisiel, petra bennak ma oa bet lakaet e oberennoù war ziskouez tremen 15 gwezh e meur a gêr en URSS — e [[Moskov]] e oa bet dalc'het an div ziskouezadeg kentañ, e [[1979]] hag e [[1980]]&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://gazeta.ua/articles/culture-newspaper/_pered-malyuvannyam-ivan-marchuk-kopav-kartoplyu/421013 |title=Перед малюванням Іван Марчук копав картоплю (&quot;A-raok livañ, Ivan Martchouk a denne avaloù-douar&quot;) @ ''Gazeta''|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.

E 1979 e voe kinniget e labour er c'hentañ diskouezadeg a vode taolennoù gant arzourien ukrainat enepkemplegour, aozet gant yaounkizoù eus an ''diaspora'' ukrainat e [[Pariz]], [[München]], [[New York]] ha [[Londrez]] – e Londrez e voe merket dibarder oberennoù Ivan Martchouk gant an arzvarnour Sir Roland Penrose ([[1900]]-1984), a oa buhezskriver [[Pablo Picasso]].

Adalek ar [[bloavezhioù 1960]] e kavas an arzour e stil dezhañ, a eztaolas er e gelc'hiad lies stil ha liesdodenn ''Mouezh ma ene&quot;, a gaver ar blaz anezhañ en holl e oberennoù, hag a zo kemm-digemm en is-kelc'hiadoù a-hed e hent arzel&lt;ref name=&quot;ESU&quot; /&gt;. Aozet e kelc'hiadoù e gwirionez e vez an taolennoù, hervez o dodenn, o stil, o zeknik hag o livioù : &quot;Mouezh ma ene&quot;, &quot;Gweledva&quot; (Пейзаж), &quot;Bleuniadur&quot; (Цвітіння), &quot;Rakc'hoari livet&quot; (Кольорові прелюдії)&quot;, &quot;Poltred&quot; (Портрет), &quot;Eztaolioù nevez&quot; (Нові експресії), &quot;Divuhezenn&quot; (Натюрморт), &quot;Planedenn wenn I&quot; (Біла планета І), &quot;Planedenn wenn II&quot; (Біла планета ІI), &quot;Hunvreoù a zeu eus an aod&quot; (Виходять мрії з берегів), &quot;Ur sell war an didermen&quot; (Погляд у Безмежність). A-drugarez d'an 42 daolenn a zo er c'helc'hiad &quot;Mouezh ma ene&quot; ez eo bet deroet d'an arzour ar Priz Broadel Taras Chevtchenko e [[1997]]&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20100314103713/http://kobzar.info/memories/state_premium/1997 |title=Національна премія України імені Тараса Шевченка (&quot;Priz Broadel Taras Chevtchenko en Ukraina&quot;)|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.

Hiziv an deiz e vez bamet arzvarnerien ar C'hornôg gant taolennoù Ivan Martchouk, ha kinniget e vez dezhañ ma ve aozet diskouezadegoù el lec'hioù pennañ er bed, kement-se holl a-zargemm ouzh an harellerezh hag an heskin en devoa gouzañvet dindan ar ren soviedel. E dastumadoù er bed a-bezh ez eus oberennoù diwar e zorn.

E 2024 e konte Ivan Martchouk 15 prantad en e red-micher&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://gazeta.ua/articles/lady-photo/_najbilsha-vistavka-ivana-marchuka-vidkrilasya-u-vidni-foto-i-video-z-unikalnoyi-podiyi/1171392 |title=Gazeta, 10/02/2024|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;. Disheñvel diouzh ar re gent eo pep prantad a-fet stil ha teknik. E-lec'h an tresoù barr-livañ a anavezer ec'h ijinas an arzour ukrainat un doare da ledañ tresoù liv tanav an tanavañ war al lien, a anvas ''pliontanizm'', ar pezh a grou un doare dantelez voemus ; dre ober meur a wezh e ro sked hag arlivioù blizidik d'an daolenn.

== Mirdioù ==
E 2005 ec'h embannas ar prezidant Viktor Youchtchenko e vije savet ur mirdi da Ivan Martchouk e Kyiv, met biken ne voe graet.

E [[2010]] e voe savet ar mirdi kentañ, e Moskalivka.

D'an 10 a viz Mae [[2022]], ar prezidant Volodymyr Zelenskyi a sinas un dekred a-zivout krouidigezh «&amp;nbsp;Mirdi Ivan Martchouk ha Kreizenn Sevenadurel an Arzoù Kempred&amp;nbsp;» (Про створення музейно-культурного центру сучасного мистецтва Івана Марчука) e Kyiv, er savadur m'edo kannati SUA ar prantad 1992-2012&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/232/2021#Text |title=Dekred 325/2022|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.

== Enorioù ==
[[File:Ivan Marchuk's star. Ternopil'.jpg|thumb|Steredenn Ivan Martchouk e Ternopil]]
* 1996, 14 a viz Gwengolo : Arzour enoret en Ukraina&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/834/96#Text |title=Dekred digant Prezidant Ukraina|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.
* 1997, 7 a viz Meurzh : Priz Broadel Taras Chevtchenko&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/211/97#Text |title=Dekred digant Prezidant Ukraina|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.
* 2002, 03 a viz Eost : Arzour Pobl Ukraina&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/685/2002#Text |title=Dekred digant Prezidant Ukraina|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.
* 2009 : Priz Ukraina al Lennegezh hag an Arzoù&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/685/2002#Text |title=Dekred digant Prezidant Ukraina|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.
* 2011, diskaramzer : steredenn Ivan Martchouk en Alez ar Stered (Алеї зірок) e Ternopil&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://poglyad.te.ua/podii/novyny/chotyry-zirky-dlya-ternopolyan-na-spetsialnu-aleyu-zirok-foto.html |title=Poglyad|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.
* 2016, 25 a viz Mezheven : Urzh ar Frankiz (орден Свободи)&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/276/2016#Text |title=Dekred digant Prezidant Ukraina|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.
* 2020 : steredenn Ivan Martchouk en Alez ar Stered e Kyiv&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=-46py_k5YAs |title=YouTube|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;..
* 2021, 20 a viz Eost : priz &quot;Mojenn Vroadel Ukraina&quot; deroet gant prezidant Ukraina&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://www.president.gov.ua/documents/3742021-39765 |title=Gouarnamant Ukraina|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.
;Priz Ivan Martchouk
D'an 31 a viz Mae [[2016]] e krouas Kuzul Oblast Ternopil ur Priz Ivan Martchouk a vez deroet bep bloaz da vugale eus ar rannvro, oadet etre 7 ha 15 vloaz, hag a ziskouez bout donezonet war dachenn an arzoù kaer&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://suspilne.media/ternopil/1161010-u-ternopoli-vidznacili-laureatok-premii-imeni-ivana-marcuka/ |title=Priz Ivan Martchouk 2025 @ Suspilne|accessdate=02 Ebr 25}}.&lt;/ref&gt;.
;80{{vet}} deiz-ha-bloaz
[[File:Bohdana Pivnenko.jpg|thumb|Boc'hdana Pivnenko]]
Da lidañ 80{{vet}} deiz-ha-bloaz Ivan Martchouk e 2016 e voe embannet gant post Ukraina ur golo-lizher hag un [[timbr]] warno an daolenn ''Lavarit ar wirionez din''.&lt;br&gt;Un diskouezadeg 51 daolenn enni a voe aozet er mirdi Mystetskyi Arsenal (Мистецький Арсеналe) e Kyiv. D'an 12 a viz Mae e voe lidet gouel-bloaz an arzour e Moskalivka, man erruas gant e verc'h ar [[biolin|violinourez]] Boc'hdana Pivnenko (Богдана Півненко) a wele kêriadenn c'henidik he zad evit ar wezh kentañ en he buhez.&lt;br&gt;D'an 18 a viz Mae e tigoras e Mirdi an Arzoù en [[Odesa]] (Одесский художественный музей) un diskouezadeg anvet ''Genotip ar Frankiz'' (Генотип вольності), enni ur 100 bennak a livadurioù tennet eus 6 kelc'hiad (diwar 11 d'ar mare-se). An darn vrasañ eus an oberennoù ne oant biskoazh bet diskouezet en Ukraina, daoust dezho bout bet e [[Lituania]] ([[Vilnius]]), en [[Alamagn]] ([[Berlin]] ha München), e Polonia ([[Warszawa]] ha [[Kraków]])&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20170927155804/http://ofam.od.ua/php/arhiv2.php?dates=2016-05-18#genotip-volnosti |title=Иван Марчук, «Генотип вольности» (&quot;Ivan Martchouk, ''Genotip ar Frankiz''&quot;) @ Mirdi an Arzoù Odesa, 18/03/2016|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;..
;Pezhioù moneiz ha timbroù
{|
|-
| [[File:Пльонтанізм (нейзильбер), аверс.jpg|100px]] || [[File:Пльонтанізм (нейзильбер), реверс.jpg|100px]] || style=&quot;padding-left:20px;&quot;| Pezh 5 hryvnia, Bank Broadel Ukraina (BBU), tu-kroaz ha tu-pil. ''pliontanizm'' (2024).
|-
| [[File:Пльонтанізм (срібло), аверс.png|100px]] || [[File:Пльонтанізм (срібло), реверс.png|100px]] || style=&quot;padding-left:20px;&quot;| Pezh 10 hryvnia, argant, Bank Broadel Ukraina (BBU), tu-kroaz ha tu-pil (2024) ''pliontanizm'' (2024).
|-
|colspan=&quot;2&quot;| [[File:Stamp of Ukraine s1497.jpg|100px|center]] || style=&quot;padding-left:20px;&quot;| Timbr «&amp;nbsp;Ivan Martchouk – ''Lavarit ar wirionez din'', 1994&amp;nbsp;» (2016).
|}

== Levrlennadur ==
* {{uk}} Martchouk, Ivan. ''Генотип вольності'' (&quot;Genotip ar frankiz&quot;, katalog). Kyiv : Саміт-Книга/Summit-Books, 2016 {{ISBN|978-966-2374-48-3}}.
* {{uk}} {{tr}} {{en}} Martchouk, Ivan. ''Відлуння мрій / Düssel Detaylar / Imaginary Details''. Ankara : Folkart Gallery Yayinlari, 2018 {{ISBN|978-605-9018-55-5}}.
* {{uk}} {{en}} Chorina, Anna. ''Український геній Марчук. Історії / Ukrainian Genius Marchuck''. Kyiv : СOOP Media, 2016 {{ISBN|978-966-97545-0-9}}.

== Liammoù diavaez ==
{{Commonscat|Ivan Marchuk (artist)}}
* {{fr}} {{cite web|url=https://www.ukrainer.net/fr/qui-est-ivan-marchuk/ |title=Qui est Ivan Marchuk ?) @ Ukraïner, 22/10/2020|accessdate=02 Ebr 26}}
{{clr}}
== Notennoù ==
{{daveoù}}

{{DEFAULTSORT:Martchouk, Ivan}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1936]]
[[Rummad:Livourien]]
[[Rummad:Arzourien Ukraina]]</text>
      <sha1>nyh1m6hf4z66bxrrex0l3mn6u0ldaoo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186946</id>
      <parentid>2186938</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T18:38:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <origin>2186946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17816" sha1="edx5jn1llpfkfo81sanub3vvjac7uue" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|-
{{Infobox/Titl|Ivan Martchouk|005bbb|talbenn den|ffd700}}
|- bgcolor=&quot;#ffd700&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:1.7em;&quot;| Іва́н Марчу́к
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|[[File:Український художник Іван Марчук під час персональної виставки в Римі (2025).jpg|260px|center]]Ivan Martchouk d'an 10 a viz C'hwevrer 2025
----
|-
| '''Ganedigezh''' || {{deiziad|12|Mae|1936}}, Moskalivka&lt;br&gt;Distrig Lanovets, oblast Ternopil&lt;br&gt;{{URSS}}
|-
| '''Broadelezh''' || [[File:Flag of Ukraine.svg|20px|border]] Ukrainat
|-
| '''Broioù''' || {{Polonia}}&lt;br&gt;{{URSS}}&lt;br&gt;{{Ukraina}}
|-
| '''Micher''' || [[Livouriezh|Livour]]
|-
| '''Stummadur''' || Skol-veur vicherel an Arzoù kinklañ hag an Arzoù pleustrek, [[Lviv]] ([[1956]])&lt;br&gt;Ensavadur an Arzoù pleustrek ha kinklañ, Lviv ([[1965]])
|-
| colspan=&quot;2&quot;|
----
|-
| '''Enorioù''' || [[File:Order of Liberty (Ukraine) ribbon bar.svg|20px]] Urzh ar Frankiz&lt;br&gt;[[File:Народний художник України.png|20px]] Arzour Pobl Ukraina&lt;br&gt;[[File:Національна легенда України (cropped).png|20px]] Mojenn Vroadel Ukraina&lt;br&gt;[[File:Shevchenko National Prize badge.png|20px]] Priz Broadel Chevtchenko
|-
| colspan=&quot;2&quot;|
----
|-
| '''Web''' || [https://ivan-marchuk.com/ ivan-marchuk.com/]
|}
'''Ivan Stepanovitch Martchouk''' ([[ukraineg]] : Іва́н Степа́нович Марчу́к), bet ganet d'an {{deiziad|12|Mae|1936}} e Moskalivka, a oa en  [[URSS]] da neuze, zo ul [[livouriezh|livour]] [[ukraina]]t. Brudet eo dre m'en deus ijinet un teknik en deus anvet ''pliontanizm'' (Пльонтанізм, diwar ''пльонтати'' ''pliontati'', &quot;gwiadiñ&quot;, &quot;plezhenniñ&quot;).

Ul livour meur eo en Ukraina, a zo bet anvet da Arzour Pobl Ukraina hag en deus bet ar Priz Broadel Taras Chevtchenko. Un ezel a enor eo en Akademiezh Ukraina an Arzoù, hag ur c'heodedad a enor e kêrioù [[Ternopil]], [[Kyiv]] ha Kanev.

E [[2006]] e voe degemeret Ivan Martchouk gant Akademiezh Etrebroadel an Arzoù Kempred (''International Academy of Contemporary Art'') e [[Roma]] er renk &quot;Gild Aour&quot; (''Golden Guild''), hag e zilennas da ezel a enor e Kuzul skiantel an Akademiezh&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://suspilne.media/culture/238213-ludi-divlatsa-a-hudoznik-bacit-akij-vin-unikalnij-stil-ukrainskogo-genia-ivana-marcuka/ |title=&quot;Люди дивляться, а художник бачить&quot; (&quot;An dud a sell, met an arzour a wel&quot;) @ ''Suspilne Kultura''|accessdate=02 Ebr 26}}&lt;/ref&gt;. Ar wezh kentañ e voe ma voe anavezet un arzour ukrainat gant un aozadur ken uhel e live.

E miz Here [[2007]] e voe lakaet an arzour er 72{{vet}} lec'h el listenn ''100 Geniuses of Modernity'' savet gant ar gazetenn vreizhveurat ''The Telegraph''&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1567544/Top-100-living-geniuses.html |title=Top 100 living geniuses @ The Telegraph, 30/10/2007|accesdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.

D'an 8 a viz Mezheven [[2024]], un daolenn gant I. Martchouk anvet ''Savet eo al loar a-us an Dnieper'' (Зійшов місяць на Дніпром) a dizhas {{formatnum:300000}} [[dollar]] en ur werzh diouzh ar c'hresk e Kyiv&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://life.pravda.com.ua/culture/kartinu-ivana-marchuka-prodali-za-rekordnu-sumu-302042/? |title=Ukraina Pravda, 11/06/2024|accessdate=02 Ebr 26}}&lt;/ref&gt; ; biskoazh ne oa bet ken uhel priz un oberenn gant un arzour ukrainat a vremañ&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://news.telegraf.com.ua/ukr/kultura/2024-06-11/5857226-prodali-za-300-tisyach-dolariv-kartina-marchuka-pobila-rekord-sered-ukrainskikh-khudozhnikiv |title=Telegraf, 11/06/2024|accessdate=02 Ebr 26}}&lt;/ref&gt;.

== Buhez ==
D'an 12 a viz Mae 1936 e voe ganet Ivan Martchouk e kêriadenn Moskalivka en un tiegezh gwiaderien a oa brudet er c'horn-bro e [[Eil Republik Polonia|Republik Polonia]], a voe aloubet gant URSS, hag a zo en [[oblast]] (rannvro) Ternopil en Ukraina hiziv.

E [[1951]], goude bezañ bet skoliataet e-pad seizh vloaz, ec'h eas da studiañ e Skol-veur vicherel an Arzoù kinklañ hag an Arzoù pleustrek e [[Lviv]] ma voe diplomet e [[1956]], oadet a 20 vloaz. Goude e amzer soudard e kendalc'has gant e studi e rann ar c'hroc'hanerezh en Ensavadur an Arzoù pleustrek ha kinklañ, e Lviv bepred, ma voe diplomet e [[1965]].

Adalek [[1959]] hag a-hed dek vloaz pe dost e voe Ivan Martchouk en ur skol nann-akademek bet savet gant ur c'helenner dezhañ, ma veze kelennet al [[lennegezh]], ar [[sonerezh]] hag ar [[relijion]] ouzhpenn d'an arzoù kaer. Eno e tisplegas d'an izili all a-zivout luskadoù ar [[sevenadur]] er bed, ha pajennoù kuzh Istor Ukraina&lt;ref name=&quot;UK&quot;&gt;Ukraïner, 22/10/2020.&lt;/ref&gt;.

E [[1965]]-[[1968]] e labouras e rann an danvezioù dreistkalet en Akademiezh Ukrainat ar Skiantoù. Goude-se ha betek [[1984]] e voe e Labouradeg an Arzoù savadurel ha kinklañ e Kyiv&lt;ref name=&quot;ESU&quot;&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://esu.com.ua/article-65752 |title=ЕНЦИКЛОПЕДІЯ СУЧАСНОЇ УКРАЇНИ (&quot;Holloueziadur Uktraina a vremañ&quot;)|accessdate=02 Ebr 26}}&lt;/ref&gt;, ha tra ma sevene e gefridioù micherel e live ar pezh a blije dezhañ&lt;ref name=&quot;UK&quot; /&gt;. Pa guitaas al Labouradeg e 1984 e voulc'has e respet evel arzour krouer.

Dipitet-bras ma voe gant an [[hollveliouriezh]] soviedel ha dre ma veze harellet dizehan gant Poellgor Surentez ar Stad ([[KGB]]) e klaskas kuitaat URSS&lt;ref name=&quot;UK&quot; /&gt;. Adalek [1989]] betek [[2001]] e vevas en [[Aostralia]], e [[Kanada]] hag e [[Stadoù-Unanet Amerika]]. Koulskoude e tistroas da Ukraina e [[1990]] da-geñver e ziskouezadeg kentañ, a voe dalc'het e Mirdi-Stad an Arzoù-kaer ukrainat e Kyiv, ma tistroas er bloaz 2001.

E Kyiv e veve c'hoazh pa c'hoarvezas [[Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022]].
=== Prantad Wien ===
Da heul deroù an aloubadeg [[Rusia|rus]] e miz C'hwevrer [[2022]] e rankas Ivan Martchouk divroañ da [[Vienna|Wien]] en [[Aostria]], ma livas un 200 taolenn bennak etre 2022 ha [[2025]] ; diskouezadegoù a voe aozet eno&lt;ref name=&quot;UI&quot;&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://www.ukrinform.ua/rubric-culture/3989034-ivan-marcuk-stvoriv-u-vidni-vze-blizko-200-kartin.html |title=Ukrinform, 04/05/2025|accessdate=02 Ebr 26}}&lt;/ref&gt;.

E deroù ar bloaz [[2025]] e voe krouet an Diazezadur Madelezhus Ivan Martchouk (благодійну фундацію Івана Марчука) evit skignañ oberennoù an arzour, koulz hag ur [[mirdi]]&lt;ref name=&quot;UI&quot; /&gt;. D'an 10 a viz C'hwevrer, dindan gwarez Kannati Ukraina e [[Keoded ar Vatikan]], e voe aozet un diskouezadeg anvet &quot;Gwirvoud marzhus&quot; (Епічна реальність) er ''Palazzio Cancelleria'' e Roma. D'an 12 a viz C'hwevrer e voe degemeret Ivan Martchouk gant ar [[pab]] [[Leon XIV]]&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://www.vaticannews.va/uk/world/news/2025-02/hudozhnyk-ivan-marchuk-moye-haslo-spishit-robyty-dobro.html? |title=Vatican News, 13/02/2025|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.

D'an 2 a viz Mae 2025 e tigoras an diskouezadeg &quot;Lavarit ar wirionez din&quot; (Скажи мені правду), tremen 450 taolenn enni ; ur genstrivadeg etrebroadel tresadennoùù gant bugale a voe savet, anvet &quot;War hentoù Ivan Martchouk&quot; (Шляхами Івана Марчука)&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://suspilne.media/ternopil/1009541-skazi-meni-pravdu-u-vidni-vidkrili-vistavku-hudoznika-z-ternopilsini-ivana-marcuka/ |title=Suspilne, 03/05/2025|accessdate=02 Ebr 26}}&lt;/ref&gt;. A-raok digoradur an diskouezag e kinnigas an arzour ur c'hatalog eus e oberennoù, pemp levrenn ennañ, anvet &quot;Mouezh ma ene&quot; (Голос моєї душі)&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://zbruc.eu/node/121462 |title=Zbruč, 20/05/2025|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.

== Oberennoù ==
[[File:Марчук Іван Степанович.jpg|thumb|Ivan Martchouk e Kyiv e 2012]]
Ur {{formatnum:5000}} oberenn bennak zo bet savet gant Ivan Martchouk, a voe lakaet war ziskouez e tremen 150 diskouezadeg personel ha war-dro 50 re a-stroll. E kreizig-kreiz Kyiv emañ studio an arzour.

E 1965 e kavas e zoare dezhañ, na glote ket gant reolennoù ar gwirvoud sokialour ; e-pad pell ne c'hallas ket diskouez e labour abalamour da se, hag e rankas chom kuzh en abeg da harellerezh dizehan KGB. Evit treuzvevañ dindan veli ar reizhiad soviedel e veze ret da Ivan Martchouk tresañ skeudennoù eeun evit ar magazinoù ''Ukraina'' (''Україна''), &quot;Mammvro&quot; (Вітчизна) ha &quot;Kyiv&quot; (Київ). Un 30 [[roubl]] bennak e oa e c'hopr evit un dresadenn a rae dindan dek munutenn&lt;ref name=&quot;UK&quot; /&gt;.

Betek [[1988]] ne oa ket bet anzavet labour Ivan Martchouk gant Unvaniezh an Arzourien en un doare ofisiel, petra bennak ma oa bet lakaet e oberennoù war ziskouez tremen 15 gwezh e meur a gêr en URSS — e [[Moskov]] e oa bet dalc'het an div ziskouezadeg kentañ, e [[1979]] hag e [[1980]]&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://gazeta.ua/articles/culture-newspaper/_pered-malyuvannyam-ivan-marchuk-kopav-kartoplyu/421013 |title=Перед малюванням Іван Марчук копав картоплю (&quot;A-raok livañ, Ivan Martchouk a denne avaloù-douar&quot;) @ ''Gazeta''|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.

E 1979 e voe kinniget e labour er c'hentañ diskouezadeg a vode taolennoù gant arzourien ukrainat enepkemplegour, aozet gant yaounkizoù eus an ''diaspora'' ukrainat e [[Pariz]], [[München]], [[New York]] ha [[Londrez]] – e Londrez e voe merket dibarder oberennoù Ivan Martchouk gant an arzvarnour Sir Roland Penrose ([[1900]]-1984), a oa buhezskriver [[Pablo Picasso]].

Adalek ar [[bloavezhioù 1960]] e kavas an arzour e stil dezhañ, a eztaolas er e gelc'hiad lies stil ha liesdodenn ''Mouezh ma ene&quot;, a gaver ar blaz anezhañ en holl e oberennoù, hag a zo kemm-digemm en is-kelc'hiadoù a-hed e hent arzel&lt;ref name=&quot;ESU&quot; /&gt;. Aozet e kelc'hiadoù e gwirionez e vez an taolennoù, hervez o dodenn, o stil, o zeknik hag o livioù : &quot;Mouezh ma ene&quot;, &quot;Gweledva&quot; (Пейзаж), &quot;Bleuniadur&quot; (Цвітіння), &quot;Rakc'hoari livet&quot; (Кольорові прелюдії)&quot;, &quot;Poltred&quot; (Портрет), &quot;Eztaolioù nevez&quot; (Нові експресії), &quot;Divuhezenn&quot; (Натюрморт), &quot;Planedenn wenn I&quot; (Біла планета І), &quot;Planedenn wenn II&quot; (Біла планета ІI), &quot;Hunvreoù a zeu eus an aod&quot; (Виходять мрії з берегів), &quot;Ur sell war an didermen&quot; (Погляд у Безмежність). A-drugarez d'an 42 daolenn a zo er c'helc'hiad &quot;Mouezh ma ene&quot; ez eo bet deroet d'an arzour ar Priz Broadel Taras Chevtchenko e [[1997]]&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20100314103713/http://kobzar.info/memories/state_premium/1997 |title=Національна премія України імені Тараса Шевченка (&quot;Priz Broadel Taras Chevtchenko en Ukraina&quot;)|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.

Hiziv an deiz e vez bamet arzvarnerien ar C'hornôg gant taolennoù Ivan Martchouk, ha kinniget e vez dezhañ ma ve aozet diskouezadegoù el lec'hioù pennañ er bed, kement-se holl a-zargemm ouzh an harellerezh hag an heskin en devoa gouzañvet dindan ar ren soviedel. E dastumadoù er bed a-bezh ez eus oberennoù diwar e zorn.

E 2024 e konte Ivan Martchouk 15 prantad en e red-micher&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://gazeta.ua/articles/lady-photo/_najbilsha-vistavka-ivana-marchuka-vidkrilasya-u-vidni-foto-i-video-z-unikalnoyi-podiyi/1171392 |title=Gazeta, 10/02/2024|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;. Disheñvel diouzh ar re gent eo pep prantad a-fet stil ha teknik. E-lec'h an tresoù barr-livañ a anavezer ec'h ijinas an arzour ukrainat un doare da ledañ tresoù liv tanav an tanavañ war al lien, a anvas ''pliontanizm'', ar pezh a grou un doare dantelez voemus ; dre ober meur a wezh e ro sked hag arlivioù blizidik d'an daolenn.

== Mirdioù ==
E 2005 ec'h embannas ar prezidant Viktor Youchtchenko e vije savet ur mirdi da Ivan Martchouk e Kyiv, met biken ne voe graet.

E [[2010]] e voe savet ar mirdi kentañ, e Moskalivka.

D'an 10 a viz Mae [[2022]], ar prezidant Volodymyr Zelenskyi a sinas un dekred a-zivout krouidigezh «&amp;nbsp;Mirdi Ivan Martchouk ha Kreizenn Sevenadurel an Arzoù Kempred&amp;nbsp;» (Про створення музейно-культурного центру сучасного мистецтва Івана Марчука) e Kyiv, er savadur m'edo kannati SUA ar prantad 1992-2012&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/232/2021#Text |title=Dekred 325/2022|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.

== Enorioù ==
[[File:Ivan Marchuk's star. Ternopil'.jpg|thumb|Steredenn Ivan Martchouk e Ternopil]]
* 1996, 14 a viz Gwengolo : Arzour enoret en Ukraina&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/834/96#Text |title=Dekred digant Prezidant Ukraina|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.
* 1997, 7 a viz Meurzh : Priz Broadel Taras Chevtchenko&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/211/97#Text |title=Dekred digant Prezidant Ukraina|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.
* 2002, 03 a viz Eost : Arzour Pobl Ukraina&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/685/2002#Text |title=Dekred digant Prezidant Ukraina|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.
* 2009 : Priz Ukraina al Lennegezh hag an Arzoù&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/685/2002#Text |title=Dekred digant Prezidant Ukraina|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.
* 2011, diskaramzer : steredenn Ivan Martchouk en Alez ar Stered (Алеї зірок) e Ternopil&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://poglyad.te.ua/podii/novyny/chotyry-zirky-dlya-ternopolyan-na-spetsialnu-aleyu-zirok-foto.html |title=Poglyad|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.
* 2016, 25 a viz Mezheven : Urzh ar Frankiz (орден Свободи)&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/276/2016#Text |title=Dekred digant Prezidant Ukraina|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.
* 2020 : steredenn Ivan Martchouk en Alez ar Stered e Kyiv&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=-46py_k5YAs |title=YouTube|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;..
* 2021, 20 a viz Eost : priz &quot;Mojenn Vroadel Ukraina&quot; deroet gant prezidant Ukraina&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://www.president.gov.ua/documents/3742021-39765 |title=Gouarnamant Ukraina|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.
;Priz Ivan Martchouk
D'an 31 a viz Mae [[2016]] e krouas Kuzul Oblast Ternopil ur Priz Ivan Martchouk a vez deroet bep bloaz da vugale eus ar rannvro, oadet etre 7 ha 15 vloaz, hag a ziskouez bout donezonet war dachenn an arzoù kaer&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://suspilne.media/ternopil/1161010-u-ternopoli-vidznacili-laureatok-premii-imeni-ivana-marcuka/ |title=Priz Ivan Martchouk 2025 @ Suspilne|accessdate=02 Ebr 25}}.&lt;/ref&gt;.
;80{{vet}} deiz-ha-bloaz
[[File:Bohdana Pivnenko.jpg|thumb|Boc'hdana Pivnenko]]
Da lidañ 80{{vet}} deiz-ha-bloaz Ivan Martchouk e 2016 e voe embannet gant post Ukraina ur golo-lizher hag un [[timbr]] warno an daolenn ''Lavarit ar wirionez din''.&lt;br&gt;Un diskouezadeg 51 daolenn enni a voe aozet er mirdi Mystetskyi Arsenal (Мистецький Арсеналe) e Kyiv. D'an 12 a viz Mae e voe lidet gouel-bloaz an arzour e Moskalivka, man erruas gant e verc'h ar [[biolin|violinourez]] Boc'hdana Pivnenko (Богдана Півненко) a wele kêriadenn c'henidik he zad evit ar wezh kentañ en he buhez.&lt;br&gt;D'an 18 a viz Mae e tigoras e Mirdi an Arzoù en [[Odesa]] (Одесский художественный музей) un diskouezadeg anvet ''Genotip ar Frankiz'' (Генотип вольності), enni ur 100 bennak a livadurioù tennet eus 6 kelc'hiad (diwar 11 d'ar mare-se). An darn vrasañ eus an oberennoù ne oant biskoazh bet diskouezet en Ukraina, daoust dezho bout bet e [[Lituania]] ([[Vilnius]]), en [[Alamagn]] ([[Berlin]] ha München), e Polonia ([[Warszawa]] ha [[Kraków]])&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20170927155804/http://ofam.od.ua/php/arhiv2.php?dates=2016-05-18#genotip-volnosti |title=Иван Марчук, «Генотип вольности» (&quot;Ivan Martchouk, ''Genotip ar Frankiz''&quot;) @ Mirdi an Arzoù Odesa, 18/03/2016|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;..
;Pezhioù moneiz ha timbroù
{|
|-
| [[File:Пльонтанізм (нейзильбер), аверс.jpg|100px]] || [[File:Пльонтанізм (нейзильбер), реверс.jpg|100px]] || style=&quot;padding-left:20px;&quot;| Pezh 5 hryvnia, Bank Broadel Ukraina (BBU), tu-kroaz ha tu-pil. ''pliontanizm'' (2024).
|-
| [[File:Пльонтанізм (срібло), аверс.png|100px]] || [[File:Пльонтанізм (срібло), реверс.png|100px]] || style=&quot;padding-left:20px;&quot;| Pezh 10 hryvnia, argant, Bank Broadel Ukraina (BBU), tu-kroaz ha tu-pil (2024) ''pliontanizm'' (2024).
|-
|colspan=&quot;2&quot;| [[File:Stamp of Ukraine s1497.jpg|100px|center]] || style=&quot;padding-left:20px;&quot;| Timbr «&amp;nbsp;Ivan Martchouk – ''Lavarit ar wirionez din'', 1994&amp;nbsp;» (2016).
|}

== Levrlennadur ==
* {{uk}} Martchouk, Ivan. ''Генотип вольності'' (&quot;Genotip ar frankiz&quot;, katalog). Kyiv : Саміт-Книга/Summit-Books, 2016 {{ISBN|978-966-2374-48-3}}.
* {{uk}} {{tr}} {{en}} Martchouk, Ivan. ''Відлуння мрій / Düssel Detaylar / Imaginary Details''. Ankara : Folkart Gallery Yayinlari, 2018 {{ISBN|978-605-9018-55-5}}.
* {{uk}} {{en}} Chorina, Anna. ''Український геній Марчук. Історії / Ukrainian Genius Marchuck''. Kyiv : СOOP Media, 2016 {{ISBN|978-966-97545-0-9}}.

== Liammoù diavaez ==
{{Commonscat|Ivan Marchuk (artist)}}
* {{fr}} {{cite web|url=https://www.ukrainer.net/fr/qui-est-ivan-marchuk/ |title=Qui est Ivan Marchuk ?) @ Ukraïner, 22/10/2020|accessdate=02 Ebr 26}}
{{clr}}
== Notennoù ==
{{daveoù}}

{{DEFAULTSORT:Martchouk, Ivan}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1936]]
[[Rummad:Livourien]]
[[Rummad:Arzourien Ukraina]]</text>
      <sha1>edx5jn1llpfkfo81sanub3vvjac7uue</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186953</id>
      <parentid>2186946</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T19:49:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <origin>2186953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17819" sha1="qod4nuvn9o4cd7d8mpovl47u02jjc6n" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|-
{{Infobox/Titl|Ivan Martchouk|005bbb|talbenn den|ffd700}}
|- bgcolor=&quot;#ffd700&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:1.7em;&quot;| Іва́н Марчу́к
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|[[File:Український художник Іван Марчук під час персональної виставки в Римі (2025).jpg|260px|center]]Ivan Martchouk d'an 10 a viz C'hwevrer 2025
----
|-
| '''Ganedigezh''' || {{deiziad|12|Mae|1936}}, Moskalivka&lt;br&gt;Distrig Lanovets, oblast Ternopil&lt;br&gt;{{URSS}}
|-
| '''Broadelezh''' || [[File:Flag of Ukraine.svg|20px|border]] Ukrainat
|-
| '''Broioù''' || {{Polonia}}&lt;br&gt;{{URSS}}&lt;br&gt;{{Ukraina}}
|-
| '''Micher''' || [[Livouriezh|Livour]]
|-
| '''Stummadur''' || Skol-veur vicherel an Arzoù kinklañ hag an Arzoù pleustrek, [[Lviv]] ([[1956]])&lt;br&gt;Ensavadur an Arzoù pleustrek ha kinklañ, Lviv ([[1965]])
|-
| colspan=&quot;2&quot;|
----
|-
| '''Enorioù''' || [[File:Order of Liberty (Ukraine) ribbon bar.svg|20px]] Urzh ar Frankiz&lt;br&gt;[[File:Народний художник України.png|20px]] Arzour Pobl Ukraina&lt;br&gt;[[File:Національна легенда України (cropped).png|20px]] Mojenn Vroadel Ukraina&lt;br&gt;[[File:Shevchenko National Prize badge.png|20px]] Priz Broadel Chevtchenko
|-
| colspan=&quot;2&quot;|
----
|-
| '''Web''' || [https://ivan-marchuk.com/ ivan-marchuk.com/]
|}
'''Ivan Stepanovitch Martchouk''' ([[ukraineg]] : Іва́н Степа́нович Марчу́к), bet ganet d'an {{deiziad|12|Mae|1936}} e Moskalivka, a oa en  [[URSS]] da neuze, zo ul [[livouriezh|livour]] [[ukraina]]t. Brudet eo dre m'en deus ijinet un teknik en deus anvet ''pliontanizm'' (Пльонтанізм, diwar ''пльонтати'' ''pliontati'', &quot;gwiadiñ&quot;, &quot;plezhenniñ&quot;).

Ul livour meur eo en Ukraina, a zo bet anvet da Arzour Pobl Ukraina hag en deus bet ar Priz Broadel Taras Chevtchenko. Un ezel a enor eo en Akademiezh Ukraina an Arzoù, hag ur c'heodedad a enor e kêrioù [[Ternopil]], [[Kyiv]] ha Kanev.

E [[2006]] e voe degemeret Ivan Martchouk gant Akademiezh Etrebroadel an Arzoù Kempred (''International Academy of Contemporary Art'') e [[Roma]] er renk &quot;Gild Aour&quot; (''Golden Guild''), hag e zilennas da ezel a enor e Kuzul skiantel an Akademiezh&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://suspilne.media/culture/238213-ludi-divlatsa-a-hudoznik-bacit-akij-vin-unikalnij-stil-ukrainskogo-genia-ivana-marcuka/ |title=&quot;Люди дивляться, а художник бачить&quot; (&quot;An dud a sell, met an arzour a wel&quot;) @ ''Suspilne Kultura''|accessdate=02 Ebr 26}}&lt;/ref&gt;. Ar wezh kentañ e voe ma voe anavezet un arzour ukrainat gant un aozadur ken uhel e live.

E miz Here [[2007]] e voe lakaet an arzour er 72{{vet}} lec'h el listenn ''100 Geniuses of Modernity'' savet gant ar gazetenn vreizhveurat ''The Telegraph''&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1567544/Top-100-living-geniuses.html |title=Top 100 living geniuses @ The Telegraph, 30/10/2007|accesdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.

D'an 8 a viz Mezheven [[2024]], un daolenn gant I. Martchouk anvet ''Savet eo al loar a-us an [[Dnipro]]'' (Зійшов місяць на Дніпром) a dizhas {{formatnum:300000}} [[dollar]] en ur werzh diouzh ar c'hresk e Kyiv&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://life.pravda.com.ua/culture/kartinu-ivana-marchuka-prodali-za-rekordnu-sumu-302042/? |title=Ukraina Pravda, 11/06/2024|accessdate=02 Ebr 26}}&lt;/ref&gt; ; biskoazh ne oa bet ken uhel priz un oberenn gant un arzour ukrainat a vremañ&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://news.telegraf.com.ua/ukr/kultura/2024-06-11/5857226-prodali-za-300-tisyach-dolariv-kartina-marchuka-pobila-rekord-sered-ukrainskikh-khudozhnikiv |title=Telegraf, 11/06/2024|accessdate=02 Ebr 26}}&lt;/ref&gt;.

== Buhez ==
D'an 12 a viz Mae 1936 e voe ganet Ivan Martchouk e kêriadenn Moskalivka en un tiegezh gwiaderien a oa brudet er c'horn-bro e [[Eil Republik Polonia|Republik Polonia]], a voe aloubet gant URSS, hag a zo en [[oblast]] (rannvro) Ternopil en Ukraina hiziv.

E [[1951]], goude bezañ bet skoliataet e-pad seizh vloaz, ec'h eas da studiañ e Skol-veur vicherel an Arzoù kinklañ hag an Arzoù pleustrek e [[Lviv]] ma voe diplomet e [[1956]], oadet a 20 vloaz. Goude e amzer soudard e kendalc'has gant e studi e rann ar c'hroc'hanerezh en Ensavadur an Arzoù pleustrek ha kinklañ, e Lviv bepred, ma voe diplomet e [[1965]].

Adalek [[1959]] hag a-hed dek vloaz pe dost e voe Ivan Martchouk en ur skol nann-akademek bet savet gant ur c'helenner dezhañ, ma veze kelennet al [[lennegezh]], ar [[sonerezh]] hag ar [[relijion]] ouzhpenn d'an arzoù kaer. Eno e tisplegas d'an izili all a-zivout luskadoù ar [[sevenadur]] er bed, ha pajennoù kuzh Istor Ukraina&lt;ref name=&quot;UK&quot;&gt;Ukraïner, 22/10/2020.&lt;/ref&gt;.

E [[1965]]-[[1968]] e labouras e rann an danvezioù dreistkalet en Akademiezh Ukrainat ar Skiantoù. Goude-se ha betek [[1984]] e voe e Labouradeg an Arzoù savadurel ha kinklañ e Kyiv&lt;ref name=&quot;ESU&quot;&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://esu.com.ua/article-65752 |title=ЕНЦИКЛОПЕДІЯ СУЧАСНОЇ УКРАЇНИ (&quot;Holloueziadur Uktraina a vremañ&quot;)|accessdate=02 Ebr 26}}&lt;/ref&gt;, ha tra ma sevene e gefridioù micherel e live ar pezh a blije dezhañ&lt;ref name=&quot;UK&quot; /&gt;. Pa guitaas al Labouradeg e 1984 e voulc'has e respet evel arzour krouer.

Dipitet-bras ma voe gant an [[hollveliouriezh]] soviedel ha dre ma veze harellet dizehan gant Poellgor Surentez ar Stad ([[KGB]]) e klaskas kuitaat URSS&lt;ref name=&quot;UK&quot; /&gt;. Adalek [1989]] betek [[2001]] e vevas en [[Aostralia]], e [[Kanada]] hag e [[Stadoù-Unanet Amerika]]. Koulskoude e tistroas da Ukraina e [[1990]] da-geñver e ziskouezadeg kentañ, a voe dalc'het e Mirdi-Stad an Arzoù-kaer ukrainat e Kyiv, ma tistroas er bloaz 2001.

E Kyiv e veve c'hoazh pa c'hoarvezas [[Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022]].
=== Prantad Wien ===
Da heul deroù an aloubadeg [[Rusia|rus]] e miz C'hwevrer [[2022]] e rankas Ivan Martchouk divroañ da [[Vienna|Wien]] en [[Aostria]], ma livas un 200 taolenn bennak etre 2022 ha [[2025]] ; diskouezadegoù a voe aozet eno&lt;ref name=&quot;UI&quot;&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://www.ukrinform.ua/rubric-culture/3989034-ivan-marcuk-stvoriv-u-vidni-vze-blizko-200-kartin.html |title=Ukrinform, 04/05/2025|accessdate=02 Ebr 26}}&lt;/ref&gt;.

E deroù ar bloaz [[2025]] e voe krouet an Diazezadur Madelezhus Ivan Martchouk (благодійну фундацію Івана Марчука) evit skignañ oberennoù an arzour, koulz hag ur [[mirdi]]&lt;ref name=&quot;UI&quot; /&gt;. D'an 10 a viz C'hwevrer, dindan gwarez Kannati Ukraina e [[Keoded ar Vatikan]], e voe aozet un diskouezadeg anvet &quot;Gwirvoud marzhus&quot; (Епічна реальність) er ''Palazzio Cancelleria'' e Roma. D'an 12 a viz C'hwevrer e voe degemeret Ivan Martchouk gant ar [[pab]] [[Leon XIV]]&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://www.vaticannews.va/uk/world/news/2025-02/hudozhnyk-ivan-marchuk-moye-haslo-spishit-robyty-dobro.html? |title=Vatican News, 13/02/2025|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.

D'an 2 a viz Mae 2025 e tigoras an diskouezadeg &quot;Lavarit ar wirionez din&quot; (Скажи мені правду), tremen 450 taolenn enni ; ur genstrivadeg etrebroadel tresadennoùù gant bugale a voe savet, anvet &quot;War hentoù Ivan Martchouk&quot; (Шляхами Івана Марчука)&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://suspilne.media/ternopil/1009541-skazi-meni-pravdu-u-vidni-vidkrili-vistavku-hudoznika-z-ternopilsini-ivana-marcuka/ |title=Suspilne, 03/05/2025|accessdate=02 Ebr 26}}&lt;/ref&gt;. A-raok digoradur an diskouezag e kinnigas an arzour ur c'hatalog eus e oberennoù, pemp levrenn ennañ, anvet &quot;Mouezh ma ene&quot; (Голос моєї душі)&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://zbruc.eu/node/121462 |title=Zbruč, 20/05/2025|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.

== Oberennoù ==
[[File:Марчук Іван Степанович.jpg|thumb|Ivan Martchouk e Kyiv e 2012]]
Ur {{formatnum:5000}} oberenn bennak zo bet savet gant Ivan Martchouk, a voe lakaet war ziskouez e tremen 150 diskouezadeg personel ha war-dro 50 re a-stroll. E kreizig-kreiz Kyiv emañ studio an arzour.

E 1965 e kavas e zoare dezhañ, na glote ket gant reolennoù ar gwirvoud sokialour ; e-pad pell ne c'hallas ket diskouez e labour abalamour da se, hag e rankas chom kuzh en abeg da harellerezh dizehan KGB. Evit treuzvevañ dindan veli ar reizhiad soviedel e veze ret da Ivan Martchouk tresañ skeudennoù eeun evit ar magazinoù ''Ukraina'' (''Україна''), &quot;Mammvro&quot; (Вітчизна) ha &quot;Kyiv&quot; (Київ). Un 30 [[roubl]] bennak e oa e c'hopr evit un dresadenn a rae dindan dek munutenn&lt;ref name=&quot;UK&quot; /&gt;.

Betek [[1988]] ne oa ket bet anzavet labour Ivan Martchouk gant Unvaniezh an Arzourien en un doare ofisiel, petra bennak ma oa bet lakaet e oberennoù war ziskouez tremen 15 gwezh e meur a gêr en URSS — e [[Moskov]] e oa bet dalc'het an div ziskouezadeg kentañ, e [[1979]] hag e [[1980]]&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://gazeta.ua/articles/culture-newspaper/_pered-malyuvannyam-ivan-marchuk-kopav-kartoplyu/421013 |title=Перед малюванням Іван Марчук копав картоплю (&quot;A-raok livañ, Ivan Martchouk a denne avaloù-douar&quot;) @ ''Gazeta''|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.

E 1979 e voe kinniget e labour er c'hentañ diskouezadeg a vode taolennoù gant arzourien ukrainat enepkemplegour, aozet gant yaounkizoù eus an ''diaspora'' ukrainat e [[Pariz]], [[München]], [[New York]] ha [[Londrez]] – e Londrez e voe merket dibarder oberennoù Ivan Martchouk gant an arzvarnour Sir Roland Penrose ([[1900]]-1984), a oa buhezskriver [[Pablo Picasso]].

Adalek ar [[bloavezhioù 1960]] e kavas an arzour e stil dezhañ, a eztaolas er e gelc'hiad lies stil ha liesdodenn ''Mouezh ma ene&quot;, a gaver ar blaz anezhañ en holl e oberennoù, hag a zo kemm-digemm en is-kelc'hiadoù a-hed e hent arzel&lt;ref name=&quot;ESU&quot; /&gt;. Aozet e kelc'hiadoù e gwirionez e vez an taolennoù, hervez o dodenn, o stil, o zeknik hag o livioù : &quot;Mouezh ma ene&quot;, &quot;Gweledva&quot; (Пейзаж), &quot;Bleuniadur&quot; (Цвітіння), &quot;Rakc'hoari livet&quot; (Кольорові прелюдії)&quot;, &quot;Poltred&quot; (Портрет), &quot;Eztaolioù nevez&quot; (Нові експресії), &quot;Divuhezenn&quot; (Натюрморт), &quot;Planedenn wenn I&quot; (Біла планета І), &quot;Planedenn wenn II&quot; (Біла планета ІI), &quot;Hunvreoù a zeu eus an aod&quot; (Виходять мрії з берегів), &quot;Ur sell war an didermen&quot; (Погляд у Безмежність). A-drugarez d'an 42 daolenn a zo er c'helc'hiad &quot;Mouezh ma ene&quot; ez eo bet deroet d'an arzour ar Priz Broadel Taras Chevtchenko e [[1997]]&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20100314103713/http://kobzar.info/memories/state_premium/1997 |title=Національна премія України імені Тараса Шевченка (&quot;Priz Broadel Taras Chevtchenko en Ukraina&quot;)|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.

Hiziv an deiz e vez bamet arzvarnerien ar C'hornôg gant taolennoù Ivan Martchouk, ha kinniget e vez dezhañ ma ve aozet diskouezadegoù el lec'hioù pennañ er bed, kement-se holl a-zargemm ouzh an harellerezh hag an heskin en devoa gouzañvet dindan ar ren soviedel. E dastumadoù er bed a-bezh ez eus oberennoù diwar e zorn.

E 2024 e konte Ivan Martchouk 15 prantad en e red-micher&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://gazeta.ua/articles/lady-photo/_najbilsha-vistavka-ivana-marchuka-vidkrilasya-u-vidni-foto-i-video-z-unikalnoyi-podiyi/1171392 |title=Gazeta, 10/02/2024|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;. Disheñvel diouzh ar re gent eo pep prantad a-fet stil ha teknik. E-lec'h an tresoù barr-livañ a anavezer ec'h ijinas an arzour ukrainat un doare da ledañ tresoù liv tanav an tanavañ war al lien, a anvas ''pliontanizm'', ar pezh a grou un doare dantelez voemus ; dre ober meur a wezh e ro sked hag arlivioù blizidik d'an daolenn.

== Mirdioù ==
E 2005 ec'h embannas ar prezidant Viktor Youchtchenko e vije savet ur mirdi da Ivan Martchouk e Kyiv, met biken ne voe graet.

E [[2010]] e voe savet ar mirdi kentañ, e Moskalivka.

D'an 10 a viz Mae [[2022]], ar prezidant Volodymyr Zelenskyi a sinas un dekred a-zivout krouidigezh «&amp;nbsp;Mirdi Ivan Martchouk ha Kreizenn Sevenadurel an Arzoù Kempred&amp;nbsp;» (Про створення музейно-культурного центру сучасного мистецтва Івана Марчука) e Kyiv, er savadur m'edo kannati SUA ar prantad 1992-2012&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/232/2021#Text |title=Dekred 325/2022|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.

== Enorioù ==
[[File:Ivan Marchuk's star. Ternopil'.jpg|thumb|Steredenn Ivan Martchouk e Ternopil]]
* 1996, 14 a viz Gwengolo : Arzour enoret en Ukraina&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/834/96#Text |title=Dekred digant Prezidant Ukraina|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.
* 1997, 7 a viz Meurzh : Priz Broadel Taras Chevtchenko&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/211/97#Text |title=Dekred digant Prezidant Ukraina|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.
* 2002, 03 a viz Eost : Arzour Pobl Ukraina&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/685/2002#Text |title=Dekred digant Prezidant Ukraina|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.
* 2009 : Priz Ukraina al Lennegezh hag an Arzoù&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/685/2002#Text |title=Dekred digant Prezidant Ukraina|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.
* 2011, diskaramzer : steredenn Ivan Martchouk en Alez ar Stered (Алеї зірок) e Ternopil&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://poglyad.te.ua/podii/novyny/chotyry-zirky-dlya-ternopolyan-na-spetsialnu-aleyu-zirok-foto.html |title=Poglyad|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.
* 2016, 25 a viz Mezheven : Urzh ar Frankiz (орден Свободи)&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/276/2016#Text |title=Dekred digant Prezidant Ukraina|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.
* 2020 : steredenn Ivan Martchouk en Alez ar Stered e Kyiv&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=-46py_k5YAs |title=YouTube|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;..
* 2021, 20 a viz Eost : priz &quot;Mojenn Vroadel Ukraina&quot; deroet gant prezidant Ukraina&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://www.president.gov.ua/documents/3742021-39765 |title=Gouarnamant Ukraina|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;.
;Priz Ivan Martchouk
D'an 31 a viz Mae [[2016]] e krouas Kuzul Oblast Ternopil ur Priz Ivan Martchouk a vez deroet bep bloaz da vugale eus ar rannvro, oadet etre 7 ha 15 vloaz, hag a ziskouez bout donezonet war dachenn an arzoù kaer&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://suspilne.media/ternopil/1161010-u-ternopoli-vidznacili-laureatok-premii-imeni-ivana-marcuka/ |title=Priz Ivan Martchouk 2025 @ Suspilne|accessdate=02 Ebr 25}}.&lt;/ref&gt;.
;80{{vet}} deiz-ha-bloaz
[[File:Bohdana Pivnenko.jpg|thumb|Boc'hdana Pivnenko]]
Da lidañ 80{{vet}} deiz-ha-bloaz Ivan Martchouk e 2016 e voe embannet gant post Ukraina ur golo-lizher hag un [[timbr]] warno an daolenn ''Lavarit ar wirionez din''.&lt;br&gt;Un diskouezadeg 51 daolenn enni a voe aozet er mirdi Mystetskyi Arsenal (Мистецький Арсеналe) e Kyiv. D'an 12 a viz Mae e voe lidet gouel-bloaz an arzour e Moskalivka, man erruas gant e verc'h ar [[biolin|violinourez]] Boc'hdana Pivnenko (Богдана Півненко) a wele kêriadenn c'henidik he zad evit ar wezh kentañ en he buhez.&lt;br&gt;D'an 18 a viz Mae e tigoras e Mirdi an Arzoù en [[Odesa]] (Одесский художественный музей) un diskouezadeg anvet ''Genotip ar Frankiz'' (Генотип вольності), enni ur 100 bennak a livadurioù tennet eus 6 kelc'hiad (diwar 11 d'ar mare-se). An darn vrasañ eus an oberennoù ne oant biskoazh bet diskouezet en Ukraina, daoust dezho bout bet e [[Lituania]] ([[Vilnius]]), en [[Alamagn]] ([[Berlin]] ha München), e Polonia ([[Warszawa]] ha [[Kraków]])&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20170927155804/http://ofam.od.ua/php/arhiv2.php?dates=2016-05-18#genotip-volnosti |title=Иван Марчук, «Генотип вольности» (&quot;Ivan Martchouk, ''Genotip ar Frankiz''&quot;) @ Mirdi an Arzoù Odesa, 18/03/2016|accessdate=02 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;..
;Pezhioù moneiz ha timbroù
{|
|-
| [[File:Пльонтанізм (нейзильбер), аверс.jpg|100px]] || [[File:Пльонтанізм (нейзильбер), реверс.jpg|100px]] || style=&quot;padding-left:20px;&quot;| Pezh 5 hryvnia, Bank Broadel Ukraina (BBU), tu-kroaz ha tu-pil. ''pliontanizm'' (2024).
|-
| [[File:Пльонтанізм (срібло), аверс.png|100px]] || [[File:Пльонтанізм (срібло), реверс.png|100px]] || style=&quot;padding-left:20px;&quot;| Pezh 10 hryvnia, argant, Bank Broadel Ukraina (BBU), tu-kroaz ha tu-pil (2024) ''pliontanizm'' (2024).
|-
|colspan=&quot;2&quot;| [[File:Stamp of Ukraine s1497.jpg|100px|center]] || style=&quot;padding-left:20px;&quot;| Timbr «&amp;nbsp;Ivan Martchouk – ''Lavarit ar wirionez din'', 1994&amp;nbsp;» (2016).
|}

== Levrlennadur ==
* {{uk}} Martchouk, Ivan. ''Генотип вольності'' (&quot;Genotip ar frankiz&quot;, katalog). Kyiv : Саміт-Книга/Summit-Books, 2016 {{ISBN|978-966-2374-48-3}}.
* {{uk}} {{tr}} {{en}} Martchouk, Ivan. ''Відлуння мрій / Düssel Detaylar / Imaginary Details''. Ankara : Folkart Gallery Yayinlari, 2018 {{ISBN|978-605-9018-55-5}}.
* {{uk}} {{en}} Chorina, Anna. ''Український геній Марчук. Історії / Ukrainian Genius Marchuck''. Kyiv : СOOP Media, 2016 {{ISBN|978-966-97545-0-9}}.

== Liammoù diavaez ==
{{Commonscat|Ivan Marchuk (artist)}}
* {{fr}} {{cite web|url=https://www.ukrainer.net/fr/qui-est-ivan-marchuk/ |title=Qui est Ivan Marchuk ?) @ Ukraïner, 22/10/2020|accessdate=02 Ebr 26}}
{{clr}}
== Notennoù ==
{{daveoù}}

{{DEFAULTSORT:Martchouk, Ivan}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1936]]
[[Rummad:Livourien]]
[[Rummad:Arzourien Ukraina]]</text>
      <sha1>qod4nuvn9o4cd7d8mpovl47u02jjc6n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mutinerezh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179734</id>
    <revision>
      <id>2186931</id>
      <timestamp>2026-04-02T18:04:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;{{databox}} '''Mutinerezh''' pe '''kilbennad''' pe '''kilhourzerezh''' a vez graet eus un [[emsavadeg]] e-mesk ur strollad tud (dreist-holl [[soudard]]ed pe [[Akipaj|bourzhidi]]) evit enebiñ, en eskemm, pe evit skarzhañ tud uheloc'h dezho pe urzhioù. An droienn a zo implijet alies evit ober anv eus [[disujidigezh]] gant soudarded a-enep d'o ofiserien, met gellet a ra bezañ implijet evit forzh peseurt doare rebellion a-enep d'un nerzh. Kilhourzerezh n'eo ket nemet...&quot;</comment>
      <origin>2186931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="939" sha1="g1igypu5m2vzuoiubthn63mr8cuspla" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Mutinerezh''' pe '''kilbennad''' pe '''kilhourzerezh''' a vez graet eus un [[emsavadeg]] e-mesk ur strollad tud (dreist-holl [[soudard]]ed pe [[Akipaj|bourzhidi]]) evit enebiñ, en eskemm, pe evit skarzhañ tud uheloc'h dezho pe urzhioù. An droienn a zo implijet alies evit ober anv eus [[disujidigezh]] gant soudarded a-enep d'o ofiserien, met gellet a ra bezañ implijet evit forzh peseurt doare rebellion a-enep d'un nerzh. Kilhourzerezh n'eo ket nemet implijet e bed an arme rak fellet a ra ivez bezañ implijet e bed ar [[politikerezh]], an [[ekonomiezh]], pe ur [[Galloud (sokial ha politikel)|reizhiad]] lec'h ma tud izeloc'h o taeañ ouzh tud uheloc'h dezho.
[[Restr:Mutiny HMS Bounty.jpg|thumb|Skeudennadur eus [[Mutinerezh ar Bounty|mutinerezh war ar vag ''Bounty'']]]]
== Pennadoù kar ==
* [[Taol-stad]]
* [[Disujidigezh]]
* [[Fragging]]
[[Rummad:Lezenn milourel]]
[[Rummad:Torfedoù]]
[[Rummad:Mutinerezhioù]]</text>
      <sha1>g1igypu5m2vzuoiubthn63mr8cuspla</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186932</id>
      <parentid>2186931</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T18:07:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pennadoù kar */</comment>
      <origin>2186932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="955" sha1="fhyk56cw22t2iaytlqmkgveiv0s99d6" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Mutinerezh''' pe '''kilbennad''' pe '''kilhourzerezh''' a vez graet eus un [[emsavadeg]] e-mesk ur strollad tud (dreist-holl [[soudard]]ed pe [[Akipaj|bourzhidi]]) evit enebiñ, en eskemm, pe evit skarzhañ tud uheloc'h dezho pe urzhioù. An droienn a zo implijet alies evit ober anv eus [[disujidigezh]] gant soudarded a-enep d'o ofiserien, met gellet a ra bezañ implijet evit forzh peseurt doare rebellion a-enep d'un nerzh. Kilhourzerezh n'eo ket nemet implijet e bed an arme rak fellet a ra ivez bezañ implijet e bed ar [[politikerezh]], an [[ekonomiezh]], pe ur [[Galloud (sokial ha politikel)|reizhiad]] lec'h ma tud izeloc'h o taeañ ouzh tud uheloc'h dezho.
[[Restr:Mutiny HMS Bounty.jpg|thumb|Skeudennadur eus [[Mutinerezh ar Bounty|mutinerezh war ar vag ''Bounty'']]]]
== Pennadoù kar ==
* [[Taol-stad]]
* [[Rebellion]]
* [[Disujidigezh]]
* [[Fragging]]
[[Rummad:Lezenn milourel]]
[[Rummad:Torfedoù]]
[[Rummad:Mutinerezhioù]]</text>
      <sha1>fhyk56cw22t2iaytlqmkgveiv0s99d6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kaozeal:Hot-dog</title>
    <ns>1</ns>
    <id>179735</id>
    <revision>
      <id>2186936</id>
      <timestamp>2026-04-02T18:11:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pajenn e doubl */ rann nevez</comment>
      <origin>2186936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="187" sha1="bw8hu107jqu5xv16hioajg3d7t6qi5i" xml:space="preserve">== Pajenn e doubl ==

Bez ez eus dija ur bajenn [[Hot dog]]

Da gendeuziñ neuze.

A galon [[Implijer:Dishual|Dishual]] ([[Kaozeadenn Implijer:Dishual|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 18:11 (UTC)</text>
      <sha1>bw8hu107jqu5xv16hioajg3d7t6qi5i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pavlo Aldoshyn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179736</id>
    <revision>
      <id>2186942</id>
      <timestamp>2026-04-02T18:37:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;{{databox}} '''Pavlo Anatoliyovych Aldoshyn'''(ukraineg: Павло Анатолійович Алдошин), ganet d'an 2 a viz Here 1987&lt;ref name=&quot;biography1&quot;&gt;{{cite news |title=Павло Алдошин – український актор театру та кіно. |url=https://www.obozrevatel.com/ukr/person/pavel-aldoshin.htm |access-date=8 November 2025 |work=[[Obozrevatel]] |date=2022 |language=uk}}&lt;/ref&gt;) zo ur filmaozer ha rener pezhioù-c'hoari eus Ukrai...&quot;</comment>
      <origin>2186942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1065" sha1="smht9qkh8sd0c3dj8q08wa9oue7mnzk" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Pavlo Anatoliyovych Aldoshyn'''(ukraineg: Павло Анатолійович Алдошин), ganet d'an 2 a viz Here 1987&lt;ref name=&quot;biography1&quot;&gt;{{cite news |title=Павло Алдошин – український актор театру та кіно. |url=https://www.obozrevatel.com/ukr/person/pavel-aldoshin.htm |access-date=8 November 2025 |work=[[Obozrevatel]] |date=2022 |language=uk}}&lt;/ref&gt;) zo ur filmaozer ha rener pezhioù-c'hoari eus [[Ukraina]]. Bez eo ivez ur [[sniper]] e [[Nerzhioù lu Ukraina]].&lt;ref name=lemond&gt;{{cite news |last1=Chemin |first1=Ariane |title=Swapping cameras for drones: The war effort of Ukraine's film industry |url=https://www.lemonde.fr/en/m-le-mag/article/2023/12/17/ukraine-s-film-industry-swaps-cameras-for-drones_6351853_117.html |access-date=8 November 2025 |work=[[Le Monde]] |date=17 December 2023}}&lt;/ref&gt;
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Aldoshyn, Pavlo}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1987]]
[[Rummad:Filmaozerien Ukraina]]
[[Rummad:Soudarded Ukraina]]
[[Rummad:Aktourien Ukraina]]</text>
      <sha1>smht9qkh8sd0c3dj8q08wa9oue7mnzk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186943</id>
      <parentid>2186942</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T18:37:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2186943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1070" sha1="411uoth0okrziggun26xpurj2f3cino" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Pavlo Anatoliyovych Aldoshyn''' ([[ukraineg]]: Павло Анатолійович Алдошин), ganet d'an 2 a viz Here 1987&lt;ref name=&quot;biography1&quot;&gt;{{cite news |title=Павло Алдошин – український актор театру та кіно. |url=https://www.obozrevatel.com/ukr/person/pavel-aldoshin.htm |access-date=8 November 2025 |work=[[Obozrevatel]] |date=2022 |language=uk}}&lt;/ref&gt;) zo ur filmaozer ha rener pezhioù-c'hoari eus [[Ukraina]]. Bez eo ivez ur [[sniper]] e [[Nerzhioù lu Ukraina]].&lt;ref name=lemond&gt;{{cite news |last1=Chemin |first1=Ariane |title=Swapping cameras for drones: The war effort of Ukraine's film industry |url=https://www.lemonde.fr/en/m-le-mag/article/2023/12/17/ukraine-s-film-industry-swaps-cameras-for-drones_6351853_117.html |access-date=8 November 2025 |work=[[Le Monde]] |date=17 December 2023}}&lt;/ref&gt;
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Aldoshyn, Pavlo}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1987]]
[[Rummad:Filmaozerien Ukraina]]
[[Rummad:Soudarded Ukraina]]
[[Rummad:Aktourien Ukraina]]</text>
      <sha1>411uoth0okrziggun26xpurj2f3cino</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186945</id>
      <parentid>2186943</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T18:38:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2186945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1078" sha1="bxbv0i4c2y43ww81vme5gn2mxxc2hqu" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Pavlo Anatoliyovych Aldoshyn''' ([[ukraineg]]: Павло Анатолійович Алдошин), ganet d'an [[2 a viz Here]] [[1987]]&lt;ref name=&quot;biography1&quot;&gt;{{cite news |title=Павло Алдошин – український актор театру та кіно. |url=https://www.obozrevatel.com/ukr/person/pavel-aldoshin.htm |access-date=8 November 2025 |work=[[Obozrevatel]] |date=2022 |language=uk}}&lt;/ref&gt;) zo ur filmaozer ha rener pezhioù-c'hoari eus [[Ukraina]]. Bez eo ivez ur [[sniper]] e [[Nerzhioù lu Ukraina]].&lt;ref name=lemond&gt;{{cite news |last1=Chemin |first1=Ariane |title=Swapping cameras for drones: The war effort of Ukraine's film industry |url=https://www.lemonde.fr/en/m-le-mag/article/2023/12/17/ukraine-s-film-industry-swaps-cameras-for-drones_6351853_117.html |access-date=8 November 2025 |work=[[Le Monde]] |date=17 December 2023}}&lt;/ref&gt;
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Aldoshyn, Pavlo}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1987]]
[[Rummad:Filmaozerien Ukraina]]
[[Rummad:Soudarded Ukraina]]
[[Rummad:Aktourien Ukraina]]</text>
      <sha1>bxbv0i4c2y43ww81vme5gn2mxxc2hqu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186947</id>
      <parentid>2186945</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T18:43:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2186947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1699" sha1="nzmxvscfjskosfso78lop0t75grmjgw" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Pavlo Anatoliyovych Aldoshyn''' ([[ukraineg]]: Павло Анатолійович Алдошин), ganet d'an [[2 a viz Here]] [[1987]]&lt;ref name=&quot;biography1&quot;&gt;{{cite news |title=Павло Алдошин – український актор театру та кіно. |url=https://www.obozrevatel.com/ukr/person/pavel-aldoshin.htm |access-date=8 November 2025 |work=[[Obozrevatel]] |date=2022 |language=uk}}&lt;/ref&gt;) zo ur filmaozer ha rener pezhioù-c'hoari eus [[Ukraina]]. Bez eo ivez ur [[sniper]] e [[Nerzhioù lu Ukraina]].&lt;ref name=lemond&gt;{{cite news |last1=Chemin |first1=Ariane |title=Swapping cameras for drones: The war effort of Ukraine's film industry |url=https://www.lemonde.fr/en/m-le-mag/article/2023/12/17/ukraine-s-film-industry-swaps-cameras-for-drones_6351853_117.html |access-date=8 November 2025 |work=[[Le Monde]] |date=17 December 2023}}&lt;/ref&gt;

E miz Meurzh March 2024, Aldoshyn en doa burutellet kreñv ar c'hannaded [[Broadelouriezh Ukraina|broadelour]] [[Iryna Farion]] ha [[Bohdan Beniuk]] goude ma vije bet ar re-se o tagañ an Ukrainiz a rae gant ar yezh rusian en nerzhioù lu, Farion a oa bet betek laret eus outo &quot;touellet&quot; hag &quot;enepbrogarour&quot;, hag o nac'hañ ober eus outo ukrainiz. Goude kemennadenn tagus Farion, Aldoshyn en doa embannet ne ket den ebet er-maez eus an nerzhioù milourel da urzhiañ d'ar soudarded war penaos e oa ret eskemm etrezo, o tiskrivañ darvoudoù marvus an talbenn, lec'h ma vez diazez ar c'homprenidigezh etre ar soudarded.

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Aldoshyn, Pavlo}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1987]]
[[Rummad:Filmaozerien Ukraina]]
[[Rummad:Soudarded Ukraina]]
[[Rummad:Aktourien Ukraina]]</text>
      <sha1>nzmxvscfjskosfso78lop0t75grmjgw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186948</id>
      <parentid>2186947</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T18:48:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2186948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1752" sha1="pvtxlk0wn1xegxc8plbx69n3k7i14pf" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Pavlo Anatoliyovych Aldoshyn''' ([[ukraineg]]: Павло Анатолійович Алдошин), ganet d'an [[2 a viz Here]] [[1987]]&lt;ref name=&quot;biography1&quot;&gt;{{cite news |title=Павло Алдошин – український актор театру та кіно. |url=https://www.obozrevatel.com/ukr/person/pavel-aldoshin.htm |access-date=8 November 2025 |work=[[Obozrevatel]] |date=2022 |language=uk}}&lt;/ref&gt;) zo ur filmaozer ha rener pezhioù-c'hoari eus [[Ukraina]]. Bez eo ivez ur [[sniper]] e [[Nerzhioù lu Ukraina]].&lt;ref name=lemond&gt;{{cite news |last1=Chemin |first1=Ariane |title=Swapping cameras for drones: The war effort of Ukraine's film industry |url=https://www.lemonde.fr/en/m-le-mag/article/2023/12/17/ukraine-s-film-industry-swaps-cameras-for-drones_6351853_117.html |access-date=8 November 2025 |work=[[Le Monde]] |date=17 December 2023}}&lt;/ref&gt;

E miz Meurzh March 2024, Aldoshyn en doa burutellet kreñv ar c'hannaded [[Broadelouriezh Ukraina|broadelour]] [[Iryna Farion]] ha [[Bohdan Beniuk]] goude ma vije bet ar re-se o tagañ an Ukrainiz a rae gant ar yezh rusian en nerzhioù lu, Farion a oa bet betek laret eus outo &quot;touellet&quot; hag &quot;enepbrogarour&quot;, hag o nac'hañ ober eus outo ukrainiz. Goude kemennadenn tagus Farion, Aldoshyn en doa embannet ne ket den ebet er-maez eus an nerzhioù milourel da urzhiañ d'ar soudarded war penaos e oa ret eskemm etrezo, o tiskrivañ darvoudoù marvus an talbenn, lec'h ma vez diazez ar c'homprenidigezh etre ar soudarded.
== Filmadurezh ==
* [[Sniper: The White Raven]], 2022
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Aldoshyn, Pavlo}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1987]]
[[Rummad:Filmaozerien Ukraina]]
[[Rummad:Soudarded Ukraina]]
[[Rummad:Aktourien Ukraina]]</text>
      <sha1>pvtxlk0wn1xegxc8plbx69n3k7i14pf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Doareoù-skrivañ ar brezhoneg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179737</id>
    <redirect title="Reizhskrivadur ar brezhoneg" />
    <revision>
      <id>2186958</id>
      <timestamp>2026-04-02T21:25:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ch. Rogel</username>
        <id>46</id>
      </contributor>
      <comment>Ch. Rogel en deus kaset ar bajenn [[Doareoù-skrivañ ar brezhoneg]] da [[Reizhskrivadur ar brezhoneg]]: Hervez diviz (s.o. pajenn gaozeal)</comment>
      <origin>2186958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="6dqtgarar60ce6gofynzudgcj4oexk5" xml:space="preserve">#ADKAS [[Reizhskrivadur ar brezhoneg]]</text>
      <sha1>6dqtgarar60ce6gofynzudgcj4oexk5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kaozeal:Doareoù-skrivañ ar brezhoneg</title>
    <ns>1</ns>
    <id>179738</id>
    <redirect title="Kaozeal:Reizhskrivadur ar brezhoneg" />
    <revision>
      <id>2186960</id>
      <timestamp>2026-04-02T21:25:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ch. Rogel</username>
        <id>46</id>
      </contributor>
      <comment>Ch. Rogel en deus kaset ar bajenn [[Kaozeal:Doareoù-skrivañ ar brezhoneg]] da [[Kaozeal:Reizhskrivadur ar brezhoneg]]: Hervez diviz (s.o. pajenn gaozeal)</comment>
      <origin>2186960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="lc3e7o4jw9q381g4mlwc4nvdtqyylzb" xml:space="preserve">#ADKAS [[Kaozeal:Reizhskrivadur ar brezhoneg]]</text>
      <sha1>lc3e7o4jw9q381g4mlwc4nvdtqyylzb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jean Mingam</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179739</id>
    <revision>
      <id>2186983</id>
      <timestamp>2026-04-03T08:21:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kanevedennig</username>
        <id>81635</id>
      </contributor>
      <comment>Krouet o treiñ ar bajenn &quot;[[:fr:Special:Redirect/revision/221264675|Jean Mingam]]&quot;</comment>
      <origin>2186983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6482" sha1="jwna633mis73k6ellw809ze9hj2rrgz" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie2|charte=artiste|image=}}
[[Restr:JMA Portrait 72 Red.jpg|thumb|Jean Mingam]]
'''Jean Mingam''' zo ul livour hag ur c'hizeller bet ganet d'ar 5 a viz Meurzh 1927 e [[Plouziri]]

[[Plouziri|(Penn-ar-Bed)]]. Mervel a reas e [[Naoned]] d'ar 27 a viz Genver 1987.

== Buhezskrid ==
Mont a reas '''Jean Mingam''' da studiañ e skol an arzoù-kaer e Roazhon.

Studier e oa da [[Francis Pellerin]] &lt;ref name=&quot;fr.topic-topos.com&quot;&gt;{{Cite web|title=Christ|url=http://web.archive.org/web/20160731073433/http://fr.topic-topos.com/christ-lanester|accessdate=07-11-2023}}.&lt;/ref&gt;. Mignon tost e oa ivez da [[Zavier Grall|Xavier Grall]] &lt;ref name=&quot;fr.topic-topos.com&quot; /&gt; ha [[Adolphe Beaufrère|da Adolphe Beaufrère]] &lt;ref name=&quot;fr.topic-topos.com&quot; /&gt;, a selle outañ evel e « dad speredel ».

=== Red-micher ===
Jean Mingam a zigoras e studio kentañ e Kemper &lt;ref&gt;{{Cite book|language=fr|author=Association bretonne, Saint-Brieuc|title=Comptes rendus, procès-verbaux, mémoires : Association bretonne et union régionaliste bretonne|edition=|year=1988|pages=516|isbn=|url=https://books.google.fr/books?id=ZKkiAQAAIAAJ&amp;q=jean+mingam&amp;dq=jean+mingam}}.&lt;/ref&gt; ha labourat a reas war ar c'hizellerezh, al livouriezh hag an tresañ. Ouzhpenn 5000 oberenn a zo bet savet gantañ.

=== Doare livañ ===
Gant an amzer e emdroas arz Jean Mingam, met chom a reas feal d'an doare en doa da welet ar bed. Un doare kevrinel ha kigel, gant stummoù bras ha livioù flamm, o lakaat war-wel a-wechoù ar gounnar da vevañ hag an dizesper.

=== Doare kizellañ ===
Jean Mingam a oa plijet-bras gant an arz sakr, ha labouret en deus bet alies evit kinklañ ilizoù.

Graet e oa bet gantañ meur a zelwenn liammet d'ar vuhez relijiel pe c'hoazh senennoù ar C'hrist.

E oberenn &quot;Effigie de Saint Louis&quot;, a gaver en [[An Oriant|Oriant]] hiziv-an-deiz, a ziskouez levezon Constantin Brâncuși hag Alberto Giacometti. Tamm-ha-tamm e voe degemeret stummoù simplaet evit sevel delwennoù relijiel.

=== Barregezhioù arzel all ===
Jean Mingam a grouas prenestroù-livet nann-skeudennel en iliz Santez-Anna er [[Ar Gelveneg|Gelveneg]] (Penn-ar-Bed).

Savet en deus oberennoù evit ilizoù, tiez-kêr, skolioù, hag all, o veskañ a-wechoù arz a-vremañ hag hengoun relijiel.

== Diskouezadegoù ==
Diskouezadegoù niverus &lt;ref&gt;{{Cite web|language=fr|title=Jean Mingam - Son oeuvre|url=https://lesamisdejeanminga.wixsite.com/jean-mingam/copie-de-l-oeuvre|accessdate=2024-04-27}}.&lt;/ref&gt; e Breizh eus 1950 da 1986 en o zouez :

* 1951, 1952 ha goude-se eus 1960 da 1964 : [https://www.galerie-saluden.fr/un-peu-dhistoire#:~:text=La%20Galerie%20Saluden%20fut%20cr%C3%A9e,rue%20St%20Matthieu%20%C3%A0%20Quimper. Galeri Saluden] e [[Kemper]].
* 1956 : Ti Dominikan e [[Roazhon]] : kemeret en deus perzh en un diskouezadeg diwar-benn an arz sakr gant arzourien all lakaet war-wel evel Rouault, Chagall, Manessier ha Léger &lt;ref&gt;{{Cite journal|url=chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://14877ee2-b7cd-493d-839b-0359071ee105.filesusr.com/ugd/6712fc_46836abc827a4532be0a3efae075f3b7.pdf}}&lt;/ref&gt;.
* 1965 [[Pont-Aven]] : en ti-kêr ha goude-se e kafe an Aven, e ti an Itron Guillerm.
* 1966 : diskouezadeg gant al livour Marcel Gonzalez e [[Ploveilh]] (Penn-ar-Bed).
* 1970 : Adwelet meur e ti-kêr [[Kastell-Paol|Sant-Pol-Leon]] (Penn-ar-Bed).
* 1976 : [https://www.maisonradieuse.org/ Kêr skedus Le Corbusier] e Naoned.
* 1983 : Hôtel de Brou e Naoned ha [https://www.pnr-armorique.fr/ Park Rannvro an Armorik] e Menez-Meur (Penn-ar-Bed).
* 1986 : adwelet bras e ti-kêr [[Sant-Ervlan]] (Liger-Atlantel) ha kemer perzh en un diskouezadeg en Ensavadur gall Heidelberg (Alamagn).

Goude marv an arzour e oa bet aozet 3 diskouezadeg gant ar gevredigezh &quot; [https://lesamisdejeanminga.wixsite.com/jean-mingam Les amis de Jean Mingam] &quot; Kemeret he deus perzh en diskouezadegoù [[Plouziri|e Ploudiry]] e chapel Sant-Anton, e Sant-Ervlan e kreizenn sevenadurel Breizh [https://www.centreculturelbreton.fr/ Yezhoù ha Sevenadur], hag e [[Blaen|Blain]] (Liger-Atlantel) e Kastell ar Groulaie . :

* 2023 Tremen Sant-Kroaz e [[Naoned]]
* 2024 [https://www.mairie-vannes.fr/musee-des-beaux-arts Mirdi arzoù-kaer Gwened, La Cohue]

== Gwelet ivez ==

=== Levrlennadur ===

* ''Jean Mingam (1927-1987)'' gant [[Catherine Puget]] &lt;ref name=&quot;portailcrbc.univ-brest.fr&quot;&gt;{{Cite web|language=en|title=Bibliothèque Yves le Gallo catalog › Details for : (Exposition) : Jean Mingam (1927-1987), Musée de Pont-Aven, 1er avril - 25 juin 1990.&lt;!-- Vérifiez ce titre --&gt;|url=http://portailcrbc.univ-brest.fr/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=31481|accessdate=11-11-2021}}.&lt;/ref&gt; 16 pajenn Mirdi Pont-Aven, 1990.
* ''Livourien Breizh ha klask speredel'' gant Catherine Puget, Mirdi Pont Aven, 2006 - 127 pajenn &lt;ref&gt;{{Cite book|language=fr|author=Catherine Puget|title=Peintres de la Bretagne et quête spirituelle|edition=|year=2006|pages=127|isbn=|url=https://books.google.fr/books?id=7fJGAQAAIAAJ&amp;q=jean+mingam&amp;dq=jean+mingam}}.&lt;/ref&gt; .
* ''Kelaouenn Kevredigezh Arkeologel Penn-ar-Bed'' Levr 122 &lt;ref&gt;{{Cite book|language=fr|author=Société archéologique du Finistère|title=Bulletin de la Société archéologique du Finistère|edition=|year=1993|pages=616|isbn=|url=https://books.google.fr/books?id=d5IbAAAAMAAJ&amp;q=mingam|accessdate=04-09-2020}}.&lt;/ref&gt; .
* ''Pont-Aven, eus ar gweledva d'an oberenn'' gant Estelle Fresneau ha Denise Delouche, 2007, 112 bajenn &lt;ref&gt;{{Cite book|language=fr|author=Estelle Fresneau|title=Pont-Aven, du paysage à l'oeuvre|edition=|year=2007|pages=112|isbn=|url=https://books.google.fr/books?id=KOlOAAAAYAAJ&amp;q=%22jean+mingam%22&amp;dq=%22jean+mingam%22}}.&lt;/ref&gt; .
{{Liens}}
* [https://www.cinematheque-bretagne.bzh/base-documentaire-426-0-0-0.html?ref=2535c6a6df952ace4786e40d43d365f1 Films consacrés à Jean Mingam, réalisés par Hubert de l'Estourbeillon (Cinémathèque de Bretagne){{Autorité}}{{Bases}}{{Dictionnaires}}]
* [http://lesamisdejeanminga.wixsite.com/jean-mingam Site consacré à Jean Mingam]
* [https://www.youtube.com/channel/UCwnQM94gubjRE-bMFpOpeeg Youtube]
* [http://www.businesspme.com/association_infos/981256/les-amis-de-jean-mingam-peintre-sculpteur.html Les amis de Jean Mingam]
* [http://jeanmingam.monsite-orange.fr/ Site consacré à Jean Mingam]
* [http://www.icem-pedagogie-freinet.org/book/export/html/26677 Dialogue avec un artiste « Jean Mingam » (février 1984)]

== Notennoù ha daveennoù ==

[[Rummad:Livourien Breizh]]</text>
      <sha1>jwna633mis73k6ellw809ze9hj2rrgz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186986</id>
      <parentid>2186983</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T08:48:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kanevedennig</username>
        <id>81635</id>
      </contributor>
      <comment>Adframmañ ha reizhañ traoù zo.</comment>
      <origin>2186986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6306" sha1="6jhc7ms0cfuikuk0dshgi58scxve0mr" xml:space="preserve">[[Restr:JMA Portrait 72 Red.jpg|thumb|Jean Mingam]]
'''Jean Mingam''' zo ul livour hag ur c'hizeller bet ganet d'ar 5 a viz Meurzh 1927 e [[Plouziri]] [[Plouziri|(Penn-ar-Bed)]]. Mervel a reas e [[Naoned]] d'ar 27 a viz Genver 1987.

== Buhezskrid ==
Mont a reas '''Jean Mingam''' da studiañ e skol an arzoù-kaer e [[Roazhon]].

Studier e oa da [[Francis Pellerin]] &lt;ref name=&quot;fr.topic-topos.com&quot;&gt;{{Cite web|title=Christ|url=http://web.archive.org/web/20160731073433/http://fr.topic-topos.com/christ-lanester|accessdate=07-11-2023}}&lt;/ref&gt;. Mignon tost e oa ivez da [[Zavier Grall]] &lt;ref name=&quot;fr.topic-topos.com&quot; /&gt; ha da [[Adolphe Beaufrère]] &lt;ref name=&quot;fr.topic-topos.com&quot; /&gt;, a selle outañ evel e « dad speredel ».

=== Red-micher ===
Jean Mingam a zigoras e studio kentañ e Kemper &lt;ref&gt;{{Cite book|language=fr|author=Association bretonne, Saint-Brieuc|title=Comptes rendus, procès-verbaux, mémoires : Association bretonne et union régionaliste bretonne|edition=|year=1988|pages=516|isbn=|url=https://books.google.fr/books?id=ZKkiAQAAIAAJ&amp;q=jean+mingam&amp;dq=jean+mingam}}.&lt;/ref&gt; ha labourat a reas war ar c'hizellerezh, al livouriezh hag an tresañ. Ouzhpenn 5000 oberenn a zo bet savet gantañ.

=== Doare livañ ===
Gant an amzer e emdroas arz Jean Mingam, met chom a reas feal d'an doare en doa da welet ar bed. Un doare kevrinel ha kigel, gant stummoù bras ha livioù flamm, o lakaat war-wel a-wechoù ar gounnar da vevañ hag an dizesper.

=== Doare kizellañ ===
Jean Mingam a oa plijet-bras gant an arz sakr, ha labouret en deus bet alies evit kinklañ ilizoù.

Savet e oa bet gantañ meur a zelwenn liammet d'ar vuhez relijiel pe c'hoazh senennoù ar C'hrist.

E oberenn &quot;Effigie de Saint-Louis&quot;, a gaver en [[An Oriant|Oriant]] hiziv-an-deiz, a ziskouez levezon Constantin Brâncuși hag Alberto Giacometti. Tamm-ha-tamm e voe degemeret delwennoù relijiel savet gant stummoù simplaet.

=== Barregezhioù arzel all ===
Jean Mingam a grouas prenestroù-livet nann-skeudennel en iliz Santez-Anna er [[Ar Gelveneg|Gelveneg]] (Penn-ar-Bed).

Savet en deus oberennoù evit ilizoù, tiez-kêr, skolioù, hag all, o veskañ a-wechoù arz a-vremañ hag hengoun relijiel.

== Diskouezadegoù ==
Labour Jean Mingam a zo bet lakaet war-wel e diskouezadegoù niverus &lt;ref&gt;{{Cite web|language=fr|title=Jean Mingam - Son oeuvre|url=https://lesamisdejeanminga.wixsite.com/jean-mingam/copie-de-l-oeuvre|accessdate=2024-04-27}}.&lt;/ref&gt; e Breizh eus 1950 da 1986, en o zouez :

* 1951, 1952 ha goude-se eus 1960 da 1964 : [https://www.galerie-saluden.fr/un-peu-dhistoire#:~:text=La%20Galerie%20Saluden%20fut%20cr%C3%A9e,rue%20St%20Matthieu%20%C3%A0%20Quimper. Palier arz Saluden] e [[Kemper]].
* 1956 : Ti Dominikan e [[Roazhon]] : kemeret en doa perzh en un diskouezadeg diwar-benn an arz sakr gant arzourien all lakaet war-wel evel Rouault, Chagall, Manessier ha Léger &lt;ref&gt;{{Cite journal|url=chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://14877ee2-b7cd-493d-839b-0359071ee105.filesusr.com/ugd/6712fc_46836abc827a4532be0a3efae075f3b7.pdf}}&lt;/ref&gt;.
* 1965 [[Pont-Aven]] : en ti-kêr ha goude-se e kafe an Aven, e ti an Itron Guillerm.
* 1966 : diskouezadeg gant al livour Marcel Gonzalez e [[Ploveilh]] (Penn-ar-Bed).
* 1970 : Kilsell meur e ti-kêr [[Kastell-Paol|Kastell-Pol]] (Penn-ar-Bed).
* 1976 : [https://www.maisonradieuse.org/ Kêr skedus Le Corbusier] e Naoned.
* 1983 : Leti Brou e Naoned ha [https://www.pnr-armorique.fr/ Park Rannvro an Armorik] e Menez-Meur (Penn-ar-Bed).
* 1986 : Kilsell bras e ti-kêr [[Sant-Ervlan]] (Liger-Atlantel) ha diskouezadeg en Ensavadur gall Heidelberg ([[Alamagn]]).

Goude marv an arzour e oa bet aozet 3 diskouezadeg gant ar gevredigezh &quot;[https://lesamisdejeanminga.wixsite.com/jean-mingam Les amis de Jean Mingam]&quot;. Diskouezadegoù a oa bet [[Plouziri|e Plouziri]] e chapel Sant-Anton, e [[Sant-Ervlan]] e kreizenn sevenadurel Breizh [[Yezhoù ha Sevenadur]], hag e [[Blaen]] (Liger-Atlantel) e Kastell Groulais.

* 2023&amp;nbsp;: Diskouezadeg e Tremen Sant-Kroaz e [[Naoned]].
* 2024&amp;nbsp;: [https://www.mairie-vannes.fr/musee-des-beaux-arts Mirdi arzoù-kaer Gwened, La Cohue].

== Gwelet ivez ==

=== Levrlennadur ===

* ''Jean Mingam (1927-1987)'' gant Catherine Puget &lt;ref name=&quot;portailcrbc.univ-brest.fr&quot;&gt;{{Cite web|language=en|title=Bibliothèque Yves le Gallo catalog › Details for : (Exposition) : Jean Mingam (1927-1987), Musée de Pont-Aven, 1er avril - 25 juin 1990.&lt;!-- Vérifiez ce titre --&gt;|url=http://portailcrbc.univ-brest.fr/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=31481|accessdate=11-11-2021}}.&lt;/ref&gt;, Mirdi Pont-Aven, 1990, 16 pajenn.
* ''Peintres de la Bretagne et quête spirituelle'' gant Catherine Puget, Mirdi Pont-Aven, 2006, 127 pajenn &lt;ref&gt;{{Cite book|language=fr|author=Catherine Puget|title=Peintres de la Bretagne et quête spirituelle|edition=|year=2006|pages=127|isbn=|url=https://books.google.fr/books?id=7fJGAQAAIAAJ&amp;q=jean+mingam&amp;dq=jean+mingam}}.&lt;/ref&gt;.
* ''Bulletin de la Société archéologique du Finistère,'' Levr 122 &lt;ref&gt;{{Cite book|language=fr|author=Société archéologique du Finistère|title=Bulletin de la Société archéologique du Finistère|edition=|year=1993|pages=616|isbn=|url=https://books.google.fr/books?id=d5IbAAAAMAAJ&amp;q=mingam|accessdate=04-09-2020}}.&lt;/ref&gt;.
* ''Pont-Aven, du paysage à l’œuvre'' gant Estelle Fresneau ha Denise Delouche, 2007, 112 bajenn &lt;ref&gt;{{Cite book|language=fr|author=Estelle Fresneau|title=Pont-Aven, du paysage à l'oeuvre|edition=|year=2007|pages=112|isbn=|url=https://books.google.fr/books?id=KOlOAAAAYAAJ&amp;q=%22jean+mingam%22&amp;dq=%22jean+mingam%22}}.&lt;/ref&gt;.
'''&lt;big&gt;Liammoù&lt;/big&gt;'''
* [https://www.cinematheque-bretagne.bzh/base-documentaire-426-0-0-0.html?ref=2535c6a6df952ace4786e40d43d365f1 Filmoù diwar-benn Jean Mingam, savet gant Hubert de l'Estourbeillon (Gwarez Filmoù)]
* [http://lesamisdejeanminga.wixsite.com/jean-mingam Lec'hienn ar gevredigezh &quot;Les amis de Jean Mingam&quot;]
* [https://www.youtube.com/channel/UCwnQM94gubjRE-bMFpOpeeg Pajennad Youtube] [http://lesamisdejeanminga.wixsite.com/jean-mingam ar gevredigezh &quot;Les amis de Jean Mingam&quot;]
* [http://www.icem-pedagogie-freinet.org/book/export/html/26677 &quot;Dialogue avec un artiste : « Jean Mingam »&quot; (C'hwevrer 1984)]

== Notennoù ha daveennoù ==

[[Rummad:Livourien Breizh]]</text>
      <sha1>6jhc7ms0cfuikuk0dshgi58scxve0mr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187001</id>
      <parentid>2186986</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T11:37:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2187001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6407" sha1="lk0rrp1nm6jg149ns7eu0rhh996a8xq" xml:space="preserve">[[Restr:JMA Portrait 72 Red.jpg|thumb|Jean Mingam]]
'''Jean Mingam''' zo ul livour hag ur c'hizeller bet ganet d'ar 5 a viz Meurzh 1927 e [[Plouziri]] [[Plouziri|(Penn-ar-Bed)]]. Mervel a reas e [[Naoned]] d'ar 27 a viz Genver 1987.

== Buhezskrid ==
Mont a reas '''Jean Mingam''' da studiañ e skol an arzoù-kaer e [[Roazhon]].

Studier e oa da [[Francis Pellerin]] &lt;ref name=&quot;fr.topic-topos.com&quot;&gt;{{Cite web|title=Christ|url=http://web.archive.org/web/20160731073433/http://fr.topic-topos.com/christ-lanester|accessdate=07-11-2023}}&lt;/ref&gt;. Mignon tost e oa ivez da [[Zavier Grall]] &lt;ref name=&quot;fr.topic-topos.com&quot; /&gt; ha da [[Adolphe Beaufrère]] &lt;ref name=&quot;fr.topic-topos.com&quot; /&gt;, a selle outañ evel e « dad speredel ».

=== Red-micher ===
Jean Mingam a zigoras e studio kentañ e Kemper &lt;ref&gt;{{Cite book|language=fr|author=Association bretonne, Saint-Brieuc|title=Comptes rendus, procès-verbaux, mémoires : Association bretonne et union régionaliste bretonne|edition=|year=1988|pages=516|isbn=|url=https://books.google.fr/books?id=ZKkiAQAAIAAJ&amp;q=jean+mingam&amp;dq=jean+mingam}}.&lt;/ref&gt; ha labourat a reas war ar c'hizellerezh, al livouriezh hag an tresañ. Ouzhpenn 5000 oberenn a zo bet savet gantañ.

=== Doare livañ ===
Gant an amzer e emdroas arz Jean Mingam, met chom a reas feal d'an doare en doa da welet ar bed. Un doare kevrinel ha kigel, gant stummoù bras ha livioù flamm, o lakaat war-wel a-wechoù ar gounnar da vevañ hag an dizesper.

=== Doare kizellañ ===
Jean Mingam a oa plijet-bras gant an arz sakr, ha labouret en deus bet alies evit kinklañ ilizoù.

Savet e oa bet gantañ meur a zelwenn liammet d'ar vuhez relijiel pe c'hoazh senennoù ar C'hrist.

E oberenn &quot;Effigie de Saint-Louis&quot;, a gaver en [[An Oriant|Oriant]] hiziv-an-deiz, a ziskouez levezon Constantin Brâncuși hag Alberto Giacometti. Tamm-ha-tamm e voe degemeret delwennoù relijiel savet gant stummoù simplaet.

=== Barregezhioù arzel all ===
Jean Mingam a grouas prenestroù-livet nann-skeudennel en iliz Santez-Anna er [[Ar Gelveneg|Gelveneg]] (Penn-ar-Bed).

Savet en deus oberennoù evit ilizoù, tiez-kêr, skolioù, hag all, o veskañ a-wechoù arz a-vremañ hag hengoun relijiel.

== Diskouezadegoù ==
Labour Jean Mingam a zo bet lakaet war-wel e diskouezadegoù niverus &lt;ref&gt;{{Cite web|language=fr|title=Jean Mingam - Son oeuvre|url=https://lesamisdejeanminga.wixsite.com/jean-mingam/copie-de-l-oeuvre|accessdate=2024-04-27}}.&lt;/ref&gt; e Breizh eus 1950 da 1986, en o zouez :

* 1951, 1952 ha goude-se eus 1960 da 1964 : [https://www.galerie-saluden.fr/un-peu-dhistoire#:~:text=La%20Galerie%20Saluden%20fut%20cr%C3%A9e,rue%20St%20Matthieu%20%C3%A0%20Quimper. Palier arz Saluden] e [[Kemper]].
* 1956 : Ti Dominikan e [[Roazhon]] : kemeret en doa perzh en un diskouezadeg diwar-benn an arz sakr gant arzourien all lakaet war-wel evel Rouault, Chagall, Manessier ha Léger &lt;ref&gt;{{Cite journal|url=chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://14877ee2-b7cd-493d-839b-0359071ee105.filesusr.com/ugd/6712fc_46836abc827a4532be0a3efae075f3b7.pdf}}&lt;/ref&gt;.
* 1965 [[Pont-Aven]] : en ti-kêr ha goude-se e kafe an Aven, e ti an Itron Guillerm.
* 1966 : diskouezadeg gant al livour Marcel Gonzalez e [[Ploveilh]] (Penn-ar-Bed).
* 1970 : Kilsell meur e ti-kêr [[Kastell-Paol|Kastell-Pol]] (Penn-ar-Bed).
* 1976 : [https://www.maisonradieuse.org/ Kêr skedus Le Corbusier] e Naoned.
* 1983 : Leti Brou e Naoned ha [https://www.pnr-armorique.fr/ Park Rannvro an Armorik] e Menez-Meur (Penn-ar-Bed).
* 1986 : Kilsell bras e ti-kêr [[Sant-Ervlan]] (Liger-Atlantel) ha diskouezadeg en Ensavadur gall Heidelberg ([[Alamagn]]).

Goude marv an arzour e oa bet aozet 3 diskouezadeg gant ar gevredigezh &quot;[https://lesamisdejeanminga.wixsite.com/jean-mingam Les amis de Jean Mingam]&quot;. Diskouezadegoù a oa bet [[Plouziri|e Plouziri]] e chapel Sant-Anton, e [[Sant-Ervlan]] e kreizenn sevenadurel Breizh [[Yezhoù ha Sevenadur]], hag e [[Blaen]] (Liger-Atlantel) e Kastell Groulais.

* 2023&amp;nbsp;: Diskouezadeg e Tremen Sant-Kroaz e [[Naoned]].
* 2024&amp;nbsp;: [https://www.mairie-vannes.fr/musee-des-beaux-arts Mirdi arzoù-kaer Gwened, La Cohue].

== Gwelet ivez ==

=== Levrlennadur ===

* ''Jean Mingam (1927-1987)'' gant Catherine Puget &lt;ref name=&quot;portailcrbc.univ-brest.fr&quot;&gt;{{Cite web|language=en|title=Bibliothèque Yves le Gallo catalog › Details for : (Exposition) : Jean Mingam (1927-1987), Musée de Pont-Aven, 1er avril - 25 juin 1990.&lt;!-- Vérifiez ce titre --&gt;|url=http://portailcrbc.univ-brest.fr/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=31481|accessdate=11-11-2021}}.&lt;/ref&gt;, Mirdi Pont-Aven, 1990, 16 pajenn.
* ''Peintres de la Bretagne et quête spirituelle'' gant Catherine Puget, Mirdi Pont-Aven, 2006, 127 pajenn &lt;ref&gt;{{Cite book|language=fr|author=Catherine Puget|title=Peintres de la Bretagne et quête spirituelle|edition=|year=2006|pages=127|isbn=|url=https://books.google.fr/books?id=7fJGAQAAIAAJ&amp;q=jean+mingam&amp;dq=jean+mingam}}.&lt;/ref&gt;.
* ''Bulletin de la Société archéologique du Finistère,'' Levr 122 &lt;ref&gt;{{Cite book|language=fr|author=Société archéologique du Finistère|title=Bulletin de la Société archéologique du Finistère|edition=|year=1993|pages=616|isbn=|url=https://books.google.fr/books?id=d5IbAAAAMAAJ&amp;q=mingam|accessdate=04-09-2020}}.&lt;/ref&gt;.
* ''Pont-Aven, du paysage à l’œuvre'' gant Estelle Fresneau ha Denise Delouche, 2007, 112 bajenn &lt;ref&gt;{{Cite book|language=fr|author=Estelle Fresneau|title=Pont-Aven, du paysage à l'oeuvre|edition=|year=2007|pages=112|isbn=|url=https://books.google.fr/books?id=KOlOAAAAYAAJ&amp;q=%22jean+mingam%22&amp;dq=%22jean+mingam%22}}.&lt;/ref&gt;.
'''&lt;big&gt;Liammoù&lt;/big&gt;'''
* [https://www.cinematheque-bretagne.bzh/base-documentaire-426-0-0-0.html?ref=2535c6a6df952ace4786e40d43d365f1 Filmoù diwar-benn Jean Mingam, savet gant Hubert de l'Estourbeillon (Gwarez Filmoù)]
* [http://lesamisdejeanminga.wixsite.com/jean-mingam Lec'hienn ar gevredigezh &quot;Les amis de Jean Mingam&quot;]
* [https://www.youtube.com/channel/UCwnQM94gubjRE-bMFpOpeeg Pajennad Youtube] [http://lesamisdejeanminga.wixsite.com/jean-mingam ar gevredigezh &quot;Les amis de Jean Mingam&quot;]
* [http://www.icem-pedagogie-freinet.org/book/export/html/26677 &quot;Dialogue avec un artiste : « Jean Mingam »&quot; (C'hwevrer 1984)]

== Notennoù ha daveennoù ==
{{ALC'HWEZDIBAB:Mingam, Jean}}
[[Rummad:Livourien Breizh]]
&lt;references /&gt;
[[Rummad:Ganedigezhioù 1927]]
[[Rummad:Marvioù 1987]]</text>
      <sha1>lk0rrp1nm6jg149ns7eu0rhh996a8xq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187002</id>
      <parentid>2187001</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T11:37:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2187002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6404" sha1="il7xqbh8ozf5i48zvw391zxzgqubqcn" xml:space="preserve">[[Restr:JMA Portrait 72 Red.jpg|thumb|Jean Mingam]]
'''Jean Mingam''' zo ul livour hag ur c'hizeller bet ganet d'ar 5 a viz Meurzh 1927 e [[Plouziri]] [[Plouziri|(Penn-ar-Bed)]]. Mervel a reas e [[Naoned]] d'ar 27 a viz Genver 1987.

== Buhezskrid ==
Mont a reas '''Jean Mingam''' da studiañ e skol an arzoù-kaer e [[Roazhon]].

Studier e oa da [[Francis Pellerin]] &lt;ref name=&quot;fr.topic-topos.com&quot;&gt;{{Cite web|title=Christ|url=http://web.archive.org/web/20160731073433/http://fr.topic-topos.com/christ-lanester|accessdate=07-11-2023}}&lt;/ref&gt;. Mignon tost e oa ivez da [[Zavier Grall]] &lt;ref name=&quot;fr.topic-topos.com&quot; /&gt; ha da [[Adolphe Beaufrère]] &lt;ref name=&quot;fr.topic-topos.com&quot; /&gt;, a selle outañ evel e « dad speredel ».

=== Red-micher ===
Jean Mingam a zigoras e studio kentañ e Kemper &lt;ref&gt;{{Cite book|language=fr|author=Association bretonne, Saint-Brieuc|title=Comptes rendus, procès-verbaux, mémoires : Association bretonne et union régionaliste bretonne|edition=|year=1988|pages=516|isbn=|url=https://books.google.fr/books?id=ZKkiAQAAIAAJ&amp;q=jean+mingam&amp;dq=jean+mingam}}.&lt;/ref&gt; ha labourat a reas war ar c'hizellerezh, al livouriezh hag an tresañ. Ouzhpenn 5000 oberenn a zo bet savet gantañ.

=== Doare livañ ===
Gant an amzer e emdroas arz Jean Mingam, met chom a reas feal d'an doare en doa da welet ar bed. Un doare kevrinel ha kigel, gant stummoù bras ha livioù flamm, o lakaat war-wel a-wechoù ar gounnar da vevañ hag an dizesper.

=== Doare kizellañ ===
Jean Mingam a oa plijet-bras gant an arz sakr, ha labouret en deus bet alies evit kinklañ ilizoù.

Savet e oa bet gantañ meur a zelwenn liammet d'ar vuhez relijiel pe c'hoazh senennoù ar C'hrist.

E oberenn &quot;Effigie de Saint-Louis&quot;, a gaver en [[An Oriant|Oriant]] hiziv-an-deiz, a ziskouez levezon Constantin Brâncuși hag Alberto Giacometti. Tamm-ha-tamm e voe degemeret delwennoù relijiel savet gant stummoù simplaet.

=== Barregezhioù arzel all ===
Jean Mingam a grouas prenestroù-livet nann-skeudennel en iliz Santez-Anna er [[Ar Gelveneg|Gelveneg]] (Penn-ar-Bed).

Savet en deus oberennoù evit ilizoù, tiez-kêr, skolioù, hag all, o veskañ a-wechoù arz a-vremañ hag hengoun relijiel.

== Diskouezadegoù ==
Labour Jean Mingam a zo bet lakaet war-wel e diskouezadegoù niverus &lt;ref&gt;{{Cite web|language=fr|title=Jean Mingam - Son oeuvre|url=https://lesamisdejeanminga.wixsite.com/jean-mingam/copie-de-l-oeuvre|accessdate=2024-04-27}}.&lt;/ref&gt; e Breizh eus 1950 da 1986, en o zouez :

* 1951, 1952 ha goude-se eus 1960 da 1964 : [https://www.galerie-saluden.fr/un-peu-dhistoire#:~:text=La%20Galerie%20Saluden%20fut%20cr%C3%A9e,rue%20St%20Matthieu%20%C3%A0%20Quimper. Palier arz Saluden] e [[Kemper]].
* 1956 : Ti Dominikan e [[Roazhon]] : kemeret en doa perzh en un diskouezadeg diwar-benn an arz sakr gant arzourien all lakaet war-wel evel Rouault, Chagall, Manessier ha Léger &lt;ref&gt;{{Cite journal|url=chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://14877ee2-b7cd-493d-839b-0359071ee105.filesusr.com/ugd/6712fc_46836abc827a4532be0a3efae075f3b7.pdf}}&lt;/ref&gt;.
* 1965 [[Pont-Aven]] : en ti-kêr ha goude-se e kafe an Aven, e ti an Itron Guillerm.
* 1966 : diskouezadeg gant al livour Marcel Gonzalez e [[Ploveilh]] (Penn-ar-Bed).
* 1970 : Kilsell meur e ti-kêr [[Kastell-Paol|Kastell-Pol]] (Penn-ar-Bed).
* 1976 : [https://www.maisonradieuse.org/ Kêr skedus Le Corbusier] e Naoned.
* 1983 : Leti Brou e Naoned ha [https://www.pnr-armorique.fr/ Park Rannvro an Armorik] e Menez-Meur (Penn-ar-Bed).
* 1986 : Kilsell bras e ti-kêr [[Sant-Ervlan]] (Liger-Atlantel) ha diskouezadeg en Ensavadur gall Heidelberg ([[Alamagn]]).

Goude marv an arzour e oa bet aozet 3 diskouezadeg gant ar gevredigezh &quot;[https://lesamisdejeanminga.wixsite.com/jean-mingam Les amis de Jean Mingam]&quot;. Diskouezadegoù a oa bet [[Plouziri|e Plouziri]] e chapel Sant-Anton, e [[Sant-Ervlan]] e kreizenn sevenadurel Breizh [[Yezhoù ha Sevenadur]], hag e [[Blaen]] (Liger-Atlantel) e Kastell Groulais.

* 2023&amp;nbsp;: Diskouezadeg e Tremen Sant-Kroaz e [[Naoned]].
* 2024&amp;nbsp;: [https://www.mairie-vannes.fr/musee-des-beaux-arts Mirdi arzoù-kaer Gwened, La Cohue].

== Gwelet ivez ==

=== Levrlennadur ===

* ''Jean Mingam (1927-1987)'' gant Catherine Puget &lt;ref name=&quot;portailcrbc.univ-brest.fr&quot;&gt;{{Cite web|language=en|title=Bibliothèque Yves le Gallo catalog › Details for : (Exposition) : Jean Mingam (1927-1987), Musée de Pont-Aven, 1er avril - 25 juin 1990.&lt;!-- Vérifiez ce titre --&gt;|url=http://portailcrbc.univ-brest.fr/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=31481|accessdate=11-11-2021}}.&lt;/ref&gt;, Mirdi Pont-Aven, 1990, 16 pajenn.
* ''Peintres de la Bretagne et quête spirituelle'' gant Catherine Puget, Mirdi Pont-Aven, 2006, 127 pajenn &lt;ref&gt;{{Cite book|language=fr|author=Catherine Puget|title=Peintres de la Bretagne et quête spirituelle|edition=|year=2006|pages=127|isbn=|url=https://books.google.fr/books?id=7fJGAQAAIAAJ&amp;q=jean+mingam&amp;dq=jean+mingam}}.&lt;/ref&gt;.
* ''Bulletin de la Société archéologique du Finistère,'' Levr 122 &lt;ref&gt;{{Cite book|language=fr|author=Société archéologique du Finistère|title=Bulletin de la Société archéologique du Finistère|edition=|year=1993|pages=616|isbn=|url=https://books.google.fr/books?id=d5IbAAAAMAAJ&amp;q=mingam|accessdate=04-09-2020}}.&lt;/ref&gt;.
* ''Pont-Aven, du paysage à l’œuvre'' gant Estelle Fresneau ha Denise Delouche, 2007, 112 bajenn &lt;ref&gt;{{Cite book|language=fr|author=Estelle Fresneau|title=Pont-Aven, du paysage à l'oeuvre|edition=|year=2007|pages=112|isbn=|url=https://books.google.fr/books?id=KOlOAAAAYAAJ&amp;q=%22jean+mingam%22&amp;dq=%22jean+mingam%22}}.&lt;/ref&gt;.
'''&lt;big&gt;Liammoù&lt;/big&gt;'''
* [https://www.cinematheque-bretagne.bzh/base-documentaire-426-0-0-0.html?ref=2535c6a6df952ace4786e40d43d365f1 Filmoù diwar-benn Jean Mingam, savet gant Hubert de l'Estourbeillon (Gwarez Filmoù)]
* [http://lesamisdejeanminga.wixsite.com/jean-mingam Lec'hienn ar gevredigezh &quot;Les amis de Jean Mingam&quot;]
* [https://www.youtube.com/channel/UCwnQM94gubjRE-bMFpOpeeg Pajennad Youtube] [http://lesamisdejeanminga.wixsite.com/jean-mingam ar gevredigezh &quot;Les amis de Jean Mingam&quot;]
* [http://www.icem-pedagogie-freinet.org/book/export/html/26677 &quot;Dialogue avec un artiste : « Jean Mingam »&quot; (C'hwevrer 1984)]

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{ALC'HWEZDIBAB:Mingam, Jean}}
[[Rummad:Livourien Breizh]]
[[Rummad:Ganedigezhioù 1927]]
[[Rummad:Marvioù 1987]]</text>
      <sha1>il7xqbh8ozf5i48zvw391zxzgqubqcn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Muffin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179740</id>
    <revision>
      <id>2186984</id>
      <timestamp>2026-04-03T08:25:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <comment>Boulc'hañ</comment>
      <origin>2186984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1531" sha1="1xdc0q49xm32c8elb6heof7aov0scy4" xml:space="preserve">{{databox}}
Ar '''muffinoù''' a zo kouignoù bouedek, poazhet alies en ur moull stumm un tas gantañ. Meur a seurt a zo, met ar muffin sukret amerikan eo an hini en deus strewet ar muiañ er bed. Muffinoù plaen a zo, pe gant chokolad, malzennoù chokolad, lus, bananez ha kraoñ, kanell, maiz, vanilhez, suraval hag all. 

Evit fardañ muffinoù eo ret meskañ an aozennoù liñvel eus un tu, ha meskañ an aozennoù sec'h en un tu all, ha goude meskañ an daou en un doare buan ha diaoz. Ne vez ket lindrennet ar gorre, er c'hontrol d'ar c'h-[[cupcake]]s.

Dont a reas war-wel ar muffin tro-dro d'an XI{{vet}} kantved e [[Bro-Gembre]]. Stank e vezont kavet er broioù saonek hiziv an deiz. Er Stadoù-Unanet e vez graet ''quickbread muffins'' anezho, hag er Rouantelezh-Unanet e vezont anvet ''American muffins'' a-wechoù evit ober an diforc'h gant muffinoù sall a zo ivez, anvet ''English muffins'' e Norzhamerika, ha ''muffins'' war-eeun er Rouantelezh-Unanet pe ''breakfast muffins'' a-wechoù. Disheñvel eo stumm ar [[muffin saoz|muffinoù saoz]]-se, hini krampouezh bihan ha tev kenañ.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;160&quot;&gt;
Muffins 01.jpg
BlueberryMuffin.jpg|Ur muffin gant lus, ur rekipe klasel.
Muffins aux groseilles demoules.jpg|Muffinoù gant kastrilhez ruz divoullet.
&lt;/gallery&gt;

== Pennadoù kar ==
* [[cupcake]]
* [[madalen (kouign)|madalen]]
* [[scone]]
* [[bolo de arroz]], ur gouign eus Portugal

[[Rummad:Kouignoù]]
[[Rummad:Keginerezh Bro-Gembre]]
[[Rummad:Keginerezh SUA]]
[[Rummad:Keginerezh Bro-Saoz]]</text>
      <sha1>1xdc0q49xm32c8elb6heof7aov0scy4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186985</id>
      <parentid>2186984</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T08:28:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>skeudenn</comment>
      <origin>2186985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1554" sha1="ktfpk4xx52bv13np3592n70pzg44j9h" xml:space="preserve">{{databox}}
Ar '''muffinoù''' a zo kouignoù bouedek, poazhet alies en ur moull stumm un tas gantañ. Meur a seurt a zo, met ar muffin sukret amerikan eo an hini en deus strewet ar muiañ er bed. Muffinoù plaen a zo, pe gant chokolad, malzennoù chokolad, lus, bananez ha kraoñ, kanell, maiz, vanilhez, suraval hag all. 

Evit fardañ muffinoù eo ret meskañ an aozennoù liñvel eus un tu, ha meskañ an aozennoù sec'h en un tu all, ha goude meskañ an daou en un doare buan ha diaoz. Ne vez ket lindrennet ar gorre, er c'hontrol d'ar c'h-[[cupcake]]s.

Dont a reas war-wel ar muffin tro-dro d'an XI{{vet}} kantved e [[Bro-Gembre]]. Stank e vezont kavet er broioù saonek hiziv an deiz. Er Stadoù-Unanet e vez graet ''quickbread muffins'' anezho, hag er Rouantelezh-Unanet e vezont anvet ''American muffins'' a-wechoù evit ober an diforc'h gant muffinoù sall a zo ivez, anvet ''English muffins'' e Norzhamerika, ha ''muffins'' war-eeun er Rouantelezh-Unanet pe ''breakfast muffins'' a-wechoù. Disheñvel eo stumm ar [[muffin saoz|muffinoù saoz]]-se, hini krampouezh bihan ha tev kenañ.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;160&quot;&gt;
Muffins 01.jpg
Blueberry muffins, whole and partial.jpg|Daou vuffin gant lus, ur rekipe klasel.
Muffins aux groseilles demoules.jpg|Muffinoù gant kastrilhez ruz divoullet.
&lt;/gallery&gt;

== Pennadoù kar ==
* [[cupcake]]
* [[madalen (kouign)|madalen]]
* [[scone]]
* [[bolo de arroz]], ur gouign eus Portugal

[[Rummad:Kouignoù]]
[[Rummad:Keginerezh Bro-Gembre]]
[[Rummad:Keginerezh SUA]]
[[Rummad:Keginerezh Bro-Saoz]]</text>
      <sha1>ktfpk4xx52bv13np3592n70pzg44j9h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sloviansk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179741</id>
    <revision>
      <id>2186987</id>
      <timestamp>2026-04-03T08:49:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;{{databox}} '''Sloviansk''' ([[ukraineg]]: Слов'янськ, [[rusianeg]]: Славянск, Slavyansk}},&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.geographic.org/geographic_names/name.php?uni=-1565035&amp;fid=6532&amp;c=ukraine |title=Slavyansk: Ukraine |work=Geographical Names |access-date=15 April 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://viewer.rusneb.ru/ru/000199_000009_001125501?page=230&amp;rotate=0&amp;theme=white|script-title=ru:Словарь географических назван...&quot;</comment>
      <origin>2186987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1308" sha1="bwyimxplb3eimcdtm8zcfejzlo4ug0f" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Sloviansk''' ([[ukraineg]]: Слов'янськ, [[rusianeg]]: Славянск, Slavyansk}},&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.geographic.org/geographic_names/name.php?uni=-1565035&amp;fid=6532&amp;c=ukraine |title=Slavyansk: Ukraine |work=Geographical Names |access-date=15 April 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://viewer.rusneb.ru/ru/000199_000009_001125501?page=230&amp;rotate=0&amp;theme=white|script-title=ru:Словарь географических названий СССР|language= ru|trans-title=Dictionary of geographical names of the USSR}}&lt;/ref&gt;}} eo ur gêr en [[Oblast Donetsk]], e norzh rannvro an [[Donbas]] e reter [[Ukraina]]. Ar gêr a oa bet brudet evel ''Tor'' betek 1784.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?Z21ID=&amp;I21DBN=EIU&amp;P21DBN=EIU&amp;S21STN=1&amp;S21REF=10&amp;S21FMT=eiu_all&amp;C21COM=S&amp;S21CNR=20&amp;S21P01=0&amp;S21P02=0&amp;S21P03=TRN=&amp;S21STR=Sloviansk_mst|title=СЛОВ'ЯНСЬК, МІСТО ДОНЕЦЬКОЇ ОБЛ.|website=resource.history.org.ua|access-date=9 December 2018}}&lt;/ref&gt; Memes ma ne oa ket er raion, Sloviansk a oa bet implijet evel kreizenn melestradurel [[Raion Sloviansk]] ([[raion|distrig]]) betek ma vije lammet d'an 18 a viz Even 2020.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Sloviansk]]
[[Rummad:Kêrioù oblast Donetsk]]</text>
      <sha1>bwyimxplb3eimcdtm8zcfejzlo4ug0f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186991</id>
      <parentid>2186987</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T09:43:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2186991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1306" sha1="lzx5mi5iw3cjgwpo0vbl44c6xofdf8o" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Sloviansk''' ([[ukraineg]]: Слов'янськ, [[rusianeg]]: Славянск, Slavyansk,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.geographic.org/geographic_names/name.php?uni=-1565035&amp;fid=6532&amp;c=ukraine |title=Slavyansk: Ukraine |work=Geographical Names |access-date=15 April 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://viewer.rusneb.ru/ru/000199_000009_001125501?page=230&amp;rotate=0&amp;theme=white|script-title=ru:Словарь географических названий СССР|language= ru|trans-title=Dictionary of geographical names of the USSR}}&lt;/ref&gt;}} eo ur gêr en [[Oblast Donetsk]], e norzh rannvro an [[Donbas]] e reter [[Ukraina]]. Ar gêr a oa bet brudet evel ''Tor'' betek 1784.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?Z21ID=&amp;I21DBN=EIU&amp;P21DBN=EIU&amp;S21STN=1&amp;S21REF=10&amp;S21FMT=eiu_all&amp;C21COM=S&amp;S21CNR=20&amp;S21P01=0&amp;S21P02=0&amp;S21P03=TRN=&amp;S21STR=Sloviansk_mst|title=СЛОВ'ЯНСЬК, МІСТО ДОНЕЦЬКОЇ ОБЛ.|website=resource.history.org.ua|access-date=9 December 2018}}&lt;/ref&gt; Memes ma ne oa ket er raion, Sloviansk a oa bet implijet evel kreizenn melestradurel [[Raion Sloviansk]] ([[raion|distrig]]) betek ma vije lammet d'an 18 a viz Even 2020.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Sloviansk]]
[[Rummad:Kêrioù oblast Donetsk]]</text>
      <sha1>lzx5mi5iw3cjgwpo0vbl44c6xofdf8o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186992</id>
      <parentid>2186991</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T09:44:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2186992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1304" sha1="n4jeiggelhoa1wn7lmwa15syxcdsx00" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Sloviansk''' ([[ukraineg]]: Слов'янськ, [[rusianeg]]: Славянск, Slavyansk,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.geographic.org/geographic_names/name.php?uni=-1565035&amp;fid=6532&amp;c=ukraine |title=Slavyansk: Ukraine |work=Geographical Names |access-date=15 April 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://viewer.rusneb.ru/ru/000199_000009_001125501?page=230&amp;rotate=0&amp;theme=white|script-title=ru:Словарь географических названий СССР|language= ru|trans-title=Dictionary of geographical names of the USSR}}&lt;/ref&gt; eo ur gêr en [[Oblast Donetsk]], e norzh rannvro an [[Donbas]] e reter [[Ukraina]]. Ar gêr a oa bet brudet evel ''Tor'' betek 1784.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?Z21ID=&amp;I21DBN=EIU&amp;P21DBN=EIU&amp;S21STN=1&amp;S21REF=10&amp;S21FMT=eiu_all&amp;C21COM=S&amp;S21CNR=20&amp;S21P01=0&amp;S21P02=0&amp;S21P03=TRN=&amp;S21STR=Sloviansk_mst|title=СЛОВ'ЯНСЬК, МІСТО ДОНЕЦЬКОЇ ОБЛ.|website=resource.history.org.ua|access-date=9 December 2018}}&lt;/ref&gt; Memes ma ne oa ket er raion, Sloviansk a oa bet implijet evel kreizenn melestradurel [[Raion Sloviansk]] ([[raion|distrig]]) betek ma vije lammet d'an 18 a viz Even 2020.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Sloviansk]]
[[Rummad:Kêrioù oblast Donetsk]]</text>
      <sha1>n4jeiggelhoa1wn7lmwa15syxcdsx00</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Raion</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179742</id>
    <revision>
      <id>2186993</id>
      <timestamp>2026-04-03T09:51:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;Ur '''raion''' (skrivet ivez '''rayon''') a zo un doare didroc'hañ melestradurel eus meur a [[Stadoù bet soviedel|stad bet soviedel]]. An droienn a zo implijet kement evit ar [[melestradurezh tiriadel]] met ivez evit lodennoù ur [[Kêr|gêr]]. Ar ger a zeu diwar ar [[galleg]] ''rayon'',&lt;ref&gt;[[Merriam-Webster]]'s ''Third New International Dictionary'' (1961, repr. 1981), s.v. ''raion''.&lt;/ref&gt; hag a vije tu da dreiñ gant '[[distrig]]' e brezhoneg.&lt;ref&gt;Saunders, R....&quot;</comment>
      <origin>2186993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="748" sha1="rr0hym1z7oy1gcmli1wrjex8hv2pgic" xml:space="preserve">Ur '''raion''' (skrivet ivez '''rayon''') a zo un doare didroc'hañ melestradurel eus meur a [[Stadoù bet soviedel|stad bet soviedel]]. An droienn a zo implijet kement evit ar [[melestradurezh tiriadel]] met ivez evit lodennoù ur [[Kêr|gêr]]. Ar ger a zeu diwar ar [[galleg]] ''rayon'',&lt;ref&gt;[[Merriam-Webster]]'s ''Third New International Dictionary'' (1961, repr. 1981), s.v. ''raion''.&lt;/ref&gt; hag a vije tu da dreiñ gant '[[distrig]]' e brezhoneg.&lt;ref&gt;[[Saunders, R.A.]], Strukov, V. ''[https://books.google.com/books?id=l_uAoNJiOMwC&amp;pg=PA477 Historical Dictionary of the Russian Federation]''. &quot;[[Scarecrow Press]]&quot;, 2010, {{ISBN|978-0-8108-5475-8}}, S. 477.&lt;/ref&gt;
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Melestradurezh tiriadel]]</text>
      <sha1>rr0hym1z7oy1gcmli1wrjex8hv2pgic</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2186994</id>
      <parentid>2186993</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T09:52:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2186994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="760" sha1="2h021ql040yvm49535t5pxhd5iolgic" xml:space="preserve">{{databox}}
Ur '''raion''' (skrivet ivez '''rayon''') a zo un doare didroc'hañ melestradurel eus meur a [[Stadoù bet soviedel|stad bet soviedel]]. An droienn a zo implijet kement evit ar [[melestradurezh tiriadel]] met ivez evit lodennoù ur [[Kêr|gêr]]. Ar ger a zeu diwar ar [[galleg]] ''rayon'',&lt;ref&gt;[[Merriam-Webster]]'s ''Third New International Dictionary'' (1961, repr. 1981), s.v. ''raion''.&lt;/ref&gt; hag a vije tu da dreiñ gant '[[distrig]]' e brezhoneg.&lt;ref&gt;[[Saunders, R.A.]], Strukov, V. ''[https://books.google.com/books?id=l_uAoNJiOMwC&amp;pg=PA477 Historical Dictionary of the Russian Federation]''. &quot;[[Scarecrow Press]]&quot;, 2010, {{ISBN|978-0-8108-5475-8}}, S. 477.&lt;/ref&gt;
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Melestradurezh tiriadel]]</text>
      <sha1>2h021ql040yvm49535t5pxhd5iolgic</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>War Thunder</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179743</id>
    <revision>
      <id>2187000</id>
      <timestamp>2026-04-03T11:34:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;{{Stumm an titl|''War Thunder''}} {{Danvez pennad}} [[Restr:Gamescom 2014 (14907863255).jpg|thumb|Stal ''War Thunder'' er Gamescom 2014.]] '''''War Thunder''''' zo ur [[c'hoari video]] emgann karbedoù ''[[free-to-play]]'' diorroet gant an embregerezh hungarat [[Gaijin Entertainment|Gaijin]]. Lañset eo bet e miz Genver 2013 en ur mod ofisiel. C'hoari a c'haller war ar savennoù [[Microsoft Windows]], [[macOS]], [[Linux]], [[PlayStation 4]], [[Xbox One]], PlayStatio...&quot;</comment>
      <origin>2187000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3070" sha1="876kxmfsb40fhmkdbbvswps9tshd7ra" xml:space="preserve">{{Stumm an titl|''War Thunder''}}
{{Danvez pennad}}
[[Restr:Gamescom 2014 (14907863255).jpg|thumb|Stal ''War Thunder'' er Gamescom 2014.]]
'''''War Thunder''''' zo ur [[c'hoari video]] emgann karbedoù ''[[free-to-play]]'' diorroet gant an embregerezh hungarat [[Gaijin Entertainment|Gaijin]]. Lañset eo bet e miz Genver 2013 en ur mod ofisiel. C'hoari a c'haller war ar savennoù [[Microsoft Windows]], [[macOS]], [[Linux]], [[PlayStation 4]], [[Xbox One]], [[PlayStation 5]], [[Xbox heuliadoù X/S|Xbox Series X/S]], [[Oculus]] ha [[Vive]]. Etre {{formatnum:500000}} ha {{formatnum:700000}} c'hoarier(ez) a oa bemdez e 2026&lt;ref&gt;{{en}}''[https://activeplayer.io/war-thunder/ War Thunder]'', Active Player (lennet d'an 03/04/2026)&lt;/ref&gt;.

Ennañ e rank ar c'hoarier kemer perzh e emgannoù enlinenn gant nijerezed pe karbedoù hobregonet, en ur gregiñ gant reoù savet e deroù an XX{{vet}} kantved. Tamm-ha-tamm e c'hall implijout karbedoù modernoc'h-modernañ, betek reoù savet e penn-kentañ ar XXI{{añ}} kantved. Brudet eo ar c'hoari evit doujañ ouzh kalz perzhioù teknikel hag istorel eus ar c'harbedoù.

== Tro-dro d'ar c'hoari ==
=== Implij er bed milourel ===
Implijet ez eus bet ar c'hoari e armeoù zo evit lakaat ar soudarded da bleustriñ. Er [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]], da skouer, ''War Thunder'' a servije da c'hourdoniñ an ekipajoù [[Tank|tankoù]] e-pad ar [[Bedreuziad COVID-19|bedreuziad Covid-19]]&lt;ref&gt;{{en}}Jared KELLER, ''[https://taskandpurpose.com/news/army-tank-video-game-training-coronavirus/ Army tank crews are playing video games to maintain readiness amid the COVID-19 pandemic]'', Task Purpose, 30/04/2020 (lennet d'an 03/04/2026)&lt;/ref&gt;. Ur soudard ukrainat en deus embannet bezañ distrujet un tank rusian [[T-90|T-90M]] gant un dron abalamour en doa desket perzhioù gwan ar c'harbed en ur c'hoari ''War Thunder''&lt;ref&gt;{{fr}} Auriane POLGE, ''[https://www.science-et-vie.com/technos-et-futur/defense/ce-soldat-ukrainien-a-neutralise-des-chars-russes-t-90-grace-aux-heures-passees-a-jouer-aux-jeux-video-191806.html Ce soldat ukrainien a neutralisé des chars russes T-90 grâce aux heures passées à jouer aux jeux vidéo !]'', Science et Vie, 21/02/2025 (lennet d'an 03/04/2026)&lt;/ref&gt;.

=== Titouroù kuzh ===
Meur a wech ez eus en em gavet teulioù pe titouroù sekred diwar-benn ar c'harbed-mañ-karbed war foromoù stag ouzh ''War Thunder'', evel war an [[F-16|F-16 Fighting Falcon]] e 2023, pe an tank [[Leclerc (tank)|Leclerc]] e 2021&lt;ref&gt;{{fr}} Louis ADAM, ''[https://www.lemonde.fr/pixels/article/2023/01/30/sur-les-forums-du-jeu-war-thunder-des-fuites-regulieres-de-documents-militaires-classifies_6159888_4408996.html Sur les forums du jeu « War Thunder », des fuites régulières de documents militaires classifiés]'', Le Monde, 30/01/2023 (lennet d'an 03/04/2026)&lt;/ref&gt;.

== Liamm diavaez ==
* {{en}} [https://warthunder.com/ Lec'hienn ofisiel ar c'hoari]

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:C'hoarioù video free-to-play]]
[[Rummad:C'hoarioù video emgannañ]]
[[Rummad:C'hoarioù video 2013]]</text>
      <sha1>876kxmfsb40fhmkdbbvswps9tshd7ra</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Madalen (kouign)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179744</id>
    <revision>
      <id>2187006</id>
      <timestamp>2026-04-03T11:49:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <comment>Boulc'hañ</comment>
      <origin>2187006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7676" sha1="dl0x87bz0ka58vy2f3b98dhibi4mgj1" xml:space="preserve">{{databox}}
Ar '''vadalen''' a zo ur gouign graet gant vioù, sukr, amann ha bleud. Krouet e voe e [[Loren]], ha brudet eo [[Commercy]] evel kavell ar vadalen. En em strewet he deus e kalz broioù en XX{{vet}} kantved, hag e vez sellet outi evel un elfenn eus [[keginerezh Bro-C'hall]] ha [[keginerezh Bro-Spagn]] bremañ. Ar madalennoù e Frañs a vez graet e stumm ur grogenn, pa vezont karrez pe ront evel ur [[muffin]] e Bro-Spagn ha Breizh-Veur. 

== Istor ==
E Loren e teu ar vadalen, tennet hec'h anv eus an anv-badez [[Madeleine]]. Hervez lod e oa anv ur geginerez eus an dug [[Stanislas Leszczyński]], Madeleine Paulmier&lt;ref&gt;Amandine Mehl. L'incroyable histoire de la madeleine de Commercy, devenue star des goûters. Lorraine actu, 23 a viz Gouere 2020. [https://actu.fr/lifestyle/l-incroyable-histoire-de-la-madeleine-de-commercy-devenue-star-des-gouters_35086097.html Lenn enlinenn]&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;Histoires de mots : Madeleine. Vosges Matin, 21 a viz Eost 2013. [https://www.vosgesmatin.fr/actualite/2013/08/21/madeleine Lenn enlinenn]&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;Jérôme Prod'homme. La Lorraine, c'est beau comme... une madeleine bien dodue ! France Bleu, 25 a viz Genver 2021. [https://www.francebleu.fr/emissions/c-est-beau-c-est-bon-c-est-en-lorraine/sud-lorraine/la-lorraine-c-est-beau-comme-38 Lenn enlinenn]&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref name=PdV&gt;Ayrton Morice. Gourmandise. La madeleine, une histoire française ! Point de vue, 19 a viz Kerzu 2019. [https://www.pointdevue.fr/lifestyle/gastronomie/gourmandise-la-madeleine-une-histoire-francaise Lenn enlinenn]&lt;/ref&gt;, servijet ganti ur c'houignoù-se e kastell Commercy e 1755, ha berzh bras ganto. Hervez lod all, en o zouez an istorour lorenat Charles Sadoul, e teufe ar rekipe eus ur geginerez lorenat eus [[Jean-François Paul de Gondi|kardinal Raez]]&lt;ref&gt;[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6579169g/f44 ''La Cuisine lorraine''] gant Charles Sadoul, Le Pays lorrain, 28{{vet}} bloaz, miz Genver 1936, nv1, Imprimerie-Éditeur: Léon Heck, Art Graphique Nancy, p.30.&lt;/ref&gt; hag a oa o chom e Commercy ur c'hantved a-raok.

Etre dibenn an XIX{{vet}} kantved hag an Eil Brezel-bed e veze gwerzhet madalennoù e ti-gar Commercy gant merc'hed o faner aozilh bras, hag ar re-se da huchal anv ar merk a werzhent e-mesk an engroez. Un arvest hep e bar e oa e rouedad hentoù-houarn Bro-C'hall, sellet gant ar veajourien hag en em starde e dorioù ar bagonioù&lt;ref&gt;[https://books.google.fr/books?id=gk2xWRx5sgIC&amp;pg=PT849&amp;dq=Depuis+la+fin+du+%7B%7BXIXe+si%C3%A8cle%7D%7D%2C+jusqu%27%C3%A0+la+veille+de+la+%5B%5BSeconde+Guerre+mondiale%5D%5D%2C+les+voyageurs+du+chemin+de+fer+qui+passaient+par+la+%5B%5Bgare+de+Commercy%5D%5D+se+pressaient+aux+porti%C3%A8res+des+wagons%2C+afin+de+contempler+le+spectacle+insolite+des+vendeuses+de+madeleines+portant+de+grands+paniers+d%27%5B%5Bosier+%28mat%C3%A9riau%29%7Cosier%5D%5D+aux+marques+bien+apparentes+et+qui+circulaient+au+milieu+de+la+foule+en+gare+de+Commercy%2C+en+criant+aussi+fort+qu%27elles+pouvaient+le+nom+de+la+fabrique+qu%27elles+repr%C3%A9sentaient.+Ce+spectacle+tr%C3%A8s+attendu%2C+color%C3%A9+et+bruyant+%C3%A9tait+unique+sur+l%27ensemble+du+r%C3%A9seau+ferr%C3%A9+fran%C3%A7ais.+Ce+fut+un+dur+m%C3%A9tier+pour+ces+femmes%2C+tenues+de+vendre+le+maximum+de+bo%C3%AEtes+dans+un+minimum+de+temps%2C+mais+cela+contribua+%C3%A0+la+popularit%C3%A9+de+la+madeleine. ''Dictionnaire de la gourmandise''] gant Annie PERRIER-ROBERT, Groupe Robert Laffont, 2012-10-18, 1638 p.n {{ISBN|978-2-221-13403-0}}, gwelet d'ar 2018-10-06.&lt;/ref&gt;.

== Kenwerzh ==
E Bro-C'hall ha Breizh ez eus meur a embregerezh hag a brodu madalennoù :
* e [[Meuse (departamant)|Meuse]] :
**''La Boîte à Madeleine'', labouradeg madalennoù e [[Commercy]],
** ''À La Cloche Lorraine'', labouradeg madalennoù e Commercy,
** ''Madeleine de Stenay'', labouradeg madalennoù e [[Stenay]],
** ''[[Gwispiderezh Sant-Mikael|St Michel]]'', un embregerezh eus [[Sant-Mikael-Keveger]] ([[Bro-Raez]]), he labouradeg madalennoù e Commercy, ar merk madalennoù ar muiañ gwerzhet e Frañs&lt;ref&gt;{{Liamm web|langue=fr|titl=La Madeleine|url=http://www.compagnons-boulangers-patissiers.com/crebesc/la-madeleine/|lec'hienn=compagnons-boulangers-patissiers.com|deiziad=27/06/2015|consulté le=18/12/2016}}.&lt;/ref&gt;.
* ''Les Véritables Madeleines de Liverdun'', labouradeg madalennoù e [[Liverdun]] ([[Meurthe-et-Moselle]]), e-kichen [[Nancy]], gant ar familh Chenel abaoe deroù an XX{{vet}} kantved,
* ''Biscuiterie de [[Reims]]'', labouradeg madalennoù e Betheny,
* ''Biscuiterie Jeannette'', labouradeg madalennoù e [[Caen]] ([[Calvados (departamant)|Calvados]]). Krouet e voe ar gevredigezh e 1850&lt;ref&gt;''Biscuiterie Jeannette - 160 Ans de Souvenir'' gant Annie Fettu, Caen, OREP, 2010, 112 p. {{ISBN|978-2-8151-0035-9|bisn2=2-8151-0035-5}}&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{Liamm web|langue = fr-FR|titl = 13h15 le dimanche : &quot;Les Jeannette, un an après…&quot;|url = https://www.francetvinfo.fr/replay-magazine/france-2/13h15/13h15-du-dimanche-12-juillet-2015_984785.html|lec'hienn = francetv info|consulté le = 2015-12-26}}&lt;/ref&gt;,
* ''Bijou'', labouradeg madalennoù e [[Saint-Yrieix-la-Perche]] ([[Haute-Vienne]]), [[Limoges]] (Haute-Vienne) ha [[Brive]] ([[Corrèze (departamant)|Corrèze]]). Krouet e voe ar gevredigezh e 1845&lt;ref&gt;{{fr}} {{Liamm web
   |url= http://www.bijou.com/savoirfaire/historique.chtml
   |titl=Historique de la madeleine Bijou
   |id=HistoriqueBijou
   |consulté le=9 mai 2012
}}&lt;/ref&gt;,
* ''Madeleines Bébé'', labouradeg madalennoù e Saint-Yrieix-la-Perche, Limoges ha [[Bellac]] (Haute-Vienne). Kregiñ a reas ar gevredigezh-mañ e Saint-Yrieix er bloavezhioù 1870&lt;ref&gt;{{fr}} {{Liamm web
   |url=  http://www.infos-pays-saint-yrieix.fr/Accueil-Madeleines-Bebe.aspx
   |titl=Historique de Madeleine Bébé
   |id=HistoriqueBébé
   |consulté le=9 mai 2012
}}&lt;/ref&gt;,
* ''Madeleine du Pic'', labouradeg madalennoù  frondet gant mel hag alamandez. Ober a ra dave ar merk-se d'ar [[Puòg de Sant Lop]] ([[Hérault (departamant)|Hérault]]),
* ''[[Armor Délices]]'', labouradeg madalennoù e [[Sant-Eganton]] (Bro-Dreger).

== Mezhur ==
[[Restr:Madeleinetraysmall.jpg|thumb|Ur moull madalennoù e stumm kregin.]]
Reiñ a ra taolenn vezhurel Ajañs vroadel surentez yec'hedel ar boued, an endro hag al labour (ANSES), en he doare 2013, an talvoudegezhioù da heul evit 100 g a vadalen : 447 kCal [[energiezh]] degaset gant 6.7 g  [[protein]], 22.2g [[lipid]] ha 54.2 g [[glukid]] (en o zouez 19.2 g [[sukr]])&lt;ref&gt;{{Liamm web
 |langue=fr
 |aozer=ANSES
 |lien auteur1=Agence nationale de sécurité sanitaire de l'alimentation, de l'environnement et du travail
 |titl=Composition nutritionnelle des aliments TABLE Ciqual
 |url=https://pro.anses.fr/tableciqual
 |deiziad=2013
 |lec'hienn=www.ars.usda.gov
 |consulté le=27 novembre 2016}}.
&lt;/ref&gt;.

== Ar vadalenn er sevenadur ==
&quot;Gouelañ evel ur vadalen&quot;, e brezhoneg, e dalv &quot;gouelañ kalz&quot;.

El lennegezh eo brudet madalen [[Marcel Proust|Proust]], en e levr '' Du côté de chez Swann'', ur vadalenn tañvaet gant ar skrivagner hag a lak anezhañ da soñjal en un darvoud eus e vugaleaj, da &quot;vevañ&quot; anezhi en-dro zoken.

En ur senenn etre [[Jason Statham]] ha [[François Berléand]] er film ''[[Le Transporteur (film 2002)|Le Transporteur]]'' (2002), o daou ouzh taol o tebriñ madalennoù, ez eus kaoz eus madalen Proust.

== Pennadoù kar ==
{{porched|Boued ha Keginerezh}}
* [[bahulu]] ue vadalenn eus [[Malaysia]]
* [[financier]], ar memes seurt kouign met gant poultr alamandez ha kalz muioc'h a amann
* [[cupcake]]
* [[muffin]]

== Daveoù ==
{{daveoù}}

[[Rummad:Kouignoù]]
[[Rummad:Loren]]
[[Rummad:Keginerezh Bro-C'hall]]
[[Rummad:Boued Spagn]]</text>
      <sha1>dl0x87bz0ka58vy2f3b98dhibi4mgj1</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>