Peurunvan

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="br">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>brwiki</dbname>
    <base>https://br.wikipedia.org/wiki/Degemer</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.22</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Dibar</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Kaozeal</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Implijer</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Kaozeadenn Implijer</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Kaozeadenn Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Restr</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Kaozeadenn Restr</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Kaozeadenn MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Patrom</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Kaozeadenn Patrom</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Skoazell</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Kaozeadenn Skoazell</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Rummad</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kaozeadenn Rummad</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modulenn</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Kaozeadenn modulenn</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Peurunvan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>754</id>
    <revision>
      <id>2187069</id>
      <parentid>2118657</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T22:07:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ch. Rogel</username>
        <id>46</id>
      </contributor>
      <comment>Ouzhpennadurioù bras</comment>
      <origin>2187069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11223" sha1="s1wqedwiwl0ply4kljpfkcdqso7mjew" xml:space="preserve">Diwar an divizoù diwar-benn [[adreizh]] [[reizhskrivadur ar brezhoneg]] e 1941 oa bet savet ar reizhskrivadur peurunvanet, berroc'h ar '''peurunvan''', arallanvet '''KLTG'''&lt;ref&gt;Diwar pennlizherennoù anvioù ar pevar rannyezh a vez meneget ez-istorel : Kerne, Leon, Treger ha Gwened.&lt;/ref&gt; ivez, pe ar « Zh » c'hoazh, evit kemer plas an [[doare-skrivañ KLT]], savet da-heul adaoz reizhskrivadur ar brezhoneg 1908, en ur engronnañ ar reizhskrivadur implijet e [[Bro-Wened]].&lt;ref&gt;''Danevell ar Peurunvanadur'' savet gant Remont Delaporte, ''Imbourc'h'', niv. 263-268, 1991-1992.&lt;/ref&gt;. Daoust m’eo bet implijet an adreizh gant kelaouennoù ha tiez-embann pennañ e krogas [[Brezel reizhskrivadur ar brezhoneg]] hag a voe maget diwar abegoù politikel e-pad 70 bloaz.
==Istor==
=== Adreizhioù reizhskrivadur ar brezhoneg a-raok 1821 === 
Ma veze [[doare-skrivañ¬doareoù-skrivañ]] stabil a-walc’n evit an [[henvrezhoneg]], eus un tu, ha evit ar [[krennvrezhoneg|c’hrennvrezhoneg]], eus un tu all, ne c’heller ket gouzout gant piv e oa bet savet an doareoù-skrivañ-se.&lt;br&gt;
E [[1659]] e voe embannet, dindan sinadur ar [[Jezuisted|Jezuist]] [[Juluan Maner]], ‘’[[Le Sacré Collège de Jésus]]'', enno ur yezhadur hag ur geriadur. An divlizherennad « c’h » evit treuzskrivañ ar [[soniad]] ''rotakegezhh|rotakegeg’’ ha ne gaver ket anezhañ er [[yezhoù romanek]], a voe degaset gantañ.&lt;br&gt;
Daou gantved goude e klaskas tud a iliz [[Eskopti Gwened]] sevel ur reizhiad treuzskrivañ ar yezh komzet gant tud ar bastell-vro-se. Etre 1750 ha 1840 e voe lakaet ar reolennoù da vezañ stabil. Un troc’h a yeas war wel etre skridoù relijiel Bro-Wened ha darnvuiañ ar [[brezhonegva]].
=== Adreizh Yann-Frañsez ar Gonideg ===
E 1821 e lakaas embann Yann-Frañsez ar Gonideg ar ''[[Grammaire celto-bretonne]]’’, e-lec’h e kinnige adreizhañ reizhskrivadur Eskopti Kemper ha Leon, houmañ savet gat gant Juluan Maner, met lakaet e pleustr gant beleien Eskopti Leon&lt;ref&gt;Kazi holl ar veleien a lakae levrioù da vezañ embannet a voe liammet gant Eskopti Leon.&lt;/ref&gt;, impljet e Kerne war eeun hag tregeregaet ma veze tu.&lt;br&gt;
Klask a reas ar Gonideg skarzhañ lizherennoù heñvelson evel « qu » ha « c » erlec’hiet gant « k » o-daou hag un neut reolennoù evit an araogennoù hag ar verboù. Nac’het e voe gant darnvuiañ ar veleien implij ar reizhskridur nevez, met e voe kandrec’het eskob Kemper ha Leon, an Aotrou [[Jozeb Mari Graveran]] e 1840. Gant krouidigezh ar gelaouenn [[Feiz ha Breiz]] e 1866 e voe tizhet ar pal.
=== Adreizhioù reizhskrivadur 1908 ===
Diwar atiz [[Frañsez Vallée]], yezhoniour ha rener ''[[Kroaz ar Vretoned]]'', ur [[sizhunieg]] brezhonek dindan evezh [[Eskopti Sant-Brieg|eskob Sant-Brieg]], e voe savet [[Emglev ar skrivagnerien]]&lt;ref&gt;Pep hini anezho o skrivañ, pe e-barzh ''Kroaz ar Vretoned'', pe e-barzh ''Feiz ha Breiz'' e oant.&lt;/ref&gt; e 1908 evit ma vo unanet doare-skrivañ ar brezhoneg e [[Treger]], [[Bro-Leon|Leon]] ha [[Kerne]]. Lakaet e vo ar reolennoù dindan atebegezh [[Breuriez Veur ar Brezoneg|Breuriez Veur ar brezoneg]] (istitlet « L’Académie bretonne’’ ») krouet diwar atiz [[Charlez ar Govig]] e 1922. 
=== Breujoù war beurunvaniñ ar brezhoneg ===
Chalet e oa darn ar skrivagnerien vrezhonek e chome un troc’h en embann brezhoneg pa chome daou reizhskrivadur, hini Bro-Wened hag hini KLT. E 1936, diwar atiz ur Gwenedour, [[Langleiz]] e oa bet bodet un toullad skrivagnerien, [[Loeiz Herrieu]], [[Roparz Hemon]], [[Raymond Delaporte]], [[Marc'harid Gourlaouen]], [[Roparzh Audic]], [[Youenn Drezen]] hag un nebeud kinnigoù o doa graet : ober gant &quot;zh&quot; er gerioù a veze skrivet gant &quot;z&quot; e KLT ha gant &quot;h&quot; e gwenedeg, skrivañ &quot;w&quot; er gerioù ma veze kavet &quot;v&quot; pe &quot;o&quot; e KLT hag &quot;ù&quot; e gwenedeg&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20200909143656/http://bibliotheque.idbe-bzh.org/document.php?id=emglew-brezhonegerien-5614&amp;l=br&lt;/ref&gt;. Koulskoude e voe feuket [[Roparz Hemon]] abalamour ma oa bet lakaet da grediñ e oa bet un emglev, pa ne oa ket, ha echu gant an divizoù.
=== Amveziadoù emglev 1941 ===
Hervez kont e voe lañset buan ar breujoù war beurunvaniñ ar brezhoneg skrivet pa voe anv eus kentelioù roet e brezhoneg er skol hag e poueze yezhourien alaman evel [[Leo Weisgerber]]&lt;ref&gt;Pennarbennigour (&quot;sonderfürher&quot;) karget a evezhiañ an traou breizhek evit al lu alaman.&lt;/ref&gt; ma vije unvanet ar reizhskrivadur evit Breizh. Un nebeud emgavioù a voe aozet e miz Gouere 1941 e Roazhon dindan atebegezh ar skrivagner ha yezhour Roparz Hemon, rener skingasadennoù brezhonek Radio-Roazhon. 

Implij an doare-skrivañ-se a oa bet degemeret er bloaz 1941 gant an holl skrivagnerien gwitibunan, war-bouez tri eus ar rummad kozh : [[Taldir]], [[Frañsez Vallée|Vallée]] ha [[Meven Mordiern]], na felle ket dezho lakaat kemm d'an doare-skrivañ evit reiñ digor d'ar gwenedeg a oa endeo war e dalaroù, emezo.

Abalamour d'ar skrivagnerien wenedek eo en doa asantet [[Roparz Hemon]] d'ar peurunvan a-benn ar fin. O vezañ ma'z eo furmoù zo ar rannyezh-se diforc'h-mat diouzh re an teir all ez eus bet termenet betek pegeit e vez degemeret [[stummoù gwenedek-rik er yezh lennek]].
=== Degemer hag implij ar reizhskrivadur peurunvanet ===
'''Implij an doare-skrivañ-se a oa bet degemeret er bloaz 1941 gant an holl skrivagnerien''', war-bouez tri eus ar rummad kozh : [[Taldir]], [[Frañsez Vallée|Vallée]] ha [[Meven Mordiern]], na felle ket dezho lakaat kemm d'an doare-skrivañ evit reiñ digor d'ar gwenedeg a oa endeo war e dalaroù, emezo.

Sevel a reas Akademiezh Roazhon a-enep ar peurunvan e 1942, ha berzet e voe adalek diwezh 1942, diviz kadarnaet meur a wech e 1943 ha 1944&lt;ref&gt;Iwan Wmffre, ''Breton Orthographies and Dialects: The Twentieth-Century Orthography War in Brittany'', Peter Lang, 2007, p. 159-160.&lt;/ref&gt;, war a seblant war atiz ar chaloni [[François Falc'hun|Falc'hun]] hag [[Armand Keravel]]&lt;ref&gt;Iwan Wmffre, ''Breton Orthographies and Dialects: The Twentieth-Century Orthography War in Brittany'', Peter Lang, 2007, p. 160-161.&lt;/ref&gt;.

E 1942 e savas [[Florentin Goinard]] hag e danvez-priedez, [[Suzanne Derrien]]-Le Masurier un ti-embann nevez e Brest, [[Skridoù Breizh]] e anv, an hini kentañ oc'h implij ar reolennoù nevez.

=== Tabutoù goude Eil Brezel-bed : Brezel ar reizhskrivadur ===
Nac’het e voe ober gant ar peurunvan gant kevarzhe ar vistri-skol laik, Ar Falz, renet gant Armand Keravel, ha gant Bodadeg ar Sonerion, renet gant [[Polig Monjarret]], eus un tu, ha gant eskopti Kemper ha Leon, eus un tu all, hag e kendalc’hjont gant ar « KLT » 1908, betek ma vo krouet Emgleo Breiz e 1955. Gant ar gevredad sevenadurel-se e voe embannet levrioù ha kelaouennoù e [[Skolveurieg| reizhskrivadur  skolveuriek]] lakaet e pleustr e 1955. Krouet e oa bet ar reolennoù gant [[François Falc'hun|Frañsez Falc’hun]], pennkelenner ar studioù keltiek, e [[Skol-veur Roazhon]].&lt;br&gt;
Div gostezenn a yeas war wel, pep hini gant he gwikefreoù embann ha kemenn hag e renjont Brezel reizhskrivadur ar brezhoneg.
Da veur a hini e seblant rendael ar reizhskrivadurioù eus un amzer all pa n'eo ket peogwir e skriver e peurunvan ez eur &quot;a-du gant an Nazied&quot;, evel ma veze lavaret goude ar brezel. Pa voe adkroget gant [[Youenn Olier]] da skrivañ e peurunvan e [[1945]] e fellas dezhañ &quot;''sammañ hêrezh Gwalarn''&quot;, da lavarout eo derc'hel da stagañ dazont ar brezhoneg ouzh keal ar vroadelouriezh vrezhon hag ur Vreizh dieub&lt;ref&gt;alies-mat e ra anv eus se Youenn Olier, en e gelaouenn &quot;An Avel&quot; (1945), hag en e zeizlevr.&lt;/ref&gt;.

[[Andreo ar Merser]], [[Armañs Keravel]] pe c'hoazh [[Visant Seite]], daoust m'o doa asantet d'ar peurunvan e [[1941]], o doa e zilezet e [[1945]], hag aet a-du gant ar skolveurieg e [[1954]], dreist-holl evit un abeg politikel eta, peogwir e fellas dezho ren ur bengadouriezh rannvroelour a-benn en em ziskouez evel patrioted vat gant ar spi da sachañ digant ar Stad C'hall un draig bennak evit ar brezhoneg, ur politikerezh a voe ur c'hwitadenn.

Koulskoude ez eus bet tabut e-pad pell e Breizh diwar-benn an doare-skrivañ ha dreist-holl enebiezh ouzh ar peurunvan. 
*Unan eus an arguzennoù e oa (hag e vez c'hoazh gant tud zo) an istor: ur skritur awenet gant renad an Alamaned er vro e vije bet.
*Un arguzenn all eo an distagadur: lakaat a raje an dud da zistagañ fall.
==Reolennoù==
Reolennoù doare-skrivañ ar peurunvan a vo kavet er pennad [[doareoù-skrivañ e brezhoneg]]. Doujañ outo a dleer ober er pennadoù holloueziadurel.

==Ar peurunvan aet da reizhskrivadur damofisiel==
Ar sin kentañ ma yae an avel kreñvoc’h war-zu ar ''peurunvan'' a voe diviz an Deskadurezh-Stad war ar reizhskrivadur implijet gant an ti-embann pedagogel [[Ti-embann ar skolioù|TES]] krouet war-dro 1995 hag ober gant ar peurunvan a oa ret, pa oa darnvuiañ ar skolidi hag ar skolajidi vrezhonek e klasoù Diwan&lt;ref&gt;Gant kerent Diwan e oa bet divizet ma vefe kelennet nemet diouzh ar peurunvan e 1981.&lt;/ref&gt;.
Implijet e vez ar ''peurunvan'' gant an holl embannerien vrehonek, adalek [[Al Liamm]] (kelaouenn lennegel) ha levrioùbetek [[Bannoù-Heol]] (bannoù-treset), ha hini ar c'helenn en holl skolioù, re ar Stad pe re [[Diwan]], war-bouez unanik bennak.
Reizhskrivadur pennañ ar brezhoneg eo hiziv. Implijet e vez gant an holl skolioù, degemeret gant an holl skolioù-meur, hag e ya da ober tost an holl levrioù embannet.

Ar peurunvan eo skritur ofisiel ar [[wikipedia]] vrezhonek ivez.

==Enebiezh ouzh ar peurunvan er {{XXIañ}} kantved==
*N'eo ket ken rust an enebiezh ouzh ar ''peurunvan'' ha ma oa en {{XXvet}} kantved, war-bouez skridoù [[Françoise Morvan]]. Koulskoude he deus embannet skridoù peurunvan e-barzh [[Anciennes complaintes de Bretagne]] e 2010.
*Enebiezh [[Jean Le Dû]], bet kelenner brezhoneg e [[Skol-veur Brest]] : http://languebretonne.canalblog.com/archives/2010/09/11/19035668.html.

== Levrlennadur ==
* Juluan Maner, ''Le sacré college de Iesus divisé en cinq classes, ov l'on enseigne en langue Armorique les leçons Chrestiennes auec les 3. clefs pour y entrer, vn Dictionaire, vne Grammaire &amp; Syntaxe en méme langue'', Kemper, Jean Hardouyn, 1659.
* [https://bibliotheque.idbe.bzh/data/cle_38/Rapport_de_Taldir_sur_lOrthographe_du_Breton_1943.pdf Frañsez Jaffrennou-Taldir, Rapport de M. Taldir Jaffrennou sur l’orthographe du breton au Comité consultatif de Bretagn…, le 15 janvier 1943]. E-barzh ''Le Réveil breton''
* Roperzh Ar Mason, ''Le Vannetais unifié, prononciation, grammaire et vocabulaire'', Brest, Skridoù Breizh, 1943, 24 p. 
* Jean Le Dû, « Vrais bretons et pseudo-normes ». E-barzh François P. Bonnot, ''Paroles régionales - normes,variétés linguistiques et contexte social'', Presses Universitaires de Strasbourg, 1995, p. 265-287
* [[Iwan Wmffre]], ''Breton Orthographies and Dialects: The Twentieth-Century Orthography War in Brittany'', Peter Lang, 2007.
* Jean-Claude Le Ruyet, ''Komz, liamm ha norm''. Tezenn, Skol-veur Roazhon 2, 2009
* Albert Deshayes,'' Histoire de la langue bretonne'', Brest, Label LN, 2013, 510 p. {{ISBN|9782915915396}}
==Notennoù ha daveennoù==
{{daveoù}}

[[Rummad:Doareoù-skrivañ ar brezhoneg]]</text>
      <sha1>s1wqedwiwl0ply4kljpfkcdqso7mjew</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187070</id>
      <parentid>2187069</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T22:20:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ch. Rogel</username>
        <id>46</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reizh.</comment>
      <origin>2187070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11335" sha1="ovliqjucvec77rf525qszg8un88kzk3" xml:space="preserve">Diwar an divizoù diwar-benn [[adreizh]] [[reizhskrivadur ar brezhoneg]] e 1941 oa bet savet ar reizhskrivadur peurunvanet, berroc'h ar '''peurunvan''', arallanvet '''KLTG'''&lt;ref&gt;Diwar pennlizherennoù anvioù ar pevar rannyezh a vez meneget ez-istorel : Kerne, Leon, Treger ha Gwened.&lt;/ref&gt; ivez, pe ar « Zh » c'hoazh, evit kemer plas an [[doare-skrivañ KLT]], savet da-heul adaoz reizhskrivadur ar brezhoneg 1908, en ur engronnañ ar reizhskrivadur implijet e [[Bro-Wened]].&lt;ref&gt;''Danevell ar Peurunvanadur'' savet gant Remont Delaporte, ''Imbourc'h'', niv. 263-268, 1991-1992.&lt;/ref&gt;. Daoust m’eo bet implijet an adreizh gant kelaouennoù ha tiez-embann pennañ e krogas [[Brezel reizhskrivadur ar brezhoneg]] hag a voe maget diwar abegoù politikel e-pad 70 bloaz.
==Istor==
=== Adreizhioù reizhskrivadur ar brezhoneg a-raok 1821 === 
Ma veze [[doare-skrivañ¬doareoù-skrivañ]] stabil a-walc’n evit an [[henvrezhoneg]], eus un tu, ha evit ar [[krennvrezhoneg|c’hrennvrezhoneg]], eus un tu all, ne c’heller ket gouzout gant piv e oa bet savet an doareoù-skrivañ-se.&lt;br&gt;
E [[1659]] e voe embannet, dindan sinadur ar [[Jezuisted|Jezuist]] [[Juluan Maner]], ''[[Le Sacré Collège de Jésus]]'', enno ur [[Yezhadurioù ar brezhoneg|yezhadur]] hag ur [[Geriadurouriezh ar brezhoneg|geriadur]]. An divlizherennad « c’h » evit treuzskrivañ ar [[soniad]] ''rotakegezhh|rotakegeg’’ ha ne gaver ket anezhañ er [[yezhoù romanek]], a voe degaset gantañ.&lt;br&gt;
Daou gantved goude e klaskas tud a iliz [[Eskopti Gwened]] sevel ur reizhiad treuzskrivañ ar yezh komzet gant tud ar bastell-vro-se. Etre 1750 ha 1840 e voe lakaet ar reolennoù da vezañ stabil. Un troc’h a yeas war wel etre skridoù relijiel Bro-Wened ha darnvuiañ ar [[brezhonegva]].
=== Adreizh [[Yann-Frañsez ar Gonideg]] ===
E 1821 e lakaas embann Yann-Frañsez ar Gonideg ar ''[[Grammaire celto-bretonne]]’’, e-lec’h e kinnige adreizhañ reizhskrivadur Eskopti Kemper ha Leon, houmañ savet gat gant Juluan Maner, met lakaet e pleustr gant beleien Eskopti Leon&lt;ref&gt;Kazi holl ar veleien a lakae levrioù da vezañ embannet a voe liammet gant Eskopti Leon.&lt;/ref&gt;, impljet e Kerne war eeun hag tregeregaet ma veze tu.&lt;br&gt;
Klask a reas ar Gonideg skarzhañ lizherennoù heñvelson evel « qu » ha « c » erlec’hiet gant « k » o-daou hag un neut reolennoù evit an araogennoù hag ar verboù. Nac’het e voe gant darnvuiañ ar veleien implij ar reizhskridur nevez, met e voe kandrec’het eskob Kemper ha Leon, an Aotrou [[Jozeb Mari Graveran]] e 1840. Gant krouidigezh ar gelaouenn [[Feiz ha Breiz]] e 1866 e voe tizhet ar pal.
=== Adreizhioù reizhskrivadur 1908 ===
Diwar atiz [[Frañsez Vallée]], yezhoniour ha rener ''[[Kroaz ar Vretoned]]'', ur [[sizhunieg]] brezhonek dindan evezh [[Eskopti Sant-Brieg|eskob Sant-Brieg]], e voe savet [[Emglev ar skrivagnerien]]&lt;ref&gt;Pep hini anezho o skrivañ, pe e-barzh ''Kroaz ar Vretoned'', pe e-barzh ''Feiz ha Breiz'' e oant.&lt;/ref&gt; e 1908 evit ma vo unanet reizhskrivadur ar brezhoneg e [[Treger]], [[Bro-Leon|Leon]] ha [[Kerne]]. Lakaet e vo ar reolennoù dindan atebegezh [[Breuriez Veur ar Brezoneg|Breuriez Veur ar brezoneg]] (istitlet « L’Académie bretonne ») krouet diwar atiz [[Charlez ar Govig]] e 1922. 
=== Breujoù war beurunvaniñ ar brezhoneg ===
Chalet e oa darn ar skrivagnerien vrezhonek e chome un troc’h en embann brezhoneg pa chome daou reizhskrivadur, hini Bro-Wened hag hini KLT. E 1936, diwar atiz ur Gwenedour, [[Langleiz]] e oa bet bodet un toullad skrivagnerien, [[Loeiz Herrieu]], [[Roparz Hemon]], [[Raymond Delaporte]], [[Marc'harid Gourlaouen]], [[Roparzh Audic]], [[Youenn Drezen]] hag un nebeud kinnigoù o doa graet : ober gant &quot;zh&quot; er gerioù a veze skrivet gant &quot;z&quot; e KLT ha gant &quot;h&quot; e gwenedeg, skrivañ &quot;w&quot; er gerioù ma veze kavet &quot;v&quot; pe &quot;o&quot; e KLT hag &quot;ù&quot; e gwenedeg&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20200909143656/http://bibliotheque.idbe-bzh.org/document.php?id=emglew-brezhonegerien-5614&amp;l=br&lt;/ref&gt;. Koulskoude e voe feuket [[Roparz Hemon]] abalamour ma oa bet lakaet da grediñ e oa bet un emglev, pa ne oa ket, ha echu gant an divizoù.
=== Amveziadoù emglev 1941 ===
Hervez kont e voe lañset buan ar breujoù war beurunvaniñ ar brezhoneg skrivet pa voe anv eus kentelioù roet e brezhoneg er skol hag e poueze yezhourien alaman evel [[Leo Weisgerber]]&lt;ref&gt;Pennarbennigour (&quot;sonderfürher&quot;) karget a evezhiañ an traou breizhek evit al lu alaman.&lt;/ref&gt; ma vije unvanet ar reizhskrivadur evit Breizh. Un nebeud emgavioù a voe aozet e miz Gouere 1941 e Roazhon dindan atebegezh ar skrivagner ha yezhour Roparz Hemon, rener skingasadennoù brezhonek Radio-Roazhon. 

Implij an doare-skrivañ-se a oa bet degemeret er bloaz 1941 gant an holl skrivagnerien gwitibunan, war-bouez tri eus ar rummad kozh : [[Taldir]], [[Frañsez Vallée|Vallée]] ha [[Meven Mordiern]], na felle ket dezho lakaat kemm d'an doare-skrivañ evit reiñ digor d'ar gwenedeg a oa endeo war e dalaroù, emezo.

Abalamour d'ar skrivagnerien wenedek eo en doa asantet [[Roparz Hemon]] d'ar ''peurunvan''iñ a-benn ar fin. O vezañ ma'z eo furmoù zo ar rannyezh-se diforc'h-mat diouzh re an teir all ez eus bet termenet betek pegeit e vez degemeret [[stummoù gwenedek-rik er yezh lennek]].
=== Degemer hag implij ar reizhskrivadur peurunvanet ===
'''Implij an doare-skrivañ-se a oa bet degemeret er bloaz 1941 gant an holl skrivagnerien, war-bouez tri eus ar rummad kozh : [[Taldir]], [[Frañsez Vallée|Vallée]] ha [[Meven Mordiern]], na felle ket dezho lakaat kemm d'an doare-skrivañ evit reiñ digor d'ar gwenedeg a oa endeo war e dalaroù, emezo.

Sevel a reas Akademiezh Roazhon a-enep ar peurunvan e 1942, ha berzet e voe adalek diwezh 1942, diviz kadarnaet meur a wech e 1943 ha 1944&lt;ref&gt;Iwan Wmffre, ''Breton Orthographies and Dialects: The Twentieth-Century Orthography War in Brittany'', Peter Lang, 2007, p. 159-160.&lt;/ref&gt;, war a seblant war atiz ar chaloni [[François Falc'hun|Falc'hun]] hag [[Armand Keravel]]&lt;ref&gt;Iwan Wmffre, ''Breton Orthographies and Dialects: The Twentieth-Century Orthography War in Brittany'', Peter Lang, 2007, p. 160-161.&lt;/ref&gt;.

E 1942 e savas [[Florentin Goinard]] hag e danvez-priedez, [[Suzanne Derrien]]-Le Masurier un ti-embann nevez e Brest, [[Skridoù Breizh]] e anv, an hini kentañ oc'h implij ar reolennoù nevez.

=== Tabutoù goude Eil Brezel-bed : Brezel ar reizhskrivadur ===
Nac’het e voe ober gant ar peurunvan gant kevarzhe ar vistri-skol laik, Ar Falz, renet gant [[Armañs Keravel]], ha gant Bodadeg ar Sonerion, renet gant [[Polig Monjarret]], eus un tu, ha gant eskopti Kemper ha Leon, eus un tu all, hag e kendalc’hjont gant ar « KLT » 1908, betek ma vo krouet Emgleo Breiz e 1955. Gant ar gevredad sevenadurel-se e voe embannet levrioù ha kelaouennoù e [[Skolveurieg| reizhskrivadur  skolveuriek]] lakaet e pleustr e 1955. Krouet e oa bet ar reolennoù gant [[François Falc'hun|Frañsez Falc’hun]], pennkelenner ar studioù keltiek, e [[Skol-veur Roazhon]].&lt;br&gt;
Div gostezenn a yeas war wel, pep hini gant he gwikefreoù embann ha kemenn hag e renjont Brezel reizhskrivadur ar brezhoneg.
Da veur a hini e seblant rendael ar reizhskrivadurioù eus un amzer all pa n'eo ket peogwir e skriver e peurunvan ez eur &quot;a-du gant an Nazied&quot;, evel ma veze lavaret goude ar brezel. Pa voe adkroget gant [[Youenn Olier]] da skrivañ e peurunvan e [[1945]] e fellas dezhañ &quot;''sammañ hêrezh Gwalarn''&quot;, da lavarout eo derc'hel da stagañ dazont ar brezhoneg ouzh keal ar vroadelouriezh vrezhon hag ur Vreizh dieub&lt;ref&gt;alies-mat e ra anv eus se Youenn Olier, en e gelaouenn &quot;An Avel&quot; (1945), hag en e zeizlevr.&lt;/ref&gt;.

Asamblez gant Armañs Keravel a yeas a-enep diouzhtu, [[Andreo ar Merser]] ha [[Visant Seite]], daoust m'o doa asantet d'ar peurunvan e [[1941]], o doa e zilezet e [[1945]], hag aet a-du gant ar skolveurieg e [[1954]], dreist-holl evit un abeg politikel eta, peogwir e fellas dezho ren ur bengadouriezh rannvroelour a-benn en em ziskouez evel patrioted vat gant ar spi da sachañ digant ar Stad C'hall un draig bennak evit ar brezhoneg, ur politikerezh a voe ur c'hwitadenn.

Koulskoude ez eus bet tabut e-pad pell e Breizh diwar-benn an doare-skrivañ ha dreist-holl enebiezh ouzh ar peurunvan. 
*Unan eus an arguzennoù e oa (hag e vez c'hoazh gant tud zo) an istor: ur skritur awenet gant renad an Alamaned er vro e vije bet.
*Un arguzenn all eo an distagadur: lakaat a raje an dud da zistagañ fall.
==Reolennoù==
Reolennoù doare-skrivañ ar peurunvan a vo kavet er pennad [[doareoù-skrivañ e brezhoneg]]. Doujañ outo a dleer ober er pennadoù holloueziadurel.

==Ar peurunvan aet da reizhskrivadur damofisiel==
Ar sin kentañ ma yae an avel kreñvoc’h war-zu ar ''peurunvan'' a voe diviz an Deskadurezh-Stad war ar reizhskrivadur implijet gant an ti-embann pedagogel [[Ti-embann ar skolioù|TES]] krouet war-dro 1995 hag ober gant ar peurunvan a oa ret, pa oa darnvuiañ ar skolidi hag ar skolajidi vrezhonek e klasoù Diwan&lt;ref&gt;Gant kerent Diwan e oa bet divizet ma vefe kelennet nemet diouzh ar peurunvan e 1981.&lt;/ref&gt;.
Implijet e vez ar ''peurunvan'' gant an holl embannerien vrehonek, adalek [[Al Liamm]] (kelaouenn lennegel) ha levrioùbetek [[Bannoù-Heol]] (bannoù-treset), ha hini ar c'helenn en holl skolioù, re ar Stad pe re [[Diwan]], war-bouez unanik bennak.
Reizhskrivadur pennañ ar brezhoneg eo hiziv. Implijet e vez gant an holl skolioù, degemeret gant an holl skolioù-meur, hag e ya da ober tost an holl levrioù embannet.

Ar peurunvan eo skritur ofisiel ar [[wikipedia]] vrezhonek ivez.

==Enebiezh ouzh ar peurunvan er {{XXIañ}} kantved==
*N'eo ket ken rust an enebiezh ouzh ar ''peurunvan'' ha ma oa en {{XXvet}} kantved, war-bouez skridoù [[Françoise Morvan]]. Koulskoude he deus embannet skridoù peurunvan e-barzh [[Anciennes complaintes de Bretagne]] e 2010.
*Enebiezh [[Jean Le Dû]], bet kelenner brezhoneg e [[Skol-veur Brest]] : http://languebretonne.canalblog.com/archives/2010/09/11/19035668.html.

== Levrlennadur ==
* Juluan Maner, ''Le sacré college de Iesus divisé en cinq classes, ov l'on enseigne en langue Armorique les leçons Chrestiennes auec les 3. clefs pour y entrer, vn Dictionaire, vne Grammaire &amp; Syntaxe en méme langue'', Kemper, Jean Hardouyn, 1659.
* [https://bibliotheque.idbe.bzh/data/cle_38/Rapport_de_Taldir_sur_lOrthographe_du_Breton_1943.pdf Frañsez Jaffrennou-Taldir, Rapport de M. Taldir Jaffrennou sur l’orthographe du breton au [[Comité consultatif de Bretagne]]…, le 15 janvier 1943]. E-barzh ''Le Réveil breton''
* [[Roperzh ar Mason]], ''Le Vannetais unifié, prononciation, grammaire et vocabulaire'', Brest, Skridoù Breizh, 1943, 24 p. 
* [[Jean Le Dû]], « Vrais bretons et pseudo-normes ». E-barzh François P. Bonnot, ''Paroles régionales - normes,variétés linguistiques et contexte social'', Presses Universitaires de Strasbourg, 1995, p. 265-287
* [[Iwan Wmffre]], ''Breton Orthographies and Dialects: The Twentieth-Century Orthography War in Brittany'', Peter Lang, 2007.
* [[Jean-Claude Le Ruyet]], ''Komz, liamm ha norm''. Tezenn, Skol-veur Roazhon 2, 2009
* [[Albert Deshayes]],'' Histoire de la langue bretonne'', Brest, Label LN, 2013, 510 p. {{ISBN|9782915915396}}
==Notennoù ha daveennoù==
{{daveoù}}

[[Rummad:Doareoù-skrivañ ar brezhoneg]]</text>
      <sha1>ovliqjucvec77rf525qszg8un88kzk3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mec'hiko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17254</id>
    <revision>
      <id>2187078</id>
      <parentid>2157405</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:23:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 2 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2187078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49055" sha1="a59plxjlf5fgn5vg4p98x68q39rvtq9" xml:space="preserve">{{Implijoù all}}
{{Patrom:Infobox bro
|anv ofisiel              = Estados Unidos Mexicanos
|anv klok bzg             = Stadoù-Unanet Mec'hiko
|anv boutin bzg           = Mec'hiko
|skeudenn banniel         = Flag_of_Mexico.svg
|skeudenn skoed-ardamez   = Coat_of_arms_of_Mexico.svg
|doare arouez             = Skoed-ardamez
|skeudenn_kartenn         = Mexico location.svg
|ger-stur broadel         = 
|kan broadel              = ''[[Himno Nacional Mexicano]]''
|yezhoù ofisiel           = Spagnoleg (''[[de facto]]'')&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
|strolladoù etnek         = 
|kêr-benn                 = [[Kêr-Vec'hiko]]
|Led-d=19 |Led-m=03 |Led-NS=N |Hed-d=99 |Hed-m=22 |Hed-RK=W
|kêr vrasañ               = [[Kêr-Vec'hiko]]
|doare gouarnamant        = [[Republik kevredadel]] [[Sistem prezidantel|prezidantel]]
|titl penn ar vro1        = [[Prezidanted Mec'hiko|Prezidant]]
|anv penn ar vro1         = [[Claudia Sheinbaum]]
|gorread                  = 1 964 375
|renk_gorread             = 15{{vet}}
|dregantad doureier       = 2,5
|istimadur_poblañs        = 125 959 205
|istimadur_poblañs_renk   = 11{{vet}}
|istimadur_poblañs_bloaz  = 2018
|niveradeg_poblañs        = 112 336 538
|niveradeg_poblañs_bloaz  = 2010
|stankter_ar_boblañs      = 64,12
|renk_stankter_ar_boblañs = 142{{vet}}
|PDK_PGP                  = $2 498 202 milion
|PDK_PGP_renk             = 12{{vet}}
|PDK_PGP_bloaz            = 2018
|PDK_PGP_keidenn          = $20 028
|PDK_PGP_renk_keidenn     = 63{{-de}}
|doare_riegezh            = [[Brezel dizalc'hded Mec'hiko|Dizalc'hded]]
|elfenn_war_ar_riegezh    = diwar [[Spagn]]
|darvoud_heverk1          = Disklêriet
|deiziad_heverk1          = [[16 Gwengolo]] [[1810]]
|darvoud_heverk2          = Anavezet
|deiziad_heverk2          = [[27 Gwengolo]] [[1821]]
|FDD                      = {{profit}}0,774
|FDD_renk                 = 74{{vet}}
|FDD_bloaz                = 2018
|FDD_rummad               = &lt;span style=&quot;color:#009900;&quot;&gt;uhel&lt;/span&gt;
|moneiz                   = [[Peso mec'hikan|Peso]]
|kod moneiz               = MXN
|gwerzhid-eur             = 
|utc_offset               = -8 da -6
|gwerzhid-eur_eur_hañv    = 
|eur_hañv_notenn          = 
|utc_offset_eur_hañv      = 
|Kod pellgomz             = 52
|Kod kenrouedad           = .mx
|notennoù                 = &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; Gwelet notenn e traoñ ar bajenn:&lt;ref name=&quot;ofc_lang&quot;&gt;N'eus yezh ofisiel ebet meneget er vonreizh. Gant Lezenn Veur ar Gwirioù Yezh evit an henbobloù eo degemeret an holl yezhoù amerindian e-lec'h ma vezont kaozeet, koulz hag ar spagnoleg. Lakaet int da &quot;yezh vroadel&quot; gant &quot;kendalvoudegezh&quot; gant ar spagnoleg en tachennoù ma reer ganto.
&lt;/ref&gt;
}}
'''Mec'hiko'''&lt;ref&gt;''Meksik'' e [[Geriadur Hemon-Huon]] e 1974 ha 1978, ''Mec'hiko'' e 2005.&lt;/ref&gt; (e [[spagnoleg]] ''Estados Unidos Mexicanos'', « Stadoù-Unanet Mec'hikan », pe ''México'') a zo ur [[riez]] eus [[Norzhamerika]], er su da [[Stadoù-Unanet Amerika]] (dispartiet eo diouto gant ar [[Rio Grande (Norzhamerika)|Río Grande]], ''Río Bravo'' evit ar Vec'hikaned) ha bevennet er su gant [[Guatemala]] ha [[Belize]]. '''Stadoù-Unanet Mec'hikan''' eo anv ofisiel ar vro. Gant ouzhpenn 100 milion a annezidi, hag 20 milion anezho er [[kêrbenn|gêrbenn]] [[Kêr-Vec'hiko|Mec'hiko]], eo Mec'hiko an hini bobletañ eus an holl vroioù spagnoleger. An trede bro eus Amerika latin eo e-keñver ar vent, war-lerc'h [[Brazil]] hag [[Arc'hantina]], hag an eil e-keñver ar [[poblañs|boblañs]]. Abaoe [[2002]] emañ gant kentañ [[Produadur diabarzh gros|PDG]] Amerika latin dirak Brazil.
 
== Anvadur ==
[[Restr:CodexMendoza01.jpg|thumb|Ur bajenn eus [[Codex Mendoza]], warni arouez Mec'hiko e-kreiz an '''Anáhuac'']]
Un unvez politikel eo Mec'hiko, ganet e penn-kentañ an {{XIXvet}} kantved. A-raok an dizalc'hded e veze graet ''America mexicana'' (Amerika vec'hikan) eus ar vro da zont. Da goulz [[Kendalc'h]] [[Chilpancingo]] ([[1813]]) e voe kinniget gant deputeed zo ober gant ''Anahuac'' evit henvel ar vro, Anahuac o vezañ ar ger a veze implijet gant ar Vec'hikaned evit ober anv eus an tachennadoù a oant mestr warno (''Cem Anahuac Tenochca Tlalpan'' = ar Bed, douar Tenochca). A-benn ar fin e voe bet divizet e vefe ''México'', Mec'hiko, anv ar vroad nevez.
=== Orin an anv Mec'hiko ===
Martezeadennoù a bep seurt a zo diwar-benn ster ar ger ''México''. Un dra a zo sur : ur ger a orin [[nahouatleg|nahouatlek]] eo, hag an Hen-Vec'hikaned a rae gantañ evit ober anv eus kêrbenn o Stad. Ar vartezeadenn a zegemerer peurliesañ a zispleg emañ orin anv ar vro er gerioù ''metztli'' = loar, ''xictli'' = [[begel]] pe [[kreiz]], ha ''-co'' = lostger a verk al lec’h. Hervezi e talvezfe ''México'' kement ha ''lec’h kreiz al loar'', pe ent resisoc’h, lenn al loar, unan eus an [[anv]]ioù a vez implijet gant ar Vec'hikaned evit merkañ [[lenn Texcoco]]. Al [[lec'hanvadurezh]] nahouatlek a yae pelloc'h eget deskrivañ. Karget e oa a sterioù kevrinek, anavezet gant un nebeud diskibled hepken, evel ma skriv [[Bernardino de Sahagún]] en e ''Historia de las cosas de la Nueva España''. Er ster rinek-se, e talvez an anv roet da Vec'hiko kement ha ''Kreiz ar Bed'', hag e meur a [[dornskrid|zornskrid]] eo taolennet kêr Vec'hiko evel al lec’h ma grog an holl [[dourredenn]]où a dreuz an ''Anáhuac'' (ar bed, an [[douar]] gronnet gant an [[dour]]eier).
eg), un anv roet d’o doue gwarezer ''[[Huitzilopochtli]]'', an evn-kelienenn kleiz. E se e vefe Mec'hiko al ''lec'h m'emañ Huitzilopochtli o chom''. Huitzilopochtli, hervez mojennoù ar Vec'hikaned, en defe tennet ar meuriad-se eus [[Aztlán]] (ul lec’h mojennel anezhañ, lec'hiet gant darn e [[Nayarit]] pe e [[Mec'hiko-Nevez]]) evit e gas d'un douar grataet. Evit mont di en deus ranket ar meuriad beajiñ e-pad daou-c'hant vloaz. Ur wech degouezhet gant [[enez]]ennig Mexihco war lenn Texcoco, e oa bet roet ur sin gant o doue hag o [[beleg]] meur, e anv Ténoch.

Pa gejas ar [[Spagn]]oled gant ar bobl-se ha pa ziskrivjont o [[yezh]], o doa graet evel-just en ur heuliañ reolennoù spagnoleg ar mare-hont. Gant ar yezh nahouatlek ez eus ur [[soniad]] /'''∫'''/ (evel '' '''ch'''as '') ha taolennet e oa bet ar soniad-se gant al [[lizherenn]] ''x'' e spagnoleg. Daoust d’an distagadur bezañ kemmet e oa bet miret an x e Mexico evit abegoù etimologel hag istorel, evel ma oa bet graet evit anvioù all, lec'hiennoù pe traezoù, a orin mezoamerikan.

Aozerien zo (e Spagn dreist-holl) a skriv anv ar vro hag ar gêrbenn evel-henn : ''Méjico''. Ha pa vefe lakaet an daou stumm da reizh gant [[Real Academia Española|Akademiezh roueel ar spagnoleg]], ez ali an ensavadur-se ober gant ar stumm ''México'' hag implijout an ''x'' en holl c'herioù deveret. A-hed an istor eo bet implijet ar skrivad gant ''x'' gant an darn vrasañ eus ar spagnolegerien.

== Istor ==
*''Pennad dre ar munud : [[Istor Mec'hiko]]''.
&lt;!--*Sellet ivez ouzh [[Teoriennoù diwar-benn pobladur kentañ Amerika]].--Pennad ebet--&gt;

== Politikerezh ==
&lt;!--''Pennad dre ar munud : [[Politikerezh Mec’hiko]]''--Pennad ebet--&gt;
Ur republik kevreadel eo Mec’hiko, enni 31 Stad hag un Distrig Kevreadel. Gwarantet eo disrannadur an tri galloud ([[erounit]], [[lezennel]] ha [[lezvarnel]]) gant [[Bonreizh Mec’hiko|bonreizh 1917]].
=== Ar galloud erounit ===
E penn ar galloud erounit emañ prezidant ar Republik. Dilennet e vez evit ur prantad 6 vloaz diouzh ar mouezhiañ hollek eeun gant un dro hepken hervez ar muiañ-niver keñverel. Ne c’hall ket bezañ dilennet en-dro. N’eus Kentañ ministr ebet. Envel ha dizornañ a ra ar vinistred, ar pennprokulor (ministr ar Justis), ar gannadourien hag ar bennkonsuled. Ma tilez e garg pe ma varv, e vez anvet ur prezidant da c’hortoz gant ar C’huntell. Gallout a ra ar prezidant kemer dekredoù war dachenn an armerzh hag an arc’hant gant ar galloudoù a vez dileuriet dezhañ gant ar C’huntell.

Abaoe ar 1{{añ}} a viz Kerzu [[2006]] ez eo [[Felipe Calderón]] ([[Partido Acción Nacional|PAN]]) zo prezidant Mec’hiko goude bezañ bet 35,88 % eus ar mouezhioù en dilennadegoù d’an [[2 a viz Gouere]] [[2006]], pa oa 35,31 % evit [[Andrés Manuel López Obrador]] ([[Partido de la Revolución Democrática|PRD]]) ha 22,27 % evit [[Roberto Madrazo]] ([[Partido Revolucionario Institucional|PRI]]).

D’an [[13 a viz Gouere]] e oa bet savet 359 amoug evit direizhderioù dirak LDGLK (Lez-varn Dilennel Galloud Lezvarnel ar C’hevread), 227 kinniget gant ar c'henemsav Evit Mad an Holl, 131 gant ar [[PAN]] hag 1 gant ar C’hevredad evit Mec’hiko. &lt;br /&gt;
D’ar 6 a viz Gwengolo e oa bet douget he barnedigezh gant LDGLK, ha kadarnaet trec’h Felipe Calderón zo aet en e garg ent ofisiel d’ar 1añ a viz Kerzu 2006.

Peogwir e kav skoazell e-barzh ar c’horf lezennel e vez muioc’h a c’halloudoù gant ar gouarnamant kevreadel eget gant e gevatal er Stadoù-Unanet. Gallout a ra dizornañ gouarnerien ar Stadoù dilennet diouzh ar mouezhiañ hollek en abeg d’ur fazi bras, d’ar goubrenerezh, h.a. A-hend-all e teu arc’hant an tailhoù d’ar gouarnamant kevreadel dreist-holl, hag ul lodenn vihan hepken a ro en-dro d’ar Stadoù.
=== Ar galloud lezennel ===
Rannet eo ar C’huntell e div gambr : ur [[parlamant]] hag ur [[sened]]. Abaoe 1997 e c’hoari ar C’huntell ur roll brasoc’h peogwir e oa bet tapet muioc’h a sezoù gant an eneberezh goude ma oa bet dilennet 200 depute dre ar mouezhiañ kenfeuriek.
* Ar Sened : Bep 6 vloaz e vez dilennet ar senedourien. 128 senedour zo er Sened, da lavaret eo 4 senedour dre unvez kevreadel. E 2000 e oa ar Sened e dalc’h an [[Partido Revolucionario Institucional|PRI]] gant 60 sez. War e lerc’h e teue an [[Partido Acción Nacional|PAN]] gant 46 sez, hag erfin 15 sez evit [[Partido de la Revolución Democrática|PRD]]. Ar peurrest eus ar senedourien a oa dizalc’h pe a oa da gostezennoù bihanoc’h. Goude dilennadegoù miz Gouere 2006 eo bet kresket er Sened pouez ar PAN hag PRD diwar goust an PRI. Setu eo deuet PAN da vezañ kentañ nerzh politikel ar vro gant 53 senedour, war e lerc’h PRD gant 37 senedour, rampo gant an PRI. Koulskoude n’emañ ket ar muiañ-niver dreistel gant PAN er Sened.
* Kambr an deputeed : Bep 3 bloaz e vez dilennet an deputeed diouzh ar mouezhiañ hollek eeun. Er Gambr ez eus 500 dileuriad. 300 pastell dilennel a anv pep a zepute ha 200 depute all a vez dilennet diouzh ar mouezhiañ kenfeuriek er vro a-bezh. Krouet e oa bet an 200 sez-se evit reiñ tu d’ar c’hostezennoù bihan da vont aesoc’h d’ar Gambr. E 2003 e oa aozet ar Gambr evel-henn : 223 sez evit an PRI, 148 evit ar PAN, 97 evit PRD. O vezañ ma n’emañ ket ar muiañ-niver er gambr gant ar PAN, ne c’hall ket lakaat lezennoù da dremen hep skoazell kostezennoù all. War-lerc’h dilennadegoù miz Gouere 2006 en deus kollet an PRI un niver bras a zeputeed e-kerz an PAN hag PRD. Deuet eo an PAN da vezañ ar c’hentañ nerzh politikel e Kambr an deputeed gant 207 sez, war e lerc’h PRD gant 160 sez ha da drede an PRI gant 119 sez hepken. Kouslkoude n’emañ ket ar muiañ-niver dreistel gant an PAN e Kambr an deputeed ha ret e vo dezhañ kaout skoazell an eneberezh evit lakaat e lezennoù da dremen.
=== Stadoù kevreadel ===
*''Sellit ouzh ar pennad : [[Stadoù Mec’hiko]]''
[[Restr:800px-Mexico map of regionsfr.png|thumb|left|upright=1.4|Stadoù Mec’hiko]]
[[Restr:Flag of the EZLN.jpg|thumb|Banniel an EZLN]]
[[Restr:Subcomandante Marcos.jpg|thumb|An iskomandant Marcos e [[Chiapas]]]]Mec’hiko zo enni 31 stad hag un [[distrig kevreadel]] 
=== Chiapas hag an EZLN ===
&lt;!-- ''Pennad dre ar munud : [[Emsavadeg Chiapas]]''--Pennad ebet--&gt;
E fin an XXvet kantved e tiskulias tud dibourvez [[Chiapas]] an diouer a interest gant ar galloudoù foran evit o Stad, unan eus re baourañ Mec’hiko. Klemm a raent dre ma oa ret d’un niver bras a henvroidi paeañ taosoù da berc’henned douar na oant ket eno, daoust ma oa bet prometet abaoe ar [[bloavezhioù 1920]] gant ar gouarnamant mec’hikan reiñ d’ar beizanted perc’henniezh an douaroù bet gounezet ganto abaoe meur a remziad. Mellad 27 ar vonreizh a warant d’an henvroidi ar gwir d’un ''[[ejido]]'' pe perc’henniezh stroll. 

Echuet e oa bet adreizh an douaroù en darn vrasañ eus ar vro, nemet e [[Chiapas]]. Gant enkadenn [[1982]] e voe lakaet un termen da gontroll an armerzh gant ar Stad hag ar prevesadurioù a voe da-heul a roas ar plas brasañ d’an embregerezhioù prevez. A-benn neuze e paouezas adreizh an douaroù da vezañ er renk a-raok. E-pad respet ar prezidant [[Carlos Salinas de Gortari]] e voe lakaet digoradur ar vro d’ar c’henwerzh etrebroadel dreist an traoù all. Da-heul al lanvad adreizhoù frankizour e oa bet modernaet an armerzh a oa serret warnañ e-unan ha gwarezour, ha lakaet e-barzh kenwerzh ar bed. Astalet e voe gant ar gouarnamant ar gwir bonreizhel evit ar c’humuniezhioù war ar maez da vezañ perc’henn war ejidoioù.
Emglev frankeskemm Norzh Amerika ([[EFNA]]) lakaet da dalvezout d’ar 1{{añ}} a viz Genver [[1994]] a voe sellet outañ gant henvroidi Chiapas evel ur brouenn ouzhpenn e vezent lezet a-gostez gant ar gouarnamant kevreadel : kreiz ha norzh ar vro a ziorroe buan gant an tost ma oant da amezeg bras an norzh, tra ma chome ar su er baourentez hag en isdiorroadur.

En endro-se e oa bet ganet an [[Ejercito Zapatista de Libéracion Nacional]] (EZLN, = Arme zapatour a zieubidigezh vroadel). Ul luskad peoc'hgar eo ar zapatourien ha &quot;broudet&quot; e voent da implijout an armoù evit gwarantiñ ar gwir d’an ejidoioù d’an henvroidi. An [[Iskomandant Marcos]], anezhañ levier al luskad zapatour, a zeuas a-benn da sachañ evezh ar gumuniezh etrebroadel war stourm pobloù Chiapas war-bouez teknologiezhioù nevez ar c’helaouiñ (internet peurgetket).

E miz Eost [[2003]] e tisklêrias an EZLN e oa emren an holl dachennad zapatour e-keñver Mec'hiko. Abaoe he deus labouret an EZLN gant ar gouarnamant evit diorren ar yec’hed hag an deskadurezh e kumuniezhoù tud dibourvez Chiapas.

== Douaroniezh ==
*''Pennad dre ar munud : [[Douaroniezh Mec'hiko]]''

== Armerzh ==
*''Pennad dre ar munud : [[Armerzh Mec'hiko]]''

== Poblañs ha kêrioù ==
=== Tremen poblañsouriezhel ===
&lt;!-- ''Pennad dre ar munud : [[Poblañs Mec’hiko]]''--Pennad ebet --&gt;
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|-
| [[Restr:México - Tasa de crecimiento natural.png|150px]]&lt;br&gt;Feur kresk naturel&lt;hr&gt;[[Restr:Mexico(coutry) population age distribution.jpg|150px]]&lt;br&gt;Dasparzh dre oad&lt;hr&gt;[[Restr:México-Población total.png|150px]]&lt;br&gt;Poblañs Mec’hiko]]
|}
E-pad an {{XIXvet kantved}} a-bezh n’he deus graet poblañs Mec’hiko nemet doublañ. Kenderc’hel a ray an tuadur-se e-pad 20 vloaz kentañ an XXvet kantved. E 1920 e weler ur c’holl 2 vilion a annezidi zoken. Se a c’haller displegañ gant an [[Dispac’h mec’hikan]] etre 1910 ha 1920.

Buanaet eo kresk ar boblañs etre 1930 ha 1980, gant sifroù en tu-hont da 3%. Doublañ a rae poblañs Mec’hiko bep 20 vloaz ha diouzh al lusk-se ez istimed e vefe 120 milion a annezidi e Mec’hiko a-benn ar bloavezh 2000. Neuze e oa bet krouet Kuzul Broadel ar Boblañs gant ar gouarnamant kevreadel, ha lakaet da gefridi dezhañ sevel politikerezhioù da gontrollañ ar genel ha kas da benn studiadennoù war boblañs ar vro. Efedus e oa bet an darbaroù-se ha koazhañ en doa graet feur kreskiñ ar boblañs betek 1,6% etre 1995 ha 2000. E 2005 e oa 103 milion a annezidi e Mec’hiko.

Tremen a reas an hoali eus 36 vloaz e 1895 da 75 vloaz e 2005. Setu ez istimer emañ Mec’hiko o paouez kregiñ gant prantad diwezhañ an [[tremen poblañsouriezhel]].
Evit gwir, ar feur gouennañ n’eo ken nemet 2,45 bugel dre vaouez, ha feur mervel ar vugale zo 20,91 marv evit 1000 ganedigezh.

;Feur kreskiñ ar boblañs (sifroù 2005)
* Feur kreskiñ naturel ar boblañs = [[feur genel]] - [[feur mervel]] = 16,28‱
* Feur kreskiñ hollel ar boblañs = Kresk naturel + mentel enbroañ-divroañ = 11,71‱ (gant [[mentel enbroañ-divroañ]]= - 4,57‱.
Rak evit ar wech e vez negativel ar ventel enbroañ-divroañ, ha sevel a ra da ouzhpenn {{formatnum:450000}} Mec’hikan ar bloaz. Ar Stadoù-Unanet a chom an termen kentañ.

Ha pa vefe yaouank poblañs Mec’hiko hiziv an deiz (n’eus nemet 5,6% eus ar boblañs en tu-hont da 65 bloaz) ez eo krog ar boblañs da goshaat ha buanaat a ray an dra-se er bloavezhioù a zeu.
=== Divaeziañ ha kêriekaat ===
&lt;!--''Pennad dre ar munud : [[Kêrioù Mec’hiko]]''--Pennad ebet--&gt;
[[Restr:Mexico.DF.Chapultepec.02.jpg|thumb|left|upright=0.9|Gwel eus kêr Vec’hiko]]
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|-
|colspan=2 style=&quot;background:#black; color:white;&quot; align=center bgcolor=&quot;black&quot;|'''An dek kêr pennañ'''
|-
! style=&quot;background:#e8e8e8;&quot; | Kêr
! style=&quot;background:#e8e8e8;&quot; | Pob. (2000)
|-
| style=&quot;background:#efefef;&quot; | [[Kêr-Vec'hiko]] ([[Distrig kevreadel|DF]]-[[Stad Mec'hiko|Mec'h]]-[[Hidalgo|Hgo]])
| style=&quot;background:#efefef;&quot; align=right | 19.231.829
|-
| [[Guadalajara (Mec’hiko)|Guadalajara]] ([[Jalisco|Jal]])
| align=right | 4.095.853
|-
| style=&quot;background:#efefef;&quot; | [[Monterrey]] ([[Nuevo León|NL]])
| style=&quot;background:#efefef;&quot; align=right | 3.664.331
|-
| [[Puebla de los Ángeles|Puebla-Tlaxcala]] ([[Puebla|Pue]]-[[Tlaxcala|Tlax]])
| align=right | 2.109.049
|-
| style=&quot;background:#efefef;&quot; | [[Toluca|Toluca de Lerdo]] ([[Stad Mec'hiko|Mec'h]])
| style=&quot;background:#efefef;&quot; align=right | 1.610.786
|-
| [[Tijuana]] ([[Baja California|BC]])
| align=right | 1.484.005
|-
| style=&quot;background:#efefef;&quot; | [[León (Mec'hiko)|León]] ([[Guanajuato|Gto]])
| style=&quot;background:#efefef;&quot; align=right | 1.425.210
|- 
| [[Ciudad Juárez]] ([[Chihuahua (stad)|Chih]])
| align=right | 1.313.338
|-
| style=&quot;background:#efefef;&quot; | [[Torreón]] ([[Coahuila|Coah]]-[[Durango|Dgo]])
| style=&quot;background:#efefef;&quot; align=right | 1.110.890
|-
|[[San Luis Potosí]] ([[San Luis Potosí|SLP]])
| align=right | 957.753
|}
E penn kentañ ar c’hantved e veve 90% eus an dud war ar maez. E niveradeg 1960 e teuas poblañs ar c’hêrioù da vezañ ar muiañ-niver evit ar wech kentañ gant 50,6% eus poblañs Mec’hiko o vevañ e kêrioù bras pe vrasoc’h. An dregantad a dud a oa o chom en o stad c’henidik e 1895 a oa 96,6%, goude ma oa 80% eus ar Vec’hikaned o chom en ur Stad estreget an hini ma oant bet ganet e 1950.Dre ar sifroù-se e c’haller meizañ anadenn an diorren greantel e kêrioù Mec’hiko hag an divaeziañ zo liammet outañ. Hiziv an deiz e kendalc’h ar Vec’hikaned da vezañ prest da zilojañ e diabarzh ar vro, dreist-holl eus an eil kêr d’eben. Koulskoude e c’haller lavaret eo echu da vat an divaeziañ a-vern a oa bet en dekvloaziadoù kent. 

Ar Stadoù zo ennañ al lodenn vrasañ eus poblañs Mec’hiko eo an distrig kevreadel ha [[Stadoù Mec’hiko]], [[Jalisco]], [[Nuevo León]], [[Puebla]] ha [[Veracruz]]. Er c’hontrol, ar re enno an nebeutañ a dud eo [[Campeche]], [[Baja California Sur]] ha [[Quintana Roo]]. En div Stad diwezhañ-mañ avat emañ ar feurioù kreskiñ e-touez re uhelañ ar vro abalamour da ziorroadur an touristerezh e kêrioù evel [[Cancún]], zo enni 50% eus poblañs Quintana Roo, pe [[Los Cabos]] ha [[La Paz]], zo deuet da vezañ un [[eldorado]] evit an Amerikaned. 

E kêr Vec’hiko ez eus tolpet {{formatnum:18396677}} a dud (sifroù 2000), ar pezh a ra anezhi brasañ kêr ar bed.
[[Guadalajara (Mec'hiko)|Guadalajara]] ha [[Monterrey]] eo 2l ha 3e brasañ kêr ar vro a-getep, dezho ouzhpenn 3 milion a annezidi.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;
Ciudad.de.Mexico.City.Distrito.Federal.DF.Paseo.Reforma.Skyline.jpg|[[Mec'hiko|Mexico]]
Palacio de Gobierno y Plaza de Armas.JPG|[[Guadalajara (Mec’hiko)|Guadalajara]]
Macroplaza The big square.jpg|[[Monterrey]]
Centro Puebla.jpg|[[Puebla]]
&lt;/gallery&gt;
=== Torfedoù, dramm ha paourentez ===
Hervez ar Bank Bed eo pignet Mec’hiko en 12{{vet}} plas war skeul galloudoù armerzhel ar bed. E 2005 e oa bet roet un FDD a 0,814 da Vec’hiko gant Programm ar Broadoù Unanet evit an Diorren (PBUD). Gant se emañ en 53e renk er bed, hag e rummad ar broioù ma’z eo uhel an diorren denel (FDD &gt; 0,8). 

Padal ez eus diforc’hioù gounidoù bras etre ar re binvidik hag ar re baour. Kalz e ra ar blegenn-mañ evit feur uhel an torfedoù{{dave|torfed}} e kêr Vec’hiko. Gant ar goubrenerezh e meur a live er polis hag er melestradur n’en deus ket gallet ar stourm enep an torfedoù ober berzh. Disheñvel-bras eo ar jeu er peurrest eus ar vro avat. Brudet eo ar Vec’hikaned evit bezañ tud onest ha servijus.

Goubrenerezh ar polis hag ar soudarded zo unan eus kudennoù pennañ Mec’hiko. Arc’hantet e vez ar c’harteloù mec’hikan gant marc’had gounidus an dramm hag an divroañ e-maez lezenn war-du ar Stadoù-Unanet. Ganto e vez pourchaset ouzhpenn an hanter eus ar metamfetamin a vez prenet er Stadoù-Unanet. Roet ez eus bet lañs d’ur stourmad bras gant ar gouarnamant kevreadel evit gwellaat ar surentez ha stourm ouzh an torfedoù frammet dre ober gant an teknologiezhioù nevez. Enfredet eo bet maer kozh New-York zoken, [[Rudolph Giuliani]], brudet an tamm anezhañ evit e daolioù-kaer enep an torfedoù e kêr-benn armerzhel ar Stadoù-Unanet, evit adober e gur e kêr Vec’hiko. Dre vras e c’haller lavaret n’eo ket gwall c’houbrenet ar polis kevreadel (kevatal d’an archeriezh). Kresket kalz eo bet goproù ar bolised hag uheloc’h eo o live deskadurezh eget er polisoù all. 

Ur gêr zibar e chom kêr Vec’hiko. Eno e vez etre 2000 ha 3000 torfed ar bloaz. 600 eus an torfedoù-se hepken a vez diskuliet d’ar polis. Daoust da se n’eo ket ken uhel niver ar muntroù hag a vije lezet da grediñ gant sifroù an torfedoù. Well-wazh e vez e kêr Vec’hiko 2,5 muntr bemdez, ar pezh n’eo ket kalz e-skoaz an niver a annezidi (war-dro 20 milion). E Washington, da skouer, eo 5 gwech uheloc’h ar feur torfedoù dre annezad.
=== Henvroidi ha divroerezh ===
[[Restr:Mexique répartition éthnique.jpg|thumb|left|Dasparzh kenelel]]
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |Henvroidi&lt;br&gt;e Mec’hiko
|-
! Strollad
! Poblañs
|-
|Náhuatl
|align=right|2.445.969 
|-
|Maya
|align=right|1.475.575
|-
|Zapoteco
|align=right|777.253 
|-
|Mixteco
|align=right|726.601 
|-
|Otomí
|align=right|646.875 
|-
|Totonaca
|align=right|411.266 
|-
|Tzotzil
|align=right|406.962
|-
|Tzeltal
|align=right|384.074
|-
|Mazahua
|align=right|326.660
|-
|Mazateco
|align=right|305.836
|-
|colspan=2 style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|&lt;small&gt;Mammenn : [https://web.archive.org/web/20190915035252/http://www.cdi.gob.mx/index.php?id_seccion=660 CDI (2000)]&lt;/small&gt; 
|}

Mec’hiko he deus un tammig muioc’h eget 106 milion a annezidi. Ar vro spagnoleger pobletañ eo dirak [[Spagn]], hag an 3e bro pobletañ e kevandir Amerika war-lerc’h ar [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]] ha [[Brazil]]. Unnekvet bro pobletañ ar bed eo war-lerc’h [[Sina]], [[India]], ar [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]], [[Indonezia]], [[Brazil]], [[Pakistan]], [[Bangladesh]], [[Rusia]], [[Nigeria]] ha [[Japan]].

Tremenet e oa dregantad an dud a gomz yezhoù hengounel (an dezverk nemetañ gant INEGI evit merkañ an henvroidi) eus 17% e 1895 da 7% hepken e 2000. E-keñver an niver anezho avat, e oa bet ur c’hresk eus 1 milion e 1895 da 7 milion e 2000. A-unan emañ an arbennigourien{{dave|arbennigourien}} evit lavaret ez eus kentoc’h 12,7 milion a henvroidi e Mec’hiko, ganto ur yezh hengounel pe get. Betek 1980 e tivroe an henvroidi war-du ar c’hêrioù bras tost d’al lec’h ma oant bet ganet, met adalek ar bloavezhioù 1990 ez aent a-zruilh war-du ar Stadoù-Unanet.

Ar Stadoù-Unanet eo ar vro ma vev ar muiañ a Vec’hikaned war-lerc’h Mec’hiko. Lavaret a reer eo [[Los Angeles]], brasañ kêr [[Kalifornia]] anezhi, an eil kêr vec’hikan e-keñver ar boblañs rak an niver a enbroidi hag a ziskennidi eus Mec’hikaned eno zo en tu-hont d’ar 4 milion a dud zo o chom e [[Guadalajara (Mec’hiko)|Guadalajara]], eil kêr Mec’hiko. Mec’hikaned zo bet en tu all d’ar [[Rio Grande (Norzhamerika)|Río Grande]] kerkent ha destaget tachennadoù mec’hikan bras-divent gant ar Stadoù-Unanet. Evel-se e oa en em gavet un toullad Mec’hikaned war an tiriad amerikan, ha dalc’het o doa d’o boazioù ha d’o yezh. Stad [[Mec'hiko Nevez]] a ziskouez mat an dra-se. D’an dud-se e ranker ouzhpennañ niver bras ar ''braceros'' aet da vevañ d’ar Stadoù-Unanet, evit ur mare hepken a-wechoù, da-heul un emglev labour etre gouarnamantoù [[Washington, DC|Washington]] ha Mec'hiko. Aet eo enkadennoù armerzhel diwezhañ Mec’hiko a-du gant an divroañ war-du an norzh hag istimañ a reer e oa tost 38 milion a Vec’hikaned pe a ziskennidi eus Mec’hikaned o vevañ er Stadoù-Unanet e penn kentañ an XXvet kantved. E Kalifornia, e [[Texas]] pe e Mec’hiko-Nevez emañ an darn vrasañ eus ar re-se. En [[Europa]] ez eus ivez kumuniezhoù bras a Vec’hikaned, e [[Spagn]], en [[Alamagn]], e [[Frañs]] hag er [[Rouantelezh Unanet]] peurgetket.
=== Deskadurezh ===
&lt;!--''Pennad dre ar munud : [[Roll skolioù-meur Mec’hiko]]''--Pennad ebet--&gt; 
Araokadennoù bras zo bet graet gant Mec’hiko war dachenn an deskadurezh e-pad an ugent bloavezhioù diwezhañ. E 2004 e ouie 92,2% eus an dud lenn ha skrivañ, ha 96% e oa ar feur evit ar re yaouank 15-24 bloaz. Digoust ha ret eo an deskadurezh kentañ hag eil derez (9 bloaz). Abaoe ar bloavezhioù 1960 ez eus meur a brogramm deskadurezh divyezhek evit ar c’humuniezhoù henvroidi met lañs zo bet roet dezho dreist-holl abaoe an adreizh bonreizhel e fin ar bloavezhioù 1990 gant levrioù skol skrivet en un daouzek yezh henvroat bennak. Hiziv an deiz eo divyezhek an darn vrasañ eus an henvroidi.

E 1970 e oa bet Mec’hiko ar vro gentañ o tiazezañ ur reizhiad pellgelennerezh. Graet e vez ''telesecundarias'' eus ar skolioù a implij ar reizhiad-se. Skignet eo bet ar reizhiad-se e lod broioù eus kreiz Amerika, e Kolombia hag e stadoù zo e su ar Stadoù-Unanet zoken. 

An div skol-veur bublik mec’hikan anavezetañ eo [[Skol-veur Vroadel Emren Mec’hiko]] (UNAM){{dave|unam}}, bet fontet e 1551, hag an [[Instituto Politecnico Nacional|Ensavadur Liesteknik Broadel]] (IPN). Brudet-kaer int o-div en Amerika latin a-bezh. Hiziv an deiz, lod skolioù-meur prevez zo ken brudet hag ar skolioù-meur publik, ha muioc’h c’hoazh a-wechoù. An teir skol-meur brevez pennañ brudet er bed a-bezh eo [[Instituto Tecnológico y de Estudios Superiores de Monterrey|Ensavadur Teknologel Studioù Uhel Monterrey]]{{dave|itesm}} (ITESM), [[Ensavadur Teknologel Emren Mec’hiko]]{{dave|itam}} (ITAM) hag ar [[Skol-veur Iberamerikan]]{{dave|uia}}. Ar skolioù-meur-se o deus kresket kalz ha skoulmet o deus darempredoù gant ar skolioù-meur estren brudetañ.
== Sevenadur ==
&lt;!--''Pennad dre ar munud : [[Sevenadur Mec'hiko]]''--Pennad ebet--&gt;
=== Yezhoù broadel ===
&lt;!--''Pennad dre ar munud : [[ar yezhoù maya]]''--Pennad ebet--&gt;
[[Restr:Museo del Sitio, Palenque 01.jpg|thumb|left|upright=0.9|Skritur Maya]]
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|-
| colspan=2 align=center style=&quot;background: rgb (80%,80%,80%)&quot; | '''''Yezhoù henvroat pennañ'''''{{dave|yezhoù}}
|-
! colspan=2 style=&quot;background:white; color:black;&quot; align=center bgcolor=&quot;black&quot; | [[Restr:Mapa de lenguas de México + 100 000fr.png|center|220px]]
|-
! style=&quot;background:#efefef;&quot; align=center | Yezh
! style=&quot;background:#efefef;&quot; align=center | Niver a dud 
|-
|[[Náhuatl]] 	
|align=right|1.659.029
|-
|[[Maya yukatek|Maya (yukatek)]]
|align=right|892.723
|-
|[[Miksteg]] (Tu’&lt;u&gt;u&lt;/u&gt;n sávi)
|align=right|510.801
|-
|[[Zapoteg]] (Binizaa)
|align=right|505.992
|-
|[[Tzotzil]] (Batsil k’op)
|align=right|356.349
|-
|[[Tzeltal]] (K’op o winik atel)
|align=right|336.448 
|-
|[[Otomí]] (Hñä hñü)
|align=right|327.319
|-
|[[Totonaco]] (Tachihuiin)
|align=right|271.847
|-
|[[Mazateg]] (Ha shuta enima)
|align=right|246.198 
|-
|[[Huaksteg]] (Téenek)
|align=right|173.233
|}
Lezenn ar Gwirioù Yezhel e 2001 he doa roet ar statud a yezhoù broadel d’ar spagnoleg ha da dremen 60 yezh henvroat komzet gant 7% eus ar boblañs. Daoust ma n’eus diklêriadur ebet er vonreizh a gement a rafe eus ar spagnoleg ar yezh ofisiel ez eo honnezh a vez implijet en holl deulioù ofisiel ha komzet gant an holl Vec’hikaned pe dost. Komzet e vez ar yezhoù henvroat gant tremen 6 milion a dud a vev e gevred Mec’hiko betek Honduras. Sevel a ra an orin anezho da ouzhpenn pemp milved. Eus ar marevezh klasel (300-800 goude JK) d’an aloubadeg spagnol e oa bet skrivet darn eus ar yezhoù-se ([[maya klasel ar reter]] hag an [[nahuatl]] peurgetket) war savadurioù, podoù ha dornskridoù gant ur reizhiad skrivadur hieroglifek.

An div yezh henvroat komzetañ eo :
* An [[nahuatl]] gant ouzhpenn 1,5 milion a dud. E kreiz Mec’hiko e vez komzet ar yezh-se dreist-holl. Implijet e veze en impalaeriezh aztek.
* Ar [[maya yukatek]] gant war-dro {{formatnum:800000}} a dud. Komzet e vez e [[ledenez Yucatán]]. [[Yezhoù maya]] all a vez komzet ivez : an [[tzotzil]], an [[tzeltal]] hag ar [[chol]], gant un nebeud kant miliadoù a gomzerien pep hini, e [[Chiapas]] dreist-holl. Kar eo ar yezhoù-se da rannyezhoù [[maya klasel ar c’hornôg]] a weler war monumantoù ha dornskridoù ar [[sevenadurezh vaya]].

Pouezus e oa bet ar yezhoù henvroat a-hed istor ha sevenadurezh Mec’hiko. Da skouer, emañ orin anv ar vro er yezh nahuatl gant ''metztli'' (loar) ha ''xictli'' (begel). O-daou e talvezont kement ha « begel al loar ». An henvroidi a zistage mechiko (gant ur c’hwezhenn staon-kildent) ha skrivet e voe México gant ar Spagnoled, son al lizherenn x o vezañ emdroet war-lerc’h e spagnoleg. Gerioù spagnolek e-leizh zo a orin amerindian, da skouer :
* [[cénote]], ur puñs naturel en torosadoù razek (diwar ar maya ''dz'onot'', tremenet e galleg) ;
* [[tlapalería]], stal rikoù bitellat (diwar an nahuatl ''tlapalli'' hag an dibenn-ger -''ería''}}) ;
* [[tianguis]], marc’had digor (diwar an nahuatl ''tianquiztli'') ;
Hep kontañ produioù niverus an [[eskemm kolombian]].
=== Relijion ===
[[Restr:Virgen de Guadalupe.jpg|thumb|left|upright=0.5|Gwerc’hez Guadalupe]]
[[Restr:Catedral de México.jpg|thumb|upright=0.9|Iliz-veur kêr Vec’hiko]]
* '''Dasparzh ar boblañs dre gredennoù'''
Ar muiañ-niver eus ar Vec’hikaned (89%) zo katolik ha 6% zo protestanted, e kêr Vec’hiko dreist-holl.
Abaoe kantvedoù emañ ar yuzevegezh e Mec’hiko. Hiziv an deiz e konter etre {{formatnum:45000}} ha {{formatnum:60000}} a yuzevien e Mec’hiko.
Bihan eo an niver a vuzulmaned ha kavet e vezont dreist-holl e kumuniezhoù an enbroidi eus broioù muzulman. Un niver bihan a henvroidi eus Chiapas zo troet ouzh an islam.
E 1991 e paouezas hengoun enepkloer ar vro pa voe daskemmet ar vonreizh a-benn reiñ ur statud lezennel d’an ensavadurioù relijiel, hag aotren ar skolioù-parrez peurgetket. 
* '''Gwerc’hez Guadalupe'''
[[Gwerc’hez Guadalupe]] eo patromez Mec’hiko. Ur gwir gehelerezh zo eviti e Mec’hiko evel e kalz broioù eus Amerika latin. Hervez an denoniour Eric R. Wolf eo Gwerc’hez Guadalupe un arouez hag a liamm ar familh, ar politikerezh hag ar relijion, amzer dremenet an trevadenniñ hag an amzer vremañ, gant perzhioù henvroat, spagnol ha mec’hikan.{{dave|gwerc’hez}} Ur benniliz vodern zo bet savet gant ar Vec’hikaned da enoriñ anezhi tost d’al lec’h ma oa en em ziskouezet. 14 milion a weladennerien a vez degemeret er monumant katolik-se bep bloaz.

En em astenn a ra ar virvidigezh relijius-se e broioù all eus Amerika latin, er S-U hag e Frañs zoken. D’an 12 a viz Kerzu (deiz he gouel) e kan ar mariachioù en iliz-veur Pariz ma’z eus bet profet un eiladur eus delwenn ar Werc’hez.
=== Sport ===
[[Restr:EstadioUnam.jpg|thumb|Stad olimpek Ciudad Universitaria, er su da gêr Vec’hiko]]
Degemeret e oa bet ar [[C’hoarioù olimpek]] gant Mec’hiko dija, e [[1968]], ha div wech kib vell-droad ar bed, e [[1970]] hag e [[1986]].

Ar sport broadel hengounel zo ur sport war varc’h e anv ''[[charrería]]'', met an hini poblekañ eo ar [[mell-droad|vell-droad]], diaraoget gant ar [[baseball]] en aod atlantel. Ar skipailhoù mell-droad pennañ eo ''Las águilas del América'', ''Las Chivas rayadas de Guadalajara'', ''Los Cementeros del Cruz Azul'' ha ''Los Pumas de la UNAM ''.
=== Gastronomiezh ===
&lt;!--''Pennad dre ar munud : [[keginerezh Mec’hiko]]''--Pennad ebet--&gt;
[[Restr:Authentic Tacos.jpg|thumb|left|upright=0.9|''Tacos'']]
[[Restr:Mexico.Salsa.02.jpg|thumb|upright=0.9|Ar chaousoù ruz ha gwer, a-liv gant ar banniel, a gaver e pep lec’h er pretioù mec’hikan]]
Pinvidik ha liesseurt-kaer eo ar c’heginerezh mec’hikan, hag ur bern spisoù a gaver ennañ. En amzer an alouberezh spagnol emañ e orin, daoust m’eo bet levezonet gant an henvroidi. Diouzh un tu e kaver ar [[maiz]], ar [[pimant]], ar fav ruz, ar c’houlourdrennoù, an [[avoukez]], ar [[patatez dous]], an [[tomatez]], ar [[kakao|c’hakao]], ar [[vanilha]], ar yer-Indez hag ur bern frouezh ha spisoù eus ar bed nevez a vefe re hir renabliñ amañ. Heñvel dra, lod tunioù keginañ implijet c’hoazh hiziv an deiz a gav o orin gant ar pobloù rakspagnek, evel [[nikstamalañ ar miz]] pe ar malañ war ''molcajete'' (ur mortez hengounel). Diouzh an tu all, ar Spagnoled a zegasas kig al loened doñvaet er bed kozh evel ar moc’h, ar bevin hag ar c’hig-yar, met ivez ar pebr, ar sukr, al laezh hag e zeveradoù, an ed, hag ar riz, an aouravaloù ha lies aozenn a ya d’ober hiziv an deiz ul lodenn vat eus boued ar Vec’hikaned. 

Diwar teuzidigezh daou hengoun koshoc’h eget mil bloaz e teuas war wel ar [[pozole]], ar [[mole]] hag an [[tamal]]où evel m’emaint bremañ, ar [[chokolad]], lies seurt bara, an ''tacos'' hag un dibab bras a voued-polikan mec’hikan (''antojitos'').Hag ivez evajoù evel an atole, ar champurrado, ar chokolad dre laezh hag an evajoù distan saouret gant frouezh. Dibennoù-pred ivez evel an asitron hag un dibab klok a vadigoù strinkennet, ar rompope, ar c’hajeta, ar jericaya hag un toullad traoù lipous fardet er c’houentoù e pep lec’h er vro.
{{clr|left}}
=== Arzoù ===
[[Restr:Frida Kahlo Diego Rivera 1932.jpg|thumb|upright=0.7|Frida Kahlo ha Diego Rivera]]
* [[Frida Kahlo]] e voe unan eus brasañ livourezed Mec’hiko. En he livadurioù e kaver daveoù niverus da sevenadurioù henvroat Mec’hiko. Ur meskad [[realouriezh]], [[arouezouriezh]] ha [[dreistrealouriezh]] eo he stil. Pried un arzour mec’hikan bras all e voe : [[Diego Rivera]]. Ur gomunourez kendrec’het e oa, ha reiñ a reas bod da d[[Trotsky]] e-pad e harlu e Mec’hiko.
* [[Diego Rivera]]: unan eus levierien al luskad kubour e Mec’hiko. Ur c’homunour kendrec’het e oa, ha gwelet a rae er freskennoù-moger bras un doare da lakaat an arz tost d’ar bobl.
* [[Luis Barragán]]: un tisavour anavezet er bed a-bezh zo anezhañ, peurgetket dre ar priz Pritzker tapet gantañ e 1980. Reiñ a ra danvez d’al luskad modern en disavouriezh vec’hikan.
* [[José Clemente Orozco]]: livour war vur a c’haller gwelet e oberennoù war un toullad savadurioù mec’hikan eus ar re vrudetañ. Da istor Mec’hiko e tenn peurliesañ e livadurioù.
=== Sonerezh ===
Ar ger [[mariachi]] a verk war un dro ur seurt strollad seniñ a orin eus Mec’hiko, ar stil sonerezh c’hoariet gantañ, hag ur sevenadur muzikel. Ur strollad mariachi a ya d’e ober div [[biolin|violin]] da nebeutañ, div [[trompilh|drompilh]], ur [[gitar]], ur [[vihuela]] hag ur [[gitarron]]. E strolladoù zo ez eus meur a zek soner. Eus Stad [[Jalisco]] e teu ar mariachioù.

Strolladoù pe sonerien amerikan e-leizh zo bet levezonet gant ar sonerezh mec’hikan : [[Flaco Jimenez]], [[Los Lobos]]…

E-touez ar stiloù sonerezh hag an dañsoù poblek e c’haller menegiñ ar ''banda'' (en norzh) hag ar ''salsa'' (er peurrest eus ar vro).

*''Gwelout ivez : [[:Rummad:Sonerien Mec'hiko|Sonerien Mec'hiko]] ha [[:Rummad:Kanerien Mec'hiko|Kanerien Mec'hiko]]''.
=== Deizioù gouel ===
''Pennad dre ar munud : [[Gouelioù Mec’hiko]]''
[[Restr:Catrina-sculpture.jpg|thumb|upright=0.7|Delwenn folklorel (Catrina)]]
;Deizioù gouel ofisiel
* 1{{añ}} a viz Genver : Deiz kentañ ar bloaz
* 5 a viz C’hwevrer : Deiz ar Vonreizh
* 21 a viz Meurzh : ''Natalicio'' Benito Juárez
* 1{{añ}} a viz Mae : Gouel al labour
* 16 a viz Gwengolo : Deiz-ha-bloaz dizalc’hiezh Mec’hiko
* 20 a viz Du : Deiz-ha-bloaz an dispac’h mec’hikan
* 1{{añ}} a viz Kerzu : Deiz ar Prezidant (bep c’hwec’h vloaz)
* 25 a viz Kerzu : Nedeleg
;Gouelioù all
* 24 a viz C’hwevrer : Deiz ar banniel mec’hikan
* 5 a viz Mae : Deiz trec’h Puebla (Lidañ a ra ar Vec’hikaned an trec’h enep an armeoù gall e Puebla de los Angeles hag a viras ouzh ar Frañsizien da vont pelloc’h gant o hent war-du Mec’hiko d’ar 5 a viz Mae [[1862]])
* 12 a viz Here : Deiz ar ouenn (lidadur dizoloidigezh Amerika ha mesk ar pobloù)
* 2 a viz Du : Gouel ar re varv (gouel mec’hikan dibar ; da-geñver ar gouel-se ez a ar Vec’hikaned d’ar beredoù da lidañ o re varv. Kinklañ a reont ar bezioù, kas boued ganto ha c’hoari sonerezh. Mec’hiko eo ar vro nemeti er bed he devez un darempred festus gant ar marv ha na vez ket gwelet war an tu fall evel e kevredigezhioù ar c’hornôg. Ur bern traezoù artizanel a daolenn ar marv)
* 12 a viz Kerzu : Gouel Gwerc’hez Guadalupe

== Touristerezh ==
Lec’hiennoù rummet e glad bedel [[UNESCO]]
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heigths=&quot;150px&quot;&gt;
Restr:El Castillo Chitzen Itza.jpg|[[Chichen Itza|Chichen Itza, kêr rakspagnek]]
Restr:El Tajín 1.jpg|[[El Tajin|El Tajin, keoded Totonak]]
Restr:Hospicio Cabañas.JPG|[[Guadalajara (Mec’hiko)|Guadalajara, Hospicio Cabañas]]
Restr:Monte Albán archeological site, Oaxaca.jpg|[[Monte Alban|Monte Alban, kêr rakspagnek]]
Restr:Palenque 8.jpg|[[Palenque|Palenque, kêr rakspagnek ha park broadel]]
Restr:Centro Puebla.jpg|[[Puebla|Puebla, kreizenn istorel]]
Restr:Teotihuacán.jpg|[[Teotihuacan|Teotihucan, kêr rakspagnek]]
Restr:Panoramica Uxmal.jpg|Uxmal, kêr rakspagnek
Restr:Zacatecas 045.jpg|[[Zacatecas|Zacatecas, kreizenn istorel]]
Restr:Guanajuato, Mexico.jpg|[[Guanajuato|Guanajuato, kreizenn istorel ha mengleuzioù]]
&lt;/gallery&gt;
* [[Calakmul]], kêr vaya kozh
* [[Casa-taller]] gant an tisavour Luis Barragan
* [[Casas Grandes]], takad arkeologel Paquime
* [[Campeche]], kêr vogeriek
* [[El Vizcaino]], gwarezva balumed
* [[Pleg-mor Kalifornia]], inizi ha takad gwarezet
* [[Mexico]] y [[Xochimilco]], kreizenn istorel
* [[Morelia (ville)|Morelia]], kreizenn istorel
* [[Oaxaca]], kreizenn istorel ha Monte Alban, takad arkeologel
* [[Popocatepetl]], manatioù kentañ eus ar XVIvet kantved war dorioù ar Popocatepetl
* [[Querétaro de Arteaga]], takad monumantoù istorel
* [[Sian Ka'an|Sian Ka’an]]
* [[Sierra de San Francisco]], livadurioù war roc’h
* [[Sierra Gorda]] de Queretaro, misionoù frañsezidi
* [[Tlacotalpan]], takad monumantoù istorel
* [[Xochicalco]], takad monumantoù arkeologel

== Daveoù ==
{{Daveoù}}

== Levrlennadur, liammoù diavaez ha kazetennoù ==
=== Levrlennadur erbedet ===
{|
| valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot; |
;Holloueziadurioù
&lt;div style=&quot;font-size:90%;&quot;&gt;
* ''Enciclopedia de México''. Enciclopedia de México, 1977.
* ''Historia de México''. México D.F.: Salvat, 1978.
* ''México a través de los siglos''. Coyoacán: Cumbre, 1985. XXIII edición.
* ''Todo México''. Enciclopedia de México, 1985.
&lt;/div&gt;
;Douaroniezh
&lt;div style=&quot;font-size:90%;&quot;&gt;
* Ayllón Torres, Teresa. ''México: sus recursos naturales y su población''. México: Limusa, 1990.
* Beltrami, Giacomo Costantino. ''México''. Querétaro: Francisco Frías.
* Cosío Villegas, Daniel (coordinador). ''Historia General de México''. El Colegio de México, 1981.
* Cosío Villegas, Daniel. ''Historia Moderna de México''. México, D.F.: Hermes, 1973-1984.
* D’arpi, Mario. ''México''. Bergamo: Instituto Italiano d’arti grafiche, 1924.
* Pérez Montfort, Ricardo. ''Estampas de Nacionalismo Popular Mexicano''. México: Centro de Investigaciones en Estudios Superiores en Antropología Social (CIESAS), 1994.
* Rezedowski, Jerzy. ''Vegetación de México''. México: Limusa, 1978.
* St. Louis, Mo. ''México''. Secondand Arsenal: Aeronautical Chart and Information Center, 1965.
&lt;/div&gt;
;Istor
&lt;div style=&quot;font-size:90%;&quot;&gt;
* Bernal, Ignacio. ''Kuize Geschichte Mexikos''. Editorial Koln, 1974.
* Hale, Susan. ''México''. Nueva York: Putnam’s, 1906.
* Quirarte, Martín. ''Visión panorámica de la historia de México''. Editorial Porrúa, 1976.
* Solana, Fernando y otros. ''Historia de la Educación Pública en México''. México, D.F.: Fondo de Cultura Económica, 1981.
&lt;/div&gt;
;Besrouantelezh Spagn-Nevez
&lt;div style=&quot;font-size:90%;&quot;&gt;
* Arcila Farias, Eduardo. ''El siglo ilustrado en América. Reformas económicas del siglo XVIII en Nueva España.'' México, D. F., 1974.
* Calderón Quijano, José Antonio. ''Los Virreyes de Nueva España durante el reinado de Carlos III''. Sevilla, 1967-1968.
* Céspedes del Castillo, Guillermo. ''América Hispánica (1492-1898)''. Barcelona: Labor, 1985.
* Hernández Sánchez-Barba, Mario. ''Historia de América''. Madrid: Alhambra, 1981.
* Konetzke, Richard. ''América Latina. La época colonial.'' Madrid: Siglo XXI de España, 1976.
* Navarro García, Luis. ''Hispanoamérica en el siglo XVIII''. Sevilla: Universidad de Sevilla, 1975.
* Pérez-Mallaína, Pablo Emilio y otros. ''Historia Moderna''. Madrid: Cátedra, 1992.
* Ramos Pérez, Demetrio y otros. ''América en el siglo XVII''. Madrid: Rialp, 1982-1989.
* Ramos Pérez, Demetrio y otros. ''América en el siglo XVIII''. Madrid: Rialp, 1982-1989.
* Rubio Mañé, Ignacio. ''Introducción al estudio de los virreyes de Nueva España, 1535-1746''. México, D. F., 2ª ed., 1983.
&lt;/div&gt;
| valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot; |
;Dispac’h mec’hikan
&lt;div style=&quot;font-size:90%;&quot;&gt;
* Cockcroft, James D. ''Precursores intelectuales de la Revolución Mexicana''. México, D. F.: Siglo XXI Editores, 6ª ed., 1980.
* Córdoba, Arnaldo. ''La ideología de la revolución mexicana''. México, D. F., 1974.
* Cumberland, Charles. ''Madero y la revolución mexicana''. México, D. F.: Siglo XXI, 1977.
* Mayer, Jean. ''La Revolución Mexicana. 1910-1940.'' Barcelona: Dopesa, 1972.
* Roeder, Ralph. ''Hacia el México moderno. Porfirio Díaz.'' México, D. F.: Fondo de Cultura Económica, 1973.
* Vives, Pedro A. ''Pancho Villa''. Madrid: Historia 16 y Quorum, 1987.
* Womack, John. ''Zapata y la revolución mexicana''. México, D. F.: Siglo XXI Editores, 14ª ed., 1985.
&lt;/div&gt;
;Armerzh
&lt;div style=&quot;font-size:90%;&quot;&gt;
* Ángeles, Luis. ''La reforma del Estado''. México, D.F.: PRI; IEPES, 1990.
* Bosch García, Carlos. ''Historia de las relaciones entre México y los Estados Unidos 1819-1848''. México: Secretaría de Relaciones Exteriores, 1985.
* Georges Fauriol. ''México''. Washington D.C.: Center for Strategic &amp; International Studes George town University, 1983.
* Green, Rosario. ''La deuda externa de México''. México: Secretaría de Relaciones Exteriores; Nueva Imagen, 1988.
* Green, Rosario. ''Nuevo entorno internacional''. México, D.F.: PRI; IEPES, 1990.
* Ibarra, Carlos M. ''Economía política mexicana''. Puebla: Linotipográfica Económica, 1940.
* ''Interpretaciones sobre el sistema político mexicano''. México: PRI; IEPES, 1990.
* ''La apertura de México al pacífico.'' México: Secretaría de Relaciones Exteriores, 1990.
* ''La constitución mexicana, rectoría del Estado y economía mixta''. Editorial Porrúa 1985.
* López Gallo, Manuel. ''Economía y política en la historia de México''. México D.F.: Grijalbo, 1967.
* ''México en la década de los 90''. Banco Nacional de México, Estudios Económicos y Sociales, 1993.
* ''Política exterior de México''. México: Secretaría de Relaciones Exteriores, 1989.
* Tello, Carlos. ''La política económica en México''. Siglo XXI Editores, 1979.
* Tena Ramírez, Felipe. ''Leyes fundamentales de México, 1808-1964.'' Editorial Porrúa, 1964.
* Toribio, Lucio. ''Economía actuarial en las empresas industriales''. Editorial CEMEX, 2005-2006.
&lt;/div&gt;
; Danvezioù all
&lt;div style=&quot;font-size:90%;&quot;&gt;
* '''Agricultura en Tabasco'''. Higuera Bonfil, Antonio; Campos Solano y María del Rayo A. ''Antropología social de la economía en el sureste de México''. Tlalpan: C.I.E.S.A.S. del Sureste, 1985.
* '''México en la literatura'''. Michener, James Albert. ''México''. Madrid: Espasa Calpe, 1994.
&lt;/div&gt;
|}

==== Liammoù diavaez ====
{|
| valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot; |
;Beajoù (lec’hiennoù ofisiel)
&lt;div style=&quot;font-size:90%;&quot;&gt;
* {{fr}} [https://archive.is/20130703033428/www.sre.gob.mx/francia/bienve.htm Kannati Mec’hiko e Frañs]
* {{fr}} [http://www.diplomatie.gouv.fr/voyageurs/etrangers/avis/conseils/fiches/fiche.asp?onglet=1&amp;pays=MEXIQUE diplomatie.gouv.fr – Mec’hiko]
* {{es}} [https://web.archive.org/web/20040312202801/http://www.precisa.gob.mx/splash.php/ Kavlec’h liammoù war-du lec’hiennoù ofisiel mec’hikan]
 &lt;/div&gt;

;Beajoù (lec’hiennoù all)
&lt;div style=&quot;font-size:90%;&quot;&gt;
* {{fr}} [https://web.archive.org/web/20070323132434/http://www.mexique-voyage.com/ Al Levr Beajiñ diwar-benn Mec’hiko]
* {{fr}} [http://www.monmexique.com Mec’hiko kuit a orogelloù]
* {{fr}} [https://web.archive.org/web/20070320140838/http://www.mexique-fr.com/ Dizoleiñ Mec’hiko]
* {{fr}} [https://web.archive.org/web/20201127221742/http://photos-mexique.com/ Luc’hskeudennoù eus Mec’hiko]
* {{fr}} [https://web.archive.org/web/20070707021736/http://www.infomexique.com/ Titouroù ha kartennoù tematek diwar-benn Mec’hiko]
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20070316055826/http://www.calle.com/world/MX/ Kartennoù ha titouroù douaroniel]
* {{fr}} [http://www.americas-fr.com/geographie/mexique.html Mexique] Douaroniezh ha touristerezh e Mec’hiko
* {{fr}} [https://web.archive.org/web/20061128094349/http://www.carnets-de-voyages.fr/mexique.php/ Karnedoù-beaj e Mec’hiko]
 &lt;/div&gt;
;Traoù all
&lt;div style=&quot;font-size:90%;&quot;&gt;
* {{ODP|/World/Français/Régional/Amérique/Mexique/}}
* {{wikivoyage|Mexico|Mec'hiko}}
&lt;/div&gt;
| valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot; |
;Politikerezh
&lt;div style=&quot;font-size:90%;&quot;&gt;
* {{en}} {{es}} {{fr}} [http://www.presidencia.gob.mx Lec’hienn ofisiel prezidant republik Mec’hiko]
* {{es}} [https://web.archive.org/web/20070321025155/http://www.directorio.gob.mx/ Lec’hienn ofisiel gouarnamant Republik Mec’hiko]
* {{fr}} [https://web.archive.org/web/20070606233335/http://www.philosophiepolitique.net/representationdossier/electionsmexique2003.htm Kendiviz diwar-benn dilennadeg ar gannidi e 2003]
* {{fr}} [https://web.archive.org/web/20061117071808/http://www.legrandsoir.info/article.php3?id_article=2428 Mec’hiko : un hir a emellerezh, gant Comaguer]
* {{fr}} [https://web.archive.org/web/20071229114709/http://www.geographie-sociale.org/mexique-usa-frontiere.htm harzoù Mec’hiko – Stadoù-Unanet]
&lt;/div&gt;

;Armerzh
&lt;div style=&quot;font-size:90%;&quot;&gt;
* {{es}} [https://web.archive.org/web/20051201092200/http://www.consejomexicano.org.mx/ Kuzul mec’hikan evit an diorren armerzhel ha sokial]
* {{fr}} [https://web.archive.org/web/20071108074435/http://www.missioneco.org/mexique/ Kefridiezh armerzhel e Mec’hiko]
* {{fr}} {{es}} [https://web.archive.org/web/20080123151707/http://www.webfrancia.com/fr/ webfrabcia.com Postañ arc’hant ha labourat e Mec’hiko]
* {{es}} [https://web.archive.org/web/20051027104710/http://www.portaldeldesarrollo.org/ Diorren Mec’hiko]
* {{fr}} [https://web.archive.org/web/20071229114709/http://www.geographie-sociale.org/mexique-usa-frontiere.htm#inegaliteseconomie armerzh en tu all d’an harzoù]
&lt;/div&gt;

;Trafik drammoù
&lt;div style=&quot;font-size:90%;&quot;&gt;
* {{fr}} [http://laniel.free.fr/INDEXES/PapersIndex/MEXICO2000/MEXICO2000WEB.htm Politikerezh enep an drammoù e Mec’hiko]
&lt;/div&gt;
|}

==== Kazetennoù ====
{|
| valign=&quot;top&quot; width=&quot;70%&quot; |
;Kazetennoù pennañ
&lt;div style=&quot;font-size:90%;&quot;&gt;
* [http://www.reforma.com Reforma], Mec’hiko
* [http://www.mural.com.mx/ Mural], Guadalajara
* [http://www.elnorte.com.mx/ El Norte], Monterrey
 &lt;/div&gt;

;Kazetennoù pouezus all
&lt;div style=&quot;font-size:90%;&quot;&gt;
* [http://www.el-universal.com.mx El Universal], Mec’hiko
* [http://www.excelsior.com.mx Excélsior], Mec’hiko
* [http://www.jornada.unam.mx/ La Jornada], Mec’hiko
* [http://www.proceso.com.mx Proceso], Mec’hiko
* [http://www.ochocolumnas.com.mx/ Ocho Columnas], Guadalajara
* [http://www.informador.com.mx El Informador], Guadalajara
&lt;/div&gt;

;Kazetennoù lec’hel
&lt;div style=&quot;font-size:90%;&quot;&gt;
* [http://www.noroeste.com.mx Noroeste], Culiacán
* [http://www.suracapulco.com.mx SurAcapulco], Acapulco
&lt;/div&gt;
|}

{{Amerika NKK}}{{Broioù spagnolek}}{{Stadoù Mec'hiko}}

{{KinnigPAD|oldid=266148|deiziad=16 Kerzu 2007}}

[[Rummad:Stadoù Amerika]]
[[Rummad:Mec'hiko]]</text>
      <sha1>a59plxjlf5fgn5vg4p98x68q39rvtq9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jan Timman</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17267</id>
    <revision>
      <id>2187085</id>
      <parentid>2181954</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T10:51:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Kempenn.</comment>
      <origin>2187085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2832" sha1="ag6xf5vf59f1hs7lyzed5yxyrtuiqv8" xml:space="preserve">{{LabourAChom}}
[[Skeudenn:Timman Jan.jpg|thumb|200px|Jan Timman, 2007.]]
'''Jan Timman''' a zo bet ganet d'ar [[14 Kerzu|14 a viz Kerzu]] [[1951]] en [[Amsterdam]] ([[Izelvroioù]]) ha marvet d'an 18 a viz C'hwevrer 2026&lt;ref&gt;{{nl}}[https://nos.nl/artikel/2603096-nederlandse-schaakgrootmeester-jan-timman-74-overleden Nederlandse schaakgrootmeester Jan Timman op 74-jarige leeftijd overleden]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;Ur c'hoarier, ur c'hazetenner hag ur skrivagner [[echedoù]] [[Izelvroioù|izelvroat]] e oa.&lt;br/&gt;Nav gwezh e voe kampion an [[Izelvroioù]].&lt;br/&gt;E miz Gouere 2002 edo niverenn 67 er bed er roll FIDE.&lt;br/&gt;
== Oberennoù skrivet ==
* {{fr}}''L'Art de l'analyse'', Embannadurioù Aliguera, Dastumadenn ''Joueurs d'échecs'', 1988
* {{en}} ''Timman's selected Games'', Cadogan Chess, 1994
* {{en}} ''Chess the adventurous way'', New In Chess, [[Alkmaar]], 1994, {{ISBN|90-71689-85-9}}.
* {{de}} ''Ausgewählte Endspielstudien'', [[Koblenz]] 1995, {{ISBN|3-929291-03-7}}. Gant 40 studiadenn gant Timman.
* {{en}} ''Studies and Games'', Cadogan Chess, 1996
* {{en}} ''Power Chess with Pieces'', 2004
* {{nl}} ''Briljant Schaken 2004'', 2004
* {{en}} ''Fischer World Champion!'' (gant [[Max Euwe]]), 2002, 2009, bet embannet en izelvroeg e 1972. 
* {{en}} ''Curaçao 1962 - The Battle of Minds that Shook the Chess World'', 2005
* {{en}} ''On the attack''. New In Chess, Alkmaar 2006, {{ISBN|90-5691-187-2}}.
* {{en}} ''Botvinnik's Secret Games'', Hardinge Simpole, 2006
* {{en}} Jan Timman (lakaet e saozneg gant Peter Boel)''The Art of the Endgame - My Journeys in the Magical World of Endgame Studies, Alkmaar, Embannour [[New in Chess]], 2011, 269 fajenn isbn=978-90-5691-369-4 JT
* {{en}} ''Timman's Titans'', New In Chess, 2016
* {{en}} ''The Longest Game: The Five Kasparov/Karpov Matches for the World Chess Championship'', New In Chess, 2019
* {{en}} ''Timman's Triumphs: My 100 Best Games '', New In Chess, 2020
* {{en}} ''The Unstoppable American: Bobby Fischer’s Road to Reykjavik'', New In Chess, 2021
=== Levrioù diwar-benn teknikoù an dibennoù-partiennoù ===
* {{nl}} ''De Macht van het Loperpaar'', 2003
* {{nl}} ''Schaken met Jan Timman, De Kracht van het Paard, Schaaktechniek 1'', New In Chess, 2002 {{de}} ''Die Kraft der Leichtfiguren'', New In Chess, Alkmaar 2006, {{ISBN|90-5691-196-1}} ha {{en}} ''Power Chess With Pieces: The Ultimate Guide to the Bishop Pair &amp; Strong Knights'', New In Chess, 2007.
=== Skrid-arnod ===
* {{nl}}[[Harry Mulisch]]''64+1 : De ontdekking van de hemel in 65 velden''. De Bezige Bij, Amsterdam, 192 pajenn.
== Daveoù ha notennoù ==
{{Daveoù}}
== Liamm diavaez ==
*{{en}}[http://www.wtharvey.com/timm.html 75 lec'hiadenn a-bouez ag e bartiennoù]
{{DEFAULTSORT:Timman, Jan}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1951]]
[[Rummad:Marvioù 2026]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù izelvroat]]</text>
      <sha1>ag6xf5vf59f1hs7lyzed5yxyrtuiqv8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sant-Jakez-al-Lann</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33086</id>
    <revision>
      <id>2187019</id>
      <parentid>2120365</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:20:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20756-78</username>
        <id>90689</id>
      </contributor>
      <origin>2187019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9664" sha1="kyzuxuwv15yqe5xpufvhyopdorkswmf" xml:space="preserve">{{Infobox kumunioù Breizh
| anv = Sant-Jakez-al-Lann
| anvYezh = ''Saent-Jaq''
| Yezh = gallaouek
| anvOfisiel = ''Saint-Jacques-de-la-Lande''
| skeudenn = Saint-Jacques-de-la-Lande ancienne mairie.jpg
| alc'hwez = An ti-kêr kozh.
| ardamezioù = 
| bro = [[Bro-Roazhon]]
| departamant = [[Il-ha-Gwilen]]
| arondisamant = [[Arondisamant Roazhon|Roazhon]]
| kanton = [[Kanton Roazhon-5|Roazhon-5]]
| etrekumuniezh = [[Roazhon Meurgêr]]
| bro velestradurel = [[Bro Roazhon (Voynet)|Bro Roazhon]]
| cp = 35136
| maer = Sébastien Collet
| amzer-gefridi = [[2026]]-[[2032]]
| gorread = 11.83
| hedred = -1.7186
| ledred = 48.0656
| uk = 36
| ubi = 18
| ubr = 47
| lec'hienn web = {{fr}}[http://www.st-jacques.fr/ www.st-jacques.fr]
}}
'''Sant-Jakez-al-Lann''', pe '''Sant-Jakez-al-Lanneg'''&lt;ref&gt;Stumm implijet gant Embannadurioù [[Sav-Heol]] e-pad ar bloavezhioù ma oant diazezet eno. &lt;/ref&gt;(''{{lang|fr|Saint-Jacques-de-la-Lande}}'' e galleg) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[Kanton Roazhon-5]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]]. Eno emañ [[aerborzh]] [[Roazhon]].

== Douaroniezh ==
&lt;gallery&gt;
Canal_d'Ille-et-Rance,_south_of_Rennes_-_panoramio.jpg
&lt;/gallery&gt;
* War lez [[Kanol an Il hag ar Renk]] emañ Sant-Jakez.
== Anv ==

* Erwan Vallerie ː '''Sancti Jacobi de Foresta''', 1408

== Ardamezioù ==
== Istor ==
=== {{XXvet kantved}} ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ====
* Mervel a reas 54 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 4,99% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=11245] Monumant ar re varv - Memorial Genweb &lt;/ref&gt; ; unan anezhe, soudard en [[62vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|62vet Rujumant Troadegiezh]], a yeas diwar wel e [[Maissin]] e [[Belgia]] d’an [[22 a viz Eost]] [[1914]]&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5935943 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb] &lt;/ref&gt;.
==== [[Eil brezel-bed]] ====
&lt;gallery&gt;
Saint-Jacques-de-la-Lande Maltière.jpg|Monumant ar Maltière.
St-Jacques-de-la-Lande-butte2.jpg|Roll ar re fuzuilhet.
&lt;/gallery&gt;
* Mervel a reas seizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=11245] Monumant ar re varv - Memorial Genweb &lt;/ref&gt;.
* Implijet e voe an nijva gant al [[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]] ([[aerlu]] [[alaman]])&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.absa3945.com/terrains%20bretagne/rennesluwft.html ABSA] &lt;/ref&gt;.
* D'an [[11 Ebrel|11 a viz Ebrel]] [[1942]] e kouezhas ur c'harr-nij ''[[Focke-Wulf Fw 200 Condor|Focke Wulf Fw 200]]'' eus an [[aerlu]] [[alaman]] (''[[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]'') e &quot;La Calvenais&quot; e Sant-Jakez p’edo o tibradañ eus an nijva. Gloazet e voe tri nijour, lazhet e voe ar pevar nijour arall, douaret int e [[Huisnes-sur-Mer]] ([[Bro-C'hall]])&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.absa3945.com/airfield/pertesluftwaffe.html Pertes Luftwaffe] &lt;/ref&gt;;
* En noz etre ar [[26 Ebrel|26 a viz Ebrel]] hag ar [[27 Ebrel|27 a viz Ebrel]] [[1942]] e rankas ur c'harr-nij ''[[Heinkel He-111]]'' eus an [[aerlu]] [[alaman]] (''[[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]'') douarañ gant mall en nijva goude bout bet taget ha gwallaozet nepell eus [[Bristol]] gant ur c'harr-nij chaseal-noz eus ar ''125 Sqadron'' eus ar [[Royal Air Force]]; lazhet e voe e vindrailhour, douaret eo e [[Dagneux]]&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.absa3945.com/airfield/pertesluftwaffe.html Pertes Luftwaffe] &lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.rafcommands.com/forum/showthread.php?5127-J-Gavegan-RNZAF-125-Sqn-27-April-1942 RAF Commands] &lt;/ref&gt;.
* Tud fuzuilhet e &quot;La Maltière&quot; gant an Alamaned: Marcel Brossier, mekanikour anezhañ, evel tarver, d'ar [[17 Gwengolo|17 a viz Gwenholon]] [[1940]]; ar merzher kentañ en [[Il-ha-Gwilen]] an hini eo&lt;ref&gt;{{fr}}[[L'Ouest-Éclair]], 19 a viz Gwengolo 1940 &lt;/ref&gt;; 25 ezel eus ar [[Rezistañs]] (komunourion an darn vrasañ anezhe) a voe fuzuilhet d'an [[30 Kerzu|30 a viz Kerzu]] [[1942]]&lt;ref&gt;{{fr}}[http://memoiredeguerre.pagesperso-orange.fr/malti/act-dec.htm#deb Mortuajoù] &lt;/ref&gt;.
* D'ar [[6 Ebrel|6 a viz Ebrel]] [[1944]] e voe taolet un nijerez ''[[Junkers Ju 88]] H-1/T'' eus an [[aerlu]] [[alaman]] (''[[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]'') d'an diaz e &quot;Mivoie&quot; e Sant-Jakez-al-Lann gant ur c'harr-nij chase ''[[Hawker Typhoon]] Ib'' eus ar [[Royal Air Force]]; lazhet e voe he fevar nijour, douaret int e [[Huisnes-sur-Mer|Mont-de-Huisnes]]&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.absa3945.com/airfield/pertesluftwaffe.html Pertes Luftwaffe]&lt;/ref&gt;.
* D'an [[10 Mezheven|10 a viz Even]] [[1944]] e voe taolet un nijerez ''[[Republic P-47 Thunderbolt|P-47]]D'' (marilhet 42-25771 ha kodet SX-I) eus [[aerlu]] [[SUA]] (''[[United States Army Air Forces]]'') d'an diaz e Sant-Jakez-al-Lann gant ur c'harr-nij [[alaman]]; lazhet e voe he sturier&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.absa3945.com/airfield/pertesusaaf.html  Pertes USAAF] &lt;/ref&gt;.

== Monumantoù ha traoù heverk ==
&lt;gallery&gt;
Saint-Jacques-de-la-Lande - Château du Haut-Bois 01.jpg|Ar c'hastell.
Saint-Jacques-de-la-Lande église.jpg|An iliz katolik.
Aéroport de Rennes - Saint-Jacques - tours de contrôle.JPG|An aerborzh.
&lt;/gallery&gt;
* Kastell Haut-Bois.
* Iliz katolik ''Sant Jakez''.
* An [[aerborzh Roazhon - Sant-Jakez]].
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=35&amp;id_source=11245 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;, savet e 1920&lt;ref&gt;{{fr}}[https://monumentsmorts.univ-lille.fr/monument/33734/saint-jacques-de-la-lande-presdeleglise/ Université de Lille] &lt;/ref&gt;.
* Monumant ar Rezistanted bet fuzuilhet e ''La Maltière'',  luc’hskeudennoù
&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=35&amp;id_source=11244 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
* Bezioù tri Rezistant bet fuzuilhet e ''La Maltière'' e bered ar gumun,  luc’hskeudenn&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=11246 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
== Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 ==
{{Demografiezh
|titl=Niver a annezidi 
|dimx= 
|dimy= 
|popmax=12000
|passo1=2000
|passo2=500
|bl1=1962 
|bl2=1968 
|bl3=1975 
|bl4=1982 
|bl5=1990 
|bl6=1999 
|bl7=2006
|bl8=2011
|bl9=2013
|p1=4637 	 	 	 	 	
|p2=6587
|p3=6881
|p4=6324
|p5=6189
|p6=7582
|p7=9732
|p8=10712
|p9=11783
|mammenn=EBSSA 
}}

== Brezhoneg ==

=== '''Deskadurezh''' ===
* Ur skol divyezhek a zo eno abaoe [[1985|2022]].
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 33 skoliad (1,9 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)&lt;ref&gt;{{br}}[https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Ofis Public Ar Brezhoneg]&lt;/ref&gt;.

== Tud ==

=== Ardamezeg ar familhoù ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|[[Restr:Brégel de la Vaerie.gif|80px]]
|'''Brégel''',
aotrounez la Vaerie, le Haubois
|''En argant e dreustell en gul karget gant teir rozenn en argant, hag heuliet gant tri bav en gul''
|-
|
|
|
|}

== Melestradurezh ==
&lt;gallery&gt;
Emmanuel_Couet,_président_de_Rennes_Métropole,_septembre_2014.jpg|Emmanuel Couet.
&lt;/gallery&gt;
{{DilennadDeroù |Titl= Roll ar maerioù}}
{{Dilennad |Deroù= [[1832]] |Penn= [[1851]] |Anv= François Syndo|Strollad= }}
{{Dilennad |Deroù= [[1851]] |Penn= [[1868]] |Anv= M. de Gourden |Strollad= }}
{{Dilennad |Deroù= [[1868]] |Penn= [[1870]] |Anv= Julien Fraleu|Strollad= }}
{{Dilennad |Deroù= [[1870]] |Penn= [[1887]] |Anv= M. de La Motte du Portal |Strollad= }}
{{Dilennad |Deroù= [[1887]] |Penn= [[1888]] |Anv= Joseph Demeure |Strollad= }}
{{Dilennad |Deroù= [[1888]] |Penn= [[1893]] |Anv= M. de La Motte du Portal |Strollad= }}
{{Dilennad |Deroù= 1919&lt;ref&gt;''{{fr}}[http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k646025d/f4 Les élections des maires : arrondissement de Rennes]'', [[L'Ouest-Éclair]], 11 Kerzu 1919, niv. 7269.&lt;/ref&gt; |Penn= 1923 |Anv= Joseph Vatar |Strollad= |Karg= }}
{{Dilennad |Deroù= [[1923]] |Penn= [[1925]] |Anv= Joseph Pichard |Strollad= }}
{{Dilennad |Deroù= [[1925]] |Penn= [[1945]] |Anv= Francisque Daniel |Strollad= }}
{{Dilennad |Deroù= [[1945]] |Penn= [[1959]] |Anv= Jean Pont |Strollad= }}
{{Dilennad |Deroù= [[1960]] |Penn= [[1971]] |Anv=René Vilboux |Strollad=  |Karg= }}
{{Dilennad |Deroù= [[1971]] |Penn= [[1989]] |Anv=Georges Cano |Strollad= [[Parti socialiste (Frañs)|PS]] |Karg= Kuzulier-departamant &lt;small&gt;(1973-1994)&lt;/small&gt;}}
{{Dilennad |Deroù= [[1989]] |Penn= [[2007]] |Anv=[[Daniel Delaveau]] |Strollad= [[Parti socialiste (Frañs)|PS]] |Karg= Kuzulier-departamant &lt;small&gt;(1994-2008)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;Maer [[Roazhon]] &lt;small&gt;(2008-2014)&lt;/small&gt;}}
{{Dilennad |Deroù= [[2007]] |Penn= [[2020]] |Anv=Emmanuel Couet |Strollad=  [[Parti socialiste (Frañs)|PS]] |Karg= Prezidant [[Roazhon Meurgêr]] &lt;small&gt;(2014-2020)&lt;/small&gt;}}
{{DilennadBremañ |Deroù= [[2020]] |Penn= |Anv=Marie Ducamin |Strollad=  [[Parti socialiste (Frañs)|PS]] |Karg= }}
{{DilennadFedoù}}
{{DilennadPenn}}

== Gevelliñ ==
== Liammoù diavaez ==
{{commonscat|Saint-Jacques-de-la-Lande}}
* {{fr}} [http://www.ville-st-jacques-de-la-lande.fr/ Lec'hienn ofisiel ar gumun]
* {{br}}[http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=35281 Sant-Jakez-al-Lann war Geobreizh]
== Levrlennadur ==

* {{fr}}Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* {{br}}Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995

== Notennoù ha daveoù ==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Kumunioù Il-ha-Gwilen]]
[[Rummad:Nijvaoù al Luftwaffe e Breizh]]
[[Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]]
[[Rummad:Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]]</text>
      <sha1>kyzuxuwv15yqe5xpufvhyopdorkswmf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187020</id>
      <parentid>2187019</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:23:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20756-78</username>
        <id>90689</id>
      </contributor>
      <origin>2187020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9672" sha1="5ughalsbrvh5vtv8tr0ucflsg8c9usf" xml:space="preserve">{{Infobox kumunioù Breizh
| anv = Sant-Jakez-al-Lann
| anvYezh = ''Saent-Jaq''
| Yezh = gallaouek
| anvOfisiel = ''Saint-Jacques-de-la-Lande''
| skeudenn = Saint-Jacques-de-la-Lande ancienne mairie.jpg
| alc'hwez = An ti-kêr kozh.
| ardamezioù = 
| bro = [[Bro-Roazhon]]
| departamant = [[Il-ha-Gwilen]]
| arondisamant = [[Arondisamant Roazhon|Roazhon]]
| kanton = [[Kanton Roazhon-5|Roazhon-5]]
| etrekumuniezh = [[Roazhon Meurgêr]]
| bro velestradurel = [[Bro Roazhon (Voynet)|Bro Roazhon]]
| cp = 35136
| maer = Sébastien Collet
| amzer-gefridi = [[2026]]-[[2032]]
| gorread = 11.83
| hedred = -1.7186
| ledred = 48.0656
| uk = 36
| ubi = 18
| ubr = 47
| lec'hienn web = {{fr}}[http://www.st-jacques.fr/ www.st-jacques.fr]
}}
'''Sant-Jakez-al-Lann''', pe '''Sant-Jakez-al-Lanneg'''&lt;ref&gt;Stumm implijet gant Embannadurioù [[Sav-Heol]] e-pad ar bloavezhioù ma oant diazezet eno. &lt;/ref&gt;(''{{lang|fr|Saint-Jacques-de-la-Lande}}'' e galleg) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[Kanton Roazhon-5]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]]. Eno emañ [[aerborzh]] [[Roazhon]].

== Douaroniezh ==
&lt;gallery&gt;
Canal_d'Ille-et-Rance,_south_of_Rennes_-_panoramio.jpg
&lt;/gallery&gt;
* War lez [[Kanol an Il hag ar Renk]] emañ Sant-Jakez.
== Anv ==

* Erwan Vallerie ː '''Sancti Jacobi de Foresta''', 1408

== Ardamezioù ==
== Istor ==
=== {{XXvet kantved}} ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ====
* Mervel a reas 54 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 4,99% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=11245] Monumant ar re varv - Memorial Genweb &lt;/ref&gt; ; unan anezhe, soudard en [[62vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|62vet Rujumant Troadegiezh]], a yeas diwar wel e [[Maissin]] e [[Belgia]] d’an [[22 a viz Eost]] [[1914]]&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5935943 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb] &lt;/ref&gt;.
==== [[Eil brezel-bed]] ====
&lt;gallery&gt;
Saint-Jacques-de-la-Lande Maltière.jpg|Monumant ar Maltière.
St-Jacques-de-la-Lande-butte2.jpg|Roll ar re fuzuilhet.
&lt;/gallery&gt;
* Mervel a reas seizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=11245] Monumant ar re varv - Memorial Genweb &lt;/ref&gt;.
* Implijet e voe an nijva gant al [[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]] ([[aerlu]] [[alaman]])&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.absa3945.com/terrains%20bretagne/rennesluwft.html ABSA] &lt;/ref&gt;.
* D'an [[11 Ebrel|11 a viz Ebrel]] [[1942]] e kouezhas ur c'harr-nij ''[[Focke-Wulf Fw 200 Condor|Focke Wulf Fw 200]]'' eus an [[aerlu]] [[alaman]] (''[[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]'') e &quot;La Calvenais&quot; e Sant-Jakez p’edo o tibradañ eus an nijva. Gloazet e voe tri nijour, lazhet e voe ar pevar nijour arall, douaret int e [[Huisnes-sur-Mer]] ([[Bro-C'hall]])&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.absa3945.com/airfield/pertesluftwaffe.html Pertes Luftwaffe] &lt;/ref&gt;;
* En noz etre ar [[26 Ebrel|26 a viz Ebrel]] hag ar [[27 Ebrel|27 a viz Ebrel]] [[1942]] e rankas ur c'harr-nij ''[[Heinkel He-111]]'' eus an [[aerlu]] [[alaman]] (''[[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]'') douarañ gant mall en nijva goude bout bet taget ha gwallaozet nepell eus [[Bristol]] gant ur c'harr-nij chaseal-noz eus ar ''125 Sqadron'' eus ar [[Royal Air Force]]; lazhet e voe e vindrailhour, douaret eo e [[Dagneux]]&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.absa3945.com/airfield/pertesluftwaffe.html Pertes Luftwaffe] &lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.rafcommands.com/forum/showthread.php?5127-J-Gavegan-RNZAF-125-Sqn-27-April-1942 RAF Commands] &lt;/ref&gt;.
* Tud fuzuilhet e &quot;La Maltière&quot; gant an Alamaned: Marcel Brossier, mekanikour anezhañ, evel tarver, d'ar [[17 Gwengolo|17 a viz Gwenholon]] [[1940]]; ar merzher kentañ en [[Il-ha-Gwilen]] an hini eo&lt;ref&gt;{{fr}}[[L'Ouest-Éclair]], 19 a viz Gwengolo 1940 &lt;/ref&gt;; 25 ezel eus ar [[Rezistañs]] (komunourion an darn vrasañ anezhe) a voe fuzuilhet d'an [[30 Kerzu|30 a viz Kerzu]] [[1942]]&lt;ref&gt;{{fr}}[http://memoiredeguerre.pagesperso-orange.fr/malti/act-dec.htm#deb Mortuajoù] &lt;/ref&gt;.
* D'ar [[6 Ebrel|6 a viz Ebrel]] [[1944]] e voe taolet un nijerez ''[[Junkers Ju 88]] H-1/T'' eus an [[aerlu]] [[alaman]] (''[[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]'') d'an diaz e &quot;Mivoie&quot; e Sant-Jakez-al-Lann gant ur c'harr-nij chase ''[[Hawker Typhoon]] Ib'' eus ar [[Royal Air Force]]; lazhet e voe he fevar nijour, douaret int e [[Huisnes-sur-Mer|Mont-de-Huisnes]]&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.absa3945.com/airfield/pertesluftwaffe.html Pertes Luftwaffe]&lt;/ref&gt;.
* D'an [[10 Mezheven|10 a viz Even]] [[1944]] e voe taolet un nijerez ''[[Republic P-47 Thunderbolt|P-47]]D'' (marilhet 42-25771 ha kodet SX-I) eus [[aerlu]] [[SUA]] (''[[United States Army Air Forces]]'') d'an diaz e Sant-Jakez-al-Lann gant ur c'harr-nij [[alaman]]; lazhet e voe he sturier&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.absa3945.com/airfield/pertesusaaf.html  Pertes USAAF] &lt;/ref&gt;.

== Monumantoù ha traoù heverk ==
&lt;gallery&gt;
Saint-Jacques-de-la-Lande - Château du Haut-Bois 01.jpg|Ar c'hastell.
Saint-Jacques-de-la-Lande église.jpg|An iliz katolik.
Aéroport de Rennes - Saint-Jacques - tours de contrôle.JPG|An aerborzh.
&lt;/gallery&gt;
* Kastell Haut-Bois.
* Iliz katolik ''Sant Jakez''.
* An [[aerborzh Roazhon - Sant-Jakez]].
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=35&amp;id_source=11245 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;, savet e 1920&lt;ref&gt;{{fr}}[https://monumentsmorts.univ-lille.fr/monument/33734/saint-jacques-de-la-lande-presdeleglise/ Université de Lille] &lt;/ref&gt;.
* Monumant ar Rezistanted bet fuzuilhet e ''La Maltière'',  luc’hskeudennoù
&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=35&amp;id_source=11244 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
* Bezioù tri Rezistant bet fuzuilhet e ''La Maltière'' e bered ar gumun,  luc’hskeudenn&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=11246 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
== Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 ==
{{Demografiezh
|titl=Niver a annezidi 
|dimx= 
|dimy= 
|popmax=12000
|passo1=2000
|passo2=500
|bl1=1962 
|bl2=1968 
|bl3=1975 
|bl4=1982 
|bl5=1990 
|bl6=1999 
|bl7=2006
|bl8=2011
|bl9=2013
|p1=4637 	 	 	 	 	
|p2=6587
|p3=6881
|p4=6324
|p5=6189
|p6=7582
|p7=9732
|p8=10712
|p9=11783
|mammenn=EBSSA 
}}

== Brezhoneg ==

=== '''Deskadurezh''' ===
* Ur skol divyezhek a zo eno abaoe [[1985|2022]].
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 33 skoliad (1,9 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)&lt;ref&gt;{{br}}[https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Ofis Public Ar Brezhoneg]&lt;/ref&gt;.

== Tud ==

=== Ardamezeg ar familhoù ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|[[Restr:Brégel de la Vaerie.gif|80px]]
|'''Brégel''',
aotrounez la Vaerie, le Haubois
|''En argant e dreustell en gul karget gant teir rozenn en argant, hag heuliet gant tri bav en gul''
|-
|
|
|
|}

== Melestradurezh ==
&lt;gallery&gt;
Emmanuel_Couet,_président_de_Rennes_Métropole,_septembre_2014.jpg|Emmanuel Couet.
&lt;/gallery&gt;
{{DilennadDeroù |Titl= Roll ar maerioù}}
{{Dilennad |Deroù= [[1832]] |Penn= [[1851]] |Anv= François Syndo|Strollad= }}
{{Dilennad |Deroù= [[1851]] |Penn= [[1868]] |Anv= M. de Gourden |Strollad= }}
{{Dilennad |Deroù= [[1868]] |Penn= [[1870]] |Anv= Julien Fraleu|Strollad= }}
{{Dilennad |Deroù= [[1870]] |Penn= [[1887]] |Anv= M. de La Motte du Portal |Strollad= }}
{{Dilennad |Deroù= [[1887]] |Penn= [[1888]] |Anv= Joseph Demeure |Strollad= }}
{{Dilennad |Deroù= [[1888]] |Penn= [[1893]] |Anv= M. de La Motte du Portal |Strollad= }}
{{Dilennad |Deroù= 1919&lt;ref&gt;''{{fr}}[http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k646025d/f4 Les élections des maires : arrondissement de Rennes]'', [[L'Ouest-Éclair]], 11 Kerzu 1919, niv. 7269.&lt;/ref&gt; |Penn= 1923 |Anv= Joseph Vatar |Strollad= |Karg= }}
{{Dilennad |Deroù= [[1923]] |Penn= [[1925]] |Anv= Joseph Pichard |Strollad= }}
{{Dilennad |Deroù= [[1925]] |Penn= [[1945]] |Anv= Francisque Daniel |Strollad= }}
{{Dilennad |Deroù= [[1945]] |Penn= [[1959]] |Anv= Jean Pont |Strollad= }}
{{Dilennad |Deroù= [[1960]] |Penn= [[1971]] |Anv=René Vilboux |Strollad=  |Karg= }}
{{Dilennad |Deroù= [[1971]] |Penn= [[1989]] |Anv=Georges Cano |Strollad= [[Parti socialiste (Frañs)|PS]] |Karg= Kuzulier-departamant &lt;small&gt;(1973-1994)&lt;/small&gt;}}
{{Dilennad |Deroù= [[1989]] |Penn= [[2007]] |Anv=[[Daniel Delaveau]] |Strollad= [[Parti socialiste (Frañs)|PS]] |Karg= Kuzulier-departamant &lt;small&gt;(1994-2008)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;Maer [[Roazhon]] &lt;small&gt;(2008-2014)&lt;/small&gt;}}
{{Dilennad |Deroù= [[2007]] |Penn= [[2020]] |Anv=Emmanuel Couet |Strollad=  [[Parti socialiste (Frañs)|PS]] |Karg= Prezidant [[Roazhon Meurgêr]] &lt;small&gt;(2014-2020)&lt;/small&gt;}}
{{DilennadBremañ |Deroù= [[2020]] |Penn=[[2026]] |Anv=Marie Ducamin |Strollad=  [[Parti socialiste (Frañs)|PS]] |Karg= }}
{{DilennadFedoù}}
{{DilennadPenn}}

== Gevelliñ ==
== Liammoù diavaez ==
{{commonscat|Saint-Jacques-de-la-Lande}}
* {{fr}} [http://www.ville-st-jacques-de-la-lande.fr/ Lec'hienn ofisiel ar gumun]
* {{br}}[http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=35281 Sant-Jakez-al-Lann war Geobreizh]
== Levrlennadur ==

* {{fr}}Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* {{br}}Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995

== Notennoù ha daveoù ==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Kumunioù Il-ha-Gwilen]]
[[Rummad:Nijvaoù al Luftwaffe e Breizh]]
[[Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]]
[[Rummad:Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]]</text>
      <sha1>5ughalsbrvh5vtv8tr0ucflsg8c9usf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sant-Yust</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34574</id>
    <revision>
      <id>2187048</id>
      <parentid>2168562</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T18:41:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20831-05</username>
        <id>90695</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ardamezeg ar familhoù */ Allerac : kempenn an titloù</comment>
      <origin>2187048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5967" sha1="gbnjqf3qw2torq8mcvagevpmoz0z7wg" xml:space="preserve">{{Infobox kumunioù Breizh
 | anv               = Sant-Yust
 | anvYezh           = ''Saent-Just''
 | Yezh              = gallaouek
 | anvOfisiel        = ''Saint-Just''
 | skeudenn          = Saint-Just_(35)_Mairie.jpg    
 | alc'hwez          = Ar maerdi.
 | ardamezioù        = 
 | bro               = [[Bro-Roazhon]]
 | departamant       = [[Il-ha-Gwilen]]
 | arondisamant      = [[Arondisamant Redon|Redon]]
 | kanton            = [[Kanton Redon|Redon]]
 | etrekumuniezh     = [[Redon tolpad-kêrioù]]
 | bro velestradurel = [[Bro Redon]]
 | maer              = Daniel Mahé
 | amzer-gefridi     = [[2014]]-[[2026]]
 | gorread           = 28.05
 | hedred            = -1.96
 | ledred            = 47.7663888889
 | uk                = 75
 | ubi               = 8
 | ubr               = 94
}}

'''Sant-Yust''' (e galleg : '''Saint-Just''') a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]].
== Douaroniezh ==
== Anv ==

* Erwan Vallerie ː '''Alarac''', 860; '''Sainct Just en la frairie d'Allerac''', 1459; '''S. Ius''', 1630

'''Gerdarzh'''

== Ardamezioù ==
N'ez eus ket evit ar poent

== Istor ==

* Abaoe pell zo ez eus tud o chom e kornad Sant-Yust evel ma tiskouez ar vein-veur a weler e Lanneier Cojoux. Taolioù-maen, peulvanioù ha [[krugell]]où bet savet 4500 vloaz kt J.K. evit ar re goshañ anezho.
Alareg (Alarac) e oa anv kentañ ar barrez. Stag e oa ouzh [[Eskopti Gwened]] betek an Dispac’h Bras. Distaget e oa bet diouzh parrez kozh [[Ranneg]] (Renac) en {{XIvet kantved}} (Istor Breizh A. De la Borderie II p 178).
Kouezhañ a reas iliz Alareg en he foull ha kreizenn ar barrez a zeuas da vezañ chapel prioldi [[Abati Sant Salver]] e [[Redon]] el lec’h a veze graet ar Vouc’h Kozh (Le Vieux Bourg) dioutañ. Eno e voe savet an iliz a zo bremañ etre 1848 ha 1851. D’ar poent-se e voe roet d’an iliz anv Sant-Yust dre ma oa enni relegoù Sant-Yust. 
Hervez ar vojenn e oa bet merzheriet Sant Justus Beauvais da vare an impalaer roman [[Diokletian]] pa oa ur bugel 9 bloaz anezhañ hag e benn en doa adlakaet war e gorf evit spontañ e vourevien.
Lâret e vez e oa Kastell Henlez (La Vieille Cour), unan eus tier-annez [[Anna Vreizh]].
=== {{XXvet kantved}} ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== 
* Mervel a reas 94 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 5,45% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.phpidsource=37763] Monumant ar re varv - Memorial Genweb&lt;/ref&gt;. Tri anezhe a varvas e [[Belgia]] e penn-kentañ ar brezel, daou e miz Eost 1914 , unan d’an 21 en [[Ham-sur-Sambre]], soudard e oa er [[41vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|41vet Rujumant Troadegiezh]]&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6000222 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]&lt;/ref&gt; hag unan d’an 22 en [[Rossignol|Emgann Rossignol]], soudard e oa er [[1añ Rujumant Troadegiezh Drevadennel]]&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6025712 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]&lt;/ref&gt; ; unan all a varvas en [[Opont]] d’ar 4 a viz Gwengolo, soudard e oa er [[62vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|62vet Rujumant Troadegiezh]]&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6014999 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
==== [[Eil Brezel-bed]] ====
* Mervel a reas nav den ag ar gumun abalamour d'ar brezel&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.phpidsource=37763]
Monumant ar re varv - Memorial Genweb&lt;/ref&gt;. 
==== Brezelioù didrevadennañ ====
===== [[Brezel Aljeria]] =====
* Mervel a reas ur milour ag ar gumun e [[Souk Ahras]] (departamant [[Annaba|Bône]]) d'an [[29 a viz Meurzh]] [[1959]], soudard e oa en [[3vet Rujumant Husarded]]&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5327396 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;. 

== Brezhoneg ==
* 22,5 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek&lt;ref&gt;Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 396&lt;/ref&gt;.

== Monumantoù ha traoù heverk ==
===Peulvanoù Sant-Yust===
&lt;gallery&gt;
Alignement de menhirs saint just.jpg|Peulvanoù Sant-Yust.
&lt;/gallery&gt;
*''Gwelout ar pennad [[Peulvanoù Sant-Yust]] ''
=== Savadurioù all ===
&lt;gallery&gt;
Église Saint-Just - Saint-Just, Ille-et-Vilaine, France - 20111113.jpg|An iliz katolik.
&lt;/gallery&gt;
* Iliz katolik ''Sant Yust''.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudennoù&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=35&amp;id_source=37763 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.

== Emdroadur ar boblañs ==
{{Demografiezh
|titl=Niver a annezidi
|dimx=
|dimy=
|popmax=1200
|passo1=100
|passo2=50
|bl1=1962
|bl2=1968
|bl3=1975
|bl4=1982
|bl5=1990
|bl6=1999
|bl7=2006
|bl8=2011
|bl9=2020
|p1=1069
|p2=1120
|p3=1121
|p4=1024
|p5=997
|p6=929
|p7=1009
|p8=1076
|p9=1070
|Mammenn=EBSSA 
}}

== Melestradurezh ==
== Tud ==

=== Ardamezeg ar familhoù ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|[[Restr:Allerac.gif|80px]]
|'''d'Allerac''',
Aotrounez al lec'h
|''En argant e erez impalaeriezh en sabel''
|-
|
|
|
|}

== Gevelliñ ==
== Liammoù diavaez ==
{{commonscat|Saint-Just (Ille-et-Vilaine)}}
* {{fr}}[http://www.saintjust35.fr/ Lec'hienn web ar gumun]
* {{fr}}[https://web.archive.org/web/20070929133442/http://www4.culture.fr/patrimoines/patrimoine_architectural_et_mobilier/sribzh/main.xsp?execute=show_document&amp;id=MERIMEEIA35007985 Glad Sant-Yust] .
* {{fr}}[https://web.archive.org/web/20110201131525/http://landes-de-cojoux.com/ Site mégalithique et naturel de Saint-Just] .
== Levrlennadur ==

* {{fr}}Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* {{br}}Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995

== Notennoù ha daveoù ==
&lt;references /&gt;

[[Rummad:Kumunioù Il-ha-Gwilen]]</text>
      <sha1>gbnjqf3qw2torq8mcvagevpmoz0z7wg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Roll ar melestradurezhioù o deus embannet timbroù</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42868</id>
    <revision>
      <id>2187010</id>
      <parentid>2186923</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T12:08:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tanjee</username>
        <id>563</id>
      </contributor>
      <comment>/* Europa */</comment>
      <origin>2187010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15434" sha1="j7fp9wo37fdp02evalbu2iwju1paivk" xml:space="preserve">Setu roll ar melestradurezhioù o deus embannet [[Timbr|timbroù]].

== [[Afrika]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Tiriad gall pobloù Afar hag Issa|Tiriad gall pobloù Afar hag Issa]]
*[[Timbroù Afrika ar C’heheder C’hall|Afrika ar C'heheder C'hall]]
*[[Timbroù Afrika ar C'hornaoueg C'hall|Afrika ar C'hornaoueg C'hall]]
*[[Timbroù Afrika bortugalek|Afrika bortugalek]]
*[[Timbroù Afrika ar Reter alaman|Afrika ar Reter alaman]]
*[[Timbroù Afrika ar Reter italian|Afrika ar Reter italian]]
*[[Timbroù Afrika ar Reter saoz|Afrika ar Reter saoz]]
*[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|La Agüera]]
*[[Timbroù Anjouan|Anjouan]]
*[[Timbroù Aod an Aour|Aod an Aour]]
*[[Timbroù Aod an Niger|Aod an Niger]]
*[[Timbroù Djibouti|Aod c'hall ar Somalianed]]
*[[Timbroù Ascension|Ascension]]
*[[Timbroù Basoutoland|Basoutoland]]
*[[Timbroù Bechuanaland|Bechuanaland]]
*[[Timbroù Cyrenaica|Benghazi]]
*[[Timbroù Benin|Benin]]
*[[Timbroù Biafra|Biafra]]
*[[Timbroù Benin|Dahomey]]
*[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Cabo Juby]]
*[[Timbroù Cyrenaica|Cyrenaica]]
*[[Timbroù Diego-Suárez|Diego-Suárez]]
*[[Timbroù Djibouti|Djibouti]]
*[[Timbroù Egipt|Egipt]]
*[[Timbroù Egipt - Burevioù gall|Egipt - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Elobey, Annobón ha Corrisco|Elobey, Annobón ha Corrisco]]
*[[Timbroù Enez ar Reünion|Enez ar Reünion]]
*[[Timbroù Enezeg an Azorez|Enezeg an Azorez]]
*[[Timbroù Eritrea|Eritrea]]
*[[Timbroù Fernando Poo|Fernando Poo]]
*[[Timbroù Fezzan Ghadames|Fezzan Ghadames]]
*[[Timbroù Gambia|Gambia]]
*[[Timbroù Ginea Frañs|Ginea Frañs]]
*[[Timbroù Griqualand|Griqualand]]
*[[Timbroù Ifni|Ifni]]
*[[Timbroù Inhambane|Inhambane]]
*[[Timbroù Itron Varia Madagaskar|Itron Varia Madagaskar]]
*[[Timbroù Joubaland|Joubaland]]
*[[Timbroù Kab ar Spi Mat|Kab ar Spi Mat]]
*[[Timbroù Su Kasaï|Su Kasaï]]
*[[Timbroù Katanga|Katanga]]
*[[Timbroù Kenya hag Ouganda|Kenya hag Ouganda]]
*[[Timbroù Kenya Ouganda Tanganyika|Kenya Ouganda Tanganyika]]
*[[Timbroù Kionga|Kionga]]
*[[Timbroù Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika|Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika]]
*[[Timbroù Kongo Frañs|Kongo Frañs]]
*[[Timbroù Kongo Grenn|Kongo Grenn]]
*[[Timbroù Kongo Velgia|Kongo Velgia]]
*[[Timbroù Republik Demokratel Kongo|Republik Demokratel Kongo]]
*[[Timbroù Kreizafrika saoz|Kreizafrika saoz]]
*[[Timbroù Lagos|Lagos]]
*[[Timbroù Lesotho|Lesotho]]
*[[Timbroù Lourenço Marques|Lourenço Marques]]
*[[Timbroù Maouritania|Maouritania]]
*[[Timbroù Maroko spagnol|Maroko spagnol]]
*[[Timbroù Mervent Afrika|Mervent Afrika]]
*[[Timbroù Moheli|Moheli]]
*[[Timbroù Mozambik|Mozambik]]
*[[Timbroù Postoù prevez Mozambik|Postoù prevez Mozambik]]
*[[Timbroù Namibia|Namibia]]
*[[Timbroù Natal|Natal]]
*[[Timbroù Niger|Niger]]
*[[Timbroù Nosy Be|Nosy Be]]
*[[Timbroù Nyasaland|Nyasaland]]
*[[Timbroù Obock|Obock]]
*[[Timbroù an Oubangi-Chari|Oubangi-Chari]]
*[[Timbroù Bro-Orañje|Bro-Orañje]]
*[[Timbroù Republik Nevez Suafrika|Republik Nevez Suafrika]]
*[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Rio de Oro]]
*[[Timbroù Rodezia|Rodezia]]
*[[Timbroù Rodezia an Norzh|Rodezia an Norzh]]
*[[Timbroù Rodezia ar Su|Rodezia ar Su]]
*[[Timbroù Rodezia ha Nyasaland|Rodezia ha Nyasaland]]
*[[Timbroù Ruanda-Urundi|Ruanda-Urundi]]
*[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Sahara ar C'hornôg]]
*[[Timbroù Sechelez|Sechelez]]
*[[Timbroù Senegal|Senegal]]
*[[Timbroù Senegal-Uhel ha Niger|Senegal-Uhel ha Niger]]
*[[Timbroù Senegambia ha Niger|Senegambia ha Niger]]
*[[Timbroù Somalia|Somalia]]
*[[Timbroù Somalia italian|Somalia italian]]
*[[Timbroù Somaliland saoz|Somaliland saoz]]
*[[Timbroù Soudan c'hall|Soudan c'hall]]
*[[Timbroù Stellaland|Stellaland]]
*[[Timbroù Stadoù emren Suafrika|Stadoù emren Suafrika]]
*[[Timbroù Swaziland|Swaziland]]
*[[Timbroù Tanganyika|Tanganyika]]
*[[Timbroù Tchad|Tchad]]
*[[Timbroù Tete|Tete]]
*[[Timbroù Transvaal|Transvaal]]
*[[Timbroù Tripolitania|Tripolitania]]
*[[Timbroù Republik Demokratel Kongo|Zair]]
*[[Timbroù Zambezia|Zambezia]]
*[[Timbroù Zambia|Zambia]]
*[[Timbroù Zanzibar - Burevioù gall|Zanzibar - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Zanzibar|Zanzibar]]
*[[Timbroù Zoulouland|Zoulouland]]
&lt;/div&gt;

== [[Amerika]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Antigua|Antigua]]
*[[Timbroù an Antilhez Bihanañ saoz|Antilhez Bihanañ saoz]]
*[[Timbroù Antilhez Danmark|Antilhez Danmark]]
*[[Timbroù an Antilhez Nederlandat|Antilhez Nederlandat]]
*[[Timbroù Antilhez Spagn|Antilhez Spagn]]
*[[Timbroù Aruba|Aruba]]
*[[Timbroù Bahamas|Bahamas]]
*[[Timbroù Barbuda|Barbuda]]
*[[Timbroù Belize|Belize]]
*[[Timbroù Bermuda|Bermuda]]
*[[Timbroù Bolivia|Bolivia]]
*[[Timbroù Brunswick-Nevez|Brunswick-Nevez]]
*[[Timbroù Chile|Chile]]
*[[Timbroù Corrientes|Corrientes]]
*[[Timbroù Costa Rica|Costa Rica]]
*[[Timbroù Curaçao|Curaçao]]
*[[Timbroù Dominika|Dominika]]
*[[Timbroù an Douar-Nevez|Douar-Nevez]]
*[[Timbroù Greunland|Greunland]]
*[[Timbroù Guatemala|Guatemala]]
*[[Timbroù Gwadeloup|Gwadeloup]]
*[[Timbroù Gwiana c'hall|Gwiana c'hall]]
*[[Timbroù Gwiana saoz|Gwiana saoz]]
*[[Timbroù Honduras Breizh-Veur|Honduras Breizh Veur]]
*[[Timbroù Inini|Inini]]
*[[Timbroù Inizi Cayman|Inizi Cayman]]
*[[Timbroù Inizi Gwerc’h Breizh-Veur|Inizi Gwerc’h Breizh-Veur]]
*[[Timbroù Inizi Maloù|Inizi Maloù]] 
*[[Timbroù Jamaika|Jamaika]]
*[[Timbroù Kolombia Breizh-Veur hag Enez Vancouver|Kolombia Breizh-Veur hag Enez Vancouver]]
*[[Timbroù Martinik|Martinik]]
*[[Timbroù Montserrat|Montserrat]]
*[[Timbroù Nevis|Nevis]]
*[[Timbroù Panama|Panama]]
*[[Timbroù Paraguay|Paraguay]]
*[[Timbroù Perou|Perou]]
*[[Timbroù Enez ar Priñs-Edward|Enez ar Priñs-Edward]]
*[[Timbroù Sant Kitts|Sant Kitts]]
*[[Timbroù Sant Kitts ha Nevis|Sant Kitts ha Nevis]]
*[[Timbroù Santez-Lusia|Santez-Lusia]]
*[[Timbroù Sant-Martin|Sant-Martin]]
*[[Timbroù Sant-Pêr-ha-Mikelon|Sant-Pêr-ha-Mikelon]]
*[[Timbroù Skos Nevez|Skos Nevez]]
*[[Timbroù Stadoù-Unanet Kolombia|Stadoù-Unanet Kolombia]]
*[[Timbroù Surinam|Surinam]]
*[[Timbroù Tobago|Tobago]]
*[[Timbroù Inizi Turks ha Caicos|Inizi Turks ha Caicos]]
&lt;/div&gt;

== [[Antarktika]] hag all ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Antarktika - Tiriad Breizh-Veur|Antarktika - Tiriad Breizh-Veur]]
*[[Timbroù Antarktika – Tiriad Bro-C’hall|Antarktika - Tiriad Bro-C'hall]]
*[[Timbroù Tiriad Zeland-Nevez|Antarktika - Tiriad Zeland-Nevez]]
*[[Timbroù Georgia ar Su|Georgia ar Su]]
*[[Timbroù Saint Helena|Saint Helena]]
*[[Timbroù Tristan da Cunha|Tristan da Cunha]]
&lt;/div&gt;

== [[Azia]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Abc'hazia|Abc'hazia]]
*[[Timbroù Âlwâr|Âlwâr]]
*[[Timbroù Annam ha Tonkin|Annam ha Tonkin]]
*[[Timbroù Armenia|Armenia]]
*[[Timbroù Azerbaidjan|Azerbaidjan]]
*[[Timbroù Bahawalpour|Bahawalpour]]
*[[Timbroù Bangkok|Bangkok]]
*[[Timbroù Bamra|Bamra]]
*[[Timbroù Barwani|Barwani]]
*[[Timbroù Batoum|Batoum]]
*[[Timbroù Bhopal|Bhopal]]
*[[Timbroù Bhor|Bhor]]
*[[Timbroù Bijawar|Bijawar]]
*[[Timbroù Borneo an Norzh|Borneo an Norzh]]
*[[Timbroù Bouchir|Bouchir]]
*[[Timbroù Brunei|Brunei]]
*[[Timbroù Bundi|Bundi]]
*[[Timbroù Chamba|Chambâ]]
*[[Timbroù Datia|Datia]]
*[[Timbroù Dhâr|Dhâr]]
*[[Timbroù Dungarpour|Dungarpour]]
*[[Timbroù Faridkot|Faridkot]]
*[[Timbroù Formoza (Taiwan)|Formoza (Taiwan)]]
*[[Timbroù Gwalior|Gwalior]]
*[[Timbroù Ginea-Nevez ar C'hornaoueg|Ginea-Nevez ar C'hornaoueg]]
*[[Timbroù Holkar|Holkar]]
*[[Timbroù Hong Kong|Hong Kong]]
*[[Timbroù Hyderabad|Hyderabad]]
*[[Timbroù Indez Breizh-Veur|Indez Breizh-Veur]]
*[[Timbroù Indez-Sina c'hall|Indez-Sina c'hall]]
*[[Timbroù Jaipour|Jaipour]]
*[[Timbroù Jasdan|Jasdan]]
*[[Timbroù Jhalawar|Jhalawar]]
*[[Timbroù Jhind|Jhind]]
*[[Timbroù Kazac'hstan|Kazac'hstan]]
*[[Timbroù Kedah|Kedah]]
*[[Timbroù Kiav-Tchou|Kiav-Tchou]]
*[[Timbroù Kirgizstan|Kirgizstan]]
*[[Timbroù Kochin-Sina|Kochin-Sina]]
*[[Timbroù Labuan|Labuan]]
*[[Timbroù Las Bela|Las Bela]]
*[[Timbroù Inizi Maldivez|Inizi Maldivez]]
*[[Timbroù Manchukuo|Manchukuo]]
*[[Timbroù Morvi|Morvi]]
*[[Timbroù Nabha|Nabha]]
*[[Timbroù Nandgam|Nandgam]]
*[[Timbroù Nowanuggur|Nowanuggur]]
*[[Timbroù Orcha|Orcha]]
*[[Timbroù Pakhoi|Pakhoi]]
*[[Timbroù Pakistan|Pakistan]]
*[[Timbroù Patiala|Patiala]]
*[[Timbroù Penang|Penang]]
*[[Timbroù Perak|Perak]]
*[[Timbroù Perlis|Perlis]]
*[[Timbroù Pounch|Pounch]]
*[[Timbroù RSKS Treuzkaokazek|RSKS Treuzkaokazek]]
*[[Timbroù Inizi Ryūkyū|Inizi Ryūkyū]]
*[[Timbroù Sabah|Sabah]]
*[[Timbroù Sina – Burevioù alaman|Sina – Burevioù alaman]]
*[[Timbroù Sina - Burevioù gall|Sina - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Sina - Burevioù italian|Sina - Burevioù italian]]
*[[Timbroù Sina – Burevioù rusian|Sina – Burevioù rusian]]
*[[Timbroù Sina - Burevioù saoz|Sina - Burevioù saoz]]
*[[Timbroù Sirmoor|Sirmoor]]
*[[Timbroù Soruth|Soruth]]
*[[Timbroù Tadjikistan|Tadjikistan]]
*[[Timbroù Tibet|Tibet]]
*[[Timbroù Timor ar Reter|Timor ar Reter]]
*[[Timbroù Touva|Touva]]
*[[Timbroù Travancore|Travancore]]
*[[Timbroù Turkmenistan|Turkmenistan]]
*[[Timbroù Viet Nam ar Su|Viet Nam ar Su]]
*[[Timbroù Wadhwan|Wadhwan]]
&lt;/div&gt;

== [[Europa (kevandir)|Europa]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Alamagn - Impalaeriezh|Alamagn - Impalaeriezh]]
*[[Timbroù Alamagn - Republik Weimar|Alamagn - Republik Weimar]]
*[[Timbroù Alamagn - IIIde Reich|Alamagn - IIIde Reich]]
*[[Timbroù Alamagn – Melestradurezh Kevredidi an Eil Brezel-bed|Alamagn – Prantad 1945-1949]]
*[[Timbroù Alamagn ar C’hornaoueg|Alamagn ar C’hornaoueg]]
*[[Timbroù Alamagn ar Reter|Alamagn ar Reter]]
*[[Timbroù Aldernez|Aldernez]]
*[[Timbroù Allenstein|Allenstein]]
*[[Timbroù Arad|Arad]]
*[[Timbroù Fiume|(Inizi) Arbe ha Veglia]]
*[[Timbroù Aunus|Aunus]]
*[[Timbroù Baden|Baden]]
*[[Timbroù Barcelona|Barcelona]]
*[[Timbroù Bavaria|Bavaria]]
*[[Timbroù Belarus|Belarus]]
*[[Timbroù Bergedorf|Bergedorf]]
*[[Timbroù Berlin ar Reter|Berlin ar Reter]]
*[[Timbroù Bohemia ha Moravia|Bohemia ha Moravia]]
*[[Timbroù Bosnia ha Herzegovina|Bosnia ha Herzegovina]]
*[[Timbroù Brunswick|Brunswick]]
*[[Timbroù Campione|Campione]]
*[[Timbroù Danzig|Danzig]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Dedeagh]]
*[[Timbroù Epira|Epira]]
*[[Timbroù Euskal Herria|Euskal Herria]]
*[[Timbroù Fiume|Fiume]]
*[[Timbroù Galitsia|Galitsia]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Gres - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Gwernenez|Gwernenez]]
*[[Timbroù Hamburg|Hamburg]]
*[[Timbroù Hannover|Hannover]]
*[[Timbroù Heligoland|Heligoland]]
*[[Timbroù Ikaria|Ikaria]]
*[[Timbroù Ingria|Ingria]]
*[[Timbroù an Inizi Åland|Inizi Åland]]
*[[Timbroù Inizi Mor Egea|Inizi Mor Egea]]
*[[Timbroù an Inizi Faero|Inizi Faero]]
*[[Timbroù Inizi Mor Ionian|Inizi Mor Ionian]]
*[[Timbroù Republik Sokial Italia|Republik Sokial Italia]]
*[[Timbroù Italia|Italia]]
*[[Timbroù Iwerzhon|Iwerzhon]]
*[[Timbroù Jerzenez|Jerzenez]]
*[[Timbroù Jibraltar|Jibraltar]]
*[[Timbroù Karelia|Karelia]]
*[[Timbroù Karintia|Karintia]]
*[[Timbroù Katalonia|Katalonia]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Kavala]]
*[[Timbroù Kengevread Norzh Alamagn|Kengevread Norzh Alamagn]]
*[[Timbroù Keoded Dieub Lubeck|Keoded Dieub Lubeck]]
*[[Timbroù Kiprenez|Kiprenez]]
*[[Timbroù Kreta - Burevioù aostrian|Kreta - Burevioù aostrian]]
*[[Timbroù Kreta - Burevioù gall|Kreta - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Kreta – Burevioù italian|Kreta - Burevioù italian]]
*[[Timbroù Kreta – Burevioù rusian|Kreta – Burevioù rusian]]
*[[Timbroù Kroatia|Kroatia]]
*[[Timbroù Lemnos|Lemnos]]
*[[Timbroù Liechtenstein|Liechtenstein]]
*[[Timbroù Lituania|Lituania]]
*[[Timbroù Bro-Ljubljana|Bro-Ljubljana]]
*[[Timbroù Rouantelezh Lombardia-Veneto|(Rouantelezh) Lombardia-Veneto]]
*[[Timbroù Makedonia|Makedonia]]
*[[Timbroù Manav|Manav]]
*[[Timbroù Marienwerder|Marienwerder]]
*[[Timbroù Mecklenbourg|Mecklenbourg]]
*[[Timbroù Mecklenbourg-Pomerania ar C'hornaoueg|Mecklenbourg-Pomerania ar C'hornaoueg]]
*[[Timbroù Lituania|Memel]]
*[[Timbroù Modena|Modena]]
*[[Timbroù Moldova|Moldova]]
*[[Timbroù Montenegro|Montenegro]]
*[[Timbroù Oldenburg|Oldenburg]]
*[[Timbroù Parma|Parma]]
*[[Timbroù Polonia|Polonia]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Port Lagos]]
*[[Timbroù Portugal|Portugal]]
*[[Timbroù Prusia|Prusia]]
*[[Timbroù Roenland-Pfalz|Roenland-Pfalz]]
*[[Timbroù Romagna|Romagna]]
*[[Timbroù Roumelia ar Reter|Roumelia ar Reter]]
*[[Timbroù Saarland|Saarland]]
*[[Timbroù Saksonia|Saksonia]]
*[[Timbroù Samos|Samos]]
*[[Timbroù Sardigna|Sardigna]]
*[[Timbroù Enez Saseno|(Enez) Saseno]]
*[[Timbroù Rouantelezh an Div Sikilia|(Rouantelezh) an Div Sikilia]]
*[[Timbroù Slovenia|Slovenia]]
*[[Timbroù Slovakia|Slovakia]]
*[[Timbroù Spagn|Spagn]]
*[[Timbroù Stadoù ar Pab|Stadoù ar Pab]]
*[[Timbroù Sveden|Sveden]]
*[[Timbroù Tiriad Dieub Trieste|Tiriad Dieub Trieste]]
*[[Timbroù Thessalia|Thessalia]]
*[[Timbroù Thüringen|Thüringen]]
*[[Timbroù Thurn ha Taksis|Thurn ha Taksis]]
*[[Timbroù Toskana|Toskana]]
*[[Timbroù Udine|Udine]]
*[[Timbroù Ukraina ar C'hornaoueg|Ukraina ar C'hornaoueg]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Vathy]]
*[[Timbroù Venezia Giulia|Venezia Giulia]]
*[[Timbroù Wenden|Wenden]]
*[[Timbroù Zadar|Zadar]]
&lt;/div&gt;

== [[Okeania]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Aitutaki|Aitutaki]]
*[[Timbroù Aostralia ar Su|Aostralia ar Su]]
*[[Timbroù Inizi Cook|Inizi Cook]]
*[[Timbroù Inizi Fidji|Inizi Fidji]]
*[[Timbroù Gilbert hag Ellice|Gilbert hag Ellice]]
*[[Timbroù Enez ar Gouraleg Vras|Enez ar Gouraleg Vras]]
*[[Timbroù Guam|Guam]]
*[[Timbroù Hawaii|Hawaii]]
*[[Timbroù an Inizi Karolina|Inizi Karolina]]
*[[Timbroù Kiribati|Kiribati]]
*[[Timbroù Inizi Mariana|Inizi Mariana]]
*[[Timbroù Inizi Marshall|Inizi Marshall]]
*[[Timbroù Mikronezia|Mikronezia]]
*[[Timbroù Nauru|Nauru]]
*[[Timbroù Niue|Niue]]
*[[Timbroù Palau|Palau]]
*[[Timbroù Penrhyn|Penrhyn]]
*[[Timbroù Inizi Pitcairn|Inizi Pitcairn]]
*[[Timbroù Queensland|Queensland]]
*[[Timbroù Rarotonga|Rarotonga]]
*[[Timbroù Inizi Salomon|Inizi Salomon]]
*[[Timbroù Tahiti|Tahiti]]
*[[Timbroù Tasmania|Tasmania]]
*[[Timbroù Tiriadoù gall Okeania|Tiriadoù gall Okeania]]
*[[Timbroù Tuvalu|Tuvalu]]
*[[Timbroù Victoria|Victoria]]
*[[Timbroù Wallis-ha-Futuna|Wallis-ha-Futuna]]
*[[Timbroù Zeland-Nevez|Zeland-Nevez]]
&lt;/div&gt;

== [[Reter-Kreiz]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Abou Dhabi|Abou Dhabi]]
*[[Timbroù Aden|Aden]]
*[[Timbroù Sandjak Alexandretta|(Sandjak) Alexandretta]]
*[[Timbroù Bro warezet Arabia ar Su|Arabia ar Su]]
*[[Timbroù Dubai|Dubai]]
*[[Timbroù Emirelezhioù Arab Unanet|Emirelezhioù Arab Unanet]]
*[[Timbroù Rouantelezh Hedjaz|Rouantelezh Hedjaz]]
*[[Timbroù Kastellórizo|Kastellórizo]]
*[[Timbroù Katar|Katar]]
*[[Timbroù Kilikia|Kilikia]]
*[[Timbroù Kurdistan|Kurdistan]]
*[[Timbroù Manama|Manama]]
*[[Timbroù Enez Rouad|Enez Rouad]]
*[[Timbroù ar Sav-Heol|Sav-Heol - Burevioù estren]]
*[[Timbroù Smyrna|Smyrna]]
*[[Timbroù Stadoù an Arsav-brezel|Stadoù an Arsav-brezel]]
*[[Timbroù Tiriad an Alawited|Tiriad an Alawited]]
*[[Timbroù Treuzjordania|Treuzjordania]]
*[[Timbroù Yemen|Yemen]]
*[[Timbroù Yemen an Norzh|Yemen an Norzh]]
*[[Timbroù Yemen ar Su|Yemen ar Su]]
&lt;/div&gt;

== Pennad kar ==
*[[Istor an timbroù]]

[[Rummad:Timbrouriezh]]
[[Rummad:Timbroù hervez ar vro| ]]</text>
      <sha1>j7fp9wo37fdp02evalbu2iwju1paivk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kwame Nkrumah</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45195</id>
    <revision>
      <id>2187071</id>
      <parentid>1461282</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T02:22:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>424</id>
      </contributor>
      <comment>Lakaet eo bet ar restr [[c:File:Kwame_Nkrumah_on_a_Soviet_stamp_(80th_anniversary_of_his_birth)_1989_CPA_6101.jpg]] e-lec’h 1989_CPA_6101.jpg gant [[c:User:CommonsDelinker]] evit an abeg-mañ: [[:c:COM:FR|File renamed]]:</comment>
      <origin>2187071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1685" sha1="87ca5ymtcij0t4nvolr53kia4ukegev" xml:space="preserve">[[Restr:Kwame Nkrumah on a Soviet stamp (80th anniversary of his birth) 1989 CPA 6101.jpg|right|200px]]
'''Kwame Nkrumah''' ([[21 Gwengolo|21 a viz Gwenholon]] [[1909]] e Nkroful, [[Ghana]] - [[27 Ebrel|27 a viz Ebrel]] [[1972]]
e [[Bukarest]], [[Roumania]]) a oa brogarour, politikour ha prezidant kentañ [[Ghana]].

Goude e studioù kaset e [[Breizh-Veur]] hag e [[SUA]] e tistroas d'e vro e 1947 ma voe pennsekretour an ''United Gold Coast Convention'', ur strollad dizalc'hour. Goude manifestadegoù e meur a gêr eus Ghana e 1948 e voe kaset d'an toull-bac'h gant ar [[bro-Saoz|Saozon]] e-pad ur miz. Goude-se e foetas bro ha gounit tud d'e vennozhioù hag e 1949 e savas ur strollad politikel, ar ''Convention People's Party''. Bac'het e voe adarre e 1950. E 1951 e tivizas ar Saozon dilezel Ghana hag aozañ un dilennadeg. Nkrumah a voe dilennet, daoust dezhañ bezañ en toull c'hoazh d'ar mare-se. Dieubet e voe un nebeud devezhioù goude. E miz Meurzh 1952 e voe dilennet da vinistr kentañ.

Disklêriet e voe dizalc'hiezh Ghana d'ar 6 a viz Meurzh 1957. Tri bloaz goude e voe embannet ur [[bonreizh|Vonreizh]] nevez a lakae Ghana da vezañ ur republik. Nkrumah a c'hounezas an dilennadeg aozet e miz Ebrel 1960 ha mont da brezidant kentañ ar Stad nevez d'ar 1añ a viz Gouere.

E miz C'hwevrer 1966 e voe distroadet en un taol-Stad pa oa o veajiñ e [[Sina]] ha [[Norzh Viet Nam]]. Ne zistroas morse d'e vro ha chom a reas e [[Ginea]]. E miz Eost 1971 ec'h eas d'an ospital da Roumania hag eno e varvas d'ar 27 a viz Ebrel 1972.

{{Prezidanted Ghana}}

{{DEFAULTSORT:Nkrumah, Kwame}}

[[Rummad:Ganedigezhioù 1909]]
[[Rummad:Marvioù 1972]]
[[Rummad:Politikourien Ghana]]</text>
      <sha1>87ca5ymtcij0t4nvolr53kia4ukegev</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Madalen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68442</id>
    <revision>
      <id>2187014</id>
      <parentid>2147031</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T12:43:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <comment>ar gouign</comment>
      <origin>2187014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="715" sha1="1zgzcy21411h5v0ebt79v2bj90ciuwq" xml:space="preserve">'''Madalen''' zo un [[anv-bihan brezhonek]], diwar an [[anv-bihan]] [[Mari Madalen]], deuet eus an anv [[Mari]] ha kêr [[Magdalena]]. 

== Yezhoù all==
*[[Maddalena]], en [[italianeg]]
*[[Madalena]], e [[portugaleg]]
*[[Magdalena]] en [[alamaneg]], [[poloneg]] ha [[spagnoleg]]
*[[Magdalene]], en alamaneg, [[daneg]], ha [[saozneg]]
*[[Madeleine]] e [[galleg]]
*[[Magdolna]], e [[hungareg]]

==Tud==
*[[Madalen an Amour]], skrivagnerez vrezhonek
*[[Madalen Bro-C'hall]], anv div briñsez c'hall
*[[Madalen Saint-Gal de Pons]], skrivagnerez vrezhonek

== Traoù all ==
* kenkiz Kermadalen e [[Benoded]].
* ar [[madalen (kouign)|vadalen]], ur gouign

==Pennadoù kar==
*[[Magda]]

[[Rummad:anvioù-bihan brezhonek]]</text>
      <sha1>1zgzcy21411h5v0ebt79v2bj90ciuwq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Madeleine</title>
    <ns>0</ns>
    <id>79394</id>
    <revision>
      <id>2187015</id>
      <parentid>2147034</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T12:59:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <comment>astenn</comment>
      <origin>2187015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1830" sha1="kofwb9kggs662o8g76njwqn4mowia5b" xml:space="preserve">[[Skeudenn:MadeleineSweden.JPG|thumb|250px|Ar briñsez Madeleine e 2009]]
'''Madeleine''' zo un [[anv-bihan gallek]] ha [[anv-bihan saoznek|saoznek]], hag a glot gant [[Madalen]] e brezhoneg, hag a deu, eveltañ, eus kêr [[Magdala]], lec'h orin ar santez [[Mari Madalen]].

==Berrstummoù==
*''Mado, Madelon,Magda, Madda, Lena.''.

==Yezhoù all==
* [[Madalen]] e [[brezhoneg]],
* [[Maddalena]] en [[italianeg]]
* [[Magdalena]] en [[alamaneg]], [[esperanteg]], latin, poloneg, saozneg, spagnoleg, svedeg.
* ''Magdaléna'' e hungareg, slovakeg, tchekeg.

==Anv-kevrennek==
* [[Marie-Madeleine]]

==Tud==
* [[Madeleine de France]], anv div briñsez c'hall
* [[Madeleine de Scudéry]] (1607-1701), skrivagnerez c'hallek
* [[Madeleine Sveden]], priñsez a [[Sveden]]
* [[Madeleine Albright]] (1937–2022), politikourez stadunanat, sekretourez-Stad
* [[Madeleine Lagadeg]], Breizhadez lazhet en [[El Salvador]]
* [[Madeleine L'Engle]] (1918–2007), skrivagnerez stadunanat
* [[Madeleine Riffaud]] ([[1924]]-), kazetennerez, barzhez hag harzerez c'hall (da goulz an [[Eil Brezel-bed]])
* [[Madeleine Robinson]] ([[1917]]-[[2004]]), a oa un aktourez (c'hoariva, sinema ha skinwel) [[Bro-C'hall|c'hall]] a orin [[tchek]]
* [[Madeleine Sologne]] ([[1912]]-[[1995]]), [[aktourez]] (c'hoariva ha sinema) [[Bro-C'hall|c'hall]]
* [[Madeleine Stowe]] (1958), aktourez stadunanat

==Kanaouenn==
* « [[La Madelon]] », kan soudarded (''&quot;La Madelon, viens nous servir à boire...&quot;'').
* « Madeleine », gant [[Jacques Brel]] (''Ce soir j'attendrai Madeleine...''&quot;).

==Lec'hanvadurezh==
==={{Bro-C'hall}}===
*[[La Madeleine]], anv meur a lec'h

==={{Kebek}}===
*[[Sainte-Madeleine]]
*[[Sainte-Marie-Madeleine]]

==Pennadoù kar==
* [[Madalena]]
* [[Maddalena]]
* [[Magdalene]]

[[Rummad:Anvioù-bihan gallek]]
[[Rummad:Anvioù-bihan saoznek]]</text>
      <sha1>kofwb9kggs662o8g76njwqn4mowia5b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Loffre</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84242</id>
    <revision>
      <id>2187074</id>
      <parentid>2045385</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T07:28:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JackyM59</username>
        <id>87937</id>
      </contributor>
      <comment>Actualisation des photographies</comment>
      <origin>2187074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8143" sha1="nag60ez62ai10cu9i40r04og6g44ihd" xml:space="preserve">{{Labour zo}}

{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:300px; float:right; margin:0 0 1em 1em; background:#fafafa; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:95%;&quot;
|+&lt;span style=&quot;font-size:large;&quot;&gt;  &lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #adafda&quot; |'''Kumunioù Bro-C'hall'''
|-
|- align=&quot;center&quot;
|Anv 
|'''Loffre'''
|- align=&quot;center&quot;
|Skoed
|[[Restr:Blason de la ville de Loffre (59) Nord-France.svg|90px]]
|- align=&quot;center&quot;
|Lec'hiadur Loffre en [[Arondisamant Douai]]
|[[Restr:Loffre.png|220px]]
|- align=&quot;center&quot;
|[[Riez]]
|{{Bro-C'hall}}
|- align=&quot;center&quot;
|[[Rannvro]] 
|{{FR-NPDC}}
|- align=&quot;center&quot;
|[[Departamant]] 
|{{FR-Norzh}} 
|- align=&quot;center&quot;
|[[Bro hengounel]] 
|
|- align=&quot;center&quot;
|[[Arondisamant]] 
|[[Arondisamant Douai|Douai]]
|- align=&quot;center&quot;
|[[Etrekumuniezh]] 
|Communauté de communes Cœur d'Ostrevent
|- align=&quot;center&quot;
|[[Kanton]]
|[[Kanton Douai-Kreisteiz|Douai-Kreisteiz]] 
|- align=&quot;center&quot;
|[[Kod INSEE]] 
|59354
|- align=&quot;center&quot;
|[[Kod-post]] 
|59182 
|- align=&quot;center&quot;
|Maer 
|Yves Brillon
|- align=&quot;center&quot;
|Amzer-gefridi 
|[[2008]]-[[2014]]
|- align=&quot;center&quot;
|Gorread 
|2,6&amp;nbsp;km²
|- align=&quot;center&quot;
|Led
|50° 21' 25&quot; Norzh 
|- align=&quot;center&quot;
|Hed
|03° 10' 12&quot; Reter
|- align=&quot;center&quot;
|Uhelder kreiz 
|26 m
|- align=&quot;center&quot;
|Uhelder bihanañ 
|20 m
|- align=&quot;center&quot;
|Uhelder brasañ 
|39 m
|- align=&quot;center&quot;
|Poblañs hep kontoù doubl
|757 &lt;small&gt;(2007)&lt;/small&gt;
|- align=&quot;center&quot;
|Stankter
|291 a./km²
|- align=&quot;center&quot;
|Lec'hienn ar gumun
|
|-
|}
'''Loffre''' a zo ur gumun eus [[departamant gall|departamant]] [[Norzh (departamant)|Norzh]] e [[Bro-C'hall]]. 
{|
|[[Restr:Mairie de Loffre.jpg|kleiz|thumb|200x200px|An ti-kêr]]
|}

== Istor ==
== Monumantoù ha traoù heverk ==
{|
|[[Restr:Église Saint-Roch de Loffre.jpg|kleiz|thumb|160x160px]]
|}
* Iliz katolik ''Saint Roch'', bet savet e 1860 ha brasaet e 1896
&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20170407051315/http://loffre-toussaintdomise.fr/sortiesabeglise.html Association d'histoire et de généalogie de Loffre]&lt;/ref&gt;.
== Armerzh ==
== Melestradurezh ==
{{DilennadDeroù |Titl= Roll maered ar gumun}}
{{Dilennad |Deroù = Meurzh 2001 |Penn = Meurzh 2014 |Anv =Yves Brillon |Strollad =  |Karg = }}
{{DilennadFedoù}}
{{DilennadPenn}}
== Douaroniezh ==
== Emdroadur ar boblañs 1780-2007==
&lt;timeline&gt;
Colors=						
  id:lightgrey value:gray(0.9)						
  id:darkgrey value:gray(0.7)						
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)						
  id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7)						
ImageSize = width:800 height:350						
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:50						
DateFormat = x.y						
Period =from:0 till:760						
TimeAxis = orientation:vertical						
AlignBars = justify						
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:100 start:0						
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:50 start:0						
						
BackgroundColors = canvas:sfondo						
BarData=						
  bar:1791						
  bar:1792						
  bar:1793						
  bar:1794						
  bar:1795						
  bar:1796						
  bar:1797						
  bar:1798						
  bar:1799						
  bar:1800 text:1800						
  bar:1801						
  bar:1802						
  bar:1803						
  bar:1804						
  bar:1805						
  bar:1806						
  bar:1807						
  bar:1808						
  bar:1809						
  bar:1810						
  bar:1811						
  bar:1812						
  bar:1813						
  bar:1814						
  bar:1815						
  bar:1816						
  bar:1817						
  bar:1818						
  bar:1819						
  bar:1820 text:1820						
  bar:1821						
  bar:1822						
  bar:1823						
  bar:1824						
  bar:1825						
  bar:1826						
  bar:1827						
  bar:1828						
  bar:1829						
  bar:1830						
  bar:1831						
  bar:1832						
  bar:1833						
  bar:1834						
  bar:1835						
  bar:1836						
  bar:1837						
  bar:1838						
  bar:1839						
  bar:1840 text:1840						
  bar:1841						
  bar:1842						
  bar:1843						
  bar:1844						
  bar:1845						
  bar:1846						
  bar:1847						
  bar:1848						
  bar:1849						
  bar:1850						
  bar:1851						
  bar:1852						
  bar:1853						
  bar:1854						
  bar:1855						
  bar:1856						
  bar:1857						
  bar:1858						
  bar:1859						
  bar:1860 text:1860						
  bar:1861						
  bar:1862						
  bar:1863						
  bar:1864						
  bar:1865						
  bar:1866						
  bar:1867						
  bar:1868						
  bar:1869						
  bar:1870						
  bar:1871						
  bar:1872						
  bar:1873						
  bar:1874						
  bar:1875						
  bar:1876						
  bar:1877						
  bar:1878						
  bar:1879						
  bar:1880 text:1880						
  bar:1881						
  bar:1882						
  bar:1883						
  bar:1884						
  bar:1885						
  bar:1886						
  bar:1887						
  bar:1888						
  bar:1889						
  bar:1890						
  bar:1891						
  bar:1892						
  bar:1893						
  bar:1894						
  bar:1895						
  bar:1896						
  bar:1897						
  bar:1898						
  bar:1899						
  bar:1900 text:1900						
  bar:1901						
  bar:1902						
  bar:1903						
  bar:1904						
  bar:1905						
  bar:1906						
  bar:1907						
  bar:1908						
  bar:1909						
  bar:1910						
  bar:1911						
  bar:1912						
  bar:1913						
  bar:1914						
  bar:1915						
  bar:1916						
  bar:1917						
  bar:1918						
  bar:1919						
  bar:1920 text:1920						
  bar:1921						
  bar:1922						
  bar:1923						
  bar:1924						
  bar:1925						
  bar:1926						
  bar:1927						
  bar:1928						
  bar:1929						
  bar:1930						
  bar:1931						
  bar:1932						
  bar:1933						
  bar:1934						
  bar:1935						
  bar:1936						
  bar:1937						
  bar:1938						
  bar:1939						
  bar:1940 text:1940						
  bar:1941						
  bar:1942						
  bar:1943						
  bar:1944						
  bar:1945						
  bar:1946						
  bar:1947						
  bar:1948						
  bar:1949						
  bar:1950						
  bar:1951						
  bar:1952						
  bar:1953						
  bar:1954						
  bar:1955						
  bar:1956						
  bar:1957						
  bar:1958						
  bar:1959						
  bar:1960 text:1960						
  bar:1961						
  bar:1962						
  bar:1963						
  bar:1964						
  bar:1965						
  bar:1966						
  bar:1967						
  bar:1968						
  bar:1969						
  bar:1970						
  bar:1971						
  bar:1972						
  bar:1973						
  bar:1974						
  bar:1975						
  bar:1976						
  bar:1977						
  bar:1978						
  bar:1979						
  bar:1980 text:1980						
  bar:1981						
  bar:1982						
  bar:1983						
  bar:1984						
  bar:1985						
  bar:1986						
  bar:1987						
  bar:1988						
  bar:1989						
  bar:1990						
  bar:1991						
  bar:1992						
  bar:1993						
  bar:1994						
  bar:1995						
  bar:1996						
  bar:1997						
  bar:1998						
  bar:1999						
  bar:2000 text:2000						
  bar:2001						
  bar:2002						
  bar:2003						
  bar:2004						
  bar:2005						
  bar:2006						
  bar:2007						
PlotData=						
 color:barra width:10 align:left						
 bar:1793 from:0 till: 120						
 bar:1800 from:0 till: 114						
 bar:1806 from:0 till: 128						
 bar:1821 from:0 till: 141						
 bar:1831 from:0 till: 185						
 bar:1836 from:0 till: 186						
 bar:1841 from:0 till: 161						
 bar:1846 from:0 till: 168						
 bar:1851 from:0 till: 181						
 bar:1856 from:0 till: 202						
 bar:1861 from:0 till: 208						
 bar:1866 from:0 till: 217						
 bar:1872 from:0 till: 204						
 bar:1876 from:0 till: 188						
 bar:1881 from:0 till: 198						
 bar:1886 from:0 till: 208						
 bar:1891 from:0 till: 222						
 bar:1896 from:0 till: 248						
 bar:1901 from:0 till: 236						
 bar:1906 from:0 till: 249						
 bar:1911 from:0 till: 222						
 bar:1921 from:0 till: 236						
 bar:1926 from:0 till: 248						
 bar:1931 from:0 till: 248						
 bar:1936 from:0 till: 319						
 bar:1946 from:0 till: 311						
 bar:1954 from:0 till: 284						
 bar:1962 from:0 till: 357						
 bar:1968 from:0 till: 388						
 bar:1975 from:0 till: 511						
 bar:1982 from:0 till: 611						
 bar:1990 from:0 till: 702						
 bar:1999 from:0 till: 726						
 bar:2006 from:0 till: 758						
 bar:2007 from:0 till: 757						
						
TextData=						
  fontsize:S pos:(50,10)						
  text:						
&lt;/timeline&gt;
&lt;ref&gt;Cassini hag [[EBSSA]]&lt;/ref&gt;

== Tud ==
== Liammoù diavaez ==
== Dave ha notennoù ==
&lt;references/&gt;

[[Rummad:Kumunioù an Norzh (departamant)]]</text>
      <sha1>nag60ez62ai10cu9i40r04og6g44ihd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ahmed Sékou Touré</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90393</id>
    <revision>
      <id>2187072</id>
      <parentid>1453735</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T02:41:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>424</id>
      </contributor>
      <comment>Lakaet eo bet ar restr [[c:File:Ahmed_Sékou_Touré_usgov-83-08641.jpg]] e-lec’h Sekou_Toure_usgov-83-08641.jpg gant [[c:User:CommonsDelinker]] evit an abeg-mañ: [[:c:COM:FR|File renamed]]:</comment>
      <origin>2187072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1553" sha1="lc7fvok1pavnk81me2chpgoi0n7cncl" xml:space="preserve">[[skeudenn:Ahmed Sékou Touré usgov-83-08641.jpg|thumb]]
'''Ahmed Sékou Touré''' (9 a viz Genver [[1922]] - 26 a viz Meurzh [[1984]]) a oa ur politikour eus [[Ginea]], bet prezidant kentañ ar vro adalek 1958 betek 1984.

Mab-bihan e oa da [[Samory Touré]] hag a stourmas a-enep an trevadennerezh [[bro-C'hall|gall]] en [[Afrika]] ar C'hornôg e fin an XIXvet kantved. E 1956 e oa Sékou Touré maer [[Conakry]] ha kannad Ginea e bodadenn vroadel Bro-C'hall. Diwar e atiz e voe chouet ouzh [[de Gaulle]] gant an engroez pa deuas hemañ da Gonakry. En ur referendom aozet e 1958 e nac'has pobl Ginea an unaniezh-kevelerezh gant Bro-C'hall ha dibabet an dizalc'hiezh a voe ofisiel d'an 2 a viz Here 1958, gant Sékou Touré e penn ar Stad nevez. Debret e voe ar C'hallaoued gant ar c'hwervoni hag e-pad meur a vloaz e klaskjont plantañ reuz er vro he doa kredet talañ oute (rivinañ ekonomiezh Ginea dre pourchas bilhedoù faos, stummañ eneberien bolitikel...).

Sékou Touré a lakaas e plas ur politikerezh [[marksouriezh|marksour]] (dilezet e 1978) ha roet e voe [[Priz Lenin ar Peoc'h]] dezhañ e 1961. E fin ar bloavezhioù 1960 e voe harzet ha bac'het an darn vrasañ eus e eneberien. War-gresk ec'h eas e baranoia ha war-dro 50 000 den a vije bet lazhet e [[kamp-bac'h|kampoù-bac'h]], evel hini [[kamp Boiro|Boiro]], dindan e ren.

Mervel a reas e [[Cleveland]] ([[Ohio]]) e-pad un oberatadenn.

{{Prezidanted Ginea}}

{{DEFAULTSORT:Toure, Ahmed Sekou}}
[[Rummad:Politikourien Ginea]]
[[Rummad:Ganedigezhioù 1922]]
[[Rummad:Marvioù 1984]]</text>
      <sha1>lc7fvok1pavnk81me2chpgoi0n7cncl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yann an Toullgofer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>99570</id>
    <revision>
      <id>2187067</id>
      <parentid>1996082</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T21:21:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JayCubby</username>
        <id>85197</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:MaryJaneKelly Ripper 100.jpg]] → [[File:MaryJaneKelly Ripper.jpg]] res</comment>
      <origin>2187067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20878" sha1="toxnzztb29hv42x0ciu3bnmsd426oem" xml:space="preserve">'''Yann an Toullgofer''' ('''Jack the Ripper''' e [[saozneg]]) a veze graet eus ul [[lazher a steudad]] hag en devoa bevet e [[Londrez]] e dibenn an {{XIXvet}} kantved. Ul [[lesanv]] an hini eo dre ma ne oa ket bet kavet piv e oa ar muntrer-se e gwirionez : roet e oa bet dezhañ da-heul al lizher en devoa kaset d'an ajañs-kelaouiñ [[Central News]] m'en em ginnige evel-se ennañ. E-touez ar gisti a oa o labourat e ranngêr baour [[Whitechapel]] e tibabe e lazhidi ; pemp anezhe da nebeutañ a oa bet drouklazhet e [[1888]]. Ne oa ket bet diskoulmet an afer-se gant enklaskerien ar mare-se ha meur a aozer hag a arzour a oa bet broudet o awen abalamour da identelezh kuzh hag abegoù kevrinus al lazher pe... al lazherien.

== An afer e berr gomzoù ==
[[Restr:Whitechapel Spitalfields 7 murders.PNG|upright=2|thumb|Lec'hioù ar muntroù - ''Osborn Street'' ([[Emma Elizabeth Smith]]), ''George Yard'' ([[Martha Tabram]]), ''Durward Street'' ([[Mary Ann Nichols]]), ''Hanbury Street'' ([[Annie Chapman]]), ''Berner Street'' ([[Elizabeth Stride]]), ''Mitre Square'' ([[Catherine Eddowes]]), ''Dorset Street'' ([[Mary Jane Kelly]]).]]
Kroget e oa bet an afer pa voe kavet Mary Ann Nichols dic'hoûget ha toullgofet en ur straed 
eus Whitechapel d'an [[31 a viz Eost]] [[1888]]. Achu e voe ar steudad muntroù gant hini Mary Jane Kelly bet adkavet gwall vuturniet en he c'hambr d'an [[9 a viz Du]] er memes bloaz.
Holl lazhidi Yann an Toullgofer a oa merc'hed hag a oa o labourat evel gisti bep ar mare en [[East End]], unan eus paourañ ranngêrioù Londrez. Estreget an hini ziwezhañ, 25 bloaz anezhi, an darn vrasañ anezhe a oa maouezed e-kreiz o brud, war-dro 40 vloaz.

An deiz a hiziv e chom an afer-se ur gwir luziadell c'hoazh : piv e oa an drouklazher, pe abegoù en devoa, abalamour da betra ez ae da c'histi nemetken, perak e oa paouezet a-daol-trumm, hag all... ?

== E zoare ober ==
Tri eus ar pemp muntr a oa c'hoarvezet e lec'hioù foran (straedoù) hag ur pevare e porzh ur savadur. D'an ampoent e oa boas ar gisti da labourat e ruioù dall ha straedoù enk hag a veze damsklêrijennet peurvuiañ, ma veze aes d'an drouklazher ober e vad eus ar saviad-se.

Dic'hoûget e oa bet al lazhidi da gentañ. Div anezhe a oa bet toullgofet : bet digoret o c'hof gant al lazher ha tennet ar [[flugez]] ([[bouzelloù]], [[lounezh]]i, [[mammoù]]) dioutañ, d'o lakaat war skoaz ar c'horfoù-marv pe d'o c'has gantañ. Kaset e oa bet ul lodenn eus ul lounezh-den da [[George Lusk]] (Prezidant ar C'homiteoù evezhiañs) zoken, a-gevret gant ul lizher o kemenn e oa bet lamet diouzh unan eus al lazhidi.

Elizabeth Stride a oa bet dic'hoûget hep bezañ toullgofet : tomm e oa he c'horf c'hoazh pa oa bet kavet&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.casebook.org/victims/stride.html Afer Stride war casebook.org]&lt;/ref&gt; ha direnket ar muntrer sur a-walc'h hep n'en dije ket bet tro da beurechuiñ e bezh-labour euzhus.

Mary Jane Kelly, bet lazhet e-barzh ar gambr a feurme e [[Dorset Street (Spitalfields)|Miller's Court]], a oa bet peurzivouzellaouet. Strewet e oa bet he flugez er pezh a-bezh dre m'en devoa bet Yann an Toullgofer amzer a-walc'h da ober evel ma plije dezhañ.

== Al lazhidi ==
* Ar re anataet : 
:[[Mary Ann Nichols]], bet lazhet e-pad noz an [[31 a viz Eost]] [[1888]],
:[[Annie Chapman]], bet lazhet d'an [[8 a viz Gwengolo]] [[1888]] diouzh ar beure,
:[[Elizabeth Stride]], bet lazhet d'an [[30 a viz Gwengolo]] [[1888]],
:[[Catherine Eddowes]], bet lazhet d'an [[30 a viz Gwengolo]] [[1888]] (45 munutenn diwezhatoc'h),
:[[Mary Jane Kelly]], bet lazhet e-pad noz an [[9 a viz Du]] [[1888]].

* Ar re vartezeet : 
:Alice McKenzie, « Clay Pipe » he lesanv, bet ganet e-tro [[1849]], adkavet dic'hoûget d'ar [[17 a viz Gouere]] [[1889]] e Castle Alley.

:Frances Coles, « Carrotty Nell » he lesanv, bet ganet e-tro [[1865]], adkavet troc'het he goûg d'an [[13 a viz C'hwevrer]] [[1891]] e Swallows Gardens.

:Martha Tabram, gast anezhi, adkavet drouklazhet e kentañ estaj ur savadur (Georges Yard Building) d'ar [[7 a viz Eost]] [[1888]] diouzh ar beure, teir sizhunvezh a-raok na c'hoarvezje ar c'hentañ muntr « ofisiel ». 39 zaol kontell he devoa gouzañvet kement hag ur c'hloaz all graet gant ur [[goustilh]] pe ur [[baionetez|vaionetez]]. Al lec'h ma oa bet kavet he c'horf a oa hogos e kreizig-kreiz lec'hioù ar pemp muntr all a oa bet lakaet war gont Yann an Toullgofer. Diouzh an danevell korfskej en devoa al lazher gwall foeltret ar c'hof, an divronn hag ar forzh. Padal, petra bennak ma soñje da bolis ar mare-se e oa Yann an Toullgofer pennkaoz d'an torfed-mañ ne oa prouenn ebet koulskoude.

* Reoù all : 
:Annie Milwood, aet dezhi d'ar [[25 a viz C'hwevrer]] [[1888]], kaset d'an ospital hag aet da Anaon d'an [[3 a viz Meurzh]] [[1888]].

:Ada Wilson, aet dezhi d'an [[28 a viz Meurzh]] [[1888]] hep n'he dije kollet he buhez.

:Elizabeth Jackson, gast anezhi bet adkavet he c'horf dre dammoù en [[Tavoez]] etre an [[31 a viz Mae]] hag ar [[25 a viz Mezheven]] [[1889]].

=== Lazhidi anataet ===
==== Mary Ann Nichols, « Polly » he lesanv ====
[[Restr:Mary Ann 'Polly' Nichols.jpg|thumb|Luc'hskeudenn-kañv Mary Ann Nichols]]
Bet ganet Walker d'ar [[26 a viz Eost]] [[1845]] e Londrez, dimezet da William Nichols ha mamm pemp bugel, aet diouzh he gwaz abaoe [[1882]]. Lazhet e voe e-pad noz an [[31 a viz Eost]] [[1888]], d'he 43 bloaz ha douaret e ''London Cemetery and Crematorium'' d'ar [[6 a viz Gwengolo]] [[1888]], niverennet 210752 he bez.

Adkavet e oa bet he c'horf etre 3e30 ha 3e45 diouzh ar beure e Buck's Row, bet troc'het he goûg, diskolpet he zeod ha boulc'het he c'hof ; he forzh a oa bet boulc'het don ivez. Goude bezañ skejet he c'horf e voe stadet e oa bet taget da gentañ hag e oa kleiziat an drouklazher, ar pezh a voe dislâret diwezhatoc'h gant meur a skiantour barrek war an torfedoù&lt;ref&gt;{{ouvrage
|langue=en|nom1=Stewart Evans, Keith Skinner|titre=The Ultimate Jack the Ripper Sourcebook|sous-titre=An Illustrated Encyclopedia|éditeur=Constable and Robinson|lieu=Londres|année=2000|passage=35}}&lt;/ref&gt;.

E-barzh kazetennoù ar mare-se e veze lennet sof-kont, ha kazi bemdez, pennadoù diwar-benn maouezed drouklazhet, muturniet pe zevet bev. N'eo ket souezh neuze e vije bet kavet « iskis » an darvoud-mañ gante petrak bennak m'o devoa sachet evezh o lennerien ouzh doare ober divoas al lazher en ur ober ''Hini doullgofet Buck's Row'' eus ar paourkaezh maouez.
==== Annie Chapman, « Dark Annie » he lesanv ====
[[Restr:Annie Chapman mortuary photo.jpg|left|thumb|Annie Chapman luc'hskeudennet goude bezañ bet drouklazhet]]
Bet ganet Eliza Ann Smith e miz Gwengolo [[1841]] e Londrez, dimezet da John Chapman e [[1869]] ha mamm div verc'h hag ur mab toc'h, lazhet e voe d'ar Sadorn [[8 a viz Gwengolo]] [[1888]] diouzh ar beure, e porzh diabarzh niverenn 29 Hanbury Street. Luduet e oa bet d'ar [[14 a viz Gwengolo]] [[1888]] e Manor Park.

Adkavet e oa bet en he gourvez, bet troc'het he goûg, peuzdistaget he fenn diouzh he c'horf. Digoret e oa bet he c'hof ha lakaet he bouzelloù war he skoaz dehou tra ma oa bet tennet he forzh, he c'hrozh hag an div drederenn eus he [[c'hwezigell (korfadurezh)|c'hwezigell]]. En he harz e oa un nebeud pezhioù moneiz hag ur golo paper skrivet deiziad an [[28 a viz Eost]] warnañ&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.casebook.org/victims/chapman.html Goût hiroc'h diwar-benn Annie Chapman war al lec'hienn Casebook.org, rann ''Annie's Clothes and Possessions'']&lt;/ref&gt;.

Disklêriet en devoa un test o chom er savadur en devoa klevet ur vaouez o huchal « ''nann'' » en ur anzav ne oa ket bet kalonek a-walc'h evit sellout dre ar prenestr. Antronoz, ur plac'h vihan a gelaouas ar polis he devoa gwelet ur boullenn wad un nebeud tiez pelloc'h ac'hane : evit ar bolised e oa sur a-walc'h ur roud lezet war e lerc'h gant al lazher tra m'edo o kas gantañ an organoù edo o paouez tennañ diouzh korf al lazhiad.

Un nebeud deizioù diwezhatoc'h e oa bet lakaet harz war ur c'higer yuzev hag a oa o terc'hel ur stal er c'harter, John Pizer e anv, war zigarez e vije bet kavet un tamm eus un davañjer lêr war lec'hioù ar muntr. Ken abred all e oa bet lakaet an tamm lêr-se e-maez ar jeu dre ma oa d'ur feurmer eus ar savadur : gwalc'het e oa bet gantañ ha lakaet da sec'hañ. Karc'hariet e oa bet Pizer daou zeiz-pad, amzer d'ar polis d'e zidamall ha da sioulaat ar mor a dud a felle dezhe linchañ anezhañ.

Diwar neuze e voe graet diskiant trelatet pe vaniak revel eus an drouklazher, diouiziek war ar gorfadurezh. An diluz nemetañ a oa bet degaset gant un nebeud testenoù bet disklêriet gante o devoa gwelet Annie Chapman o toullañ kaoz gant un den un tog chase war e benn hag ur vantell hir du en-dro dezhañ. Lâret e oa bet ivez e kamme.
==== Elizabeth Stride, « Long Liz » he lesanv ====
[[Restr:Elizabeth stride 100.jpg|thumb|upright| Luc'hskeudenn-kañv&lt;br /&gt;Elizabeth Stride]]
Bet ganet Gustafsdotter d'ar [[27 a viz Du]] [[1843]] e [[Torslanda]], distrig [[Göteborg]] ([[Sveden]]), mamm daou vugel ha torrdimezet e [[1876]] diouzh John Thomas Stride. Adkavet e voe divuhez he c'horf d'an [[30 a viz Gwengolo]] [[1888]] e porzh ar C'hleub Berner gant ur seurtanvet Louis Diemschutz. Douaret e oa bet en ''East London Cemetery'' (bez n° 15509).

Ar savadur ma oa bet kavet Elizabeth Stride en e borzh a roe bod da Yuzevien hag Alamaned. Troc'het don e oa bet he goûg ha, diwar desteni ur paotr-karr, e tiwade c'hoazh pa oa bet kavet ar paourkaezh maouez gantañ&lt;ref&gt;Testeni Edward Spooner, meneget e-barzh ''[[The Times]]'', [[3 a viz Here]] [[1888]]&lt;/ref&gt;. Graet e voe ''Lucky Lizbeth'' gant ar gazetennerien eus an hini n'en devoe ket amzer al lazher d'he zoullgofañ, direnket ma oa bet gant un test.

Diwar ali arbennigourien 'zo n'halle ket an torfed-mañ bezañ bet sevenet gant Yann an Toullgofer : re verr an amzer ha re bell diouzh al lec'h ma oa da vezañ graet ar muntr da-heul.
Ouzhpenn ne oa ket bet taget al lazhiad met dic'hoûget war-eeun gant ur gontell ledan, berr ha falllemmet he lavnenn, disheñvel-mik diouzh an hini bet graet ganti da geñver ar pevar muntr all. Gant ur gontell tanav, hir ha lemm he lavnenn e oa bet lazhet ha gwall vuturniet Catherine Eddowes war-dro pemp munutenn ha daou-ugent diwezhatoc'h. Graet en divije ar muntrer gant ar memes seurt arm a-benn an div wech kentañ a-raok kemm a-benn an drede hag adober gant ar gontell gentañ a-benn ar bevare (45 munutenn diwezhatoc'h) hag ar bempvet. Arvestet en devoa un test, Israel Schwartz e anv, ouzh an argadenn gant un den mezv hag en devoa he zaolet war al leur en ur zistagañ gerioù bras. Bet keñveriet an holl ditouroù dastumet gant ar polis e seblante an argader-mañ bezañ an drouklazher ivez.

==== Catherine Eddowes, « Kate Conway » he lesanv ====
[[Restr:Eddowes Mortuary Photo 2.jpg|thumb|upright|left|Kliched skej-korf&lt;br /&gt;Catherine Eddowes]]
Bet ganet d'ar [[14 a viz Ebrel]] [[1842]] e [[Wolverhampton]] ([[Staffordshire]]), ur verc'h ha daou vab he devoa bet gant he fried kleiz Thomas Conway. Bet lazhet d'an [[30 a viz Gwengolo]] [[1888]] e oa bet muturniet hag adkavet e liorzh foran [[Mitre Square]].

Merzheriet e oa bet Catherine Eddowes, sur a-walc'h peogwir n'en devoa ket gallet Yann an Toullgofer kas e « labour » da benn gant Elisabeth Stride (mar bez lakaet e oa bet lazhet houmañ gantañ). Adkavet e oa bet en he gourvez en ur boullennad wad, digoret he c'hof ha peurfoeltret he dremm : he [[fri]] ha he [[skouarn]] dehou boulc'het, ur V ledan treset war he fas gant ur gontell. Peuzdibennet e oa, toullgofet « evel ur pemoc'h en ur stal giger », lakaet he [[stomok]] ha he bouzelloù war he skoaz dehou, hec'h [[avu]] troc'het, unan eus he lounezhi hag he c'hrozh tennet kuit.

==== Mary Jane Kelly, « Ginger » he lesanv ====
[[Restr:MaryJaneKelly Ripper.jpg|thumb|Luc'hskeudenn bolis Mary Jane Kelly tapet war lec'hioù ar muntr]]
Bet ganet e-tro [[1863]]-[[1864]] e kêr pe gontelezh [[Luimneach]] ([[Iwerzhon]]), intañvez Davies, e oa bet drouklazhet d'ar Gwener [[9 a viz Du]] [[1888]] e-tro teir eur diouzh ar beure e niverenn 13 Miller's Court. Douaret e oa bet e bered katolik Sant Padrig Londrez.

Diouzh danevell ar mezeg-lezenn e voe kalz euzhusoc'h an torfed-mañ eget ar re all :
''Emañ ar c'horf en e c'hourvez e kreiz ar gwele, troet ar penn war ar jod kleiz, an divskoaz a-blaen, ahel ar c'horf damstouet war an tu kleiz avat. En em gavout a ra ar vrec'h kleiz a-hed ar c'horf, an arvrec'h pleget a-skouer ha pozet a-dreuz ar c'hof. Ar vrec'h dehou, un tamm bennak distaget diouzh ar c'horf, a zo war ar vatarasenn, tra m'emañ an arvrec'h war ar c'hof, stardet ar bizied anezhi. Distok eo an divhar, ar vorzhed kleiz a-skouer gant ar c'horf bras tra ma tres ar vorzhed dehou ur c'horn anlemm gant ar [[moudenn|voudenn]]. Gorread diavaez a-bezh ar c'hof hag an divorzhed a zo bet diframmet tra m'eo bet tennet ar flugez diouzh kavenn ar c'hof. Troc'het eo bet an divronn adalek o diazezoù, muturniet an divrec'h gant meur a daol kontell dizingal ha n'haller ket anavezout an dremm. Gwiadoù ar goûg a zo bet troc'het betek an askorn. Strewet eo bet ar flugez a-stlabez : ar grozh, al lounezhi hag ur vronn a zo dindan ar penn ; ar vronn all e-kichen an troad dehou ; an avu etre an treid ; ar bouzelloù a-zehou d'ar c'horf ; ar [[felc'h]] a-gleiz d'ar c'horf ; berniet ez eus bet drailhennoù kig eus ar c'hof hag an divorzhed war un daol ; tennet eo bet ar [[kalon|galon]] ha n'eo ket bet adkavet''.
=== Lazhidi all hag a c'hallfe bezañ lakaet war gont Yann an Toullgofer ===
Meur a vaouez all a oa bet argadet pe lazhet dres d'ar mare m'edo Yann an Toullgofer oc'h ober d'ar spont ren e Londrez : a-wechoù e vez lakaet lod eus an torfedoù-mañ war e gont.
==== Annie Millwood ====
Bet ganet e-tro [[1850]], argadet d'ar [[25 a viz C'hwevrer]] [[1888]] e White's Row ha kaset d'an ospital abalamour ma oa bet gwall c'hloazet he c'horf ha he divhar : kuitaat a reas an ospital ha mont da Anaon d'an [[3 a viz Meurzh]] [[1888]].
==== Ada Wilson ====
Bet ganet e-tro [[1868]], argadet d'an [[28 a viz Meurzh]] [[1888]] en he zi (19, Maiden Street) hep na vije bet kollet he buhez ganti.
==== Martha Tabram « Emma Turner » he lesanv ====
Bet ganet White d'an [[10 a viz Mae]] [[1849]] e Londrez, dimezet hag aet digant Henry Samuel Tabram he devoa bet daou vab gantañ. Drouklazhet e oa bet d'ar [[7 a viz Eost]] [[1888]] e George Yard, 39 zaol kontell adkavet en he c'horf. En abeg d'al lec'h, d'an deiziad ha da zegouezhioù he marv e vez lâret gant arbennigourien 'zo e c'hallfe bezañ unan eus lazhidi Yann an Toullgofer. Padal, ne oa ket bet na dic'hoûget na toullgofet evel ma oa c'hoarvezet d'ar maouezed all (estreget Stride). Emdroadur grevusted gloazioù lazhidi Yann an Toullgofer – doare ober merkus al lazherien a steudad – a laka da vartezeañ e vije bet Martha Tabram drouklazhet gant lazher brudet Whitechapel.
==== Elizabeth Jackson « Lizzie » he lesanv ====
Korf ar gast-mañ eus [[Sloane Square]], bet ganet d'an [[18 a viz Meurzh]] [[1865]], a oa bet adkavet dre dammoù en [[Tavoez]] etre an [[31 a viz Mae]] hag ar [[25 a viz Mezheven]] [[1889]].
== Personelezh al lazher ==
=== Hervez Anderson ===
E pennad 9 ar c'hounskrid ofisiel - « ''The lighter side of my official life'' » - a oa bet savet gantañ e tispleg Sir [[Robert Anderson]] e oa an drouklazher, gouez dezhañ, ur « maniak revel eus ar re feulsañ », a orin eus [[Pologn]], bet desavet e renkad ar vicherourien hag o chom e-unan-penn en dachennad ma oa bet sevenet an torfedoù. E eiler, Donald Sutherland Swanson, en devoa skrivet e marz an diell : « ''Kosminski'' », oc'h ober dave d'ar [[skizofren]] [[Aaron Kosminski]] da vezañ an torfedour.

== Orin al lesanv ==
=== Al lesanv ===
[[Restr:DearBossletterJacktheRipper.jpg|thumb|''Dear Boss'', unan eus al lizhiri&lt;br /&gt;a vije bet skrivet gant&lt;br /&gt;Yann an Toullgofer]]
Gallout a ra al lesanv « Yann an Toullgofer » dont eus ur c'hazetenner bennak peotramant eus ar muntrer e-unan.

Kroget e oa istor al lesanv-se gant ul lizher, ''Dear Boss'' e anv, degemeret d'ar [[27 a viz Gwengolo]] [[1888]] gant ar [[Central News Agency]] ha sinet ''Yann an Toullgofer''. Ne oa ket bet gwiriekaet evel bezañ bet dornskrivet gant al lazher ; sellet e vez ouzh al lizher-mañ evel un taol-esae da reiñ muioc'h a vrud d'an afer pe evel…lost al leue.

Skrivet e vije bet al lizher gant ur c'hazetenner eus ar pemdezieg '' The Star'', [[Frederick Best]] e anv&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.casebook.org/timeline.html Casebook:« The August 1966 edition of Crime and Detection includes an article which describes how a journalist for the Star (named Best) claimed to have written all the &quot;Jack the Ripper letters&quot; ever sent to the press and police »]&lt;/ref&gt;, hag en devoa c'hoant d'ober d'e bennadoù bezañ « fetisoc'h » o reiñ un anv d'al lazher. Hanter-kant vloaz abretoc'h, ur ''Yann'' faltaziek all en devoa gounezet brud er memes kêr : [[Yann e seulioù war winterell]]. Oberourien 'zo evel [[Philip Sugden]] ha [[Lionel Fanthorpe]] o devoa skrivet en dije gallet awenañ lesanv « Yann an Toullgofer »&lt;ref&gt;Philip Sugden ''The Complete History of Jack the Ripper'' p.260, Lionel Fanthorpe ''The World's Most Mysterious Murders'' p.115&lt;/ref&gt;.

Chomet e oa bet bev al lesanv-se dre ma voe eilembannet al lizher er c'hazetennoù gant [[Scotland Yard]] engortoz da vezañ anavezet an doare skrivañ gant unan bennak.
=== Brud ===
E-skoaz lazherien a steudad all en devoa Yann an Toullgofer graet nebeut a lazhidi. Gallout a ra meur a abeg displegañ e vrud. D'an ampoent edo an holl gazetennoù o tiorren ha gwall gevezerezh a veze kenetrezo o klask war-lerc'h an darvoudoù biskoazh sebezusoc'h. Ouzhpenn, arloup hag ampartiz al lazher a oa souezhus-eston ken e oa : dibaot ar re gouest da zic'hoûgañ, da zibennañ ha da doullgofañ ur vaouez gant kement a ouezoni ha resisted war un dro. Primded Yann an Toullgofer ne voe ket dister e kresk e vrud ivez.

Meur a elfenn all o doa graet d'an drouklazher-se mont tre en istor ar c'hrim hag ar memor stroll. Ar pep hervekañ eo implij ar mediaou gant an Toullgofer e-unan moarvat, ar pezh a oa nevez d'ar mare-se. Meur a lizher a oa bet degemeret gant ar c'hazetennoù ha gant ar polis kement ha ken bihan ma voe lakaet e dorfedoù war wel e-pad meur a viz. Ha seul ma c'hwite [[Scotland Yard]] war serriñ ar muntrer seul ma kreske entan ar bobl. Diwar neuze e tiskouez al lizhiri sinet 'Ho servijour uvel Yann an Toullgofer' gant lizherennoù gwad bezañ bet skrivet gant ar c'hazetenner Frederick Best evit ober da dennadennoù [[The Star]] kreskiñ.

Ne oa ket bet diluziet ar c'hevrin a guzhe personelezh Yann an Toullgofer : ne voe ket lakaet harz war ar muntrer gant polis Kêr-Londrez, na zoken war un den bennak diskred warnañ. Adalek ar c'hentañ deiz betek an deiz a hiziv n'eus ket bet ehan ebet gant ar martezeadennoù a bep seurt.

East End Londrez en devoa roet ul leurenn dic'hortoz d'ar muntroù gant e c'hardennoù teñval, kemmeskailhez e engroez born, e aer diyac'h mat da zegas kleñvedoù a bep seurt : paourañ ranngêr ur gêrbenn divent-mat da vare an [[Dispac'h greantel]].
== Diluzioù ==
=== Enskrivadur Goulston Street ===
[[Restr:The Juwes are the men that Will not be Blamed for nothing.JPG|thumb|Eilskeudenn an enskrivadur bet adkavet ouzh moger Goulston Street]]
Goude ma c'hoarvezas daou vuntr an [[30 a viz Gwengolo]] e voe ensellet al lec'hioù gant ar polis o klask war-lerc'h diluzioù pe destoù. E-tro teir eur diouzh ar beure e voe kavet e Goulston Street un tamm eus un davañjer gwad warnañ gant an enseller [[Alfred Long]], dek munutenn war droad eus ar plas ma oa bet lazhet Catherine Eddowes. O klask mont pelloc'h ganti e kavas Long un enskrivadur ouzh ur voger e-kichen an tamm tavañjer : « The Juwes are the men That Will not be Blamed for nothing » (« Ne vo ket tamallet ar Yuzeved evit netra » ur fazi er ger &quot;juwes&quot;). Goulakaet e oa bet e oa nevez an enskrivadur, anez e vije bet diverket gant unan eus an dud o chom er ranndioù nes. Kuit da voulc'hañ emsavioù enepyuzev e oa bet adskrivet a-raok bezañ skarzhet diouzh ar voger&lt;ref&gt;D. Rumbelow, &quot;the complete Jack the Ripper&quot;, p.59-60&lt;/ref&gt;.

Tud barrek war ar muntroù dre doullgofañ, [[Stephen Knight]]&lt;ref&gt;[[Stephen Knight]], ''Jack the Ripper: The Final Solution'', London: Bounty Books, (1976; rev. 1984; repr. 2000), ISBN 0-7537-0369-6&lt;/ref&gt; en o zouez, o devoa kavet ur geñver iskis a-walc'h e skrivad direizh ar ger ''Juwes'' e-lec'h ''Jews'' (Yuzeved) hag anv ''Jubelo, Jubela ha Jubelum'', (drouklazherien e mojenn Hiram). Ar pezh a reas da Stephen Knight skrivañ e oa Yann an Toullgofer [[frañmason]], pe tomm e galon outo da nebeutañ.

== Notennoù ha deveennoù==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Yann an Toullgofer]]
[[Rummad:Lazherien a steudad]]
[[Rummad:Torfedourien Bro-Saoz]]</text>
      <sha1>toxnzztb29hv42x0ciu3bnmsd426oem</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dour melar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100512</id>
    <revision>
      <id>2187079</id>
      <parentid>1499104</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:27:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <comment>astenn</comment>
      <origin>2187079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="488" sha1="slrj0qg2juvmcg0b38qatcaqeeszp94" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Dour melar''' a reer eus [[dour]] danvezennoù meinel ennañ a denner eus an douar. Hervez lezennoù e talvoud ne zle ket bezañ ezhomm digontammañ anezhañ evit bezañ evet. 

Kavet e vez er [[Kenwerzh|c'henwerzh]] dre ma vez sellet outañ evel mat evit [[yec'hed]] an dud. Implijet e vezont ivez en tiez havgurañ.

An [[dour andon]] a zo ur seurt all a zour gwerzhet e boutailhoù, gant reolennoù un tamm disheñvel peurliesañ hag hervez ar broioù.


[[Rummad:Dour]]</text>
      <sha1>slrj0qg2juvmcg0b38qatcaqeeszp94</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187081</id>
      <parentid>2187079</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:47:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>rummad</comment>
      <origin>2187081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="506" sha1="hpdfbk1ut5gdi8ooe8if7hwm3n1g64v" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Dour melar''' a reer eus [[dour]] danvezennoù meinel ennañ a denner eus an douar. Hervez lezennoù e talvoud ne zle ket bezañ ezhomm digontammañ anezhañ evit bezañ evet. 

Kavet e vez er [[Kenwerzh|c'henwerzh]] dre ma vez sellet outañ evel mat evit [[yec'hed]] an dud. Implijet e vezont ivez en tiez havgurañ.

An [[dour andon]] a zo ur seurt all a zour gwerzhet e boutailhoù, gant reolennoù un tamm disheñvel peurliesañ hag hervez ar broioù.

[[Rummad:Dour]]
[[Rummad:Diedoù]]</text>
      <sha1>hpdfbk1ut5gdi8ooe8if7hwm3n1g64v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Naved Trugarez Doue</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100700</id>
    <revision>
      <id>2187013</id>
      <parentid>2169590</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T12:25:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20628-71</username>
        <id>90686</id>
      </contributor>
      <comment>/* Penaos pediñ naved Trugarez Doue */</comment>
      <origin>2187013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2917" sha1="anke8yujzpzphom4fw4a3veqc78l0ov" xml:space="preserve">{{Kristeniezh}}'''Naved Trugarez Doue''' zo un naved a bedennoù da gregiñ da zeiz [[Gwener ar Groaz]] betek ar Sul war-lerc’h [[Sul Fask]], hag a zo bet diskleriet « Gouel [[Trugarez]] Doue » (Misericordi Divina) gant an [[Iliz katolik]].

Hervez an Iliz, d’ar [[14 a viz Gwengolo]] 1935, e lavaras [[Jezuz Krist]] da [[Faustyna Kowalska|santez Faostina]] (santelezhet e 2000) penaos dibunañ [[Chapel]]ed an Drugarez. Er c'hontrol d'ar [[Rozera]] kinniget da [[Domingo de Guzmán|sant Dominig]] gant an Itron-Varia e vez pedet ar chapeledad-se gant pedennoù diazezet war ar C'hrist ha neket war an Itron-Varia a-benn degemer trugarez Doue ar Mab, dre e Basion.

==Promesaoù==

[[Skeudenn:Maria Faustyna Kowalska.jpg|thumb|left|90px|[[Faustyna Kowalska|Santez Faostina]]]]
An navad-se zo ur bedenn a c'houlenn ma tegasfe grasoù d'ar re en ped. Ar promesaoù kinniget gant Jezuz-Krist da santez Faostina ha d'ar re a bedfe an navad-se a vefe ar re-se :

« ''Ma merc'h, laka an eneoù da baterat war ar chapeled-mañ a'm eus roet dit. Plijout a ra din reiñ grasoù da gement tra a c'houlennint gantañ.''» (An Deizlevrig&lt;ref&gt;''An Deizlevrig'' eo anv journal speredel santez Faostina. Embannet e voe war-lerc'h he marv.&lt;/ref&gt;)

« ''Ar veleion en roio d'ar bec'herion evel ur plankenn diwezhañ a [[silvidigezh]] ; ha zoken ar pec'her ar startañ, ma tibun ar chapeledad-se ur wezh a resevo gras va zrugarez.''» (An Deizlevrig)

Ouzhpenn-se en dije promesaet Jezuz-Krist ur marv c'hwek evit an dud a bed an naved-se :

« ''Da eur ar marv e tifennin evel ma c'hlod-me kement ene en do dibunet ar chapeledad-se he-unan pe, a-hend-all, m'o do pedet tud arall e-tal un den war e dremenvan, e vo kenkoulz ma induljañs ganto.''» (An Deizlevrig)

== Penaos pediñ naved Trugarez Doue ==
1. Ober sin ar groaz

2. Lavarout teir gwezh :&quot;''Gwad ha dour, hag a strinkas eus kalon Jezuz evel andon an Drugarez evidomp, fiziañs a'm bez ennoc'h''&quot;

3. Lavarout ur ''Pater Noster''

4. Lavarout un ''Ave Maria''

5.Lavarout ur C'hredo

6.War bep greunenn voan : &quot;''Dre e Basion boanius, bezit trugarezus ouzhimp hag ouzh ar bed a-bezh''&quot;

7.War bep greunenn dev : &quot;''Tad peurbadus, profañ a ran deoc'h Korf, Gwad, Ene ha Doueelezh ho mab muiañ-karet, Hon Salver Jezuz-Krist, evit azgoulenn ganeoc'h pardon hon pec'hedoù ha pardon reoù ar bed a-bezh''&quot;

8.E diwezh ar chapeled, lavarout teir gwezh :&quot;''Doue santel, Doue kreñv, Doue divarvel, ho pet truez ouzhimp hag ouzh ar bed a-bezh.''&quot;

== Da be goulz pediñ ar chapeledad-se ==

Bep devezh a ya d'ober an nav deiz a vez etre Gwener ar Groaz ha sul Trugarez Doue, d'an eur a anver Eur an Trugarez a zo 15e peogwir e varvas Jezuz Krist d'an eur-mañ ha goulenn a reas an aotrou Krist ouzh santez Faostina ma vefe dibunet ar chapeledad d'an eur a 15 eur.

==Notennoù==
&lt;references/&gt;


[[Rummad:Rozera]]
[[Rummad:Pedennoù kristen]]
[[Rummad:Pedennoù katolik]]</text>
      <sha1>anke8yujzpzphom4fw4a3veqc78l0ov</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Commercy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>116366</id>
    <revision>
      <id>2187039</id>
      <parentid>1975279</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T17:27:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <comment>astenn</comment>
      <origin>2187039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2891" sha1="h277uig0sz5gziac09sb59yx443egiz" xml:space="preserve">{{Infobox kumunioù Frañs
 | anv               = Commercy
 | anvYezh           = 
 | Yezh              = 
 | anvOfisiel        = 
 | skeudenn          = 
 | alc'hwez          = Ar c'hastell.
 | ardamezioù        = Blason Commercy 55.svg
 | logo              = 
 | bro               = 
 | rannvro           = [[Alsace-Champagne-Ardenne-Lorraine]]
 | departamant       = [[Meuse (departamant)|Meuse]]
 | arondisamant      = [[Arondisamant Commercy|Commercy]] &lt;small&gt;([[pennlec'h]])&lt;/small&gt;
 | kanton            = [[Kanton Commercy|Commercy]] &lt;small&gt;([[pennlec'h]])&lt;/small&gt;
 | etrekumuniezh     = Kumuniezh kumunioù Bro Commercy
 | bro velestradurel = 
 | maer              = Philippe Rochat
 |{{PoblansKumun|55|122}}
 |{{PoblansKumun|55|deiziad}}
 | amzer-gefridi     = 2026-2032
 | gorread           = 35.37
 | ledred            = 48.7619
 | hedred            = 5.5926
 | uk                = 
 | ubi               = 227
 | ubr               = 280
}}
'''Commercy''' zo ur [[kumun c'hall|gumun]] en departamant [[Meuse (departamant)|Meuse]] e [[Loren]]. Er rannvro velestradurel [[c'hall]] [[Alsace-Champagne-Ardenne-Lorraine]] e oa, bremañ emañ e [[Grand Est]]. Pennlec'h [[arondisamant Commercy]] eo.
== Anv ==
An anv a zeu moarvat eus al latin « ''cum marchia'' » , « emvod harzoù » pe « lec'h emgav meur a stad »&lt;ref&gt;''Commercy (Meuse)'' gant Jacques Guillaume, 1985, p.1948.&lt;/ref&gt;. Anavezout a reer [[marz]]où rouantelezh ar Garolingidi.

''Commerciens'' a reer eus an annezidi e [[galleg]].
== Istor ==
N'eo ket testeniekaet ar gêr a-raok an IX{{vet}} kantved.
=== {{XXvet kantved}} ===
==== Eil brezel-bed ==== 
Yuzevien Commercy a eleas dougen ar steredenn velen kerkent ha miz Gouere 1940, pa ne voe ret d'ar re all ober kement-se nemet d'at 7 a viz Even 1942 en tachad gouzalc'het.
== Brud == 
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Madeleines de Commercy.jpg|Madalennoù Commercy.&lt;/gallery&gt;
Brudet eo ar gêr gant ar wastell krouet eno er {{XVIIIvet kantved}}: ar [[madalen (kouign)|vadalen]].
== Monumantoù ha traoù heverk ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Kasteel Commercy.JPG|Fasadenn ar c'hastell.
Commercy.JPG|An ti-kêr kozh.
Commercy - église Saint-Pantaléon (03).JPG|An iliz katolik.
&lt;/gallery&gt;
* Ar c'hastell.
* Iliz katolik ''Saint Pantaléon''&lt;ref&gt;[http://clochers.org/Fichiers_HTML/Accueil/Accueil_clochers/55/accueil_55122_1.htm Clochers de France]&lt;/ref&gt;. 
== Douaroniezh ==
Treuzet eo gant ar [[Meuse (stêr)|Meuse]].
== Emdroadur ar boblañs ==
== Melestradurezh ==
== Tud vrudet ==
* [[Jean-François Paul de Gondi]] (1613-1679), kardinal Raez, en em stalias e Commercy etre 1660 ha 1678, lec'h ma skrivas e eñvorennoù brudet. 
== Kêrioù gevellet ==
* {{Gevelliñ|Hockenheim|Alamagn|Germany|bloavezh=1970}}
== Notennoù ha daveennoù==
{{Daveoù}}

==Liammoù diavaez==
{{Commonscat}}
*[http://www.commercy.fr/ Lec'hienn ar gumun]

[[Rummad:Kumunioù Meuse|Commercy]]</text>
      <sha1>h277uig0sz5gziac09sb59yx443egiz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sainte-Mère-Église</title>
    <ns>0</ns>
    <id>125064</id>
    <revision>
      <id>2187022</id>
      <parentid>2116660</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T15:00:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2187022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4012" sha1="0wdiarzo0e4ec4cr41k7mb6jsy375fw" xml:space="preserve">{{labour zo}}
{{Infobox kumunioù Frañs
| anv = Sainte-Mère-Église
| skeudenn = John Steele Sainte-Mère-Eglise.JPG
| alc'hwez = Iliz Sainte-Mère-Église.
| ardamezioù = Blason Sainte-Mère-Eglise 50.svg
| logo = 
| bro = 
| rannvro = [[Normandi (rannvro)|Normandi]]
| departamant = [[Manche]]
| arondisamant = [[Arondisamant Cherbourg|Cherbourg]]
| kanton = [[Kanton Carentan|Carentan]]
| etrekumuniezh = Communauté de communes de la Baie du Cotentin
| bro velestradurel = 
| maer = Alain Holley  
| amzer-gefridi = 2016-2020
| gorread = 52.27
| hedred = -1.317778
| ledred = 49.408889
| uk = 
| ubi = 0
| ubr = 41
}}
'''Sainte-Mère-Église''' zo ur gumun e [[departamant gall|departamant]] [[Manche]] e [[Bro-C'hall]].{{formatnum:2910}} annezad a oa e 2022&lt;ref&gt; ''[https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-50523 Sainte-Mère-l'Église]'', INSEE (lennet d'an 03/04/2026)&lt;/ref&gt;.

== Istor ==
&lt;gallery&gt;
St. Mere Eglise 1944.jpg|Sainte-Mère-Église e miz Mezheven 1944.
Normandy '10- Ste Mere Eglise La Fiere Bridge (4823106649).jpg|Monumant e pont La Fière.
Borne Voie de la Liberté Flo 18-02-08 006.jpg|Bonn kentañ ''Liberty Road''.
&lt;/gallery&gt;
Bourk Sainte-Mère-l'Église zo en un dek kilometr bennak en douaroù, e-tal [[Utah Beach]], unan eus ar pemp traezhenn dilestrañ dibabet gant ar [[Kevredidi an Eil Brezel-bed|Gevredidi]] evit an oberiadur Neptune, d'ar 6 a viz Even 1944. Ar gumun a voe unan eus ar re gentañ dieubet e Bro-C'hall e 1944, gant soudarded eus an [[82vet rannarme harzlammet]] stadunanat&lt;ref&gt;{{Fr}} Anthony BEEVOR, ''D-Day et la bataille de Normandie'', Calmann-Lévy, 2009, ISBN 978-27021-4016-1, p. 132&lt;/ref&gt;. Krog a ra enni ''Liberty Road'' (''Hent ar Frankiz'') a gas betek [[Bastogne]].

Un harz-lamm hag e vanikin zo stag ouzh toenn an iliz Kernitron evit enoriñ [[John Steele]], un harzlammer stadunanat a chomas stag outi e-pad div eurvezh d'ar 6 a viz Even.

Kresket eo bet d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2016 goude bezañ bodet gant [[Beuzeville-au-Plain]], [[Chef-du-Pont]], [[Écoquenéauville]] ha [[Foucarville]] d'ober ur gumun nevez&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.manche.gouv.fr/content/download/25461/180947/file/SP79.pdf Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Manche niv. 79, Kerzu 2015]&lt;/ref&gt;. Kresket eo bet ar gumun d'ar 1&lt;sup&gt;añ&lt;/sup&gt; a viz Genver 2019 goude bezañ bodet gant [[Carquebut]] ha [[Ravenoville]].
== Monumantoù ha traoù heverk ==
&lt;gallery&gt;
Manoir de Mariéville.JPG|Maner Mariéville, e Beuzeville-au-Plain.
Église Sainte-Colombe-en-Cotentin (4).jpg|Iliz katolik ''Santez Koulm'', e Chef-du-Pont.
Église Saint-Laurent d'Écoquenéauville.JPG|Iliz katolik '' Sant-Laorañs'', en Écoquenéauville.
Église Saint-Lô de Foucarville.JPG|Iliz katolik Foucarville.
Ferme-musee1.jpg|Ti-feurm-mirdi ar c'hCotentin.
&lt;/gallery&gt;

== Emdroadur ar boblañs  ==
== Melestradurezh ==
{{DilennadDeroù |Titl= Roll ar vaered}}
{{DilennadBremañ |Deroù= Mae 2020 |Penn=  |Anv= Alain Holley|Strollad= |Karg=  }}
{{Dilennad |Deroù= 
{{Dilennad|Deroù= Meurzh 2014 |Penn= 2020 |Anv= Jean Quétier&lt;ref&gt;Addilennet goude krouidigezh ar gumun nevez:{{fr}}[http://www.ouest-france.fr/normandie/sainte-mere-eglise-50480/jean-quetier-maire-de-la-commune-nouvelle-3966160 Jean Quétier, maire de la commune nouvelle] », ''[[Ouest-France]]'', 11 Genver 2016.&lt;/ref&gt; |Strollad= |Karg=  }}
{{Dilennad |Deroù= 1984 |Penn= Meurzh 2014 |Anv= Marc Lefèvre |Strollad= Tu-dehou diseurt|Karg= Kuzulier departamant &lt;small&gt;(abaoe 1998)&lt;/small&gt;}}
{{DilennadFedoù}}
{{DilennadPenn}}

== Gevelliñ ==
*{{Gevelliñ|Sturminster Marshall|Rouantelezh Unanet|United Kingdom|bloavezh=1992}}

== Tud ==
== Pennadoù kar ==
* [[Beuzeville-au-Plain]], 
* [[Carquebut]],
* [[Chef-du-Pont]], 
* [[Écoquenéauville]], 
* [[Foucarville]],
* [[Ravenoville]]
* [[Sainte-Mère-Église (kumun gozh)|Sainte-Mère-Église]], kumun gozh.

== Liamm diavaez ==
* {{fr}} [https://www.saintemereeglise.fr/ Lec'hienn ofisiel]

== Notennoù ha daveoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Kumunioù Manche]]</text>
      <sha1>0wdiarzo0e4ec4cr41k7mb6jsy375fw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187024</id>
      <parentid>2187022</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T15:02:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>Skeudenn welloc'h eus an iliz.</comment>
      <origin>2187024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3999" sha1="8fcjngc10205eqwqqw5c3r3bbwzq5m7" xml:space="preserve">{{labour zo}}
{{Infobox kumunioù Frañs
| anv = Sainte-Mère-Église
| skeudenn = StMereEgliseChurch.JPG
| alc'hwez = Iliz Sainte-Mère-Église.
| ardamezioù = Blason Sainte-Mère-Eglise 50.svg
| logo = 
| bro = 
| rannvro = [[Normandi (rannvro)|Normandi]]
| departamant = [[Manche]]
| arondisamant = [[Arondisamant Cherbourg|Cherbourg]]
| kanton = [[Kanton Carentan|Carentan]]
| etrekumuniezh = Communauté de communes de la Baie du Cotentin
| bro velestradurel = 
| maer = Alain Holley  
| amzer-gefridi = 2016-2020
| gorread = 52.27
| hedred = -1.317778
| ledred = 49.408889
| uk = 
| ubi = 0
| ubr = 41
}}
'''Sainte-Mère-Église''' zo ur gumun e [[departamant gall|departamant]] [[Manche]] e [[Bro-C'hall]].{{formatnum:2910}} annezad a oa e 2022&lt;ref&gt; ''[https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-50523 Sainte-Mère-l'Église]'', INSEE (lennet d'an 03/04/2026)&lt;/ref&gt;.

== Istor ==
&lt;gallery&gt;
St. Mere Eglise 1944.jpg|Sainte-Mère-Église e miz Mezheven 1944.
Normandy '10- Ste Mere Eglise La Fiere Bridge (4823106649).jpg|Monumant e pont La Fière.
Borne Voie de la Liberté Flo 18-02-08 006.jpg|Bonn kentañ ''Liberty Road''.
&lt;/gallery&gt;
Bourk Sainte-Mère-l'Église zo en un dek kilometr bennak en douaroù, e-tal [[Utah Beach]], unan eus ar pemp traezhenn dilestrañ dibabet gant ar [[Kevredidi an Eil Brezel-bed|Gevredidi]] evit an oberiadur Neptune, d'ar 6 a viz Even 1944. Ar gumun a voe unan eus ar re gentañ dieubet e Bro-C'hall e 1944, gant soudarded eus an [[82vet rannarme harzlammet]] stadunanat&lt;ref&gt;{{Fr}} Anthony BEEVOR, ''D-Day et la bataille de Normandie'', Calmann-Lévy, 2009, ISBN 978-27021-4016-1, p. 132&lt;/ref&gt;. Krog a ra enni ''Liberty Road'' (''Hent ar Frankiz'') a gas betek [[Bastogne]].

Un harz-lamm hag e vanikin zo stag ouzh toenn an iliz Kernitron evit enoriñ [[John Steele]], un harzlammer stadunanat a chomas stag outi e-pad div eurvezh d'ar 6 a viz Even.

Kresket eo bet d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2016 goude bezañ bodet gant [[Beuzeville-au-Plain]], [[Chef-du-Pont]], [[Écoquenéauville]] ha [[Foucarville]] d'ober ur gumun nevez&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.manche.gouv.fr/content/download/25461/180947/file/SP79.pdf Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Manche niv. 79, Kerzu 2015]&lt;/ref&gt;. Kresket eo bet ar gumun d'ar 1&lt;sup&gt;añ&lt;/sup&gt; a viz Genver 2019 goude bezañ bodet gant [[Carquebut]] ha [[Ravenoville]].
== Monumantoù ha traoù heverk ==
&lt;gallery&gt;
Manoir de Mariéville.JPG|Maner Mariéville, e Beuzeville-au-Plain.
Église Sainte-Colombe-en-Cotentin (4).jpg|Iliz katolik ''Santez Koulm'', e Chef-du-Pont.
Église Saint-Laurent d'Écoquenéauville.JPG|Iliz katolik '' Sant-Laorañs'', en Écoquenéauville.
Église Saint-Lô de Foucarville.JPG|Iliz katolik Foucarville.
Ferme-musee1.jpg|Ti-feurm-mirdi ar c'hCotentin.
&lt;/gallery&gt;

== Emdroadur ar boblañs  ==
== Melestradurezh ==
{{DilennadDeroù |Titl= Roll ar vaered}}
{{DilennadBremañ |Deroù= Mae 2020 |Penn=  |Anv= Alain Holley|Strollad= |Karg=  }}
{{Dilennad |Deroù= 
{{Dilennad|Deroù= Meurzh 2014 |Penn= 2020 |Anv= Jean Quétier&lt;ref&gt;Addilennet goude krouidigezh ar gumun nevez:{{fr}}[http://www.ouest-france.fr/normandie/sainte-mere-eglise-50480/jean-quetier-maire-de-la-commune-nouvelle-3966160 Jean Quétier, maire de la commune nouvelle] », ''[[Ouest-France]]'', 11 Genver 2016.&lt;/ref&gt; |Strollad= |Karg=  }}
{{Dilennad |Deroù= 1984 |Penn= Meurzh 2014 |Anv= Marc Lefèvre |Strollad= Tu-dehou diseurt|Karg= Kuzulier departamant &lt;small&gt;(abaoe 1998)&lt;/small&gt;}}
{{DilennadFedoù}}
{{DilennadPenn}}

== Gevelliñ ==
*{{Gevelliñ|Sturminster Marshall|Rouantelezh Unanet|United Kingdom|bloavezh=1992}}

== Tud ==
== Pennadoù kar ==
* [[Beuzeville-au-Plain]], 
* [[Carquebut]],
* [[Chef-du-Pont]], 
* [[Écoquenéauville]], 
* [[Foucarville]],
* [[Ravenoville]]
* [[Sainte-Mère-Église (kumun gozh)|Sainte-Mère-Église]], kumun gozh.

== Liamm diavaez ==
* {{fr}} [https://www.saintemereeglise.fr/ Lec'hienn ofisiel]

== Notennoù ha daveoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Kumunioù Manche]]</text>
      <sha1>8fcjngc10205eqwqqw5c3r3bbwzq5m7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187026</id>
      <parentid>2187024</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T15:08:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2187026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4055" sha1="0o5mmf0e9admdmb189hw534eu0p5ftc" xml:space="preserve">{{labour zo}}
{{Infobox kumunioù Frañs
| anv = Sainte-Mère-Église
| skeudenn = StMereEgliseChurch.JPG
| alc'hwez = Iliz Sainte-Mère-Église.
| ardamezioù = Blason Sainte-Mère-Eglise 50.svg
| logo = 
| bro = 
| rannvro = [[Normandi (rannvro)|Normandi]]
| departamant = [[Manche]]
| arondisamant = [[Arondisamant Cherbourg|Cherbourg]]
| kanton = [[Kanton Carentan|Carentan]]
| etrekumuniezh = Communauté de communes de la Baie du Cotentin
| bro velestradurel = 
| maer = Alain Holley  
| amzer-gefridi = 2016-2020
| gorread = 52.27
| hedred = -1.317778
| ledred = 49.408889
| uk = 
| ubi = 0
| ubr = 41
}}
'''Sainte-Mère-Église''' zo ur gumun e [[departamant gall|departamant]] [[Manche]] e [[Bro-C'hall]]. {{formatnum:2910}} annezad a oa e 2022&lt;ref&gt; ''[https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-50523 Sainte-Mère-l'Église]'', INSEE (lennet d'an 03/04/2026)&lt;/ref&gt;.

== Istor ==
&lt;gallery&gt;
St. Mere Eglise 1944.jpg|Sainte-Mère-Église e miz Mezheven 1944.
Normandy '10- Ste Mere Eglise La Fiere Bridge (4823106649).jpg|Monumant e pont La Fière.
Borne Voie de la Liberté Flo 18-02-08 006.jpg|Bonn kentañ ''Liberty Road''.
&lt;/gallery&gt;
Bourk Sainte-Mère-l'Église zo en un dek kilometr bennak en douaroù, e-tal [[Utah Beach]], unan eus ar pemp traezhenn dilestrañ dibabet gant ar [[Kevredidi an Eil Brezel-bed|Gevredidi]] evit an [[Oberiadur Overlord|oberiadur Neptune]], d'ar 6 a viz Even 1944. Ar gumun a voe unan eus ar re gentañ dieubet e Bro-C'hall e 1944, gant soudarded eus an [[82vet rannarme harzlammet]] stadunanat&lt;ref&gt;{{Fr}} Anthony BEEVOR, ''D-Day et la bataille de Normandie'', Calmann-Lévy, 2009, ISBN 978-27021-4016-1, p. 132&lt;/ref&gt;. Krog a ra enni al ''Liberty Road'' (''Hent ar Frankiz'') a gas betek [[Bastogne]].

Un harz-lamm hag e vanikin zo stag ouzh toenn an iliz Kernitron evit enoriñ [[John Steele]], un harzlammer stadunanat a chomas stag outi e-pad div eurvezh d'ar 6 a viz Even.

=== Mare modern ===
Kresket eo bet ar gumun d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2016 goude bezañ bodet gant [[Beuzeville-au-Plain]], [[Chef-du-Pont]], [[Écoquenéauville]] ha [[Foucarville]] d'ober ur gumun nevez&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.manche.gouv.fr/content/download/25461/180947/file/SP79.pdf Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Manche niv. 79, Kerzu 2015]&lt;/ref&gt;. Kresket eo bet ar gumun d'ar 1&lt;sup&gt;añ&lt;/sup&gt; a viz Genver 2019 goude bezañ bodet gant [[Carquebut]] ha [[Ravenoville]].
== Monumantoù ha traoù heverk ==
&lt;gallery&gt;
Manoir de Mariéville.JPG|Maner Mariéville, e Beuzeville-au-Plain.
Église Sainte-Colombe-en-Cotentin (4).jpg|Iliz katolik ''Santez Koulm'', e Chef-du-Pont.
Église Saint-Laurent d'Écoquenéauville.JPG|Iliz katolik '' Sant-Laorañs'', en Écoquenéauville.
Église Saint-Lô de Foucarville.JPG|Iliz katolik Foucarville.
Ferme-musee1.jpg|Ti-feurm-mirdi ar c'hCotentin.
&lt;/gallery&gt;

== Emdroadur ar boblañs  ==
== Melestradurezh ==
{{DilennadDeroù |Titl= Roll ar vaered}}
{{DilennadBremañ |Deroù= Mae 2020 |Penn=  |Anv= Alain Holley|Strollad= |Karg=  }}
{{Dilennad |Deroù= 
{{Dilennad|Deroù= Meurzh 2014 |Penn= 2020 |Anv= Jean Quétier&lt;ref&gt;Addilennet goude krouidigezh ar gumun nevez:{{fr}}[http://www.ouest-france.fr/normandie/sainte-mere-eglise-50480/jean-quetier-maire-de-la-commune-nouvelle-3966160 Jean Quétier, maire de la commune nouvelle] », ''[[Ouest-France]]'', 11 Genver 2016.&lt;/ref&gt; |Strollad= |Karg=  }}
{{Dilennad |Deroù= 1984 |Penn= Meurzh 2014 |Anv= Marc Lefèvre |Strollad= Tu-dehou diseurt|Karg= Kuzulier departamant &lt;small&gt;(abaoe 1998)&lt;/small&gt;}}
{{DilennadFedoù}}
{{DilennadPenn}}

== Gevelliñ ==
*{{Gevelliñ|Sturminster Marshall|Rouantelezh Unanet|United Kingdom|bloavezh=1992}}

== Tud ==
== Pennadoù kar ==
* [[Beuzeville-au-Plain]], 
* [[Carquebut]],
* [[Chef-du-Pont]], 
* [[Écoquenéauville]], 
* [[Foucarville]],
* [[Ravenoville]]
* [[Sainte-Mère-Église (kumun gozh)|Sainte-Mère-Église]], kumun gozh.

== Liamm diavaez ==
* {{fr}} [https://www.saintemereeglise.fr/ Lec'hienn ofisiel]

== Notennoù ha daveoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Kumunioù Manche]]</text>
      <sha1>0o5mmf0e9admdmb189hw534eu0p5ftc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Santez Trifina (pezh-c'hoari)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>131152</id>
    <revision>
      <id>2187054</id>
      <parentid>1842393</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:24:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Leonzia</username>
        <id>88972</id>
      </contributor>
      <comment>ouzhpennet, databox</comment>
      <origin>2187054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="352" sha1="ctieapgutard4mhrkxahhbh0o1hwalk" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Santez Trifina''' zo ur [[pezh-c'hoari]] istorel, gant [[Yann Vari Joanno|Abad Joanno]], e 1925.

==Ar pezh==
Hervez a lenner er bajenn 3 e c'hoarvez an darvoudoù er bloavezhioù 546-548.
[[Trifina]] zo merc'h da [[Gwereg Iañ| Werog]], kont Gwened, ha d'e bried Yoland.
[[Konomor]] zo kont Poher.

[[Rummad:Pezhioù-c'hoari brezhonek]]</text>
      <sha1>ctieapgutard4mhrkxahhbh0o1hwalk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mohács</title>
    <ns>0</ns>
    <id>134832</id>
    <revision>
      <id>2187090</id>
      <parentid>1961518</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:55:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2187090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="632" sha1="hq2qvwnazyd28szhdh2efsbb3tg7ci8" xml:space="preserve">[[Restr:Mohács légifotó.jpg|thumb|Mohács]]
'''Mohács''' (distaget [{{IPA|ˈmohaːt͡ʃ}}] en hungareg ; ''Mohač'' e [[kroateg]] ; ''Mohatsch'' en alamaneg) zo ur gêr eus kreisteiz [[Hungaria]], e [[distrig Baranya]], war lez dehoù an [[Danav]].

==Istor==
Daou emgann a bouez a c'hoarvezas eno :
* [[Emgann Mohács (1526)]]
* [[Emgann Mohács (1687)]]

Gant an daou emgann-se eo merket deroù ha dibenn ar galloud [[Impalaeriezh Otoman|otoman]] en Hungaria.

==Liammoù diavaez==
{{Commons|Category:Mohács}}
*[https://web.archive.org/web/20081228000700/http://www.mohacs.hu/ Lec'hienn ofisiel]

[[Rummad:Kêrioù Hungaria]]</text>
      <sha1>hq2qvwnazyd28szhdh2efsbb3tg7ci8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Manex</title>
    <ns>0</ns>
    <id>135758</id>
    <revision>
      <id>2187073</id>
      <parentid>2147050</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:19:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2187073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1393" sha1="t4pyft4babut7k9v5zrgw6rlvxsbfb0" xml:space="preserve">'''Manech''' pe '''Manex''' zo ur stumm [[euskarek]] d'an anv [[Iban]], hag a glot gant [[Yann]] e brezhoneg. Anavet eo dreist-holl e [[Benafarroa]], met graet e vez Manex ivez dre fent ouzh an dud ac'hano gant re [[Zuberoa]] ha [[Lapurdi]].

==Deñved==
Roet eo an anv d'ur ouenn deñved ivez, tri rumm anezho: 
*ar re pennoù du, 
*ar re pennoù rous, 
*hag ar re vihan, pe Xaxi Ardia, pe Sasi Ardia. 
&lt;gallery&gt;
File:Mendive_Manech.jpg| Dañvadezed manech pennoù du.
File:Brebis-manech.jpg|Dañvadezed manech pennoù rous.
File:Sasi_ardia_1.jpg|Deñved manech bihan.
&lt;/gallery&gt;

==Istor==
Brudet eo bet an anv gant ur film gall en 2004, anvet ''Un long dimanche de fiançailles''. 4 bugel zo bet anvet Manech en Bro-C'hall en 2004, 30 e 2005.

Tud zo a gred eo un anv brezhonek&lt;ref&gt;Kaozioù db an anv: [https://web.archive.org/web/20170915060942/http://grossesse.aufeminin.com/forum/manech-je-trouve-pas-la-signification-fd515212].&lt;/ref&gt;. E Breizh e vez skrivet [[Manec'h]] zoken, ha roet eo bet ur wech e [[Roazhon]]&lt;ref&gt;[https://www.rennes-infos-autrement.fr/derchen1-les-autorites-nen-veulent-pas/ E Rennes Infos]&lt;/ref&gt;. Kemmesk a vefe gant anv [[Port Manec'h]], e [[Nevez]].

==Liamm diavaez==
* https://web.archive.org/web/20170622131648/http://www.prenoms.com/edito-prenoms/les-prenoms-de-cinema-manech-o95309.html#CEAKrJrtYtSGbDyp.99

==Notennoù==

[[Rummad:Anvioù-bihan euskarek]]</text>
      <sha1>t4pyft4babut7k9v5zrgw6rlvxsbfb0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Marine Corps Base Camp Lejeune</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137319</id>
    <revision>
      <id>2187075</id>
      <parentid>2155461</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T07:56:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2187075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1189" sha1="d1xhpf5mqrv2rnu3wyqbpxweqp6zbcm" xml:space="preserve">{{Databox}}
[[Restr:Seal of MCB Camp Lejeune.png|thumb|Siell ar Marine Corps Base Camp Lejeune]]
'''Marine Corps Base Camp Lejeune''' (/ləˈʒɜːrn/), berraet e Camp Lejeune, zo ur bazenn gourdoniñ 640 km2 eus an [[US Marine Corps]] lec'hiet e [[Jacksonville, North Carolina]]. 

23 km a arvor pe aodoù a zo, pouezus eo evit gourdonierezh ar soudarded dour-ha-douar a ya d'ober ar Marines. Ouzhpenn-se dre ma z'eo lec'hiet etre daou borzh bras [[Wilmington, North Carolina]] hag hini [[Morehead City, North Carolina]] ez eo aesaet kalz lorc'hañ un nerzh kas.

Bazenn pennañ ar c'hamp a zo savet gant c'hwec'h skourr: [[Marine Corps Air Station New River]], [[Camp Geiger]], [[Stone Bay]], [[Courthouse Bay]], [[Camp Johnson]], hag an hini ziwezhañ, ar [[Greater Sandy Run Training Area]].
[[Restr:Photograph of Three Marine Corps Women Reservists, Camp Lejeune, North Carolina, 10-16-1943 - NARA - 535876.tif|thumb|left|Merc'hed Amerindian adarmead Marines e Camp Lejeune er bloavezh 1943]]
== Liammoù diavaez ==
* [https://web.archive.org/web/20180525100735/http://www.lejeune.marines.mil/ Lec'hienn ofisiel ar Marine Corps Base Camp Lejeune]
[[Rummad:United States Marine Corps]]</text>
      <sha1>d1xhpf5mqrv2rnu3wyqbpxweqp6zbcm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Emgleo Sant Iltud</title>
    <ns>0</ns>
    <id>143687</id>
    <revision>
      <id>2187055</id>
      <parentid>2168755</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:26:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Leonzia</username>
        <id>88972</id>
      </contributor>
      <comment>/* Politikerezh embann */ stumm - Fazi arroud : Kod digeriñ &lt;/ref&gt; hep kod serriñ &lt;ref&gt;.</comment>
      <origin>2187055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12513" sha1="pr4mwajb98im9jqdhkzhqw9patbc5kr" xml:space="preserve">'''Emgleo Sant Iltud''' (berraet a-wezhioù e ESI) a oa ur gevredigezh kenwerzhel katolik dindan stumm ur [[kevelouri|gevelouri]] savet evit embann ha skignañ levrioù brezhonek, ha krouet e 1921 e [[Kastell-Paol]] (straed an Ursulined kozh), diwar atiz [[Yann-Vari Perrot]] pa oa o klask adsevel ar [[Bleun-Brug]] koulz ha kreñvañ ar gelaouenn ''[[Feiz ha Breiz]]''. Ti-embann ''[[Feiz ha Breiz]]'' hag ar Bleun-Brug, hag e oant war-nes bezañ adsavet goude ar [[Brezel-bed kentañ]], e voe&lt;ref&gt;[[Teskanv]] ESI e weler e dibenn ''Feiz ha Breiz'' e Genver 1924.&lt;/ref&gt; ha kentañ [[embann brezhonek|ti oc'h embann levrioù brezhonek]] nemetken eo bet. Gwerzhañ levrioù brezhonek embannet gant embannerien all, [[Gwalarn (kelaouenn)|Gwalarn]] er penn kentañ,  a zo bet un tamm mat eus e obererezh ivez. E Brest e voe digoret ul [[levrdi]], dezhañ an anv Keriltud a gaver war al levrioù a-wezhioù.

==  Framm ha palioù ==
An anv ofisiel e oa ''Société coopérative catholique d'Édition et de Propagande de la langue bretonne Emgleo Sant Iltud'' hag ar statudoù a voe moullet gant ''Le Nouvelliste de Bretagne'', e 1922. Savet e voe ar gevredigezh dre [[kevrann|gevrannoù]] gant statudoù ar gevelouri a oa da baeañ 100 lur evit mont enni. Kalz a bennadurezhioù a yeas da brenañ kevrannoù ([[Jeanne Malivel]], [[Emil Ernod|Emil Ernaod]], [[Loeiz Dujardin]], [[Erwan ar Moal]], [[James Bouillé]] hag un toullad [[beleg|beleien]] eus Breizh-Izel, Yann-Vari Perrot en o zouez).&lt;br&gt; Hervez eil mellad ar statudoù e oa he fal &quot;''lakaat da zont er-maez, prenañ ha gwerzhañ embannadurioù a bep seurt, kraflevrioù ha kelaouennou e brezhoneg, dafar paper, traezoù arzel, skeudennoù-moul, ha, diouzh an degouezh, plediñ gant stalioù-levrioù brezonek''&quot;&lt;ref&gt;Troidigezh gant Jorj Abherve-Gwegen diwar an destenn orin : &quot;''La Société a pour objet : l'édition, l'achat, la vente de toutes sortes de publications, brochures, périodiques en langue bretonne, objets de papeterie, objets d'art, gravures et, éventuellement, l'exploitation de magasins de librairie en langue bretonne.''&quot;&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
Diwar bolontez Yann-Vari Perrot, anvet da [[kure|gure]] e [[Plougerne]] e 1920, e voe krouet an ti-embann hag er bloaz-se e voe adsavet fest ar Bleun-Brug e [[Kastell-Paol]].&lt;br&gt; 
Ar pezhioù-c'hoari, ur spered katolik ganto,  evit ar [[patronaj]]où parrez ha buhezioù ar sent vrezhon a yeas d'ober ar muiañniver eus an embannadennoù.

== Mont en-dro ==
Kentañ merour melestrer oberiant a hañval bezañ bet an doktor [[Loeiz Dujardin]] a oa prezidant ar Bleun-Brug (1920-1927), met a-raok Meurzh 1922&lt;ref&gt;E studiadenn Jorj Abherve-Gwegen e lenner un arroud diwar ul lizher kaset gant Yann-Vari Perrot da Youenn Drezen : &quot;''Emgleo Sant Ildut a zo savet. An A. Dujardin, mezeg e [[Lokournan]], eo a zo en he fenn.''&quot;&lt;/ref&gt;, eo bet meneget [[Erwan ar Moal]] da gentañ hag ar C'hastellad, Loeiz Dissès, da c'houde. E prantad kentañ e voe staliet &quot;ti Emgleo Sant Ildut, 15 Grand-Rue - ar c'henta leordi kristen brezonek savet e Breiz&quot;&lt;ref&gt;''Feiz ha Breiz'', niv.1-1924, Genver 1924 ha 3-1924, Meurzh 1924.&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
E C'hwevrer 1924 e krogas [[Youenn Drezen]] gant e labour &quot;rédacteur&quot; (skridaozer) er ''C'hourrier du Finistère'' er savadur m'edo an ti-moullañ e dalc'h an Iliz katolik dre hanterouriezh tud mennet da souten he falioù, ''[[Imprimerie de la Presse libérale]]'' e anv, met daou anv all a gaver er skridoù brezhonek : ''Moulerez ar C'hastell'' ha ''Moulerez ar Skridoù Mat''. Eno e oa moullet ''Feiz ha Breiz'' hag ''[[Arvorig (kelaouenn)|Arvorig]]''.&lt;br&gt;
En deroù e voe goulennet digant Youenn Drezen kemer ''Emgleo Sant Iltud'' war e chouk &lt;ref&gt;War bajenn gentañ niverenn 1-1924 ar gelaouenn viziek ''Feiz ha Breiz'' e weler anv &quot;Yv. Drezen&quot; karget eus melestradurezh Bleun-Brug hag Emgleo Sant Ildut&quot;. Pelloc'h e lenner en niv. 6-2014 (Mezheven 1924): ''Ti Emgleo Sant Ildut'' a zo e Brest, 4 rue du Château, abaoe an deiz kenta a vezeven. Evit kaout al leoriou a zo e gwerz ennañ, skriva de M. Y. Drezen, administrateur de l'E. S. I., rédacteur au Courrier du Finistère, 4 rue du Château, Brest. Kavet e vo amañ, er miz a zeu, roll an holl leoriou-ze, gant o friz''.&lt;/ref&gt; hag er memes amzer e voe karget Youenn Drezen da adlakaat anv ar gevredigezh el [[lez-varn kenwerzh]], hag eñ lakaet da verour melestrer.&lt;br&gt;
Dilojet e voe ar gevelouri da gKeriltud, 11 rue Algésiras, e Brest hag e veze gwerzhet levrioù embannet ganti koulz ha levrioù relijiel all.

== Politikerezh embann ==
21 levr a c'hell bezañ gwelet evel embannet gant ''Emgleo Sant Iltud'' ha gwelet a reer ne oa ket diorren al lennegezh vrezhonek ar pal kentañ pa'z eo levrigoù kenteliañ hervez mennozhioù katolik ha brezhon a ya d'ober an darn vuiañ anezho. Seizh oberenn zo beleien o saverien, ha tri all zo bet savet gant Erwan ar Moal, un den lik, kendiazezer ar gevelouri hag eil prezidant ar Bleun-Brug.&lt;br&gt; Kendrec'het e oa Yann-Vari Perrot gant efedusted ar c'hoariva evit stummañ ar gristenien yaouank ha sevel a rae pezhioù-c'hoari pe kempenn a rae pezhioù savet e gwenedeg gant [[Job ar Bayon]]. Gant ur pezh-c'hoari savet gantañ ha pezioù-c'hoari [[Yann Vari Joanno]], an tri fezh savet gant Erwan ar Moal hag hini Hollsent ar Garreg e konter seiz pezh-c'hoari.&lt;br&gt;
[[Istor Breizh]], sellet diouzh ur savboent relijiel, a oa un hent evit kenteliañ an dud a blije d'ar re o doa savet ar Bleun-Brug ha ma ne vije ket gant ar c'hoariva, e vije mat sevel levrigoù aes ha buan da lenn. Da gentañ, dre ginnig buhezioù sent Breizh ma oa Yann-Vari Perrot un arbennigour warno, p'en doa savet un pikol levr diwar o fenn&lt;ref&gt;Embannet e voe  ''Buez ar Zent'' gantañ e 1911 hag e veze kavet ha lennet a-stroll al levr-se en ur bern tiegezhioù e Breizh-Izel etre en daou vrezel.&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
Daou levr all zo divyezhek, ur pezh-c'hoari diwar-benn tec'hadenn ha distro [[Abati Landeveneg|menec'h Landeveneg]] hag un diverradenn eus levr istor Breizh savet gant [[Jeanne Coroller-Danio|Jeanne Coroller]], ''Histoire de notre Bretagne'' (1922)&lt;ref&gt; Ar pezh-c'hoari a voe c'hoariet e Gouel ar Bleun-Brug e Douarnenez, e hañv 1929.&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
Ur seurt all a levrigoù a voe teskadoù sonioù (div levrenn evit an holl dud hag u levrig evit ar vugale) hag an daou deskad ar c’hanoù hag ar pezhioù sonerezh dispaket e-doug gouelioù ar Bleun-Brug
Ne weler ket anv eus an ti-embann  war al levrig diwar-benn [[Ronan (sant)|Sant Ronan]] gant [[Loeiz Dujardin]], ur mignon bras da Yann-Vari Perrot, dindan timbr Moulerezh ar C’hastell e 1935&lt;ref&gt;Un doare gallek a voe embannet ivez, kredabl gant ar gevelouri ivez. Pa glot mat gant raktres Yann-Vari Perrot, e c'heller lakaat anezhañ da vab ''Emgleo Sant-Iltud''&lt;/ref&gt;.

== Ar staligoù evit gwerzhañ levrioù brezhonek ==
E niverenn 1-1924 ''Feiz ha Breiz'' (Genver 1924) e kaver meneg eus Y. Drezen evel karget eus ar velestradurezh, hag e-touez notennoù an dibenn ez eus un [[enlevadur]] : ''Lennit ta! Etre an Iliz-veur ha tour Kreisker, er ru Vraz, e KASTELL-PAOL, e-lec'h m'edo ar C'hrédit Nantais, e kavec'h, adalek ar bloaz nevez : TI EMGLEO SANT ILDUT dalc'het gant Loeiz DISSES. It eno da brena kement levr brezonek ho po ezomm. Degemer mat evit ar Vretoned a bep bro!''. &lt;br&gt; 
E niverenn 4-1924 ''Feiz ha Breiz'' (Meurzh 1924) e weler pegoulz e voe kaset sez ar gevelouri eus Kastell-Paol da Vrest. War ar bajenn gentañ ez eus anv eus Loeiz Dissés o chom e Kastell-Paol evit ar velestradurezh ha war ar bajenn ziwezhañ e weler logo ESI. E korf ar gelaouenn ez eus ul lizher gant ur den yaouank o chom e Plogoneg a glask ul levrdi brezhonek. Er respont ez eus anv eus Ti Emgleo Sant Iltud, Grand-Rue, e Kastell-Paol.&lt;br&gt;
E miz Mezheven, goude ma voe staliet mat paotr nevez ar &quot;Presse libérale&quot; ez aio labour gwerzh al levrioù kristen war chouk Youenn Drezen.&lt;br&gt;
War-dro 1930 e voe lakaet da c’houzout dre ''Feiz ha Breiz''e oa posubl pourchas levr pe levr e Kerildut, 11 rue Algésiras, Brest, digant an Itron Raoul da gentañ hag er bloaz 1931, digant an Dimezell, Pauline Torcol&lt;ref&gt;Anz a zo eus al levrdi m'edo ''Almanag Feiz ha Breiz 1931'' e gwerzh e-barzh ''Gwalarn'', niv. 36, Genver 1931, p. 36.&lt;/ref&gt;.

==Levrioù embannet==
N'eo ket merket anv rik an embanner war bep levr evel m'emañ ar boaz gant an tiez-embann. Kavout a reer merket &quot;Moulerez ar C'hastell&quot; pe ''Feiz ha Breiz'' » ha « Keriltud » a-wezhioù, met ret eo o stagañ ouzh  ar gevelouri embann ''Emgleo Sant Iltud''. Kataloget fall eo bet an darn vuiañ anezho gant [[Levraoueg Vroadel Bro-C'hall]] a laka anv klok pe diglok an ti-moullañ (Moulerezh ar C'hastell), e-lec'h hini an ti-embann pa ne oa ket gouest d’e anavezout.

;1922
* [[Yann-Vari Gwilhoù]], ''Christo : St Theodot, patron en ostizien’’, 174 p. 
;1923
* Félix Menguy, ''Sant Iltud'', gant an Otrou Menguy, Person [[Koadoud|Koadout]]&lt;ref&gt;Dediet eo iliz Koadoud da Sant Iltud. Dindan anv Moullerezh ar C'hastell eo an embannadenn. E [[Koadoud]] e oa o chom Erwan ar Moal, kenlabourer ingal Yann-Vari Perrot, o chom.&lt;/ref&gt;. Tennet eus [[Buhez ar Sent|Buhe ar Zent].
* Yann-Vari Gwilhoù, ''Nikolazig'' lakaet e brezhoneg Leon gant [[Yann-Vari Perrot]], pezh-c'hoari diwar ur skrid gwenedek gant [[Job ar Bayon]]
* Job ar Bayon, ''Salaün ar Foll'',  pezh-c'hoari lakaet e brezhoneg Leon gant Yann-Vari Perrot diwar ur skrid gwenedek gant Job ar Bayon
* ''Morceaux et chœurs exécutés au XIIIme Concours des Bleun-Brug (13 gwengolo 1923)'', Kastell-Paol. [[Kevrollenn]]où.. 
* ''Soniou Feiz ha Breiz. 2'', Moullet evit Emgleo sant Iltud, 4, ru ar C'hastell, Brest, 59 p. Kevrollennoù.
;1925
* [[Jakez Riou]], ''Lizer an hini maro'', Brest, Moulerezh ar C'hastell, 64 p. Deiziadet meurzh 1924 evit an echuiñ gant an oberour. Embannet er ''C'hourrier du Finistère'' en araok.
[[Yann Vari Joanno]], ''[[Santez Trifina (pezh-c'hoari)|Santez Trifina]], pez-c'hoari tennet diouz istor Breiz’’. Meneg : Emgleo Breiz a zo perc’hen war an destenn-mañ.
* François Cornou, ''Jean de Landévennec'', pez-c'hoari gallek e pevar arvest, heuliet gant un azazadur brezhoneg gant Yann-Vari Perrot, ''Yann Landevenneg'', Brest, Moulerezh ar C'hastell, 151 p.
* Erwan ar Moal, ''Ar Chiminaou, pez-c'hoari e daou arvest'', Moulerezh ar C'hastell, 22 p.
;1926
* [[Klaoda ar Prad]], ''Buhez skouerius Genovefa, kontez a Vraban'', skeudennet gant O. de Villers, Brest, Moulerezh ar C'hastell, 97 p. Embannet a-dammoù war ''Feiz ha Breiz'' er bloavezioù kent.
* Erwan ar Moal, ''Bilez hag e vestr'', pezh-c'hoari farsus e daou arvest, Brest, embannet gant Feiz ha Breiz, 26 p.
* J. U ([[Yann-Vari Ugen]]), ''Eun diverra eus buhez Viktoria Konan a Zant Luk, leanez e Retred Kemper, gilhotinet d'an 31 a viz Gouere e Pariz'', Brest, Moulerez ar C'hastell, 58 p. 
* [[Hollsent ar Garreg]], ''Hollvelen'', pezh-c'hoari e pevar arvest, Moulerez ar C'hastell, 139 p.
;1929
* Erwan ar Moal, ''Enor d'al labourer'', pezh-c'hoari en eun arvest
* Cécile  Danio ([[Jeanne Coroller-Danio|Jeanne Coroller]]), ''Le mystère de Bretagne pe War roudou hon tadou : pez burzudus e tisklaerier ennan eun diverra eus istor hor Breiz'', troet gant Yann-Vari Perrot, Brest, Moulerez ar C’hastell
;1930
* ''Soniou bugale tennet eus Feiz ha Breiz'', Keriltud, 16 p. Kevrollennoù. Ouzhpennet goude an titl : ''o goulenn [sic] e Keriltud’’. Kevrollennoù
* ''Soniou feiz ha Breiz. 3’’, Brest, Keriltud, 1930, 120 p.
* ''Kanaouennou ungentvet gouel ar Bleun-Brug : graet e Gwengamp d'an II a viz Gwengolo 1930 = Morceaux et choeurs exécutés au XXème concours du Bleun-Brug’', Guingamp, le 11 septembre 1930, Brest, Ti Emgleo Sant Iltud, 23 p. Kevrollennoù.
* ''Almanag Feiz ha Breiz 1931'', Brest, Keriltud
;1932
* ''Morceaux et chœurs exécutés au XXIIme Concours des Bleun-Brug (15 gwengolo 1932)’’. Kevrollennoù.

E 1935 e voe moullet gant Moulerezh ar C'hastell ul levrig savet gant Loeiz Dujardin, ''Sant Ronan'', en ur stumm hag ur vent heñvel ouzh buhezioù sent all.

== Levrlennadur ==
* [[Jorj Abherve-Gwegen]], ''Youenn Drezen hag Emgleo Sant Iltud''. E-barzh ''E koun Youenn Drezen'', Embannadurioù [[Al Lanv]], 2022, p. p. 41-63.
*  Youenn Caouissin, ''Yann-Vari Perrot, une âme pour la Bretagne'', Via Romana, 2021

== Notennoù ha daveennoù ==
{{daveoù}}

[[Rummad:Bleun-Brug]]
[[Rummad:Embann brezhoneg]]
[[Rummad:Embannerien vrezhonek]]
[[Rummad:Gwask katolik e Breizh]]</text>
      <sha1>pr4mwajb98im9jqdhkzhqw9patbc5kr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187056</id>
      <parentid>2187055</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:28:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Leonzia</username>
        <id>88972</id>
      </contributor>
      <comment>/* Politikerezh embann */ liamm ouzhpennet - Abati Sant Wenole Landevenneg</comment>
      <origin>2187056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12526" sha1="fnyqot3hkhm61h12qb22shtexjq51o8" xml:space="preserve">'''Emgleo Sant Iltud''' (berraet a-wezhioù e ESI) a oa ur gevredigezh kenwerzhel katolik dindan stumm ur [[kevelouri|gevelouri]] savet evit embann ha skignañ levrioù brezhonek, ha krouet e 1921 e [[Kastell-Paol]] (straed an Ursulined kozh), diwar atiz [[Yann-Vari Perrot]] pa oa o klask adsevel ar [[Bleun-Brug]] koulz ha kreñvañ ar gelaouenn ''[[Feiz ha Breiz]]''. Ti-embann ''[[Feiz ha Breiz]]'' hag ar Bleun-Brug, hag e oant war-nes bezañ adsavet goude ar [[Brezel-bed kentañ]], e voe&lt;ref&gt;[[Teskanv]] ESI e weler e dibenn ''Feiz ha Breiz'' e Genver 1924.&lt;/ref&gt; ha kentañ [[embann brezhonek|ti oc'h embann levrioù brezhonek]] nemetken eo bet. Gwerzhañ levrioù brezhonek embannet gant embannerien all, [[Gwalarn (kelaouenn)|Gwalarn]] er penn kentañ,  a zo bet un tamm mat eus e obererezh ivez. E Brest e voe digoret ul [[levrdi]], dezhañ an anv Keriltud a gaver war al levrioù a-wezhioù.

==  Framm ha palioù ==
An anv ofisiel e oa ''Société coopérative catholique d'Édition et de Propagande de la langue bretonne Emgleo Sant Iltud'' hag ar statudoù a voe moullet gant ''Le Nouvelliste de Bretagne'', e 1922. Savet e voe ar gevredigezh dre [[kevrann|gevrannoù]] gant statudoù ar gevelouri a oa da baeañ 100 lur evit mont enni. Kalz a bennadurezhioù a yeas da brenañ kevrannoù ([[Jeanne Malivel]], [[Emil Ernod|Emil Ernaod]], [[Loeiz Dujardin]], [[Erwan ar Moal]], [[James Bouillé]] hag un toullad [[beleg|beleien]] eus Breizh-Izel, Yann-Vari Perrot en o zouez).&lt;br&gt; Hervez eil mellad ar statudoù e oa he fal &quot;''lakaat da zont er-maez, prenañ ha gwerzhañ embannadurioù a bep seurt, kraflevrioù ha kelaouennou e brezhoneg, dafar paper, traezoù arzel, skeudennoù-moul, ha, diouzh an degouezh, plediñ gant stalioù-levrioù brezonek''&quot;&lt;ref&gt;Troidigezh gant Jorj Abherve-Gwegen diwar an destenn orin : &quot;''La Société a pour objet : l'édition, l'achat, la vente de toutes sortes de publications, brochures, périodiques en langue bretonne, objets de papeterie, objets d'art, gravures et, éventuellement, l'exploitation de magasins de librairie en langue bretonne.''&quot;&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
Diwar bolontez Yann-Vari Perrot, anvet da [[kure|gure]] e [[Plougerne]] e 1920, e voe krouet an ti-embann hag er bloaz-se e voe adsavet fest ar Bleun-Brug e [[Kastell-Paol]].&lt;br&gt; 
Ar pezhioù-c'hoari, ur spered katolik ganto,  evit ar [[patronaj]]où parrez ha buhezioù ar sent vrezhon a yeas d'ober ar muiañniver eus an embannadennoù.

== Mont en-dro ==
Kentañ merour melestrer oberiant a hañval bezañ bet an doktor [[Loeiz Dujardin]] a oa prezidant ar Bleun-Brug (1920-1927), met a-raok Meurzh 1922&lt;ref&gt;E studiadenn Jorj Abherve-Gwegen e lenner un arroud diwar ul lizher kaset gant Yann-Vari Perrot da Youenn Drezen : &quot;''Emgleo Sant Ildut a zo savet. An A. Dujardin, mezeg e [[Lokournan]], eo a zo en he fenn.''&quot;&lt;/ref&gt;, eo bet meneget [[Erwan ar Moal]] da gentañ hag ar C'hastellad, Loeiz Dissès, da c'houde. E prantad kentañ e voe staliet &quot;ti Emgleo Sant Ildut, 15 Grand-Rue - ar c'henta leordi kristen brezonek savet e Breiz&quot;&lt;ref&gt;''Feiz ha Breiz'', niv.1-1924, Genver 1924 ha 3-1924, Meurzh 1924.&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
E C'hwevrer 1924 e krogas [[Youenn Drezen]] gant e labour &quot;rédacteur&quot; (skridaozer) er ''C'hourrier du Finistère'' er savadur m'edo an ti-moullañ e dalc'h an Iliz katolik dre hanterouriezh tud mennet da souten he falioù, ''[[Imprimerie de la Presse libérale]]'' e anv, met daou anv all a gaver er skridoù brezhonek : ''Moulerez ar C'hastell'' ha ''Moulerez ar Skridoù Mat''. Eno e oa moullet ''Feiz ha Breiz'' hag ''[[Arvorig (kelaouenn)|Arvorig]]''.&lt;br&gt;
En deroù e voe goulennet digant Youenn Drezen kemer ''Emgleo Sant Iltud'' war e chouk &lt;ref&gt;War bajenn gentañ niverenn 1-1924 ar gelaouenn viziek ''Feiz ha Breiz'' e weler anv &quot;Yv. Drezen&quot; karget eus melestradurezh Bleun-Brug hag Emgleo Sant Ildut&quot;. Pelloc'h e lenner en niv. 6-2014 (Mezheven 1924): ''Ti Emgleo Sant Ildut'' a zo e Brest, 4 rue du Château, abaoe an deiz kenta a vezeven. Evit kaout al leoriou a zo e gwerz ennañ, skriva de M. Y. Drezen, administrateur de l'E. S. I., rédacteur au Courrier du Finistère, 4 rue du Château, Brest. Kavet e vo amañ, er miz a zeu, roll an holl leoriou-ze, gant o friz''.&lt;/ref&gt; hag er memes amzer e voe karget Youenn Drezen da adlakaat anv ar gevredigezh el [[lez-varn kenwerzh]], hag eñ lakaet da verour melestrer.&lt;br&gt;
Dilojet e voe ar gevelouri da gKeriltud, 11 rue Algésiras, e Brest hag e veze gwerzhet levrioù embannet ganti koulz ha levrioù relijiel all.

== Politikerezh embann ==
21 levr a c'hell bezañ gwelet evel embannet gant ''Emgleo Sant Iltud'' ha gwelet a reer ne oa ket diorren al lennegezh vrezhonek ar pal kentañ pa'z eo levrigoù kenteliañ hervez mennozhioù katolik ha brezhon a ya d'ober an darn vuiañ anezho. Seizh oberenn zo beleien o saverien, ha tri all zo bet savet gant Erwan ar Moal, un den lik, kendiazezer ar gevelouri hag eil prezidant ar Bleun-Brug.&lt;br&gt; Kendrec'het e oa Yann-Vari Perrot gant efedusted ar c'hoariva evit stummañ ar gristenien yaouank ha sevel a rae pezhioù-c'hoari pe kempenn a rae pezhioù savet e gwenedeg gant [[Job ar Bayon]]. Gant ur pezh-c'hoari savet gantañ ha pezioù-c'hoari [[Yann Vari Joanno]], an tri fezh savet gant Erwan ar Moal hag hini Hollsent ar Garreg e konter seiz pezh-c'hoari.&lt;br&gt;
[[Istor Breizh]], sellet diouzh ur savboent relijiel, a oa un hent evit kenteliañ an dud a blije d'ar re o doa savet ar Bleun-Brug ha ma ne vije ket gant ar c'hoariva, e vije mat sevel levrigoù aes ha buan da lenn. Da gentañ, dre ginnig buhezioù sent Breizh ma oa Yann-Vari Perrot un arbennigour warno, p'en doa savet un pikol levr diwar o fenn&lt;ref&gt;Embannet e voe  ''Buez ar Zent'' gantañ e 1911 hag e veze kavet ha lennet a-stroll al levr-se en ur bern tiegezhioù e Breizh-Izel etre en daou vrezel.&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
Daou levr all zo divyezhek, ur pezh-c'hoari diwar-benn tec'hadenn ha distro [[Abati Sant Wenole Landevenneg|menec'h Landeveneg]] hag un diverradenn eus levr istor Breizh savet gant [[Jeanne Coroller-Danio|Jeanne Coroller]], ''Histoire de notre Bretagne'' (1922)&lt;ref&gt; Ar pezh-c'hoari a voe c'hoariet e Gouel ar Bleun-Brug e Douarnenez, e hañv 1929.&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
Ur seurt all a levrigoù a voe teskadoù sonioù (div levrenn evit an holl dud hag u levrig evit ar vugale) hag an daou deskad ar c’hanoù hag ar pezhioù sonerezh dispaket e-doug gouelioù ar Bleun-Brug
Ne weler ket anv eus an ti-embann  war al levrig diwar-benn [[Ronan (sant)|Sant Ronan]] gant [[Loeiz Dujardin]], ur mignon bras da Yann-Vari Perrot, dindan timbr Moulerezh ar C’hastell e 1935&lt;ref&gt;Un doare gallek a voe embannet ivez, kredabl gant ar gevelouri ivez. Pa glot mat gant raktres Yann-Vari Perrot, e c'heller lakaat anezhañ da vab ''Emgleo Sant-Iltud''&lt;/ref&gt;.

== Ar staligoù evit gwerzhañ levrioù brezhonek ==
E niverenn 1-1924 ''Feiz ha Breiz'' (Genver 1924) e kaver meneg eus Y. Drezen evel karget eus ar velestradurezh, hag e-touez notennoù an dibenn ez eus un [[enlevadur]] : ''Lennit ta! Etre an Iliz-veur ha tour Kreisker, er ru Vraz, e KASTELL-PAOL, e-lec'h m'edo ar C'hrédit Nantais, e kavec'h, adalek ar bloaz nevez : TI EMGLEO SANT ILDUT dalc'het gant Loeiz DISSES. It eno da brena kement levr brezonek ho po ezomm. Degemer mat evit ar Vretoned a bep bro!''. &lt;br&gt; 
E niverenn 4-1924 ''Feiz ha Breiz'' (Meurzh 1924) e weler pegoulz e voe kaset sez ar gevelouri eus Kastell-Paol da Vrest. War ar bajenn gentañ ez eus anv eus Loeiz Dissés o chom e Kastell-Paol evit ar velestradurezh ha war ar bajenn ziwezhañ e weler logo ESI. E korf ar gelaouenn ez eus ul lizher gant ur den yaouank o chom e Plogoneg a glask ul levrdi brezhonek. Er respont ez eus anv eus Ti Emgleo Sant Iltud, Grand-Rue, e Kastell-Paol.&lt;br&gt;
E miz Mezheven, goude ma voe staliet mat paotr nevez ar &quot;Presse libérale&quot; ez aio labour gwerzh al levrioù kristen war chouk Youenn Drezen.&lt;br&gt;
War-dro 1930 e voe lakaet da c’houzout dre ''Feiz ha Breiz''e oa posubl pourchas levr pe levr e Kerildut, 11 rue Algésiras, Brest, digant an Itron Raoul da gentañ hag er bloaz 1931, digant an Dimezell, Pauline Torcol&lt;ref&gt;Anz a zo eus al levrdi m'edo ''Almanag Feiz ha Breiz 1931'' e gwerzh e-barzh ''Gwalarn'', niv. 36, Genver 1931, p. 36.&lt;/ref&gt;.

==Levrioù embannet==
N'eo ket merket anv rik an embanner war bep levr evel m'emañ ar boaz gant an tiez-embann. Kavout a reer merket &quot;Moulerez ar C'hastell&quot; pe ''Feiz ha Breiz'' » ha « Keriltud » a-wezhioù, met ret eo o stagañ ouzh  ar gevelouri embann ''Emgleo Sant Iltud''. Kataloget fall eo bet an darn vuiañ anezho gant [[Levraoueg Vroadel Bro-C'hall]] a laka anv klok pe diglok an ti-moullañ (Moulerezh ar C'hastell), e-lec'h hini an ti-embann pa ne oa ket gouest d’e anavezout.

;1922
* [[Yann-Vari Gwilhoù]], ''Christo : St Theodot, patron en ostizien’’, 174 p. 
;1923
* Félix Menguy, ''Sant Iltud'', gant an Otrou Menguy, Person [[Koadoud|Koadout]]&lt;ref&gt;Dediet eo iliz Koadoud da Sant Iltud. Dindan anv Moullerezh ar C'hastell eo an embannadenn. E [[Koadoud]] e oa o chom Erwan ar Moal, kenlabourer ingal Yann-Vari Perrot, o chom.&lt;/ref&gt;. Tennet eus [[Buhez ar Sent|Buhe ar Zent].
* Yann-Vari Gwilhoù, ''Nikolazig'' lakaet e brezhoneg Leon gant [[Yann-Vari Perrot]], pezh-c'hoari diwar ur skrid gwenedek gant [[Job ar Bayon]]
* Job ar Bayon, ''Salaün ar Foll'',  pezh-c'hoari lakaet e brezhoneg Leon gant Yann-Vari Perrot diwar ur skrid gwenedek gant Job ar Bayon
* ''Morceaux et chœurs exécutés au XIIIme Concours des Bleun-Brug (13 gwengolo 1923)'', Kastell-Paol. [[Kevrollenn]]où.. 
* ''Soniou Feiz ha Breiz. 2'', Moullet evit Emgleo sant Iltud, 4, ru ar C'hastell, Brest, 59 p. Kevrollennoù.
;1925
* [[Jakez Riou]], ''Lizer an hini maro'', Brest, Moulerezh ar C'hastell, 64 p. Deiziadet meurzh 1924 evit an echuiñ gant an oberour. Embannet er ''C'hourrier du Finistère'' en araok.
[[Yann Vari Joanno]], ''[[Santez Trifina (pezh-c'hoari)|Santez Trifina]], pez-c'hoari tennet diouz istor Breiz’’. Meneg : Emgleo Breiz a zo perc’hen war an destenn-mañ.
* François Cornou, ''Jean de Landévennec'', pez-c'hoari gallek e pevar arvest, heuliet gant un azazadur brezhoneg gant Yann-Vari Perrot, ''Yann Landevenneg'', Brest, Moulerezh ar C'hastell, 151 p.
* Erwan ar Moal, ''Ar Chiminaou, pez-c'hoari e daou arvest'', Moulerezh ar C'hastell, 22 p.
;1926
* [[Klaoda ar Prad]], ''Buhez skouerius Genovefa, kontez a Vraban'', skeudennet gant O. de Villers, Brest, Moulerezh ar C'hastell, 97 p. Embannet a-dammoù war ''Feiz ha Breiz'' er bloavezioù kent.
* Erwan ar Moal, ''Bilez hag e vestr'', pezh-c'hoari farsus e daou arvest, Brest, embannet gant Feiz ha Breiz, 26 p.
* J. U ([[Yann-Vari Ugen]]), ''Eun diverra eus buhez Viktoria Konan a Zant Luk, leanez e Retred Kemper, gilhotinet d'an 31 a viz Gouere e Pariz'', Brest, Moulerez ar C'hastell, 58 p. 
* [[Hollsent ar Garreg]], ''Hollvelen'', pezh-c'hoari e pevar arvest, Moulerez ar C'hastell, 139 p.
;1929
* Erwan ar Moal, ''Enor d'al labourer'', pezh-c'hoari en eun arvest
* Cécile  Danio ([[Jeanne Coroller-Danio|Jeanne Coroller]]), ''Le mystère de Bretagne pe War roudou hon tadou : pez burzudus e tisklaerier ennan eun diverra eus istor hor Breiz'', troet gant Yann-Vari Perrot, Brest, Moulerez ar C’hastell
;1930
* ''Soniou bugale tennet eus Feiz ha Breiz'', Keriltud, 16 p. Kevrollennoù. Ouzhpennet goude an titl : ''o goulenn [sic] e Keriltud’’. Kevrollennoù
* ''Soniou feiz ha Breiz. 3’’, Brest, Keriltud, 1930, 120 p.
* ''Kanaouennou ungentvet gouel ar Bleun-Brug : graet e Gwengamp d'an II a viz Gwengolo 1930 = Morceaux et choeurs exécutés au XXème concours du Bleun-Brug’', Guingamp, le 11 septembre 1930, Brest, Ti Emgleo Sant Iltud, 23 p. Kevrollennoù.
* ''Almanag Feiz ha Breiz 1931'', Brest, Keriltud
;1932
* ''Morceaux et chœurs exécutés au XXIIme Concours des Bleun-Brug (15 gwengolo 1932)’’. Kevrollennoù.

E 1935 e voe moullet gant Moulerezh ar C'hastell ul levrig savet gant Loeiz Dujardin, ''Sant Ronan'', en ur stumm hag ur vent heñvel ouzh buhezioù sent all.

== Levrlennadur ==
* [[Jorj Abherve-Gwegen]], ''Youenn Drezen hag Emgleo Sant Iltud''. E-barzh ''E koun Youenn Drezen'', Embannadurioù [[Al Lanv]], 2022, p. p. 41-63.
*  Youenn Caouissin, ''Yann-Vari Perrot, une âme pour la Bretagne'', Via Romana, 2021

== Notennoù ha daveennoù ==
{{daveoù}}

[[Rummad:Bleun-Brug]]
[[Rummad:Embann brezhoneg]]
[[Rummad:Embannerien vrezhonek]]
[[Rummad:Gwask katolik e Breizh]]</text>
      <sha1>fnyqot3hkhm61h12qb22shtexjq51o8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187058</id>
      <parentid>2187056</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:31:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Leonzia</username>
        <id>88972</id>
      </contributor>
      <comment>cheñchet - Embannadurioù Gwalarn e lec'h Gwalarn kelaouenn</comment>
      <origin>2187058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12529" sha1="apcqzj13frrl64tw2pj77qtgmw6co85" xml:space="preserve">'''Emgleo Sant Iltud''' (berraet a-wezhioù e ESI) a oa ur gevredigezh kenwerzhel katolik dindan stumm ur [[kevelouri|gevelouri]] savet evit embann ha skignañ levrioù brezhonek, ha krouet e 1921 e [[Kastell-Paol]] (straed an Ursulined kozh), diwar atiz [[Yann-Vari Perrot]] pa oa o klask adsevel ar [[Bleun-Brug]] koulz ha kreñvañ ar gelaouenn ''[[Feiz ha Breiz]]''. Ti-embann ''[[Feiz ha Breiz]]'' hag ar Bleun-Brug, hag e oant war-nes bezañ adsavet goude ar [[Brezel-bed kentañ]], e voe&lt;ref&gt;[[Teskanv]] ESI e weler e dibenn ''Feiz ha Breiz'' e Genver 1924.&lt;/ref&gt; ha kentañ [[embann brezhonek|ti oc'h embann levrioù brezhonek]] nemetken eo bet. Gwerzhañ levrioù brezhonek embannet gant embannerien all, [[Embannadurioù Gwalarn|Gwalarn]] er penn kentañ,  a zo bet un tamm mat eus e obererezh ivez. E Brest e voe digoret ul [[levrdi]], dezhañ an anv Keriltud a gaver war al levrioù a-wezhioù.

==  Framm ha palioù ==
An anv ofisiel e oa ''Société coopérative catholique d'Édition et de Propagande de la langue bretonne Emgleo Sant Iltud'' hag ar statudoù a voe moullet gant ''Le Nouvelliste de Bretagne'', e 1922. Savet e voe ar gevredigezh dre [[kevrann|gevrannoù]] gant statudoù ar gevelouri a oa da baeañ 100 lur evit mont enni. Kalz a bennadurezhioù a yeas da brenañ kevrannoù ([[Jeanne Malivel]], [[Emil Ernod|Emil Ernaod]], [[Loeiz Dujardin]], [[Erwan ar Moal]], [[James Bouillé]] hag un toullad [[beleg|beleien]] eus Breizh-Izel, Yann-Vari Perrot en o zouez).&lt;br&gt; Hervez eil mellad ar statudoù e oa he fal &quot;''lakaat da zont er-maez, prenañ ha gwerzhañ embannadurioù a bep seurt, kraflevrioù ha kelaouennou e brezhoneg, dafar paper, traezoù arzel, skeudennoù-moul, ha, diouzh an degouezh, plediñ gant stalioù-levrioù brezonek''&quot;&lt;ref&gt;Troidigezh gant Jorj Abherve-Gwegen diwar an destenn orin : &quot;''La Société a pour objet : l'édition, l'achat, la vente de toutes sortes de publications, brochures, périodiques en langue bretonne, objets de papeterie, objets d'art, gravures et, éventuellement, l'exploitation de magasins de librairie en langue bretonne.''&quot;&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
Diwar bolontez Yann-Vari Perrot, anvet da [[kure|gure]] e [[Plougerne]] e 1920, e voe krouet an ti-embann hag er bloaz-se e voe adsavet fest ar Bleun-Brug e [[Kastell-Paol]].&lt;br&gt; 
Ar pezhioù-c'hoari, ur spered katolik ganto,  evit ar [[patronaj]]où parrez ha buhezioù ar sent vrezhon a yeas d'ober ar muiañniver eus an embannadennoù.

== Mont en-dro ==
Kentañ merour melestrer oberiant a hañval bezañ bet an doktor [[Loeiz Dujardin]] a oa prezidant ar Bleun-Brug (1920-1927), met a-raok Meurzh 1922&lt;ref&gt;E studiadenn Jorj Abherve-Gwegen e lenner un arroud diwar ul lizher kaset gant Yann-Vari Perrot da Youenn Drezen : &quot;''Emgleo Sant Ildut a zo savet. An A. Dujardin, mezeg e [[Lokournan]], eo a zo en he fenn.''&quot;&lt;/ref&gt;, eo bet meneget [[Erwan ar Moal]] da gentañ hag ar C'hastellad, Loeiz Dissès, da c'houde. E prantad kentañ e voe staliet &quot;ti Emgleo Sant Ildut, 15 Grand-Rue - ar c'henta leordi kristen brezonek savet e Breiz&quot;&lt;ref&gt;''Feiz ha Breiz'', niv.1-1924, Genver 1924 ha 3-1924, Meurzh 1924.&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
E C'hwevrer 1924 e krogas [[Youenn Drezen]] gant e labour &quot;rédacteur&quot; (skridaozer) er ''C'hourrier du Finistère'' er savadur m'edo an ti-moullañ e dalc'h an Iliz katolik dre hanterouriezh tud mennet da souten he falioù, ''[[Imprimerie de la Presse libérale]]'' e anv, met daou anv all a gaver er skridoù brezhonek : ''Moulerez ar C'hastell'' ha ''Moulerez ar Skridoù Mat''. Eno e oa moullet ''Feiz ha Breiz'' hag ''[[Arvorig (kelaouenn)|Arvorig]]''.&lt;br&gt;
En deroù e voe goulennet digant Youenn Drezen kemer ''Emgleo Sant Iltud'' war e chouk &lt;ref&gt;War bajenn gentañ niverenn 1-1924 ar gelaouenn viziek ''Feiz ha Breiz'' e weler anv &quot;Yv. Drezen&quot; karget eus melestradurezh Bleun-Brug hag Emgleo Sant Ildut&quot;. Pelloc'h e lenner en niv. 6-2014 (Mezheven 1924): ''Ti Emgleo Sant Ildut'' a zo e Brest, 4 rue du Château, abaoe an deiz kenta a vezeven. Evit kaout al leoriou a zo e gwerz ennañ, skriva de M. Y. Drezen, administrateur de l'E. S. I., rédacteur au Courrier du Finistère, 4 rue du Château, Brest. Kavet e vo amañ, er miz a zeu, roll an holl leoriou-ze, gant o friz''.&lt;/ref&gt; hag er memes amzer e voe karget Youenn Drezen da adlakaat anv ar gevredigezh el [[lez-varn kenwerzh]], hag eñ lakaet da verour melestrer.&lt;br&gt;
Dilojet e voe ar gevelouri da gKeriltud, 11 rue Algésiras, e Brest hag e veze gwerzhet levrioù embannet ganti koulz ha levrioù relijiel all.

== Politikerezh embann ==
21 levr a c'hell bezañ gwelet evel embannet gant ''Emgleo Sant Iltud'' ha gwelet a reer ne oa ket diorren al lennegezh vrezhonek ar pal kentañ pa'z eo levrigoù kenteliañ hervez mennozhioù katolik ha brezhon a ya d'ober an darn vuiañ anezho. Seizh oberenn zo beleien o saverien, ha tri all zo bet savet gant Erwan ar Moal, un den lik, kendiazezer ar gevelouri hag eil prezidant ar Bleun-Brug.&lt;br&gt; Kendrec'het e oa Yann-Vari Perrot gant efedusted ar c'hoariva evit stummañ ar gristenien yaouank ha sevel a rae pezhioù-c'hoari pe kempenn a rae pezhioù savet e gwenedeg gant [[Job ar Bayon]]. Gant ur pezh-c'hoari savet gantañ ha pezioù-c'hoari [[Yann Vari Joanno]], an tri fezh savet gant Erwan ar Moal hag hini Hollsent ar Garreg e konter seiz pezh-c'hoari.&lt;br&gt;
[[Istor Breizh]], sellet diouzh ur savboent relijiel, a oa un hent evit kenteliañ an dud a blije d'ar re o doa savet ar Bleun-Brug ha ma ne vije ket gant ar c'hoariva, e vije mat sevel levrigoù aes ha buan da lenn. Da gentañ, dre ginnig buhezioù sent Breizh ma oa Yann-Vari Perrot un arbennigour warno, p'en doa savet un pikol levr diwar o fenn&lt;ref&gt;Embannet e voe  ''Buez ar Zent'' gantañ e 1911 hag e veze kavet ha lennet a-stroll al levr-se en ur bern tiegezhioù e Breizh-Izel etre en daou vrezel.&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
Daou levr all zo divyezhek, ur pezh-c'hoari diwar-benn tec'hadenn ha distro [[Abati Sant Wenole Landevenneg|menec'h Landeveneg]] hag un diverradenn eus levr istor Breizh savet gant [[Jeanne Coroller-Danio|Jeanne Coroller]], ''Histoire de notre Bretagne'' (1922)&lt;ref&gt; Ar pezh-c'hoari a voe c'hoariet e Gouel ar Bleun-Brug e Douarnenez, e hañv 1929.&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
Ur seurt all a levrigoù a voe teskadoù sonioù (div levrenn evit an holl dud hag u levrig evit ar vugale) hag an daou deskad ar c’hanoù hag ar pezhioù sonerezh dispaket e-doug gouelioù ar Bleun-Brug
Ne weler ket anv eus an ti-embann  war al levrig diwar-benn [[Ronan (sant)|Sant Ronan]] gant [[Loeiz Dujardin]], ur mignon bras da Yann-Vari Perrot, dindan timbr Moulerezh ar C’hastell e 1935&lt;ref&gt;Un doare gallek a voe embannet ivez, kredabl gant ar gevelouri ivez. Pa glot mat gant raktres Yann-Vari Perrot, e c'heller lakaat anezhañ da vab ''Emgleo Sant-Iltud''&lt;/ref&gt;.

== Ar staligoù evit gwerzhañ levrioù brezhonek ==
E niverenn 1-1924 ''Feiz ha Breiz'' (Genver 1924) e kaver meneg eus Y. Drezen evel karget eus ar velestradurezh, hag e-touez notennoù an dibenn ez eus un [[enlevadur]] : ''Lennit ta! Etre an Iliz-veur ha tour Kreisker, er ru Vraz, e KASTELL-PAOL, e-lec'h m'edo ar C'hrédit Nantais, e kavec'h, adalek ar bloaz nevez : TI EMGLEO SANT ILDUT dalc'het gant Loeiz DISSES. It eno da brena kement levr brezonek ho po ezomm. Degemer mat evit ar Vretoned a bep bro!''. &lt;br&gt; 
E niverenn 4-1924 ''Feiz ha Breiz'' (Meurzh 1924) e weler pegoulz e voe kaset sez ar gevelouri eus Kastell-Paol da Vrest. War ar bajenn gentañ ez eus anv eus Loeiz Dissés o chom e Kastell-Paol evit ar velestradurezh ha war ar bajenn ziwezhañ e weler logo ESI. E korf ar gelaouenn ez eus ul lizher gant ur den yaouank o chom e Plogoneg a glask ul levrdi brezhonek. Er respont ez eus anv eus Ti Emgleo Sant Iltud, Grand-Rue, e Kastell-Paol.&lt;br&gt;
E miz Mezheven, goude ma voe staliet mat paotr nevez ar &quot;Presse libérale&quot; ez aio labour gwerzh al levrioù kristen war chouk Youenn Drezen.&lt;br&gt;
War-dro 1930 e voe lakaet da c’houzout dre ''Feiz ha Breiz''e oa posubl pourchas levr pe levr e Kerildut, 11 rue Algésiras, Brest, digant an Itron Raoul da gentañ hag er bloaz 1931, digant an Dimezell, Pauline Torcol&lt;ref&gt;Anz a zo eus al levrdi m'edo ''Almanag Feiz ha Breiz 1931'' e gwerzh e-barzh ''Gwalarn'', niv. 36, Genver 1931, p. 36.&lt;/ref&gt;.

==Levrioù embannet==
N'eo ket merket anv rik an embanner war bep levr evel m'emañ ar boaz gant an tiez-embann. Kavout a reer merket &quot;Moulerez ar C'hastell&quot; pe ''Feiz ha Breiz'' » ha « Keriltud » a-wezhioù, met ret eo o stagañ ouzh  ar gevelouri embann ''Emgleo Sant Iltud''. Kataloget fall eo bet an darn vuiañ anezho gant [[Levraoueg Vroadel Bro-C'hall]] a laka anv klok pe diglok an ti-moullañ (Moulerezh ar C'hastell), e-lec'h hini an ti-embann pa ne oa ket gouest d’e anavezout.

;1922
* [[Yann-Vari Gwilhoù]], ''Christo : St Theodot, patron en ostizien’’, 174 p. 
;1923
* Félix Menguy, ''Sant Iltud'', gant an Otrou Menguy, Person [[Koadoud|Koadout]]&lt;ref&gt;Dediet eo iliz Koadoud da Sant Iltud. Dindan anv Moullerezh ar C'hastell eo an embannadenn. E [[Koadoud]] e oa o chom Erwan ar Moal, kenlabourer ingal Yann-Vari Perrot, o chom.&lt;/ref&gt;. Tennet eus [[Buhez ar Sent|Buhe ar Zent].
* Yann-Vari Gwilhoù, ''Nikolazig'' lakaet e brezhoneg Leon gant [[Yann-Vari Perrot]], pezh-c'hoari diwar ur skrid gwenedek gant [[Job ar Bayon]]
* Job ar Bayon, ''Salaün ar Foll'',  pezh-c'hoari lakaet e brezhoneg Leon gant Yann-Vari Perrot diwar ur skrid gwenedek gant Job ar Bayon
* ''Morceaux et chœurs exécutés au XIIIme Concours des Bleun-Brug (13 gwengolo 1923)'', Kastell-Paol. [[Kevrollenn]]où.. 
* ''Soniou Feiz ha Breiz. 2'', Moullet evit Emgleo sant Iltud, 4, ru ar C'hastell, Brest, 59 p. Kevrollennoù.
;1925
* [[Jakez Riou]], ''Lizer an hini maro'', Brest, Moulerezh ar C'hastell, 64 p. Deiziadet meurzh 1924 evit an echuiñ gant an oberour. Embannet er ''C'hourrier du Finistère'' en araok.
[[Yann Vari Joanno]], ''[[Santez Trifina (pezh-c'hoari)|Santez Trifina]], pez-c'hoari tennet diouz istor Breiz’’. Meneg : Emgleo Breiz a zo perc’hen war an destenn-mañ.
* François Cornou, ''Jean de Landévennec'', pez-c'hoari gallek e pevar arvest, heuliet gant un azazadur brezhoneg gant Yann-Vari Perrot, ''Yann Landevenneg'', Brest, Moulerezh ar C'hastell, 151 p.
* Erwan ar Moal, ''Ar Chiminaou, pez-c'hoari e daou arvest'', Moulerezh ar C'hastell, 22 p.
;1926
* [[Klaoda ar Prad]], ''Buhez skouerius Genovefa, kontez a Vraban'', skeudennet gant O. de Villers, Brest, Moulerezh ar C'hastell, 97 p. Embannet a-dammoù war ''Feiz ha Breiz'' er bloavezioù kent.
* Erwan ar Moal, ''Bilez hag e vestr'', pezh-c'hoari farsus e daou arvest, Brest, embannet gant Feiz ha Breiz, 26 p.
* J. U ([[Yann-Vari Ugen]]), ''Eun diverra eus buhez Viktoria Konan a Zant Luk, leanez e Retred Kemper, gilhotinet d'an 31 a viz Gouere e Pariz'', Brest, Moulerez ar C'hastell, 58 p. 
* [[Hollsent ar Garreg]], ''Hollvelen'', pezh-c'hoari e pevar arvest, Moulerez ar C'hastell, 139 p.
;1929
* Erwan ar Moal, ''Enor d'al labourer'', pezh-c'hoari en eun arvest
* Cécile  Danio ([[Jeanne Coroller-Danio|Jeanne Coroller]]), ''Le mystère de Bretagne pe War roudou hon tadou : pez burzudus e tisklaerier ennan eun diverra eus istor hor Breiz'', troet gant Yann-Vari Perrot, Brest, Moulerez ar C’hastell
;1930
* ''Soniou bugale tennet eus Feiz ha Breiz'', Keriltud, 16 p. Kevrollennoù. Ouzhpennet goude an titl : ''o goulenn [sic] e Keriltud’’. Kevrollennoù
* ''Soniou feiz ha Breiz. 3’’, Brest, Keriltud, 1930, 120 p.
* ''Kanaouennou ungentvet gouel ar Bleun-Brug : graet e Gwengamp d'an II a viz Gwengolo 1930 = Morceaux et choeurs exécutés au XXème concours du Bleun-Brug’', Guingamp, le 11 septembre 1930, Brest, Ti Emgleo Sant Iltud, 23 p. Kevrollennoù.
* ''Almanag Feiz ha Breiz 1931'', Brest, Keriltud
;1932
* ''Morceaux et chœurs exécutés au XXIIme Concours des Bleun-Brug (15 gwengolo 1932)’’. Kevrollennoù.

E 1935 e voe moullet gant Moulerezh ar C'hastell ul levrig savet gant Loeiz Dujardin, ''Sant Ronan'', en ur stumm hag ur vent heñvel ouzh buhezioù sent all.

== Levrlennadur ==
* [[Jorj Abherve-Gwegen]], ''Youenn Drezen hag Emgleo Sant Iltud''. E-barzh ''E koun Youenn Drezen'', Embannadurioù [[Al Lanv]], 2022, p. p. 41-63.
*  Youenn Caouissin, ''Yann-Vari Perrot, une âme pour la Bretagne'', Via Romana, 2021

== Notennoù ha daveennoù ==
{{daveoù}}

[[Rummad:Bleun-Brug]]
[[Rummad:Embann brezhoneg]]
[[Rummad:Embannerien vrezhonek]]
[[Rummad:Gwask katolik e Breizh]]</text>
      <sha1>apcqzj13frrl64tw2pj77qtgmw6co85</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Enkadenn an Trede Kantved</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150087</id>
    <revision>
      <id>2187031</id>
      <parentid>2078667</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:16:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Dishual en deus kaset ar bajenn [[Anarkiezh Roma]] da [[Enkadenn an Trede Kantved]]</comment>
      <origin>2078667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="728" sha1="spxe1o997fecsw68atz55ncfmli16r9" xml:space="preserve">{{databox}}
[[File:Roman_expansion_264_BC_Shepherd.jpg |thumb|Kresk an impalaeriezh roman]]

'''Anarkiezh Roma''', '''Enkadenn an Trede Kantved''', '''Enkadenn an Impalaeriezh''' ([[235]]–[[284]]) a oa ur marevezh en istor an [[Impalaeriezh roman]] ma voe darbet dezhi mont da get.&lt;br&gt;
Echuiñ a reas ar marevezh abalamour da drec'hioù [[Aurelianus]] ha donedigezh [[Diocletianus]] er galloud pa sevenas kempennoù e [[284]], gant an  [[Tetrarkiezh|Detrarkiezh]].

E 235 e krogas an enkadenn, pa voe drouklazhet an impalaer [[Severus Alexander]] gant e soudarded. Goude-se, e-pad un 50 vloaz e voe aloubadegoù, envroadegoù, brezelioù-diabarzh, emsavadegoù kouerien ha distabilded politikel.

[[Rummad:Impalaeriezh roman]]</text>
      <sha1>spxe1o997fecsw68atz55ncfmli16r9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lenn No</title>
    <ns>0</ns>
    <id>152258</id>
    <revision>
      <id>2187018</id>
      <parentid>2006740</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:23:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2187018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1235" sha1="7lx3hn06mlxhman1ciisqoy2xwf8rl3" xml:space="preserve">[[Restr:Jezero no.svg|thumb|300px|Al lenn No]]
[[Skeudenn:Sudd swamp.jpg|thumb|300px|Ul lodenn eus gwern Sudd gant al lenn No (e krec'h).]]

Al '''Lenn No'''&lt;ref name=&quot;Pease1909&quot;&gt;Alfred Edward Pease, ''[https://books.google.com/books?id=XHyIDQAAQBAJ&amp;q=Lake+No The Book of the Lion]'', 1909&lt;/ref&gt; zo ul lenn e [[Soudan ar Su]]. Emañ just en norzh d'ur wern bras-kenañ, gwern [[Sudd]], e kember ar [[stêr Bahr al Jabal]] hag ar [[stêr Bahr el Ghazal]]. Merkañ a ra al lec'h ma tremener eus ar Bahr al Jabal d'an [[Nil gwenn]].  Emañ al lenn No war-dro 1&amp;nbsp;156&amp;nbsp;km en ardraoñ al [[Lenn Albert|Lenn Alberzh]], en [[Ouganda]], al lenn bennañ war an Nil a-raok al lenn No&lt;ref name=Baker&gt;[https://web.archive.org/web/20080122062136/http://american_almanac.tripod.com/sudan.htm The Potential of the Nile River Basin, And The Economic Development of Sudan] by Marcia Merry Baker, ''The American Almanac'', 1997&lt;/ref&gt;.  Sellet e vez ouzh al lenn No evel kalon ar bobl [[pobl Ruweng|Ruweng]]&lt;ref&gt; Orville Boyd Jenkins, &quot;[http://strategyleader.org/profiles/nuer.html The Nuer of Sudan and Ethiopia]&quot;, 1997.(herberc'hiet gant strategyleader.org)&lt;/ref&gt;. 

== Notennoù ==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Lennoù Soudan ar Su|No]]
[[Rummad:Nil]]</text>
      <sha1>7lx3hn06mlxhman1ciisqoy2xwf8rl3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pax Romana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>160685</id>
    <revision>
      <id>2187017</id>
      <parentid>2186998</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:20:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2187017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1491" sha1="1brzpibazrkcyh65u1h9crpywxfadwj" xml:space="preserve">[[Restr:RomanEmpire 117 es.svg|320px|right|An [[Impalaeriezh roman]] er bloaz 117, dindan [[Trajanus]], pan edo en he brasañ e mare ar  '''Pax romana'''. Rannet e oa an impalaeriezh e proviñsoù.]]
{{databox}}
Ar '''Pax Romana''' ([[Latin]] evit '''peoc'h roman''') a oa bet ur marevezh a oa padet tost da 200 vloaz eus [[Henroma]] hag a vez gwelet evel ur [[Marevezh aour (metaforenn)|marevezh aour]] gant kresk ha stabilded eus an [[Lid impalaeriel en Henroma|impalaeriezh Roman ]], [[Hegemoniezh|un hollc'halloudegezh]], [[Istor milourel Henroma|emled tiriadel]], hag ur mare gant urzh ha peoc'h, memes ma oa bet [[Listenn eus brezelioù diabarzh hag emsavioù roman|emsavioù diabarzh]] ha [[Listenn brezelioù hag emgannioù Roma|brezelioù en diavaez]], evel ar [[brezel etre Roma ha Persia]]. Dre hengoun, e vez kroget ar marevezh Pax Romana pa erru [[Aogust (impalaer)|Aogust]] evel impalaer, hag en doa krouet ivez [[Principato|ar priñsipelezh Roman]], e 27 AJK. Fin ar marevezh a vez lakaet e 180 gant marv [[Marcus Aurelius]], an hini diwezhañ eus ar &quot;[[Antonined|pemp impalaer mat]]&quot;.&lt;ref name=EncBrit&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/447447/Pax-Romana |title=Pax Romana |date=2024-02-23 |publisher=Britannica Online Encyclopedia}}&lt;/ref&gt;
==Traoù all==
''Pax Romana'' zo anv ur bier aozet gant ar [[Brasserie Theillier]] e [[Bavay]] en [[Artez]], e Bro-C'hall.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Gerioù latin]]
[[Rummad:Istor Roma]]</text>
      <sha1>1brzpibazrkcyh65u1h9crpywxfadwj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187028</id>
      <parentid>2187017</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T15:51:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Kemmoù [[Special:Contributions/Dishual|Dishual]] ([[User_talk:Dishual|Kaozeal]]) distaolet; adlakaet da stumm diwezhañ [[User:Llydawr|Llydawr]]</comment>
      <origin>2045214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="463" sha1="1kwcu795hqgsitpukvhc6ndco7by7ez" xml:space="preserve">[[file:RomanEmpire 117 es.svg|320px|right|An [[Impalaeriezh roman]] er bloaz 117, dindan [[Trajanus]], pan edo en he brasañ e mare ar  '''Pax romana'''. Rannet e oa an impalaeriezh e proviñsoù.]]
'''Pax Romana''' a vez lavaret eus ar marevezh a beoc'h a vije en [[Impalaeriezh roman]] er Iañ ha IIvet kantved.


==Traoù all==
''Pax Romana'' zo anv ur bier aozet gant ar [[Brasserie Theillier]] e [[Bavay]] en [[Artez]], e Bro-C'hall.


[[Rummad:Istor Roma]]</text>
      <sha1>1kwcu795hqgsitpukvhc6ndco7by7ez</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187029</id>
      <parentid>2187028</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T15:52:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>Disc’hraet kemmoù [[Special:Diff/2187028|2187028]] a-berzh [[Special:Contributions/Dishual|Dishual]] ([[User talk:Dishual|kaozeal]])</comment>
      <origin>2187029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1491" sha1="1brzpibazrkcyh65u1h9crpywxfadwj" xml:space="preserve">[[Restr:RomanEmpire 117 es.svg|320px|right|An [[Impalaeriezh roman]] er bloaz 117, dindan [[Trajanus]], pan edo en he brasañ e mare ar  '''Pax romana'''. Rannet e oa an impalaeriezh e proviñsoù.]]
{{databox}}
Ar '''Pax Romana''' ([[Latin]] evit '''peoc'h roman''') a oa bet ur marevezh a oa padet tost da 200 vloaz eus [[Henroma]] hag a vez gwelet evel ur [[Marevezh aour (metaforenn)|marevezh aour]] gant kresk ha stabilded eus an [[Lid impalaeriel en Henroma|impalaeriezh Roman ]], [[Hegemoniezh|un hollc'halloudegezh]], [[Istor milourel Henroma|emled tiriadel]], hag ur mare gant urzh ha peoc'h, memes ma oa bet [[Listenn eus brezelioù diabarzh hag emsavioù roman|emsavioù diabarzh]] ha [[Listenn brezelioù hag emgannioù Roma|brezelioù en diavaez]], evel ar [[brezel etre Roma ha Persia]]. Dre hengoun, e vez kroget ar marevezh Pax Romana pa erru [[Aogust (impalaer)|Aogust]] evel impalaer, hag en doa krouet ivez [[Principato|ar priñsipelezh Roman]], e 27 AJK. Fin ar marevezh a vez lakaet e 180 gant marv [[Marcus Aurelius]], an hini diwezhañ eus ar &quot;[[Antonined|pemp impalaer mat]]&quot;.&lt;ref name=EncBrit&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/447447/Pax-Romana |title=Pax Romana |date=2024-02-23 |publisher=Britannica Online Encyclopedia}}&lt;/ref&gt;
==Traoù all==
''Pax Romana'' zo anv ur bier aozet gant ar [[Brasserie Theillier]] e [[Bavay]] en [[Artez]], e Bro-C'hall.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Gerioù latin]]
[[Rummad:Istor Roma]]</text>
      <sha1>1brzpibazrkcyh65u1h9crpywxfadwj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187030</id>
      <parentid>2187029</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:10:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2187030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1490" sha1="66hkbbw3fruqdkv2nqs4vagu2q2ezmx" xml:space="preserve">[[Restr:RomanEmpire 117 es.svg|320px|right|An [[Impalaeriezh roman]] er bloaz 117, dindan [[Trajanus]], pan edo en he brasañ e mare ar  '''Pax romana'''. Rannet e oa an impalaeriezh e proviñsoù.]]
{{databox}}
Ar '''Pax Romana''' ([[Latin]] evit '''peoc'h roman''') a oa bet ur marevezh a oa padet tost da 200 vloaz eus [[Henroma]] hag a vez gwelet evel ur [[Marevezh aour (metaforenn)|marevezh aour]] gant kresk ha stabilded eus an [[Lid impalaerel en Henroma|impalaeriezh Roman ]], [[Hegemoniezh|un hollc'halloudegezh]], [[Istor milourel Henroma|emled tiriadel]], hag ur mare gant urzh ha peoc'h, memes ma oa bet [[Listenn eus brezelioù diabarzh hag emsavioù roman|emsavioù diabarzh]] ha [[Listenn brezelioù hag emgannioù Roma|brezelioù en diavaez]], evel ar [[brezel etre Roma ha Persia]]. Dre hengoun, e vez kroget ar marevezh Pax Romana pa erru [[Aogust (impalaer)|Aogust]] evel impalaer, hag en doa krouet ivez [[Principato|ar priñsipelezh Roman]], e 27 AJK. Fin ar marevezh a vez lakaet e 180 gant marv [[Marcus Aurelius]], an hini diwezhañ eus ar &quot;[[Antonined|pemp impalaer mat]]&quot;.&lt;ref name=EncBrit&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/447447/Pax-Romana |title=Pax Romana |date=2024-02-23 |publisher=Britannica Online Encyclopedia}}&lt;/ref&gt;
==Traoù all==
''Pax Romana'' zo anv ur bier aozet gant ar [[Brasserie Theillier]] e [[Bavay]] en [[Artez]], e Bro-C'hall.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Gerioù latin]]
[[Rummad:Istor Roma]]</text>
      <sha1>66hkbbw3fruqdkv2nqs4vagu2q2ezmx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187033</id>
      <parentid>2187030</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:17:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2187033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2544" sha1="12yyy0drd3gukc50khdtmap6x8ywjue" xml:space="preserve">[[Restr:RomanEmpire 117 es.svg|320px|right|An [[Impalaeriezh roman]] er bloaz 117, dindan [[Trajanus]], pan edo en he brasañ e mare ar  '''Pax romana'''. Rannet e oa an impalaeriezh e proviñsoù.]]
{{databox}}
Ar '''Pax Romana''' ([[Latin]] evit '''peoc'h roman''') a oa bet ur marevezh a oa padet tost da 200 vloaz eus [[Henroma]] hag a vez gwelet evel ur [[Marevezh aour (metaforenn)|marevezh aour]] gant kresk ha stabilded eus an [[Lid impalaerel en Henroma|impalaeriezh Roman ]], [[Hegemoniezh|un hollc'halloudegezh]], [[Istor milourel Henroma|emled tiriadel]], hag ur mare gant urzh ha peoc'h, memes ma oa bet [[Listenn eus brezelioù diabarzh hag emsavioù roman|emsavioù diabarzh]] ha [[Listenn brezelioù hag emgannioù Roma|brezelioù en diavaez]], evel ar [[brezel etre Roma ha Persia]]. Dre hengoun, e vez kroget ar marevezh Pax Romana pa erru [[Aogust (impalaer)|Aogust]] evel impalaer, hag en doa krouet ivez [[Principato|ar priñsipelezh Roman]], e 27 AJK. Fin ar marevezh a vez lakaet e 180 gant marv [[Marcus Aurelius]], an hini diwezhañ eus ar &quot;[[Antonined|pemp impalaer mat]]&quot;.&lt;ref name=EncBrit&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/447447/Pax-Romana |title=Pax Romana |date=2024-02-23 |publisher=Britannica Online Encyclopedia}}&lt;/ref&gt;

E-kerzh ar marevezh-se eo e oa bet an [[Impalaeriezh Roman]] en e uhelañ a-fed tiriad dindan ren [[Trajan]] e 117.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Head |first=Tom |url=https://books.google.com/books?id=rlU3DwAAQBAJ&amp;q=%22pax+romana%22+%22206+years%22&amp;pg=PA85 |title=World History 101: From Ancient Mesopotamia and the Viking Conquests to NATO and WikiLeaks, an Essential Primer on World History |date=2017-10-03 |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-1-5072-0454-2 |page=85 |language=en}}&lt;/ref&gt; Ouzhpenn-se, poblañs an Impalaeriezh roman a oa bet o tizhout a-vras 70 milion anneziad, tost da 33% eus istimadur ar boblañs denel dre ar bed.&lt;ref name=ushistory/&gt; Goude marevezh ar Pax Romana, hervez [[Cassius Dio]], ren diktatourel [[Commodus]], heuliet goude-se gant [[Bloavezh ar Pemp Impalaer]] hag [[Enkadenn an trede kantved]], a oa bet o welet Roma o tremen &quot;eus ur rouantelezh a aour etrezek unan arem ha merglet&quot;.&lt;ref&gt;Dio Cassius [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/72*.html#36 72.36.4], Loeb edition translated E. Cary&lt;/ref&gt;
==Traoù all==
''Pax Romana'' zo anv ur bier aozet gant ar [[Brasserie Theillier]] e [[Bavay]] en [[Artez]], e Bro-C'hall.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Gerioù latin]]
[[Rummad:Istor Roma]]</text>
      <sha1>12yyy0drd3gukc50khdtmap6x8ywjue</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187034</id>
      <parentid>2187033</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:17:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2187034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2523" sha1="evppv39716irtdpwx6f1407441ibe22" xml:space="preserve">[[Restr:RomanEmpire 117 es.svg|320px|right|An [[Impalaeriezh roman]] er bloaz 117, dindan [[Trajanus]], pan edo en he brasañ e mare ar  '''Pax romana'''. Rannet e oa an impalaeriezh e proviñsoù.]]
{{databox}}
Ar '''Pax Romana''' ([[Latin]] evit '''peoc'h roman''') a oa bet ur marevezh a oa padet tost da 200 vloaz eus [[Henroma]] hag a vez gwelet evel ur [[Marevezh aour (metaforenn)|marevezh aour]] gant kresk ha stabilded eus an [[Lid impalaerel en Henroma|impalaeriezh Roman ]], [[Hegemoniezh|un hollc'halloudegezh]], [[Istor milourel Henroma|emled tiriadel]], hag ur mare gant urzh ha peoc'h, memes ma oa bet [[Listenn eus brezelioù diabarzh hag emsavioù roman|emsavioù diabarzh]] ha [[Listenn brezelioù hag emgannioù Roma|brezelioù en diavaez]], evel ar [[brezel etre Roma ha Persia]]. Dre hengoun, e vez kroget ar marevezh Pax Romana pa erru [[Aogust (impalaer)|Aogust]] evel impalaer, hag en doa krouet ivez [[Principato|ar priñsipelezh Roman]], e 27 AJK. Fin ar marevezh a vez lakaet e 180 gant marv [[Marcus Aurelius]], an hini diwezhañ eus ar &quot;[[Antonined|pemp impalaer mat]]&quot;.&lt;ref name=EncBrit&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/447447/Pax-Romana |title=Pax Romana |date=2024-02-23 |publisher=Britannica Online Encyclopedia}}&lt;/ref&gt;

E-kerzh ar marevezh-se eo e oa bet an [[Impalaeriezh Roman]] en e uhelañ a-fed tiriad dindan ren [[Trajan]] e 117.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Head |first=Tom |url=https://books.google.com/books?id=rlU3DwAAQBAJ&amp;q=%22pax+romana%22+%22206+years%22&amp;pg=PA85 |title=World History 101: From Ancient Mesopotamia and the Viking Conquests to NATO and WikiLeaks, an Essential Primer on World History |date=2017-10-03 |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-1-5072-0454-2 |page=85 |language=en}}&lt;/ref&gt; Ouzhpenn-se, poblañs an Impalaeriezh roman a oa bet o tizhout a-vras 70 milion anneziad, tost da 33% eus istimadur ar boblañs denel dre ar bed. Goude marevezh ar Pax Romana, hervez [[Cassius Dio]], ren diktatourel [[Commodus]], heuliet goude-se gant [[Bloavezh ar Pemp Impalaer]] hag [[Enkadenn an trede kantved]], a oa bet o welet Roma o tremen &quot;eus ur rouantelezh a aour etrezek unan arem ha merglet&quot;.&lt;ref&gt;Dio Cassius [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/72*.html#36 72.36.4], Loeb edition translated E. Cary&lt;/ref&gt;
==Traoù all==
''Pax Romana'' zo anv ur bier aozet gant ar [[Brasserie Theillier]] e [[Bavay]] en [[Artez]], e Bro-C'hall.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Gerioù latin]]
[[Rummad:Istor Roma]]</text>
      <sha1>evppv39716irtdpwx6f1407441ibe22</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187035</id>
      <parentid>2187034</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:18:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2187035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2523" sha1="einwbnxse8gpckggtiicb87xlvq02wq" xml:space="preserve">[[Restr:RomanEmpire 117 es.svg|320px|right|An [[Impalaeriezh roman]] er bloaz 117, dindan [[Trajanus]], pan edo en he brasañ e mare ar  '''Pax romana'''. Rannet e oa an impalaeriezh e proviñsoù.]]
{{databox}}
Ar '''Pax Romana''' ([[Latin]] evit '''peoc'h roman''') a oa bet ur marevezh a oa padet tost da 200 vloaz eus [[Henroma]] hag a vez gwelet evel ur [[Marevezh aour (metaforenn)|marevezh aour]] gant kresk ha stabilded eus an [[Lid impalaerel en Henroma|impalaeriezh Roman ]], [[Hegemoniezh|un hollc'halloudegezh]], [[Istor milourel Henroma|emled tiriadel]], hag ur mare gant urzh ha peoc'h, memes ma oa bet [[Listenn eus brezelioù diabarzh hag emsavioù roman|emsavioù diabarzh]] ha [[Listenn brezelioù hag emgannioù Roma|brezelioù en diavaez]], evel ar [[brezel etre Roma ha Persia]]. Dre hengoun, e vez kroget ar marevezh Pax Romana pa erru [[Aogust (impalaer)|Aogust]] evel impalaer, hag en doa krouet ivez [[Principato|ar priñsipelezh Roman]], e 27 AJK. Fin ar marevezh a vez lakaet e 180 gant marv [[Marcus Aurelius]], an hini diwezhañ eus ar &quot;[[Antonined|pemp impalaer mat]]&quot;.&lt;ref name=EncBrit&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/447447/Pax-Romana |title=Pax Romana |date=2024-02-23 |publisher=Britannica Online Encyclopedia}}&lt;/ref&gt;

E-kerzh ar marevezh-se eo e oa bet an [[Impalaeriezh Roman]] en e uhelañ a-fed tiriad dindan ren [[Trajan]] e 117.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Head |first=Tom |url=https://books.google.com/books?id=rlU3DwAAQBAJ&amp;q=%22pax+romana%22+%22206+years%22&amp;pg=PA85 |title=World History 101: From Ancient Mesopotamia and the Viking Conquests to NATO and WikiLeaks, an Essential Primer on World History |date=2017-10-03 |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-1-5072-0454-2 |page=85 |language=en}}&lt;/ref&gt; Ouzhpenn-se, poblañs an Impalaeriezh roman a oa bet o tizhout a-vras 70 milion anneziad, tost da 33% eus istimadur ar boblañs denel dre ar bed. Goude marevezh ar Pax Romana, hervez [[Cassius Dio]], ren diktatourel [[Commodus]], heuliet goude-se gant [[Bloavezh ar Pemp Impalaer]] hag [[Enkadenn an Trede Kantved]], a oa bet o welet Roma o tremen &quot;eus ur rouantelezh a aour etrezek unan arem ha merglet&quot;.&lt;ref&gt;Dio Cassius [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/72*.html#36 72.36.4], Loeb edition translated E. Cary&lt;/ref&gt;
==Traoù all==
''Pax Romana'' zo anv ur bier aozet gant ar [[Brasserie Theillier]] e [[Bavay]] en [[Artez]], e Bro-C'hall.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Gerioù latin]]
[[Rummad:Istor Roma]]</text>
      <sha1>einwbnxse8gpckggtiicb87xlvq02wq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kampionad arc'hantinat an echedoù</title>
    <ns>0</ns>
    <id>165215</id>
    <revision>
      <id>2187068</id>
      <parentid>2186898</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T21:38:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Juan carlos perez rodriguez</username>
        <id>80737</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kampionad ar maouezi */</comment>
      <origin>2187068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30354" sha1="93h8gw3d7r6gp1ayd2dyvcvphdmpdug" xml:space="preserve">'''Kampionad arc'hantinat an echedoù''' eo kampionad  hiniennel broadel an [[echedoù]] en [[Arc'hantina]]. Aozet e vez bep bloaz gant [[Federación Argentina de Ajedrez]], kevre arc'hantinat an echedoù&lt;ref&gt;{{es}}[https://federacionargentinadeajedrez.org/?page_id=2518 Campeonatos Argentinos Superior]&lt;/ref&gt;. Abaoe [[1921]] e vez aozet ar c’hampionad hollek hag, abaoe [[1938]], kampionad ar maouezi&lt;ref&gt;{{es}}[http://ajedreztorreblanca.com/nuestros-campeones/campeones-argentinos/ Campeones Argentinos; Ajedrez Torre Blanca]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{es}}[http://www.ara.org.ar/chs/ajedrez/crono/cronologia.html Cronología del ajedrez rosarino]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{es}}[https://federacionargentinadeajedrez.org/ Federación Argentina de Ajedrez]&lt;/ref&gt;. Graet e vez ivez ur c'hampionad evit ar re yaouank hag unan evit ar merc'hed yaouank, ur c'hampionad dre skipailhoù hag ur c'hampionad dre lizher.

== Kampionad hollek ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
|+
! Niverenn !! Bloaz !! Lec’h !! Kampion 
|-
| I || 1921 || rowspan=&quot;3&quot; | [[Buenos Aires]] || [[Damián Reca]] 
|-
| II || 1922|| [[Benito Villegas]] 
|- valign=&quot;top&quot;
| III || 1923 || rowspan=&quot;3&quot; | Damián Reca
|-
| IV || 1924 || ?
|-
| V || 1925 || ?
|-
| VI || 1926 || Buenos Aires || rowspan=&quot;3&quot; | [[Roberto Grau]]
|-
| VII || 1927 || ?
|-
| VIII || 1928 || rowspan=&quot;8&quot; | Buenos Aires
|-
| IX || 1929 || rowspan=&quot;2&quot; | [[Isaías Pleci]]
|-
| X || 1930
|-
| XI || 1931 || rowspan=&quot;2&quot; | [[Jacobo Bolbochán]]
|-
| XII || 1932
|-
| XIII || 1933 || [[Luis Piazzini]]
|-
| XIV || 1934 || rowspan=&quot;2&quot; | Roberto Grau
|-
| XV || 1935
|-
| XVI || 1936 || Buenos Aires ha [[Santa Fe de la Vera Cruz|Santa Fe]] || rowspan=&quot;2&quot; | [[Carlos Guimard]]
|-
| XVII || 1937 || [[Buenos Aires]], [[Necochea]] ha [[Tandil]]
|-
| XVIII || 1938 || [[La Plata]] || Roberto Grau
|-
| XIX || 1939 || Buenos Aires ? || [[Carlos Maderna]]
|-
| XX || 1940 || La Plata || Carlos Guimard
|-
| XXI || 1941 || Buenos Aires ha [[Ciudad de Nueve de Julio|Nueve de Julio]] || [[Héctor Rossetto]]
|-
| XXII || 1942 || rowspan=&quot;25&quot; | Buenos Aires || [[Herman Pilnik]]
|-
| XXIII || 1943 || [[Juan Iliesco]]
|-
| XXIV || 1944 || Héctor Rossetto
|-
| XXV || 1945 || [[Herman Pilnik]] 
|-
| XXVI || 1946 || [[Julio Bolbochán]] 
|-
| XXVII || 1947 || Héctor Rossetto
|-
| XXVIII || 1948 || Julio Bolbochán
|-
| XXIX || 1949 || [[Miguel Najdorf]]
|-
| XXX|| 1950 || [[Carlos Maderna]]
|-
| XXXI || 1951 || Miguel Najdorf
|-
| XXXII || 1952 || [[Rubén Shocron]]
|-
|  || 1952 || Miguel Najdorf
|-
| XXXIII || 1953 || [[Óscar Panno]]
|-
| XXXIV || 1955 ||  Miguel Najdorf
|-
| XXXV || 1956 || rowspan=&quot;2&quot; | [[Raúl Sanguineti]]
|-
| XXXVI || 1957
|-
| XXXVII || 1958 || [[Herman Pilnik]]
|-
| XXXVIII || 1959 || [[Bernardo Wexler]]
|-
| XXXIX || 1960 || Miguel Najdorf
|-
| XL || 1961 || Héctor Rossetto
|-
| XLI || 1962 || Raúl Sanguineti
|-
| XLII || 1963 || [[Raimundo García]]
|-
| XLIII || 1964 || Miguel Najdorf
|-
| XLIV || 1965 || Raúl Sanguineti
|-
| XLV || 1966 || [[Miguel Quinteros]]
|-
| XLVI || 1967 || [[Mar del Plata]] || Miguel Najdorf
|-
| XLVII || 1968 || rowspan=&quot;4&quot; | Buenos Aires || Raúl Sanguineti
|-
| XLVIII || 1969 || [[Carlos Eleodoro Juárez]] 
|-
| XLIX || 1971 || [[Jorge Rubinetti]]
|-
| L || 1972 || Héctor Rossetto
|-
| LI || 1973 || Santa Fe || rowspan=&quot;2&quot; | Raúl Sanguineti
|-
| LII  || 1974 || [[Caseros]]
|-
| LIII || 1975 || rowspan=&quot;3&quot; | Buenos Aires || Miguel Najdorf
|-
| LIV || 1976 || [[Jorge Szmetan]]
|-
| LV || 1978 || [[Jaime Emma]]
|-
| LVI || 1980 || [[Quilmes (Buenos Aires)|Quilmes]] || Miguel Quinteros
|-
| LVII || 1982 || La Plata || Jorge Rubinetti
|-
| LVIII || 1983 || rowspan=&quot;4&quot; | Buenos Aires || [[Jorge Gómez Baillo]]
|-
| LIX || 1984 || [[Gerardo Barbero]]
|-
| LX || 1985 || Óscar Panno
|-
| LXI || 1986 || [[Daniel Cámpora]]
|-
| LXII || 1987 || [[Ciudad de Salta|Salta]] || [[Marcelo Tempone]]
|-
| LXIII || 1988 || rowspan=&quot;2&quot; | Buenos Aires || Jorge Rubinetti
|-
| LXIV || 1989 || Daniel Cámpora
|-
| LXV || 1990 || Potrero de los Funes ([[Provincia de San Luis|San Luis]]) || [[Guillermo Soppe]]
|-
| LXVI || 1991 || Buenos Aires || Jorge Rubinetti&lt;ref name=&quot;Serret&quot;&gt;Serret&lt;/ref&gt;
|-
| LXVII || 1992 || La Plata || Óscar Panno&lt;ref name=&quot;Serret&quot; /&gt;
|-
| LXVIII || 1993 || [[Rosario (Argentina)|Rosario]] || [[Hugo Spangenberg]]
|-
| LXIX || 1994 || [[Buenos Aires]] || [[Pablo Ricardi]]
|-
| LXX || 1995 || [[Presidencia Roque Sáenz Peña]] || Pablo Ricardi&lt;ref&gt;{{en}} [https://theweekinchess.com/html/twic47.html Kampionad arc'hantinat 1995 - The week in Chess]&lt;/ref&gt;
|-
| LXXI || 1996 || [[Presidencia Roque Sáenz Peña]] || Pablo Ricardi
|-
| LXXII || 1997 || [[Buenos Aires]] || [[Guillermo Malbrán]] 
|-
| LXXIII || 1998 || [[Villa Martelli]] || rowspan=&quot;2&quot; | Pablo Ricardi
|-
| LXXIV || 1999 || rowspan=&quot;2&quot; | Buenos Aires
|-
| LXXV || 2000 || [[Ariel Sorín]]
|-
| LXXVI || 2001 || [[Pinamar]] || [[Rubén Felgaer]]
|-
| LXXVII || 2002 || Buenos Aires || [[Martín Labollita]] 
|-
| LXXVIII || 2003 || [[Caseros]] || [[Guillermo Soppe]]
|-
| LXXIX || 2004 || Buenos Aires || Ariel Sorín
|-
| LXXX || 2005 || [[Los Polvorines]] || [[Diego Flores]]
|-
| LXXXI || 2006 || San Luis || [[Fernando Peralta]]
|-
| LXXXII || 2007 || [[Ciudad de Mendoza|Mendoza]] || rowspan=&quot;2&quot; | Rubén Felgaer
|-
| LXXXIII || 2008 || rowspan=&quot;2&quot; | La Plata
|-
| LXXXIV || 2009 || Diego Flores
|-
| LXXXV || 2010 || Buenos Aires || Rubén Felgaer
|-
| LXXXVI || 2011 || La Plata || [[Martín Lorenzini]] 
|-
| LXXXVII || 2012 || Villa Martelli || rowspan=&quot;2&quot; | Diego Flores
|-
| LXXXVIII || 2013 || rowspan=&quot;2&quot; | [[Provincia del Chaco|Chaco]]
|-
| LXXXIX || 2014 || Rubén Felgaer
|-
|XC || 2015 || rowspan=&quot;2&quot; | Villa Martelli || [[Sandro Mareco]]
|- valign=&quot;top&quot;
|XCI || 2016 || rowspan=&quot;2&quot; | Diego Flores
|-
|XCII || 2017 || Ramos Mejía
|-
|XCIII || 2018 || Villa Martelli ha Buenos Aires || [[Fernando Peralta]]
|-
|XCIV || 2019 || Tigre || Diego Flores
|-
|XCV || 2020 || Villa Martelli || Fernando Peralta
|-
|XCVI || 2021 || Buenos Aires|| [[Federico Pérez Ponsa]]
|-
|XCVII || 2022 || Bariloche|| rowspan=&quot;2&quot; | Fernando Peralta
|-
|XCVIII || 2023 || rowspan=&quot;3&quot; | Buenos Aires
|-
|XCIX || 2024 || [[Sandro Mareco]]
|-
|XCX || 2025 ||  Diego Flores&lt;ref&gt;{{es}}[https://deportv.gob.ar/polideportivo/diego-flores-campeon-argentino-faustino-oro-termino-quinto-nid:9513 Deportv]&lt;/ref&gt;
|}

== Kampionad ar maouezi ==  
[[Restr:Campeonas y jugadoras argentinas 1958.png|thumb|left|Kampionezed ha tredeogezed arc'hantinat - Revista AJEDREZ Nº 52 – Miz Eost 1958 - Pajenn 271.|350x350px]]
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
!Nn
!Bloaz
!Lec'h
!Kampionez
!Notennoù
|-
|I
|1938
|Buenos Aires
|[[Dora Trepat de Navarro]]
| Kampionad ar C'hleub Jaque Mate
|-
|II &lt;ref&gt;[https://www.ara.org.ar/chs/ajedrez/crono/1975.html   Kampionad ar maouezi 1939]&lt;/ref&gt;
|1939
|Buenos Aires
|[[Dora Trepat de Navarro]] (2½)
|Eilvet [[María Angélica Berea de Montero|María Angélica Berea]] (2) - Teirvet [[María Villegas]] (1½)½– (Kentañ kampionad arc'hantinat)
|-
|III 
|1940
|Buenos Aires
|[[Dora Trepat de Navarro]] 
| Eilvet [[Salomé Reischer]] - Teirvet [[C. H. de Hetch]]
|-
|IV
|1941
|Buenos Aires
|[[Dora Trepat de Navarro]]
| Eilvet [[Josefina González Vega]]
|-
|V
|1942
|Buenos Aires
|[[Dora Trepat de Navarro]]
| Eilvet [[Electra de Bilbao]]
|-
|
|1944
|Buenos Aires
|([[Carmen S. C. de Bernal]])
|Tournamant diofisiel
|-
|
|1947
|Buenos Aires
|([[Ángela D. de Vigil]] / [[A. A. Grimberg]])
|Tournamantoù - Kleub Jaque Mate ha Kleub Gimnasia y Esgrima
|-
|VI
|1948
|Buenos Aires
|[[Paulette Schwartzmann]]
|
|-
|VII
|1949
|Buenos Aires
|[[Paulette Schwartzmann]]
|
|-
|VIII
|1950
|Buenos Aires
|[[Paulette Schwartzmann]]
|
|-
|IX &lt;ref&gt;[https://www.ara.org.ar/chs/ajedrez/crono/1951.html  Kampionad ar maouezi 1951]&lt;/ref&gt;
|1951
|Buenos Aires
|[[María Angélica Berea de Montero]] (11½)
|Eilvet [[Dora Trepat de Navarro]] (10) – Teirvet [[Margarita López Mansilla]] (6½)
|-
|X
|1952
|Buenos Aires
|[[Dora Trepat de Navarro]]
| Eilvet [[María Elena V. de Bartis]] - Teirvet [[Carmen Soto de Bernal]]   
|-
|XI &lt;ref&gt;[https://www.ara.org.ar/chs/ajedrez/crono/1953.html    Kampionad ar maouezi 1953]&lt;/ref&gt;
|1953
|Buenos Aires
|[[Celia Baudot de Moschini]] (11½)
| Eilvet [[Dora Trepat de Navarro]] (10) - Teirvet [[Zulema Colman]] (9½)
|-
|XII  &lt;ref&gt;[https://www.ara.org.ar/chs/ajedrez/crono/1954.html  Kampionad ar maouezi 1954]&lt;/ref&gt;
|1954
|Buenos Aires
|[[Soledad González de Huguet]] (8)
| Eilvet [[María Elena V. de Bartis]] (8) - Teirvet [[Carmen Castro Soto de Bernal]] (7)
|-
|XIII &lt;ref&gt;[https://www.ara.org.ar/chs/ajedrez/crono/1955.html  Kampionad ar maouezi 1955]&lt;/ref&gt;
|1955
|Buenos Aires
|[[Odile de Heilbronner]] (6½)
| Eilvet [[María Elena V. de Bartis]] (6) -  Teirvet [[Dora Trepat de Navarro]] (6)
|-
|XIV &lt;ref&gt;[https://www.ara.org.ar/chs/ajedrez/crono/1956.html   Kampionad ar maouezi 1956]&lt;/ref&gt;
|1956
|Buenos Aires
|[[Soledad González de Huguet]] (11)
| Eilvet [[María Angélica Berea de Montero]] (10½) - Teirvet [[Celia Baudot de Moschini]] (10)
|-
|XV &lt;ref&gt;[https://www.ara.org.ar/chs/ajedrez/crono/1957   Kampionad ar maouezi 1957]&lt;/ref&gt;
|1957
|Buenos Aires
|[[Celia Baudot de Moschini]] (11½)
| Eilvet [[Dora Trepat de Navarro]] (10½) - Teirvet [[Amelia Pérez de Navas]] (10)
|-
|XVI  &lt;ref&gt;[https://www.ara.org.ar/chs/ajedrez/crono/1958.html   Kampionad ar maouezi 1958]&lt;/ref&gt;
|1958
|Buenos Aires
|[[Celia Baudot de Moschini]] (6)
| Eilvet [[Carmen Castro Soto de Bernal]] (6)- Teirvet [[Dora Trepat de Navarro]] (5)
|-
|XVII &lt;ref&gt;[https://www.ara.org.ar/chs/ajedrez/crono/1959.html   Kampionad ar maouezi 1959]&lt;/ref&gt;
|1959
|Buenos Aires
|[[Dora Trepat de Navarro]] (7)
| Eilvet [[Soledad González de Huguet]] (7) - Teirvet [[Tránsito Rodríguez de Rodríguez]] (6)
|-
|XVIII &lt;ref&gt;[https://www.ara.org.ar/chs/ajedrez/crono/1960.html   Kampionad ar maouezi 1960]&lt;/ref&gt;
|1960
|Buenos Aires
|[[Dora Trepat de Navarro]] (10½)
| Eilvet [[Aída Karguer]] (9) - Teirvet [[Soledad González de Huguet]] (8½)
|-
|XIX  &lt;ref&gt;[https://www.ara.org.ar/chs/ajedrez/crono/1961.html  Kampionad ar maouezi 1961]&lt;/ref&gt;
|1961
|Buenos Aires
|[[Aída Karguer]] (6)
| Eilvet [[Dora Trepat de Navarro]] (6) - Teirvet [[Celia Baudot de Moschini]] (5)
|-
|XX  &lt;ref&gt;[https://www.ara.org.ar/chs/ajedrez/crono/1962.html  Kampionad ar maouezi 1962]&lt;/ref&gt;
|1962
|Buenos Aires
|[[Celia Baudot de Moschini]] (4½)
| Eilvet [[Aída Karguer]] (4) - Teirvet [[Ernestina Vergara de Bazán]] (4)
|-
|XXI &lt;ref&gt;[https://www.ara.org.ar/chs/ajedrez/crono/1963.html  Kampionad ar maouezi 1963]&lt;/ref&gt;
|1963
|Buenos Aires
|[[Celia Baudot de Moschini]] (5)
| Eilvet [[Soledad González de Huguet]] (3½) - Teirvet [[María Angélica Berea de Montero]] (3)
|-
|XXII
|1964
|Buenos Aires
|[[Dora Trepat de Navarro]]
| Eilvet [[María V. de Bartis]] - Teirvet [[Soledad González de Huguet]]
|-
|XXIII &lt;ref&gt;[https://www.ara.org.ar/chs/ajedrez/crono/1965.html   Kampionad ar maouezi 1965]&lt;/ref&gt;
|1965
|Tucumán
|[[Aída Karguer]] (9)
| Eilvet [[Celia Baudot de Moschini]] (8½) - Teirvet [[Amelia Pérez de Navas]] (8)
|-
|XXIV &lt;ref&gt;[https://www.ara.org.ar/chs/ajedrez/crono/1969.html  Kampionad ar maouezi 1968]&lt;/ref&gt;
|1968
|Buenos Aires
|[[Celia Baudot de Moschini]] (6½)
| Eilvet [[Silvia Kot]] (4½) - Teirvet  [[Aída Karguer]] (4)
|-
|XXV
|1969
|Tucumán
|[[Aída Karguer]]
| Eilvet [[Julia Lebel-Arias|Julia Arias]] - Teirvet [[Zulema Colman]]
|-
|XXVI &lt;ref&gt;[https://www.ara.org.ar/chs/ajedrez/crono/1972.html   Kampionad ar maouezi 1971]&lt;/ref&gt;
|1971
|Río Ceballos (Córdoba)
|[[Aída Karguer]] (6½)
| Eilvet [[Silvia Kot]] (5½) - Teirvet [[Matilde Cazón]] ((5)
|-
|XXVII
|1974
|
|[[Julia Lebel-Arias|Julia Arias]]
|
|-
|XXVIII &lt;ref&gt;[https://www.ara.org.ar/chs/ajedrez/crono/1975.html   Kampionad ar maouezi 1975]&lt;/ref&gt;
|1975
|Mar del Plata
|[[Julia Lebel-Arias|Julia Arias]] (10)
| Eilvet [[Alejandra Tadei]] (9) - Teirvet [[Alicia Aguirre]] (8½)
|
|-
|XXIX
|1976
|Buenos Aires
|[[Julia Lebel-Arias|Julia Arias]]
| Eilvet [[Edith Soppe]]
|
|-
|XXX
|1977
|
|[[Julia Lebel-Arias|Julia Arias]]
|
|-
|XXXI
|1978
|
|[[Virginia Justo]]
|
|-
|XXXII
|1979
|Rafaela
|[[Edith Soppe]]
| Eilvet [[Virginia Justo]]
|
|-
|XXXIII
|1980
|Quilmes
|[[Edith Soppe]]
| Eilvet [[Julia Lebel-Arias]] 
|
|-
|XXXIV
|1981
|Mendoza
|[[Edith Soppe]]
|Eilvet [[Liliana Burijovich]]
|
|-
|XXXV &lt;ref&gt;'''El Rey''' 20/7-1982/393&lt;/ref&gt;
|1982
|Posadas
|[[Virginia Justo]] (9½)
|Eilvet [[Marina Rizzo]] (8)
|
|-
|XXXVI &lt;ref&gt;'''Ajedrez de Estilo''' 8/7-1983/399&lt;/ref&gt;
|1983
|Jujuy
|[[Virginia Justo]] (9)
|Eilvet [[Ada Vaschetti]] (8)
|
|-
|XXXVII &lt;ref&gt;'''Ajedrez de Estilo'''  24,25/9-1984/661&lt;/ref&gt;
|1984
|Mendoza
|[[Virginia Justo]] (9)
|Eilvet [[Marina Rizzo]] (8½)
|
|-
|XXXVIII &lt;ref&gt;'''Ajedrez de Estilo''' 47,48/12-1985/974&lt;/ref&gt;
|1985
|San Justo (Buenos Aires)
|[[Claudia Amura]] (10½)
|Eilvet [[Carla Herrera]] (8)
|
|-
|IXL &lt;ref&gt;'''Ajedrez de Estilo''' 67/12-1986/865&lt;/ref&gt;
|1986
|Remedios de Escalada
|[[Liliana Burijovich]] (12)
|Eilvet [[Claudia Amura]] (10½)
|
|-
|XL &lt;ref&gt;'''Ajedrez de Estilo''' 83,84/10-1987/750&lt;/ref&gt;
|1987
|Lib.Gral.San Martin (Jujuy) 
|[[Claudia Amura]] (11)
|Eilvet [[Liliana Burijovich]] (9½)
|
|-
|XLI  &lt;ref&gt;'''Ajedrez de Estilo'''  107/10-1988/924 &lt;/ref&gt;
|1988
|Buenos Aires
|[[Claudia Amura]] (6)
|Eilvet [[Liliana Burijovich]] (5)
|
|-
|XLII &lt;ref&gt;'''Ajedrez de Estilo''' 139/12-1989/1187 &lt;/ref&gt;
|1989
|Buenos Aires
|[[Claudia Amura]](12)
|Eilvet [[Liliana Burijovich]] (10½)
|
|-
|XLIII
|1990
|
|[[Liliana Burijovich]]
|
|-
|XLIV
|1991
|
|[[Liliana Burijovich]]
|
|-
|XLV
|1992
|
|[[Mariana Cherati]] 
|Eilvet [[Liliana Burijovich]]
|
|-
|XLVI
|1993
|
|[[Sandra Villegas]]
|Eilvet [[Laura Herrera]]
|
|-
|XLVII
|1994
|
|[[Gabriela López]]&lt;ref&gt;{{es}}[https://www.ajedrezdeataque.com/05%20Palmares/Campeonatos/Nacionales/America/Argentina(f).htm Ajedrez de Ataque]&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{es}}[https://fr.scribd.com/document/424797535/N%C2%BA-18-Revista-Tiempo-de-Ajedrez-N%C2%BA-18-1994 Nº 18 Revista Tiempo de Ajedrez #18 – 1994]&lt;/ref&gt;
|
|-
|XLVIII
|1995
|
|[[Elisa Maggiolo]]
|
|-
|XLIX
|1996
|
|[[Sandra Villegas]]
|Eilvet [[Elisa Maggiolo]]
|
|-
|L
|1997
|Cutral-Có
|[[Elisa Maggiolo]]
|
|-
|LI
|1998
|Cutral-Có
|[[Sabina Hernandez Penna]]
|Eilvet [[Elisa Maggiolo]]
|-
|LII
|1999
|Concepción del Uruguay
|[[Liliana Burijovich]]
|Eilvet [[Marisa Zuriel]]
|
|-
|LIII
|2000
|Buenos Aires
|[[Carolina Luján]]
|Eilvet [[Elisa Maggiolo]]
|-
|LIV
|2001
|Tandil
|[[Carolina Luján]]
|Eilvet [[Elisa Maggiolo]]
|-
|LV
|2002
|[[Esperanza (Santa Fe)|Esperanza]]
|[[Anahí Meza]]
|Eilvet [[Liliana Burijovich]]
|-
|LVI 
|2003
|[[Villa Carlos Paz|Carlos Paz]] 
|[[Liliana Burijovich]]
|Eilvet [[Laura Herrera]]
|
|-
|LVII &lt;ref&gt;[https://www.365chess.com/tournaments/ARG-ch_Women_2004/32787  Kampionad ar maouezi 2004]&lt;/ref&gt;
|2004
|[[Coronel Suárez]]
| [[IM]] [[Carolina Luján]]
|Eilvet [[WIM]] [[Sandra Malajovich]]
|-
|LVIII  &lt;ref&gt;[https://ratings.fide.com/report.phtml?event=29703&amp;t=0   Kampionad ar maouezi 2005]&lt;/ref&gt;
|2005
|[[Sierra de la Ventana]] 
| [[WIM]] [[Carolina Luján]]
|Eilvet [[WIM]] [[Liliana Burijovich]]
|-
|LIX &lt;ref&gt;[https://www.365chess.com/tournaments/ARG-ch_(Women)_2006/35498  Kampionad ar maouezi 2006]&lt;/ref&gt;
|2006
|[[Villa Martelli]]
| [[IM]] [[Carolina Luján]]
|Eilvet [[WIM]] [[Liliana Burijovich]]
|-
|LX
|2007
|Buenos Aires
|[[María de los Ángeles Plazaola]]
|Eilvet [[Sandra Malajovich]] 
|-
|LXI  &lt;ref&gt;[https://es.chessbase.com/post/mara-de-los-ngeles-plazaola-es-la-campeona-de-argentina-2008   Kampionad ar maouezi 2008]&lt;/ref&gt;
|2008
|Buenos Aires
|[[WFM]] [[María de los Ángeles Plazaola]]
|Eilvet [[WFM]] [[Stephanie Amed]]
|-
|LXII  &lt;ref&gt;[https://es.chessbase.com/post/florencia-fernandez-es-la-campeona-de-argentina-2009  Kampionad ar maouezi 2009]&lt;/ref&gt;
|2009
|[[Puan, Buenos Aires|Puan]]
|[[María Florencia Fernández]]
|Eilvet [[Ayelén Martínez]]
|-
|LXIII &lt;ref&gt;[https://es.chessbase.com/post/rubn-felgaer-y-mara-de-los-ngles-plazaola-campeones-de-argentina/1  Kampionad ar maouezi 2010]&lt;/ref&gt;
|2010
|Buenos Aires
| [[WIM]] [[María de los Ángeles Plazaola]]
|Eilvet [[WIM]] [[Marisa Zuriel]] 
|-
|LXIV &lt;ref&gt;[https://s2.chess-results.com/tnr5994.aspx?lan=2&amp;art=4&amp;fed=ARG&amp;turdet=YES&amp;flag=30&amp;SNode=SO   Kampionad ar maouezi 2011]&lt;/ref&gt;
|2011
|Buenos Aires 
| [[Ayelén Martínez]]
|Eilvet [[WIM]] [[María de los Ángeles Plazaola]]
|-
|LXV  &lt;ref&gt;[https://es.chessbase.com/post/los-campeonatos-de-argentina-2012-150413   Kampionad ar maouezi 2012]&lt;/ref&gt;
|2012
|[[Villa Martelli]]
| [[WIM]] [[Marisa Zuriel]]
|Eilvet [[Ayelén Martínez]]
|-
|LXVI &lt;ref&gt;[https://es.chessbase.com/post/florencia-fernandez-campeona-de-argentina-2013-091013/2   Kampionad ar maouezi 2013]&lt;/ref&gt;
|2013
|[[Estancia Grande (San Luis)]] 
| [[WIM]] [[María Florencia Fernández]]
|Eilvet [[IM]] [[Carolina Luján]]
|-
|LXVII &lt;ref&gt;[https://theweekinchess.com/html/twic1018.html#26  Kampionad ar maouezi 2014]&lt;/ref&gt;
|2014
|[[Villa Martelli]]
| [[WGM]] [[Claudia Amura]]
|Eilvet [[WIM]] [[María Florencia Fernández]] 
|-
|LXVIII &lt;ref&gt;[https://theweekinchess.com/html/twic1089.html#16   Kampionad ar maouezi 2015]&lt;/ref&gt;
|2015
|[[Buenos Aires]]
|[[WGM]] [[Carolina Luján]] (7)
|Eilvet [[WGM]] [[Claudia Amura]] (6½) - Teirvet [[WIM]] [[Ayelén Martínez]] (6)
|-
|LXIX &lt;ref&gt;[https://campeonatosargentinos2016.blogspot.com/2016/  Kampionad ar maouezi 2016]&lt;/ref&gt;
|2016
|[[Villa Martelli]]
|[[WIM]] [[Ayelén Martínez]] (7½)
|Eilvet [[WGM]] [[Claudia Amura]] (7) - Teirvet [[Nancy Flores]] (5½)
|-
|LXX &lt;ref&gt;[https://theweekinchess.com/html/twic1181.html#29   Kampionad ar maouezi 2017]&lt;/ref&gt;
|2017
|[[Buenos Aires]]
|[[WIM]] [[María Florencia Fernández]] (8)
|Eilvet [[WIM]] [[Ayelén Martínez]] (7½) - Teirvet [[IM]] [[Carolina Luján]] (6)
|-
|LXXI &lt;ref&gt;[https://www.tiempofueguino.com/florencia-fernandez-campeona-argentina-de-ajedrez-2018/ Kampionad ar maouezi 2018]&lt;/ref&gt;
|2018
|[[Ushuaia]]
|[[WIM]] [[María Florencia Fernández]] (7½)
|Eilvet [[WIM]] [[Ayelén Martínez]] (7) - Teirvet [[WIM]] [[Milagros Tatiana Brizzi]] (5½)
|-
|LXXII &lt;ref&gt;[https://federacionargentinadeajedrez.org/?p=972   Kampionar ar maouezi 2019]&lt;/ref&gt;
|2019
|Buenos Aires
|[[WFM]] [[Anapaola Suri Borda Rodas]] (6½)
|Eilvet [[WFM]] [[María José Campos]] (5½) - Teirvet [[WIM]] [[Guadalupe Besso]] (5½)
|-
|LXXIII &lt;ref&gt;[https://s1.chess-results.com/tnr625624.aspx?lan=1&amp;art=1&amp;rd=9&amp;turdet=YES&amp;flag=30&amp;SNode=SO   kampionad ar maouezi 2022]&lt;/ref&gt;
|2022
|La Punta (San Luis)
|[[WIM]] [[María Florencia Fernández]] (7½)
|Eilvet [[WFM]] [[Candela Belén Francisco Guecamburu]] (7) - Teirvet [[WFM]] [[Anapaola Suri Borda Rodas]] (7)
|-
|LXXIV &lt;ref&gt;[https://www.fide.com/maria-jose-campos-wins-2023-argentinean-womens-championship/ Kampionad ar maouezi 2023]&lt;/ref&gt;
|2023
|Buenos Aires
|[[WIM]] [[María José Campos]] (7½)
|Eilvet [[WIM]] [[Milagros Tatiana Brizzi]] (7) - Teirvet [[WIM]] [[Marisa Zuriel]] (6)
|-
|LXXV &lt;ref&gt;[https://s2.chess-results.com/tnr1042926.aspx?lan=2&amp;art=4&amp;SNode=SO  Kampionad ar maouezi 2024]&lt;/ref&gt;
|2024
|(Partido de Vicente López) Buenos Aires
|[[WFM]] [[Ernestina Adam]] (7½)
|Eilvet [[WIM]] [[María José Campos]] (7) - Teirvet [[WIM]] [[Milagros Tatiana Brizzi]] (7)
|-
|LXXVI &lt;ref&gt;[https://s3.chess-results.com/tnr1234856.aspx?lan=2&amp;art=4&amp;fed=ARG&amp;turdet=YES&amp;SNode=SO Kampionad ar maouezi 2025]&lt;/ref&gt;
|2025
|[[Villa Martelli]]
|[[WFM]] [[Ernestina Adam]] (7)
| Eilvet [[WIM]] [[Marisa Zuriel]] (7) - Teirvet [[WIM]] [[Anna Laura Scarsi]] (6½)
|-
|}

== Kampionad ar re yaouank ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
! Nn !! Bloaz !! Lec’h !! Kampion !! Eilvet !! Trede
|-
|I ||1951||Buenos Aires||[[Raúl Cruz]]||[[Oscar Panno]]||[[José Steinberg]]
|-
|II||1953||Buenos Aires||[[Oscar Panno]]||[[Horacio Albert]]||[[Oscar Molteni]]
|-
|III||1954||Buenos Aires||[[Samuel Schweber]]||[[Horacio Albert]]||[[Raimundo García]]
|-
|IV||1955||[[Río Hondo]] (S.del Estero)||[[Eduardo Hualpa]]||[[Jorge de Gourville]] ||
|-
|V||1957|| Ne voe ket c’hoariet.
|-
|VI||1959||[[San Nicolás (Bs.As.)]]||[[Carlos Bielicki]]||[[Mario Rubin]]||[[Eduardo Figueroa]]
|-
|VII||1960||[[Azul]] (Bs.As.)||[[Eduardo Scanavino]]||[[Enrique Hertz]]||[[Raúl Gallo]]
|-
|VIII||1961||[[Olavarría]] (Bs.As.)||[[Eduardo Scanavino]]||[[Jorge Rubinetti]]||[[Horacio García]]
|-
|IX||1962||[[Rio Cuarto]] (Córdoba)||[[Jorge Rubinetti]]||[[Horacio García]]||[[Claudio Amado]]
|-
|X||1963||[[Chapadmalal]] (Bs.As.)||[[Claudio Amado]]||[[Luis Barea]]||[[Jorge Rubinetti]]
|-
|XI||1964||[[Buenos Aires]]||[[Víctor Brond]]||[[Leandro Travaglio]]||[[Jorge Rubinetti]]
|-
|XII||1965||[[San Nicolás (Bs.As.)]]||[[Luis Bronstein]]||[[Jorge Dubin]]||[[Miguel Quinteros]]
|-
|XIII||1966||[[Rosario (Argentina)|Rosario]] (Santa Fé)||[[Victor Brond]]||[[Norberto López]]||[[Aníbal Aparicio]]
|-
|XIV||1967||[[Mar del Plata]] (Bs.As.)||[[Víctor Brond]]||[[Juan Hase]]||[[Miguel Quinteros]]
|-
|XV||1968||[[Zárate]] (Bs.As.)||[[Daniel Behrensen]]||[[Carlos García Palermo]]||[[Diego Oliva]]
|-
|XVI||1969||[[Mercedes (Buenos Aires)|Mercedes]] (Bs.As.)||[[Carlos Sumiacher]]||[[Mario Leskovar]]||[[Mario Masola]]
|-
|XVII||1970||[[Paraná (Entre Ríos)]]||[[Carlos Adad]]||[[Aldo Seidler]]||
|-
|XVIII||1971||[[La Plata]] (Bs.As.)||[[Luis Biancalana]]||[[Raimundo Sabao]]||[[Carlos García Palermo]]
|-
|XIX||1972||[[Chapadmalal]] (Bs.As.)||[[Aldo Seidler]]||[[Sergio Giardelli]]||[[Carlos García Palermo]]
|-
|XX||1973||[[Marcos Juárez]] (Córdoba)||[[Sergio Giardelli]]||[[Carlos Alejandro Martínez]]||[[Horacio Volman]]
|-
|XXI||1974||[[Gualeguaychú]] (Entre Ríos)||[[Sergio Giardelli]]||[[Carlos Alejandro Martínez]]||[[Daniel Cámpora]]
|-
|XXII||1975||[[Bahía Blanca]] (Bs.As.)||[[Sergio Botto]]||[[Jorge Gómez Baillo]]||[[Miguel Bernat]]
|-
|XXIII||1976||[[Buenos Aires]]||[[Daniel Cámpora]]||[[Sergio Negri]]||[[Fernando Braga]]
|-
|XXIV||1977||[[San Miguel de Tucumán]]||[[Miguel Bernat]]||[[Marcelo Ibar]]||[[Fernando Braga]]
|-
|XXV||1978||[[Pehuajó]] (Bs.As.)||[[Gerardo Barbero]]||[[Raúl Monier]]||[[Marcelo Ibar]]
|-
|XXVI||1979||[[Chacabuco (Bs.As.)]]||[[Gerardo Barbero]]||[[Guillermo Soppe]]||[[Andrés Zukerfeld]]
|-
|XXVII||1980||[[Chacabuco (Bs.As.)]]||[[Daniel Tovillas]]||[[Rodolfo Garbarino]]||[[Gerardo Barbero]]
|-
|XXVIII||1981||[[Monte Grande]] (Bs.As.)||[[Carlos Grushka]]||[[Rodolfo Garbarino]]||[[Miguel Ballicora]]
|-
|XXIX||1982||[[Chacabuco]] (Bs.As.)||[[Marcelo Tempone]]||[[Sergio Macagno]]||[[Fabian Moscovich]]
|-
|XXX||1983||[[San Pedro]] (Jujuy)||[[Tomás Darcyl]]||[[Sergio Bracchi]]||[[Sergio Slipak]]
|-
|XXXI||1984||[[La Falda]] (Córdoba)||[[Tomás Darcyl]]||[[Pablo Bonaldi]]||[[Sergio Slipak]]
|-
|XXXII||1985||[[Santa Fe (Argentina)|Santa Fé]]||[[Roberto Serval]]||[[Mariano Grynszpan]]||[[Carlos Boissonnet]]
|-
|XXXIII||1986||[[Villa La Angostura]](Neuquén)||[[Roberto Servat]]||[[Alejandro Hoffman]]||[[Carlos Boissonnet]]
|-
|XXXIV||1987||[[Salta]]||[[Ariel Sorín]]||[[Roberto Servat]]||[[Damián Rappa]]
|-
|XXXV||1988||[[Merlo (Bs.As.)]]||[[Diego Adla]]||[[Pablo Glavina]]||[[Jorge Sánchez Almeyda]]
|-
|}

== Kampionad ar re yaouank dindan 16 vloaz ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
! Nn !! Bloaz !! Lec'h !! Kampion
|-
| I || 1978 || [[Córdoba]]  || [[Guillermo Soppe]]
|-
| II || 1979 || [[Santa Fé]] || [[Marcelo Tempone]]
|-
| III || 1980 || [[Buenos Aires]] || [[Sergio Bracchi]]
|-
| IV || 1981 || [[Carlos Casares]] || [[Ariel Sorín]]
|-
| V || 1982 || [[Buenos Aires]] || [[Ariel Sorín]]
|-
| VI || 1983 || [[Termas de Río Hondo]] || [[Carlos Boissonet]]
|-
| VII || 1984 || [[Buenos Aires]] ||| [[Damián Rappa]]
|-
| VIII || 1985 || [[Comodoro Rivadavia]] || [[Jorge Rosito]]
|-
| IX || 1986 || [[San Pedro]] || [[Jorge Rosito]]
|-
| X || 1987 || [[Partido de la Costa]] || [[Pablo Zarnicki]]
|-
| XI || 1988 || [[Rosario]] || [[Pablo Zarnicki]]
|-
| XII || 1989 || [[Comodoro Rivadavia]] || [[Marcelo Playa]]
|-
| XIII || 1990 || [[Rosario]] || [[Ramiro dos Santos]]
|-
|}

== Kampionad ar re yaouank dindan 14 vloaz ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
! Nn !! Bloaz !! Lec'h !! Kampion
|-
| I || 1981 || [[Casilda]] || [[Roberto Servat]]
|-
| II || 1982 || [[Casilda]] || [[Andrés Benesko]]
|-
| III || 1983 || [[Buenos Aires]] || [[Claudia Amura]]
|-
| IV || 1984 || [[Buenos Aires]] || [[Alejo de Dovitiis]]
|-
| V || 1985 || [[Chabas]] || [[Alejo de Dovitiis]]
|-
| VI || 1986 || [[Tres Arroyos]] || [[Enrique Scarella]]
|-
| VII || 1987 || [[Santiago del Estero]] || [[Rubén Porta]]
|-
| VIII || 1988 || [[San Genaro Norte]] || [[Sebastián Formiconi]]
|-
| IX || 1989 || [[Saladillo]] || [[Hugo Spangenberg]]
|-
| X || 1990 || [[El Palomar]] || [[Maximiliano Ginzburg]]
|-
| XI || 1991 || [[Casilda]] || [[Alberto Servat]]
|-
| XII || 1992 || [[Casilda]] || [[Andrés Benesko]]
|-
| XIII || 1993 || [[Santa Clara del Mar]] || [[Fernando Peralta]]
|-
|}

== Kampionad dre skipailhoù ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
! Nn !! Bloaz !! Lec’h !! Kampion
|-
| I || 1936 || Buenos Aires || Capital Federal
|-
| II || 1937 || Buenos Aires || Capital Federal
|-
| III || 1938 || Buenos Aires || Federación Platense
|-
| IV || 1940 || Buenos Aires || Capital Federal
|-
| V || 1941 || Paraná (Entre Ríos) || Capital Federal
|-
| VI || 1943 || San Francisco (Córdoba) || Capital Federal
|-
| VII || 1944 || Rafaela (Santa Fé) || Capital Federal
|-
| VIII || 1945 || 9 de Julio (Buenos Aires) || Federación Platense
|-
| IX || 1950 || La Plata (Buenos Aires) || Capital Federal
|-
| X || 1952 || Mendoza || Capital Federal
|-
| XI || 1955 || La Falda (Córdoba) || Capital Federal
|-
| XII || 1958 || Río Hondo (Santiago del Estero) || Unión Cordobesa
|-
| XIII || 1959 || La Falda (Córdoba) || Unión Cordobesa
|-
| XIV || 1960 || Río Hondo (Santiago del Estero) || Federación Metropolitana
|-
| XV || 1961 || Río Hondo (Santiago del Estero) || Federación Marplatense
|-
| XVI || 1962 || Río Tercero (Córdoba) || Federación Metropolitana
|-
| XVII || 1963 || Buenos Aires || Federación Metropolitana
|-
| XVIII || 1964 || Puerto Madryn (Chubut) || Federación Metropolitana
|-
| XIX || 1965 || Paraná (Entre Ríos) || Unión Cordobesa
|-
| XX || 1966 || San Miguel de Tucumán || Federación Tucumana
|- 
| XXI || 1968 || Río Hondo (Santiago del Estero) || Federación Tucumana
|-
| XXII || 1969 || Río Hondo (Santiago del Estero) || Federación Tucumana
|-
| XXIIII || 1970 || La Plata (Buenos Aires) || Federación Salteña
|-
| XXIV ||  1972 || Santa Fé || Federación Salteña
|-
| XXV || 1973 || San Juan || Unión Cordobesa
|-
| XXVI || 1974 || Río Ceballos (Córdoba) || Federaci ón Salteña
|-
| XXVII || 1975 || Pergamino (Buenos Aires) || Federación Santafesina
|-
| XXVIII || 1977 || Rosario de la Frontera (Salta) || Federación Salteña
|-
| XXIX || 1978 || Las Breñas (Chaco) ||
|-
| XXX || 1980 || Buenos Aires || Federación Metropolitana
|-
| XXXI || 1982 || Embalse (Córdoba) || Federación Metropolitana
|-
| XXXII || 1983 || Embalse (Córdoba) || Federación Metropolitana
|-
| XXXIII || 1984 || Embalse (Córdoba) || Federación Metropolitana
|-
| XXXIV || 1985 || Chapadmalal (Buenos Aires) || Federación Metropolitana
|-
| XXXV || 1987 || Chapadmalal (Buenos Aires) || Federación Metropolitana
|-
| XXXVI || 1989 || Posadas (misiones) || Federación Metropolitana
|-
| XXXVII || 1992 || Salta || Federación Metropolitana
|-
| XXXVIII || 1994 || Rio Hondo (Santiago del Estero) || Federación Tucumana
|-
| XXXIX || 1997 || Ezeiza (Buenos Aires) || Federación Salteña
|-
| XL || 1998 || Cordoba || Federación Mendocina
|-
|}

== Kampioned echedoù dre lizher ==
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2;column-count:2;&quot;&gt;
# [[Jorge Pelikan]] (1955-1957)
# [[Eduardo Secchi]] (1953-1955)
# [[Bartolome Marcussi]] (1963-1966)
# [[Miguel Rivas]] (1968-1970)
# [[Alejandro Arregui]] (1972-1974)
# [[Enrique Arguiñariz]] (1976-1978)
# [[Manuel Pereyra]] (1978-1980)
# [[Anselmo Badenes]] (1980-1982)
# [[Carlos Rinaldi]] (1982-1984)
# [[Carlos Rinaldi]] (1984-1986)
# [[Pedro Lopepe]] (1987-1989)
# [[Carlos Sella]] (1988-1990)
# [[Alberto Maltz]] (1991-1996)
# [[Raul Grosso]] (1994-1998) 
# [[Ruben Berdichesky]] (1997-2000)
# [[Guillermo Etchechoury]] (2000-2002)
# [[Carlos Rinaldi]] (2003-2005)
# [[Sergio Diaz]] (2005-2007)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=467  18.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
# [[Roberto Jacquin]] (2006-2008)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=9337  19.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
# [[Eduardo Saglione]] (2007-2009)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=11868  20.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
# [[Sergio Diaz]] (2008-2010)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=16239  21.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
# [[Eduardo Saglione]] (2009-2011)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=19046  22.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
# [[Juan Tossutti]] (2010-2012)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=22407  23.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
# [[Ricardo Macayo]] (2011-2013)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=26258  24.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
# [[Juan Tossutti]] (2012-2014)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=30831  25.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
# [[Juan Enricci]] (2013-2015)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=38149  26.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
# [[Alfredo Civitillo]] (2014-2016)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=44825  27.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
# [[Eduardo Saglione]] (2015-2017)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=53894  28.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
# [[Eduardo Saglione]] (2016-2018)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=60726  29.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
# [[Victor Barria]] (2017-2019)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=70584  30.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
# [[Jorge Deforel]] (2018-2020)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=76151  31.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
# [[Carlos Vieites]] (2019-2021)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=80643  32.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
# [[Valentin Costa Trillo]] (2020-2022)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=87903  33.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
# [[Alfredo Civitillo]] (2021-2023)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=95006   34.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
# [[Carlos Vieites]] (2022-2024)  &lt;ref&gt;[https://www.iccf.com/event?id=99501  35.Kampionad lizhiri]&lt;/ref&gt;
&lt;/div&gt;

== Notennoù ==
{{daveoù|bannoù=3}}
== Liamm diavaez ==
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20131030071934/http://www.ajedrezargentina.org/resultados/superiormasculino.html Kampioned echedoù Arc’hantina]
[[Rummad:Kampionadoù echedoù hervez ar vro|Arc'hantina]]</text>
      <sha1>93h8gw3d7r6gp1ayd2dyvcvphdmpdug</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hugh O'Flaherty</title>
    <ns>0</ns>
    <id>167031</id>
    <revision>
      <id>2187036</id>
      <parentid>2157053</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:31:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>424</id>
      </contributor>
      <comment>Lamet kuit eo bet ar restr ''Monsignor_Hugh_O'Flaherty_-_geograph.org.uk_-_4143046.jpg'' peogwir eo bet diverket diwar Commons gant Túrelio evit an abeg-mañ: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: DW</comment>
      <origin>2187036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13451" sha1="p4y5vl4djtw9yfbjf1rb5a7xyllva7k" xml:space="preserve">{{databox}}
Ur beleg katolik iwerzhonat e oa '''Hugh O’Flaherty''' (28 a viz C’hwevrer 1898 - 30 a viz Here 1963). Stourmet en doa a-enep [[Naziegezh|an Nazied]] pa oa merour a renk uhel e gouarnamant ar [[Vatikan]] (Kuri Roma). A-drugarez dezhañ o doa tec’het kuit eus [[Roma]] ouzhpenn 6 000 a soudarded [[Kevredidi an Eil Brezel-bed|ar Re Gevreded]] ha [[Yuzevien]]. Ken barrek e oa evit touellañ ar [[Gestapo]] ha servijoù alaman ar surentez ([[Sicherheitsdienst|Sicherheitdienst, SD]]) ma  oa bet lesanvet “[[The Scarlet Pimpernel]] of the Vatican”, diwar anv romant poblek ar [[baronez Orczy|varonez Orczy]]. 

== Yaouankiz ==
[[Restr:Plaque-1000398, Tralee, Co. Kerry, Ireland.jpg|thumb|Plakenn e koun Hugh O'Flaherty e Trá Lí.]]
Mab eo Hugh O’Flaherty ('''Aodh Ó Flatharta''' en iwerzhoneg) da James ha Margaret O’Flaherty e [[:en:Kiskeam|Coiscéim na Caillí]] e [[kontelezh Corcaigh]] (Cork). Archer e oa e dad e [[Trá Lí]] betek 1909, e-barzh ar Royal Irish Constabulary. Ar bloaz-se en devoa dilojet ar familh da g[[Cill Airne|Cill Airne (Killarney)]] peogwir en doa tapet e dad ul labour nevez evel melestrour an dachenn golf&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;''[https://www.google.fr/books/edition/The_Vatican_Pimpernel/_QeWDwAAQBAJ The Vatican Pimpernel - The Wartime Exploits of Monsignor Hugh O'Flaherty]'', Brian Fleming, Collin Press 2010&lt;/ref&gt;. Da vare fin e grennoad en doa tapet Hugh ul live golf mat a-walc’h evit kemer perzh e kenstrivadegoù. 

Ur yalc’had en doe ivez evit studiañ en ur skolaj a stumme kelennerien. Koulskoude e 1918 e lakaas e anv e Mungret College, ur skolaj renet gant [[Jezuisted]] e [[kontelezh Luimneach]] (Limerick) evit stummañ paotred yaouank da vont da visionerien. Gant kamaladed e voe harzet e 1921 goude kengañvaouiñ familhoù reuzidi brezel dizalc’hiezh [[Iwerzhon]] bet muntreet gant ar Saozon. A-drugarez da rener skolaj Mungret e voent dieubet&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Da [[Roma]] e voe kaset e 1922 evit peurechuiñ e studioù ; Cornelius O’Reilly, eskob kêr [[Ar C'hab (Suafrika)|ar C’hab]] e [[Suafrika]], a baeas e frejoù skol. D’ar c’houlz-se e voe anvet [[Benito Mussolini]] e penn gouarnamant [[Italia]]. E Roma e tapas diplomoù doueoniezh, doueegezh, gwir an Iliz ha prederouriezh&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Beleg e Roma ==
Beleget e voe e 1925 ha kregiñ kerkent da labourat evit ar [[Sez Santel]] e rann diorren ar feiz katolik, ar ''Sacra Congregatio de Propaganda Fide''. Eno e krogas da sevel ur rouedad kenlabourerien a deuio da vezañ prizius.

E 1934 e voe anvet ''Monsignor'' ha kaset evel diplomat evit ar Sez Santel da [[Egipt]], [[Republik Haiti|Haiti]], [[Santo Domingo]] ha [[Tchekoslovakia]]. Goude pevar bloaz e voe adgalvet da labourat evit an [[Ofis santel|Ofis Santel]] e [[Roma]].

E varregezh da c’hoari golf a oa talvoudus evit e garg diplomaterezh peogwir e sikoure anezhañ da zaremprediñ  izili eus ar gevredigezh uhel&lt;ref&gt;Buhez-skrid war [https://www.hughoflaherty.com/index.cfm/page/biography lec’hienn ar Gevredigezh e koun Hugh O’Flaherty]&lt;/ref&gt;, da skouer gant [[Galeazzo Ciano di Cortellazzo|ar c’hont Ciano]], mab-kaer [[Benito Mussolini|Mussolini]]&lt;ref&gt;''[https://www.google.fr/books/edition/The_Rome_Escape_Line The Rome Escape Lane]'', Sam Derry, 1960, adembannet e 2019 gant Eumenes Publishing.&lt;/ref&gt;.

== Penn ur rouedad rezistañs e Roma e-pad an Eil Brezel bed ==
E nevez-amzer 1941 e voe kefridiet gant ar [[Sez Santel]] da weladenniñ prizonidi-vrezel - an darn vrasañ anezho o vezañ saoznegerien eveltañ - e kampoù e Norzh Italia evit gwiriekaat e oant tretet hervez lezennoù ar brezel&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Diwar Joseph P. Gallagher, ''[http://msgrhughoflaherty.50webs.com/framesetHOF.html The Scarlet Pimpernel of the Vatican]'', 1968.&lt;/ref&gt;. Notenniñ a rae identelezh ar re vac’het ; ur person all a skigne o anvioù dre Radio Vatikan evit kelaouiñ o zud kar e oant bev. An dilhadoù hag al levrioù kaset gantañ, hep kontañ e hegarated, a vage spered ar re doullbac’het. E Kerzu 1942 e voe rediet Hugh O’Flaherty da zilezel e bost&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. 

Ur wech distroet da Roma e krogas Hugh O’Flaherty da sevel tamm ha tamm ur rouedad diplomated, beleien ha merourien all evit reiñ repu ha kavout hentoù da dec’hel kuit eus ar vro evit soudarded [[Kevredidi an Eil Brezel-bed|ar Re Gevreded]], prizonidi dindan dec’h pe [[Yuzevien]]&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;Buhez-skrid O'Flaherty war [https://www.jewishvirtuallibrary.org/hugh-o-flaherty lec’hienn ar Jewish Virtual Library].&lt;/ref&gt;.

Pa gouezhas [[Benito Mussolini]] e miz Gwengolo 1943 e voe gouzalc’het [[Roma]] gant [[Naziegezh|an Nazied]] e-pad eizh miz. Kas a rejont ouzhpenn mil Yuzev ar [[ghetto]] da [[Auschwitz-Birkenau|Auschwitz]] e miz Here ; e miz Meurzh 1944 e voe aozet gant Herbert Kappler, rener ar servijoù kuzh alaman e Roma, lazhadeg 335 den e ''Fosse Ardeatine''.

Eñvorennoù kriz en doa Hugh O’Flaherty eus mac’herezh ar Saozon e-pad e yaouankiz. Setu perak e lavare e penn kentañ ar brezel ne wele ket diforc’hioù bras etrezo hag an Alamaned. “''Selaou a raen prezegennoù an daou du,'' emezañ, ''bruderezh pep tra evel just hag an daou o tagañ an tu enep. E gwirionez ne ouien ket peseurt tu krediñ… betek mae oa krog [an Alamaned] da vodañ Yuzevien Roma''&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.”

Profitañ a rae O’Flaherty eus neptuegezh [[Keoded ar Vatikan]] peogwir ne oa ket gouzalc’het domani ar Pab gant an Alamaned ha peogwir e c'halled touellañ ar [[Gestapo]] gant paperioù faos ar Vatikan ha gwiskamantoù relijiel pe micherel. Gant e skoazellerien en doa savet ur rouedad lec’hioù kuzh e kêr Roma ha war ar maez hag ur rouedad evit arc’hantaouiñ an aozadur.

Ur wech komprenet gant an Nazied e oa O’Flaherty e penn ar rouedad, klasket o doe herzel anezhañ, betek livañ ul linenn wenn war blasenn Sant-Pêr evit skeudenniñ an harzoù etre [[Italia]] hag [[Keoded ar Vatikan|ar Vatikan]]. Bemdeiz e c’hortoze ar re a felle dezho tec’hel kuit eus [[Roma]] e skalieroù [[penniliz Sant-Pêr]], splann e-tal daoulagad ar soudarded alaman ha dindan prenestroù ranndi [[Pab|ar Pab]]&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. Biskoazh ne deuas a-benn an Alamaned da dapout anezhañ koulskoude.

N’eo ket anat kaout sifroù, met hervez ar Jewish Virtual Library e sikouras strollad O’Flaherty 6 425 den&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;. 

Lesanvet e voe O’Flaherty “''Gleizh ar Vatikan''” (“Scarlet Pimpernel of the Vatican”), abalamour d’e varregezhioù evit sevel ar rouedad ha talañ ouzh an Nazied a glaske skrapañ anezhañ en aner.

== Goude ar brezel ==
Ur wech dieubet [[Roma]] e voe kaset Hugh O’Flaherty da weladenniñ prizonidi-vrezel eus [[Italia]] hag [[Alamagn]] e [[Suafrika]]. Kaset e voe ivez da [[Jeruzalem]] evit heuliañ Yuzevien en doa sikouret e Roma.

Adtapout a reas e labour noter en [[Ofis santel|Ofis Santel]] gant Alfredo Ottaviani, ur c’hardinal mirelour.

Enorioù a resevas : komandant Urzh Impalaeriezh Breizh-Veur e miz Ebrel 1945&lt;ref&gt;[https://www.thegazette.co.uk/London/issue/37047/supplement/2165 &quot;No. 37047&quot;. The London Gazette (Supplement)], 20 April 1945. p. 2165.&lt;/ref&gt;, medalenn ar frankiz gant [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]]&lt;ref&gt;''[https://www.nytimes.com/1946/06/07/archives/vatican-aide-honored-receives-american-medal-for-help-to-war.html Vatican aide honored ; Receives American Medal for Help to War Prisoners],'' The New York Times, 7 a viz Even 1946.&lt;/ref&gt; ha “''prelad a enor e santelezh''” gant [[Pi XII]]. 

Ur wech tapet gant arme [[Rouantelezh-Unanet|Breizh-Veur]] e 1945 e voe kondaonet Herbert Kappler e miz Gouere 1948 gant lez-varn vrezel Roma da vezañ toullbac’het didermen evit lazhadeg ar ''Fosse Ardeatine''&lt;ref&gt;[https://www.difesa.it/Giustizia_Militare/rassegna/Processi/Kappler/Pagine/02sentenza631.aspx Sentenza n. 631], Tribunale Militare Territoriale di Roma, 20 a viz Gouere 1948.&lt;/ref&gt;. En e gell e skrivas Kappler da O’Flaherty evit pediñ anezhañ. Kerkent e teuas ar beleg da weladenniñ e enebour kozh. Boas e oa O’Flaherty da zont bep miz&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;''[https://www.theguardian.com/media/2006/nov/30/tvandradio.radio Pick Of the day]'', The Guardian, 30 a viz Du 2006.&lt;/ref&gt;. A-raok pell e tivizas Kappler cheñch e feiz protestant d’ar feiz katolik&lt;ref&gt;''[https://www.irishtimes.com/culture/books/the-priest-who-outfoxed-the-nazis-1.562998 The priest who outfoxed the Nazis]'', Stephen Walker, The Irish Times, 4 a viz Meurzh 2011.&lt;/ref&gt;.

E 1950 e embannas ul levr baleadennoù e Roma&lt;ref&gt;''O Roma Felix: Practical Guide for Walks in Rome'', Hugh O'Flaherty ha John Smit, Verdesi guide books, 1950.&lt;/ref&gt;.

E 1960 ne oa ket pell da vezañ anvet noñs (kannad [[Pab|ar Pab]]) e [[Tanzania]] pa c’houzañvas ur waskenn e-pad un oferenn lavaret gantañ. Divizout a reas kuitaat Roma ha mont da [[Iwerzhon]], da vevañ e ti e c’hoar e [[Cathair Saidhbhín]] ([[kontelezh Ciarraí]]). 

Daoust d’e yec’hed fall e kemeras perzh d’an 19 a viz C’hwevrer 1963 en un abadenn [[BBC]] e [[Londrez]] evit enoriñ Sam Derry, e geneil er rouedad rezistañs&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/variety213-1959-02/page/n122/mode/1up?view=theater &quot;'This Is Your Life' BBC-TV's Top Aud&quot;]. Variety. 11 a viz C’hwevrer 1959. p. 43. dre Archive.org.&lt;/ref&gt;. Skignet e voe ''This is your life'' da ouzhpenn 8 milion a dud&lt;ref&gt;[https://www.hughoflaherty.com/index.cfm/page/thisisyourlife Pennad war lec’hienn ar Gevredigezh e koun Hugh O’Flaherty].&lt;/ref&gt; er [[Rouantelezh-Unanet]].

E [[Cathair Saidhbhín]] e varvas d’an 30 a viz Here 1963. An deiz war-lerc’h e embannas Reuters er bed a-bezh ur mortuaj diwar e benn&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/1963/10/31/archives/msgr-hugh-oflaherty-is-dead-helped-allied-pows-in-rome-devotion-to.html “Msgr. Hugh O'Flaherty Is Dead; Helped Allied P.O.W.'s in Rome; 'Devotion to Freedom Cause”], ''The New York Times'', 31 a viz Here 1963&lt;/ref&gt;. Douaret eo e bered ar gêriadenn.

== Hêrezh ==
Awenet en deus Hugh O’Flaherty kalz a dud en [[Iwerzhon]] ha pelloc’h c’hoazh. 

==== Levrioù zo bet embannet diwar e benn : ====
* 1960 '': The Rome Escape Line'', Sam Derry
* 1967 : ''The Scarlet Pimpernel of The Vatican'', gant Joseph P. Gallagher, ur c’helaouenner en doa anavezet anezhañ e-pad ar brezel
* 2008 : ''The Vatican Pimpernel'', Brian Flemming
* 2011 : ''Hide and Seek'', Stephen Walker

==== Oberennoù faltazi zo bet savet ivez : ====
* 1983 : ''[[:en:The_Scarlet_and_the_Black|The Scarlet and the Black]]'', telefilm gant Gregory Peck
* 2006 : ''The Scarlet Pimpernel of the Vatican'', pezh-c’hoari evit BBC Radio 4&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;
* 2013 : ''God has no country'', pezh-c’hoari gant Donal Courtney
* 2023 : ''My Father’s House,'' romant gant Joseph O’Connor, troet e galleg e 2024&lt;ref&gt;''[https://www.payot-rivages.fr/rivages/livre/dans-la-maison-de-mon-père-9782743661748 Dans la maison de mon père]'', Joseph O'Connor, Rivages, 2024.&lt;/ref&gt;

==== Enorioù ====
[[Restr:Hugh O'Flaherty memorial in Killarney Ireland.jpg|thumb|Delwenn e koun Hugh O'Flaherty, savet e 2013 e Cill Airne.]]
Peogwir ne oa ket enoret ez-ofisiel en [[Iwerzhon]] e voe krouet e [[Cill Airne]] e 2008 ur gevredigezh e koun outañ, an Hugh O’Flaherty Memorial Society&lt;ref&gt;[https://www.hughoflaherty.com/index.cfm/page/committee Pennad war lec’hienn ar Gevredigezh e koun Hugh O’Flaherty].&lt;/ref&gt;. Evit lidañ 50 vloaz e varv e voe savet e 2013 ur c’hounlec’h e Cill Airne gant delwenn ar beleg&lt;ref&gt;''[https://www.bbc.com/news/uk-northern-ireland-24713270 Hero priest Monsignor Hugh O'Flaherty honoured in Kerry]'', Stephen Walker, BBC, 29 a viz Here 2013.&lt;/ref&gt; hag ur freskenn livet ouzh ur voger e kêr&lt;ref&gt;[https://www.hughoflaherty.com/index.cfm?page=viewNews&amp;id=89&amp;cYear=2013&amp;cMonth=11 Pennad war lec’hienn ar Gevredigezh e koun Hugh O’Flaherty].&lt;/ref&gt;.

E 2016 e voe dioueliet gant kannadour Iwerzhon er [[Sez Santel]] ur blakenn e koun Hugh O’Flaherty er Skolaj deutonek, al lec’h ma oa O’Flaherty o chom etre 1938 ha 1960&lt;ref&gt;[https://issuu.com/killarneyadvertiser/docs/ka_wk_20 Memorial plaque unveiled in Vatican city], Killarney Adviser, 13 a viz Mae 2016.&lt;/ref&gt;.

Breserezh [[Cill Airne]] a vadezas zoken ''Scarlett pimpernel,'' ur bier ruz diwar e lesanv.
[[Restr:Monument-134914, Tralee, Co. Kerry, Ireland.jpg|thumb|Peul e koun Hugh O'Flaherty e Trá Lí]]
Evit mont pelloc’h e klaskas izili ar Memorial Society kaout Hugh O’Flaherty renablet e-touez ''[[Ar Re Reizh a-douez ar broadoù]]'' evel Maria Antoniazzi, ur seurez eus e rouedad&lt;ref&gt;''[https://www.theguardian.com/uk/2005/apr/06/secondworldwar.world Nun honoured for saving young Jews]'', Daniel Elton, The Guardian, 6 a viz Ebrel 2005.&lt;/ref&gt; anavezet gant [[Yad Vashem]] e 2004&lt;ref&gt;[https://righteous.yadvashem.org/?search=Maria%20Antoniazzi&amp;searchType=righteous_only&amp;language=en&amp;itemId=4432682&amp;ind=0 Buhez-skrid Maria Antoniazzi] war lec’hienn Yad Vashem.&lt;/ref&gt;. Koulskoude n’int ket deuet a-benn daoust d’ar prouennoù kaset da Yad Vashem&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;''[https://www.timesofisrael.com/the-unbelievable-heroic-story-of-irelands-overlooked-oscar-schindler/ “The unbelievable heroic story of Ireland’s overlooked ‘Oskar Schindler’”]'', Michael Riordan, [[The Times of Israel]], 20 a viz Mae 2017.&lt;/ref&gt;.

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:O Flaherty, Hugh}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1898]]
[[Rummad:Marvioù 1963]]
[[Rummad:Beleien Iwerzhon]]</text>
      <sha1>p4y5vl4djtw9yfbjf1rb5a7xyllva7k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Porched:Armoù-tan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>170211</id>
    <revision>
      <id>2187076</id>
      <parentid>2186666</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:26:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>/* Mindrailherezioù */</comment>
      <origin>2187076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32805" sha1="6xvt13gwq9beaw2ygzm6ff7cjepsyde" xml:space="preserve">__NOTOC__
{|width=&quot;100%&quot; border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;4&quot; cellpadding=&quot;2&quot;
| align=&quot;left&quot; valign=&quot;center&quot;|[[Restr:2019 Colt Navy 1851 Leech&amp;Rigdon.jpg|kreizenn|frameless|299x299px]]
| align=&quot;left&quot; valign=&quot;center&quot;|
&lt;div align=&quot;center&quot; style=&quot;font-size:150%;&quot;&gt;[[Restr:Apache chieff Geronimo (right) and his warriors in 1886.jpg|kreizenn|frameless]]'''Donemat war borched an armoù-tan !'''
&lt;/div&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; style=&quot;font-size:100%;&quot;&gt;
An [[Arm-tan|armoù-tan]] a zo stag ouzh istor Mab-den abaoe kantvedoù evit brezeliñ, chaseal, ober sport, torfediñ, en em zifenn... O sevel hag o implij a ro ur skeudenn eus ar gevredigezh e-lec'h ma vevomp war tachennoù an teknologiezhioù, ar gwir, ar geopolitikerezh hag ar justis.

'''War ar bajenn [[Geriaoueg an armoù-tan]] e kavoc'h pennadoù berr war sujedoù n'eus ket bet savet pajenn ebet diwar o fenn evit poent.'''
&lt;/div&gt;
| align=&quot;right&quot; valign=&quot;center&quot;|
[[Skeudenn:GLOCK 17 Gen 4 Pistol MOD 45160305.jpg|130x130px]]
|}&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
{| width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;&quot;
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; bgcolor=&quot;#DFEFC7&quot; valign=&quot;top&quot; | &lt;div style=&quot;font-size:130%;&quot;&gt;'''ARMOÙ'''&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |
== [[Arm-skoaz|Armoù-skoaz]] ==

=== [[Fuzuilh|Fuzuilhoù]] ===
[[Arisaka 38]] • [[Arisaka 99]] • [[Barrett M82]] • [[Barrett MRAD]] • [[Benelli M4]] • [[Berdan (fuzuilh)|Berdan]] • [[Berthier (armoù-skoaz)|Berthier]] •  [[Carcano M91]] • [[Chassepot (fuzuilh)|Chassepot]] • [[Dreyse (fuzuilh)|Dreyse]] • [[FN FNAR]] • [[FR-F1]] ''•'' [[Gewehr 88]] • [[Gewehr 98]] • [[Gras (fuzuilh)|Gras]] • [[Henry (fuzuilh)|Henry]] • [[Krag-Jørgensen]] • [[Lebel (fuzuilh)|Lebel]] • [[Lee-Enfield]] • [[Lee-Metford]] • [[Lee Navy M1895]] • [[Long rifle]] • [[M14 (fuzuilh)|M14]] • [[M16 (fuzuilh)|M16]] • [[M1917 Enfield]] • [[Mannlicher M1885]] • [[Mannlicher M1893]] • [[Mannlicher M1895]] • [[Mannlicher-Schönauer]] • [[Martini-Henry]] • [[MAS-36|MAS 36]] • [[Mauser M1871]] • [[Mauser M1889]] • [[Mauser M1893]] • [[Mauser Standard-Modell]] • [[McMillan Tac-50]] • [[Meunier A6]] • [[Mondragón (fuzuilh)|Mondragón]] • [[Mosin-Nagant]] • [[Murata (armoù-skoaz)|Murata]] • [[Pattern 1914 Enfield]] • [[PGM Hécate II]] • [[PTRD-41|PTRD 41]] • [[Ribeyrolles 1918]] • [[Remington Rolling Block|Rolling Block]] • [[Ross (fuzuilh)|Ross]] • [[Fusil automatique Modèle 1917|RSC M1917]] • [[Schmidt-Rubin]] • [[Snider-Enfield]] • [[Snipex Alligator]] • [[Sharps (fuzuilh)|Sharps]] • [[Spencer (fuzuilh)|Spencer]] • [[Springfield Model 1873|Springfield M1873]] • [[Springfield M1903]] • [[Springfield Model 1922|Springfield M1922]] • [[SVD (fuzuilh)|SVD Dragunov]] • [[SVT-40|SVT 40]] • [[Fuzuilh Tchang Kai-chek|Tchang Kai-chek]] • [[Vetterli (fuzuilh)|Vetterli]] • [[Werder M1869]]

=== [[Fuzuilh-arsailh|Fuzuilhoù-arsailh]] ===
[[Restr:HK416N.png|kleiz|frameless|110x110px]][[AEK-971]] • [[Nikonov AN-94|AN-94]] • [[AK-47]] • [[AK-74]] • [[AK-12]] • [[AR-15]] • [[Avtomat Fyodorova]] • [[Beretta AR70/90]] • [[CZ 805 BREN]] • [[FAMAS]] • [[Fallschirmjägergewehr 42|FG 42]] • [[FN F2000]] • [[FN FNC]] • [[FN SCAR]] • [[IMI Galil|Galil]] • [[Haenel MK 556]] • [[HK G36]] • [[HK 416]] • [[M4 (karabinenn)|M4 Carbine]] • [[M7 (fuzuilh-arsailh)|M7]] • [[M16 (fuzuilh)|M16]] • [[M27 Infantry Automatic Rifle|M27 IAR]] • [[QBZ-95]] • [[QBZ-191]] • [[RK 62]] • [[SA80]] • [[Samopal vz. 58|Sa vz. 58]] • [[SIG SG 540|SIG 540]] • [[SIG SG 550|SIG 550]] • [[Steyr AUG]] • [[Sturmgewehr 44]]

=== [[Fuzuilh-emgann|Fuzuilhoù-emgann]] ===
[[AVS-36|AVS 36]] • [[FN FAL]] • [[Gewehr 41]] • [[Fuzuilh Jeneral Liu|Jeneral Liu]] • [[Johnson M1941]] • [[L1A1]] • [[M1 Garand]] • [[MAS 49]] • [[AR-10]] • [[HK G3]] • [[SAFN 49]] • [[SIG SG 510|SIG 510]]

=== [[Fuzuilh-chase|Fuzuilhoù-chase]] ===
[[Browning BAR|BAR]] • [[Baikal IZh-27]] • [[Benelli Raffaello]] • [[Benelli Super Black Eagle]] • [[Beretta A400]] • [[Browning Auto-5]] • [[Browning B25]] • [[Chapuis C35]] • ''[[Fuzuilh-liorzh]]'' • [[Manufrance Robust]] • [[M30 Luftwaffe]] • [[Perazzi MX 410]] • [[Ruger Red Label]] • [[Saiga-12]] • [[Verney-Carron Sagittaire]][[Restr:Army Heritage Museum B.A.R..jpg|kleiz|frameless|140x140px]]

=== [[Fuzuilh-vindrailher|Fuzuilhoù-mindrailher]] ===
[[BAR M1918]] • [[Beardmore-Farquhar]] • [[Bren (fuzuilh-vindrailher)|BREN]] • [[Chauchat (fuzuilh-vindrailher)|Chauchat]] • [[DP-27/DP-28]] • [[Fallschirmjägergewehr 42|FG 42]] • [[FM 24/29]] • [[FN Minimi]] • [[Hotchkiss M1922]] • [[Lewis (fuzuilh-vindrailher)|Lewis]] • [[Madsen (fuzuilh-vindrailher)|Madsen]] • [[M249 light machine gun|M249 SAW]] • [[RPK]] • [[Type 99 (fuzuilh-vindrailher)|Type 99]] • [[Ultimax 100]]

=== [[Fuzuilh-pomp|Fuzuilhoù-pomp]] ===
[[Ithaca 37]] • [[Mossberg 500]] • [[Remington 870]] • [[Franchi SPAS-12]] • [[Winchester Model 1200]] • [[Winchester Model 1897]] • [[Winchester Model 1912]]

=== [[Karabinenn|Karabinennoù]] ===
[[Baker (karabinenn)|Baker]] • [[Bergara B14]] • [[Chiappa Little Badger]] • [[CZ 457]] • [[CZ 600]] • [[De Lisle (karabinenn)|De Lisle]] • [[Gewehr 43]] • [[K31 (karabinenn)|Karabiner 31]] • [[Karabiner 98k]] • [[Korrigane (karabinenn)|Korrigane]] • [[M1 (karabinenn)|M1]] • [[M4 Survival Rifle]] • [[Marlin Model 60]] • [[Mossberg Patriot]] • [[Pallas BA-15]] • [[Remington 700]] • [[Ruger 10/22]] • [[Ruger M77]] • [[Ruger Gunsite Scout]] • [[Ruger Mini-14]] • [[Savage Model 110]] • ''[[Scout Rifle]]'' • [[Schmeisser SP15]] • [[SKS]] • [[Steyr Scout]] • [[Tikka T1x]] • [[Tikka T3]] • [[Winchester Model 1873]] • [[Winchester Model 1886]] • [[Winchester Model 1892]] • [[Winchester Model 1894]] • [[Winchester Model 1907]] • [[Winchester Model 52]] • [[Vz. 24 (karabinenn)|vz. 24]] • [[Vz. 52 (karabinenn)|vz. 52]]

=== [[Mindrailherez|Mindrailherezioù]] ===
[[Restr:MG42 1 noBG.jpg|dehou|frameless|110x110px]][[AA 52]] • [[Besa (mindrailherez)|Besa]] • [[Bollée (mindrailherez)|Bollée]] • [[Browning M1917]] • [[Browning M1919]] • [[Colt-Browning M1895]] • [[DChK]] • [[FN EVOLYS]] • [[FN MAG]] • [[Gatling (mindrailherez)|Gatling]] • [[Hotchkiss Modèle 1914]] • [[Kord (mindrailherez)|Kord]] • [[KPV]] • [[M134 Minigun]] • [[M60 (mindrailherez)|M60]] • [[M2 Browning]] • [[Maxim (mindrailherez)|Maxim]] • [[MG 08]] • [[MG 08/15]] • [[MG 13]] • [[Maschinengewehr 34|MG 34]] • [[MG42|MG 42]] • [[NSV (mindrailherez)|NSV]] • [[PM M1910]] • [[PK (mindrailherez)|PK]] • [[RPD (mindrailherez)|RPD]] • [[Saint-Étienne Modèle 1907|Saint-Étienne 1907]] • [[Schwarzlose (mindrailherez)|Schwarzlose]] • [[Stumm 73 (mindrailherez)|Stumm 73]] • [[Union Repeating Gun]] • [[Vickers (mindrailherez)|Vickers]] • [[Vz. 59 (mindrailherez)|vz. 59]] • [[ZB-53]]

=== [[Pistolenn-vindrailher|Pistolennoù-mindrailher]] ===
[[Beretta M1918]] • [[Beretta M1938]] • [[Brügger &amp; Thomet MP9]] • [[FN P90]] • [[HK MP5]] • [[Lanchester (pistolenn-vindrailher)|Lanchester]] • [[M2 Hyde]] • [[M3 (pistolenn-vindrailher)|M3 Grease Gun]] • [[MAC-10]] • [[MAS 38]] • [[MAT 49]] • [[Maschinenpistole 18|MP 18]] • [[Maschinenpistole 28|MP 28]] • [[Maschinenpistole 34|MP 34]] • [[Maschinenpistole 40|MP 40]] • [[Owen gun]] • [[PPCh-41|PPCh 41]] • [[PPS (pistolenn-vindrailher)|PPS]] • [[Škorpion vz. 61]] • [[Standschütze Hellriegel M1915]] • [[STEN (pistolenn-vindrailher)|STEN]] • [[Sterling (pistolenn-vindrailher)|Sterling]] • [[Suomi KP/-31]] • [[Thompson (pistolennoù-mindrailher)|Thompson]] • [[Type 100 (pistolenn-vindrailher)|Type 100]] • [[United Defense M42]] • [[Uzi]]


| style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |
== [[Arm-dorn|Armoù-dorn]] ==

=== [[Pistolenn|Pistolennoù]] ===
'''''(renket dre verk pe produer)''''' [[Restr:CZ 75 SP-01 Shadow 9x19 mm.jpg|dehou|frameless|110x110px]]'''Astra :''' [[Astra 400]] • '''Beretta :''' [[Beretta M1915]] • [[Beretta M1934]] • [[Beretta 951]] • [[Beretta 92]] • '''Loewe :''' [[Borchardt C93]] • '''Browning :''' [[Browning Buck Mark]] • [[Browning HP]] • [[Browning M1900]] • [[Browning M1906]] • [[Browning M1910]] • '''Colt :''' [[Colt M1903 Pocket Hammerless]] • [[Colt M1911]] • '''CZ :''' [[CZ 75]] • [[CZ 82]] • [[CZ P-09]] • [[CZ P-10 C]] • [[CZ Shadow 2]] • '''FB :''' [[Vis wz. 35]] • '''FN Herstal :''' [[FN Model 1903]] • [[FN FNP]]  • [[FN FNX]] • [[FN 502]] • [[FN 509]] • '''Fort''' : [[Fort-12]] • [[Fort-17]] • [[Fort-20]] • '''General Motors :''' [[FP-45 Liberator]] • '''Glock :''' [[Glock (pistolenn)|Glock]] • '''HK :''' [[HK USP]] • [[HK VP70|VP70]] • '''IMI :''' [[Jericho 941]] '''•''' [[Desert Eagle]] • '''Luger :''' [[Luger 1900]] • [[Luger P04]] • [[Luger P08]] • '''MAB :''' [[MAB F]] • [[MAB PA-15]] • '''MAC :''' [[MAC Modèle 1950|MAC 50]] •• '''MAS :''' [[Pistolet automatique modèle 1935S|PA 35S]] • '''Mauser :''' [[Mauser 1914]] • [[Mauser C96]] • [[Mauser M712]] • '''Nambu :''' [[Nambu 14]] • '''Ruger :''' [[Ruger Standard]] • '''SIG :''' [[SIG P210]] • [[SIG Sauer P220|P220]] • [[SIG Sauer P226|P226]] • [[SIG Sauer P320|P320]] • [[SIG Sauer P322|P322]] • [[SIG Sauer SP2022|SP2022]] •  '''SACM :'''  [[Pistolet automatique modèle 1935A|PA 35A]] • '''Savage :''' [[Savage Model 1907]] • '''Smith &amp; Wesson :''' [[Smith &amp; Wesson Model 41]] • [[Smith &amp; Wesson Model 52]] • [[Smith &amp; Wesson SW22 Victory]] • '''STAR :''' [[Star B]] • '''Steyr :''' [[Steyr M1912 (pistolenn)|Steyr M1912]] • '''Tokarev :''' [[Tokarev TT 33|Tokarev TT33]] • '''Walther :''' [[Walther P38]] • [[Walther PP]] • [[Walther PPK]] • [[Walther PPQ]] • [[Walther PDP]] • '''Produerien a bep seurt :''' [[Bren Ten]] • [[Deer Gun]] • [[Unique DES 69|DES 69]] • [[Dreyse M1907]] • [[Springfield Armory Echelon|Echelon]] • [[Glisenti Modello 1910|Glisenti M1910]] • [[GCh-18]] • [[Grand Power K100]] • [[Isard (pistolenn)|Isard]] • [[KelTec PR57]] • [[Korovin (pistolenn)|Korovin]] • [[Lahti L-35]] • [[Le Français (pistolenn)|Le Français]] • [[Makarov (pistolenn)|Makarov]] • [[MP-443 Grach]] • [[PSM (pistolenn)|PSM]] • [[PSS (pistolenn)|PSS]] • [[Ruby (pistolenn)|Ruby]] • [[Sauer &amp; Sohn M1913|Sauer M1913]] • [[Sauer 38H]] • [[Stumm 19 Norzh Sina (pistolenn)|Stumm 19 Norzh Sina]] • [[Tanfoglio T95]] •  [[TP-82]] • [[Welrod]] • [[Zigana]]

=== [[Revolver|Revolverioù]] ===
[[Restr:Colt Python1.JPG|kleiz|frameless|110x110px]][[Apache (arm-dorn)|Apache]] • [[Astra 44]] • [[Chiappa Rhino]] • '''Colt :''' [[Colt 1851 Navy]] • [[Colt Anaconda]] • [[Colt Cobra]] • [[Colt Detective Special]] • [[Colt Dragoon]] • [[Colt M1877]] • [[Colt M1892]] • [[Colt New Service]] • [[Colt Official Police]] • [[Colt Paterson]] •  [[Colt Python]] • [[Colt Single Action Army]] • [[Colt Walker]] •• [[M1917 (revolverioù)|M1917]] • '''Manurhin :''' [[Manurhin MR 73]] • [[Manurhin MR 88]] •• [[Mauser C78]] • [[Nagant M1895]] • [[Rast &amp; Gasser M1898]] • [[Reichsrevolver M1879|Reichsrevolver]] • [[Revolver d'ordonnance modèle 1873]] • [[Revolver d'ordonnance modèle 1892]] • '''Ruger :''' [[Ruger Blackhawk]] • [[Ruger Redhawk]] • [[Ruger SP101]] • '''Smith &amp; Wesson :''' [[Smith &amp; Wesson Model 3]] • [[Smith &amp; Wesson Model 10]] • [[Smith &amp; Wesson Model 14]] • [[Smith &amp; Wesson Model 17]] • [[Smith &amp; Wesson Model 19]] • [[Smith &amp; Wesson Model 27]] • [[Smith &amp; Wesson Model 28]] • [[Smith &amp; Wesson Model 29]] • [[Smith &amp; Wesson Model 36]] • [[Smith &amp; Wesson Model 53]] • [[Smith &amp; Wesson Model 60]] • [[Smith &amp; Wesson Model 460]] • [[Smith &amp; Wesson Model 500]] • [[Smith &amp; Wesson Model 686]] •• [[Taurus Raging Bull]] • [[Webley (revolver)|Webley]] 

== Armoù eneptank ==
''[[Fuzuilh eneptank]]'' •• [[Ampulomet]] • [[Boys (fuzuilh eneptank)|Boys]] • [[FGM-148 Javelin]] • [[Lahti L-39]] • [[Northover Projector]] • [[Panzerbüchse 39|Panzerbüsche 39]] • [[Panzerfaust]] • [[PIAT]] • [[PTRD-41]] • [[PTRS-41]] • [[RPG-2]] • [[Stouhna-P]] • [[Tankgewehr M1918]]

== [[Kanol (kanolierezh)|Kanolioù]] ==
[[2 cm Flak 30, Flak 38 ha Flakvierling 38|2cm Flak 30/38]] • [[38 cm SK C/34]] • [[Bofors 40 mm L/60]] • [[CAESAR (kanolierezh)|CAESAR]] • [[Dicke Bertha]] • [[Dulle Griet (kanol)|Dulle Griet]] • [[Gamma-Gerät]] • [[Kanol 155 mm M1 Long Tom|Kanol 155 mm M1]] • [[Kanol 75 mm stumm 1897]] • [[8.8 cm Flak 18/36/37/41|Kanol 88 mm]] • [[La Consulaire]] • [[Kanol MK 108|MK 108]] • [[Mk44 Bushmaster II]] • [[Ordnance QF 25-pounder]] • [[Pariser Kanone]] • [[Williams Gun]]

== [[Kanol-mortez|Kanolioù-mortez]] ==
[[Brandt Mle 27/31|Brandt 27/31]] • [[8-cm-Granatwerfer-34|Granatwerfer 34]] • [[M1 (kanol-mortez)|M1]] • [[M2 (kanol-mortez)|M2]] • [[Minenwerfer]] • [[MO 81 LLR]] • [[MO 120 RT]]

== [[Banner-roketennoù|Banneroù-roketennoù]] ==
[[Bazooka]] • [[Banner roketennoù Katyoucha|Katyoucha]] • [[Mattress (banner-roketennoù)|Mattress]] • [[Nebelwerfer]] • [[Panzerschrek]]

== Doareoù armoù-tan kozh ==
[[Restr:Roleplayers Firing Arquebus - Age of Chivalry 2018.jpg|dehou|frameless|110x110px]][[Akebut]] •• [[Koulerinenn]] •• '''[[Mousked]]''' : [[Brown Bess]] • [[Pattern 1853 Enfield|Enfield 1853]] • [[Fayetteville (mousked)|Fayetteville]] • [[Fusil Modèle 1777]] • [[Springfield Model 1861|Springfield M1861]] • [[Whitworth (mousked)|Whitworth]] •• [[Mouskedig]] •• [[Ribauldequin]]

== Armoù hiron ==
[[Apache (arm-dorn)|Apache]] • [[NRS-2]] • [[Thompson/Center Contender]]
|}
&lt;br&gt;
{| width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;&quot;
|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; bgcolor=&quot;#DFEFC7&quot; valign=&quot;top&quot; | &lt;div style=&quot;font-size:130%;&quot;&gt;'''[[Munision|MUNISIONOÙ]]'''&lt;/div&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |[[Restr:Shotgun Shells 12-70 Gauge CC BY-SA 4.0 by Grasyl Mk.2*.jpg|kleiz|frameless|120x120px]]

=== Evit ar c'hanolioù flour ===
[[Restr:9.3X62-30-06-8X57-6.5X55-308.JPG|dehou|frameless|140x140px]][[Kalibr 12]] • [[Kalibr 16]] • [[Kalibr 20]] • [[Kalibr 28]] • [[Kalibr .410]]

=== Evit ar c'hanolioù rizennet (hervez ar vro orin) ===

* {{SUA}} : [[.17 HMR]] • [[.17 Remington]] • [[.17 Winchester Super Magnum|.17 WSM]] • [[.218 Bee]] • [[.22 Short]] • [[.22 Hornet]] • [[.22 Long]] • [[.22 Long Rifle]] • [[.22 Remington Jet]] • [[.22 Winchester Centerfire|.22 WCF]] • [[.22 WMR]] • [[.22-250 Remington]] • [[.220 Swift]] • [[.222 Remington]] • [[.222 Remington Magnum]] • [[.223 Remington]] • [[.243 Winchester]] • [[6,35 mm Browning|.25 ACP]] • [[.25-06 Remington]] • [[.257 Roberts]] • [[.270 Winchester]] • [[.280 Remington]] • [[.284 Winchester]] • [[.300 AAC Blackout]] • [[.30 Carbine]] • [[.30-03 Springfield]] • [[.30-06 Springfield]] • [[.30-284 Winchester]] • [[.30-30 Winchester]] • [[.30-40 Krag]] • [[.30 Super Carry]] • [[.300 PRC]] • [[.300 Savage]] • [[.300 Weatherby Magnum]] • [[.300 Winchester Magnum]] • [[.300 Whisper]] • [[7,62 × 51 mm NATO|.308 Winchester]] • [[.32-20 Winchester]] • [[.32-40 Winchester]] • [[7,65 × 17 mm Browning|.32 ACP]] • [[.32 Remington]] • [[.32 S&amp;W]] • [[.32 S&amp;W Long]] • [[.338 Winchester Magnum]] • [[.340 Wheatherby Magnum]] • [[.35 Remington]] • [[.35 Whelen]] • [[.350 Legend]] • [[.350 Remington Magnum]] • [[.351 Winchester Self-Loading|.351 WSL]] • [[.357 Magnum]] • [[.375 CheyTac]] • [[.375 Winchester]] • [[.378 Weatherby Magnum]] • [[.38 ACP]] • [[.38-40 Winchester]] • [[.38-55 Winchester]] • [[.38 Long Colt]] • [[.38 Special]] • [[.38 Super]] • [[.38 S&amp;W]] • [[.380 ACP]] • [[.40 S&amp;W]] • [[.408 CheyTac]] • [[.41 Action Express|.41 AE]] • [[.41 Long Colt]] • [[.41 Magnum]] • [[.416 Remington Magnum]] • [[.416 Rigby]] • [[.44-40 Winchester]] • [[.44 S&amp;W American]] • [[.44 Henry]] • [[.44 Magnum]] • [[.44 Russian]] • [[.44 Special]] • [[.444 Marlin]] • [[.45-70]] • [[.45 ACP]] • [[.45 Auto Rim]] • [[.45 Colt]] • [[.45 Schofield]] • [[.450 Bushmaster]] • [[.454 Casull]] • [[.458 Lott]] • [[.458 Winchester Magnum]] • [[.460 Weatherby Magnum]] • [[.460 S&amp;W Magnum]] • [[.50-90 Sharps]] • [[.50 Action Express]] • [[.50 BMG]] • [[.500 S&amp;W Magnum]] • [[6 mm BR]] • [[6 mm Lee Navy]] • [[6 mm PPC]] • [[6,35 mm Browning]] • [[6,5 mm Creedmoor]] • [[6,5 mm Grendel]] • [[6,5 mm PRC]] • [[6,8 mm Remington SPC]] • [[6,8 × 51 mm]] • [[7 mm-08 Remington]] • [[7 mm Backcountry]] • [[7 mm BR]] • [[7 mm PRC]] • [[7 mm Remington Magnum]] • [[7,62 × 51 mm NATO|7,62 × 51 mm]] • [[7,65 × 20 mm Long]] • [[.50 BMG]]
* {{Alamagn}} :  [[.30 R Blaser]] • [[4,6 × 30 mm]] • [[4,73 × 33 mm]] • [[5,6 × 57 mm]] • [[6 × 62 mm Frères]] • [[6,5 × 57 mm Mauser]] • [[6,5 × 68 mm]] • [[7 × 57 mm Mauser]] • [[7 × 64 mm]] • [[7,63 × 25 mm Mauser]] • [[7,65 × 21 mm Parabellum]] • [[7,65 × 25 mm Borchardt]] • [[7,65 × 53 mm Mauser]] • [[7,92 × 33 mm Kurz]] • [[7,92 × 57 mm Mauser]] • [[7,92 × 94 mm]]  • [[8 × 60 mm S]] • [[8 × 64 mm S|8 × 64 mm]] • [[8 × 68 mm S]] • [[9 × 18 mm Ultra]] • [[9 mm P.A.K.]] • [[9 × 19 mm Parabellum]] • [[9 × 23 mm Largo]] • [[9 × 25 mm Mauser]] • [[9,3 × 62 mm]] • [[9,3 × 64 mm Brenneke]] • [[9,3 × 74 mm R]] • [[10,6 × 25 mm R]] • [[11 × 60 mm R]] • [[13,2 × 92 mm SR|13,2 × 92 mm]]
* {{Frañs}} : [[6 mm Flobert]] • [[7 × 57 mm Meunier]] • [[7,5 × 54 mm 1929C]] • [[7,5 × 58 mm]]  • [[8 × 27 mm]] • [[8 mm Lebel]] • [[9 mm Flobert]] • [[11 mm modèle 1873]] • [[11 × 59 mm Gras|11 mm Gras]]
* {{URSS}} : [[5,45 × 18 mm]] • [[5,45 × 39 mm M74]] • [[5,6 × 39 mm]] • [[7,62 × 25 mm Tokarev|7,62 × 25 mm]] • [[7,62 × 39 mm M43]] • [[7,62 × 42 mm SP-4|7,62 × 42 mm]] • [[7,62 × 54 mm R]] • [[9 × 18 mm Makarov]] • [[12,7 × 108 mm]] • [[14,5 × 114 mm]]
* {{Rouantelezh Unanet}} : [[.280 British]] • [[.300 H&amp;H Magnum]] • [[.303 British]] • [[.375 H&amp;H Magnum]] • [[.455 Webley]] • [[4,85 × 49 mm]] • [[.577 Snider]] • [[.600 Nitro Express]] • [[12,7 × 81 mm SR|12,7 × 81 mm]] • [[.700 Nitro Express]]
* {{Aostria}} hag {{Aostria-Hungaria}} :  [[.45 GAP]] • [[6,5 × 53 mm R|6,5 × 53 mm]] • [[6,5 × 54 mm  Mannlicher-Schönauer]] • [[8 mm Gasser]] • [[8 × 50 mm Mannlicher]] • [[9 × 23 mm Steyr]]
* {{Belgia}} : [[5,56 × 45 mm NATO|5,56 × 45 mm]] • [[5,7 × 28 mm]] • [[7,62 × 38 mm Nagant]] • [[9 mm Browning Long]]
* {{Italia}} : [[6,5 × 52 mm Carcano]] • [[7,35 × 51 mm Carcano]] • [[9 × 19 mm Glisenti]] • [[9 × 21 mm IMI]]
* {{Suis}} : [[5,6 mm Suis]] • [[.357 SIG]] • [[7,5 mm GP 90]] • [[7,5 × 55 mm Swiss|7,5 × 55 mm]] • [[10,4 × 38 mm R]] • [[20 × 138 mm B|20 × 138 &lt;abbr&gt;mm&lt;/abbr&gt; B]]
* {{Japan}} : [[6,5 × 50 mm Arisaka]] • [[7,7 × 58 mm Arisaka]] • [[8 × 22 mm Nambu]]
* {{Sveden}} : [[.308 Norma Magnum]] • [[6,5-284 Norma]] • [[6,5 × 55 mm]] • [[10 mm Auto]]
* {{Danmark}} : [[8 × 58 mm R]]
* {{Finland}} : [[.338 Lapua Magnum]]
* {{Sina}} : [[5,8 × 42 mm]]
* {{Tchekia}} / {{Tchekoslovakia}}: [[7,5 FK]] • [[7,62 × 45 mm]]
|}
{| width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;&quot;

|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; bgcolor=&quot;#DFEFC7&quot; valign=&quot;top&quot; | &lt;div style=&quot;font-size:130%;&quot;&gt;'''TEKNIK'''&lt;/div&gt;
|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |[[Restr:Rifle scope.svg|dehou|frameless|140x140px]]

=== Elfennoù armoù ha munisionoù ===
[[Arm a-wenn]] • [[Arm-kelenn]] • [[Baionetez]] • [[Boled]] • [[Boled Minié]] •  [[Buker poent ruz]] •  [[Buker laser]] • ''[[Ching sling]]'' • [[Choke]] • [[Daoubez]] • [[Douilhez (elfenn munision)|Douilhez]] • [[Douilhez distroñsañ]] • [[Draen (armoù)|Draen]] • [[Emors (munisionoù)|Emors]] • [[Fulminat merkur(II)|Fulminat merkur]] • [[Jeder bannouriezh]] • [[Karger (armoù-tan)|Karger]] • [[Kartouchenn (arm-tan)|Kartouchenn]] • [[Kartouchenn brochennet]] • [[Kartouchenn Wildcat|Kartouchenn ''Wildcat'']] • [[Kulasenn (armoù-tan)|Kulasenn]] • [[Kordit]] • [[Korn-poultr]] • [[Kouch (arm-tan)|Kouch]] • [[Lamm (arm-tan)|Lamm]] • [[Lunedenn (arm-tan)|Lunedenn]] • [[Munision]] • [[Munision gwenn]] • [[Munision hep douilhez]] • ''[[Personal Defense Weapon]]'' • [[Platinenn (arm-tan)|Platinenn]] • [[Poultr du]] • [[Poultr divoged]] • [[Reduer-son]] • [[Senklenn (armoù-tan)|Senklenn]] • [[Shrapnel]] • [[Slug]] • [[Skoer (armoù-tan)|Skoer]] • [[Stanker-kulasenn]] • [[Starderez-veg]]

=== Mont en-dro ha teknikoù tennañ ===
[[Adkargañ (munisionoù)|Adkargañ]] • [[Argil]] • [[Arm-tennata]] • [[Bannouriezh]] • ''[[Bullpup]]'' • ''[[Chain gun]]'' • ''[[Fuzuilh-emgann flour he c'hanol|Combat shotgun]]'' • [[Cook off]] • [[Emzalc'h izoskelel]] • ''[[Fast Draw]]'' • [[Galloud-herzel]] • [[Hed-tenn]] • [[Kalibr (armoù-tan)|Kalibr]] • [[Kenefeder bannouriezh]] • [[Kronograf bannouriezh|Kronograf]] • [[Lusk-tennañ]] • [[Momeder bannouriezh|Momeder]] • [[Nerzh Coriolis]] • [[Pistolenn aotomatek]] • ''[[Slamfire]]'' • [[Taolenn vannouriezh]] • ''[[Tap Rack]]'' • [[Tenn Mozambik]] • [[Varmint]] • ''[[Weaver stance]]''
|}
&lt;br&gt;
{| width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;&quot;
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; bgcolor=&quot;#DFEFC7&quot; valign=&quot;top&quot; | &lt;div style=&quot;font-size:130%;&quot;&gt;'''TRO-DRO D'AN ARMOÙ-TAN'''&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |
=== Embregerezhioù hag [[Arsanailh|arsanailhoù]] ===

==== Armoù (hervez o bro) ====
[[Restr:Winchester EZXS ammunition.jpg|kleiz|frameless|151x151px]]{{Alamagn}} : [[J. G. Anschütz|Anschütz]] • [[C. G. Haenel]] • [[Carl Walther]] • [[Deutsche Waffen- und Munitionsfabriken|DWM]] • [[Feinwerkbau]] • [[Heckler &amp; Koch]] • [[Krupp]] • [[Ludwig Loewe &amp; Co.|Loewe]] • [[Mauser]] • [[Sauer &amp; Sohn]] • [[Schmeisser GmbH|Schmeisser]] • [[Simson (embregerezh)|Simson]] • {{Aostria}} : [[Glock (embregerezh)|Glock]] •  [[Steyr Arms|Steyr]] • {{Belgia}} : [[FN Herstal]] • {{Brazil}} : [[Amadeo Rossi|Rossi]] • [[Taurus Armas|Taurus]] • {{Breizh}} : [[Teuzerezh Antrig]] •  {{Euskal Herria}} : [[Astra y Unceta, Cía|Astra y Unceta]] • [[Bergara (armoù-tan)|Bergara]] • [[Llama, Gabilondo y Cía S.A.|Llama, Gabilondo y Cía]] •  [[Manufacture d'Armes de Bayonne]] • [[Manufacture d'Armes des Pyrénées Françaises|MAPF / Unique]] • [[STAR, Bonifacio Echeverría S.A.|STAR / Bonifacio Echeverría]] • {{Finland}} : [[SAKO]] • [[Tikkakoski (embregerezh)|Tikka]] • {{Frañs}} : [[Bretton-Gaucher]] • [[Chapuis Armes|Chapuis]] • [[Hotchkiss]] • [[Manufacture d'Armes de Châtellerault]] • [[Manufacture d'Armes de Saint-Étienne]] • [[Manufacture d'Armes de Tulle]] • [[Manufrance]] • [[Manurhin]] • [[PGM Précision|PGM]] • [[Verney-Carron]] • {{Israel}} : [[Israel Weapon Industries|IWI]] • {{Italia}} : [[Benelli Armi|Benelli]] • [[Beretta]] • [[Beretta Holding]] • [[Chiappa Firearms|Chiappa]] • [[Franchi]] • [[Davide Pedersoli|Pedersoli]] • [[Tanfoglio]] • [[Aldo Uberti|Uberti]] • {{Izelvroioù}} : [[Artillerie-Inrichtigen]] • {{Japan}} : [[Miroku]] • {{Kanada}} : [[John Inglis &amp; Company|Inglis]] • {{Pologn}} : [[Fabryka Broni „Łucznik” – Radom|Fabryka Broni]] • {{Rouantelezh Unanet}} : [[Accuracy International]] • [[Birmingham Small Arms Company|BSA]] • [[Royal Small Arms Factory|RSA Enfield]] • [[Holland &amp; Holland]] • [[James Purdey &amp; Sons|Purdey]] • [[Sterling Armaments Company|Sterling]] • [[Webley &amp; Scott]] • {{Rusia}} : [[Ijmeh|Baikal]] • [[Kalachnikov (strollad)|IJMACH / Kalachnikov]] • [[Uzin mekanikerezh Ijevsk|IJMEC'H]] • [[Rostec'h]] • [[Toulskiy Oroujeyniy Zavod|TOZ]] • [[Uzin Degtyaryov|ZiD]] • {{Serbia}} : [[Zastava Arms]] •{{Sina}} : [[Norinco]] • {{Slovakia}} : [[Grand Power]] • {{SUA}} : [[ArmaLite]] • [[Browning Arms Company|Browning]] • [[Colt's Manufacturing Company|Colt]] • [[Harpers Ferry Armory|Harpers Ferry]] • [[Marlin Firearms|Marlin]] • [[O.F. Mossberg &amp; Sons|Mossberg]] • [[Remington]] • [[Rock Island Arsenal|Rock Island]] • [[Savage Arms|Savage]] • [[Sharps Rifle Manufacturing Company|Sharps]] • [[Smith &amp; Wesson]] • [[Springfield Armory]] (arsanailh-Stad) • [[Springfield Armory, Inc.]] • [[Stoeger]] • [[Sturm, Ruger &amp; Co.]] • [[Thompson/Center Arms|Thompson/Center]] • [[Vista Outdoor]] • [[Volcanic Repeating Arms Company|Volcanic]] • [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]] • {{Suis}} : [[Brügger &amp; Thomet]] • [[SIG Sauer]] • [[Waffenfabrik Bern]] • {{Tchekia}} : [[Česká zbrojovka a.s.|Česká zbrojovka]] • [[Colt CZ Group]] • [[Zbrojovka Brno]] • {{Turkia}} : [[Canik Arms|Canik]] • [[Hatsan]] • [[TİSAŞ]] • [[Yildiz Silah Sanayi|Yildiz]] • {{Ukraina}} : [[Fort (embregerezh)|Fort]]

==== Munisionoù ha dafar adkargañ ====
[[Águila Ammunition|Aguila]] • [[Arsanailh Roazhon]] • [[Brenneke (embregerezh)|Brenneke]] • [[CCI (munisionoù)|CCI]] • [[Cor-Bon]] • [[Eley]] • [[Federal Ammunition|Federal]] • [[Fiocchi Munizioni|Fiocchi]] • [[Geco (munisionoù)|Geco]] • [[Hornady (munisionoù)|Hornady]] • [[Lapua (uzin munisionoù)|Lapua]] • [[Lee Precision]] • [[Magtech]] • [[Mary Arm]] • [[Milin-Boultr Pont-ar-Veuzenn]] • [[Nammo]] • [[Norma Precision|Norma]] • ''[[Poultrerezh]]'' • [[Prvi Partizan]] • [[Remington]] • [[RWS]] • [[Sellier &amp; Bellot]] • [[SK Ammunition|SK]] • [[Société Française des Munitions]] • [[Cartouches Sologne|Sologne]] • [[Starline Brass]] • [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]]

==== Kenwerzh ====
[[Europ-Arm]] • [[Hans Wrage &amp; Co. GmbH|Hans Wrage]] • [[SIDAM]]

=== Krouerien hag embregererien ===
[[Restr:JohnBrowning.jpeg|dehou|frameless|192x192px]][[Ezekiel Baker]] • [[Hiram Berdan]] • [[André Berthier]] • [[Hugo Borchardt]] • [[Edward M. Boxer]] • [[Wilhelm Brenneke]] • [[John Browning]] • [[Georgiy Chpagin]] • [[Samuel Colt]] • [[Vasiliy Degtyaryov]] • [[Johann Nikolaus von Dreyse]] • [[Vladimir Grigorievitch Fyodorov|Vladimir Fyodorov]] • [[Louis-Nicolas Flobert]] • [[Alexander John Forsyth]] • [[Uziel Gal]] • [[Jean-Cantius Garand|John C. Garand]] • [[Richard Jordan Gatling]] • [[Gaston Glock]] • [[Benjamin Tyler Henry]] • [[Mic'hail Kalachnikov]] • [[Aimo Lahti]] • [[James Paris Lee]] • [[Casimir Lefaucheux]] • [[Georg Luger]] • [[Nikolai Fiodorovitch Makarov|Nikolai Makarov]] • [[Ferdinand Mannlicher]] • [[Tullio Marengoni]] • [[Paul Mauser]] • [[Hiram Maxim]] • [[Claude Étienne Minié]] • [[Léon Nagant]] • [[Kijirō Nambu]] • [[Evelyn Owen]] • [[William B. Ruger]] • [[Miroslav Rybář]] • [[Dieudonné Saive]] • [[Hugo Schmeisser]] • [[Otto Schönauer]] • [[Sergey Gavrilovitch Simonov|Sergey Simonov]] • [[Horace Smith]] • [[Eugene M. Stoner]] • [[Aleksei Soudayev]] • [[Leroy James Sullivan]] • [[Paul Tellié]] • [[Fyodor Tokarev]] • [[Johann Friedrich Vetterli|Friedrich Vetterli]] • [[Paul Vieille]] • [[Daniel B. Wesson]] • [[Oliver Winchester]]
| style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |
=== Istor, lezenn ha kevredigezh ===
[[Armerezh]] • [[Arm ordrenañs]] • [[Armoù ar Rezistañs e Breizh]] • [[Commission internationale permanente pour l'épreuve des armes à feu portatives|C.I.P.]] • [[Eskemmez amprouiñ (armoù-tan)|Eskemmez amprouiñ]] • [[Eskemmez amprouiñ Eibar]] • [[Eskemmez amprouiñ Saint-Étienne]] • ''[[Federal Assault Weapons Ban|Assault Weapons Ban]]'' • [[Feulster gant armoù-tan]] • [[Hoplologiezh]] • [[IWA OutdoorClassics|IWA]] • [[Lezennoù war an armoù e Frañs]] • [[Mouchouer kelenn evit ar soudarded|Mouchouer kelenn]] • [[National Rifle Association of America|NRA]] • [[Sporting Arms and Ammunition Manufacturers' Institute|SAAMI]] • [[SHOT Show]] • [[SIA (Sistem Titouriñ war an Armoù)|SIA]] • [[Sniper]] • [[Tenner-resisted]] • [[Trafikerezh armoù]] • [[Union Française des amateurs d'Armes|UFA]] • [[Winchester ankounac'haet]]

==== Mediaoù hag embann ====
''[[American Handgunner]]'' • ''[[Cibles]]'' • [[Crépin-Leblond]] ''•'' ''[[Guns &amp; Ammo]]'' • ''[[La Gazette des Armes]]'' • ''[[Shooting Illustrated]] • [[Shooting Times]]''

==== Tennerien ha tennerezed en Istor ====
[[Jeff Cooper]] • [[Carlos Hathcock]] • [[Simo Häyhä]] • [[Wild Bill Hickok]] •  [[Chris Kyle]] • [[Annie Oakley]] • [[Lioudmila Mic'hailovna Pavlitchenko|Lioudmila Pavlitchenko]] • [[Francis Pegahmagabow]] • [[Thomas Plunket]] • [[Vasily Grigorievitch Zaitsev|Vasily Zaitsev]][[Restr:Charleroi - station Janson - Lucky Luke - 01.jpg|kleiz|frameless|139x139px]]

=== Er sevenadur ===
[[American Sniper|''American Sniper'']] • [[Bowling for Columbine|''Bowling for Columbine'']] • ''[[Forgotten Weapons]]'' • [[Lord Of War|''Lord of war'']] • [[Lucky Luke|''Lucky Luke'']] • ''[[Saturday night special]]'' •  [[Stalingrad (film, 2001)|''Stalingrad'' (film 2001)]] • [[Winchester '73 (film)|''Winchester '73'']] • [[Wonder Nine]] • ''[[World of Guns: Gun Disassembly|World of Guns]]''

=== [[Sportoù tennañ]] ===
[[Ball-Trap]] • [[Benchrest (sport)|Benchrest]] • [[Cowboy Action Shooting]] • [[International Practical Shooting Confederation|IPSC]] • [[International Shooting Sport Federation|ISSF]] • [[Plinking]] • [[Stand tennañ]] • [[Tenn pleustrek]]

==== Tennerien ha tennerezed sport ====
[[Clément Bessaguet]] • [[Tanguy De La Forest]] • [[Benjamin Gineste]] • [[Éric Grauffel]] • [[Camille Jedrzejewski]] • [[Jean Quiquampoix]][[Restr:Skeet masculin aux Jeux olympiques de 2024 - Éric Delaunay (2).jpg|kreizenn|frameless|225x225px]]

|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969;&quot; bgcolor=&quot;#DFEFC7&quot; valign=&quot;top&quot; | &lt;div style=&quot;font-size:130%;&quot;&gt;'''RUMMADOÙ'''&lt;/div&gt;

[[:Rummad:Armoù-tan|Armoù-tan]] • [[:Rummad:Armoù dre vro|Armoù dre vro]]

==== Armoù dre zarvoud istorel ====
'''XIX{{Vet}} kantved :''' [[:Rummad:Armoù Brezelioù Napoleon|Armoù Brezelioù Napoleon]] • [[:Rummad:Armoù Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika|Armoù Brezel Diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]] • [[:Rummad:Armoù Brezel 1870-1871 etre Bro-C'hall ha Prusia|Armoù Brezel 1870-1871 etre Bro-C'hall ha Prusia]]

'''XX{{Vet}} kantved :''' [[:Rummad:Armoù ar Brezel-bed Kentañ|Armoù ar Brezel-bed Kentañ]] • [[:Rummad:Armoù Brezel ar Rif|Armoù Brezel ar Rif]] • [[Armoù Brezel Spagn]] • [[:Rummad:Armoù ar Brezel Goañv|Armoù ar Brezel Goañv]] • [[:Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed|Armoù an Eil Brezel-bed]] • [[:Rummad:Armoù hervez ar mare|Armoù ar Brezel Yen]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Indez-Sina|Armoù Brezel Indez-Sina]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Aljeria|Armoù Brezel Aljeria]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Vietnam|Armoù Brezel Vietnam]]

'''XXI'''{{Añ}} '''kantved :''' [[:Rummad:Armoù brezel Ukraina|Armoù brezel Ukraina]]

==== Evit mont pelloc'h gant an armoù ====
[[:Rummad:Armoù gwenn|Armoù gwenn]] • [[:Rummad:Armoù dre aer gwasket|Armoù dre aer gwasket]]

|}
&lt;br&gt;
{{Porchedoù roll}}

[[Rummad:Porchedoù|Armoù-tan]]
[[Rummad:Armoù]]</text>
      <sha1>6xvt13gwq9beaw2ygzm6ff7cjepsyde</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mitanni</title>
    <ns>0</ns>
    <id>171747</id>
    <revision>
      <id>2187087</id>
      <parentid>2139134</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:39:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2187087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="p4fa8216nti0u9q6g1ds8t5uxc6sv0t" xml:space="preserve">[[skeudenn:Carte_du_Mitanni-en.svg|thumb|300px|Kartenn eus Mitanni pa oa en he brasañ, gant ar c'hêrioù pennañ hag an tachennoù arkeologel. Aozet diwar F. Joannès (dir.), ''Dictionnaire de la civilisation mésopotamienne'', Paris, 2001, p. 534 (kartenn gant M. Sauvage ha B. Lion), ha M. Roaf, ''Cultural Atlas of Mesopotamia and the Ancient Near East'', Oxford, 2004, p. 134  gant Terqa lakaet ouzhpenn e-mesk ar Stadoù dindan levezon Mitanni. Liv mouk teñval : kalon Mitanni ; liv mouk sklaer : ment brasañ  impalaeriezh Mittani hervez soñj an istorourien]]
'''Mitanni''' a oa ur Stad er [[Reter-Nesañ]] en [[Henamzer]] diwar-dro 1550 kent J.-K. betek e-tro 1260 kent J.-K.&lt;ref&gt;Skrivet e oa 𒆳𒌷𒈪𒋫𒀭𒉌 en hititeg ha romanekaet eo bet [[Ifern Mezopotamia en Henamzer|KUR]]&lt;sup&gt;[[Keodedoù ar Reter-nesañ en Henamzer|URU]]&lt;/sup&gt;Mi-ta-an-ni; Mittani}} pe 𒈪𒀉𒋫𒉌, Mi-it-ta-ni&lt;/ref&gt;. Anvet e oa '''Ḫabigalbat''' abretoc'h en testennoù e [[Babilonia|babilonieg]] kozh, war-dro 1600 kent J.-K.&lt;ref&gt;van Koppen, Frans, (2004). [https://www.academia.edu/2462202/_The_Geography_of_the_Slave_Trade_and_Northern_Mesopotamia_in_the_Late_Old_Babylonian_Period_in_H_Hunger_and_R_Pruzsinszky_ed_Mesopotamian_Dark_Age_Revisited_Vienna_%C3%96sterreichische_Akademie_der_Wissenschaften_2004_9_3 &quot;The Geography of the Slave Trade and Northern Mesopotamia in the Late Old Babylonian Period&quot;], in: H. Hunger and R. Pruzsinszky (eds.), ''Mesopotamian Dark Age Revisited'', Österreichische Akademie der Wissenschaften, Vienna&lt;/ref&gt; hag '''Hanigalbat''' pe '''Hani-Rabbat''' e testennoù [[Asiria]]&lt;ref&gt;''Hanikalbat, C'hanigalbat'' en [[akkadeg]] : skrivet 𒄩𒉌𒃲𒁁 ha romanekaet e ''Ḫa-ni-gal-bat'', ''Ḫa-ni-rab-bat''&lt;/ref&gt; pe ''[[Naharin]]a'' en testennoù [[egipteg|henegiptek]]. Edo e norzh [[Siria (Istor)|Siria]] hag e gevred [[Anatolia]] ([[Turkia]] hiziv) e lec'h ma veze komzet [[hourriteg]]&lt;ref&gt;Ian Shaw, ''[https://books.google.com/books?id=8HKDtlPuM2oC&amp;pg=PA402 A Dictionary of Archaeology]'', Jameson Robert, 2008-04-15, John Wiley &amp; Sons, ISBN. 978-0-470-75196-1, p. 402&lt;/ref&gt; gant levezonoù [[yezhoù indezarianek|indezarianek]] war ar yezh hag ar politikerezh. Dre ma n'eus bet kavet c'hoazh skrid istor ebet, na bloazdanevelloù roueel na kronikenn ebet er furchadegoù ez eo dister hon anaoudegezh diwar-benn Mitanni e-keñver ar pezh a ouzomp diwar-benn ar galloudoù all er c'hornad, ha dav eo dimp en em harpañ war ar pezh a skrive o amezeien da c'houzout hiroc'h diwar o fenn.  N'ouzer ket c'hoazh d'ar just e pelec'h e oa o c'hêrioù-penn, Washshukanni ha Taidu.

Edo an [[Hourrited]] o chom er c'hornad-se abaoe diwezh an trede milved kent J.-K.&lt;ref&gt;Buccellati, Giorgio, Marilyn Kelly-Buccellati, [https://ixtheo.de/Record/1787586049/Description &quot;Urkesh: The First Hurrian Capital&quot;], ''The Biblical Archaeologist'', levrenn 60, Nnn. 2, 1997, pp. 77–96. '''diverradenn:''' &quot;...Ar sielloù o deus degaseet prouennoù mat e oa eus Tell Mozan kêr-benn an '''Hurrianed''' en trede milved : Urkesh...&quot;&lt;/ref&gt;. Kavet e voe ur roue eus [[Urkesh]] dezhañ un anv hourritek, Tupkish, meneget war siell un dablezenn bri eus war-dro 2300 kent J.-K. e Tell Mozan&lt;ref name=&quot;Salvini&quot; &gt;Salvini, Mirjo. &quot;The earliest evidences of the Hurrians before the formation of the reign of Mittanni.&quot; ''Urkesh and the Hurrians Studies in Honor of Lloyd Cotsen''. Urkesh/Mozan Studies Bibliotheca Mesopotamica. Malibu: Undena Publications (1998): pp. 99-115&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Lawler, Andrew. &quot;Who Were the Hurrians?&quot; ''Archaeology'', vol. 61, no. 4, 2008, pp. 46–52&lt;/ref&gt;. Ar c'hoshañ testenn en o yezh dizoloet ganeomp a oa bet savet da vare [[Tish-atal]], roue [[Urkesh]]  (war-dro an XXI{{vet}} kantved kent J.-K.)&lt;ref&gt;Yakubovich, I. (2011). [Review of Einführung in die hurritsche Sprache, by I. Wegner]. Journal of Near Eastern Studies, 70(2), 337–339&lt;/ref&gt;. Diwezhatoc'h ez eas an Hourrited d'ober an darn vrasañ eus poblañs Mitanni, anavezet da gentañ evel  ''Ḫabigalbat'', e Babilonia, e div destennn eus diwezh ar [[Impalaeriezh babilonian kentañ|prantad babilonian kozh]]&lt;ref&gt;van Koppen, Frans, (2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;von Dassow, Eva, (2022)&lt;/ref&gt;, dindan ren [[Ammi-Saduqa]], (war-dro 1638–1618 kent J.-K.).

Impalaeriezh Mitanni a oa ur galloud lec'hel kreñv gant an [[Hitited]] en norzh, Henegiptiz er c'hornôg, ar [[Kassited|Gassited]] er su, ha diwezhatoc'h gant an [[Asiria|Asirianed]] er reter. Pa oa en he brasañ e tape Impalaeriezh Mitanni ken pell er c'hornôg ha [[Kizzuwatna]] e-kichen ar [[menezioù Taorus]], [[Tunip]] er su, [[Arraphe]] er reter, hag en norzh da [[Lenn Van]]&lt;ref name=&quot;Dassow2014&quot;&gt;von Dassow, Eva, (2014). &quot;[https://web.archive.org/web/20220912023757/https://www.academia.edu/7479998/Levantine_Polities_under_Mittanian_Hegemony Levantine Polities under Mittanian Hegemony]&quot;. In: Eva Cancik-Kirschbaum, Nicole Brisch and Jesper Eidem (eds.). ''Constituent, Confederate, and Conquered Space: The Emergence of the Mittani State''. pp. 11-32.&lt;/ref&gt;. Gwelout a reer betek pelec'h ez ae o levezon a-drugarez d'an anvioù-lec'h, d'an anvioù-tud hag a-drugarez d'ur seurt priaj a gaver e Siria : [[priaj Nuzi]]&lt;ref&gt;Diana L. Stein: Khabur Ware and Nuzi Ware: Their Origin, Relationship, and Significance. Malibu 1984&lt;/ref&gt;. Kevezañ a reas e-pad ur prantad gant brasañ galloudoù ar Reter-nesañ er mare-se, Egiptiz hag Hitited, a-raok bezañ diskaret abalamour d'ar brezelioù a-enep ar re-mañ-diwezhañ hag a-enep an Asirianed. 

==Etimologiezh==
===Mitanni===
{{hiero|1=mꜥṯn(j)&lt;ref&gt;Henri Gauthier, ''[https://archive.org/details/Gauthier1926/page/n15 Dictionnaire des Noms Géographiques Contenus dans les Textes Hiéroglyphiques]'', levrenn III, 1926, p. 25&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Wallis Budge, ''[https://archive.org/details/egyptianhierogly02budguoft/page/999 An Egyptian hieroglyphic dictionary: with an index of English words, king list and geological list with indexes, list of hieroglyphic characters, Coptic and Semitic alphabets, etc.]'', levrenn II, John Murray, 1920, p. 999&lt;/ref&gt; |2=&lt;hiero&gt;G17-D38:V13:N35-N25&lt;/hiero&gt;|era=nk|align=right}}
Kentañ testeni eus anv ar Stad-se eo ''Maitanni'' a gaver e testennoù egiptek adalek an [[XVIIIvet tierniezh Henegipt|XVIIIvet tierniezh]]. Savet eo marteze diwar ur lost-ger Hourritek (-nni) staget da-heul ar wrizienn indezarianek  ''maita'', a dalvez &quot;unaniñ&quot; hag a c'haller keñveriañ gant ar verb [[sañskriteg|sañskritek]] ''mith'' (मिथ् ; unaniñ, pair, kouplad, degouezhout (gant unan bennak)). Talvezout a rafe eta an anv ''Maitanni'' kement ha &quot;rouantelezh unanet&quot; moarvat&lt;ref&gt;Fournet, 2010, p. 11&lt;/ref&gt;. Hervez un displegadenn all e teufe eus un anv den. 

==Notennoù==
&lt;references/&gt;
{{Daveoù}}

[[Rummad:Broioù kozh Azia]]
[[Rummad:Reter-Nesañ]]
[[Rummad:Henamzer]]</text>
      <sha1>p4fa8216nti0u9q6g1ds8t5uxc6sv0t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sainte-Mère-Église (kumun gozh)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>172550</id>
    <revision>
      <id>2187025</id>
      <parentid>2118824</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T15:06:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2187025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6834" sha1="36z0efd7hpu2nl6jb759b6uiej4zvyu" xml:space="preserve">{{Infobox kumunioù Frañs
 | anv               = Sainte-Mère-Église
 | anvYezh           = 
 | Yezh              = 
 | anvOfisiel        = 
 | skeudenn          = Foucarville - Mairie.JPG
 | alc'hwez          = Ar maerdi.
 | ardamezioù        = Blason Sainte-Mère-Eglise 50.svg
 | logo              = 
 | bro               = [[Normandi]]
 | rannvro           = [[Normandi (rannvro)|Normandi]]
 | departamant       = [[Manche]]
 | arondisamant      = [[Arondisamant Cherbourg|Cherbourg]]
 | kanton            = [[Kanton Carentan|Carentan]]
 | etrekumuniezh     = [[Communauté de communes de la Baie du Cotentin]]
 | bro velestradurel = 
 | cp                = 50480
 | maer              = Thierry Ourry (dileuriet)
 | amzer-gefridi     = 2020-2026
 | gorread           = 17.68
 | hedred            = -1.317778
 | ledred            = 49.408889
 | uk                = 
 | ubi               = 1
 | ubr               = 41
 | lec'hienn web     = 
}}
'''Sainte-Mère-Église''' a oa ur gumun e [[departamant gall|departamant]]  [[Manche]] e [[Bro-C'hall]]. 
== Douaroniezh ==
&lt;gallery&gt;
Merderet, près de la Fière.jpg|Ar Merderet e kêriadenn « La Fière ».
&lt;/gallery&gt;
* War lez ar stêr [[Merderet]] emañ Sainte-Mère-Église.
== Istor ==
=== {{XVIIIvet kantved}} ===
=== [[Dispac'h Gall]] ===
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe da benn [[Kanton Sainte-Mère-Église]] hag e [[Distrig Carentan]]. Lakaet e voe en [[Arondisamant Valognes]] e 1800&lt;ref&gt;{{fr}}[https://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=31535 Cassini – EHESS]&lt;/ref&gt;.
=== {{XIXvet kantved}} ===
=== {{XXvet kantved}} ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== 
* Mervel a reas 55 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,35% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=9377&amp;dpt=50 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;; pevar anezhe a varvas e [[Belgia]]d'an [[22 a viz Eost]]  [[1914]], e penn- kentañ ar brezel, ur serjant hag ur soudard tabouliner eus ar [[36vet Rejimant Troadegiezh (arme c'hall)|36vet Rejimant Troadegiezh]] a voe lazhet e [[Châtelet (Hainaut)|Châtelet]]&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5800309 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5800363 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;, e [[Emgann Rossignol|Rossignol]] ez eas ur soudard eus ar [[1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel]] diwar wel&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5800346 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]&lt;/ref&gt; hag ur serjant eus ar memes rujumant a voe lazhet&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5800344 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
=== Kemm Arondisamant ===
* Lakaet e voe  Sainte-Mère-Église en [[Arondisamant Cherbourg]] e 1926&lt;ref&gt;{{fr}}[https://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=31535 Cassini – EHESS]&lt;/ref&gt;.
==== [[Eil brezel-bed]] ==== 
* Mervel a reas ur soudard eus ar gumun  d’ar 17 a viz Even 1940 en [[Autun]] (departamant [[Saône-et-Loire]], [[Bro-C'hall]])&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=507165 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
* [[Emgann Normandi]], [[1944]] : douarañ a reas harzlammourion [[stadunanat]] eus an [[82vet Rannarme Harzlammet|82{{Vet}} Rannarme Harzlammet]] stadunanat er vourc'h war-dro un eur beure d'ar 6 a viz Even. Stourm a rejont ouzh an [[Wehrmacht|Alamaned]], dieubet e voe ar vourc'h da 5 eur. An Alamaned a glaskas adtapout Sainte-Mère en aner d'ar 6 ha d'ar 7&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.dday-overlord.com/bataille-normandie/communes/manche/sainte-mere-eglise bataille-normandie sainte-mere-eglise]&lt;/ref&gt;; lazhet e voe 44 den nann-soudard, lod anezhe gant tennoù-kanol e-kerzh an dilestradeg, 35 anezhe a varvas e miz Even&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=9987&amp;dpt=50 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
==== Brezelioù didrevadennañ ====
===== [[Brezel Indez-Sina]] =====
* Mervel a reas ur marichal-lojeiz eus ar gumun d'ar [[26 a viz Genver]] [[1953]] er [[Viêtnam]]&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=2463238 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
===== [[Brezel Aljeria]] =====
* Lazhet e voe ur serjant eus ar gumun d'an [[18 a viz Mae]] [[1956]] e Marabout Djedida nepell eus [[Tebessa]] e bro an [[Nemencha]]&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=Géryville Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.

=== {{XXIvet kantved}} ===
* D'ar 1{{añ}} a viz Genver 2016 eo bet lakaet kumunioù [[Beuzeville-au-Plain]], [[Chef-du-Pont]], [[Écoquenéauville]], [[Foucarville]] ha  Sainte-Mère-Église er gumun nevez anvet [[Sainte-Mère-Église]].
== Monumantoù ha traoù heverk  ==
&lt;gallery&gt;
Saint Mere Eglise 2006 Sherman.jpg|Un tank [[M4 Sherman]].
Saint Mere Eglise 2006 C-47 Dakota.jpg|Un nijerez [[Douglas C-47 Skytrain|C-47 Dakota]]. 
Saint Mere Eglise 2007 Truck.jpg|Soudarded stadunanat hag ur sammgarr.
&lt;/gallery&gt;
* Mirdi Airborne-C-47 Dakota.
&lt;gallery&gt;
Sainte Mère l'église - église 8.jpg|An iliz katolik.
&lt;/gallery&gt;
* Iliz katolik ''Gorroidigezh an Intron-Varia''.
* Monumant foran ar re varv, er vered, luc’hskeudennoù&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=9377 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=50&amp;id_source=9377 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
* Hent ar groaz (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudennoù&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=9719 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;
* Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=58014 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
* Monumant an dud nann-soudard bet lazhet e 1944, luc’hskeudenn&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=9987 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
* Gwerenn-livet an Dieubidigezh en iliz katolik, luc’hskeudennoù&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=201233 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=50&amp;id_source=9377 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.

== Armerzh ==
== Dezougen ==
== Emdroadur ar boblañs  ==
== Melestradurezh ==
== Tud ==
== Gevelliñ ==
== Pennadoù kar ==
* [[Beuzeville-au-Plain]],
* [[Carquebut]],
* [[Chef-du-Pont]], 
* [[Écoquenéauville]],
* [[Foucarville]], 
* [[Ravenoville]]
* [[Sainte-Mère-Église]], kumun nevez.
== Notennoù ha dave==
&lt;references/&gt;
== Liammoù diavaez ==
[[Rummad:Kumunioù kozh Manche]]</text>
      <sha1>36z0efd7hpu2nl6jb759b6uiej4zvyu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yann Le Cun</title>
    <ns>0</ns>
    <id>173525</id>
    <revision>
      <id>2187021</id>
      <parentid>2176130</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:29:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Huñvreüs</username>
        <id>54570</id>
      </contributor>
      <comment>triseratops</comment>
      <origin>2187021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3269" sha1="hug9cxzgfq56fqemcmjk6al7wpf6p1q" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Yann André Le Cun'''&lt;ref name=&quot;legion&quot;&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/id/JORFTEXT000039726325 |title=Décret du 31 décembre 2019 portant promotion et nomination dans l'ordre national de la Légion d'honneur |publisher=JORF |miz=Kerzu |year=2021}}&lt;/ref&gt;, skrivet '''LeCun''' alies&lt;ref name=&quot;funstuff&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://web.archive.org/web/20241129194249/https://yann.lecun.com/ex/fun/ |title=Fun Stuff |publisher=Yann LeCun}}&lt;/ref&gt;, bet ganet d’ar {{deiziad|8|Gouere|1960}}, zo ur skiantour [[Bro-C'hall|gall]] ha [[stadunanat]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.liberation.fr/futurs/2015/09/07/le-temps-des-machines_1377539/ |title=Yann LeCun, le temps des machines |publisher=Libération |month=Gwengolo |year=2015}}&lt;/ref&gt; arbennigour war an [[intent artifisiel]].

==Buhezskrid==
Ganet eo bet e [[Soisy-sous-Montmorency]], e-kichen [[Pariz]], en ur familh a orin eus [[Gwengamp]]&lt;ref name=funstuff/&gt;.

E 1983 e tapas un diplom ijiner eus ESIEE Pariz, hag e 1987 e reas un dezenn war ar [[rouedad neuron|rouedadoù neuron]] e skol-veur Pierre et Marie Curie. Ur post-doktorelezh renet gant [[Geoffrey Hinton]] a reas e skol-veur Toronto e-pad ur bloavezh.

==Red-micher==
E 1988 ez eas da labourat evit [[Bell Labs]] war ur meziant digejañ optikel eus an arouezennoù a zo bet implijet evit lakaat ardivinkoù da ober war-dro chekennoù dornkrivet.

E 2003 e teuas da gelenner hag enklasker e skol-veur New York.

E 2013 e kendiazezas hag e renas Meta AI, un embregerezh perc’hennet gant [[Meta Platforms|Meta]] a gas enklaskoù war an intent artifisiel.

E miz Kerzu 2025 ez eas kuit eus Meta evit krouiñ un embregerezh nevez, AMI Labs, e Pariz&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.latribune.fr/article/tech/intelligence-artificielle/7130891096943714/le-francais-yann-le-cun-pulverise-les-records-avec-ami-labs-un-nouveau-chemin-vers-l-intelligence-artificielle-generale |title=Le Français Yann Le Cun pulvérise les records avec AMI Labs, un nouveau chemin vers l’intelligence artificielle générale |publisher=La Tribune |miz=Kerzu |year=2025}}&lt;/ref&gt;. Kerkent ha bezañ krouet e rastellas an embregerezh 3 miliard euro, neuze ez eas da ''[[triseratops|driseratops]]'' rak ''[[unkorneg]]'' a reer eus ur startup bet rastellet ganti 1 miliard euro&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.radiofrance.fr/franceinter/podcasts/l-invite-de-7h50/l-invite-de-7h50-du-mardi-10-mars-2026-6860645 |title=AMI propose &quot;la prochaine révolution de l'IA, qui comprend le monde réel&quot;, déclare son fondateur français Yann Le Cun |publisher=Radio France |month=Meurzh |year=2026}}&lt;/ref&gt;.

==Enorioù==
* [[Priz Turing]] (2018)&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.lemondeinformatique.fr/actualites/lire-le-francais-yann-lecun-un-des-3-laureats-du-prix-turing-2018-74795.html |title=Le français Yann LeCun un des 3 lauréats du prix Turing 2018 |publisher=Le Monde informatique |miz=Meurzh |year=2019}}&lt;/ref&gt;
* Marc’heg al [[Lejion a enor (Bro-C'hall)|Lejion a enor]] (2019)&lt;ref name=&quot;legion&quot;/&gt;

==Daveoù==
{{Daveoù}}

{{DEFAULTSORT:LeCun, Yann}}

[[Rummad:Ganedigezhioù 1960]]
[[Rummad:Loreidi ar priz Turing]]
[[Rummad:Marc'heien al Lejion a enor]]
[[Rummad:Skiantourien Bro-C'hall]]
[[Rummad:Skiantourien SUA]]</text>
      <sha1>hug9cxzgfq56fqemcmjk6al7wpf6p1q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Timbroù hervez ar vro Q...Z</title>
    <ns>0</ns>
    <id>174051</id>
    <revision>
      <id>2187040</id>
      <parentid>2186999</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T17:45:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tanjee</username>
        <id>563</id>
      </contributor>
      <comment>/* Soudan c’hall */</comment>
      <origin>2187040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81606" sha1="csls4lwml7tpeg6xmytyw96epzk5lnx" xml:space="preserve">__NOTOC__
[[File:Stamps of the United Nations-108-03.jpg|dehou|300px]]
*Kavet e vo amañ ur '''roll eus an ensavadurioù o deus embannet timbroù-post''' e-pad ur mare bennak abaoe ma oa bet lakaet e gwerzh an timbroù kentañ e 1840. Er roll e kaver kement seurt ensavadurioù gouarnamant pe aozadurioù aotreet ent-ofisiel o deus embannet timbroù dibar evit ar postoù. En o zouez e kaver Stadoù dizalc’h, trevadennoù, proviñsoù, stadoù-kêr, burevioù-post er broioù estren, aozadurioù etrebroadel ha luskadoù dispac'hel. 

*Statud pep hini anezho zo bet merket, ha resisaet emdroadur pep tiriad hervez red an istor. 

*Ur pennger nevez zo kinniget evit doujañ ouzh an alc’hwez a gaver war an timbr, hag alies pa gemm statud ar vro (trevadenn deuet da Stad dizalc’h da skwer). 

*An darn vrasañ eus an ensavadurioù-se a zo istorel ha lod anezho n'o deus bet nemet ur prantad berr tre. An dimbrawourien a ra alies « broioù marv » eus ar broioù dezho ensavadurioù na embannont ket mui timbroù.

*Ouzhpennet ez eus bet un * e fin anv ur vro pa c’hoarvez ganti bezañ hiziv e-maez reolennoù [[Unvaniezh Postoù ar Bed]] o vezañ n’eo ket anavezet ez-ofisiel he melestradurezh gant an darn vrasañ eus stadoù all ar bed. Broioù zo o deus embannet o frankiz hep asant ar Stad e oant dalc’het ganti (Somaliland, Abc’hazia…) hag an timbroù dindan o anv a vez implijet er vro hepken, ket evit kas lizhiri d’an estrenvro. Pennoù-bras an [[Unvaniezh Postoù ar Bed|U.P.B.]] ha katalogoù timbrawouriezh a embann n’int nemet falstimbroù, daoust d’o implij. N’eus ket kaoz avat eus an timbroù embannet gant forbaned pe emsaverien en harlu, pell-pell eus ar broioù m'int sañset bezañ implijet (Nagaland, inizi Skos, Republik Saharaoui…).

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin:auto; margin-top:25px; font-size:1.2em; font-weight:bold;&quot;
|-
| style=&quot;padding:10px;&quot; | [[#Q|Q]] • [[#R|R]] • [[#S|S]] • [[#T|T]] • [[#U|U]] • [[#V|V]] • [[#W|W]] • [[#X|X]] • [[#Y|Y]] • [[#Z|Z]]
|}

== Q ==
=== [[Timbroù Bro warezet Arabia ar Su|Qu’Aiti Hadramaout]] === 
[[File:Portrait of Anna von Cleve by Hans Holbein the Younger on a stamp of the British protectorate of South Arabia.jpg|dehou|150px]]
*Statud : Rouantelezh gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. Staget ouzh [[Yemen ar Su]] e 1967.
*Alc’hwez : 
** Aden Qu'Aiti State of Shihr and Mukalla (1942-1964)
** Qu'aiti State in Hadramaut South Arabia (lizherenneg latin hag arabek) (1966-1968)
*Pennad kar : [[Timbroù Yemen ar Su]]

=== [[Timbroù Queensland|Queensland]] ===
[[File:Queensland railway stamp.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1859-1901). Stad ezel eus [[Kenglad Aostralia]] abaoe 1901.
*Alc’hwez :
** [[Queensland]] (1860-1903)
** Commonwealth Queensland (1903-1910)
*Pennad kar : [[Timbroù Aostralia]]

=== [[Timbroù Quelimane|Quelimane]] ===
*Statud : Trevadenn Portugal. Staget ouzh trevadenn [[Mozambik]] e 1915.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Afrika Bortugalek, [[Makao]] ha [[Timor ar Reter|Timor]] dreistmoullet &lt;small&gt;REPUBLICA QUELIMANE&lt;/small&gt; (1913)
** [[Quelimane]] (1914)
*Pennad kar : [[Timbroù Mozambik]]

== R ==
=== [[Timbroù Rajpipla| Rajpipla]] ===
*Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez : राजपीपळा hag ur sabrenn (1880)

=== [[Timbroù Rarotonga|Rarotonga]] ===
*Statud : Unan eus [[inizi Cook]] er [[Mor Habask]], dindan dalc’h Zeland-Nevez etre 1900 ha 1960. 
*Alc’hwez : 
** Timbroù Zeland-Nevez dreistmoullet gant &lt;small&gt;RAROTONGA RUA PENE&lt;/small&gt; (1919)
** Rarotonga Postage (1920-1931)
*Pennad kar : [[Timbroù Inizi Cook]]

=== [[Timbroù Emirelezhioù Arab Unanet|Ras al-Khaima]] ===
[[File:Stamp 1968 UAE-RK MiNr0243A pm B002.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1920-1968). Unan eus « Stadoù an Arsav-brezel » hag eus an [[Emirelezhioù Arab Unanet]] abaoe 1972.
*Alc’hwez :  Ras al-Khaima (1964-1972)

=== [[Timbroù Republik Nevez Suafrika| Republik Nevez Suafrika]] ===
*Statud : Stad dizalc’h e Su Afrika etre 1886 ha 1888. Staget ouzh [[Transvaal]] e 1888.
*Alc’hwez : &lt;small&gt;NIEUWE REPUBLIEK ZUID-AFRIKA&lt;/small&gt; (1886-1887)
*Pennad kar : [[Timbroù Suafrika]]

=== [[Timbroù Enez ar Reünion|Enez ar Reünion]] ===
* Statud : Trevadenn Bro-C’hall (1814-1946). Departamant tramor (1946-1983). Rannvro (abaoe 1983). [[Rannvro dreisttrobarzh Unaniezh Europa]] abaoe 2009.
*Alc’hwez : 
** Ile de la Réunion (1852)
** Timbroù an trevadennoù gall dreistmoullet gant R (1885) pe &lt;small&gt;REUNION&lt;/small&gt; (1891)
** Réunion (1892-1947)
** Timbroù Bro-C’hall gant un talvoud-gwerzh nevez e CFA (1948-1974)

=== [[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Río de Oro]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-Spagn a voe adanvet « Sahara spagnol » e 1924.
* Alc’hwez : Colonia de [[Rio de Oro]] (1905-1921)
*Pennad kar : [[Timbroù Sahara spagnol]]

=== [[Timbroù Rio Muni|Rio Muni]] ===
*Statud : trevadenn Bro-Spagn (1867-1960). Proviñs Spagn (1960-1968). Asambles gant Fernando Poo e sav Stad Ginea ar C’heheder e 1968.
*Alc’hwez :
** Rio Muni Correos (1960)
** Rio Muni España (1960-1968)
*Pennad kar : [[Timbroù Ginea ar C’heheder]]

=== [[Timbroù Rodezia|Rodezia]] ===
* Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet  dindan melestradurezh Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Suafrika  (“British South Africa Company”) etre 1890 ha 1924. Rannet e div vro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet e 1924 : [[Rodezia an Norzh]] ha [[Rodezia ar Su]]. 
*Alc’hwez : 
** Timbroù Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Suafrika dreistmoullet &lt;small&gt;RHODESIA&lt;/small&gt; (1909)
** Rhodesia (1910-1922)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Rodezia an Norzh]], [[Timbroù Rodezia ar Su]], [[Timbroù Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika]]

=== [[Timbroù Rodezia an Norzh|Rodezia an Norzh]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1924-1964), bet dindan melestradurezh [[Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Suafrika]] (1890-1909) ha trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1909-1924). Bro warezet (1924-1953). Ezel eus [[Kevread Rodezia ha Nyasaland]] (1953-1963). Dizalc’h abaoe 1964 dindan anv [[Zambia]].
*Alc’hwez : Northern Rhodesia (1925-1954 ha 1964)
*Pennadoù kar : [[ Timbroù Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika]], [[Timbroù Rodezia ha Nyasaland]]

=== [[Timbroù Rodezia ar Su|Rodezia ar Su]] ===
[[File:Stamp Ro.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1923-1953). Ezel eus [[Kevread Rodezia ha Nyasaland]] (1953-1964). Stad dizalc’h e 1980 dinan anv [[Zimbabwe]].
*Alc’hwez : 
** Southern Rhodesia (1924-1953 ha 1964)
** Timbroù [[Rodezia]] ha Nyasaland (1954-1963)
** Rhodesia (1964-1978)

=== [[Timbroù Rodezia ha Nyasaland|Rodezia ha Nyasaland]] ===
*Statud : Kevread trevadennoù Rodezia ar Su, Rodezia an Norzh ha Nyasaland dindan dalc’h ar Rouantelezh-Unanet (1953-1963)
*Alc’hwez : Rhodesia &amp; Nyasaland (1954-1963).

=== [[Timbroù Roenland-Pfalz|Roenland-Pfalz]] ===
*Statud : Tiriad dindan melestradurezh Bro-C’hall etre 1947 ha 1949. Staget ouzh Alamagn ar C’hornaoueg e 1949.
*Alc’hwez : Rheinland-Pfalz (1947-1949)

=== [[Timbroù Romagna|Romagna]] ===
*Statud : Rannvro italian dindan dalc’h Stadoù ar Pab . Staget ouzh Rouantelezh Italia e 1860.
*Alc’hwez :  Romagne (1859)

=== [[Timbroù Enez Rouad|Enez Rouad]] ===
*Statud : Enezenn eus [[Siria]] aloubet gant Bro-C’hall etre 1915 ha 1921. Staget ouzh [[Tiriad an Alawited]] e 1921.
*Alc’hwez :  Timbroù ar Reter-Nesañ dreistmoullet gant &lt;small&gt;ILE ROUAD&lt;/small&gt; (1916)

=== [[Timbroù Rouantelezh-Unanet|Rouantelezh-Unanet]] ===
[[File:Europa 1969 United Kingdom.jpg|dehou|250px]]
*Statud : Stad dizalc’h (rouantelezh). 
* Alc’hwez : Penn ar rouanez pe hini ar roue.
** [[Victoria (Rouantelezh-Unanet)|Victoria]] (1840-1901)
** [[Edouarzh VII]] (1901-1910)
** [[George V]] (1910-1936)
** [[Edouarzh VIII]] (1936)
** [[George VI]] (1936-1952)
** [[Elesbed II]] (1952-2022)
** [[Charlez III (Rouantelezh-Unanet)| Charlez III]] (abaoe 2022)

=== [[Timbroù Tiriad Zeland-Nevez|Bro ar Roue Edouarzh VII]] ===
*Statud : Ergerzhadeg Antarktika (1908)
*Alc’hwez :  Timbroù Zeland Nevez dreistmoullet  ‘’’King Edward VII Land’’’ (1908) .

=== [[Timbroù Roumania|Roumania]] ===
[[File:Romania cat stamp 2020 05.jpg|dehou|250px]]
*Statud : Priñselezh (1862-1881). Rouantelezh (1881-1947). Aloubadeg Alamagn hag Aostria-Hungaria (1917-1918) ha Bulgaria (1917). Republik poblek (1948-1991). Republik abaoe 1989.
*Alc’hwez : 
** Posta Romana (1865-1885)
** Timbroù Alamagn dreistmoullet gant M. V.i.R. (1917)
** Timbroù Alamagn dreistmoullet gant Rumänien (1918)
** Timbroù Roumania (e 1917) pe Alamagn (e 1918) dreistmoullet gant « Gültig 9. Armee ».
** Timbroù Aostria-Hungaria dreistmoullet gant un talvoud-gwerzh e « BANI » pe « LEI » (1917)
** Timbroù Bulgaria dreistmoullet gant Поща вЪ РОМЖНИЯ (1917)
** Romania (1890-1948)
** Republica Populara Romana (1948-1954)
** Republica Populara Romina (1954)
** R.P. Romina (1954-1963)
** Posta Romina (1963-1964)
** Posta Româna (1964-1996)
** Romania (abaoe 1996)

=== [[Timbroù Roumelia ar Reter|Roumelia ar Reter]] ===
*Statud : Lodenn eus an impalaeriezh ottoman, emren etre 1878 ha 1885, staget ouzh Bulgaria an Norzh e 1885 dindan anv “Bulgaria ar Su”.
*Alc’hwez :
** Timbroù Turkia dreistmoullet gant &lt;small&gt;ROUMÉLIE ORIENTALE&lt;/small&gt; pe R.O. (1880)
** Roumélie Orientale Emp. Ottoman (e lizherennoù latin ha kirilek) (1881)
**Timbroù dreistmoullet gant arouez ul leon ha “Южна България” (= Bulgaria ar Su)
*Pennad kar : [[Timbroù Bulgaria]]
[[File:Ruanda-Urundi SW085 - 1942.JPG|thumb|dehou|200px]]

=== [[Timbroù Ruanda-Urundi|Ruanda-Urundi]] ===
*Statud : trevadenn Bro-Alamagn dindan anv [[Afrika ar reter alaman]] (1903-1916). Aloubadeg Bro-Veljia (1916-1922). Bro e fiziadur Beljia (1922-1961). Melestradurezh an A.B.U. (1946). Stadoù dizalc’h bremañ : Burundi ha Rwanda 
*Alc’hwez :
** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet &lt;small&gt;KIGOMA&lt;/small&gt; (1916)
** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet &lt;small&gt;RUANDA&lt;/small&gt; pe &lt;small&gt;URUNDI&lt;/small&gt; (1916)
** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet &lt;small&gt;EST AFRICAIN ALLEMAND OCCUPATION BELGE &lt;/small&gt; ha &lt;small&gt;DUITSCH DOST AFRIKA BELGISCHE BEZEETING&lt;/small&gt; (1916)
** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet &lt;small&gt;A.O.&lt;/small&gt; (1918)
** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet &lt;small&gt;RUANDA-URUNDI&lt;/small&gt; (1924-1931)
** Ruanda-Urundi (1931-1941 ha 1960)
** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet &lt;small&gt;RUANDA URUNDI&lt;/small&gt; (1940-1942 ha 1943-1945)
** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet &lt;small&gt;RUANDA-URUNDI&lt;/small&gt; (1946-1960)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Rwanda]]  [[Timbroù Burundi]]

=== [[Timbroù Rusia|Rusia]] ===
[[File:Russia stamp 2008 № 1278.jpg|dehou|250px]]
*Statud : Stad dizalc’h. Impalaeriezh betek 1917. Gouarnamant Bolchevik berrbad (1917). Republik Sokialour Kevreadel Sovietoù Rusia (1918-1923). Lodenn vrasañ [[Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel]] (1924-1992). Kevread [[Rusia]] abaoe 1991. 
*Alc’hwez :
** ПОЧТОВАЯ МАРКА (1857-1917)
** Timbroù Rusia dreistmoulet gant &lt;small&gt;БРАТСТВО РАВЕНСТВО СВОБОДА &lt;/small&gt; (1917)
** РОССІЯ (1918)
** ПОЧТА (=Postoù) ha РУБЛEИ (= [[Roubl]]) (1921)
** (ПОЧТА) PCФCP (1922-1923)
** Timbroù [[Unvaniezh Soviedel]] (1924-1991)
** РОССИЯ Rossija (lizherenneg latin ha kirrilek) (1992-2006)
** РОССИЯ Russia (lizherenneg latin ha kirrilek) (abaoe 2006)
*Timbroù embannet gant emsavadegoù enep bolchevik :
** Arme an Hanternoz : ОКСА (1919)
** Arme ar Gwalarn : timbroù Rusia dreistmoullet СБВ. ЗАП. АРМІЯ (1919)
** Arme Rusia ar Su : timbroù Rusia dreistmoullet ЕДИНАЯ РОССІЯ (1919)
**СБЕРЕГАТЕЛЬНАЯ МАРКА (1920)
** Arme « Wrangel » ([[Krimea]]: ЮГБ РОССIИ (1919-1920)
*Timbroù Rusia ar reter-pellañ : Timbroù dreistmoulet e Omsk, Blagoviechtchensk, Nikolaievsk, Tchita (Д.B. золотom), Vladivostok (1919-1921)
* Postoù lec’hel anvet « zemstvos » (1864-1917)

=== [[Timbroù Rwanda|Rwanda]] ===
*Statud : Trevadenn Alamagn (1885-1918) dindan anv [[Afrika ar Reter alaman]] ha Belgia (1923-1960) dindan anv Ruanda-Urundi. Stad dizalc’h (republik) abaoe 1961.
*Alc’hwez :
** Republique rwandaise (1962-1976)
** [[Rwanda]] (abaoe 1976)

=== [[Timbroù Inizi Ryūkyū|Inizi Ryūkyū]] ===
*Statud : Enezeg Japan aloubet gant Stadoù-Unanet Amerika (1945-1972). Emrenerezh (1952-1972). Staget ouzh [[Japan]] e 1972.
*Alc’hwez :
** 琉球郵便 (1948 ha 1952-1961)
** RYUKYUS (1950)
** 琉球郵便 [[Inizi Ryūkyū|Ryukyus]] (1952-1972)

== S ==
=== [[Timbroù Saarland|Saarland]] ===
[[File:Saar 1948 250 Bauarbeiter.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Tiriad alaman aloubet gant Bro-C’hall (1920-1935 ha (1947-1949). Ul lodenn eus [[Republik Kevreadel Alamagn]] abaoe 1957.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Alamagn dreistmoullet « Sarre » (1920)
** Timbroù Bavaria dreistmoullet « Sarre » (1920)
** Timbroù Alamagn dreistmoullet « Saargebiet » (1920-1921)
** Saargebiet (1921-1935)
** Timbroù Alamagn (1935-1945)
** Saar (1947-1956)
** Saarland Deutsche Bundespost (1957-1959)

=== [[Timbroù Sabah|Sabah]] ===
[[File:Stamp of Sabah - 1964 - Colnect 532865 - Map of Borneo.jpeg|dehou|200px]]
*Statud :  Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet dindan anv [[Norzh Borneo]] etre 1877 ha 1963. Ezel eus Kevread [[Malaizia]] e 1963.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Norzh Borneo dreistmoullet gant &lt;small&gt;SABAH&lt;/small&gt; (1964)
** Malaysia Sabah (abaoe 1965)

=== [[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Sahara spagnol]] ===
*Statud : Unvaniezh trevadennoù spagnol [[Rio de Oro]] (1884-1924) ha [[La Aguëra]] (1924-1958). Proviñs Spagn (1958-1976). Tiriad tabutet etre [[Maroko]] ha dizalc’hourien ar [[Polisario]].
* Kavet e vez falstimbroù e anv « Republique arabe saharaouie démocratique RASD ».
* Alc’hwez : 
** Posesiones españolas del Sahara Occidental (1904)
** Timbroù Spagn dreistmoullet « Sahara español » (1924-1941)
** Sahara Español (1943-1960)
** Sahara España (19601-1976)

=== [[Timbroù Saint Helena|Saint Helena]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1816-1981). Tiriad-suj ar Rouantelezh-Unanet (1981-2002). Tiriad tramor asambles gant Enez [[Ascension]] ha [[Tristan da Cunha]]. 
*Alc’hwez : St Helena (abaoe 1856)

=== [[Timbroù Saks|Saks]] ===
[[File:Stamp Bodenreform Provinz Sachsen imp.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Rouantelezh. Ezel eus [[Kengevread Norzh Alamagn]] (1868-1871) hag eus [[Impalaeriezh Alamagn]] adalek 1871. Rannvro alaman dindan melestradurezh an [[Unvaniezh Soviedel]] (1945-1949). Staget ouzh Republik Alamagn ar Reter e 1949.
*Alc’hwez : 
** Sachsen (1850-1867)
** Provinz Sachsen (1945-1946)

=== [[Timbroù Saksonia|Saksonia ar C’hornaoueg]] ===
*Statud : Rannvro alaman dindan melestradurezh an Unvaniezh Soviedel (1945-1949). Staget ouzh Republik Alaman ar Reter e 1949.
*Alc’hwez : Deutsche post (1945)

=== [[Timbroù Saksonia|Saksonia ar Reter]] ===
*Statud : Rannvro alaman dindan melestradurezh an Unvaniezh Soviedel (1945-1949). Staget ouzh Republik Alamagn ar Reter e 1949.
*Alc’hwez : 
** Post ПOЧTA (1945)
** Deutsche post Bundesland Sachsen (1946)

[[File:Solomon island stamp 1956 Voyage of HMS Swallow.jpg|dehou|250px]]
=== [[Timbroù Inizi Salomon|Inizi Salomon]] ===
*Statud : Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1900-1911). Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet etre 1913 ha 1960. Statud emrenerezh (1961-1978). Stad dizalc’h abaoe 1978.
*Alc’hwez :
** British Solomon Islands Protectorate (1907-1911)
** British Solomon islands (1907-1975)
** Solomon islands (abaoe 1975)

=== [[Timbroù El Salvador|El Salvador]] ===
*Statud : Stad dizalc’h abaoe 1821.
*Alc’hwez :
** Salvador (1867)
** Republica del Salvador (1879 ha 1894)
** Correos del Salvador (1893) pe Correos de El Salvador (1896-1897)
** Republica Mayor de Centro America Estado de el Salvador (1897-1900)
** Estado de [[El Salvador]] (1899)
** Republica de El Salvador (1902)
** El Salvador (abaoe 1906) 

=== [[Timbroù Samoa ar C’hornaoueg|Samoa ar C’hornaoueg]] ===
[[File:DRCol 1915 Samoa MiNr22 B002.jpg|dehou|150px]]
*Statud : Trevadenn Alamagn (1900-1914). Aloubadeg ar Rouantelezh-Unanet (1914). Melestradurezh [[Zeland Nevez]] (1914-1961). Stad dizalc’h abaoe 1962. Dindan dalc’h ar Stadoù-Unanet ema) inizi Samoa ar Reter.
*Alc’hwez : 
** Samoa (1877-1900)
** Timbroù Alamagn dreistmoullet gant &lt;small&gt;SAMOA&lt;/small&gt;
** Samoa
** Timbroù alaman dreistmoullet gant “G.R.I.” (1914)
** Timbroù Zeland Nevez dreistmoullet “Samoa” (1914-1918)
** [[Samoa]] (1922)
** Western Samoa (1935-1958)
** Samoa i Sisifo (1958-1981)
** Samoa (abaoe 1982)

=== [[Timbroù Samos|Samos]] ===
*Statud : Enez ar Mor Egea. Staget ouzh Gres e 1923.
*Alc’hwez : ΣAMOΥ (1912)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Gres]] [[Timbroù Gres - Burevioù gall]]

=== [[Timbroù Sant Kitts|Sant Kitts]] ===
*Statud :  Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1623-1960). Emrenerezh (1960-1967). Stad kevredet gant Breizh-Veur (1967-1983) Stad dizalc’h abaoe 1983. 
*Alc’hwez : 
** Saint-Christopher (1870-1888)
** Timbroù [[Antilhez Bihanañ saoz]] ((1890-1903)
** [[Saint-Kitts ha Nevis]] (1903-1952)
** Saint-Christopher Nevis Anguilla (1952-1980)
** Saint-Christopher Nevis Anguilla pe Saint-Kitts Nevis Anguilla (1967-1971)
** [[Sant Kitts|St Kitts]] (abaoe 1980)

=== [[Timbroù Sant Kitts ha Nevis|Sant Kitts ha Nevis]] ===
[[File:Saint Christopher-Nevis-Anguilla stamp.jpg|dehou|150px]]
*Statud :  Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1623-1960). Unvaniezh inizi [[Sant-Kitts]] ha [[Nevis]]
*Alc’hwez :  Saint-Kitts ha Nevis (1903-1952)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Sant Kitts]]  [[Timbroù Nevis]]  [[Timbroù Anguilla]]

=== [[Timbroù Santez-Lusia|Santez-Lusia]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1860-1960). Emrenerezh (1960-1979). Stad dizalc’h abaoe 1979
*Alc’hwez : 
** St Lucia (1860-1978)
** Saint Lucia (abaoe 1978)

=== [[Timbroù Sant-Martin|Sant-Martin]] ===
*Statud : Ul lodenn eus Antilhez Nederlandat (betek 2010). Stad emren e Rouantelezh an Izelvroioù abaoe 1986.
*Alc’hwez : Sint-Maarten (abaoe 2010)

=== [[Timbroù Sant-Pêr-ha-Mikelon|Sant-Pêr-ha-Mikelon]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall (1793-1946). Tiriad tramor (1946-1976). Departamant tramor (1976-1985). Strollegezh tiriadel (1985-2003) ha strollegezh tramor abaoe 2003
*Alc’hwez : 
** Timbroù Trevadennoù gall dreistmoullet S P M (1885)
** Timbroù Trevadennoù gall dreistmoullet P D (1886)
** Timbroù Trevadennoù gall dreistmoullet ST PIERRE M.on (1891-1892)
** « St Pierre et Miquelon » pe « Saint-Pierre &amp; Miquelon » (1892-1976)
** Timbroù gall dreistmoullet « St Pierre et Miquelon » (1986 ha 1990- 1991-1992-1993…)
** Saint-Pierre et Miquelon (1986-2002)
** SPM (2002-2005)
** SP &amp; M (abaoe 2005)

=== [[Timbroù San-Marino|San Marino]] ===
*Statud : Republik dizalc’h.
*Alc’hwez :
** REP. DI S. MARINO pe “Republica di San Marino” pe “Rep. San Marino” (1877-1971)
** [[San Marino]] (abaoe 1971)

=== [[Timbroù Sant Visant|Sant Visant]] ===
[[File:St. Vincent 3c West Indies Federation stamp 1958.jpg|dehou|250px]]
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet betek 1958. Ezel eus Kevread Indez ar C’hornaoueg (1958-1969). Emrenerezh (1960-1979). Stad dizalc’h abaoe 1979.
*Alc’hwez :
** St Vincent (1861-1958 ha 1963-1992)
** Timbroù Kevread Indez ar C’hornaoueg (1958-1963)
** St Vincent &amp; (the) Grenadines (abaoe 1992)
*Pennad kar : [[Timbroù Inizi Granados]] 

=== [[Timbroù São Tomé-ha-Principe|São Tomé ha Principe]] ===
*Statud : Trevadenn ar Portugal betek 1953). Proviñs Portugal (1954-1975). Stad dizalc’h abaoe 1975.
*Alc’hwez : 
** S. Tomé E Principe (1869-1954)
** S. Tomé E Principe - Republica portuguesa (1954-1975)
** Republica democratica de Sao Tomé É Principe (1975-1977)
** S. Tomé E Principe (abaoe 1975)

=== [[Timbroù Sarawak|Sarawak]] ===
[[File:Stamp of Sarawak - 1952 - Colnect 306212 - Map.jpeg|dehou|200px]]
*Statud : Priñselezh dindan dalc’h an ofisour saoz [[James Brook]] etre 1842 ha 1888. Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1888-1947). Aloubadeg Japan (miz Kerzu 1941) ha melestradurezh Japan (1941-1945). Melestradurezh [[Aostralia]] (1945-1946). Trevadenn Breizh-Veur (1947-1963). Ezel eus Kevrad [[Malaizia]] abaoe 1963.
*Alc’hwez : 
** [[Sarawak]] (1869-1963)
** Sarawak Malaysia (abaoe 1965)

=== [[Timbroù Sardigna|Sardigna]] ===
*Statud : Rouantelezh (1720-1861). Staget ouzh Rouantelezh Italia e 1861.
*Alc’hwez : Poltred Vittorio-Emmanuele II (1851-1861)

=== [[Timbroù Enez Saseno|Enez Saseno]] ===
*Statud : Enez ar [[Mor Adria]] aloubet gant Italia etre 1929 ha 1943. Staget ouzh [[Albania]] e 1943.
*Alc’hwez :  Timbroù Italia dreistmoullet gant &lt;small&gt;SASENO&lt;/small&gt;

=== [[Timbroù ar Sav-Heol|Sav-Heol – Burevioù-post estren]] ===
*Statud : Burevioù-post a voe savet gant Stadoù Europa en Impalaeriezh Otoman. Rediet int bet da serriñ e 1923. E-pad an Eil Brezel-bed e voe embannet timbroù gant Arme Bro-C’hall (F.F.L.).

*Burevioù-post [[Alamagn]]
*Alc’hwez : 
** Timbroù Alamagn dreistmoullet PARA pe PIASTER hag an talvoud-gwerzh nevez (1884-1905)
** Timbroù Alamagn dreistmoullet “10 centimes” e lizhernneg gotek (1908)

*Burevioù-post [[Aostria]]
*Alc’hwez : 
** Timbroù Lombardia-Veneto (1863-1869)
** Timbroù Aostria (penn an Impalaer), talvoud-gwerzh e Soldi (1867)
** Timbroù Aostria (skoed-ardamez), talvoud-gwerzh e Soldi (1883-1886)
** Timbroù Aostria (penn an Impalaer), talvoud-gwerzh e Para pe Piaster (1890-1908)
[[File:Timbre Mouchon Levant surchPiastre.jpg|thumb|right|150px|Timbr ar rummad &quot;Mouchon&quot; (1902)]]

*Burevioù-post [[Bro-C'hall]]
*Alc’hwez : 
** Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant PIASTRE hag an talvoud-gwerzh (1885-1901)
** Timbroù gall gant an alc’hwez &lt;small&gt;LEVANT&lt;/small&gt; (1902-1920)
** Timbroù “Levant” dreistmoullet gant &quot;Beyrouth&quot; (1905)
** Timbroù Siria dreistmoullet gant &lt;small&gt;FORCES FRANCAISES LIBRES LEVANT&lt;/small&gt; (1942)

*Burevioù-post [[Italia]]
*Alc’hwez : 
** Timbroù Italia dreistmoullet gant &lt;small&gt;ESTERO&lt;/small&gt; (= ''er broioù estren'' )  (1874-1879)
** Timbroù Italia dreistmoullet gant &lt;small&gt;ALBANIA&lt;/small&gt; ha talvoud-gwerzh e Para pe Piastre (1906)
** Timbroù Italia dreistmoullet gant &lt;small&gt;CONSTANTINOPOLI&lt;/small&gt; ha talvoud-gwerzh e Para pe Piastre (1909 ha 1923)
** Timbroù Italia dreistmoullet gant &lt;small&gt;VALONA&lt;/small&gt; ha talvoud-gwerzh e Para pe Piastre (1916)
** Timbroù Italia dreistmoullet gant &lt;small&gt;SMIRNE&lt;/small&gt; ha talvoud-gwerzh e Para pe Piastre (1922)

*Burevioù-post [[Polonia]]
*Alc’hwez : Timbroù Polonia dreistmoullet &lt;small&gt;LEVANT&lt;/small&gt; (1919-1921)

*Burevioù-post ar [[Rouantelezh-Unanet]]
*Alc’hwez : 
** Timbroù ar Rouantelezh-Unanet dreistmoullet PARAS pe PIASTRES hag un talvoud-gwerzh nevez (1885-1921)
** Timbroù ar Rouantelezh-Unanet dreistmoullet '''LEVANT''' (1905 ha 1921)
[[File:Russian Post Office Rizeh-5 para.png|dehou|150px]]

*Burevioù-post [[Roumania]]
*Alc’hwez : 
** Timbroù Roumania gant un talvoud-gwerzh e Para (1896)
** Timbroù Roumania dreistmoullet gant '''Posta Romana Constantinopol''' (1919)

*Burevioù-post [[Rusia]]
*Alc’hwez : 
** P.O. П. И.T.  (= Kompagnunezh Rusian Moraerezh ha Kenwerzh) (1863-1865)
** Timbroù Rusia dreistmoullet gant anv ur gêr : Beyrouth, Constantinople, Dardanelles, Ierusalem, Jaffa, Kerassunde, Metelin, Mont-Athos, Rizeh, Salonique, Smyrna, Trebizonde (1909)
** Timbroù gant un talvoud-gwerzh e para.

=== [[Timbroù Schleswig-Holstein|Schlesvig-Holstein]] ===
*Statud : Dugelezhioù dindan dalc’h Prusia, ezel eus [[Kengevread Hanternoz Alamagn ]] (1866-1871). Staget ouzh Alamagn (1871-1918). Aozet e voe ur boblvouezhiadeg e 1920 e Schlesvig Kreiz ha Su evit gouzout hag-eñ e vefe staget ouzh Alamagn pe ouzh [[Danmark]]. Aloubet gant ar Rouantelezh-Unanet (1945-1949) hag an [[Unvaniezh Soviedel]] (rannvro Ratzeburg). Ul lodenn eus Alamagn ar C’hornaoueg abaoe 1949.
*Alc’hwez :
** S H post schilling (1850)
** Hrzgl post F.R.M. (1864)
** Holstein (1864-1867)
** Schleswig (1864-1867)
** Herzogth. Schleswig (1864-1867)
** Herzcgth pe Herzcgthum Holstein (1865)
** Schleswig-Holstein (1865-1866)
** Slesvig plebiscit (1920)

=== [[Timbroù Sechelez|Sechelez]] ===
[[File:Stamp of Seychelles - 1962 - Colnect 307430 - Map of Indian Ocean.jpeg|dehou|200px]]
*Statud : trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1890-1976). Stad dizalc’h (abaoe 1976)
*Alc’hwez :
** Timbroù [[Enez Moris]) kachedet gant « B64 » (1861-1890)
** [[Sechelez|Seychelles]] (abaoe 1890)
** Republic of Seychelles (1977)

=== [[Timbroù Sechelez|Sechelez - Zil Eloigne Sesel]] ===
*Statud : Inizi Aldabra, Desroches, Farquhar ha Providence dindan dalc’h ar Rouantelezh-Unanet (« Tiriadoù Breizh-Veur er Meurvor Indian ») betek 1976. Staget ouzh Sechelez e 1976.
[[File:Stamp of Seychelles - Zil Eloigne Sesel - 1980 - Colnect 514685 - Map.jpeg|dehou|200px]]
*Alc’hwez : 
** Timbroù Tiriadoù Breizh-Veur er [[Meurvor Indian]] (1968-1976)
** Timbroù [[Sechelez]] (1976-1980)
** Seychelles - Zil Eloigne Sesel (1980-1983)
** Seychelles - Zil Elwagne Sesel (1983-1985)
** Seychelles - Zil Elwannyen Sesel (1985-1992)

=== [[Timbroù Bro warezet Arabia ar Su|(Kathiri) Seiyun]] === 
*Statud : Sultanelezh gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. Staget ouzh [[Yemen ar Su]] e 1967.
*Alc’hwez (lizherennoù latin hag arabek) : 
** Aden - Kathiri State of Seiyun (1942-1964)
** Ttimbroù Seiyun dreistmoullet “South Arabia” (1966)
** Kathiri State of Seiyun South Arabia (1966-1968)

=== [[Timbroù Selangor|Selangor]] ===
*Statud : Bro warezet gant Breizh-Veur (1814-1963). Unan eus 13 Stad Kevread Malazia abaoe 1963. Aloubadeg Japan (1942)
*Alc’hwez : 
** Timbroù [[Malaka]] dreistmoullet gant S mui arouez an Islam (Loar ha sterenn) (1882)
** Timbroù [[Malaka]] dreistmoullet gant Selangor (1882-1900)
** Selangor (1891-1895)
** Malaya ha lizherennoù e [[skritur jawiek]] (1935-1941)
** Malaya Selangor (1941-1962)
** Malaysia Selangor (abaoe 1965)
** Timbroù Selangor dreistmoullet gant lizhrennoù japanek (1942)

=== [[Timbroù Senegal|Senegal]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall betek 1959. Stad dizalc’h abaoe 1960.
*Alc’hwez : 
** Timbroù trevadennoù Bro-C’hall (1887)
** Timbroù trevadennoù Bro-C’hall dreistmoullet &lt;small&gt;SÉNÉGAL&lt;/small&gt; (1892)
** Sénégal et Dépendances (1892-1901)
** Sénégal Afrique Occidentale Française (1906-1935 ha 1941-44)
** Sénégal AOF (1935-1941)
** Sénégal (1941)
** Timbroù Afrika c’hall ar C’hornaoueg (1944-1959)
** Kevread Mali (1959-1960)
** République du Sénégal (1960-1976)
** [[Senegal|Sénégal]] (abaoe 1976)

=== [[Timbroù Senegal-Uhel ha Niger|Senegal-Uhel ha Niger]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall bet anvet Senegambia ha Niger.
*Alc’hwez : Ht Sénégal-Niger (1906-1915)
*Pennad kar : [[Timbroù Senegambia ha Niger]]

=== [[Timbroù Senegambia ha Niger|Senegambia ha Niger]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall o vodañ Senegal, Gambia ha NIger
*Alc’hwez : Sénégambie et Niger (1903)

=== [[Timbroù Serbia|Serbia]] ===
[[File:European nature protection 2020 stamp of Serbia - 2.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Ul lodenn eus Impalaeriezh Otoman. Priñselezh emren (1815-1882). Rouantelezh dizalc’h (1882-1918). Ul lodenn eus « Rouantelezh Serbed, Kroated ha Slovened » adanvet Yougoslavia e 1929 (1918-1941 ha 1946-2003). Aloubadeg Alamagn (1941-1945). Kevreet gant Montenegro (2003-2006). Stad dizalc’h abaoe 2006.
*Alc’hwez : 
** Skoed-ardamez [[Serbia]] (1866)
** K. CPБСКА ha poltred ar Roue (1866)
** Poltred ar roue (1869-1873)
** СРБИЈА (1881-1905)
** КРАЉЕВИНА СРБИЈА (1911-1918)
** Timbroù Yougoslavia dreistmoullet gant &lt;small&gt;SERBIEN&lt;/small&gt; (1941)
** СРБИЈА SERBIEN (1941-1944)
** Timbroù Yougoslavia (1918-2005)
** Србија и Црна Гора pe Srbija i Crna Gora (2003-2006)
** СРБИЈА (abaoe 2006)
** SERBIJA
*Timbroù-brezel : Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet &lt;small&gt;POSTES SERBES&lt;/small&gt; (1917)

=== [[Timbroù Antarktika - Tiriad Breizh-Veur|Inizi Shetland ar Su]] ===
[[File:FalklandIslandsDependencies1948violet1dSGG9-G16 2.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Tiriad-suj an Inizi Maloù dindan dalc’h ar Rouantelezh-Unanet (betek 1962). Ul lodenn eus Tiriad Antarktika Breizh-Veur (abaoe 1962).
*Alc’hwez : 
** Timbroù Inizi Malou dreistmoullet gant SOUTH SHETLANDS DEPENDENCY OF (1944)
** Falkland Islands Dependencies (1946-1956)

=== [[Timbroù Thaïland (Siam)|Siam]] ===
*Statud : Rouantelezh. Adanvet Thaïland e 1939.
* Alc’hwez : 
** Poltred ar roue (1883)
** Siam (1887-1939)
*Pennad kar : [[Timbroù Thaïland]]

=== [[Timbroù Sierra Leone|Sierra Leone]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1808-1961). Stad dizalc’h (abaoe 1861)
*Alc’hwez :
** [[Sierra Leone]] (abaoe 1861)
** Republic of Sierra Leone (1975-1977)

=== [[Timbroù Rouantelezh an Div Sikilia|Rouantelezh an Div Sikilia]] ===
*Statud :Unvaniezh rouantelezh [[Sikilia]] ha hini [[Naplez]] e 1816. Stad dizalc’h betek 1861. Ul lodenn eus [[Italia]] abaoe 1861.
*Alc’hwez :  
** Posta Napoletana (1858 ha 1860)
** Mezzo Tornese ha poltred ar roue (1861)
** Posta di Sicilia (1859)

=== [[Timbroù Sina|Sina]] ===
[[File:Stamp China Stalin Mao 1950 5000.jpg|dehou|300px]]
*Statud : Impaleriezh betek 1911. Republik (1912-1949). Brezel diabarzh (1927-1949) Aloubadeg Japan e Norzh Sina (1937-1945). Republik poblek abaoe 1949 (nemet Enez [[Enez Taiwan|Formoza]]). Tiriadoù [[Makao]] (e 1999) ha [[Hong-Kong]] (e 1997) zo bet staget ouzh [[Republik Pobl Sina|Sina]].
*Alc’hwez : 
** [[Sina|China]] (1878-1897)
** Imperial Chinese Post (1897-1912)
** Republic of China (1912-1931)
** 中华民国 (1931-1992)
** 中国邮政 (= Melestradurezh Postel China) (abaoe 1992)

=== [[Timbroù Sina|Sina – Postoù rannvro]] ===
*Statud : Postoù lec’hel.
*Sina Kreiz : 
** Poltred Mao Zedong (1948)
** Timbroù Sina dreistmoullet (1948-1949)
*Sina an Hanternoz :
** Timbroù Sina dreistmoullet (1949-1949)
** Aloubadeg Japan (1941-1945)
*Sina ar Biz
** Timbroù Sina dreistmoullet (1946)
** Poltred Tachang Kaï-Tchek ha Sun Yat Sen (1946-1947)
** Timbroù Sina dreistmoullet ha Poltred Mao Zedong (1947-1949)
*Sina ar Reter (1949)
*Sina ar Su (1949)
*Sina ar Mervent (1949)
*Setchouan (1933-1934 ha 1949)
*Shanghaï ha Nankin – Aloubadeg Japan (1943-1945)

=== [[Timbroù Sina – Burevioù alaman|Sina – Burevioù alaman]] ===
[[File:Stamp of China-GermanPO.jpg|dehou|150px]]
*Statud : Burevioù-post an Impalaeriezh alaman e Sina (1894-1922).
*Alc’hwez : Timbroù Alamagn dreistmoullet gant &lt;small&gt;China&lt;/small&gt; (1897-1900) ha China (1905).

=== [[Timbroù Sina - Burevioù saoz|Sina - Burevioù saoz]] ===
*Statud : Postoù ar soudarded kaset da Sina (1900). Burevioù-post [[Breizh-Veur]] e Sina (1917-1922).
*Alc’hwez : 
** Timbroù Indez Breizh-Veur dreistmoullet gant C.E.F. (1900)
** Timbroù Hong Kong dreistmoullet gant CHINA (1917-1922)

=== [[Timbroù Sina - Burevioù gall|Sina - Burevioù gall]] ===
*Statud : Burevioù-post Bro-C’hall e Sina (1894-1922).
*Alc’hwez : 
** Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant &lt;small&gt;CHINA&lt;/small&gt; (1894-1901)
** Chine (1902-196)
** Timbroù Indez-Sina c’hall dreistmoullet gant &lt;small&gt;CHINE&lt;/small&gt; (1902-1921)

=== [[Timbroù Sina - Burevioù italian|Sina - Burevioù italian]] ===
*Statud : Burevioù-post [[Italia]] e Sina (1917-1922).
*Alc’hwez : Timbroù Italia dreistmoullet gant &lt;small&gt;PECHINO&lt;/small&gt; &lt;small&gt;TIENTSIN&lt;/small&gt; pe “Pechino” ha “Tientsin” (1917-1919).

=== [[Timbroù Sina – Burevioù Japan|Sina – Burev Japan]] ===
*Statud : Burevioù-post [[Japan]] e Sina (1900-1922).
*Alc’hwez : Timbroù Japan dreistmoullet gant lizherennoù japaneg (1900-1914)

=== [[Timbroù Sina – Burevioù rusian|Sina – Burevioù rusian]] ===
*Statud : Burevioù-post [[Rusia]] e Sina (1899-1920).
*Alc’hwez : 
** Timbroù Rusia dreistmoullet gant &lt;small&gt;КИТАЙ&lt;/small&gt; 
** Timbroù Rusia dreistmoullet gant un talvoud-gwerzh gant « Cents » ha « Dollar » (1917)

=== [[Timbroù Sina – Burevioù Stadoù-Unanet Amerika|Sina – Burevioù Stadoù-Unanet Amerika]] ===
*Statud : Burevioù-post [[Stadoù-Unanet]] e Sina (1919-1922).
*Alc’hwez : Timbroù Stadoù-Unanet dreistmoullet gant SHANGHAI CHINA (1919-1922)

=== [[Timbroù Singapour|Singapour]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1867-1959). Emrenerezh (1960). Ezel eus Kevread Stadoù Malaysia (1960-1965). Stad dizalc’h (republik) abaoe 1965.
*Alc’hwez : 
** Singapore Malaya (1948-1959)
** State of Singapore (1959-1963)
** Republic of Singapoore (1966)
** Singapore (abaoe 1967)
[[File:Al-Zahrawi Stamp, Syria (1964).jpg|thumb|dehou|200px]]

=== [[Timbroù Siria|Siria]] ===
*Statud : Ul lodenn eus Impalaeriezh Otoman betek 1918. Aloubet gant Lu ar Rouantelezh Unanet (Nerzh Ergerzhadeg Ejip) etre 1918 ha 1922. Aloubadeg Bro-C’hall (1922). Fiziet e voe melestradurezh Siria e Bro-C’hall e 1923. Kevread Stadoù Emren Siria (1922-1924). Stad Siria (1925-1930). Republik Siria (1930-1946). Stad dizalc’h abaoe 1946. Unvaniezh gant [[Ejipt]] evit sevel Republik Arab Unvan etre 1958 ha 1961. 
*Alc’hwez : 
** Timbroù an Impalaeriezh Otoman (1863-1919)
** E.E.F. (= Egypt Expeditionnary Forces) (1918-1922)
** Timbroù Bro-C’hall pe ar Sav-Heol (''Levant'' e galleg) dreistmoullet T.E.O. (=''Territoires Ennemis Occupés'') pe '''O.M.F. Syrie''' (= ''Occupation Militaire Francaise''). (1919-1923)
** Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant '''Syrie Grand Liban'''  (1923-1924)
** Syrie (1924-1932)
** République syrienne (1934-1944)
** Syrie pe République Syrienne (1944-1958)
** U.A.R. (1958-1961)
** Syrian Arab Republic (1961-1984)
** Syria (lizherenneg latin hag arabek) (abaoe 1984)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Enez Rouad]] [[Timbroù Tiriad an Alawited]] [[Timbroù Latakia]] [[Timbroù Sandjak Alexandretta]]

=== [[Timbroù Sirmoor|Sirmoor]] ===
[[File:Stamp of Sirmoor - 1885 - Colnect 779728 - Raja Shamsher Parkash.jpeg|dehou|200px]]
*Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez : Sirmoor state (1879-1899)

=== [[Timbroù Skos Nevez|Skos Nevez]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouanetlezh-Unanet (1713-1867). Staget e voe ouzh Kanada e 1867.
*Alc’hwez : Nova Scotia (1851-1860)
*Pennad kar : [[Timbroù Kanada]]

=== [[Timbroù Slovakia|Slovakia]] ===
*Statud : Ul lodenn eus an Impalaeriezh Aostria-Hungaria (betek 1918). Ul lodenn eus Stad Tchekoslovakia (1918-1939). Stad dizalc’h dindan levezon Alamagn (1939-1945). Ul lodenn eus Stad Tchekoslovakia (1945-1992). Rannet e voe [[Tchekoslovakia]] e daou d’ar 1añ a viz Genver 1993 ha savet Stadoù dizalc’h  [[Tchekia]] ha [[Slovakia]].
*Alc’hwez : 
** Timbroù Aostria (1850-1871)
** Timbroù Hungaria  (1871-1921)
** Timbroù Tchekoslovakia (1921-1939)
** Timbroù Tchekoslovakia dreistmoullet &quot;Slovensky Stat” (1939)
** Slovenská posta (1939)
** Slovensko (1939-1945)
** Timbroù Tcheko-slovakia (1945-1992)
** Slovensko (abaoe 1993)
*Timbroù evit Lejion Tchekoslovakia e Siberia (embannet e Irkoutsk) : Československé Vojsko Na Rusi (1919-1920)

=== [[Timbroù Slovenia|Slovenia]] ===
*Statud : Ul lodenn eus an Impalaeriezh Aostria-Hungaria (betek 1918). Ul lodenn eus Rouantelezh Serbed, Kroated ha Slovened (1918-1931). Ul lodenn eus rouantelezh Yougoslavia (1931-1939). Aloubadeg Italia (1941) hag Alamagn (1944). Ul lodenn eus republik Yougoslavia (1945-1991). Stad dizalc’h abaoe 1991.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Rouantelezh Serbed, Kroated ha Slovened (rummad Lubiana) gant AЖAРAВA CХC - Država SHS (1919-1931)
** Timbroù Yougoslavia gant Југославија ha Jugoslavia (1931-1939)
** Timbroù Yougoslavia dreistmoullet gant ar gerioù « Commissariato Civile Territori Sloveni occupati LUBIANA » pe « Alto Commissario per la Provincia di Lubiana » (1941).
**Timbroù Italia dreistmoullet gant arouez un erer hag ar gerioù « Provinz Ljubljanika Laibach Pokrajina » (1944).
**Timbroù Yougoslavia Југославија ha Jugoslavia (1945-1991)
** Slovenija (abaoe 1991)

=== [[Timbroù Smyrna|Smyrna]] ===
*Statud : Kêr e Turkia (anvet [[Izmir]] bremañ). Fiziet e melestradurezh Gres goude ar [[Brezel-bed Kentañ]], aloubet gant Gres e 1919, gant Turkia e 1922. Staget ouzh Turkia e 1922.
*Alc’hwez : Timbroù Gres dreistmoullet gant E.T. ΣMYPNH (= Postoù Gres – Smyrna) (1919)

=== [[Timbroù Somalia|Somalia]] ===
*Statud : Trevadenn Italia (1905-1945), aloubet gant ar Rouantelezh-Unanet e 1942. Stad dizalc’h abaoe 1960 dre unvaniñ [[Somalia Italian]] ha [[Somaliland]] Breizh-Veur. 
*Alc’hwez  (lizherennoù latin hag arabek) :
** Somalia (1960-1980)
** Somali Democratic Republic (1970-1973)
** Jum. Dim. Somaliya (1973-1976) 
** J.D. Soomaaliyeed (1976-1990)
** J.D. Soomaaliya (abaoe 1990
*Pennadoù kar : [[Timbroù Somaliland]]  [[Timbroù Somalia Italian]]

=== [[Timbroù Somalia italian|Somalia italian]] ===
[[File:ItaSomalia 1936 MiNr0237 pm Mogadishu B002.jpg|dehou|250px]]
*Statud : Trevadenn Italia (1881-1942). Aloubadeg ar Rouantelezh-Unanet (1942-1945). Melestradurezh fiziet en Italia gantan [[A.B.U.]] etre 1950 ha 1960. Stad dizalc’h dindan anv [[Somalia]] abaoe 1960.
*Alc’hwez : 
** Benadir (1903-1923)
** Timbroù Italia dreistmoullet gant &lt;small&gt;SOMALIA ITALIANA&lt;/small&gt; (1923-1931)
** Somalia Ital. (1926)
** Postes Somalia Italiana (1928)
** Postes Italiane Somalia (1932-1937)
** Somalia Italiana (1934)
** Somalia (lizherennoù latin hag arabek) (1938-1950)

=== [[Timbroù Somaliland saoz|Somaliland saoz]] ===
*Statud : Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1906-1960). Kenstaget ouzh trevadenn [[Somalia Italian]] evit sevel Stad Somalia dizalc’h e 1960.
*Alc’hwez : 
** British Somaliland
** Somaliland Protectorate
*Pennad kar : [[Somalia italian]]

=== [[Timbroù Somaliland (Republik)|Somaliland (Republik)*]] ===
*Statud : Tiriad disrannour Somalia (abaoe 1991) anvet ez-ofisiel “Republik Somaliland”. Nann anavezet gant Stadoù an [[Aozadur ar Broadoù Unanet|A.B.U.]] estreget [[Israel]]. Nann ezel eus [[Unvaniezh Postoù ar Bed|U.P.B.]]
* Er-maez al lezenn eo an timbroù.
*Alc’hwez : 
** Republic of Somaliland
** Somaliland (e lizherennoù latin hag arabek)
** Soomaaliya (abaoe 1996) : falstimbroù

=== [[Timbroù Soruth|Soruth]] ===
[[File:Stamp of Soruth (Saurashtra) - 1935 - Colnect 943507 - Nawab Mahabat Khan III.jpeg|dehou|200px]]
*Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez : 
** Lizherennoù Goudjarateg (1864-1915)
** Saurashtra Postage (1923-1949)
** Timbroù-servij : timbroù dreistmoullet &lt;small&gt;SARKARI&lt;/small&gt; (1929-1938)

=== [[Timbroù Soudan|Soudan]] ===
*Statud : Tiriad dindan dalc’h [[Ejipt]] hag ar [[Rouantelezh-Unanet]] (1899-1951). Stad emren (1951-1954). Stad dizalc’h (republik) abaoe 1956.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Ejipt dreistmoullet SOUDAN (lizherenneg latin hag arabek) (1897)
** Sudan Postage pe Sudan (lizherenneg latin hag arabek) (1898-1951)
** Sudan - Self Government (1954)
** Sudan (lizherenneg latin hag arabek) (abaoe 1956)

=== [[Timbroù Soudan c’hall|Soudan c’hall]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall (1890-1899). Ezel eus Afrika ar C’hornaoueg C’hall. Ul lodenn eus “Niger Grenn” ha Senegal Uhel” (1899-1902), ha Senegambia ha Niger (1902-1904), Senegal Uhel ha Niger (1904-1919). Pa voe krouet [[Volta-Uhel]] e 1921 e voe anvet [[Soudan c’hall]] (1921-1958). Stad dizalc’h dindan anv [[Mali]] abaoe 1960.
*Alc’hwez : 
** Timbroù trevadennoù Bro-C’hall dreistmoullet gant SOUDAN Frais (1894)
** Soudan Français (1894-1900 ha 1931-1944)
** Timbroù Senegal Uhel dreistmoullet gant Soudan Français (1921-1930)
*Pennad kar : [[Timbroù Mali]]

=== [[Timbroù Soudan ar Su|Soudan ar Su]] ===
*Statud : Ul lodenn eus [[Soudan]]. Stad dizalc’h abaoe 2011.
*Alc’hwez : Republic of the South Sudan (abaoe 2011)

=== [[Timbroù Spagn|Spagn]] ===
[[File:Stamp 1934 Spain Minr0637 pm B002.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Stad dizalc’h. Rouantelezh (1715-1872). Republik (1873-1874). Rouantelezh (1874-1931). Republik (1931-1939). Brezel diabarzh (1936-1939). Diktatouriezh Franco (1939-1975). Rouantelezh abaoe 1975.
*Alc’hwez :
** Poltred ar Rouanez (1850-1862 ha 1864)
** España pe Correos de España (1862-1872 ha 1900-1931)
**Comunicaciones (1873-1899)
** Republica española (1931-1938)
** Estado Español (1937-1940)
** España (abaoe 1939)
*Timbroù lec’hel zo bet embannet e-pad ar brezel diabarzh en Almeria, e [[Barselona]], [[Madrid]], [[Valencia]], [[Aragon]], [[Cadix]], [[Logroño]], Lugo, [[Malaga]], [[Melilla]], Orense, Pontevedra, [[San Sebastian]], [[Santa Cruz de Tenerife]], [[Saragossa]], [[Segovia]], [[Vitoria]], Teruel.

=== [[Timbroù Sri Lanka (Ceylan|Sri Lanka (Ceylan)]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet betek 1972 dindan anv [[Ceylan]]. Stad dizalc’h abaoe 1972.
*Alc’hwez : 
** Ceylan (-1972)
** Sri Lanka (abaoe 1972)

=== [[Timbroù Stadoù Kenkevredet Amerika|Stadoù Kenkevredet Amerika]] ===
*Statud : Stadoù disrannour e Stadoù-Unanet Amerika e-pad ar brezel diabarzh (1861-1865).
*Alc’hwez : Confederate States, CSA Postage ou Postage (1861-1865)
*Bridgeville, Greenville, Grove Hill, Livingston, Mobile, Talladega hag Uniontown (Stad Alabama)
*Chapel Hill, Hillsborough, Lenoir ha Rutherfordton (Stad Karolina an Norzh)
*Charleston, Spartanburg, Unionville (Stad Karolina ar Su)
*New Smyrna, Athens, Kingston, Macon ha Newnan (Stad Jorjia)
*Bâton-Rouge, Mount Lebanon, New Orleans (Stad Louisiane)
*Galatin, Knoxville, Memphis, Nashville, Rheatown ha Tellico Plains (Stad Tennessee)
*Austin, Beaumont, Galveston, Goliad, Gonzales, Hallettsville, Helena, Independence, Port Lavaca ha Victoria (Stad Texas)
*Abingdon, Danville, Emory, Fredericksburg, Greenwood Depot, Jetersville, Liberty, Lynchburg, Marion, Petersburg, Pittsylvania ha Pleasant Shade (Stad Virginia)

=== [[Timbroù Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet Amerika]] ===
[[File:USA postmaster provisional stamp NY Mi 2 YT 1.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Stad dizalc’h (Republik Kevreadel). Brezel diabarzh (1861-1865). Postoù prevez (“Post Masters”) e kêrioù New-York ha Saint-Louis (1845), Alexandria, Boscawen, Baltimore, Brattleboro ha Providence (1846).
*Alc’hwez : 
** Post Office (1845-1846)
** US Postage (1847-1875)
** United States (of America) pe US (abaoe 1875-1975)
** USA (abaoe 1975)

=== [[Timbroù Stadoù ar Pab|Stadoù ar Pab]] ===
*Statud : Stad dizalc’h dindan aotrouniezh ar Pab. Staget ouzh Italia e 1870. Dizalc’h (lodenn Roma) dindan anv [[Keoded ar Vatikan]] e 1929.
*Alc’hwez :  
** Skoed-ardamez ha Franco Bollo Postale (1852-1868)
*Pennad kar : [[Timbroù Keoded ar Vatikan]]

=== [[Timbroù Stellaland|Stellaland]] ===
[[File:1885 stamp of Stelland.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Stad dizalc’h (1882-1885). Staget e voe ouzh trevadenn [[Bechuanaland saoz]] e 1885.
*Alc’hwez : 
** Republiek Stellaland (1884)
** Vryburg
** Timbroù Kab ar Spi Mat dreistmoullet gant « VR special post » (1899-1900)
*Pennadoù kar :  [[Timbroù Bechuanaland saoz]], [[Timbroù Suafrika]]

=== [[Timbroù Suafrika|SuAfrika]] ===
[[File:SouthAfrica-Stamp-1923-Springbok.jpg|dehou|250px]]
*Statud : Dizalc’h abaoe 1910 dindan anv [[Unvaniezh Afrika ar Su]], ganet eo bet diwar gevreañ trevadennoù saoz [[Kab ar Spi Mat]], [[Natal]], [[Transvaal]] ha [[Stad-Oranje]]. Betek 1961 e oa divyezhek (saozneg – afrikaneg) meneg an timbroù.
*Alc’hwez : 
** Unie van Zuid Afrika - Union of South Africa (1910-1922)
** Suid-Afrika, Suidafrika South Africa (1926)
** AFR (1927-1936)
** Republic of South Africa - Republiek van Suid-Afrika (1961-1966)
** RSA (abaoe 1961)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Kab ar Spi Mat]], [[Timbroù Natal]], [[Timbroù Stad Orañje]], [[Timbroù Transvaal]], [[Timbroù Stadoù emren Suafrika]].

=== [[Timbroù Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika|Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika]] ===
*Statud : Kompagnunezh prevez e dalc’h tiriadoù bet anvet  Rodezia na Norzh ha Rodezia ar Su.
*Alc’hwez : British South Africa Company (1890-1905)

=== [[Timbroù Bro-Suis|Suis]] ===
[[File:Stamp Switzerland 1908 1fr.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Stad Kengevreadel dizalc’h.
*Alc’hwez : 
** ORTS POST (1850)
** Tresadenn ur vaouez gant skoed-ardamez [[Suis]] (1854-1862 ha 1882-1907)
** Confoederatio Helvetica (1938)
** Helvetia (abaoe 1907)

=== [[Timbroù Bro-Suis|Suis – Postoù kantonioù]] ===
*Statud : A-raok ma voe embannet timbroù gant melestradurezh Suis ez eus graet reoù gant postoù lec’hel e kantonioù [[Basel]], [[Geneva]], [[Neuchâtel (kêr)|Neuchatel]]
*Alc’hwez : 
*Postoù Kantonioù
** Basel : Stadt Post Basel (1845)
** Geneva : Postes de Genève (1845-1849) pe Postes Locales gant skoed-ardamez Suis (1849-1851)
** Zurich : &lt;small&gt;ZÜRICH&lt;/small&gt; (1843-1850)

=== [[Timbroù Sukembre-Nevez|Sukembre-Nevez]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1825-1900). Ezel eus Kengevredad Aostralia abaoe 1901.
*Alc’hwez :
** Aust sicillum nov camb, 1850
** New South Wales pe “– Walls” pe “– Wale” pe ‘- Wace” pe “- Waees” (1851)
** New South Wales (1851-1907)
** N.S.W. (1897)
** Commonwealth New South Wales (1903-1906)
** Timbroù-servij - timbroù dreistmoullet ‘’’O S’’’ (1879-1886) pe ‘’’OS NSW’’’ (1903-1906)
** Timbroù-servij - timbroù Aostralia toulliget ’’’O S’’’  pe ‘’’O S NSW’’’  (1913-1927)

=== [[Timbroù Surinam|Surinam]] ===
* Statud : trevadenn an Izelvroioù (1873-1954). Dominion (1954-1975). Stad dizalc’h (abaoe 1975).
*Alc’hwez : Suriname (abaoe 1873)

=== [[Timbroù Sveden|Sveden]] ===
[[File:Stamp 2000 Sweden David Ehrenstrahl.png|dehou|250px]]
*Statud : Stad dizalc’h (rouantelezh).
*Alc’hwez : Sverige (abaoe 1855)

=== [[Timbroù Swaziland|Swaziland]] ===
*Statud : Bro warezet (betek 1902) ha trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1902-1967). Emrenerezh (1967-1968). Stad dizalc’h (rouantelezh) abaoe 1968. Anvet [[Eswatini]] e 2018.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Transvaal dreistmoullet [[Swaziland]] (1899-1892)
** Timbroù Transvaal (1894-1910)
** Timbroù Suafrika  (1910-1933)
** [[Swaziland]] (1933-2018)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Eswatini]]  [[Timbroù Suafrika]]

== T ==
=== [[Timbroù Tadjikistan|Tadjikistan]] ===
[[File:Stamp of Tajikistan - 2001 - Colnect 291807 - Map flag and arms of Tadjikistan.jpeg| dehou|200px]]
*Statud : Republik ezel eus Unvaniezh Soviedel betek 1992. Stad dizalc’h abaoe 1992
*Alc’hwez : 
** Тоҷикистон - Tadžikistan (1992-1995)
** Тоҷикистон – [[Tadjikistan]] (abaoe 1995)

=== [[Timbroù Tahiti|Tahiti]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall (1880-1958). Tiriad tramor dindan anv [[Polinezia C’hall]].
*Alc’hwez : Timbroù an trevadennoù dreistmoullet &lt;small&gt;TAHITI&lt;/small&gt; (1882-1915)
*Pennad kar : [[Timbroù Polinezia C’hall]]

=== [[Timbroù Tanganyika|Tanganyika]] ===
*Statud : Trevadenn Alamagn dindan anv “Afrika ar Reter” (Deustsche Ostafrika) etre 1898 ha 1915. Aloubet gant ar Rouantelezh-Unanet e 1916. Fiziet gant Kevredigezh ar Broadoù e Breizh-Veur (1922-1935). Unvanet gant Kenya hag Ouganda (1935-1961). Dizalc’h abaoe 1961, asambles gant [[Zanzibar]]. Adanvet [[Tanzania]] e 1964.
*Alc’hwez :
** Tanganyika (1922)
** Mandated Territory of Tanganyika (1926-1931)
** Timbroù Kenya – Ouganda – Tanganyika (1935-1961)
** Tanganyika (1961)
** Jamhuri ya Tanganyika (1962)
** United Republic of Tanganyika and Zanzibar (1964)

=== [[Timbroù Maroko|Tanja]] ===
*Statud : Tiriad etrebroadel (1925-1956). Staget ouzh Maroko pa voe dizalc’h. Burev-post Breizh-Veur e kêr Tanja e Maroko.
*Alc’hwez :  Timbroù ar Rouantelezh-Unanet dreistmoullet gant &lt;small&gt;TANGIER&lt;/small&gt; (1927-1957)

=== [[Timbroù Tanzania|Tanzania]] ===
[[File:Stamp of Tanzania - 1965 - Colnect 277752 - Flag.jpeg|dehou|200px]]
*Statud : Stad dizalc’h abaoe 1961, anavezet dindan anv [[Tanganyika]], asambles gant [[Zanzibar]] e 1964.
*Alc’hwez : [[Tanzania]] (abaoe 1965).
*Pennad kar : [[Timbroù Tanganyika]]

=== [[Timbroù Tasmania|Tasmania]] ===
*Statud :  Trevadenn ar Rouanetelezh-Unanet anvet “Douar Van Diemen” betek 1853. Ezel eus Kengevredad Aostralia abaoe 1901.
*Alc’hwez :
** Van Diemens Land (1853-1857)
** [[Tasmania]] (1858-1912)
** Timbroù Aostralia gant toullouigoù e stumm OS (1914) ha T (1938).
*Pennad kar : [[Timbroù Aostralia]]

=== [[Timbroù Tchad|Tchad]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall staget ouzh [[Kongo Grenn]] (betek 1915), [[Oubangi-Chari]] (1915-1922) hag ezel eus [[Afrika C’hall ar C’heder]] (1936-1958). Stad dizalc’h abaoe 1958.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Kongo Grenn dreistmoullet ‘’’TCHAD’’’ (1915)
** Timbroù Oubangi-Chari (1915-1922)
** Timbroù Kongo Grenn dreistmoullet TCHAD AFRIQUE EQUATORIALE FRANCAISE (1924-1933)
**Timbroù Afrika c’hall ar C’heheder (1933-1958)
** République du [[Tchad]] (abaoe 1959)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Oubangi-Chari]] [[Timbroù Kongo Grenn]]

=== [[Timbroù Tchekia|Tchekia]] ===
*Statud : Ul lodenn eus an [[Impalaeriezh Aostria-Hungaria]] (1867-1918). Ul lodenn eus Stad Tchekoslovakia (1918-1939). Aloubadeg Alamagn (1939). Tiriad-suj Alamagn dindan anv [[Gwarez-stad Bohemia-Moravia]] (1939-1944). Ul lodenn eus Stad Tchekoslovakia (1945-1992). Stad dizalc’h abaoe 1992
*Alc’hwez : 
** Timbroù [[Aostria]] (1850-1918)
** Timbroù [[Tchekoslovakia]] (1918-1939 ha 1945-1992)
** Timbroù Gwarez-stad Bohemia-Moravia (1940-1944)
** Česká republika (abaoe 1992)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Aostria]] [[Timbroù Tchekoslovakia]]

=== [[Timbroù Tchekosloslovakia|Tchekoslovakia]] ===
*Statud : Stad dizalc’h savet e 1918 gant unvaniezh [[Bohemia]], [[Moravia]] (ha [[Silezia]]) ha [[Slovakia]]. Ul lodenn staget ouzh [[Alamagn]] e 1939 ha savet  Stad Slovakia diouzh un tu, Bohemia ha Moravia aloubet gant Alamagn diouzh an tu all. Stad dizalc’h (1945-1992). Rannet e daou (Tchekia ha Slovakia) e 1993.
*Alc’hwez : 
** Cesko-Slovenska (1918-20)
** Posta Československa (1919-1926)
** Československo (1926-1939 ha 1945-1992)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Slovakia]]; [[Timbroù Bohemia ha Moravia]]

=== [[Timbroù Pakhoi|Tch’ong-K’ing]] ===
*Statud : Burevioù-post [[Indez-Sina]] (trevadenn c’hall) e [[Sina]] (1902-1922). Anvet [[Chongqing]] hiriv.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Indez-Sina c’hall dreistmoullet gant &lt;small&gt;TCHONG-KING&lt;/small&gt; (1902-1904)
** Timbroù Indez-Sina c’hall dreistmoullet gant &lt;small&gt;TCHONGKING&lt;/small&gt; (1903) pe Tch’ong K’ing (1908-1919)

=== [[Timbroù Terengganu|Terengganu]] ===
*Statud : Bro warezet gant Breizh-Veur (1909-1963). Unan eus  ar pemp Stad malaizian nann-kevreet a-raok emezelañ da gKevread Malazia e 1963. Aloubadeg Japan e 1942.
*Alc’hwez : 
** Trengganu (1910-1911)
** Malaya ha lizherenneg Jawiek (1949-1955)
** Malaysia Trengganu (1965-1981)
** Malaysia Terengganu (abaoe 1986)
** Timbroù Trengganu dreistmoullet gant lizherennoù japanek (1942)
*Pennad kar : [[Timbroù Malaizia]]

=== [[Timbroù Tete|Tete]] ===
*Statud :  Trevadenn [[Portugal]]. Staget ouzh [[Mozambik]] e 1920.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Afrika Bortugalek dreistmoullet gant &lt;small&gt;REPUBLICA TÉTE&lt;/small&gt; (1913)
** Timbroù Makao dreistmoullet gant &lt;small&gt;REPUBLICA TÉTE&lt;/small&gt; (1913)
** Timbroù Timor ar Reter dreistmoullet gant &lt;small&gt;REPUBLICA TÉTE&lt;/small&gt;(1913)
** Téte (1914)

=== [[Timbroù Thaïland (Siam)|Thaïland (Siam)]] ===
[[File:Thai stamp 1st sik.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Rouantelezh dizalc’h. Bet anvet [[Thailand|Siam]] betek 1939.
* Alc’hwez : 
** Thaïland (1940)
** วหน (1941)
** Thaï (1943)
** Siam (1947-1949)
** Thailand ประเทศไทย (abaoe 1951)

=== [[Timbroù Thessalia|Thessalia]] ===
*Statud : Rannvro Bro-C’hres aloubet gant Turkia e-pad ar brezel etre an div vro e 1897.
* Alc’hwez : Timbr eizhkornek gant lizherennoù arabek (1898)
*Pennad kar : [[Timbroù Turkia]]

=== [[Timbroù Greunland|Thule]] ===
*Statud : Tiriad [[Greunland]], dindan dalc’h [[Danmark]].
*Alc’hwez : [[Thule]] (1935-1937)

=== [[Timbroù Thüringen|Thüringen]] ===
*Statud : Rannvro alaman dindan melestradurezh an [[Unvaniezh Soviedel]] (1945-1949). Staget ouzh Republik [[Alamagn ar Reter]] e 1949.
*Alc’hwez :  [[Thüringen]] (1945)

=== [[Timbroù Thurn ha Taksis|Thurn ha Taksis]] ===
[[File:Thurn und Taxis 1865 43IB.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Tiegezh priñsed alaman a rae war-dro servijoù ar postoù abaoe an XIIvet kantved en Europa. Kendeuzet gant servijoù-post [[Prusia]] e 1867.
*Alc’hwez :
** Freimarke silb. grosch. (1851-1867)
** Thurn und Taxis (1851-1867)
** Freimarke kreuzer (1852-1867)

=== [[Timbroù Tibet|Tibet]] ===
*Statud : Tiriad dindan levezon ar [[Rouantelezh-Unanet]] ha [[Sina]]. Staget ouzh Sina e 1956.
*Alc’hwez :
** Timbroù Sina dreistmoullet (1911).
** Tibet Postage (lizherennoù latin ha tibetan) (1913 ha 1933).

=== [[Timbroù Timor ar Reter|Timor ar Reter]] ===
[[File:Portuguese Timor 1898 Mi 57 stamp (Vasco da Gama - Discoverer of the seaway to India).jpg|dehou|200px]]
*Statud : Trevadenn bPortugal (betek 1884). Proviñs Portugal (1954-1975). Staget ouz Indonezia (1975-1999). Melestradurezh [[Aozadur ar Broadoù Unanet]] etre 1999 ha 2002. Stad dizalc’h abaoe 2002.
* Alc’hwez : 
** Timbroù [[Makao]] dreistmoullet gant &lt;small&gt;TIMOR&lt;/small&gt; (1885-1887)
** Timor Portugal (1867-1898)
** Timor (1898-1900)
** Timor - Republica portuguesa (1914-1946 ha 1954-1975)
** Timor Portuguese (1948-1954)
** Timbroù Indonezia (1975-1999)
** Timor Lorosae - U.N.T.A.E.T. (1999-2002)
** Timor-Leste (abaoe 2002)

=== [[Timbroù Tobago|Tobago]] ===
*Statud : Trevadenn a Rouantelezh-Unanet. Staget ouzh [[Trinidad]] e 1888. 
* Alc’hwez : Tobago Postage (1879-1897)
*Pennad  kar : [[Timbroù Trinidad-ha-Tobago]]
[[File:TGO 1961 MiNr0298 mt B002.jpg|dehou|300px]]

=== [[Timbroù Togo|Togo]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-Alamagn (1885-1914). Aloubadeg Breizh-Veur (1914-1919). Bro dindan dalc’h Bro-C’hall (1921-1957), ul lodenn anezhi staget ouzh Bro-an-Aour ([[Ghana]]). Stad emren (1957-1960). Stad dizalc’h abaoe 1960.
* Alc’hwez : 
** Timbroù Alamagn dreistmoullet TOGO (1897)
** [[Togo]] (1900-1914)
** Timbroù Togo alaman dreistmoullet TOGO Occupation franco-anglaise pe TOGO Anglo-French Occupation (1914-1915)
** Timbroù Aod an Aor dreistmoullet Togo Anglo-French Occupation (1915)
** Timbroù Dahomey dreistmoullet TOGO Occupation franco-anglaise (1916)
** [[Togo]] (1924-1957)
** République Autonome du Togo (1957-1960)
** République du Togo (1960-1962)
** République togolaise (abaoe 1962)

=== [[Timbroù Enez Tokelau|Enez Tokelau]] ===
*Statud : Tiriad-suj an [[Inizi Gilbert hag Ellice]] (“Union Island”). Tiriad-suj [[Zeland-Nevez]] abaoe 1949. 
* Alc’hwez :
** Tokelau Islands (1949-1976)
** [[Tokelau]] (abaoe 1977)

=== [[Timbroù Tonga|Tonga]] ===
[[File:Tonga 1949 Mi 89 stamp (75th anniversary of the UPU. Hermes over globe).jpg|dehou|300px]]
*Statud : Rouantelezh warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1900-1970). Stad dizalc’h abaoe 1970.
*Alc’hwez : 
** Toga (1897-1950)
** [[Tonga]] (1950-1997)
** Kingdom of Tonga (abaoe 1997)
*Pennad kar : [[Timbroù Niuafo'ou]]

=== [[Timbroù Toskana|Toskana]] ===
*Statud : [[Dugelezh-veur Toskana|Dugelezh-veur]]. Staget ouzh Rouantelezh [[Piemonte]]-Sardignia e 1860. Ur rannvro italian hiriv.
*Alc’hwez : Toscano (1851-1860)
*Pennad kar : [[Timbroù Italia]]

=== [[Timbroù Touva|Touva]] ===
[[File:Tuva stamp map.jpg|dehou|300px]]
*Statud : Stad gwarezet gant an Unvaniezh Soviedel (1921-1944). Staget ouzh an Unvaniezh Soviedel e 1944.
*Alc’hwez :
** Postage [[Touva]] (1927)
** ТЬВА (1932-1935)
** Posta Touva (1936)

=== [[Timbroù Trakia|Trakia]] ===
*Statud : Tiriad dindan dalc’h an Impalaeriezh Otoman. Un emsavadeg a savas e Trakia ar C’hornaoueg, e biz Bro-C’hres, e 1913. Statud Emrenerezh e 1913 anvet “Republik [[Komotiní|Gümülcine]]”. Aloubadeg [[Bulgaria]] e miz Here 1913 ha fin an emrenerezh. Melestradurezh Kevredidi ar C'hentañ Brezel-bed (1913-1920). Aloubadeg Bro-C’hres e 1920. Staget eo bet [[Trakia ar C’hornaoueg]] ouzh [[Bro-C’hres]] ha [[Trakia ar Reter]] ouzh [[Turkia]] e 1923.
* Alc’hwez : 
** Timbroù Turkia dreistmoullet gant ΣΛΛ. ΔΙΟΙΚ. ΓKIOYMOY ΛTZINAΣ ΛEΠTA 10 ha skoed-ardamez Gres (1913)
** Timbroù Turkia dreistmoullet gant « Gouarnamant berrbad Trakia ar C’hornaoueg » e lizherenneg arabek  غربی تراقیا حكومت مستقله  (1913)
** Timbroù Gres dreistmoullet e glas (1913)
** Timbroù Bulgaria dreistmoullet gant THRACE INTERALLIÉE (1913-1920)
** Timbroù Bulgaria dreistmoullet gant THRACE OCCIDENTALE (1913-1920)
** Timbroù Gres dreistmoullet gant ΔΙΟΙΚΗΣΙΣ ΔYTIKHΣ ΘPAKHΣ pe Διοιxηςις Δutixής θpάxης (= “Melestradurezh Trakia ar C’hornaoueg”) (1920) 
** Timbroù Gres dreistmoullet gant Δutixής θpάxης (= « Melestradurezh Trakia ») (1920) 
** Timbroù Turkia dreistmoullet gant Ύπάτη Αρμοστεία Θράκης (= « Komision-Uhel Trakia ») (1920)

=== [[Timbroù Stadoù emren Suafrika|Transkei]] ===
*Statud : Tiriad (lesanvet Bantoustan) a voe dizalc’h (e 1976) hervez Gouarnamant Suafrika, nann-anavezet gant an [[Aozadur ar Broadoù Unanet|A.B.U.]]. Kendeuzet e SuAfrika e miz Ebrel 1994.
*Alc’hwez : Transkei (1976-1994)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Suafrika]]  [[Timbroù Stadoù emren Suafrika]]

=== [[Timbroù Transvaal|Transvaal]] ===
*Statud : Republik dizalc’h (1852-1877). Aloubadeg armeoù Breizh-Veur (1877-1881). Republik dizalc’h (1881-1900). Aloubadeg gant ar Saozon (1900-1902). Melestradurezh Breizh-Veur (1902-1910). Dont a reas da vezañ ul lodenn eus [[Unvaniezh Suafrika]] e miz Mae 1910.
** Postzegel Z.Afr.Republiek, Z.Afr.Republiek (1869-1877)
** Timbroù Transvaal dreistmoullet gant « V.R.-Transvaal » (‘’’Victoria Regina’’) (1877)
** Transvaal Postage (1878-1880)
** Postzegel Afr. Republiek (1885-1895)
** Zuid Afrikaansche Republiek (1895)
** Timbroù Transvaal dreistmoullet gant V.R.I. (‘’’Victoria Regina Imperatrix’’) (1900)
** Timbroù Transvaal dreistmoullet gant E.R.I. (‘’’Eduardus Rex Imperator’’’) (1901-1902)
** Transvaal (1902-1909)
** Timbroù servij : dreistmoulladur C.S.A.R. (1905-1909)
*Pennad kar : [[Timbroù Suafrika]]

=== [[Timbroù Travancore|Travancore]] ===
*Statud : Stad-priñselezh gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet betek 1950. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez :  Travancore Anchal (1888-1946)
*Pennad kar : [[Timbroù India]]

=== [[Timbroù Travancore-Kochin|Travancore-Kochin]] ===
*Statud : Stad-priñselezh gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet betek 1950. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez : State of Travancore-Cochin (1950)
*Pennad kar : [[Timbroù India]]

=== [[Timbroù Treuzjordania|Treuzjordania]] ===
*Statud : Tiriad aloubet gant ar Rouantelezh-Unanet e 1920. Stad emren savet e 1921 goude Emsavadeg Veur an Arabed a-enep an Impalaeriezh otoman, gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. Dizalc’h abaoe 1946 dindan anv [[Jordania]].
*Alc’hwez : 
** Timbroù [[Palestina]] dreistmoullet en arabeg (1920-1923 ha 1925)
** Timbroù Hedjaz  dreistmoullet en arabeg (1924-1925)
** Transjordan (1927-1947)
** Trans-Jordan (1947)
*Pennad kar : [[Timbroù Jordania]]

=== [[Timbroù RSKS Treuzkaokazek|RSKS Treuzkaokazek]] ===
*Statud : Tiriad  [[Jorjia]], [[Armenia]] hag [[Azerbaidjan]] unvanet e Republik Sokialour Kevredek Soviedel Treuzkaokazek e 1923. Ul lodenn eus an Unvaniezh Soviedel e 1924.
*Alc’hwez :
** Timbroù Impalaeriezh Rusia pe Armenia dreistmoullet gant Э C Ф C P (= pennlizherennoù Republik Sokialour Kevredek Soviedel Treuzkaokazek) (1923).
** Э C Ф C P (1923)

[[File:МаркаПМР1995(18).jpg|МаркаПМР1995(18)|dehou|200px]]

=== [[Timbroù Treuznistria|Treuznistria*]] ===
*Statud : Tiriad aloubet gant Roumania (1941-1944). Tiriad disrannour Moldova (abaoe 1991). Nann anavezet gant an darn vrasañ eus Stadoù an [[Aozadur ar Broadoù Unanet|A.B.U.]]. Nann ezel an [[Unvaniezh Postoù ar Bed|U.P.B.]].
* An timbroù a c’hell bezañ implijet er vro met ne c’heller ket ober ganto evit kas lizhiri d’an estrenvro.
*Alc’hwez :
** Республика Молдовеняскэ Нистрянэ (1993)
** Пошта ПМР
** ПМР

=== [[Timbroù Treuzsilvania|Treuzsilvania]] ===
*Statud : Bro eus an [[Impalaeriezh Aostria-Hungaria]] staget ouzh [[Roumania]] e 1919.
*Alc’hwez :  Timbroù [[Hungaria]] dreistmoullet gant &lt;small&gt;BANI REGATUL ROMANIEI F P.T.T.&lt;/small&gt; ([[Kolozsvár]] = Cluj hiriv) pe &lt;small&gt;Bani REGATUL ROMANIEI F P.T.T.&lt;/small&gt; [[Nagyvárad]] = Oradea hiriv) (1919)

=== [[Timbroù Tiriad Dieub Trieste|Trieste]] ===
[[File:The Free Territory of Trieste, Zone B 1952 Mi 59 stamp (75th anniversary of the UPU. Palace Hotel, Portorož-Portorose).jpg|dehou|200px]]
*Statud : Goude an Eil Brezel-bed eo savet “Tiriad Dieub Trieste”. Rannet eo tiriad kêr [[Trieste]] e daou : fiziet e voe un tiriad (A) e  melestradurezh ar Rouantelezh-Unanet ha Stadoù-Unanet Amerika, tra m’edo an eil (B) dindan melestradurezh [[Yougoslavia]]. Staget eo an tiriad A ouzh Italia e 1954, ouzh Yougoslavia (Kroatia) an tiriad B.
*Alc’hwez (Tiriad A) :
** Timbroù Italia dreistmoullet gant AMG F.T.T. (1947-1954)
*Alc’hwez (Tiriad B) :
** Timbroù Yougoslavia dreistmoullet gant STT VUJA pe VUJA-STT (1949)
** STT-VUJA (1950) 
** S.T. TRSTA VUJA (1950-1952)
** STT VUJA (FNR) JUGOSLAVIJA (1952)
** Timbroù Yougoslavia dreistmoullet gant STT VUJNA (1952-1954)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Italia]] [[Timbroù Yougoslavia]] [[Timbroù Venezia Giulia]]

=== [[Timbroù Trinidad ha Tobago|Trinidad ha Tobago]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet betek 1962. Ul lodenn eus Kevread Indez ar C’hornaoueg (1958-1962). Stad dizalc’h abaoe 1962.
*Alc’hwez : 
** LML (1847)
** [[Trinidad]] (1854-1909)
** Trinidad &amp; [[Tobago]] (abaoe 1913)
*Pennad kar : [[Timbroù Trinidad]]

=== [[Timbroù Tripolitania|Tripolitania]] ===
*Statud : Trevadenn Italia (1912-1951). Lodenn eus Libia abaoe 1951.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Italia dreistmoulet gant &lt;small&gt;TRIPOLITANIA&lt;/small&gt; (1923-1926 ha 1927)
** [[Tripolitania]] (1926 ha 1934)
** Poste Italiane Tripoli (1930-1934)

=== [[Timbroù Tristan da Cunha|Tristan da Cunha]] ===
[[File:Tristan da Cunha 1960 Marine Life stamps.jpg|dehou|300px]]
*Statud : Trevadenn ar [[Rouantelezh-Unanet]] (1816-1983). Tiriad-suj (1983-2002) ha Tiriad tramor asambles gant [[Saint Helena (enezenn|Saint-Helena]) hag Enez [[Ascension]] abaoe 2002.
*Alc’hwez :  
** Timbroù Saint-Helena dreistmoullet Tristan da Cunha (1952)
** Timbroù Saint-Helena dreistmoullet Tristan da Cunha Resettlement (1963)
** Tristan da Cunha (abaoe 1952)

=== [[Timbroù Tunizia|Tunizia]] ===
*Statud : Bro warezet gant Bro-C’hall (1881-1956). Rouantelezh dizalc’h (1956-1957). Republik abaoe 1957.
* Alc’hwez : 
** Régence de Tunis (1888-1902)
** Tunisie RF (1902-1954)
** Tunisie (lizherenneg latin hag arabek) (1954-1957)
** République Tunisienne الجمهورية التونسية (abaoe 1957)

=== [[Timbroù Turkia|(Impalaeriezh Otoman ha) Turkia]] ===
[[File:Kemal Ataturk on Turkish Stamp.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Impalaeriezh (otoman) dizalc’h etre 1299 ha 1922. Dismantret goude ar [[Brezel-bed Kentañ]] e voe savet meur a Stad diouzh an tiriadoù bet dindan e veli : [[Siria]], [[Treuzjordania]], [[Palestina]], [[Liban]]… Republik [[Turkia]] a voe savet war e lerc’h e 1923. 
[[File:Tughra Mahmuds II-ar.gif|left|50px]]
*Alc’hwez : 
** Lizherennoù arabek (1858-1913)
** Emp. Ottoman (1876-1877)
** Lizherennoù arabek hag arouez an islam “Tugra” (1892-1911 ha 1915-1923)
** Postes Ottomanes (1913)
** Lizherennoù arabek (1923-1926)
** Türk Postalari (1926-1929)
** Türkiye Cumhuriyeti (1930-1935)
** Türkiye Postalari pe Turkiye Cumhuriyeti Postalari (1929-1955 ha 1959-1966)
** Türkiye (1955-1959)
** Turkiye Cumhuriyeti (abaoe 1966)

=== [[Timbroù Turkmenistan|Turkmenistan]] ===
*Statud : Republik ezel eus an [[Unvaniezh Soviedel]] betek 1992. Stad dizalc’h abaoe 1992
*Alc’hwez : 
** Туркменистан ha [[Turkmenistan]] (1992)
** Türkmenistan (abaoe 1993)

=== [[Timbroù Inizi Turks ha Caicos|Inizi Turks ha Caicos]] ===
[[File:Turks and Caicos Islands bulk salt loading stamp 1950.jpg|dehou|250px]]
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet. Tiriad-suj Bahamas betek 1848. Tiriad-suj [[Jamaika]] (1874-1965). Staget ouzh Bahamas (1965-1973). Tiriad tramor Breizh-Veur abaoe 1973.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Jamaïka (1860-1867)
** Turks Islands (1867-1900)
** Turks &amp; Caicos Islands (abaoe 1900)
*Timbroù lec’hel :  Caicos  
** Timbroù Turks ha Caicos dreistmoullet gant &lt;small&gt;CAICOS ISLANDS&lt;/small&gt; (1981)
** Caicos Islands (1983-1985)

=== [[Timbroù Tuvalu|Tuvalu]] ===
*Statud : Inizi gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet dindan anv Inizi Ellice (1877-1915). Trevadenn (1912-1975) gant an Inizi Gilbert. Stad dizalc’h abaoe 1978.
*Alc’hwez : Tuvalu (abaoe 1976)
** Inizi Funafuti (1984) Nanumaga (1984) Nanumea (1984) Niutao (1984) Nui (1984) Nukufetau (1984) Nukulaelae (1984) Vaitupu (1984)

== U ==
=== [[Timbroù Udine|Udine]] ===
*Statud : Kêr Italia aloubet gant arme Aostria e 1918.
*Alc’hwez : Municipio di Udine (1918)

=== [[Timbroù Ukraina|Ukraina]] ===
[[File:Postage Stamp 2019 Constitution of Ukraine 23.png|dehou|200px]]
*Statud : Tiriadoù dindan dalc’h Impalaeriezh Rusia. Unvaniezh Ukrania Kreiz ha Ukrania ar c’hornaoueg : Republik Sokialour Soviedel Ukraina. Aloubadeg Alamagn (1941-1943). Stad dizalc’h abaoe 1991. Aloubadeg Rusia e tiriadoù ar reter ha [[Krimea]].
*Alc’hwez : 
** УССР (1923)
** Timbroù an Unvaniezh Soviedel СССР (1923-1991)
** Timbroù Alamagn dreistmoullet gant « UKRAINE » (1941-1943)
** Україна - Ukraina (abaoe 1991)
** Krimea : Timbroù an Unvaniezh Soviedel dreistmoullet gant « КРЫМ » (1992-1993)

=== [[Timbroù Ukraina ar C'hornaoueg|Ukraina ar C'hornaoueg]] ===
*Statud : Ul lodenn eus Impalaeriezh Aostria betek 1918. [[Republik Poblel Ukraina ar C'hornôg|Republik Pobl Ukraina ar C'hornôg]],  anvet ivez [[Republik Galitsia]] etre 1918 ha 1923.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Rusia dreistmoullet gant un tribac’h embannet e Kiev, Ekaterinoslav, Kharkov, Odessa, Poltava, Podolie ha Vinnitza (1918).
** УКРАІНСЬКА (1918)
** Timbroù Aostria dreistmoullet gant « УКР H P » embannet e Lvov pe Kolomea  (1918)
** Timbroù Aostria dreistmoullet gant “3 y. H.P. » (1919)
** УКРАІНСЬКА (1921-1923)

=== [[Timbroù an Emirelezhioù Arab Unanet|Umm al-Qaywayn]] ===
*Statud : Bro warezet gant Breizh-Veur (1920-1968), e-barzh « Stadoù an Arsav-brezel ». Ezel eus   Stad an Emirelezhioù Arab Unanet abaoe 1968.
*Alc’hwez : Umm-al-Qïwaïn (1964-1972)
*Pennad kar : [[Timbroù an Emirelezhioù Arab Unanet]]
[[File:The Soviet Union 1937 CPA 559 stamp (Lenin).jpg|dehou|150px]]

=== [[Timbroù Unvaniezh Republikoù Sokialour Soviedel|Unvaniezh Republikoù Sokialour Soviedel]] ===
*Statud : Stad dizalc’h savet e 1922 goude Dispac’h 1917 ha fin an Impalaeriezh rusian. Aet da get e 1991.
*Alc’hwez : СССР ПОЧТА (lizherenneg kirilek) (1923-1991)

=== [[Timbroù Uruguay|Uruguay]] ===
*Statud : Republik dizalc’h abaoe 1825.
*Alc’hwez : 
** Diligencia ha skeudenn an heol gant un dremm (1856 ha 1887)
** Montevideo (1858-1859)
** Republica del Uruguay Montevideo pe Republica Oriental del Uruguay (1866—1956)
** Republica O. del Uruguay (1921-1956)
** [[Uruguay]] (abaoe 1956)
** Burevioù broioù estren e [[Montevideo]] :
*Burev-post Breizh-Veur : timbroù saoz gant ur siell C28 (1862-1872) 
*Burev-post Bro-C’hall : timbroù gall gant ur siell e stumm ur c’hwec’hkogn
*Burev-post Italia : timbroù Reter-Nesañ

== V ==
=== [[Timbroù Katalonia|Valencia]] ===
*Statud : Proviñs emren er Stad Spagn. E-pad [[Brezel ar garlouriezh]] e voe embannet timbroù gant skoazellerien Carlos.
*Alc’hwez : Poltred Don Carlos hag « ESPAÑA VALENCIA » (1874)

=== [[Timbroù Vanuatu|Vanuatu]] ===
*Statud : Tiriad dindan dalc’h Bro-C’hall hag ar Rouantelezh-Unanet dindan anv [[Hebridez-Nevez]]. Stad dizalc’h abaoe 1980.
*Alc’hwez : Vanuatu

=== [[Timbroù Gres - Burevioù gall|Vathy]] ===
* Statud : Porzh-mor en [[Impalaeriezh Otoman]]. Staget ouzh Bro-C’hres e 1914.
* Alc’hwez :  Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant '''Vathy''' (1893-1900)

=== [[Timbroù Keoded ar Vatikan|Keoded ar Vatikan]] ===
[[File:StampsVatican1938Michel59-62.JPG|dehou|500px]]
*Statud : Stad dizalc’h, anvet “[[Stadoù ar Pab]]” betek 1929. Nann-ezel eus Aozadur ar Broadoù Unanet.
*Alc’hwez : 
** Poste Vaticane (1929-1992)
** Cittá del Vaticano (abaoe1993)
*Pennad kar : [[Timbroù Stadoù ar Pab]]

=== [[Timbroù Stadoù emren Suafrika|Venda]] ===
*Statud : Tiriad (lesanvet Bantoustan) a voe dizalc’h (e 1979) hervez Gouarnamant SuAfrika, nann-anavezet gant an [[Aozadur ar Broadoù Unvanet|A.B.U.]]. Kendeuzet e SuAfrika e miz Ebrel 1994.
*Alc’hwez : [[Venda]] (1979-1994)
*Pennad kar : [[Timbroù Suafrika]], [[Timbroù Stadoù emren Suafrika]]

=== [[Timbroù Venezia Giulia|Venezia Giulia]] ===
*Statud : Rannvro Italia an Norzh dindan dalc’h Aostria etre 1815 ha 1866. Aloubet gant ar Rouantelezh-Unanet ha Stadoù-Unanet Amerika etre 1945 ha 1947.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Italia dreistmoullet gant « Regno d’Italia Venezia Giulia 3. XI. 18. » (1919)
** Timbroù Italia dreistmoullet gant « Venezia Giulia » (1919)
** Timbroù Italia dreistmoullet gant « A.M.G. VG » (1945-1947) 

=== [[Timbroù Venezuela|Venezuela]] ===
*Statud : Stad dizalc’h abaoe 1830.
*Alc’hwez : 
** Correos de Venezuela pe EE.UU. de Venezuela (1880-1955)
** Republica de Venezuela (1955-1983)
** [[Venezuela]] (1983-2003)
** Republica Bolivariana de Venezuela (abaoe 2003)

=== [[Timbroù Victoria|Victoria]] ===
*Statud :  Trevadenn ar [[Rouantelezh-Unanet]] (1851-1900). Ezel eus Kengevredad [[Aostralia]] abaoe 1901.
*Alc’hwez :  [[Victoria (Aostralia)|Victoria]] (1850-1908)
*Pennad kar : [[Timbroù Aostralia]]

=== [[Timbroù Tiriad Zeland-Nevez|Bro Victoria]] ===
*Statud : Ergerzhadeg Antarktika (1909)
*Alc’hwez :  Timbroù [[Zeland Nevez]] dreistmoullet gant “Victoria Land” (1911-1912).

=== [[Timbroù Viêt Nam|Viêt Nam]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall ([[Annam]], [[Tonkin]], [[Kochin-Sina]]) dindan [[Indez-Sina]] c’hall. Stad dindan levezon Frañs savet e 1949, dizalc’h (Impalaeriezh) e 1954. Rannet etre [[Viet Nam an Norzh]] ha [[Viet Nam ar Su]] e 1955. Adunvanet e 1975.
*Alc’hwez : 
** Viêt Nam (1951-1952)
** VIỆT NAM CỘNG HOÀ (BƯU CHÍNH = Postoù)
**VIETNAM (abaoe 1975)

=== [[Timbroù Viet Nam an Norzh|Viet Nam an Norzh]] ===

[[File:3cts petain bistre surch.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall dindan anv [[Indez-Sina]] betek. Stad dizalc’h embannet e 1945 (Republik Demoktratel Viet Nam) met anavezet e 1954. Unvanet gant [[Viet Nam ar Su]] e 1973.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Indez-Sina dreistmoullet  &lt;small&gt;VIET-NAM DAN-CHU CONG-HOA&lt;/small&gt; (‘’ Republik Demokratel’’) (1945- 1946)     BƯU CHÍNH = Postoù
** VIÊT-NAM DAN-CHU CONG-HOA (1946-1976)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Viet Nam]]

=== [[Timbroù Viet Nam ar Su|Viet Nam ar Su]] ===
*Statud :  Stad dizalc’h etre 1955 ha 1975. Melestradurezh Gouarnamant Berrbad Su Viet Nam etre 1975 ha 1976. Kenteuzet gant Viet Nam an Norzh evit sevel Stad Viet Nam e 1975.
*Alc’hwez : 
** Viêt Nam Cong Hoa (1955-1975)
** Cong Hoa Mien Nam Viêt Nam (1975-1976)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Viet Nam]]

=== [[Timbroù Burkina Faso|Volta Uhel]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-Chall (1921-1946), tiriad tramor Bro-C’hall (1946-1958) ha Republik emren (1958-1960). Dizalc’h e 1960. Adanvet e voe [[Burkina Faso]] e 1984.  
*Alc’hwez : 
** Timbroù Soudan c’hall (1894-1902)
** Timbroù Senegambia ha Niger (1902-1906)
** Timbroù Senegal Uhel ha Niger (1906-1917)
** Timbroù Senegal Uhel ha Niger dreistmoullet gant Haute-Volta (1920-1928)
** Haute-Volta (1920-1931)
** Timbroù [[Aod an Olifant]], [[Niger]] pe [[Soudan c’hall]] hervez al lec’h, hep meneg ebet (1932-1944)
** Timbroù Afrika ar C’hornaoueg C’hall (1944-1959)
*Pennad kar : [[Timbroù Burkina Faso]]

== W ==
=== [[Timbroù Wadhwan|Wadhwan]] ===
*Statud : Stad-priñselezh gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet betek 1950. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez : Wadhwan State (1888-1892)
*Pennad kar : [[Timbroù India]]

=== [[Timbroù Wallis-ha-Futuna|Wallis-ha-Futuna]] ===
[[File:Timbre Wallis et Futuna 1920 - 75 centimes.jpg|dehou|150px]]
*Statud : Enezeg gwarezet gant Bro-C’hall (1886-1961). Tiriad tramor (1961-2003). Strollegezh tramor abaoe 2003.
*Alc’hwez : 
** Timbroù [[Kaledonia-Nevez]] dreistmoullet gant &lt;small&gt;ILES WALLIS et FUTUNA&lt;/small&gt; (1920-1938 ha 1939-1940)
** Wallis et Futuna (1931 ha 1939)
** Timbroù Kaledonia-Nevez dreistmoullet gant &lt;small&gt;ILES WALLIS et FUTUNA&lt;/small&gt; pe &lt;small&gt;WALLIS ET FUTUNA&lt;/small&gt; (1941--1944)
** Îles Wallis &amp; Futuna (1944)
** Wallis et Futuna RF (abaoe 1957)
*Pennad kar : [[Timbroù Kaledonia Nevez]]

=== [[Timbroù Wenden|Wenden]] ===
[[File:StampVenden1864Michel4.jpg|dehou|150px]]
*Statud : Kêr eus [[Latvia]] anvet [[Cēsis]] bremañ.
*Alc’hwez : 
** Wendenschen Kreises pe Wendensche Kreise (1862-1875)
** ВЕНДЕНCKAЯ (1901)

=== [[Timbroù Wurtemberg|Wurtemberg]] ===
*Statud : Ezel eus [[Kengevread Hanternozh Alamagn]] (1867-1871), [[Impalaeriezh Alamagn]] (1891-1919). Republik Weimar (1919-1933). Trede Reich (1933-1945). Aloubadeg Bro-Frañs (1947-1949). Dont a reas da vezañ ul lodenn (Land [[Baden-Wurtemberg]]) eus Alamagn ar C’hornaoueg (1949-1991) hag Alamagn (abaoe 1991)
*Alc’hwez : 
** Württemberg (1851 ha 1869-1874)
** Skoed-adamez ha Freimarke kreuzer' (1857-1866)
** K. Württ. post (1875-1894)
** Timbroù-servij : 
** K. Württ. post (1875-1915)
** Württemberg Bezirskmarke pe Staatsmarke (1916-1919 ha 1923-1924)
** Timbroù Wurtemberg dreistmoullet “Volkstaat Württemberg” (1919)
** Württemberg (1920)
** Timbroù Wurtemberg dreistmoullet “Deustches Reich” (1920)
** Timbroù Alamagn (1920-1947)
** Württemberg (1947-1949)

== X ==
=== [[Timbroù Sina|Xinjiang]] ===
*Statud : Rannvro emren eus Sina, bet anvet [[Turkestan ar Reter]].
*Alc’hwez :  Timbroù Sina dreistmoullet e sinaeg “Implijet e proviñsoù Xinjiang hepken” (1915-1949)

== Y ==
=== [[Timbroù Bro warezet Arabia ar Su|Yafa Uhelañ]] ===
*Statud : Sultanelezh gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. Staget ouzh [[Yemen ar Su]] e 1967.
*Alc’hwez : State of Upper Yafa South Arabia (1967)

=== [[Timbroù Yemen |Yemen]] ===
*Statud : Stad savet diwar unvaniezh [[Yemen ar Su]] ha [[Yemen an Norzh]] e 1990.
*Alc’hwez : 
** Yemen Republic (1990-1991)
** Republic of [[Yemen]] (adalek 1991)

=== [[Timbroù Yemen an Norzh |Yemen an Norzh]] ===
[[File:YAR 1969 MiNr0867A pm B002.png|dehou|200px]]
*Statud : Ul lodenn eus an Impalaeriezh ottoman (1873-1918). Rouantelezh (1918-1962). Brezel diabarzh etre roueelourien ha republikaned (1962-1970). Embannet e voe Republik Arab ar Yemen e 1962. Unvanet e voe Yemen ar Su ha Yemen an Norzh e 1990.
*Alc’hwez : 
** Yemen ha lizherennoù arabek (1929-1930)
** Postes du Royaume du Yemen (1939-1945)
** The Moutawakilite KIngdom of Yemen (1952-1959)
** Yemen (1959-1962)
** Timbroù dreistmoullet gant « Free Yemen Fights for God, Imam &amp; Country » (lizherennoù latin hag arabek) (1962)
** Mutawakelite KIngdom of Yemen (1964- 1970)
** Y.A.R. pe Yemen Arab Republic (1962-1991)

=== [[Timbroù Yemen ar Su|Yemen ar Su]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet dindan anv [[Aden]] (1874-1963). Ul lodenn eus Kevread Emirelezhioù Arabia ar Su (1959-1962) adanvet Gwarezva [[Kevread Arabia ar Su]] (1962-1967). Stad dizalc’h (Republik demokratel ha Poblek) etre 1967 ha 1990. Kenteuzet gant [[Republik Arab Yemen]] (Yemen an Norzh) e 1990. Brezel diabarzh e 1994.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Yemen dreistmoullet gant &lt;small&gt;PEOPLE’S REPUBLIC OF SOUTHERN YEMEN&lt;/small&gt; (lizherenneg arabek ha latin (1967)
** People’s Republic of Southern Yemen (1968-1970)
** People’s Democratic of Southern Yemen (1971-1982)
** Yémen PDR (1978-1990)

=== [[Timbroù Yougoslavia|Yougoslavia]] ===
[[File:Europa 1990 Yugoslavia 02.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Ul lodenn eus an Impalaeriezh Aostria-Hungaria betek 1918. Stad dizalc’h dindan anv « Rouantelezh Serbed, Kroated ha Slovened » etre 1918 ha 1929, adanvet “Rouantelezh Yougoslavia” er bloaz 1929. Aloubadeg Alamagn hag Italia (1941-1945). Republik Kevreadel Demokratel e 1945 savet gant unvaniezh c’hwec’h Republik : [[Bosnia-Herzegovina]], [[Kroatia]], [[Makedonia]], [[Montenegro]], [[Serbia]] ha [[Slovenia]], ha div rannvro emren ([[Vojvodine]] ha [[Kosovo]]). Pep bro a voe dizalc’h e 1989, nemet Serbia ha Montenegro a chomas asambles betek 2006.
*Alc’hwez : 
** Kraljevstvo Srba, Hrvata I Slovenga (1921-1929)
** Kraljevina Jugoslavija (1931)
** Југославија ha Jugoslavia (1931-1941)
** Timbroù Serbia dreistmoullet gant “Демократска Федеративна Југославија” (1944-1945)
**Jyгославија Jugoslavija (1945-1948)
** FNR Jugoslavija pe ФHP Југославија (1948-1955)
** Југославија pe Jugoslavija (1955-1965 ha 1998-2002)
** Jugoslavija (1965-1991)
** Југославија (1992-1997)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Serbia]] [[Timbroù Montenegro]]

=== [[Timbroù Sina|Yunnan]] ===
*Statud : Postoù rannvroel.
* Alc’hwez : Timbroù Sina dreistmoullet (1927-1934)
=== [[Timbroù Pakhoi|Yunnan-Fou]] ===
*Statud : Burevioù-post Indez-Sina (trevadenn c’hall) e [[Sina]] (1894-1922).
*Alc’hwez : 
** Timbroù Indez-Sina c’hall dreistmoullet gant Yunnansen (1903-1919)
** Timbroù Indez-Sina c’hall dreistmoullet gant Yunnan-Fou (1906) pe Yunnanfou (1908-1919)

== Z ==
=== [[Timbroù Zadar|Zadar]] ===
*Statud : Kêr eus [[Dalmatia]] aloubet gant Alamagn e 1943. Kêr eus [[Kroatia]] bremañ.
* Alc’hwez : 
** Timbroù Italia dreistmoullet gant “Deutsche Besetzung Zara” (1943)
** Timbroù Italia dreistmoullet gant “Zara” ha linennoù (1943)

=== [[Timbroù Republik Demokratel Kongo|Zair]] ===
*Statud : Stad dizalc’h. Anv a oa gant [[Republik Demokratel Kongo]], etre ar 27 a viz Here 1971 hag ar 17 a viz Mae 1997.
*Alc’hwez : [[Zair|Zaïre]] pe République du Zaïre (1971-1997)
*Pennad kar : [[Timbroù Kongo Velgia]]

=== [[Timbroù Zambezia|Zambezia]] ===
*Statud : Trevadenn bPortugal. Staget ouzh [[Mozambik]] e 1917.
*Alc’hwez : Portugal [[Zambezia]] (1894-1917)
*Pennad kar : [[Timbroù Mozambik]]

=== [[Timbroù Zambia|Zambia]] ===
*Statud : Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1924-1964) dindan anv [[Rodezia an Norzh]]. Stad dizalc’h abaoe 1964
*Alc’hwez : [[ Zambia]] (abaoe 1964)
*Pennad kar : [[Timbroù Rodezia an Norzh]]

=== [[Timbroù Zanzibar|Zanzibar]] ===
[[File:Stamp of Zanzibar - 1964 - Colnect 835434 - Map of Zanzibar and Peba and flag.jpeg|dehou|200px]]
*Statud : Sultanelezh dizalc’h (1861-1890). Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1890-1963).. Unvaniezh [[Tanganyika]] ha [[Zanzibar]] e 1964 dindan anv [[Tanzania]].
*Alc’hwez : 
** Timbroù Indez Breizh-Veur dreistmoullet gant Zanzibar (1895-1896)
** Timbroù Afrika saoz ar Reter dreistmoullet gant Zanzibar (1895-1896)
** Zanzibar  ha poltred ar Sultan (1897-1963)
** Jamhuri Zanzibar (1965)
** Jamhuri Zanzibar-Tanzania (1965)
** Zanzibar-Tanzania (1967)
** Timbroù Tanzania abaoe 1965
*Pennad kar : [[Timbroù Tanzania]]

=== [[Timbroù Zanzibar - Burevioù gall|Zanzibar – Burevioù gall]] ===
*Statud : Burev-post Bro-C’hall e Zanzibar etre 1889 ha 1904.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant un talvoud-gwezh en “Anna” (1894-1896)
** Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant &lt;small&gt;ZANZIBAR&lt;/small&gt; (1894-1897)
** Zanzibar (1902-1904)
*Pennad kar : [[Timbroù Zanzibar]]

=== [[Timbroù Zeland-Nevez|Zeland-Nevez]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1851-1931). Stad dizalc’h abaoe 1931.
* Alc’hwez : [[Zeland Nevez|New Zealand]] (abaoe 1855).

=== [[Timbroù Zimbabwe|Zimbabwe]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1923-1953), ezel eus [[Kevread Rodezia ha Nyasaland]] (1953-1964) dindan anv [[Rodezia ar Su]]. Stad dizalc’h abaoe 1965.
*Alc’hwez : [[Zimbabwe]] (abaoe 1965)
*Pennad kar : [[Timbroù Rodezia ar Su]]

=== [[Timbroù Zoulouland|Zoulouland]] ===
*Statud : Gwarezva ar Rouantelezh-Unanet. Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet etre 1894 ha 1896. Dont a reas da vezañ ul lodenn eus [[Unvaniezh Suafrika]] e miz Mae 1910. Stad-emren (Bantoustan) [[KwaZulu]] e Republik SuAfrika etre 1970 ha 1994. Ul lodenn eus Suafrika eo abaoe 1994.
*Alc’hwez :
** Timbroù Rouantelezh-Unanet dreistmoullet “Zululand” (1888).
** Timbroù Natal dreistmoullet “Zululand” (1888-1894).
** Zululand (1894-1896).
*Pennad kar :  [[Timbroù Suafrika]]

==Gwelet ivez==
*[[Timbroù hervez ar vro A...H]]
*[[Timbroù hervez ar vro I...P]]

[[Rummad:Timbrouriezh]]</text>
      <sha1>csls4lwml7tpeg6xmytyw96epzk5lnx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187041</id>
      <parentid>2187040</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T17:45:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tanjee</username>
        <id>563</id>
      </contributor>
      <comment>/* Somaliland saoz */</comment>
      <origin>2187041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81615" sha1="0q6jwb1l2im4rpmoel7sh86q5tjhs98" xml:space="preserve">__NOTOC__
[[File:Stamps of the United Nations-108-03.jpg|dehou|300px]]
*Kavet e vo amañ ur '''roll eus an ensavadurioù o deus embannet timbroù-post''' e-pad ur mare bennak abaoe ma oa bet lakaet e gwerzh an timbroù kentañ e 1840. Er roll e kaver kement seurt ensavadurioù gouarnamant pe aozadurioù aotreet ent-ofisiel o deus embannet timbroù dibar evit ar postoù. En o zouez e kaver Stadoù dizalc’h, trevadennoù, proviñsoù, stadoù-kêr, burevioù-post er broioù estren, aozadurioù etrebroadel ha luskadoù dispac'hel. 

*Statud pep hini anezho zo bet merket, ha resisaet emdroadur pep tiriad hervez red an istor. 

*Ur pennger nevez zo kinniget evit doujañ ouzh an alc’hwez a gaver war an timbr, hag alies pa gemm statud ar vro (trevadenn deuet da Stad dizalc’h da skwer). 

*An darn vrasañ eus an ensavadurioù-se a zo istorel ha lod anezho n'o deus bet nemet ur prantad berr tre. An dimbrawourien a ra alies « broioù marv » eus ar broioù dezho ensavadurioù na embannont ket mui timbroù.

*Ouzhpennet ez eus bet un * e fin anv ur vro pa c’hoarvez ganti bezañ hiziv e-maez reolennoù [[Unvaniezh Postoù ar Bed]] o vezañ n’eo ket anavezet ez-ofisiel he melestradurezh gant an darn vrasañ eus stadoù all ar bed. Broioù zo o deus embannet o frankiz hep asant ar Stad e oant dalc’het ganti (Somaliland, Abc’hazia…) hag an timbroù dindan o anv a vez implijet er vro hepken, ket evit kas lizhiri d’an estrenvro. Pennoù-bras an [[Unvaniezh Postoù ar Bed|U.P.B.]] ha katalogoù timbrawouriezh a embann n’int nemet falstimbroù, daoust d’o implij. N’eus ket kaoz avat eus an timbroù embannet gant forbaned pe emsaverien en harlu, pell-pell eus ar broioù m'int sañset bezañ implijet (Nagaland, inizi Skos, Republik Saharaoui…).

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin:auto; margin-top:25px; font-size:1.2em; font-weight:bold;&quot;
|-
| style=&quot;padding:10px;&quot; | [[#Q|Q]] • [[#R|R]] • [[#S|S]] • [[#T|T]] • [[#U|U]] • [[#V|V]] • [[#W|W]] • [[#X|X]] • [[#Y|Y]] • [[#Z|Z]]
|}

== Q ==
=== [[Timbroù Bro warezet Arabia ar Su|Qu’Aiti Hadramaout]] === 
[[File:Portrait of Anna von Cleve by Hans Holbein the Younger on a stamp of the British protectorate of South Arabia.jpg|dehou|150px]]
*Statud : Rouantelezh gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. Staget ouzh [[Yemen ar Su]] e 1967.
*Alc’hwez : 
** Aden Qu'Aiti State of Shihr and Mukalla (1942-1964)
** Qu'aiti State in Hadramaut South Arabia (lizherenneg latin hag arabek) (1966-1968)
*Pennad kar : [[Timbroù Yemen ar Su]]

=== [[Timbroù Queensland|Queensland]] ===
[[File:Queensland railway stamp.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1859-1901). Stad ezel eus [[Kenglad Aostralia]] abaoe 1901.
*Alc’hwez :
** [[Queensland]] (1860-1903)
** Commonwealth Queensland (1903-1910)
*Pennad kar : [[Timbroù Aostralia]]

=== [[Timbroù Quelimane|Quelimane]] ===
*Statud : Trevadenn Portugal. Staget ouzh trevadenn [[Mozambik]] e 1915.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Afrika Bortugalek, [[Makao]] ha [[Timor ar Reter|Timor]] dreistmoullet &lt;small&gt;REPUBLICA QUELIMANE&lt;/small&gt; (1913)
** [[Quelimane]] (1914)
*Pennad kar : [[Timbroù Mozambik]]

== R ==
=== [[Timbroù Rajpipla| Rajpipla]] ===
*Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez : राजपीपळा hag ur sabrenn (1880)

=== [[Timbroù Rarotonga|Rarotonga]] ===
*Statud : Unan eus [[inizi Cook]] er [[Mor Habask]], dindan dalc’h Zeland-Nevez etre 1900 ha 1960. 
*Alc’hwez : 
** Timbroù Zeland-Nevez dreistmoullet gant &lt;small&gt;RAROTONGA RUA PENE&lt;/small&gt; (1919)
** Rarotonga Postage (1920-1931)
*Pennad kar : [[Timbroù Inizi Cook]]

=== [[Timbroù Emirelezhioù Arab Unanet|Ras al-Khaima]] ===
[[File:Stamp 1968 UAE-RK MiNr0243A pm B002.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1920-1968). Unan eus « Stadoù an Arsav-brezel » hag eus an [[Emirelezhioù Arab Unanet]] abaoe 1972.
*Alc’hwez :  Ras al-Khaima (1964-1972)

=== [[Timbroù Republik Nevez Suafrika| Republik Nevez Suafrika]] ===
*Statud : Stad dizalc’h e Su Afrika etre 1886 ha 1888. Staget ouzh [[Transvaal]] e 1888.
*Alc’hwez : &lt;small&gt;NIEUWE REPUBLIEK ZUID-AFRIKA&lt;/small&gt; (1886-1887)
*Pennad kar : [[Timbroù Suafrika]]

=== [[Timbroù Enez ar Reünion|Enez ar Reünion]] ===
* Statud : Trevadenn Bro-C’hall (1814-1946). Departamant tramor (1946-1983). Rannvro (abaoe 1983). [[Rannvro dreisttrobarzh Unaniezh Europa]] abaoe 2009.
*Alc’hwez : 
** Ile de la Réunion (1852)
** Timbroù an trevadennoù gall dreistmoullet gant R (1885) pe &lt;small&gt;REUNION&lt;/small&gt; (1891)
** Réunion (1892-1947)
** Timbroù Bro-C’hall gant un talvoud-gwerzh nevez e CFA (1948-1974)

=== [[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Río de Oro]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-Spagn a voe adanvet « Sahara spagnol » e 1924.
* Alc’hwez : Colonia de [[Rio de Oro]] (1905-1921)
*Pennad kar : [[Timbroù Sahara spagnol]]

=== [[Timbroù Rio Muni|Rio Muni]] ===
*Statud : trevadenn Bro-Spagn (1867-1960). Proviñs Spagn (1960-1968). Asambles gant Fernando Poo e sav Stad Ginea ar C’heheder e 1968.
*Alc’hwez :
** Rio Muni Correos (1960)
** Rio Muni España (1960-1968)
*Pennad kar : [[Timbroù Ginea ar C’heheder]]

=== [[Timbroù Rodezia|Rodezia]] ===
* Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet  dindan melestradurezh Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Suafrika  (“British South Africa Company”) etre 1890 ha 1924. Rannet e div vro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet e 1924 : [[Rodezia an Norzh]] ha [[Rodezia ar Su]]. 
*Alc’hwez : 
** Timbroù Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Suafrika dreistmoullet &lt;small&gt;RHODESIA&lt;/small&gt; (1909)
** Rhodesia (1910-1922)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Rodezia an Norzh]], [[Timbroù Rodezia ar Su]], [[Timbroù Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika]]

=== [[Timbroù Rodezia an Norzh|Rodezia an Norzh]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1924-1964), bet dindan melestradurezh [[Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Suafrika]] (1890-1909) ha trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1909-1924). Bro warezet (1924-1953). Ezel eus [[Kevread Rodezia ha Nyasaland]] (1953-1963). Dizalc’h abaoe 1964 dindan anv [[Zambia]].
*Alc’hwez : Northern Rhodesia (1925-1954 ha 1964)
*Pennadoù kar : [[ Timbroù Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika]], [[Timbroù Rodezia ha Nyasaland]]

=== [[Timbroù Rodezia ar Su|Rodezia ar Su]] ===
[[File:Stamp Ro.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1923-1953). Ezel eus [[Kevread Rodezia ha Nyasaland]] (1953-1964). Stad dizalc’h e 1980 dinan anv [[Zimbabwe]].
*Alc’hwez : 
** Southern Rhodesia (1924-1953 ha 1964)
** Timbroù [[Rodezia]] ha Nyasaland (1954-1963)
** Rhodesia (1964-1978)

=== [[Timbroù Rodezia ha Nyasaland|Rodezia ha Nyasaland]] ===
*Statud : Kevread trevadennoù Rodezia ar Su, Rodezia an Norzh ha Nyasaland dindan dalc’h ar Rouantelezh-Unanet (1953-1963)
*Alc’hwez : Rhodesia &amp; Nyasaland (1954-1963).

=== [[Timbroù Roenland-Pfalz|Roenland-Pfalz]] ===
*Statud : Tiriad dindan melestradurezh Bro-C’hall etre 1947 ha 1949. Staget ouzh Alamagn ar C’hornaoueg e 1949.
*Alc’hwez : Rheinland-Pfalz (1947-1949)

=== [[Timbroù Romagna|Romagna]] ===
*Statud : Rannvro italian dindan dalc’h Stadoù ar Pab . Staget ouzh Rouantelezh Italia e 1860.
*Alc’hwez :  Romagne (1859)

=== [[Timbroù Enez Rouad|Enez Rouad]] ===
*Statud : Enezenn eus [[Siria]] aloubet gant Bro-C’hall etre 1915 ha 1921. Staget ouzh [[Tiriad an Alawited]] e 1921.
*Alc’hwez :  Timbroù ar Reter-Nesañ dreistmoullet gant &lt;small&gt;ILE ROUAD&lt;/small&gt; (1916)

=== [[Timbroù Rouantelezh-Unanet|Rouantelezh-Unanet]] ===
[[File:Europa 1969 United Kingdom.jpg|dehou|250px]]
*Statud : Stad dizalc’h (rouantelezh). 
* Alc’hwez : Penn ar rouanez pe hini ar roue.
** [[Victoria (Rouantelezh-Unanet)|Victoria]] (1840-1901)
** [[Edouarzh VII]] (1901-1910)
** [[George V]] (1910-1936)
** [[Edouarzh VIII]] (1936)
** [[George VI]] (1936-1952)
** [[Elesbed II]] (1952-2022)
** [[Charlez III (Rouantelezh-Unanet)| Charlez III]] (abaoe 2022)

=== [[Timbroù Tiriad Zeland-Nevez|Bro ar Roue Edouarzh VII]] ===
*Statud : Ergerzhadeg Antarktika (1908)
*Alc’hwez :  Timbroù Zeland Nevez dreistmoullet  ‘’’King Edward VII Land’’’ (1908) .

=== [[Timbroù Roumania|Roumania]] ===
[[File:Romania cat stamp 2020 05.jpg|dehou|250px]]
*Statud : Priñselezh (1862-1881). Rouantelezh (1881-1947). Aloubadeg Alamagn hag Aostria-Hungaria (1917-1918) ha Bulgaria (1917). Republik poblek (1948-1991). Republik abaoe 1989.
*Alc’hwez : 
** Posta Romana (1865-1885)
** Timbroù Alamagn dreistmoullet gant M. V.i.R. (1917)
** Timbroù Alamagn dreistmoullet gant Rumänien (1918)
** Timbroù Roumania (e 1917) pe Alamagn (e 1918) dreistmoullet gant « Gültig 9. Armee ».
** Timbroù Aostria-Hungaria dreistmoullet gant un talvoud-gwerzh e « BANI » pe « LEI » (1917)
** Timbroù Bulgaria dreistmoullet gant Поща вЪ РОМЖНИЯ (1917)
** Romania (1890-1948)
** Republica Populara Romana (1948-1954)
** Republica Populara Romina (1954)
** R.P. Romina (1954-1963)
** Posta Romina (1963-1964)
** Posta Româna (1964-1996)
** Romania (abaoe 1996)

=== [[Timbroù Roumelia ar Reter|Roumelia ar Reter]] ===
*Statud : Lodenn eus an impalaeriezh ottoman, emren etre 1878 ha 1885, staget ouzh Bulgaria an Norzh e 1885 dindan anv “Bulgaria ar Su”.
*Alc’hwez :
** Timbroù Turkia dreistmoullet gant &lt;small&gt;ROUMÉLIE ORIENTALE&lt;/small&gt; pe R.O. (1880)
** Roumélie Orientale Emp. Ottoman (e lizherennoù latin ha kirilek) (1881)
**Timbroù dreistmoullet gant arouez ul leon ha “Южна България” (= Bulgaria ar Su)
*Pennad kar : [[Timbroù Bulgaria]]
[[File:Ruanda-Urundi SW085 - 1942.JPG|thumb|dehou|200px]]

=== [[Timbroù Ruanda-Urundi|Ruanda-Urundi]] ===
*Statud : trevadenn Bro-Alamagn dindan anv [[Afrika ar reter alaman]] (1903-1916). Aloubadeg Bro-Veljia (1916-1922). Bro e fiziadur Beljia (1922-1961). Melestradurezh an A.B.U. (1946). Stadoù dizalc’h bremañ : Burundi ha Rwanda 
*Alc’hwez :
** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet &lt;small&gt;KIGOMA&lt;/small&gt; (1916)
** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet &lt;small&gt;RUANDA&lt;/small&gt; pe &lt;small&gt;URUNDI&lt;/small&gt; (1916)
** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet &lt;small&gt;EST AFRICAIN ALLEMAND OCCUPATION BELGE &lt;/small&gt; ha &lt;small&gt;DUITSCH DOST AFRIKA BELGISCHE BEZEETING&lt;/small&gt; (1916)
** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet &lt;small&gt;A.O.&lt;/small&gt; (1918)
** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet &lt;small&gt;RUANDA-URUNDI&lt;/small&gt; (1924-1931)
** Ruanda-Urundi (1931-1941 ha 1960)
** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet &lt;small&gt;RUANDA URUNDI&lt;/small&gt; (1940-1942 ha 1943-1945)
** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet &lt;small&gt;RUANDA-URUNDI&lt;/small&gt; (1946-1960)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Rwanda]]  [[Timbroù Burundi]]

=== [[Timbroù Rusia|Rusia]] ===
[[File:Russia stamp 2008 № 1278.jpg|dehou|250px]]
*Statud : Stad dizalc’h. Impalaeriezh betek 1917. Gouarnamant Bolchevik berrbad (1917). Republik Sokialour Kevreadel Sovietoù Rusia (1918-1923). Lodenn vrasañ [[Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel]] (1924-1992). Kevread [[Rusia]] abaoe 1991. 
*Alc’hwez :
** ПОЧТОВАЯ МАРКА (1857-1917)
** Timbroù Rusia dreistmoulet gant &lt;small&gt;БРАТСТВО РАВЕНСТВО СВОБОДА &lt;/small&gt; (1917)
** РОССІЯ (1918)
** ПОЧТА (=Postoù) ha РУБЛEИ (= [[Roubl]]) (1921)
** (ПОЧТА) PCФCP (1922-1923)
** Timbroù [[Unvaniezh Soviedel]] (1924-1991)
** РОССИЯ Rossija (lizherenneg latin ha kirrilek) (1992-2006)
** РОССИЯ Russia (lizherenneg latin ha kirrilek) (abaoe 2006)
*Timbroù embannet gant emsavadegoù enep bolchevik :
** Arme an Hanternoz : ОКСА (1919)
** Arme ar Gwalarn : timbroù Rusia dreistmoullet СБВ. ЗАП. АРМІЯ (1919)
** Arme Rusia ar Su : timbroù Rusia dreistmoullet ЕДИНАЯ РОССІЯ (1919)
**СБЕРЕГАТЕЛЬНАЯ МАРКА (1920)
** Arme « Wrangel » ([[Krimea]]: ЮГБ РОССIИ (1919-1920)
*Timbroù Rusia ar reter-pellañ : Timbroù dreistmoulet e Omsk, Blagoviechtchensk, Nikolaievsk, Tchita (Д.B. золотom), Vladivostok (1919-1921)
* Postoù lec’hel anvet « zemstvos » (1864-1917)

=== [[Timbroù Rwanda|Rwanda]] ===
*Statud : Trevadenn Alamagn (1885-1918) dindan anv [[Afrika ar Reter alaman]] ha Belgia (1923-1960) dindan anv Ruanda-Urundi. Stad dizalc’h (republik) abaoe 1961.
*Alc’hwez :
** Republique rwandaise (1962-1976)
** [[Rwanda]] (abaoe 1976)

=== [[Timbroù Inizi Ryūkyū|Inizi Ryūkyū]] ===
*Statud : Enezeg Japan aloubet gant Stadoù-Unanet Amerika (1945-1972). Emrenerezh (1952-1972). Staget ouzh [[Japan]] e 1972.
*Alc’hwez :
** 琉球郵便 (1948 ha 1952-1961)
** RYUKYUS (1950)
** 琉球郵便 [[Inizi Ryūkyū|Ryukyus]] (1952-1972)

== S ==
=== [[Timbroù Saarland|Saarland]] ===
[[File:Saar 1948 250 Bauarbeiter.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Tiriad alaman aloubet gant Bro-C’hall (1920-1935 ha (1947-1949). Ul lodenn eus [[Republik Kevreadel Alamagn]] abaoe 1957.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Alamagn dreistmoullet « Sarre » (1920)
** Timbroù Bavaria dreistmoullet « Sarre » (1920)
** Timbroù Alamagn dreistmoullet « Saargebiet » (1920-1921)
** Saargebiet (1921-1935)
** Timbroù Alamagn (1935-1945)
** Saar (1947-1956)
** Saarland Deutsche Bundespost (1957-1959)

=== [[Timbroù Sabah|Sabah]] ===
[[File:Stamp of Sabah - 1964 - Colnect 532865 - Map of Borneo.jpeg|dehou|200px]]
*Statud :  Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet dindan anv [[Norzh Borneo]] etre 1877 ha 1963. Ezel eus Kevread [[Malaizia]] e 1963.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Norzh Borneo dreistmoullet gant &lt;small&gt;SABAH&lt;/small&gt; (1964)
** Malaysia Sabah (abaoe 1965)

=== [[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Sahara spagnol]] ===
*Statud : Unvaniezh trevadennoù spagnol [[Rio de Oro]] (1884-1924) ha [[La Aguëra]] (1924-1958). Proviñs Spagn (1958-1976). Tiriad tabutet etre [[Maroko]] ha dizalc’hourien ar [[Polisario]].
* Kavet e vez falstimbroù e anv « Republique arabe saharaouie démocratique RASD ».
* Alc’hwez : 
** Posesiones españolas del Sahara Occidental (1904)
** Timbroù Spagn dreistmoullet « Sahara español » (1924-1941)
** Sahara Español (1943-1960)
** Sahara España (19601-1976)

=== [[Timbroù Saint Helena|Saint Helena]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1816-1981). Tiriad-suj ar Rouantelezh-Unanet (1981-2002). Tiriad tramor asambles gant Enez [[Ascension]] ha [[Tristan da Cunha]]. 
*Alc’hwez : St Helena (abaoe 1856)

=== [[Timbroù Saks|Saks]] ===
[[File:Stamp Bodenreform Provinz Sachsen imp.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Rouantelezh. Ezel eus [[Kengevread Norzh Alamagn]] (1868-1871) hag eus [[Impalaeriezh Alamagn]] adalek 1871. Rannvro alaman dindan melestradurezh an [[Unvaniezh Soviedel]] (1945-1949). Staget ouzh Republik Alamagn ar Reter e 1949.
*Alc’hwez : 
** Sachsen (1850-1867)
** Provinz Sachsen (1945-1946)

=== [[Timbroù Saksonia|Saksonia ar C’hornaoueg]] ===
*Statud : Rannvro alaman dindan melestradurezh an Unvaniezh Soviedel (1945-1949). Staget ouzh Republik Alaman ar Reter e 1949.
*Alc’hwez : Deutsche post (1945)

=== [[Timbroù Saksonia|Saksonia ar Reter]] ===
*Statud : Rannvro alaman dindan melestradurezh an Unvaniezh Soviedel (1945-1949). Staget ouzh Republik Alamagn ar Reter e 1949.
*Alc’hwez : 
** Post ПOЧTA (1945)
** Deutsche post Bundesland Sachsen (1946)

[[File:Solomon island stamp 1956 Voyage of HMS Swallow.jpg|dehou|250px]]
=== [[Timbroù Inizi Salomon|Inizi Salomon]] ===
*Statud : Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1900-1911). Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet etre 1913 ha 1960. Statud emrenerezh (1961-1978). Stad dizalc’h abaoe 1978.
*Alc’hwez :
** British Solomon Islands Protectorate (1907-1911)
** British Solomon islands (1907-1975)
** Solomon islands (abaoe 1975)

=== [[Timbroù El Salvador|El Salvador]] ===
*Statud : Stad dizalc’h abaoe 1821.
*Alc’hwez :
** Salvador (1867)
** Republica del Salvador (1879 ha 1894)
** Correos del Salvador (1893) pe Correos de El Salvador (1896-1897)
** Republica Mayor de Centro America Estado de el Salvador (1897-1900)
** Estado de [[El Salvador]] (1899)
** Republica de El Salvador (1902)
** El Salvador (abaoe 1906) 

=== [[Timbroù Samoa ar C’hornaoueg|Samoa ar C’hornaoueg]] ===
[[File:DRCol 1915 Samoa MiNr22 B002.jpg|dehou|150px]]
*Statud : Trevadenn Alamagn (1900-1914). Aloubadeg ar Rouantelezh-Unanet (1914). Melestradurezh [[Zeland Nevez]] (1914-1961). Stad dizalc’h abaoe 1962. Dindan dalc’h ar Stadoù-Unanet ema) inizi Samoa ar Reter.
*Alc’hwez : 
** Samoa (1877-1900)
** Timbroù Alamagn dreistmoullet gant &lt;small&gt;SAMOA&lt;/small&gt;
** Samoa
** Timbroù alaman dreistmoullet gant “G.R.I.” (1914)
** Timbroù Zeland Nevez dreistmoullet “Samoa” (1914-1918)
** [[Samoa]] (1922)
** Western Samoa (1935-1958)
** Samoa i Sisifo (1958-1981)
** Samoa (abaoe 1982)

=== [[Timbroù Samos|Samos]] ===
*Statud : Enez ar Mor Egea. Staget ouzh Gres e 1923.
*Alc’hwez : ΣAMOΥ (1912)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Gres]] [[Timbroù Gres - Burevioù gall]]

=== [[Timbroù Sant Kitts|Sant Kitts]] ===
*Statud :  Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1623-1960). Emrenerezh (1960-1967). Stad kevredet gant Breizh-Veur (1967-1983) Stad dizalc’h abaoe 1983. 
*Alc’hwez : 
** Saint-Christopher (1870-1888)
** Timbroù [[Antilhez Bihanañ saoz]] ((1890-1903)
** [[Saint-Kitts ha Nevis]] (1903-1952)
** Saint-Christopher Nevis Anguilla (1952-1980)
** Saint-Christopher Nevis Anguilla pe Saint-Kitts Nevis Anguilla (1967-1971)
** [[Sant Kitts|St Kitts]] (abaoe 1980)

=== [[Timbroù Sant Kitts ha Nevis|Sant Kitts ha Nevis]] ===
[[File:Saint Christopher-Nevis-Anguilla stamp.jpg|dehou|150px]]
*Statud :  Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1623-1960). Unvaniezh inizi [[Sant-Kitts]] ha [[Nevis]]
*Alc’hwez :  Saint-Kitts ha Nevis (1903-1952)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Sant Kitts]]  [[Timbroù Nevis]]  [[Timbroù Anguilla]]

=== [[Timbroù Santez-Lusia|Santez-Lusia]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1860-1960). Emrenerezh (1960-1979). Stad dizalc’h abaoe 1979
*Alc’hwez : 
** St Lucia (1860-1978)
** Saint Lucia (abaoe 1978)

=== [[Timbroù Sant-Martin|Sant-Martin]] ===
*Statud : Ul lodenn eus Antilhez Nederlandat (betek 2010). Stad emren e Rouantelezh an Izelvroioù abaoe 1986.
*Alc’hwez : Sint-Maarten (abaoe 2010)

=== [[Timbroù Sant-Pêr-ha-Mikelon|Sant-Pêr-ha-Mikelon]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall (1793-1946). Tiriad tramor (1946-1976). Departamant tramor (1976-1985). Strollegezh tiriadel (1985-2003) ha strollegezh tramor abaoe 2003
*Alc’hwez : 
** Timbroù Trevadennoù gall dreistmoullet S P M (1885)
** Timbroù Trevadennoù gall dreistmoullet P D (1886)
** Timbroù Trevadennoù gall dreistmoullet ST PIERRE M.on (1891-1892)
** « St Pierre et Miquelon » pe « Saint-Pierre &amp; Miquelon » (1892-1976)
** Timbroù gall dreistmoullet « St Pierre et Miquelon » (1986 ha 1990- 1991-1992-1993…)
** Saint-Pierre et Miquelon (1986-2002)
** SPM (2002-2005)
** SP &amp; M (abaoe 2005)

=== [[Timbroù San-Marino|San Marino]] ===
*Statud : Republik dizalc’h.
*Alc’hwez :
** REP. DI S. MARINO pe “Republica di San Marino” pe “Rep. San Marino” (1877-1971)
** [[San Marino]] (abaoe 1971)

=== [[Timbroù Sant Visant|Sant Visant]] ===
[[File:St. Vincent 3c West Indies Federation stamp 1958.jpg|dehou|250px]]
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet betek 1958. Ezel eus Kevread Indez ar C’hornaoueg (1958-1969). Emrenerezh (1960-1979). Stad dizalc’h abaoe 1979.
*Alc’hwez :
** St Vincent (1861-1958 ha 1963-1992)
** Timbroù Kevread Indez ar C’hornaoueg (1958-1963)
** St Vincent &amp; (the) Grenadines (abaoe 1992)
*Pennad kar : [[Timbroù Inizi Granados]] 

=== [[Timbroù São Tomé-ha-Principe|São Tomé ha Principe]] ===
*Statud : Trevadenn ar Portugal betek 1953). Proviñs Portugal (1954-1975). Stad dizalc’h abaoe 1975.
*Alc’hwez : 
** S. Tomé E Principe (1869-1954)
** S. Tomé E Principe - Republica portuguesa (1954-1975)
** Republica democratica de Sao Tomé É Principe (1975-1977)
** S. Tomé E Principe (abaoe 1975)

=== [[Timbroù Sarawak|Sarawak]] ===
[[File:Stamp of Sarawak - 1952 - Colnect 306212 - Map.jpeg|dehou|200px]]
*Statud : Priñselezh dindan dalc’h an ofisour saoz [[James Brook]] etre 1842 ha 1888. Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1888-1947). Aloubadeg Japan (miz Kerzu 1941) ha melestradurezh Japan (1941-1945). Melestradurezh [[Aostralia]] (1945-1946). Trevadenn Breizh-Veur (1947-1963). Ezel eus Kevrad [[Malaizia]] abaoe 1963.
*Alc’hwez : 
** [[Sarawak]] (1869-1963)
** Sarawak Malaysia (abaoe 1965)

=== [[Timbroù Sardigna|Sardigna]] ===
*Statud : Rouantelezh (1720-1861). Staget ouzh Rouantelezh Italia e 1861.
*Alc’hwez : Poltred Vittorio-Emmanuele II (1851-1861)

=== [[Timbroù Enez Saseno|Enez Saseno]] ===
*Statud : Enez ar [[Mor Adria]] aloubet gant Italia etre 1929 ha 1943. Staget ouzh [[Albania]] e 1943.
*Alc’hwez :  Timbroù Italia dreistmoullet gant &lt;small&gt;SASENO&lt;/small&gt;

=== [[Timbroù ar Sav-Heol|Sav-Heol – Burevioù-post estren]] ===
*Statud : Burevioù-post a voe savet gant Stadoù Europa en Impalaeriezh Otoman. Rediet int bet da serriñ e 1923. E-pad an Eil Brezel-bed e voe embannet timbroù gant Arme Bro-C’hall (F.F.L.).

*Burevioù-post [[Alamagn]]
*Alc’hwez : 
** Timbroù Alamagn dreistmoullet PARA pe PIASTER hag an talvoud-gwerzh nevez (1884-1905)
** Timbroù Alamagn dreistmoullet “10 centimes” e lizhernneg gotek (1908)

*Burevioù-post [[Aostria]]
*Alc’hwez : 
** Timbroù Lombardia-Veneto (1863-1869)
** Timbroù Aostria (penn an Impalaer), talvoud-gwerzh e Soldi (1867)
** Timbroù Aostria (skoed-ardamez), talvoud-gwerzh e Soldi (1883-1886)
** Timbroù Aostria (penn an Impalaer), talvoud-gwerzh e Para pe Piaster (1890-1908)
[[File:Timbre Mouchon Levant surchPiastre.jpg|thumb|right|150px|Timbr ar rummad &quot;Mouchon&quot; (1902)]]

*Burevioù-post [[Bro-C'hall]]
*Alc’hwez : 
** Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant PIASTRE hag an talvoud-gwerzh (1885-1901)
** Timbroù gall gant an alc’hwez &lt;small&gt;LEVANT&lt;/small&gt; (1902-1920)
** Timbroù “Levant” dreistmoullet gant &quot;Beyrouth&quot; (1905)
** Timbroù Siria dreistmoullet gant &lt;small&gt;FORCES FRANCAISES LIBRES LEVANT&lt;/small&gt; (1942)

*Burevioù-post [[Italia]]
*Alc’hwez : 
** Timbroù Italia dreistmoullet gant &lt;small&gt;ESTERO&lt;/small&gt; (= ''er broioù estren'' )  (1874-1879)
** Timbroù Italia dreistmoullet gant &lt;small&gt;ALBANIA&lt;/small&gt; ha talvoud-gwerzh e Para pe Piastre (1906)
** Timbroù Italia dreistmoullet gant &lt;small&gt;CONSTANTINOPOLI&lt;/small&gt; ha talvoud-gwerzh e Para pe Piastre (1909 ha 1923)
** Timbroù Italia dreistmoullet gant &lt;small&gt;VALONA&lt;/small&gt; ha talvoud-gwerzh e Para pe Piastre (1916)
** Timbroù Italia dreistmoullet gant &lt;small&gt;SMIRNE&lt;/small&gt; ha talvoud-gwerzh e Para pe Piastre (1922)

*Burevioù-post [[Polonia]]
*Alc’hwez : Timbroù Polonia dreistmoullet &lt;small&gt;LEVANT&lt;/small&gt; (1919-1921)

*Burevioù-post ar [[Rouantelezh-Unanet]]
*Alc’hwez : 
** Timbroù ar Rouantelezh-Unanet dreistmoullet PARAS pe PIASTRES hag un talvoud-gwerzh nevez (1885-1921)
** Timbroù ar Rouantelezh-Unanet dreistmoullet '''LEVANT''' (1905 ha 1921)
[[File:Russian Post Office Rizeh-5 para.png|dehou|150px]]

*Burevioù-post [[Roumania]]
*Alc’hwez : 
** Timbroù Roumania gant un talvoud-gwerzh e Para (1896)
** Timbroù Roumania dreistmoullet gant '''Posta Romana Constantinopol''' (1919)

*Burevioù-post [[Rusia]]
*Alc’hwez : 
** P.O. П. И.T.  (= Kompagnunezh Rusian Moraerezh ha Kenwerzh) (1863-1865)
** Timbroù Rusia dreistmoullet gant anv ur gêr : Beyrouth, Constantinople, Dardanelles, Ierusalem, Jaffa, Kerassunde, Metelin, Mont-Athos, Rizeh, Salonique, Smyrna, Trebizonde (1909)
** Timbroù gant un talvoud-gwerzh e para.

=== [[Timbroù Schleswig-Holstein|Schlesvig-Holstein]] ===
*Statud : Dugelezhioù dindan dalc’h Prusia, ezel eus [[Kengevread Hanternoz Alamagn ]] (1866-1871). Staget ouzh Alamagn (1871-1918). Aozet e voe ur boblvouezhiadeg e 1920 e Schlesvig Kreiz ha Su evit gouzout hag-eñ e vefe staget ouzh Alamagn pe ouzh [[Danmark]]. Aloubet gant ar Rouantelezh-Unanet (1945-1949) hag an [[Unvaniezh Soviedel]] (rannvro Ratzeburg). Ul lodenn eus Alamagn ar C’hornaoueg abaoe 1949.
*Alc’hwez :
** S H post schilling (1850)
** Hrzgl post F.R.M. (1864)
** Holstein (1864-1867)
** Schleswig (1864-1867)
** Herzogth. Schleswig (1864-1867)
** Herzcgth pe Herzcgthum Holstein (1865)
** Schleswig-Holstein (1865-1866)
** Slesvig plebiscit (1920)

=== [[Timbroù Sechelez|Sechelez]] ===
[[File:Stamp of Seychelles - 1962 - Colnect 307430 - Map of Indian Ocean.jpeg|dehou|200px]]
*Statud : trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1890-1976). Stad dizalc’h (abaoe 1976)
*Alc’hwez :
** Timbroù [[Enez Moris]) kachedet gant « B64 » (1861-1890)
** [[Sechelez|Seychelles]] (abaoe 1890)
** Republic of Seychelles (1977)

=== [[Timbroù Sechelez|Sechelez - Zil Eloigne Sesel]] ===
*Statud : Inizi Aldabra, Desroches, Farquhar ha Providence dindan dalc’h ar Rouantelezh-Unanet (« Tiriadoù Breizh-Veur er Meurvor Indian ») betek 1976. Staget ouzh Sechelez e 1976.
[[File:Stamp of Seychelles - Zil Eloigne Sesel - 1980 - Colnect 514685 - Map.jpeg|dehou|200px]]
*Alc’hwez : 
** Timbroù Tiriadoù Breizh-Veur er [[Meurvor Indian]] (1968-1976)
** Timbroù [[Sechelez]] (1976-1980)
** Seychelles - Zil Eloigne Sesel (1980-1983)
** Seychelles - Zil Elwagne Sesel (1983-1985)
** Seychelles - Zil Elwannyen Sesel (1985-1992)

=== [[Timbroù Bro warezet Arabia ar Su|(Kathiri) Seiyun]] === 
*Statud : Sultanelezh gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. Staget ouzh [[Yemen ar Su]] e 1967.
*Alc’hwez (lizherennoù latin hag arabek) : 
** Aden - Kathiri State of Seiyun (1942-1964)
** Ttimbroù Seiyun dreistmoullet “South Arabia” (1966)
** Kathiri State of Seiyun South Arabia (1966-1968)

=== [[Timbroù Selangor|Selangor]] ===
*Statud : Bro warezet gant Breizh-Veur (1814-1963). Unan eus 13 Stad Kevread Malazia abaoe 1963. Aloubadeg Japan (1942)
*Alc’hwez : 
** Timbroù [[Malaka]] dreistmoullet gant S mui arouez an Islam (Loar ha sterenn) (1882)
** Timbroù [[Malaka]] dreistmoullet gant Selangor (1882-1900)
** Selangor (1891-1895)
** Malaya ha lizherennoù e [[skritur jawiek]] (1935-1941)
** Malaya Selangor (1941-1962)
** Malaysia Selangor (abaoe 1965)
** Timbroù Selangor dreistmoullet gant lizhrennoù japanek (1942)

=== [[Timbroù Senegal|Senegal]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall betek 1959. Stad dizalc’h abaoe 1960.
*Alc’hwez : 
** Timbroù trevadennoù Bro-C’hall (1887)
** Timbroù trevadennoù Bro-C’hall dreistmoullet &lt;small&gt;SÉNÉGAL&lt;/small&gt; (1892)
** Sénégal et Dépendances (1892-1901)
** Sénégal Afrique Occidentale Française (1906-1935 ha 1941-44)
** Sénégal AOF (1935-1941)
** Sénégal (1941)
** Timbroù Afrika c’hall ar C’hornaoueg (1944-1959)
** Kevread Mali (1959-1960)
** République du Sénégal (1960-1976)
** [[Senegal|Sénégal]] (abaoe 1976)

=== [[Timbroù Senegal-Uhel ha Niger|Senegal-Uhel ha Niger]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall bet anvet Senegambia ha Niger.
*Alc’hwez : Ht Sénégal-Niger (1906-1915)
*Pennad kar : [[Timbroù Senegambia ha Niger]]

=== [[Timbroù Senegambia ha Niger|Senegambia ha Niger]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall o vodañ Senegal, Gambia ha NIger
*Alc’hwez : Sénégambie et Niger (1903)

=== [[Timbroù Serbia|Serbia]] ===
[[File:European nature protection 2020 stamp of Serbia - 2.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Ul lodenn eus Impalaeriezh Otoman. Priñselezh emren (1815-1882). Rouantelezh dizalc’h (1882-1918). Ul lodenn eus « Rouantelezh Serbed, Kroated ha Slovened » adanvet Yougoslavia e 1929 (1918-1941 ha 1946-2003). Aloubadeg Alamagn (1941-1945). Kevreet gant Montenegro (2003-2006). Stad dizalc’h abaoe 2006.
*Alc’hwez : 
** Skoed-ardamez [[Serbia]] (1866)
** K. CPБСКА ha poltred ar Roue (1866)
** Poltred ar roue (1869-1873)
** СРБИЈА (1881-1905)
** КРАЉЕВИНА СРБИЈА (1911-1918)
** Timbroù Yougoslavia dreistmoullet gant &lt;small&gt;SERBIEN&lt;/small&gt; (1941)
** СРБИЈА SERBIEN (1941-1944)
** Timbroù Yougoslavia (1918-2005)
** Србија и Црна Гора pe Srbija i Crna Gora (2003-2006)
** СРБИЈА (abaoe 2006)
** SERBIJA
*Timbroù-brezel : Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet &lt;small&gt;POSTES SERBES&lt;/small&gt; (1917)

=== [[Timbroù Antarktika - Tiriad Breizh-Veur|Inizi Shetland ar Su]] ===
[[File:FalklandIslandsDependencies1948violet1dSGG9-G16 2.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Tiriad-suj an Inizi Maloù dindan dalc’h ar Rouantelezh-Unanet (betek 1962). Ul lodenn eus Tiriad Antarktika Breizh-Veur (abaoe 1962).
*Alc’hwez : 
** Timbroù Inizi Malou dreistmoullet gant SOUTH SHETLANDS DEPENDENCY OF (1944)
** Falkland Islands Dependencies (1946-1956)

=== [[Timbroù Thaïland (Siam)|Siam]] ===
*Statud : Rouantelezh. Adanvet Thaïland e 1939.
* Alc’hwez : 
** Poltred ar roue (1883)
** Siam (1887-1939)
*Pennad kar : [[Timbroù Thaïland]]

=== [[Timbroù Sierra Leone|Sierra Leone]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1808-1961). Stad dizalc’h (abaoe 1861)
*Alc’hwez :
** [[Sierra Leone]] (abaoe 1861)
** Republic of Sierra Leone (1975-1977)

=== [[Timbroù Rouantelezh an Div Sikilia|Rouantelezh an Div Sikilia]] ===
*Statud :Unvaniezh rouantelezh [[Sikilia]] ha hini [[Naplez]] e 1816. Stad dizalc’h betek 1861. Ul lodenn eus [[Italia]] abaoe 1861.
*Alc’hwez :  
** Posta Napoletana (1858 ha 1860)
** Mezzo Tornese ha poltred ar roue (1861)
** Posta di Sicilia (1859)

=== [[Timbroù Sina|Sina]] ===
[[File:Stamp China Stalin Mao 1950 5000.jpg|dehou|300px]]
*Statud : Impaleriezh betek 1911. Republik (1912-1949). Brezel diabarzh (1927-1949) Aloubadeg Japan e Norzh Sina (1937-1945). Republik poblek abaoe 1949 (nemet Enez [[Enez Taiwan|Formoza]]). Tiriadoù [[Makao]] (e 1999) ha [[Hong-Kong]] (e 1997) zo bet staget ouzh [[Republik Pobl Sina|Sina]].
*Alc’hwez : 
** [[Sina|China]] (1878-1897)
** Imperial Chinese Post (1897-1912)
** Republic of China (1912-1931)
** 中华民国 (1931-1992)
** 中国邮政 (= Melestradurezh Postel China) (abaoe 1992)

=== [[Timbroù Sina|Sina – Postoù rannvro]] ===
*Statud : Postoù lec’hel.
*Sina Kreiz : 
** Poltred Mao Zedong (1948)
** Timbroù Sina dreistmoullet (1948-1949)
*Sina an Hanternoz :
** Timbroù Sina dreistmoullet (1949-1949)
** Aloubadeg Japan (1941-1945)
*Sina ar Biz
** Timbroù Sina dreistmoullet (1946)
** Poltred Tachang Kaï-Tchek ha Sun Yat Sen (1946-1947)
** Timbroù Sina dreistmoullet ha Poltred Mao Zedong (1947-1949)
*Sina ar Reter (1949)
*Sina ar Su (1949)
*Sina ar Mervent (1949)
*Setchouan (1933-1934 ha 1949)
*Shanghaï ha Nankin – Aloubadeg Japan (1943-1945)

=== [[Timbroù Sina – Burevioù alaman|Sina – Burevioù alaman]] ===
[[File:Stamp of China-GermanPO.jpg|dehou|150px]]
*Statud : Burevioù-post an Impalaeriezh alaman e Sina (1894-1922).
*Alc’hwez : Timbroù Alamagn dreistmoullet gant &lt;small&gt;China&lt;/small&gt; (1897-1900) ha China (1905).

=== [[Timbroù Sina - Burevioù saoz|Sina - Burevioù saoz]] ===
*Statud : Postoù ar soudarded kaset da Sina (1900). Burevioù-post [[Breizh-Veur]] e Sina (1917-1922).
*Alc’hwez : 
** Timbroù Indez Breizh-Veur dreistmoullet gant C.E.F. (1900)
** Timbroù Hong Kong dreistmoullet gant CHINA (1917-1922)

=== [[Timbroù Sina - Burevioù gall|Sina - Burevioù gall]] ===
*Statud : Burevioù-post Bro-C’hall e Sina (1894-1922).
*Alc’hwez : 
** Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant &lt;small&gt;CHINA&lt;/small&gt; (1894-1901)
** Chine (1902-196)
** Timbroù Indez-Sina c’hall dreistmoullet gant &lt;small&gt;CHINE&lt;/small&gt; (1902-1921)

=== [[Timbroù Sina - Burevioù italian|Sina - Burevioù italian]] ===
*Statud : Burevioù-post [[Italia]] e Sina (1917-1922).
*Alc’hwez : Timbroù Italia dreistmoullet gant &lt;small&gt;PECHINO&lt;/small&gt; &lt;small&gt;TIENTSIN&lt;/small&gt; pe “Pechino” ha “Tientsin” (1917-1919).

=== [[Timbroù Sina – Burevioù Japan|Sina – Burev Japan]] ===
*Statud : Burevioù-post [[Japan]] e Sina (1900-1922).
*Alc’hwez : Timbroù Japan dreistmoullet gant lizherennoù japaneg (1900-1914)

=== [[Timbroù Sina – Burevioù rusian|Sina – Burevioù rusian]] ===
*Statud : Burevioù-post [[Rusia]] e Sina (1899-1920).
*Alc’hwez : 
** Timbroù Rusia dreistmoullet gant &lt;small&gt;КИТАЙ&lt;/small&gt; 
** Timbroù Rusia dreistmoullet gant un talvoud-gwerzh gant « Cents » ha « Dollar » (1917)

=== [[Timbroù Sina – Burevioù Stadoù-Unanet Amerika|Sina – Burevioù Stadoù-Unanet Amerika]] ===
*Statud : Burevioù-post [[Stadoù-Unanet]] e Sina (1919-1922).
*Alc’hwez : Timbroù Stadoù-Unanet dreistmoullet gant SHANGHAI CHINA (1919-1922)

=== [[Timbroù Singapour|Singapour]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1867-1959). Emrenerezh (1960). Ezel eus Kevread Stadoù Malaysia (1960-1965). Stad dizalc’h (republik) abaoe 1965.
*Alc’hwez : 
** Singapore Malaya (1948-1959)
** State of Singapore (1959-1963)
** Republic of Singapoore (1966)
** Singapore (abaoe 1967)
[[File:Al-Zahrawi Stamp, Syria (1964).jpg|thumb|dehou|200px]]

=== [[Timbroù Siria|Siria]] ===
*Statud : Ul lodenn eus Impalaeriezh Otoman betek 1918. Aloubet gant Lu ar Rouantelezh Unanet (Nerzh Ergerzhadeg Ejip) etre 1918 ha 1922. Aloubadeg Bro-C’hall (1922). Fiziet e voe melestradurezh Siria e Bro-C’hall e 1923. Kevread Stadoù Emren Siria (1922-1924). Stad Siria (1925-1930). Republik Siria (1930-1946). Stad dizalc’h abaoe 1946. Unvaniezh gant [[Ejipt]] evit sevel Republik Arab Unvan etre 1958 ha 1961. 
*Alc’hwez : 
** Timbroù an Impalaeriezh Otoman (1863-1919)
** E.E.F. (= Egypt Expeditionnary Forces) (1918-1922)
** Timbroù Bro-C’hall pe ar Sav-Heol (''Levant'' e galleg) dreistmoullet T.E.O. (=''Territoires Ennemis Occupés'') pe '''O.M.F. Syrie''' (= ''Occupation Militaire Francaise''). (1919-1923)
** Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant '''Syrie Grand Liban'''  (1923-1924)
** Syrie (1924-1932)
** République syrienne (1934-1944)
** Syrie pe République Syrienne (1944-1958)
** U.A.R. (1958-1961)
** Syrian Arab Republic (1961-1984)
** Syria (lizherenneg latin hag arabek) (abaoe 1984)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Enez Rouad]] [[Timbroù Tiriad an Alawited]] [[Timbroù Latakia]] [[Timbroù Sandjak Alexandretta]]

=== [[Timbroù Sirmoor|Sirmoor]] ===
[[File:Stamp of Sirmoor - 1885 - Colnect 779728 - Raja Shamsher Parkash.jpeg|dehou|200px]]
*Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez : Sirmoor state (1879-1899)

=== [[Timbroù Skos Nevez|Skos Nevez]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouanetlezh-Unanet (1713-1867). Staget e voe ouzh Kanada e 1867.
*Alc’hwez : Nova Scotia (1851-1860)
*Pennad kar : [[Timbroù Kanada]]

=== [[Timbroù Slovakia|Slovakia]] ===
*Statud : Ul lodenn eus an Impalaeriezh Aostria-Hungaria (betek 1918). Ul lodenn eus Stad Tchekoslovakia (1918-1939). Stad dizalc’h dindan levezon Alamagn (1939-1945). Ul lodenn eus Stad Tchekoslovakia (1945-1992). Rannet e voe [[Tchekoslovakia]] e daou d’ar 1añ a viz Genver 1993 ha savet Stadoù dizalc’h  [[Tchekia]] ha [[Slovakia]].
*Alc’hwez : 
** Timbroù Aostria (1850-1871)
** Timbroù Hungaria  (1871-1921)
** Timbroù Tchekoslovakia (1921-1939)
** Timbroù Tchekoslovakia dreistmoullet &quot;Slovensky Stat” (1939)
** Slovenská posta (1939)
** Slovensko (1939-1945)
** Timbroù Tcheko-slovakia (1945-1992)
** Slovensko (abaoe 1993)
*Timbroù evit Lejion Tchekoslovakia e Siberia (embannet e Irkoutsk) : Československé Vojsko Na Rusi (1919-1920)

=== [[Timbroù Slovenia|Slovenia]] ===
*Statud : Ul lodenn eus an Impalaeriezh Aostria-Hungaria (betek 1918). Ul lodenn eus Rouantelezh Serbed, Kroated ha Slovened (1918-1931). Ul lodenn eus rouantelezh Yougoslavia (1931-1939). Aloubadeg Italia (1941) hag Alamagn (1944). Ul lodenn eus republik Yougoslavia (1945-1991). Stad dizalc’h abaoe 1991.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Rouantelezh Serbed, Kroated ha Slovened (rummad Lubiana) gant AЖAРAВA CХC - Država SHS (1919-1931)
** Timbroù Yougoslavia gant Југославија ha Jugoslavia (1931-1939)
** Timbroù Yougoslavia dreistmoullet gant ar gerioù « Commissariato Civile Territori Sloveni occupati LUBIANA » pe « Alto Commissario per la Provincia di Lubiana » (1941).
**Timbroù Italia dreistmoullet gant arouez un erer hag ar gerioù « Provinz Ljubljanika Laibach Pokrajina » (1944).
**Timbroù Yougoslavia Југославија ha Jugoslavia (1945-1991)
** Slovenija (abaoe 1991)

=== [[Timbroù Smyrna|Smyrna]] ===
*Statud : Kêr e Turkia (anvet [[Izmir]] bremañ). Fiziet e melestradurezh Gres goude ar [[Brezel-bed Kentañ]], aloubet gant Gres e 1919, gant Turkia e 1922. Staget ouzh Turkia e 1922.
*Alc’hwez : Timbroù Gres dreistmoullet gant E.T. ΣMYPNH (= Postoù Gres – Smyrna) (1919)

=== [[Timbroù Somalia|Somalia]] ===
*Statud : Trevadenn Italia (1905-1945), aloubet gant ar Rouantelezh-Unanet e 1942. Stad dizalc’h abaoe 1960 dre unvaniñ [[Somalia Italian]] ha [[Somaliland]] Breizh-Veur. 
*Alc’hwez  (lizherennoù latin hag arabek) :
** Somalia (1960-1980)
** Somali Democratic Republic (1970-1973)
** Jum. Dim. Somaliya (1973-1976) 
** J.D. Soomaaliyeed (1976-1990)
** J.D. Soomaaliya (abaoe 1990
*Pennadoù kar : [[Timbroù Somaliland]]  [[Timbroù Somalia Italian]]

=== [[Timbroù Somalia italian|Somalia italian]] ===
[[File:ItaSomalia 1936 MiNr0237 pm Mogadishu B002.jpg|dehou|250px]]
*Statud : Trevadenn Italia (1881-1942). Aloubadeg ar Rouantelezh-Unanet (1942-1945). Melestradurezh fiziet en Italia gantan [[A.B.U.]] etre 1950 ha 1960. Stad dizalc’h dindan anv [[Somalia]] abaoe 1960.
*Alc’hwez : 
** Benadir (1903-1923)
** Timbroù Italia dreistmoullet gant &lt;small&gt;SOMALIA ITALIANA&lt;/small&gt; (1923-1931)
** Somalia Ital. (1926)
** Postes Somalia Italiana (1928)
** Postes Italiane Somalia (1932-1937)
** Somalia Italiana (1934)
** Somalia (lizherennoù latin hag arabek) (1938-1950)

=== [[Timbroù Somaliland saoz|Somaliland saoz]] ===
*Statud : Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1906-1960). Kenstaget ouzh trevadenn [[Somalia Italian]] evit sevel Stad Somalia dizalc’h e 1960.
*Alc’hwez : 
** British Somaliland
** Somaliland Protectorate
*Pennad kar : [[Timbroù Somalia italian]]

=== [[Timbroù Somaliland (Republik)|Somaliland (Republik)*]] ===
*Statud : Tiriad disrannour Somalia (abaoe 1991) anvet ez-ofisiel “Republik Somaliland”. Nann anavezet gant Stadoù an [[Aozadur ar Broadoù Unanet|A.B.U.]] estreget [[Israel]]. Nann ezel eus [[Unvaniezh Postoù ar Bed|U.P.B.]]
* Er-maez al lezenn eo an timbroù.
*Alc’hwez : 
** Republic of Somaliland
** Somaliland (e lizherennoù latin hag arabek)
** Soomaaliya (abaoe 1996) : falstimbroù

=== [[Timbroù Soruth|Soruth]] ===
[[File:Stamp of Soruth (Saurashtra) - 1935 - Colnect 943507 - Nawab Mahabat Khan III.jpeg|dehou|200px]]
*Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez : 
** Lizherennoù Goudjarateg (1864-1915)
** Saurashtra Postage (1923-1949)
** Timbroù-servij : timbroù dreistmoullet &lt;small&gt;SARKARI&lt;/small&gt; (1929-1938)

=== [[Timbroù Soudan|Soudan]] ===
*Statud : Tiriad dindan dalc’h [[Ejipt]] hag ar [[Rouantelezh-Unanet]] (1899-1951). Stad emren (1951-1954). Stad dizalc’h (republik) abaoe 1956.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Ejipt dreistmoullet SOUDAN (lizherenneg latin hag arabek) (1897)
** Sudan Postage pe Sudan (lizherenneg latin hag arabek) (1898-1951)
** Sudan - Self Government (1954)
** Sudan (lizherenneg latin hag arabek) (abaoe 1956)

=== [[Timbroù Soudan c’hall|Soudan c’hall]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall (1890-1899). Ezel eus Afrika ar C’hornaoueg C’hall. Ul lodenn eus “Niger Grenn” ha Senegal Uhel” (1899-1902), ha Senegambia ha Niger (1902-1904), Senegal Uhel ha Niger (1904-1919). Pa voe krouet [[Volta-Uhel]] e 1921 e voe anvet [[Soudan c’hall]] (1921-1958). Stad dizalc’h dindan anv [[Mali]] abaoe 1960.
*Alc’hwez : 
** Timbroù trevadennoù Bro-C’hall dreistmoullet gant SOUDAN Frais (1894)
** Soudan Français (1894-1900 ha 1931-1944)
** Timbroù Senegal Uhel dreistmoullet gant Soudan Français (1921-1930)
*Pennad kar : [[Timbroù Mali]]

=== [[Timbroù Soudan ar Su|Soudan ar Su]] ===
*Statud : Ul lodenn eus [[Soudan]]. Stad dizalc’h abaoe 2011.
*Alc’hwez : Republic of the South Sudan (abaoe 2011)

=== [[Timbroù Spagn|Spagn]] ===
[[File:Stamp 1934 Spain Minr0637 pm B002.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Stad dizalc’h. Rouantelezh (1715-1872). Republik (1873-1874). Rouantelezh (1874-1931). Republik (1931-1939). Brezel diabarzh (1936-1939). Diktatouriezh Franco (1939-1975). Rouantelezh abaoe 1975.
*Alc’hwez :
** Poltred ar Rouanez (1850-1862 ha 1864)
** España pe Correos de España (1862-1872 ha 1900-1931)
**Comunicaciones (1873-1899)
** Republica española (1931-1938)
** Estado Español (1937-1940)
** España (abaoe 1939)
*Timbroù lec’hel zo bet embannet e-pad ar brezel diabarzh en Almeria, e [[Barselona]], [[Madrid]], [[Valencia]], [[Aragon]], [[Cadix]], [[Logroño]], Lugo, [[Malaga]], [[Melilla]], Orense, Pontevedra, [[San Sebastian]], [[Santa Cruz de Tenerife]], [[Saragossa]], [[Segovia]], [[Vitoria]], Teruel.

=== [[Timbroù Sri Lanka (Ceylan|Sri Lanka (Ceylan)]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet betek 1972 dindan anv [[Ceylan]]. Stad dizalc’h abaoe 1972.
*Alc’hwez : 
** Ceylan (-1972)
** Sri Lanka (abaoe 1972)

=== [[Timbroù Stadoù Kenkevredet Amerika|Stadoù Kenkevredet Amerika]] ===
*Statud : Stadoù disrannour e Stadoù-Unanet Amerika e-pad ar brezel diabarzh (1861-1865).
*Alc’hwez : Confederate States, CSA Postage ou Postage (1861-1865)
*Bridgeville, Greenville, Grove Hill, Livingston, Mobile, Talladega hag Uniontown (Stad Alabama)
*Chapel Hill, Hillsborough, Lenoir ha Rutherfordton (Stad Karolina an Norzh)
*Charleston, Spartanburg, Unionville (Stad Karolina ar Su)
*New Smyrna, Athens, Kingston, Macon ha Newnan (Stad Jorjia)
*Bâton-Rouge, Mount Lebanon, New Orleans (Stad Louisiane)
*Galatin, Knoxville, Memphis, Nashville, Rheatown ha Tellico Plains (Stad Tennessee)
*Austin, Beaumont, Galveston, Goliad, Gonzales, Hallettsville, Helena, Independence, Port Lavaca ha Victoria (Stad Texas)
*Abingdon, Danville, Emory, Fredericksburg, Greenwood Depot, Jetersville, Liberty, Lynchburg, Marion, Petersburg, Pittsylvania ha Pleasant Shade (Stad Virginia)

=== [[Timbroù Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet Amerika]] ===
[[File:USA postmaster provisional stamp NY Mi 2 YT 1.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Stad dizalc’h (Republik Kevreadel). Brezel diabarzh (1861-1865). Postoù prevez (“Post Masters”) e kêrioù New-York ha Saint-Louis (1845), Alexandria, Boscawen, Baltimore, Brattleboro ha Providence (1846).
*Alc’hwez : 
** Post Office (1845-1846)
** US Postage (1847-1875)
** United States (of America) pe US (abaoe 1875-1975)
** USA (abaoe 1975)

=== [[Timbroù Stadoù ar Pab|Stadoù ar Pab]] ===
*Statud : Stad dizalc’h dindan aotrouniezh ar Pab. Staget ouzh Italia e 1870. Dizalc’h (lodenn Roma) dindan anv [[Keoded ar Vatikan]] e 1929.
*Alc’hwez :  
** Skoed-ardamez ha Franco Bollo Postale (1852-1868)
*Pennad kar : [[Timbroù Keoded ar Vatikan]]

=== [[Timbroù Stellaland|Stellaland]] ===
[[File:1885 stamp of Stelland.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Stad dizalc’h (1882-1885). Staget e voe ouzh trevadenn [[Bechuanaland saoz]] e 1885.
*Alc’hwez : 
** Republiek Stellaland (1884)
** Vryburg
** Timbroù Kab ar Spi Mat dreistmoullet gant « VR special post » (1899-1900)
*Pennadoù kar :  [[Timbroù Bechuanaland saoz]], [[Timbroù Suafrika]]

=== [[Timbroù Suafrika|SuAfrika]] ===
[[File:SouthAfrica-Stamp-1923-Springbok.jpg|dehou|250px]]
*Statud : Dizalc’h abaoe 1910 dindan anv [[Unvaniezh Afrika ar Su]], ganet eo bet diwar gevreañ trevadennoù saoz [[Kab ar Spi Mat]], [[Natal]], [[Transvaal]] ha [[Stad-Oranje]]. Betek 1961 e oa divyezhek (saozneg – afrikaneg) meneg an timbroù.
*Alc’hwez : 
** Unie van Zuid Afrika - Union of South Africa (1910-1922)
** Suid-Afrika, Suidafrika South Africa (1926)
** AFR (1927-1936)
** Republic of South Africa - Republiek van Suid-Afrika (1961-1966)
** RSA (abaoe 1961)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Kab ar Spi Mat]], [[Timbroù Natal]], [[Timbroù Stad Orañje]], [[Timbroù Transvaal]], [[Timbroù Stadoù emren Suafrika]].

=== [[Timbroù Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika|Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika]] ===
*Statud : Kompagnunezh prevez e dalc’h tiriadoù bet anvet  Rodezia na Norzh ha Rodezia ar Su.
*Alc’hwez : British South Africa Company (1890-1905)

=== [[Timbroù Bro-Suis|Suis]] ===
[[File:Stamp Switzerland 1908 1fr.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Stad Kengevreadel dizalc’h.
*Alc’hwez : 
** ORTS POST (1850)
** Tresadenn ur vaouez gant skoed-ardamez [[Suis]] (1854-1862 ha 1882-1907)
** Confoederatio Helvetica (1938)
** Helvetia (abaoe 1907)

=== [[Timbroù Bro-Suis|Suis – Postoù kantonioù]] ===
*Statud : A-raok ma voe embannet timbroù gant melestradurezh Suis ez eus graet reoù gant postoù lec’hel e kantonioù [[Basel]], [[Geneva]], [[Neuchâtel (kêr)|Neuchatel]]
*Alc’hwez : 
*Postoù Kantonioù
** Basel : Stadt Post Basel (1845)
** Geneva : Postes de Genève (1845-1849) pe Postes Locales gant skoed-ardamez Suis (1849-1851)
** Zurich : &lt;small&gt;ZÜRICH&lt;/small&gt; (1843-1850)

=== [[Timbroù Sukembre-Nevez|Sukembre-Nevez]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1825-1900). Ezel eus Kengevredad Aostralia abaoe 1901.
*Alc’hwez :
** Aust sicillum nov camb, 1850
** New South Wales pe “– Walls” pe “– Wale” pe ‘- Wace” pe “- Waees” (1851)
** New South Wales (1851-1907)
** N.S.W. (1897)
** Commonwealth New South Wales (1903-1906)
** Timbroù-servij - timbroù dreistmoullet ‘’’O S’’’ (1879-1886) pe ‘’’OS NSW’’’ (1903-1906)
** Timbroù-servij - timbroù Aostralia toulliget ’’’O S’’’  pe ‘’’O S NSW’’’  (1913-1927)

=== [[Timbroù Surinam|Surinam]] ===
* Statud : trevadenn an Izelvroioù (1873-1954). Dominion (1954-1975). Stad dizalc’h (abaoe 1975).
*Alc’hwez : Suriname (abaoe 1873)

=== [[Timbroù Sveden|Sveden]] ===
[[File:Stamp 2000 Sweden David Ehrenstrahl.png|dehou|250px]]
*Statud : Stad dizalc’h (rouantelezh).
*Alc’hwez : Sverige (abaoe 1855)

=== [[Timbroù Swaziland|Swaziland]] ===
*Statud : Bro warezet (betek 1902) ha trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1902-1967). Emrenerezh (1967-1968). Stad dizalc’h (rouantelezh) abaoe 1968. Anvet [[Eswatini]] e 2018.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Transvaal dreistmoullet [[Swaziland]] (1899-1892)
** Timbroù Transvaal (1894-1910)
** Timbroù Suafrika  (1910-1933)
** [[Swaziland]] (1933-2018)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Eswatini]]  [[Timbroù Suafrika]]

== T ==
=== [[Timbroù Tadjikistan|Tadjikistan]] ===
[[File:Stamp of Tajikistan - 2001 - Colnect 291807 - Map flag and arms of Tadjikistan.jpeg| dehou|200px]]
*Statud : Republik ezel eus Unvaniezh Soviedel betek 1992. Stad dizalc’h abaoe 1992
*Alc’hwez : 
** Тоҷикистон - Tadžikistan (1992-1995)
** Тоҷикистон – [[Tadjikistan]] (abaoe 1995)

=== [[Timbroù Tahiti|Tahiti]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall (1880-1958). Tiriad tramor dindan anv [[Polinezia C’hall]].
*Alc’hwez : Timbroù an trevadennoù dreistmoullet &lt;small&gt;TAHITI&lt;/small&gt; (1882-1915)
*Pennad kar : [[Timbroù Polinezia C’hall]]

=== [[Timbroù Tanganyika|Tanganyika]] ===
*Statud : Trevadenn Alamagn dindan anv “Afrika ar Reter” (Deustsche Ostafrika) etre 1898 ha 1915. Aloubet gant ar Rouantelezh-Unanet e 1916. Fiziet gant Kevredigezh ar Broadoù e Breizh-Veur (1922-1935). Unvanet gant Kenya hag Ouganda (1935-1961). Dizalc’h abaoe 1961, asambles gant [[Zanzibar]]. Adanvet [[Tanzania]] e 1964.
*Alc’hwez :
** Tanganyika (1922)
** Mandated Territory of Tanganyika (1926-1931)
** Timbroù Kenya – Ouganda – Tanganyika (1935-1961)
** Tanganyika (1961)
** Jamhuri ya Tanganyika (1962)
** United Republic of Tanganyika and Zanzibar (1964)

=== [[Timbroù Maroko|Tanja]] ===
*Statud : Tiriad etrebroadel (1925-1956). Staget ouzh Maroko pa voe dizalc’h. Burev-post Breizh-Veur e kêr Tanja e Maroko.
*Alc’hwez :  Timbroù ar Rouantelezh-Unanet dreistmoullet gant &lt;small&gt;TANGIER&lt;/small&gt; (1927-1957)

=== [[Timbroù Tanzania|Tanzania]] ===
[[File:Stamp of Tanzania - 1965 - Colnect 277752 - Flag.jpeg|dehou|200px]]
*Statud : Stad dizalc’h abaoe 1961, anavezet dindan anv [[Tanganyika]], asambles gant [[Zanzibar]] e 1964.
*Alc’hwez : [[Tanzania]] (abaoe 1965).
*Pennad kar : [[Timbroù Tanganyika]]

=== [[Timbroù Tasmania|Tasmania]] ===
*Statud :  Trevadenn ar Rouanetelezh-Unanet anvet “Douar Van Diemen” betek 1853. Ezel eus Kengevredad Aostralia abaoe 1901.
*Alc’hwez :
** Van Diemens Land (1853-1857)
** [[Tasmania]] (1858-1912)
** Timbroù Aostralia gant toullouigoù e stumm OS (1914) ha T (1938).
*Pennad kar : [[Timbroù Aostralia]]

=== [[Timbroù Tchad|Tchad]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall staget ouzh [[Kongo Grenn]] (betek 1915), [[Oubangi-Chari]] (1915-1922) hag ezel eus [[Afrika C’hall ar C’heder]] (1936-1958). Stad dizalc’h abaoe 1958.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Kongo Grenn dreistmoullet ‘’’TCHAD’’’ (1915)
** Timbroù Oubangi-Chari (1915-1922)
** Timbroù Kongo Grenn dreistmoullet TCHAD AFRIQUE EQUATORIALE FRANCAISE (1924-1933)
**Timbroù Afrika c’hall ar C’heheder (1933-1958)
** République du [[Tchad]] (abaoe 1959)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Oubangi-Chari]] [[Timbroù Kongo Grenn]]

=== [[Timbroù Tchekia|Tchekia]] ===
*Statud : Ul lodenn eus an [[Impalaeriezh Aostria-Hungaria]] (1867-1918). Ul lodenn eus Stad Tchekoslovakia (1918-1939). Aloubadeg Alamagn (1939). Tiriad-suj Alamagn dindan anv [[Gwarez-stad Bohemia-Moravia]] (1939-1944). Ul lodenn eus Stad Tchekoslovakia (1945-1992). Stad dizalc’h abaoe 1992
*Alc’hwez : 
** Timbroù [[Aostria]] (1850-1918)
** Timbroù [[Tchekoslovakia]] (1918-1939 ha 1945-1992)
** Timbroù Gwarez-stad Bohemia-Moravia (1940-1944)
** Česká republika (abaoe 1992)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Aostria]] [[Timbroù Tchekoslovakia]]

=== [[Timbroù Tchekosloslovakia|Tchekoslovakia]] ===
*Statud : Stad dizalc’h savet e 1918 gant unvaniezh [[Bohemia]], [[Moravia]] (ha [[Silezia]]) ha [[Slovakia]]. Ul lodenn staget ouzh [[Alamagn]] e 1939 ha savet  Stad Slovakia diouzh un tu, Bohemia ha Moravia aloubet gant Alamagn diouzh an tu all. Stad dizalc’h (1945-1992). Rannet e daou (Tchekia ha Slovakia) e 1993.
*Alc’hwez : 
** Cesko-Slovenska (1918-20)
** Posta Československa (1919-1926)
** Československo (1926-1939 ha 1945-1992)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Slovakia]]; [[Timbroù Bohemia ha Moravia]]

=== [[Timbroù Pakhoi|Tch’ong-K’ing]] ===
*Statud : Burevioù-post [[Indez-Sina]] (trevadenn c’hall) e [[Sina]] (1902-1922). Anvet [[Chongqing]] hiriv.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Indez-Sina c’hall dreistmoullet gant &lt;small&gt;TCHONG-KING&lt;/small&gt; (1902-1904)
** Timbroù Indez-Sina c’hall dreistmoullet gant &lt;small&gt;TCHONGKING&lt;/small&gt; (1903) pe Tch’ong K’ing (1908-1919)

=== [[Timbroù Terengganu|Terengganu]] ===
*Statud : Bro warezet gant Breizh-Veur (1909-1963). Unan eus  ar pemp Stad malaizian nann-kevreet a-raok emezelañ da gKevread Malazia e 1963. Aloubadeg Japan e 1942.
*Alc’hwez : 
** Trengganu (1910-1911)
** Malaya ha lizherenneg Jawiek (1949-1955)
** Malaysia Trengganu (1965-1981)
** Malaysia Terengganu (abaoe 1986)
** Timbroù Trengganu dreistmoullet gant lizherennoù japanek (1942)
*Pennad kar : [[Timbroù Malaizia]]

=== [[Timbroù Tete|Tete]] ===
*Statud :  Trevadenn [[Portugal]]. Staget ouzh [[Mozambik]] e 1920.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Afrika Bortugalek dreistmoullet gant &lt;small&gt;REPUBLICA TÉTE&lt;/small&gt; (1913)
** Timbroù Makao dreistmoullet gant &lt;small&gt;REPUBLICA TÉTE&lt;/small&gt; (1913)
** Timbroù Timor ar Reter dreistmoullet gant &lt;small&gt;REPUBLICA TÉTE&lt;/small&gt;(1913)
** Téte (1914)

=== [[Timbroù Thaïland (Siam)|Thaïland (Siam)]] ===
[[File:Thai stamp 1st sik.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Rouantelezh dizalc’h. Bet anvet [[Thailand|Siam]] betek 1939.
* Alc’hwez : 
** Thaïland (1940)
** วหน (1941)
** Thaï (1943)
** Siam (1947-1949)
** Thailand ประเทศไทย (abaoe 1951)

=== [[Timbroù Thessalia|Thessalia]] ===
*Statud : Rannvro Bro-C’hres aloubet gant Turkia e-pad ar brezel etre an div vro e 1897.
* Alc’hwez : Timbr eizhkornek gant lizherennoù arabek (1898)
*Pennad kar : [[Timbroù Turkia]]

=== [[Timbroù Greunland|Thule]] ===
*Statud : Tiriad [[Greunland]], dindan dalc’h [[Danmark]].
*Alc’hwez : [[Thule]] (1935-1937)

=== [[Timbroù Thüringen|Thüringen]] ===
*Statud : Rannvro alaman dindan melestradurezh an [[Unvaniezh Soviedel]] (1945-1949). Staget ouzh Republik [[Alamagn ar Reter]] e 1949.
*Alc’hwez :  [[Thüringen]] (1945)

=== [[Timbroù Thurn ha Taksis|Thurn ha Taksis]] ===
[[File:Thurn und Taxis 1865 43IB.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Tiegezh priñsed alaman a rae war-dro servijoù ar postoù abaoe an XIIvet kantved en Europa. Kendeuzet gant servijoù-post [[Prusia]] e 1867.
*Alc’hwez :
** Freimarke silb. grosch. (1851-1867)
** Thurn und Taxis (1851-1867)
** Freimarke kreuzer (1852-1867)

=== [[Timbroù Tibet|Tibet]] ===
*Statud : Tiriad dindan levezon ar [[Rouantelezh-Unanet]] ha [[Sina]]. Staget ouzh Sina e 1956.
*Alc’hwez :
** Timbroù Sina dreistmoullet (1911).
** Tibet Postage (lizherennoù latin ha tibetan) (1913 ha 1933).

=== [[Timbroù Timor ar Reter|Timor ar Reter]] ===
[[File:Portuguese Timor 1898 Mi 57 stamp (Vasco da Gama - Discoverer of the seaway to India).jpg|dehou|200px]]
*Statud : Trevadenn bPortugal (betek 1884). Proviñs Portugal (1954-1975). Staget ouz Indonezia (1975-1999). Melestradurezh [[Aozadur ar Broadoù Unanet]] etre 1999 ha 2002. Stad dizalc’h abaoe 2002.
* Alc’hwez : 
** Timbroù [[Makao]] dreistmoullet gant &lt;small&gt;TIMOR&lt;/small&gt; (1885-1887)
** Timor Portugal (1867-1898)
** Timor (1898-1900)
** Timor - Republica portuguesa (1914-1946 ha 1954-1975)
** Timor Portuguese (1948-1954)
** Timbroù Indonezia (1975-1999)
** Timor Lorosae - U.N.T.A.E.T. (1999-2002)
** Timor-Leste (abaoe 2002)

=== [[Timbroù Tobago|Tobago]] ===
*Statud : Trevadenn a Rouantelezh-Unanet. Staget ouzh [[Trinidad]] e 1888. 
* Alc’hwez : Tobago Postage (1879-1897)
*Pennad  kar : [[Timbroù Trinidad-ha-Tobago]]
[[File:TGO 1961 MiNr0298 mt B002.jpg|dehou|300px]]

=== [[Timbroù Togo|Togo]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-Alamagn (1885-1914). Aloubadeg Breizh-Veur (1914-1919). Bro dindan dalc’h Bro-C’hall (1921-1957), ul lodenn anezhi staget ouzh Bro-an-Aour ([[Ghana]]). Stad emren (1957-1960). Stad dizalc’h abaoe 1960.
* Alc’hwez : 
** Timbroù Alamagn dreistmoullet TOGO (1897)
** [[Togo]] (1900-1914)
** Timbroù Togo alaman dreistmoullet TOGO Occupation franco-anglaise pe TOGO Anglo-French Occupation (1914-1915)
** Timbroù Aod an Aor dreistmoullet Togo Anglo-French Occupation (1915)
** Timbroù Dahomey dreistmoullet TOGO Occupation franco-anglaise (1916)
** [[Togo]] (1924-1957)
** République Autonome du Togo (1957-1960)
** République du Togo (1960-1962)
** République togolaise (abaoe 1962)

=== [[Timbroù Enez Tokelau|Enez Tokelau]] ===
*Statud : Tiriad-suj an [[Inizi Gilbert hag Ellice]] (“Union Island”). Tiriad-suj [[Zeland-Nevez]] abaoe 1949. 
* Alc’hwez :
** Tokelau Islands (1949-1976)
** [[Tokelau]] (abaoe 1977)

=== [[Timbroù Tonga|Tonga]] ===
[[File:Tonga 1949 Mi 89 stamp (75th anniversary of the UPU. Hermes over globe).jpg|dehou|300px]]
*Statud : Rouantelezh warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1900-1970). Stad dizalc’h abaoe 1970.
*Alc’hwez : 
** Toga (1897-1950)
** [[Tonga]] (1950-1997)
** Kingdom of Tonga (abaoe 1997)
*Pennad kar : [[Timbroù Niuafo'ou]]

=== [[Timbroù Toskana|Toskana]] ===
*Statud : [[Dugelezh-veur Toskana|Dugelezh-veur]]. Staget ouzh Rouantelezh [[Piemonte]]-Sardignia e 1860. Ur rannvro italian hiriv.
*Alc’hwez : Toscano (1851-1860)
*Pennad kar : [[Timbroù Italia]]

=== [[Timbroù Touva|Touva]] ===
[[File:Tuva stamp map.jpg|dehou|300px]]
*Statud : Stad gwarezet gant an Unvaniezh Soviedel (1921-1944). Staget ouzh an Unvaniezh Soviedel e 1944.
*Alc’hwez :
** Postage [[Touva]] (1927)
** ТЬВА (1932-1935)
** Posta Touva (1936)

=== [[Timbroù Trakia|Trakia]] ===
*Statud : Tiriad dindan dalc’h an Impalaeriezh Otoman. Un emsavadeg a savas e Trakia ar C’hornaoueg, e biz Bro-C’hres, e 1913. Statud Emrenerezh e 1913 anvet “Republik [[Komotiní|Gümülcine]]”. Aloubadeg [[Bulgaria]] e miz Here 1913 ha fin an emrenerezh. Melestradurezh Kevredidi ar C'hentañ Brezel-bed (1913-1920). Aloubadeg Bro-C’hres e 1920. Staget eo bet [[Trakia ar C’hornaoueg]] ouzh [[Bro-C’hres]] ha [[Trakia ar Reter]] ouzh [[Turkia]] e 1923.
* Alc’hwez : 
** Timbroù Turkia dreistmoullet gant ΣΛΛ. ΔΙΟΙΚ. ΓKIOYMOY ΛTZINAΣ ΛEΠTA 10 ha skoed-ardamez Gres (1913)
** Timbroù Turkia dreistmoullet gant « Gouarnamant berrbad Trakia ar C’hornaoueg » e lizherenneg arabek  غربی تراقیا حكومت مستقله  (1913)
** Timbroù Gres dreistmoullet e glas (1913)
** Timbroù Bulgaria dreistmoullet gant THRACE INTERALLIÉE (1913-1920)
** Timbroù Bulgaria dreistmoullet gant THRACE OCCIDENTALE (1913-1920)
** Timbroù Gres dreistmoullet gant ΔΙΟΙΚΗΣΙΣ ΔYTIKHΣ ΘPAKHΣ pe Διοιxηςις Δutixής θpάxης (= “Melestradurezh Trakia ar C’hornaoueg”) (1920) 
** Timbroù Gres dreistmoullet gant Δutixής θpάxης (= « Melestradurezh Trakia ») (1920) 
** Timbroù Turkia dreistmoullet gant Ύπάτη Αρμοστεία Θράκης (= « Komision-Uhel Trakia ») (1920)

=== [[Timbroù Stadoù emren Suafrika|Transkei]] ===
*Statud : Tiriad (lesanvet Bantoustan) a voe dizalc’h (e 1976) hervez Gouarnamant Suafrika, nann-anavezet gant an [[Aozadur ar Broadoù Unanet|A.B.U.]]. Kendeuzet e SuAfrika e miz Ebrel 1994.
*Alc’hwez : Transkei (1976-1994)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Suafrika]]  [[Timbroù Stadoù emren Suafrika]]

=== [[Timbroù Transvaal|Transvaal]] ===
*Statud : Republik dizalc’h (1852-1877). Aloubadeg armeoù Breizh-Veur (1877-1881). Republik dizalc’h (1881-1900). Aloubadeg gant ar Saozon (1900-1902). Melestradurezh Breizh-Veur (1902-1910). Dont a reas da vezañ ul lodenn eus [[Unvaniezh Suafrika]] e miz Mae 1910.
** Postzegel Z.Afr.Republiek, Z.Afr.Republiek (1869-1877)
** Timbroù Transvaal dreistmoullet gant « V.R.-Transvaal » (‘’’Victoria Regina’’) (1877)
** Transvaal Postage (1878-1880)
** Postzegel Afr. Republiek (1885-1895)
** Zuid Afrikaansche Republiek (1895)
** Timbroù Transvaal dreistmoullet gant V.R.I. (‘’’Victoria Regina Imperatrix’’) (1900)
** Timbroù Transvaal dreistmoullet gant E.R.I. (‘’’Eduardus Rex Imperator’’’) (1901-1902)
** Transvaal (1902-1909)
** Timbroù servij : dreistmoulladur C.S.A.R. (1905-1909)
*Pennad kar : [[Timbroù Suafrika]]

=== [[Timbroù Travancore|Travancore]] ===
*Statud : Stad-priñselezh gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet betek 1950. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez :  Travancore Anchal (1888-1946)
*Pennad kar : [[Timbroù India]]

=== [[Timbroù Travancore-Kochin|Travancore-Kochin]] ===
*Statud : Stad-priñselezh gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet betek 1950. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez : State of Travancore-Cochin (1950)
*Pennad kar : [[Timbroù India]]

=== [[Timbroù Treuzjordania|Treuzjordania]] ===
*Statud : Tiriad aloubet gant ar Rouantelezh-Unanet e 1920. Stad emren savet e 1921 goude Emsavadeg Veur an Arabed a-enep an Impalaeriezh otoman, gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. Dizalc’h abaoe 1946 dindan anv [[Jordania]].
*Alc’hwez : 
** Timbroù [[Palestina]] dreistmoullet en arabeg (1920-1923 ha 1925)
** Timbroù Hedjaz  dreistmoullet en arabeg (1924-1925)
** Transjordan (1927-1947)
** Trans-Jordan (1947)
*Pennad kar : [[Timbroù Jordania]]

=== [[Timbroù RSKS Treuzkaokazek|RSKS Treuzkaokazek]] ===
*Statud : Tiriad  [[Jorjia]], [[Armenia]] hag [[Azerbaidjan]] unvanet e Republik Sokialour Kevredek Soviedel Treuzkaokazek e 1923. Ul lodenn eus an Unvaniezh Soviedel e 1924.
*Alc’hwez :
** Timbroù Impalaeriezh Rusia pe Armenia dreistmoullet gant Э C Ф C P (= pennlizherennoù Republik Sokialour Kevredek Soviedel Treuzkaokazek) (1923).
** Э C Ф C P (1923)

[[File:МаркаПМР1995(18).jpg|МаркаПМР1995(18)|dehou|200px]]

=== [[Timbroù Treuznistria|Treuznistria*]] ===
*Statud : Tiriad aloubet gant Roumania (1941-1944). Tiriad disrannour Moldova (abaoe 1991). Nann anavezet gant an darn vrasañ eus Stadoù an [[Aozadur ar Broadoù Unanet|A.B.U.]]. Nann ezel an [[Unvaniezh Postoù ar Bed|U.P.B.]].
* An timbroù a c’hell bezañ implijet er vro met ne c’heller ket ober ganto evit kas lizhiri d’an estrenvro.
*Alc’hwez :
** Республика Молдовеняскэ Нистрянэ (1993)
** Пошта ПМР
** ПМР

=== [[Timbroù Treuzsilvania|Treuzsilvania]] ===
*Statud : Bro eus an [[Impalaeriezh Aostria-Hungaria]] staget ouzh [[Roumania]] e 1919.
*Alc’hwez :  Timbroù [[Hungaria]] dreistmoullet gant &lt;small&gt;BANI REGATUL ROMANIEI F P.T.T.&lt;/small&gt; ([[Kolozsvár]] = Cluj hiriv) pe &lt;small&gt;Bani REGATUL ROMANIEI F P.T.T.&lt;/small&gt; [[Nagyvárad]] = Oradea hiriv) (1919)

=== [[Timbroù Tiriad Dieub Trieste|Trieste]] ===
[[File:The Free Territory of Trieste, Zone B 1952 Mi 59 stamp (75th anniversary of the UPU. Palace Hotel, Portorož-Portorose).jpg|dehou|200px]]
*Statud : Goude an Eil Brezel-bed eo savet “Tiriad Dieub Trieste”. Rannet eo tiriad kêr [[Trieste]] e daou : fiziet e voe un tiriad (A) e  melestradurezh ar Rouantelezh-Unanet ha Stadoù-Unanet Amerika, tra m’edo an eil (B) dindan melestradurezh [[Yougoslavia]]. Staget eo an tiriad A ouzh Italia e 1954, ouzh Yougoslavia (Kroatia) an tiriad B.
*Alc’hwez (Tiriad A) :
** Timbroù Italia dreistmoullet gant AMG F.T.T. (1947-1954)
*Alc’hwez (Tiriad B) :
** Timbroù Yougoslavia dreistmoullet gant STT VUJA pe VUJA-STT (1949)
** STT-VUJA (1950) 
** S.T. TRSTA VUJA (1950-1952)
** STT VUJA (FNR) JUGOSLAVIJA (1952)
** Timbroù Yougoslavia dreistmoullet gant STT VUJNA (1952-1954)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Italia]] [[Timbroù Yougoslavia]] [[Timbroù Venezia Giulia]]

=== [[Timbroù Trinidad ha Tobago|Trinidad ha Tobago]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet betek 1962. Ul lodenn eus Kevread Indez ar C’hornaoueg (1958-1962). Stad dizalc’h abaoe 1962.
*Alc’hwez : 
** LML (1847)
** [[Trinidad]] (1854-1909)
** Trinidad &amp; [[Tobago]] (abaoe 1913)
*Pennad kar : [[Timbroù Trinidad]]

=== [[Timbroù Tripolitania|Tripolitania]] ===
*Statud : Trevadenn Italia (1912-1951). Lodenn eus Libia abaoe 1951.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Italia dreistmoulet gant &lt;small&gt;TRIPOLITANIA&lt;/small&gt; (1923-1926 ha 1927)
** [[Tripolitania]] (1926 ha 1934)
** Poste Italiane Tripoli (1930-1934)

=== [[Timbroù Tristan da Cunha|Tristan da Cunha]] ===
[[File:Tristan da Cunha 1960 Marine Life stamps.jpg|dehou|300px]]
*Statud : Trevadenn ar [[Rouantelezh-Unanet]] (1816-1983). Tiriad-suj (1983-2002) ha Tiriad tramor asambles gant [[Saint Helena (enezenn|Saint-Helena]) hag Enez [[Ascension]] abaoe 2002.
*Alc’hwez :  
** Timbroù Saint-Helena dreistmoullet Tristan da Cunha (1952)
** Timbroù Saint-Helena dreistmoullet Tristan da Cunha Resettlement (1963)
** Tristan da Cunha (abaoe 1952)

=== [[Timbroù Tunizia|Tunizia]] ===
*Statud : Bro warezet gant Bro-C’hall (1881-1956). Rouantelezh dizalc’h (1956-1957). Republik abaoe 1957.
* Alc’hwez : 
** Régence de Tunis (1888-1902)
** Tunisie RF (1902-1954)
** Tunisie (lizherenneg latin hag arabek) (1954-1957)
** République Tunisienne الجمهورية التونسية (abaoe 1957)

=== [[Timbroù Turkia|(Impalaeriezh Otoman ha) Turkia]] ===
[[File:Kemal Ataturk on Turkish Stamp.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Impalaeriezh (otoman) dizalc’h etre 1299 ha 1922. Dismantret goude ar [[Brezel-bed Kentañ]] e voe savet meur a Stad diouzh an tiriadoù bet dindan e veli : [[Siria]], [[Treuzjordania]], [[Palestina]], [[Liban]]… Republik [[Turkia]] a voe savet war e lerc’h e 1923. 
[[File:Tughra Mahmuds II-ar.gif|left|50px]]
*Alc’hwez : 
** Lizherennoù arabek (1858-1913)
** Emp. Ottoman (1876-1877)
** Lizherennoù arabek hag arouez an islam “Tugra” (1892-1911 ha 1915-1923)
** Postes Ottomanes (1913)
** Lizherennoù arabek (1923-1926)
** Türk Postalari (1926-1929)
** Türkiye Cumhuriyeti (1930-1935)
** Türkiye Postalari pe Turkiye Cumhuriyeti Postalari (1929-1955 ha 1959-1966)
** Türkiye (1955-1959)
** Turkiye Cumhuriyeti (abaoe 1966)

=== [[Timbroù Turkmenistan|Turkmenistan]] ===
*Statud : Republik ezel eus an [[Unvaniezh Soviedel]] betek 1992. Stad dizalc’h abaoe 1992
*Alc’hwez : 
** Туркменистан ha [[Turkmenistan]] (1992)
** Türkmenistan (abaoe 1993)

=== [[Timbroù Inizi Turks ha Caicos|Inizi Turks ha Caicos]] ===
[[File:Turks and Caicos Islands bulk salt loading stamp 1950.jpg|dehou|250px]]
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet. Tiriad-suj Bahamas betek 1848. Tiriad-suj [[Jamaika]] (1874-1965). Staget ouzh Bahamas (1965-1973). Tiriad tramor Breizh-Veur abaoe 1973.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Jamaïka (1860-1867)
** Turks Islands (1867-1900)
** Turks &amp; Caicos Islands (abaoe 1900)
*Timbroù lec’hel :  Caicos  
** Timbroù Turks ha Caicos dreistmoullet gant &lt;small&gt;CAICOS ISLANDS&lt;/small&gt; (1981)
** Caicos Islands (1983-1985)

=== [[Timbroù Tuvalu|Tuvalu]] ===
*Statud : Inizi gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet dindan anv Inizi Ellice (1877-1915). Trevadenn (1912-1975) gant an Inizi Gilbert. Stad dizalc’h abaoe 1978.
*Alc’hwez : Tuvalu (abaoe 1976)
** Inizi Funafuti (1984) Nanumaga (1984) Nanumea (1984) Niutao (1984) Nui (1984) Nukufetau (1984) Nukulaelae (1984) Vaitupu (1984)

== U ==
=== [[Timbroù Udine|Udine]] ===
*Statud : Kêr Italia aloubet gant arme Aostria e 1918.
*Alc’hwez : Municipio di Udine (1918)

=== [[Timbroù Ukraina|Ukraina]] ===
[[File:Postage Stamp 2019 Constitution of Ukraine 23.png|dehou|200px]]
*Statud : Tiriadoù dindan dalc’h Impalaeriezh Rusia. Unvaniezh Ukrania Kreiz ha Ukrania ar c’hornaoueg : Republik Sokialour Soviedel Ukraina. Aloubadeg Alamagn (1941-1943). Stad dizalc’h abaoe 1991. Aloubadeg Rusia e tiriadoù ar reter ha [[Krimea]].
*Alc’hwez : 
** УССР (1923)
** Timbroù an Unvaniezh Soviedel СССР (1923-1991)
** Timbroù Alamagn dreistmoullet gant « UKRAINE » (1941-1943)
** Україна - Ukraina (abaoe 1991)
** Krimea : Timbroù an Unvaniezh Soviedel dreistmoullet gant « КРЫМ » (1992-1993)

=== [[Timbroù Ukraina ar C'hornaoueg|Ukraina ar C'hornaoueg]] ===
*Statud : Ul lodenn eus Impalaeriezh Aostria betek 1918. [[Republik Poblel Ukraina ar C'hornôg|Republik Pobl Ukraina ar C'hornôg]],  anvet ivez [[Republik Galitsia]] etre 1918 ha 1923.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Rusia dreistmoullet gant un tribac’h embannet e Kiev, Ekaterinoslav, Kharkov, Odessa, Poltava, Podolie ha Vinnitza (1918).
** УКРАІНСЬКА (1918)
** Timbroù Aostria dreistmoullet gant « УКР H P » embannet e Lvov pe Kolomea  (1918)
** Timbroù Aostria dreistmoullet gant “3 y. H.P. » (1919)
** УКРАІНСЬКА (1921-1923)

=== [[Timbroù an Emirelezhioù Arab Unanet|Umm al-Qaywayn]] ===
*Statud : Bro warezet gant Breizh-Veur (1920-1968), e-barzh « Stadoù an Arsav-brezel ». Ezel eus   Stad an Emirelezhioù Arab Unanet abaoe 1968.
*Alc’hwez : Umm-al-Qïwaïn (1964-1972)
*Pennad kar : [[Timbroù an Emirelezhioù Arab Unanet]]
[[File:The Soviet Union 1937 CPA 559 stamp (Lenin).jpg|dehou|150px]]

=== [[Timbroù Unvaniezh Republikoù Sokialour Soviedel|Unvaniezh Republikoù Sokialour Soviedel]] ===
*Statud : Stad dizalc’h savet e 1922 goude Dispac’h 1917 ha fin an Impalaeriezh rusian. Aet da get e 1991.
*Alc’hwez : СССР ПОЧТА (lizherenneg kirilek) (1923-1991)

=== [[Timbroù Uruguay|Uruguay]] ===
*Statud : Republik dizalc’h abaoe 1825.
*Alc’hwez : 
** Diligencia ha skeudenn an heol gant un dremm (1856 ha 1887)
** Montevideo (1858-1859)
** Republica del Uruguay Montevideo pe Republica Oriental del Uruguay (1866—1956)
** Republica O. del Uruguay (1921-1956)
** [[Uruguay]] (abaoe 1956)
** Burevioù broioù estren e [[Montevideo]] :
*Burev-post Breizh-Veur : timbroù saoz gant ur siell C28 (1862-1872) 
*Burev-post Bro-C’hall : timbroù gall gant ur siell e stumm ur c’hwec’hkogn
*Burev-post Italia : timbroù Reter-Nesañ

== V ==
=== [[Timbroù Katalonia|Valencia]] ===
*Statud : Proviñs emren er Stad Spagn. E-pad [[Brezel ar garlouriezh]] e voe embannet timbroù gant skoazellerien Carlos.
*Alc’hwez : Poltred Don Carlos hag « ESPAÑA VALENCIA » (1874)

=== [[Timbroù Vanuatu|Vanuatu]] ===
*Statud : Tiriad dindan dalc’h Bro-C’hall hag ar Rouantelezh-Unanet dindan anv [[Hebridez-Nevez]]. Stad dizalc’h abaoe 1980.
*Alc’hwez : Vanuatu

=== [[Timbroù Gres - Burevioù gall|Vathy]] ===
* Statud : Porzh-mor en [[Impalaeriezh Otoman]]. Staget ouzh Bro-C’hres e 1914.
* Alc’hwez :  Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant '''Vathy''' (1893-1900)

=== [[Timbroù Keoded ar Vatikan|Keoded ar Vatikan]] ===
[[File:StampsVatican1938Michel59-62.JPG|dehou|500px]]
*Statud : Stad dizalc’h, anvet “[[Stadoù ar Pab]]” betek 1929. Nann-ezel eus Aozadur ar Broadoù Unanet.
*Alc’hwez : 
** Poste Vaticane (1929-1992)
** Cittá del Vaticano (abaoe1993)
*Pennad kar : [[Timbroù Stadoù ar Pab]]

=== [[Timbroù Stadoù emren Suafrika|Venda]] ===
*Statud : Tiriad (lesanvet Bantoustan) a voe dizalc’h (e 1979) hervez Gouarnamant SuAfrika, nann-anavezet gant an [[Aozadur ar Broadoù Unvanet|A.B.U.]]. Kendeuzet e SuAfrika e miz Ebrel 1994.
*Alc’hwez : [[Venda]] (1979-1994)
*Pennad kar : [[Timbroù Suafrika]], [[Timbroù Stadoù emren Suafrika]]

=== [[Timbroù Venezia Giulia|Venezia Giulia]] ===
*Statud : Rannvro Italia an Norzh dindan dalc’h Aostria etre 1815 ha 1866. Aloubet gant ar Rouantelezh-Unanet ha Stadoù-Unanet Amerika etre 1945 ha 1947.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Italia dreistmoullet gant « Regno d’Italia Venezia Giulia 3. XI. 18. » (1919)
** Timbroù Italia dreistmoullet gant « Venezia Giulia » (1919)
** Timbroù Italia dreistmoullet gant « A.M.G. VG » (1945-1947) 

=== [[Timbroù Venezuela|Venezuela]] ===
*Statud : Stad dizalc’h abaoe 1830.
*Alc’hwez : 
** Correos de Venezuela pe EE.UU. de Venezuela (1880-1955)
** Republica de Venezuela (1955-1983)
** [[Venezuela]] (1983-2003)
** Republica Bolivariana de Venezuela (abaoe 2003)

=== [[Timbroù Victoria|Victoria]] ===
*Statud :  Trevadenn ar [[Rouantelezh-Unanet]] (1851-1900). Ezel eus Kengevredad [[Aostralia]] abaoe 1901.
*Alc’hwez :  [[Victoria (Aostralia)|Victoria]] (1850-1908)
*Pennad kar : [[Timbroù Aostralia]]

=== [[Timbroù Tiriad Zeland-Nevez|Bro Victoria]] ===
*Statud : Ergerzhadeg Antarktika (1909)
*Alc’hwez :  Timbroù [[Zeland Nevez]] dreistmoullet gant “Victoria Land” (1911-1912).

=== [[Timbroù Viêt Nam|Viêt Nam]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall ([[Annam]], [[Tonkin]], [[Kochin-Sina]]) dindan [[Indez-Sina]] c’hall. Stad dindan levezon Frañs savet e 1949, dizalc’h (Impalaeriezh) e 1954. Rannet etre [[Viet Nam an Norzh]] ha [[Viet Nam ar Su]] e 1955. Adunvanet e 1975.
*Alc’hwez : 
** Viêt Nam (1951-1952)
** VIỆT NAM CỘNG HOÀ (BƯU CHÍNH = Postoù)
**VIETNAM (abaoe 1975)

=== [[Timbroù Viet Nam an Norzh|Viet Nam an Norzh]] ===

[[File:3cts petain bistre surch.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall dindan anv [[Indez-Sina]] betek. Stad dizalc’h embannet e 1945 (Republik Demoktratel Viet Nam) met anavezet e 1954. Unvanet gant [[Viet Nam ar Su]] e 1973.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Indez-Sina dreistmoullet  &lt;small&gt;VIET-NAM DAN-CHU CONG-HOA&lt;/small&gt; (‘’ Republik Demokratel’’) (1945- 1946)     BƯU CHÍNH = Postoù
** VIÊT-NAM DAN-CHU CONG-HOA (1946-1976)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Viet Nam]]

=== [[Timbroù Viet Nam ar Su|Viet Nam ar Su]] ===
*Statud :  Stad dizalc’h etre 1955 ha 1975. Melestradurezh Gouarnamant Berrbad Su Viet Nam etre 1975 ha 1976. Kenteuzet gant Viet Nam an Norzh evit sevel Stad Viet Nam e 1975.
*Alc’hwez : 
** Viêt Nam Cong Hoa (1955-1975)
** Cong Hoa Mien Nam Viêt Nam (1975-1976)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Viet Nam]]

=== [[Timbroù Burkina Faso|Volta Uhel]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-Chall (1921-1946), tiriad tramor Bro-C’hall (1946-1958) ha Republik emren (1958-1960). Dizalc’h e 1960. Adanvet e voe [[Burkina Faso]] e 1984.  
*Alc’hwez : 
** Timbroù Soudan c’hall (1894-1902)
** Timbroù Senegambia ha Niger (1902-1906)
** Timbroù Senegal Uhel ha Niger (1906-1917)
** Timbroù Senegal Uhel ha Niger dreistmoullet gant Haute-Volta (1920-1928)
** Haute-Volta (1920-1931)
** Timbroù [[Aod an Olifant]], [[Niger]] pe [[Soudan c’hall]] hervez al lec’h, hep meneg ebet (1932-1944)
** Timbroù Afrika ar C’hornaoueg C’hall (1944-1959)
*Pennad kar : [[Timbroù Burkina Faso]]

== W ==
=== [[Timbroù Wadhwan|Wadhwan]] ===
*Statud : Stad-priñselezh gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet betek 1950. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez : Wadhwan State (1888-1892)
*Pennad kar : [[Timbroù India]]

=== [[Timbroù Wallis-ha-Futuna|Wallis-ha-Futuna]] ===
[[File:Timbre Wallis et Futuna 1920 - 75 centimes.jpg|dehou|150px]]
*Statud : Enezeg gwarezet gant Bro-C’hall (1886-1961). Tiriad tramor (1961-2003). Strollegezh tramor abaoe 2003.
*Alc’hwez : 
** Timbroù [[Kaledonia-Nevez]] dreistmoullet gant &lt;small&gt;ILES WALLIS et FUTUNA&lt;/small&gt; (1920-1938 ha 1939-1940)
** Wallis et Futuna (1931 ha 1939)
** Timbroù Kaledonia-Nevez dreistmoullet gant &lt;small&gt;ILES WALLIS et FUTUNA&lt;/small&gt; pe &lt;small&gt;WALLIS ET FUTUNA&lt;/small&gt; (1941--1944)
** Îles Wallis &amp; Futuna (1944)
** Wallis et Futuna RF (abaoe 1957)
*Pennad kar : [[Timbroù Kaledonia Nevez]]

=== [[Timbroù Wenden|Wenden]] ===
[[File:StampVenden1864Michel4.jpg|dehou|150px]]
*Statud : Kêr eus [[Latvia]] anvet [[Cēsis]] bremañ.
*Alc’hwez : 
** Wendenschen Kreises pe Wendensche Kreise (1862-1875)
** ВЕНДЕНCKAЯ (1901)

=== [[Timbroù Wurtemberg|Wurtemberg]] ===
*Statud : Ezel eus [[Kengevread Hanternozh Alamagn]] (1867-1871), [[Impalaeriezh Alamagn]] (1891-1919). Republik Weimar (1919-1933). Trede Reich (1933-1945). Aloubadeg Bro-Frañs (1947-1949). Dont a reas da vezañ ul lodenn (Land [[Baden-Wurtemberg]]) eus Alamagn ar C’hornaoueg (1949-1991) hag Alamagn (abaoe 1991)
*Alc’hwez : 
** Württemberg (1851 ha 1869-1874)
** Skoed-adamez ha Freimarke kreuzer' (1857-1866)
** K. Württ. post (1875-1894)
** Timbroù-servij : 
** K. Württ. post (1875-1915)
** Württemberg Bezirskmarke pe Staatsmarke (1916-1919 ha 1923-1924)
** Timbroù Wurtemberg dreistmoullet “Volkstaat Württemberg” (1919)
** Württemberg (1920)
** Timbroù Wurtemberg dreistmoullet “Deustches Reich” (1920)
** Timbroù Alamagn (1920-1947)
** Württemberg (1947-1949)

== X ==
=== [[Timbroù Sina|Xinjiang]] ===
*Statud : Rannvro emren eus Sina, bet anvet [[Turkestan ar Reter]].
*Alc’hwez :  Timbroù Sina dreistmoullet e sinaeg “Implijet e proviñsoù Xinjiang hepken” (1915-1949)

== Y ==
=== [[Timbroù Bro warezet Arabia ar Su|Yafa Uhelañ]] ===
*Statud : Sultanelezh gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. Staget ouzh [[Yemen ar Su]] e 1967.
*Alc’hwez : State of Upper Yafa South Arabia (1967)

=== [[Timbroù Yemen |Yemen]] ===
*Statud : Stad savet diwar unvaniezh [[Yemen ar Su]] ha [[Yemen an Norzh]] e 1990.
*Alc’hwez : 
** Yemen Republic (1990-1991)
** Republic of [[Yemen]] (adalek 1991)

=== [[Timbroù Yemen an Norzh |Yemen an Norzh]] ===
[[File:YAR 1969 MiNr0867A pm B002.png|dehou|200px]]
*Statud : Ul lodenn eus an Impalaeriezh ottoman (1873-1918). Rouantelezh (1918-1962). Brezel diabarzh etre roueelourien ha republikaned (1962-1970). Embannet e voe Republik Arab ar Yemen e 1962. Unvanet e voe Yemen ar Su ha Yemen an Norzh e 1990.
*Alc’hwez : 
** Yemen ha lizherennoù arabek (1929-1930)
** Postes du Royaume du Yemen (1939-1945)
** The Moutawakilite KIngdom of Yemen (1952-1959)
** Yemen (1959-1962)
** Timbroù dreistmoullet gant « Free Yemen Fights for God, Imam &amp; Country » (lizherennoù latin hag arabek) (1962)
** Mutawakelite KIngdom of Yemen (1964- 1970)
** Y.A.R. pe Yemen Arab Republic (1962-1991)

=== [[Timbroù Yemen ar Su|Yemen ar Su]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet dindan anv [[Aden]] (1874-1963). Ul lodenn eus Kevread Emirelezhioù Arabia ar Su (1959-1962) adanvet Gwarezva [[Kevread Arabia ar Su]] (1962-1967). Stad dizalc’h (Republik demokratel ha Poblek) etre 1967 ha 1990. Kenteuzet gant [[Republik Arab Yemen]] (Yemen an Norzh) e 1990. Brezel diabarzh e 1994.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Yemen dreistmoullet gant &lt;small&gt;PEOPLE’S REPUBLIC OF SOUTHERN YEMEN&lt;/small&gt; (lizherenneg arabek ha latin (1967)
** People’s Republic of Southern Yemen (1968-1970)
** People’s Democratic of Southern Yemen (1971-1982)
** Yémen PDR (1978-1990)

=== [[Timbroù Yougoslavia|Yougoslavia]] ===
[[File:Europa 1990 Yugoslavia 02.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Ul lodenn eus an Impalaeriezh Aostria-Hungaria betek 1918. Stad dizalc’h dindan anv « Rouantelezh Serbed, Kroated ha Slovened » etre 1918 ha 1929, adanvet “Rouantelezh Yougoslavia” er bloaz 1929. Aloubadeg Alamagn hag Italia (1941-1945). Republik Kevreadel Demokratel e 1945 savet gant unvaniezh c’hwec’h Republik : [[Bosnia-Herzegovina]], [[Kroatia]], [[Makedonia]], [[Montenegro]], [[Serbia]] ha [[Slovenia]], ha div rannvro emren ([[Vojvodine]] ha [[Kosovo]]). Pep bro a voe dizalc’h e 1989, nemet Serbia ha Montenegro a chomas asambles betek 2006.
*Alc’hwez : 
** Kraljevstvo Srba, Hrvata I Slovenga (1921-1929)
** Kraljevina Jugoslavija (1931)
** Југославија ha Jugoslavia (1931-1941)
** Timbroù Serbia dreistmoullet gant “Демократска Федеративна Југославија” (1944-1945)
**Jyгославија Jugoslavija (1945-1948)
** FNR Jugoslavija pe ФHP Југославија (1948-1955)
** Југославија pe Jugoslavija (1955-1965 ha 1998-2002)
** Jugoslavija (1965-1991)
** Југославија (1992-1997)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Serbia]] [[Timbroù Montenegro]]

=== [[Timbroù Sina|Yunnan]] ===
*Statud : Postoù rannvroel.
* Alc’hwez : Timbroù Sina dreistmoullet (1927-1934)
=== [[Timbroù Pakhoi|Yunnan-Fou]] ===
*Statud : Burevioù-post Indez-Sina (trevadenn c’hall) e [[Sina]] (1894-1922).
*Alc’hwez : 
** Timbroù Indez-Sina c’hall dreistmoullet gant Yunnansen (1903-1919)
** Timbroù Indez-Sina c’hall dreistmoullet gant Yunnan-Fou (1906) pe Yunnanfou (1908-1919)

== Z ==
=== [[Timbroù Zadar|Zadar]] ===
*Statud : Kêr eus [[Dalmatia]] aloubet gant Alamagn e 1943. Kêr eus [[Kroatia]] bremañ.
* Alc’hwez : 
** Timbroù Italia dreistmoullet gant “Deutsche Besetzung Zara” (1943)
** Timbroù Italia dreistmoullet gant “Zara” ha linennoù (1943)

=== [[Timbroù Republik Demokratel Kongo|Zair]] ===
*Statud : Stad dizalc’h. Anv a oa gant [[Republik Demokratel Kongo]], etre ar 27 a viz Here 1971 hag ar 17 a viz Mae 1997.
*Alc’hwez : [[Zair|Zaïre]] pe République du Zaïre (1971-1997)
*Pennad kar : [[Timbroù Kongo Velgia]]

=== [[Timbroù Zambezia|Zambezia]] ===
*Statud : Trevadenn bPortugal. Staget ouzh [[Mozambik]] e 1917.
*Alc’hwez : Portugal [[Zambezia]] (1894-1917)
*Pennad kar : [[Timbroù Mozambik]]

=== [[Timbroù Zambia|Zambia]] ===
*Statud : Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1924-1964) dindan anv [[Rodezia an Norzh]]. Stad dizalc’h abaoe 1964
*Alc’hwez : [[ Zambia]] (abaoe 1964)
*Pennad kar : [[Timbroù Rodezia an Norzh]]

=== [[Timbroù Zanzibar|Zanzibar]] ===
[[File:Stamp of Zanzibar - 1964 - Colnect 835434 - Map of Zanzibar and Peba and flag.jpeg|dehou|200px]]
*Statud : Sultanelezh dizalc’h (1861-1890). Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1890-1963).. Unvaniezh [[Tanganyika]] ha [[Zanzibar]] e 1964 dindan anv [[Tanzania]].
*Alc’hwez : 
** Timbroù Indez Breizh-Veur dreistmoullet gant Zanzibar (1895-1896)
** Timbroù Afrika saoz ar Reter dreistmoullet gant Zanzibar (1895-1896)
** Zanzibar  ha poltred ar Sultan (1897-1963)
** Jamhuri Zanzibar (1965)
** Jamhuri Zanzibar-Tanzania (1965)
** Zanzibar-Tanzania (1967)
** Timbroù Tanzania abaoe 1965
*Pennad kar : [[Timbroù Tanzania]]

=== [[Timbroù Zanzibar - Burevioù gall|Zanzibar – Burevioù gall]] ===
*Statud : Burev-post Bro-C’hall e Zanzibar etre 1889 ha 1904.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant un talvoud-gwezh en “Anna” (1894-1896)
** Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant &lt;small&gt;ZANZIBAR&lt;/small&gt; (1894-1897)
** Zanzibar (1902-1904)
*Pennad kar : [[Timbroù Zanzibar]]

=== [[Timbroù Zeland-Nevez|Zeland-Nevez]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1851-1931). Stad dizalc’h abaoe 1931.
* Alc’hwez : [[Zeland Nevez|New Zealand]] (abaoe 1855).

=== [[Timbroù Zimbabwe|Zimbabwe]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1923-1953), ezel eus [[Kevread Rodezia ha Nyasaland]] (1953-1964) dindan anv [[Rodezia ar Su]]. Stad dizalc’h abaoe 1965.
*Alc’hwez : [[Zimbabwe]] (abaoe 1965)
*Pennad kar : [[Timbroù Rodezia ar Su]]

=== [[Timbroù Zoulouland|Zoulouland]] ===
*Statud : Gwarezva ar Rouantelezh-Unanet. Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet etre 1894 ha 1896. Dont a reas da vezañ ul lodenn eus [[Unvaniezh Suafrika]] e miz Mae 1910. Stad-emren (Bantoustan) [[KwaZulu]] e Republik SuAfrika etre 1970 ha 1994. Ul lodenn eus Suafrika eo abaoe 1994.
*Alc’hwez :
** Timbroù Rouantelezh-Unanet dreistmoullet “Zululand” (1888).
** Timbroù Natal dreistmoullet “Zululand” (1888-1894).
** Zululand (1894-1896).
*Pennad kar :  [[Timbroù Suafrika]]

==Gwelet ivez==
*[[Timbroù hervez ar vro A...H]]
*[[Timbroù hervez ar vro I...P]]

[[Rummad:Timbrouriezh]]</text>
      <sha1>0q6jwb1l2im4rpmoel7sh86q5tjhs98</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Patrom:Degemer/Ha gouzout a raec’h?</title>
    <ns>10</ns>
    <id>179164</id>
    <revision>
      <id>2187046</id>
      <parentid>2186817</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T18:16:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2187046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1320" sha1="s96ajqaq6nhu3r04b85ze24mstkxsfx" xml:space="preserve">&lt;!--### SKEUDENN ###--&gt;
[[Skeudenn:Across to Malin - geograph.org.uk - 1012876.jpg|thumb|Tour-tan en Inis Trá Tholl.]]
* D'an 8 a viz Mezheven 2024, un daolenn gant [[Ivan Martchouk]] anvet Savet eo al loar a-us an Dnipro (Зійшов місяць на Дніпром) a dizhas 300 000 dollar en ur werzh diouzh ar c'hresk e [[Kyiv]]; biskoazh ne oa bet ken uhel priz un oberenn gant un arzour ukrainat a vremañ.
* E-pad an [[Eil Brezel-bed]] e voe savet c'hoarioù [[Monopoly]] enne kartennoù ha nadozioù-mor evit sikour ar [[Prizoniad brezel|brizonidi vrezel]] vreizhveuriat da achap kuit.
* E miz Kerzu 2025, hollad an arc'hant rastellet dre [[arc'hantaouiñ a-stroll]] ha dre ar stumm early access eus ar c'hoari video [[Star Citizen]] en deus tizhet tost da 1 miliard a [[Dollar stadunanat|zollarioù stadunanat]].
* Alexis Le Villain eo a ijinas ar [[Paled (gwispidenn)|paled]], [[Traou Mad]] e [[Pont-Aven]] e 1920.
* [[Edward Woodville, Lord Scales]] lesanvet &quot;ar marc'heg kantreer diwezhañ&quot; a zo marvet e-kerzh [[Emgann Sant-Albin-an-Hiliber (1488)|Emgann Sant-Albin-An-Hiliber]] e 1488.
* Ne ouier ket anv resis an trede [[pab|pab roman]], [[Anacletus]] a vez graet an aliesañ eus outañ.
* [[Inis Trá Tholl]] zo un enezenn eus [[Iwerzhon]], e kontelezh Dún na nGall. Al lodenn norshañ eus ar vro eo.</text>
      <sha1>s96ajqaq6nhu3r04b85ze24mstkxsfx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Star Citizen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179583</id>
    <revision>
      <id>2187047</id>
      <parentid>2185960</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T18:19:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>/* Doare c'hoari */</comment>
      <origin>2187047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5163" sha1="88wsq9af7utjazjietaw80xd4ryxn8p" xml:space="preserve">{{databox}}
'''''Star Citizen''''' zo ur [[c'hoari video]] [[C'hoari video enlinenn bras-niver|enlinenn bras-niver]], [[C'hoari video drevezadur|drevezadur]] nijadennoù egorel diorroet gant Cloud Imperium Games war ar savenn [[Windows]]. Un adlañs eo eus ar c'hoari diembann ''[[Freelancer (c'hoari video)|Freelancer]]'' (2003). Diorroadur ''Star Citizen'' a zo renet gant [[Chris Roberts (sevener c'hoarioù video)|Chris Roberts]]. Ar c'hoari a oa bet kemennet e 2012 hag a oa bet arc'hantaouet gant ur c'hampagn war [[Kickstarter]] a oa bet o rastellañ 2 vilion a [[Dollar ar Stadoù Unanet|zollarioù]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gamedeveloper.com/business/chris-roberts-on-i-star-citizen-i-crowdfunding-success-and-why-he-doesn-t-want-a-publisher|title=Chris Roberts on Star Citizen Crowdfunding Success, and Why He Doesn't Want a Publisher|website=Game Developer|date=September 26, 2013}}&lt;/ref&gt; Goude ouzhpenn evit dek vloaz o labourat war ar steuñv, n'eus ket c'hoazh eus un deiziad embann evit echuiñ gant ar stumm [[early access]] eus ''Star Citizen''. 

E miz Eost 2025, Roberts en doa embannet en un atersadenn e oa ''Star Citizen'' o klask bezañ lañset da vat er bloavezh 2027 pe 2028, padal ar stumm unc'hoarier spin-off, ''Squadron 42'', a zo da vezañ embannet e 2026.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gamingbolt.com/star-citizen-creator-aiming-for-release-in-2027-or-2028|title=Star Citizen Creator Aiming for Release in 2027 or 2028|website=GamingBolt|date=August 27, 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gameshub.com/news/news/squadron-42-release-date-2798747/|title=Spin-off to Controversial Crowdfunded Star Citizen Launches in 2026|website=GamesHub|date=August 27, 2025}}&lt;/ref&gt;

E 2013, Cloud Imperium Games a oa kroget da embann lodennoù eus ar c'hoari, anvet &quot;modules&quot;, da reiñ an tu d'ar c'hoarierien da gaout un tañva ouzh an doare da c'hoari a-raok ma vije embannet. Al lodenn &quot;hollved padus&quot; a oa bet tu da c'hoari evit arnodiñ d'ar rak-prenerien e 2015 gant ''Star Citizen'' o vezañ ebt embannet gant ar stumm early access e 2017.&lt;ref name=&quot;:24&quot;&gt;{{Cite news |date=2017-09-11 |title=Star Citizen 3.0 update &quot;akin to Early Access&quot; launch |url=https://www.eurogamer.net/star-citizen-would-be-the-worst-scam-in-the-world |access-date=2024-12-31 |work=Eurogamer.net |language=en}}&lt;/ref&gt; Kendalc'het eo bet da zegas nevezadurioù abaoe. ''Star Citizen'' a zo bet burutellet garv evit an amzer hir diorroadur, kement a-fed ne vije ket bet embanent sklaer peur e vije echuet gant ar stumm early access met ivez evit harperien ar C'hickstarter a felle dezho bezañ rentet o arc'hant dezho. Ar c'hoari a oa da vezañ embannet e 2014, met dibaouez eo bet pellaet an deiziad abaoe.

Goude taol brav ar c'hampagn Kickstarter, Cloud Imperium Games en doa kendalc'het da rastellañ arc'hant en ur werzhañ objedoù er c'hoari evel [[Egorlestr|listri egorel]] da skouer. An doare ma vez arc'hantaouet Star Citizen a zo bet ivez mammenn burutelladennoù ha betek mammenn kudennoù lezennelt. Bez eo unan eus ar c'hoarioù video arc'hantaouet ar muiañ gant ar [[arc'hantaouiñ a-stroll]]. E miz Kerzu 2025, hollad an arc'hant dre arc'hantaouiñ a-stroll ha dre ar stumm early access en deus tizhet tost da 1 miliard a zollarioù, ha dre-se ez eo unan eus ar c'hoarioù video kerañ betek-henn hag unan eus an oberennoù dudi kerañ bet produet.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.pcgamer.com/games/sim/star-citizen-is-on-course-to-reach-usd1-billion-in-player-funding-in-2026-and-we-still-might-not-get-to-play-its-singleplayer-campaign-next-year/|title=Star Citizen is on course to reach $1 billion in player funding in 2026, and we still might not get to play its singleplayer campaign next year|website=PC Gamer|date=December 25, 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vice.com/en/article/13-years-into-crowdfunding-star-citizen-nears-the-billion-dollar-mark/|title=13 Years Into Crowdfunding, Star Citizen Nears the Billion-Dollar Mark|website=VICE|date=December 30, 2025}}&lt;/ref&gt;
== Doare c'hoari ==
''Star Citizen'' a zo ur c'hemmesk etre [[C'hoari video drevezadur|drevezadur]] nijadennoù egorel, [[c'hoari tenn kentañ sell]], ha [[c'hoari video enlinenn bras-niver]] a c'haller c'hoari hervez ar modulennoù choazet gant ar c'hoarier. Pevar anezho a zo: Hangar, Arena Commander, ha Star Marine, lec'h ma c'heller c'hoari met pep hini en un doare emren. An hini brasañ, ar pevare, eo modulenn an hollved dibad.
=== Modulenn Hangar ===
Er modulenn Hangar, e c'hell ar c'hoarierien kemmañ pe gwelladenniñ an holl listri-egor bet prenet ganto, n'eus ket tu da nijal met an tu a zo da implij lodennoù al lestr. Ouzhpenn-se e vez tu kinklañ al lsitri.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Keyes|first=Rob|url=https://gamerant.com/star-citizen-hangar-module-video-preview/|title=Check Out Our 'Star Citizen' Ship In The Hangar Module!|date=September 2, 2013|work=Game Rant|access-date=August 26, 2017|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:C'hoarioù video en ur bed digor]]
[[Rummad:C'hoarioù video drevezadur]]
[[Rummad:MMOG]]
[[Rummad:C'hoarioù video dizalc'h]]
[[Rummad:C'hoarioù video evit Windows]]</text>
      <sha1>88wsq9af7utjazjietaw80xd4ryxn8p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Kumuniezh/An davarn/sizhunvezh 14, bloaz 2026</title>
    <ns>4</ns>
    <id>179701</id>
    <revision>
      <id>2187037</id>
      <parentid>2186990</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T17:11:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>28743</id>
      </contributor>
      <comment>/* Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) */ rann nevez</comment>
      <origin>2187037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7428" sha1="hjn5h1m29begfnj3q7f9e4wp49psuke" xml:space="preserve">= 30/03/2026 — 05/04/2026 =
:[http://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_14,_bloaz_2026&amp;action=edit Skrivañ un dra bennak er bevarzekvet sizhun eus 2026] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn|An davarn]] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_13, bloaz_2026|sizhun a-raok]] — [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_15, bloaz_2026|sizhun war-lerc’h]]

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Hot-dog ==

Savet em eus ar pennad [[Hot-dog]] met n'em boa ket merket e oa dija eus ar pennad [[Hot dog]]. Kinnig a ran kendeuziñ an daou bennad en ur virout an doare-skrivañ hot-dog. [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 08:49 (UTC)

:Ar pennad er wiki saoznek a ra gant an doare-skrivañ ''[[:en:Hot dog|hot dog]]''. Daveoù meneget eno: [https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/hot-dog Collins dictionary], [https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/hot-dog Cambridge dictionary] (termenadur 2). E lec’hioù all e kaver ''hot-dog'' ha ''hotdog''. GBaH ha Termofis a ra gant ''hot-dog''. Un tammig luziet emañ an traoù. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 09:07 (UTC)
::Hot-dog ha hot dog a seblant bezañ an daou zoare a gaver ar muiañ hep kavout unan aliesoc'h eget egile. [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 10:02 (UTC)
:::Kendeuziñ ar pennadoù implijout hot dog hag ober un adkas hot-dog (pe ar c'hontrol).
:::An aesañ.
:::A galon [[Implijer:Dishual|Dishual]] ([[Kaozeadenn Implijer:Dishual|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 18:15 (UTC)
::::@[[Implijer:Arko|Arko]] Evit poent eo liammet [[hot dog]] ouzh ar yezhoù all ha te eo an hini nemetañ da vezañ lakaet kemmoù e [[hot-dog]], neuze ma c’hallfes treuzkas an danvez degaset ganit war-du [[hot dog]] ha lakaat [[hot-dog]] da adkas war-du [[hot dog]], se a vefe an doare aesañ da ober war-dro (ezhomm ebet da gemmañ Wikidata pe da gendeuziñ istorioù). Goude e c’hallo an adkas bezañ lakaet en tu kontrol ma kav gwelloc’h ar gumuniezh hen ober. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 18:31 (UTC)
:::::Mat eo. [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 3 Ebr 2026 da 06:49 (UTC)

== Tharon-Plage ==

Penaos treiñ [[:fr:Tharon-Plage]] hervezoc'h ? Ur gêr gouronkañ eus [[Sant-Mikael-Keveger]] eo. Tharon war-eeun ? &quot;-Plage&quot; ne vez ket troet en anvioù kumunioù war e seblant : Larmor-Plage : An Arvor ; Brignogan-Plages : Brognogan ; Plestin-les-Grèves : Plistin. Ur gêr gouronkañ a zo e Sant-Nazer anvet &quot;Saint-Marc-sur-mer&quot; e galleg ha [[Sant-Mark (Sant-Nazer)]] war-eeun e brezhoneg. Neuze Tharon ? Pe ur stumm brezhonek all a zo ? [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 3 Ebr 2026 da 08:57 (UTC)
: @[[Implijer:Arko|Arko]] ''Traezh Taron'' hervez KerOfis. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 3 Ebr 2026 da 09:24 (UTC)

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Implijer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Kaozeadenn Implijer:MediaWiki message delivery|kaozeal]]) 3 Ebr 2026 da 17:11 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 --&gt;</text>
      <sha1>hjn5h1m29begfnj3q7f9e4wp49psuke</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187038</id>
      <parentid>2187037</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T17:22:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Huñvreüs</username>
        <id>54570</id>
      </contributor>
      <comment>/* Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) */ Respont</comment>
      <origin>2187038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7605" sha1="m1ocgbqo065insmixki9t13p7dcq2et" xml:space="preserve">= 30/03/2026 — 05/04/2026 =
:[http://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_14,_bloaz_2026&amp;action=edit Skrivañ un dra bennak er bevarzekvet sizhun eus 2026] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn|An davarn]] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_13, bloaz_2026|sizhun a-raok]] — [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_15, bloaz_2026|sizhun war-lerc’h]]

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Hot-dog ==

Savet em eus ar pennad [[Hot-dog]] met n'em boa ket merket e oa dija eus ar pennad [[Hot dog]]. Kinnig a ran kendeuziñ an daou bennad en ur virout an doare-skrivañ hot-dog. [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 08:49 (UTC)

:Ar pennad er wiki saoznek a ra gant an doare-skrivañ ''[[:en:Hot dog|hot dog]]''. Daveoù meneget eno: [https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/hot-dog Collins dictionary], [https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/hot-dog Cambridge dictionary] (termenadur 2). E lec’hioù all e kaver ''hot-dog'' ha ''hotdog''. GBaH ha Termofis a ra gant ''hot-dog''. Un tammig luziet emañ an traoù. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 09:07 (UTC)
::Hot-dog ha hot dog a seblant bezañ an daou zoare a gaver ar muiañ hep kavout unan aliesoc'h eget egile. [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 10:02 (UTC)
:::Kendeuziñ ar pennadoù implijout hot dog hag ober un adkas hot-dog (pe ar c'hontrol).
:::An aesañ.
:::A galon [[Implijer:Dishual|Dishual]] ([[Kaozeadenn Implijer:Dishual|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 18:15 (UTC)
::::@[[Implijer:Arko|Arko]] Evit poent eo liammet [[hot dog]] ouzh ar yezhoù all ha te eo an hini nemetañ da vezañ lakaet kemmoù e [[hot-dog]], neuze ma c’hallfes treuzkas an danvez degaset ganit war-du [[hot dog]] ha lakaat [[hot-dog]] da adkas war-du [[hot dog]], se a vefe an doare aesañ da ober war-dro (ezhomm ebet da gemmañ Wikidata pe da gendeuziñ istorioù). Goude e c’hallo an adkas bezañ lakaet en tu kontrol ma kav gwelloc’h ar gumuniezh hen ober. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 2 Ebr 2026 da 18:31 (UTC)
:::::Mat eo. [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 3 Ebr 2026 da 06:49 (UTC)

== Tharon-Plage ==

Penaos treiñ [[:fr:Tharon-Plage]] hervezoc'h ? Ur gêr gouronkañ eus [[Sant-Mikael-Keveger]] eo. Tharon war-eeun ? &quot;-Plage&quot; ne vez ket troet en anvioù kumunioù war e seblant : Larmor-Plage : An Arvor ; Brignogan-Plages : Brognogan ; Plestin-les-Grèves : Plistin. Ur gêr gouronkañ a zo e Sant-Nazer anvet &quot;Saint-Marc-sur-mer&quot; e galleg ha [[Sant-Mark (Sant-Nazer)]] war-eeun e brezhoneg. Neuze Tharon ? Pe ur stumm brezhonek all a zo ? [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 3 Ebr 2026 da 08:57 (UTC)
: @[[Implijer:Arko|Arko]] ''Traezh Taron'' hervez KerOfis. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 3 Ebr 2026 da 09:24 (UTC)

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Implijer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Kaozeadenn Implijer:MediaWiki message delivery|kaozeal]]) 3 Ebr 2026 da 17:11 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 --&gt;
:Hello, thanks for the heads-up. We don't use P1846, no action needed. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 3 Ebr 2026 da 17:22 (UTC)</text>
      <sha1>m1ocgbqo065insmixki9t13p7dcq2et</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Band of Brothers (ministirad)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179718</id>
    <revision>
      <id>2187011</id>
      <parentid>2187008</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T12:15:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2187011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11781" sha1="bq459c0ee2dazlihbhbizgogrigtm02" xml:space="preserve">{{Pennad zo|Band of Brothers}}
{{Stumm an titl|''Band of Brothers'' (ministirad)}}
[[Restr:Band of Brothers – Wir waren wie Brüder.svg|thumb|Logo alamanek ar stirad]]
'''''Band of Brothers''''' zo ur ministirad skinwel brezel stadunanat, ennañ dek rann, skignet adalek 2001. Savet eo bet gant [[Tom Hanks]] ha [[Steven Spielberg]] diwar al [[Band of Brothers (levr)|levr heñvelanvet]] bet skrivet gant an istorour stadunanat [[Stephen E. Ambrose]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{En}} ''[https://www.rottentomatoes.com/tv/band_of_brothers Band of Brothers]'', Rotten Tomatoes (lennet d'an 31/03/2026)&lt;/ref&gt;.

Heuliañ a ra hentad harzlammerien an Easy Company, ur gompagnunezh eus ar 506{{vet}} Rejimant Troadegiezh Harzlammet eus [[101st Airborne Division|101{{vet}} Rannarme Harzlammerien]] Stadoù-Unanet Amerika, eus o mare pleustriñ e [[Camp Toccoa]] ([[Georgia]]) e 1942, betek dibenn an [[Eil Brezel-bed]], e [[Berchtesgaden]].

An darvoudoù kontet er stirad a zo c'hoarvezet evit gwir dre vras, hag an tudennoù a zo bet anezhe ivez. E deroù pep rann e weler atersadennoù lod anezhe, hag. Reiñ a ra ''Band of Brothers'' da welet ar brezel a live soudarded diazez, en ur daolenniñ o fsikologiezh. Un dudenn a vez lakaet war wel e pep rann.Gwelet a vez a stirad gant kalz sellerien evel unan eus ar re wellañ bet produet a-viskoazh war an [[Eil Brezel-bed]], ha war ar brezel dre vras. Meur a briz en deus resevet, ''[[Golden Globe Award|Golden Globes]]'' en o zouez&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{En}} ''[[imdbtitle:0185906|Band of Brothers]]'', IMDB (lennet d'an 31/03/2026)&lt;/ref&gt;. Berzh bras ar stirad a zo bet mammenn da zaou all, unan diwar-benn [[ Brezel ar Meurvor Habask (1937-1945)|talbenn ar Meurvor Habask]], anvet [[The Pacific (ministirad)|''The Pacific'']] (e 2010), hag unan all anvet ''[[Masters of the Air]]'' (2024) diwar-benn an ekipajoù [[Bombezer|bombezerioù]], war talbenn kornôg ar brezel.

== Pennaktoured ==
* [[Damian Lewis]] : ar major [[Richard D. Winters]]
* [[Ron Livingston]] : ar c'habiten [[Lewis Nixon III|Lewis Nixon]]
* [[Scott Grimes]] : ar serjant [[Donald Malarkey]]
* [[Donnie Wahlberg]] : an isletanant [[Carwood Lipton]]
* [[Neal McDonough]] : al letanant [[Lynn Compton|Lynn « Buck » Compton]]
* [[Frank John Hughes]] : ar pennserjant [[William Guarnere|William « Wild Bill » Guarnere]]
* [[Shane Taylor]] : ar c'haporal [[Eugene Roe|Eugene « Doc » Roe]]
* [[Rick Gomez]] : ar serjant [[George Luz]]
* [[Dexter Fletcher]] : ar pennserjant John Martin
* [[Ross McCall]] : ar c'haporal [[Joseph Liebgott]]
* [[Michael Cudlitz]] : ar serjant Denver « Bull » Randleman
* [[James Madio]] : ar serjant Frank Perconte
* [[Rick Warden]] : an isletanant Harry Welsh
* [[Eion Bailey]] : ar soudard [[David Kenyon Webster]]
* [[Kirk Acevedo]] : ar pennserjant Joseph Toye
* [[Matthew Leitch]] : ar serjant Floyd « Tab » Talbert
* [[Richard Speight Jr.]] : ar serjant Warren « Skip » Muck
* [[Matthew Settle]] : ar c'habiten [[Ronald Speirs]]

&lt;gallery perrow=&quot;6&quot; mode=&quot;packed&quot; caption=&quot;Luc'hskeudennoù ar pennaktoured&quot;&gt;
Restr:Damian Lewis Berlin 2015.jpg|[[Damian Lewis]] e roll [[Richard D. Winters]]
Restr:RonLivingstonMay10.jpg|[[Ron Livingston]] e roll [[Lewis Nixon III|Lewis Nixon]]
Restr:Scott Grimes by Gage Skidmore 2.jpg|[[Scott Grimes]] e roll [[Donald Malarkey]]
Restr:Donnie Wahlberg 2010.jpg|[[Donnie Wahlberg]] e roll [[Carwood Lipton]]
Restr:Neal McDonough 2015 (2).jpg|alt=Neal McDonough e roll Lynn « Buck » Compton|[[Neal McDonough]] e roll [[Lynn Compton|Lynn « Buck » Compton]]
Restr:Rick Gomez.jpg|[[Rick Gomez]] e roll [[George Luz]]
Restr:Dexter Fletcher.jpg|[[Dexter Fletcher]] e roll John Martin
Restr:Michael Cudlitz 2016 (cropped).jpg|alt=Michael Cudlitz e roll Denver « Bull » Randleman|[[Michael Cudlitz]] e roll Denver « Bull » Randleman
Restr:Eion Bailey in 2008 (BW Headshot).jpg|[[Eion Bailey]] e roll [[David Kenyon Webster]]
Restr:Kirk acevedo 2018 MCCC.jpg|[[Kirk Acevedo]] e roll Joseph Toye
Restr:Richard Speight Jr. by Gage Skidmore 2016 (cropped).jpg|[[Richard Speight Jr.]] e roll Warren « Skip » Muck
Restr:Matthew Settle cropped.jpg|[[Matthew Settle]] e roll [[Ronald Speirs]]
&lt;/gallery&gt;

== Rannoù ==
[[Restr:Richard Winters.jpeg|thumb|227x227px|Richard Winters da vare e amzer-bleustriñ e Camp Toccoa (1942).]]

=== Rann 1 : ''Currahee'' ===
* skignadenn gentañ : 09/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Tom Hanks]] hag [[Erik Jendreson]]
* sevener : [[Phil Alden Robinson]] 
* padelezh : 73 mn

Paotred yaouank eus a bep lec’h er Stadoù-Unanet zo bodet e [[Camp Toccoa]], e-kichen ar [[menez Currahee]], e [[Georgia]]. Youlat int bet evit rollañ e eil batailhon ar [[506vet rejimant troadegiezh harzlammet]]. En o zouez, danvez soudarded ar gompagnunezh E (« Easy Company ») a skoulm darempredoù kreñv abalamour da bleustradegoù taer ha da reolennoù strizh o c’homandant, [[Herbert Sobel]]. Kaset e vezont da [[Bro-Saoz|vro-Saoz]] e miz Gwengolo 1943. Sobel a ziskouez bezañ dizampart evit ren soudarded er pleustradegoù war an dachenn. [[Richard Winters]], unan eus is-letananted ar gompagnunezh, a aoz ur [[mutinerezh]] asambles gant is-ofiserien all, gant ar riskl da vezañ kaset dirak ul lez-varn ha fuzuilhet. Dont a reont a-benn memestra, hag ar c'horonal Sink, penn ar rejimant, a gas Sobel d’ar Stadoù-Unanet en-dro evit gourdoniñ medisined en ur skol harzlammerien. Fiziet eo renerezh ar gompagnunezh el letanant Thomas Meehan. E dibenn ar rann e c’haller gwelet ar soudarded o prientiñ an [[Oberiadur-brezel Overlord|Oberiadur Overlord]], e deizioù kentañ miz Even 1944.

* tudenn bennañ ar rann : Herbert Sobel

=== Rann 2 : ''Day of Days'' ===
* skignadenn gentañ : 09/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[John Orloff]]
* sevener : [[Richard Loncraine]] 
* padelezh : 52 mn
[[Restr:Brecourt Manor.JPG|thumb|200x200px|Lec'hienn argadenn maner Brécourt d'ar 6 a viz Even 1944 (2010)]]
A-raok tarzh an deiz, d’ar 6 a viz Even 1944, soudarded an Easy Company a vez harzlammet e su ledenez [[Cotentin]], en un takad etre [[Sainte-Mère-l’Église]] ha [[Sainte-Marie-du-Mont]], o fal kentañ. Abalamour da dennoù ar c’hanolierezh enepnijerez en em gavont strewet e pep lec’h er vro. Lazhet eo al letanant Meehan pa vez diskaret e garr-nij. An is-letanant Winters a goll e armoù a-raok erruiñ war an douar. Ur wech pradet en em gav gant Hall, ur soudard eus an 82{{vet}} rannarme, ha kemer a ra penn un strolladig soudarded kavet amañ hag ahont. E gouloù an deiz, ur wech erruet e Sainte-Marie-du-Mont, Winters a glev keloù marv Meehan, ha dont a ra da vezañ komandant ''de facto'' an Easy Company. Karget eo da gas un [[Argadenn maner Brécourt|argadenn war maner Brécourt]], evit distruj kanolioù alaman 105 mm hag a denn war draezhenn [[Utah Beach]]. Echuiñ a ra ar rann da noz, pa c’hall ar soudarded diskuizhañ un tamm a-raok emgannoù antronoz.

* tudenn bennañ ar rann : Richard Winters

=== Rann 3 : ''Carentan'' ===
* skignadenn gentañ : 16/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[E. Max Frye]]
* sevener : [[Mikael Salomon]]
* padelezh : 65 mn

D’an 8 a viz Even, an Easy Company a gemer perzh e [[emgann Carentan]], ul lec’h hag a rank bezañ tapet evit ober al liamm etre traezhennoù Utah Beach hag [[Omaha Beach]]. Eno e stourm ar gompagnunezh e kêr evit ar wech kentañ, a-enep tankoù ha sniperien peurgetket. Ar soudard Albert Blithe, evel reoù all, a andur skuizhder ha taerder ar brezel, ha dall e teu da vezañ abalamour da strafuilhoù nervel. Ur wech frealzet gant Richard Winters e adkav ar gweled. A-hed ar rann e kresk brud al letanant Ronald Speirs, a zo tamallet dezhañ bezañ drouklazhet prizonidi alaman d’ar 6 a viz Even. E eil lodenn ar rann en em gann soudarded an ''Easy'' e parkeier bihan [[garzhaoueg Normandi]]. En ur enebiñ ouzh un argadenn, Blithe a lazh ur soudard enebour. Gloazet eo un nebeud devezhioù war-lerc'h gant ur sniper alaman, e-kerzh ur batrouilhenn. Kaset eo ar 506{{Vet}} rejimant harzlammerien da ziskuizhañ e Bro-Saoz.

* tudenn bennañ ar rann : Albert Blithe

=== Rann 4 : ''Replacements'' ===
* skignadenn gentañ : 23/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Graham Yost]] ha [[Bruce C. McKenna]]
* sevener : [[David Nutter]]
* padelezh : 59 mn

E Aldourne, e Bro-Saoz, e tiskuizh an Easy Company. Soudarded nevez-stummet a erru er gompagnunezh evit kemer plas ar re lazhet en emgannoù e Normandi. Rankout a reont azasaat ouzh o unvez nevez, ha klask a reont tennañ gounid eus alioù ar soudarded gante skiant-prenet an talbenn. Distreiñ a ra Herbert Sobel d'ar rejimant, evel ofiser pourveziañ. D'ar 17 a viz Gwengolo 1944 eo harzlammet ar 506{{vet}} rejimant nepell diouzh [[Eindhoven]], en [[Izelvroioù]], e deroù an [[Oberiadur-brezel Market Garden|oberiadur Market Garden]]. Dieubiñ a reont ar gêr hep emgann. Kaset e vez an Easy Company da dapout kêr [[Nuenen]]. Goude emgannoù taer e rank ar gompagnunezh kilañ. « Bull » Randleman, gloazet, a chom stanket e-pad an noz er gêriadenn kontrollet gant an Alamaned, ha rankout a ra treuzvevañ a-raok bezañ adkavet an deiz war-lerc'h.

* tudenn bennañ ar rann : Denver « Bull » Randleman

=== Rann 5 : ''Crossroads'' ===
* skignadenn gentañ : 30/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Erik Jendresen]]
* sevener : [[Tom Hanks]]
* padelezh : 56 mn

En Izelvroioù, e miz Here 1944, Winters a skriv rentañ-kont un oberenn bet renet gantañ un nebeud devezhioù a-raok. Dont a ra tammoù an argadenn-mañ e doare ''flashback'' e-pad ar rann. Goude an argadenn e vez fiziet komandamant an Easy Company e Frederick « Moose » Heyliger, a gemer plas Winters, bet anvet da eil komandant an eil batailhon gant ar c'horonal Sink. E keit-se eo karget an Easy Company da aozañ saveteiñ harzlammerien vreizhveuriat. Gloazet eo Heyliger un nebeud devezhioù war-lerc'h. Mont a ra ar gompagnunezh, renet gant al letanant Norman Dike diwar neuze, da ziskuizhañ e [[Mourmelon-le-Grand]], e reter Frañs, e-lec'h ma teskont ez eus bet boulc'het ur pezh argadenn en [[Ardenne]] gant an Alamaned.

* tudenn bennañ ar rann : Richard D. Winters

=== Rann 6 : ''Bastogne'' ===
* skignadenn gentañ : 07/10/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Bruce C. McKenna]]
* sevener : [[David Leland]]

Kelc'hiet eo an Easy Company nepell diouzh [[Bastogne]], e [[Belgia]], e-kerzh [[emgann an Ardenne]]. [[Eugene Roe]], klañvdiour ar gompagnunezh, a ra e seizh gwellañ evit sikour e gamaraded da dalañ ouzh ar yenijenn, an diouer a voued hag a zafar medisinerezh. Mignon e teu da vezañ gant [[Renée Lemaire]], ur glañvdiourez e Bastogne.

* tudenn bennañ ar rann : Eugene « Doc » Roe

== Degemer ==
Ar stirad en deus degemeret 94% a alioù mat war ar savenn [[Rotten Tomatoes]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. 9,4/10 e oa e notenn war al lec'hienn [[Internet Movie Database|IMDB]] e 2026&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== E brezhoneg ==
Istitlet eo bet ar stirad e brezhoneg e 2012 gant ar strollad An Team Istits&lt;ref&gt;''[https://anteamistits.over-blog.com/article-band-of-brothers-istitlet-e-brezhoneg-100355944.html Band Of Brothers, istitlet e brezhoneg !]'', An Team Istits (lennet d'an 31/03/2026)&lt;/ref&gt;.

== Levrlennadur ==
* {{fr}} Stephen E. Ambrose, ''Band of Brothers'', Touchstone, 1992, 336 p. (embannadur kentañ), ISBN 978-0743224543. Troet eo bet e meur yezh dibaoe, galleg en o zouez.

== Liammoù diavaez ==
* {{en}} [https://www.imdb.com/title/tt0185906/ Fichenn IMDB]
* {{En}} [https://www.rottentomatoes.com/tv/band_of_brothers Fichenn war Rotten Tomatoes]
* {{En}} [https://www.youtube.com/watch?v=N96WZHa8nu0 Filmig-kinnig ar stirad istitlet e brezhoneg] war [[YouTube]]

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Stiradoù skinwel 2001]]
[[Rummad:Stiradoù skinwel brezel]]
[[Rummad:Stiradoù skinwel SUA]]</text>
      <sha1>bq459c0ee2dazlihbhbizgogrigtm02</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187012</id>
      <parentid>2187011</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T12:24:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>Rann 7</comment>
      <origin>2187012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12497" sha1="f6o2gvnzeadvjdgon0z4998mnz7wsa7" xml:space="preserve">{{Pennad zo|Band of Brothers}}
{{Stumm an titl|''Band of Brothers'' (ministirad)}}
[[Restr:Band of Brothers – Wir waren wie Brüder.svg|thumb|Logo alamanek ar stirad]]
'''''Band of Brothers''''' zo ur ministirad skinwel brezel stadunanat, ennañ dek rann, skignet adalek 2001. Savet eo bet gant [[Tom Hanks]] ha [[Steven Spielberg]] diwar al [[Band of Brothers (levr)|levr heñvelanvet]] bet skrivet gant an istorour stadunanat [[Stephen E. Ambrose]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{En}} ''[https://www.rottentomatoes.com/tv/band_of_brothers Band of Brothers]'', Rotten Tomatoes (lennet d'an 31/03/2026)&lt;/ref&gt;.

Heuliañ a ra hentad harzlammerien an Easy Company, ur gompagnunezh eus ar 506{{vet}} Rejimant Troadegiezh Harzlammet eus [[101st Airborne Division|101{{vet}} Rannarme Harzlammerien]] Stadoù-Unanet Amerika, eus o mare pleustriñ e [[Camp Toccoa]] ([[Georgia]]) e 1942, betek dibenn an [[Eil Brezel-bed]], e [[Berchtesgaden]].

An darvoudoù kontet er stirad a zo c'hoarvezet evit gwir dre vras, hag an tudennoù a zo bet anezhe ivez. E deroù pep rann e weler atersadennoù lod anezhe, hag. Reiñ a ra ''Band of Brothers'' da welet ar brezel a live soudarded diazez, en ur daolenniñ o fsikologiezh. Un dudenn a vez lakaet war wel e pep rann.Gwelet a vez a stirad gant kalz sellerien evel unan eus ar re wellañ bet produet a-viskoazh war an [[Eil Brezel-bed]], ha war ar brezel dre vras. Meur a briz en deus resevet, ''[[Golden Globe Award|Golden Globes]]'' en o zouez&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{En}} ''[[imdbtitle:0185906|Band of Brothers]]'', IMDB (lennet d'an 31/03/2026)&lt;/ref&gt;. Berzh bras ar stirad a zo bet mammenn da zaou all, unan diwar-benn [[ Brezel ar Meurvor Habask (1937-1945)|talbenn ar Meurvor Habask]], anvet [[The Pacific (ministirad)|''The Pacific'']] (e 2010), hag unan all anvet ''[[Masters of the Air]]'' (2024) diwar-benn an ekipajoù [[Bombezer|bombezerioù]], war talbenn kornôg ar brezel.

== Pennaktoured ==
* [[Damian Lewis]] : ar major [[Richard D. Winters]]
* [[Ron Livingston]] : ar c'habiten [[Lewis Nixon III|Lewis Nixon]]
* [[Scott Grimes]] : ar serjant [[Donald Malarkey]]
* [[Donnie Wahlberg]] : an isletanant [[Carwood Lipton]]
* [[Neal McDonough]] : al letanant [[Lynn Compton|Lynn « Buck » Compton]]
* [[Frank John Hughes]] : ar pennserjant [[William Guarnere|William « Wild Bill » Guarnere]]
* [[Shane Taylor]] : ar c'haporal [[Eugene Roe|Eugene « Doc » Roe]]
* [[Rick Gomez]] : ar serjant [[George Luz]]
* [[Dexter Fletcher]] : ar pennserjant John Martin
* [[Ross McCall]] : ar c'haporal [[Joseph Liebgott]]
* [[Michael Cudlitz]] : ar serjant Denver « Bull » Randleman
* [[James Madio]] : ar serjant Frank Perconte
* [[Rick Warden]] : an isletanant Harry Welsh
* [[Eion Bailey]] : ar soudard [[David Kenyon Webster]]
* [[Kirk Acevedo]] : ar pennserjant Joseph Toye
* [[Matthew Leitch]] : ar serjant Floyd « Tab » Talbert
* [[Richard Speight Jr.]] : ar serjant Warren « Skip » Muck
* [[Matthew Settle]] : ar c'habiten [[Ronald Speirs]]

&lt;gallery perrow=&quot;6&quot; mode=&quot;packed&quot; caption=&quot;Luc'hskeudennoù ar pennaktoured&quot;&gt;
Restr:Damian Lewis Berlin 2015.jpg|[[Damian Lewis]] e roll [[Richard D. Winters]]
Restr:RonLivingstonMay10.jpg|[[Ron Livingston]] e roll [[Lewis Nixon III|Lewis Nixon]]
Restr:Scott Grimes by Gage Skidmore 2.jpg|[[Scott Grimes]] e roll [[Donald Malarkey]]
Restr:Donnie Wahlberg 2010.jpg|[[Donnie Wahlberg]] e roll [[Carwood Lipton]]
Restr:Neal McDonough 2015 (2).jpg|alt=Neal McDonough e roll Lynn « Buck » Compton|[[Neal McDonough]] e roll [[Lynn Compton|Lynn « Buck » Compton]]
Restr:Rick Gomez.jpg|[[Rick Gomez]] e roll [[George Luz]]
Restr:Dexter Fletcher.jpg|[[Dexter Fletcher]] e roll John Martin
Restr:Michael Cudlitz 2016 (cropped).jpg|alt=Michael Cudlitz e roll Denver « Bull » Randleman|[[Michael Cudlitz]] e roll Denver « Bull » Randleman
Restr:Eion Bailey in 2008 (BW Headshot).jpg|[[Eion Bailey]] e roll [[David Kenyon Webster]]
Restr:Kirk acevedo 2018 MCCC.jpg|[[Kirk Acevedo]] e roll Joseph Toye
Restr:Richard Speight Jr. by Gage Skidmore 2016 (cropped).jpg|[[Richard Speight Jr.]] e roll Warren « Skip » Muck
Restr:Matthew Settle cropped.jpg|[[Matthew Settle]] e roll [[Ronald Speirs]]
&lt;/gallery&gt;

== Rannoù ==
[[Restr:Richard Winters.jpeg|thumb|227x227px|Richard Winters da vare e amzer-bleustriñ e Camp Toccoa (1942).]]

=== Rann 1 : ''Currahee'' ===
* skignadenn gentañ : 09/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Tom Hanks]] hag [[Erik Jendreson]]
* sevener : [[Phil Alden Robinson]] 
* padelezh : 73 mn

Paotred yaouank eus a bep lec’h er Stadoù-Unanet zo bodet e [[Camp Toccoa]], e-kichen ar [[menez Currahee]], e [[Georgia]]. Youlat int bet evit rollañ e eil batailhon ar [[506vet rejimant troadegiezh harzlammet]]. En o zouez, danvez soudarded ar gompagnunezh E (« Easy Company ») a skoulm darempredoù kreñv abalamour da bleustradegoù taer ha da reolennoù strizh o c’homandant, [[Herbert Sobel]]. Kaset e vezont da [[Bro-Saoz|vro-Saoz]] e miz Gwengolo 1943. Sobel a ziskouez bezañ dizampart evit ren soudarded er pleustradegoù war an dachenn. [[Richard Winters]], unan eus is-letananted ar gompagnunezh, a aoz ur [[mutinerezh]] asambles gant is-ofiserien all, gant ar riskl da vezañ kaset dirak ul lez-varn ha fuzuilhet. Dont a reont a-benn memestra, hag ar c'horonal Sink, penn ar rejimant, a gas Sobel d’ar Stadoù-Unanet en-dro evit gourdoniñ medisined en ur skol harzlammerien. Fiziet eo renerezh ar gompagnunezh el letanant Thomas Meehan. E dibenn ar rann e c’haller gwelet ar soudarded o prientiñ an [[Oberiadur-brezel Overlord|Oberiadur Overlord]], e deizioù kentañ miz Even 1944.

* tudenn bennañ ar rann : Herbert Sobel

=== Rann 2 : ''Day of Days'' ===
* skignadenn gentañ : 09/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[John Orloff]]
* sevener : [[Richard Loncraine]] 
* padelezh : 52 mn
[[Restr:Brecourt Manor.JPG|thumb|200x200px|Lec'hienn argadenn maner Brécourt d'ar 6 a viz Even 1944 (2010)]]
A-raok tarzh an deiz, d’ar 6 a viz Even 1944, soudarded an Easy Company a vez harzlammet e su ledenez [[Cotentin]], en un takad etre [[Sainte-Mère-l’Église]] ha [[Sainte-Marie-du-Mont]], o fal kentañ. Abalamour da dennoù ar c’hanolierezh enepnijerez en em gavont strewet e pep lec’h er vro. Lazhet eo al letanant Meehan pa vez diskaret e garr-nij. An is-letanant Winters a goll e armoù a-raok erruiñ war an douar. Ur wech pradet en em gav gant Hall, ur soudard eus an 82{{vet}} rannarme, ha kemer a ra penn un strolladig soudarded kavet amañ hag ahont. E gouloù an deiz, ur wech erruet e Sainte-Marie-du-Mont, Winters a glev keloù marv Meehan, ha dont a ra da vezañ komandant ''de facto'' an Easy Company. Karget eo da gas un [[Argadenn maner Brécourt|argadenn war maner Brécourt]], evit distruj kanolioù alaman 105 mm hag a denn war draezhenn [[Utah Beach]]. Echuiñ a ra ar rann da noz, pa c’hall ar soudarded diskuizhañ un tamm a-raok emgannoù antronoz.

* tudenn bennañ ar rann : Richard Winters

=== Rann 3 : ''Carentan'' ===
* skignadenn gentañ : 16/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[E. Max Frye]]
* sevener : [[Mikael Salomon]]
* padelezh : 65 mn

D’an 8 a viz Even, an Easy Company a gemer perzh e [[emgann Carentan]], ul lec’h hag a rank bezañ tapet evit ober al liamm etre traezhennoù Utah Beach hag [[Omaha Beach]]. Eno e stourm ar gompagnunezh e kêr evit ar wech kentañ, a-enep tankoù ha sniperien peurgetket. Ar soudard Albert Blithe, evel reoù all, a andur skuizhder ha taerder ar brezel, ha dall e teu da vezañ abalamour da strafuilhoù nervel. Ur wech frealzet gant Richard Winters e adkav ar gweled. A-hed ar rann e kresk brud al letanant Ronald Speirs, a zo tamallet dezhañ bezañ drouklazhet prizonidi alaman d’ar 6 a viz Even. E eil lodenn ar rann en em gann soudarded an ''Easy'' e parkeier bihan [[garzhaoueg Normandi]]. En ur enebiñ ouzh un argadenn, Blithe a lazh ur soudard enebour. Gloazet eo un nebeud devezhioù war-lerc'h gant ur sniper alaman, e-kerzh ur batrouilhenn. Kaset eo ar 506{{Vet}} rejimant harzlammerien da ziskuizhañ e Bro-Saoz.

* tudenn bennañ ar rann : Albert Blithe

=== Rann 4 : ''Replacements'' ===
* skignadenn gentañ : 23/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Graham Yost]] ha [[Bruce C. McKenna]]
* sevener : [[David Nutter]]
* padelezh : 59 mn

E Aldourne, e Bro-Saoz, e tiskuizh an Easy Company. Soudarded nevez-stummet a erru er gompagnunezh evit kemer plas ar re lazhet en emgannoù e Normandi. Rankout a reont azasaat ouzh o unvez nevez, ha klask a reont tennañ gounid eus alioù ar soudarded gante skiant-prenet an talbenn. Distreiñ a ra Herbert Sobel d'ar rejimant, evel ofiser pourveziañ. D'ar 17 a viz Gwengolo 1944 eo harzlammet ar 506{{vet}} rejimant nepell diouzh [[Eindhoven]], en [[Izelvroioù]], e deroù an [[Oberiadur-brezel Market Garden|oberiadur Market Garden]]. Dieubiñ a reont ar gêr hep emgann. Kaset e vez an Easy Company da dapout kêr [[Nuenen]]. Goude emgannoù taer e rank ar gompagnunezh kilañ. « Bull » Randleman, gloazet, a chom stanket e-pad an noz er gêriadenn kontrollet gant an Alamaned, ha rankout a ra treuzvevañ a-raok bezañ adkavet an deiz war-lerc'h.

* tudenn bennañ ar rann : Denver « Bull » Randleman

=== Rann 5 : ''Crossroads'' ===
* skignadenn gentañ : 30/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Erik Jendresen]]
* sevener : [[Tom Hanks]]
* padelezh : 56 mn

En Izelvroioù, e miz Here 1944, Winters a skriv rentañ-kont un oberenn bet renet gantañ un nebeud devezhioù a-raok. Dont a ra tammoù an argadenn-mañ e doare ''flashback'' e-pad ar rann. Goude an argadenn e vez fiziet komandamant an Easy Company e Frederick « Moose » Heyliger, a gemer plas Winters, bet anvet da eil komandant an eil batailhon gant ar c'horonal Sink. E keit-se eo karget an Easy Company da aozañ saveteiñ harzlammerien vreizhveuriat. Gloazet eo Heyliger un nebeud devezhioù war-lerc'h. Mont a ra ar gompagnunezh, renet gant al letanant Norman Dike diwar neuze, da ziskuizhañ e [[Mourmelon-le-Grand]], e reter Frañs, e-lec'h ma teskont ez eus bet boulc'het ur pezh argadenn en [[Ardenne]] gant an Alamaned.

* tudenn bennañ ar rann : Richard D. Winters

=== Rann 6 : ''Bastogne'' ===
* skignadenn gentañ : 07/10/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Bruce C. McKenna]]
* sevener : [[David Leland]]

Kelc'hiet eo an Easy Company nepell diouzh [[Bastogne]], e [[Belgia]], e-kerzh [[emgann an Ardenne]]. [[Eugene Roe]], klañvdiour ar gompagnunezh, a ra e seizh gwellañ evit sikour e gamaraded da dalañ ouzh ar yenijenn, an diouer a voued hag a zafar medisinerezh. Mignon e teu da vezañ gant [[Renée Lemaire]], ur glañvdiourez e Bastogne.

* tudenn bennañ ar rann : Eugene « Doc » Roe

=== Rann 7 : ''The Breaking Point'' ===
* skignadenn gentañ : 14/10/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Graham Yost]]
* sevener : [[David Frankel]]

E deroù miz Genver 1945, goude bezañ dalc'het he linenn e-pad emgann an Ardenne, an Easy Company zo karget da gas un enep-argadenn evit kemer kêriadenn [[Foy (Bastogne)|Foy]]. Chalet eo paotred ar gompagnunezh gant al letanant Norman Dike, a vez ezvezant ingaloc'h-ingalañ. Carwood Lipton a glask mirout unaniezh an unvez daoust da se. Da vare an argadenn war Foy, Dike a chom difiñv ha lakaat a ra ar soudarded dindan e veli en arvar. Goude an taol-mañ, Winters a ziviz envel Ronald Speirs e penn an Easy e plas Dike.

* tudenn bennañ ar rann : Carwood Lipton

== Degemer ==
Ar stirad en deus degemeret 94% a alioù mat war ar savenn [[Rotten Tomatoes]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. 9,4/10 e oa e notenn war al lec'hienn [[Internet Movie Database|IMDB]] e 2026&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== E brezhoneg ==
Istitlet eo bet ar stirad e brezhoneg e 2012 gant ar strollad An Team Istits&lt;ref&gt;''[https://anteamistits.over-blog.com/article-band-of-brothers-istitlet-e-brezhoneg-100355944.html Band Of Brothers, istitlet e brezhoneg !]'', An Team Istits (lennet d'an 31/03/2026)&lt;/ref&gt;.

== Levrlennadur ==
* {{fr}} Stephen E. Ambrose, ''Band of Brothers'', Touchstone, 1992, 336 p. (embannadur kentañ), ISBN 978-0743224543. Troet eo bet e meur yezh dibaoe, galleg en o zouez.

== Liammoù diavaez ==
* {{en}} [https://www.imdb.com/title/tt0185906/ Fichenn IMDB]
* {{En}} [https://www.rottentomatoes.com/tv/band_of_brothers Fichenn war Rotten Tomatoes]
* {{En}} [https://www.youtube.com/watch?v=N96WZHa8nu0 Filmig-kinnig ar stirad istitlet e brezhoneg] war [[YouTube]]

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Stiradoù skinwel 2001]]
[[Rummad:Stiradoù skinwel brezel]]
[[Rummad:Stiradoù skinwel SUA]]</text>
      <sha1>f6o2gvnzeadvjdgon0z4998mnz7wsa7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187023</id>
      <parentid>2187012</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T15:01:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>/* Rann 2 : Day of Days */</comment>
      <origin>2187023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12493" sha1="mlk1kthe6woq4vt1evpqt09mmfdpcia" xml:space="preserve">{{Pennad zo|Band of Brothers}}
{{Stumm an titl|''Band of Brothers'' (ministirad)}}
[[Restr:Band of Brothers – Wir waren wie Brüder.svg|thumb|Logo alamanek ar stirad]]
'''''Band of Brothers''''' zo ur ministirad skinwel brezel stadunanat, ennañ dek rann, skignet adalek 2001. Savet eo bet gant [[Tom Hanks]] ha [[Steven Spielberg]] diwar al [[Band of Brothers (levr)|levr heñvelanvet]] bet skrivet gant an istorour stadunanat [[Stephen E. Ambrose]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{En}} ''[https://www.rottentomatoes.com/tv/band_of_brothers Band of Brothers]'', Rotten Tomatoes (lennet d'an 31/03/2026)&lt;/ref&gt;.

Heuliañ a ra hentad harzlammerien an Easy Company, ur gompagnunezh eus ar 506{{vet}} Rejimant Troadegiezh Harzlammet eus [[101st Airborne Division|101{{vet}} Rannarme Harzlammerien]] Stadoù-Unanet Amerika, eus o mare pleustriñ e [[Camp Toccoa]] ([[Georgia]]) e 1942, betek dibenn an [[Eil Brezel-bed]], e [[Berchtesgaden]].

An darvoudoù kontet er stirad a zo c'hoarvezet evit gwir dre vras, hag an tudennoù a zo bet anezhe ivez. E deroù pep rann e weler atersadennoù lod anezhe, hag. Reiñ a ra ''Band of Brothers'' da welet ar brezel a live soudarded diazez, en ur daolenniñ o fsikologiezh. Un dudenn a vez lakaet war wel e pep rann.Gwelet a vez a stirad gant kalz sellerien evel unan eus ar re wellañ bet produet a-viskoazh war an [[Eil Brezel-bed]], ha war ar brezel dre vras. Meur a briz en deus resevet, ''[[Golden Globe Award|Golden Globes]]'' en o zouez&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{En}} ''[[imdbtitle:0185906|Band of Brothers]]'', IMDB (lennet d'an 31/03/2026)&lt;/ref&gt;. Berzh bras ar stirad a zo bet mammenn da zaou all, unan diwar-benn [[ Brezel ar Meurvor Habask (1937-1945)|talbenn ar Meurvor Habask]], anvet [[The Pacific (ministirad)|''The Pacific'']] (e 2010), hag unan all anvet ''[[Masters of the Air]]'' (2024) diwar-benn an ekipajoù [[Bombezer|bombezerioù]], war talbenn kornôg ar brezel.

== Pennaktoured ==
* [[Damian Lewis]] : ar major [[Richard D. Winters]]
* [[Ron Livingston]] : ar c'habiten [[Lewis Nixon III|Lewis Nixon]]
* [[Scott Grimes]] : ar serjant [[Donald Malarkey]]
* [[Donnie Wahlberg]] : an isletanant [[Carwood Lipton]]
* [[Neal McDonough]] : al letanant [[Lynn Compton|Lynn « Buck » Compton]]
* [[Frank John Hughes]] : ar pennserjant [[William Guarnere|William « Wild Bill » Guarnere]]
* [[Shane Taylor]] : ar c'haporal [[Eugene Roe|Eugene « Doc » Roe]]
* [[Rick Gomez]] : ar serjant [[George Luz]]
* [[Dexter Fletcher]] : ar pennserjant John Martin
* [[Ross McCall]] : ar c'haporal [[Joseph Liebgott]]
* [[Michael Cudlitz]] : ar serjant Denver « Bull » Randleman
* [[James Madio]] : ar serjant Frank Perconte
* [[Rick Warden]] : an isletanant Harry Welsh
* [[Eion Bailey]] : ar soudard [[David Kenyon Webster]]
* [[Kirk Acevedo]] : ar pennserjant Joseph Toye
* [[Matthew Leitch]] : ar serjant Floyd « Tab » Talbert
* [[Richard Speight Jr.]] : ar serjant Warren « Skip » Muck
* [[Matthew Settle]] : ar c'habiten [[Ronald Speirs]]

&lt;gallery perrow=&quot;6&quot; mode=&quot;packed&quot; caption=&quot;Luc'hskeudennoù ar pennaktoured&quot;&gt;
Restr:Damian Lewis Berlin 2015.jpg|[[Damian Lewis]] e roll [[Richard D. Winters]]
Restr:RonLivingstonMay10.jpg|[[Ron Livingston]] e roll [[Lewis Nixon III|Lewis Nixon]]
Restr:Scott Grimes by Gage Skidmore 2.jpg|[[Scott Grimes]] e roll [[Donald Malarkey]]
Restr:Donnie Wahlberg 2010.jpg|[[Donnie Wahlberg]] e roll [[Carwood Lipton]]
Restr:Neal McDonough 2015 (2).jpg|alt=Neal McDonough e roll Lynn « Buck » Compton|[[Neal McDonough]] e roll [[Lynn Compton|Lynn « Buck » Compton]]
Restr:Rick Gomez.jpg|[[Rick Gomez]] e roll [[George Luz]]
Restr:Dexter Fletcher.jpg|[[Dexter Fletcher]] e roll John Martin
Restr:Michael Cudlitz 2016 (cropped).jpg|alt=Michael Cudlitz e roll Denver « Bull » Randleman|[[Michael Cudlitz]] e roll Denver « Bull » Randleman
Restr:Eion Bailey in 2008 (BW Headshot).jpg|[[Eion Bailey]] e roll [[David Kenyon Webster]]
Restr:Kirk acevedo 2018 MCCC.jpg|[[Kirk Acevedo]] e roll Joseph Toye
Restr:Richard Speight Jr. by Gage Skidmore 2016 (cropped).jpg|[[Richard Speight Jr.]] e roll Warren « Skip » Muck
Restr:Matthew Settle cropped.jpg|[[Matthew Settle]] e roll [[Ronald Speirs]]
&lt;/gallery&gt;

== Rannoù ==
[[Restr:Richard Winters.jpeg|thumb|227x227px|Richard Winters da vare e amzer-bleustriñ e Camp Toccoa (1942).]]

=== Rann 1 : ''Currahee'' ===
* skignadenn gentañ : 09/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Tom Hanks]] hag [[Erik Jendreson]]
* sevener : [[Phil Alden Robinson]] 
* padelezh : 73 mn

Paotred yaouank eus a bep lec’h er Stadoù-Unanet zo bodet e [[Camp Toccoa]], e-kichen ar [[menez Currahee]], e [[Georgia]]. Youlat int bet evit rollañ e eil batailhon ar [[506vet rejimant troadegiezh harzlammet]]. En o zouez, danvez soudarded ar gompagnunezh E (« Easy Company ») a skoulm darempredoù kreñv abalamour da bleustradegoù taer ha da reolennoù strizh o c’homandant, [[Herbert Sobel]]. Kaset e vezont da [[Bro-Saoz|vro-Saoz]] e miz Gwengolo 1943. Sobel a ziskouez bezañ dizampart evit ren soudarded er pleustradegoù war an dachenn. [[Richard Winters]], unan eus is-letananted ar gompagnunezh, a aoz ur [[mutinerezh]] asambles gant is-ofiserien all, gant ar riskl da vezañ kaset dirak ul lez-varn ha fuzuilhet. Dont a reont a-benn memestra, hag ar c'horonal Sink, penn ar rejimant, a gas Sobel d’ar Stadoù-Unanet en-dro evit gourdoniñ medisined en ur skol harzlammerien. Fiziet eo renerezh ar gompagnunezh el letanant Thomas Meehan. E dibenn ar rann e c’haller gwelet ar soudarded o prientiñ an [[Oberiadur-brezel Overlord|Oberiadur Overlord]], e deizioù kentañ miz Even 1944.

* tudenn bennañ ar rann : Herbert Sobel

=== Rann 2 : ''Day of Days'' ===
* skignadenn gentañ : 09/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[John Orloff]]
* sevener : [[Richard Loncraine]] 
* padelezh : 52 mn
[[Restr:Brecourt Manor.JPG|thumb|200x200px|Lec'hienn argadenn maner Brécourt d'ar 6 a viz Even 1944 (2010)]]
A-raok tarzh an deiz, d’ar 6 a viz Even 1944, soudarded an Easy Company a vez harzlammet e su ledenez [[Cotentin]], en un takad etre [[Sainte-Mère-Église]] ha [[Sainte-Marie-du-Mont]], o fal kentañ. Abalamour da dennoù ar c’hanolierezh enepnijerez en em gavont strewet e pep lec’h er vro. Lazhet eo al letanant Meehan pa vez diskaret e garr-nij. An is-letanant Winters a goll e armoù a-raok erruiñ war an douar. Ur wech pradet en em gav gant Hall, ur soudard eus an 82{{vet}} rannarme, ha kemer a ra penn un strolladig soudarded kavet amañ hag ahont. E gouloù an deiz, ur wech erruet e Sainte-Marie-du-Mont, Winters a glev keloù marv Meehan, ha dont a ra da vezañ komandant ''de facto'' an Easy Company. Karget eo da gas un [[Argadenn maner Brécourt|argadenn war maner Brécourt]], evit distruj kanolioù alaman 105 mm hag a denn war draezhenn [[Utah Beach]]. Echuiñ a ra ar rann da noz, pa c’hall ar soudarded diskuizhañ un tamm a-raok emgannoù antronoz.

* tudenn bennañ ar rann : Richard Winters

=== Rann 3 : ''Carentan'' ===
* skignadenn gentañ : 16/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[E. Max Frye]]
* sevener : [[Mikael Salomon]]
* padelezh : 65 mn

D’an 8 a viz Even, an Easy Company a gemer perzh e [[emgann Carentan]], ul lec’h hag a rank bezañ tapet evit ober al liamm etre traezhennoù Utah Beach hag [[Omaha Beach]]. Eno e stourm ar gompagnunezh e kêr evit ar wech kentañ, a-enep tankoù ha sniperien peurgetket. Ar soudard Albert Blithe, evel reoù all, a andur skuizhder ha taerder ar brezel, ha dall e teu da vezañ abalamour da strafuilhoù nervel. Ur wech frealzet gant Richard Winters e adkav ar gweled. A-hed ar rann e kresk brud al letanant Ronald Speirs, a zo tamallet dezhañ bezañ drouklazhet prizonidi alaman d’ar 6 a viz Even. E eil lodenn ar rann en em gann soudarded an ''Easy'' e parkeier bihan [[garzhaoueg Normandi]]. En ur enebiñ ouzh un argadenn, Blithe a lazh ur soudard enebour. Gloazet eo un nebeud devezhioù war-lerc'h gant ur sniper alaman, e-kerzh ur batrouilhenn. Kaset eo ar 506{{Vet}} rejimant harzlammerien da ziskuizhañ e Bro-Saoz.

* tudenn bennañ ar rann : Albert Blithe

=== Rann 4 : ''Replacements'' ===
* skignadenn gentañ : 23/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Graham Yost]] ha [[Bruce C. McKenna]]
* sevener : [[David Nutter]]
* padelezh : 59 mn

E Aldourne, e Bro-Saoz, e tiskuizh an Easy Company. Soudarded nevez-stummet a erru er gompagnunezh evit kemer plas ar re lazhet en emgannoù e Normandi. Rankout a reont azasaat ouzh o unvez nevez, ha klask a reont tennañ gounid eus alioù ar soudarded gante skiant-prenet an talbenn. Distreiñ a ra Herbert Sobel d'ar rejimant, evel ofiser pourveziañ. D'ar 17 a viz Gwengolo 1944 eo harzlammet ar 506{{vet}} rejimant nepell diouzh [[Eindhoven]], en [[Izelvroioù]], e deroù an [[Oberiadur-brezel Market Garden|oberiadur Market Garden]]. Dieubiñ a reont ar gêr hep emgann. Kaset e vez an Easy Company da dapout kêr [[Nuenen]]. Goude emgannoù taer e rank ar gompagnunezh kilañ. « Bull » Randleman, gloazet, a chom stanket e-pad an noz er gêriadenn kontrollet gant an Alamaned, ha rankout a ra treuzvevañ a-raok bezañ adkavet an deiz war-lerc'h.

* tudenn bennañ ar rann : Denver « Bull » Randleman

=== Rann 5 : ''Crossroads'' ===
* skignadenn gentañ : 30/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Erik Jendresen]]
* sevener : [[Tom Hanks]]
* padelezh : 56 mn

En Izelvroioù, e miz Here 1944, Winters a skriv rentañ-kont un oberenn bet renet gantañ un nebeud devezhioù a-raok. Dont a ra tammoù an argadenn-mañ e doare ''flashback'' e-pad ar rann. Goude an argadenn e vez fiziet komandamant an Easy Company e Frederick « Moose » Heyliger, a gemer plas Winters, bet anvet da eil komandant an eil batailhon gant ar c'horonal Sink. E keit-se eo karget an Easy Company da aozañ saveteiñ harzlammerien vreizhveuriat. Gloazet eo Heyliger un nebeud devezhioù war-lerc'h. Mont a ra ar gompagnunezh, renet gant al letanant Norman Dike diwar neuze, da ziskuizhañ e [[Mourmelon-le-Grand]], e reter Frañs, e-lec'h ma teskont ez eus bet boulc'het ur pezh argadenn en [[Ardenne]] gant an Alamaned.

* tudenn bennañ ar rann : Richard D. Winters

=== Rann 6 : ''Bastogne'' ===
* skignadenn gentañ : 07/10/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Bruce C. McKenna]]
* sevener : [[David Leland]]

Kelc'hiet eo an Easy Company nepell diouzh [[Bastogne]], e [[Belgia]], e-kerzh [[emgann an Ardenne]]. [[Eugene Roe]], klañvdiour ar gompagnunezh, a ra e seizh gwellañ evit sikour e gamaraded da dalañ ouzh ar yenijenn, an diouer a voued hag a zafar medisinerezh. Mignon e teu da vezañ gant [[Renée Lemaire]], ur glañvdiourez e Bastogne.

* tudenn bennañ ar rann : Eugene « Doc » Roe

=== Rann 7 : ''The Breaking Point'' ===
* skignadenn gentañ : 14/10/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Graham Yost]]
* sevener : [[David Frankel]]

E deroù miz Genver 1945, goude bezañ dalc'het he linenn e-pad emgann an Ardenne, an Easy Company zo karget da gas un enep-argadenn evit kemer kêriadenn [[Foy (Bastogne)|Foy]]. Chalet eo paotred ar gompagnunezh gant al letanant Norman Dike, a vez ezvezant ingaloc'h-ingalañ. Carwood Lipton a glask mirout unaniezh an unvez daoust da se. Da vare an argadenn war Foy, Dike a chom difiñv ha lakaat a ra ar soudarded dindan e veli en arvar. Goude an taol-mañ, Winters a ziviz envel Ronald Speirs e penn an Easy e plas Dike.

* tudenn bennañ ar rann : Carwood Lipton

== Degemer ==
Ar stirad en deus degemeret 94% a alioù mat war ar savenn [[Rotten Tomatoes]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. 9,4/10 e oa e notenn war al lec'hienn [[Internet Movie Database|IMDB]] e 2026&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== E brezhoneg ==
Istitlet eo bet ar stirad e brezhoneg e 2012 gant ar strollad An Team Istits&lt;ref&gt;''[https://anteamistits.over-blog.com/article-band-of-brothers-istitlet-e-brezhoneg-100355944.html Band Of Brothers, istitlet e brezhoneg !]'', An Team Istits (lennet d'an 31/03/2026)&lt;/ref&gt;.

== Levrlennadur ==
* {{fr}} Stephen E. Ambrose, ''Band of Brothers'', Touchstone, 1992, 336 p. (embannadur kentañ), ISBN 978-0743224543. Troet eo bet e meur yezh dibaoe, galleg en o zouez.

== Liammoù diavaez ==
* {{en}} [https://www.imdb.com/title/tt0185906/ Fichenn IMDB]
* {{En}} [https://www.rottentomatoes.com/tv/band_of_brothers Fichenn war Rotten Tomatoes]
* {{En}} [https://www.youtube.com/watch?v=N96WZHa8nu0 Filmig-kinnig ar stirad istitlet e brezhoneg] war [[YouTube]]

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Stiradoù skinwel 2001]]
[[Rummad:Stiradoù skinwel brezel]]
[[Rummad:Stiradoù skinwel SUA]]</text>
      <sha1>mlk1kthe6woq4vt1evpqt09mmfdpcia</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gülümser Öney</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179730</id>
    <revision>
      <id>2187027</id>
      <parentid>2187007</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T15:37:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Olimpiadoù 1990 ha 1992.</comment>
      <origin>2187027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3587" sha1="f4ejo0sgzqm2qw3gt4dma568nlhpe9q" xml:space="preserve">'''Gülümser Öney''' ('''Gülümser Yılmaz''' ivez) a zo bet ganet e [[1956]] e [[Pleven (Bulgaria)|Pleven]] ([[Bulgaria]]).&lt;br/&gt;Ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar ha [[turk]] eo.&lt;br/&gt;
Ebrel 2026: 1 644 eo he [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'', 1 771 he renk Elo ''Fonnapl'' ha  1829 he renk Elo ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6343082 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;1 789 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 2010.
== Buhez ==
Ganet eo en ur familh eus Turked Bulgaria.&lt;br/&gt;He ziegezh a zivroas da Durkia e 1972.&lt;br/&gt;Dimezet eo Gülümser Öney gant ar c'hoarier echedoù Sait Rıza Öney&lt;ref&gt;{{tr}}[http://www.cumhuriyetarsivi.com/katalog/192/sayfa/1984/9/14/4.xhtml [[Cumhuriyet]], 1984]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;He breur Turhan Yılmaz a voe Kampion turk ar Re Yaouank ha pemp gwezh Kampion hollek Turkia etre 1978 ha 2004.&lt;br/&gt;He c'hoar Gülsevil Yılmaz a voe Kampionez ar Maouezi e 1983.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Kampionad bulgar ar Re Yaouank ====
Trec'h e voe.
==== [[Kampionad turk an echedoù|Kampionad turk ar Maouezi]] ====
Trec'h e voe unnek gwez: e 1973, e 1974, e 1975, e 1976, e 1977, e 1978, e 1979, e 1981, e 1982, e 1984 hag e 1986&lt;ref&gt;{{tr}}[https://web.archive.org/web/20121006005645/http://tsf.org.tr/kurullar/egitim-kurulu/sporcular/823-tuerkiye-ampiyonlar-ve-uenvanl-sporcular Türkiye Satranç Federasyonu]&lt;/ref&gt;.
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kampionad balkaniat (Maouezi) ==== 
C’hoari a reas peemp gwezh e skipailh Turkia&lt;ref&gt;{{en}}[http://www.olimpbase.org/playersbf/wesoysui.html Women's Chess Balkaniads - Yılmaz, Gülümser]&lt;/ref&gt;. 
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Miz ha bloaz||Tablezenn||Bro ha kêr||Poentoù||Notennoù ha daveennoù
|-
|1977|| ||{{Bulgaria}} [[Albena]]
|| ||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=128838 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|1978||1||{{Hungaria}} [[Băile Herculane]]
||1/4 (+ 1, = 0, - 3)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=133823 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|1979||1||{{Yougoslavia}} [[Bihać]]||1/4 (+ 1, = 0, - 3)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=133822 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|1981||2||||0/4 (+ 0, = , - 4)||
|-
|1982||1||{{Bulgaria}} [[Plovdiv]]||0,5/4 (+ 0, = 1, - 3)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=164599 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|}
=== [[Olimpiadoù echedoù]] === 
C'hoari a reas div wezh e skipailh Turkia.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz || Tablezenn|| Niverenn an Olimpiad || Bro ha kêr || Poentoù|| Dregantad efedusted||Notennoù ha daveennoù
|-
|1990||2||29||{{Yougoslavia}} [[Novi Sad]]||3/8 (+ 2, = 2, - 4)||37,5||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1990w/1990tur.html30th 29th Chess Olympiad (women): Novi Sad 1990 Olimp Base]&lt;/ref&gt;
|-
|1992||2||30||{{Filipinez}}[[Manila]]||5/12 (+ 4, = 2, - 6)||41,7||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1992w/1992tur.html?__r=2.b8d5f35a888dbe201c33cf2da3d74f91 30th Chess Olympiad (women): Manila 1992 Olimp Base]&lt;/ref&gt;
|-
|}

{{EloChart|Q6343082}}

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6343082 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20160305000010/http://chess-db.com/public/pinfo.jsp?id=6343082 He c'hoari e Chess DB]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=164599 He c'hoari e Chess Games]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Gulumser_Oney He c'hoari e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Oney, Gulumser}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1987]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù turk]]</text>
      <sha1>f4ejo0sgzqm2qw3gt4dma568nlhpe9q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187051</id>
      <parentid>2187027</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:20:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Olimpiad 1984 - .Thessaloniki.</comment>
      <origin>2187051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3782" sha1="803sm66x223pjfd9p75ucu78spg7ipu" xml:space="preserve">'''Gülümser Öney''' ('''Gülümser Yılmaz''' ivez) a zo bet ganet e [[1956]] e [[Pleven (Bulgaria)|Pleven]] ([[Bulgaria]]).&lt;br/&gt;Ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar ha [[turk]] eo.&lt;br/&gt;
Ebrel 2026: 1 644 eo he [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'', 1 771 he renk Elo ''Fonnapl'' ha  1829 he renk Elo ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6343082 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;1 789 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 2010.
== Buhez ==
Ganet eo en ur familh eus Turked Bulgaria.&lt;br/&gt;He ziegezh a zivroas da Durkia e 1972.&lt;br/&gt;Dimezet eo Gülümser Öney gant ar c'hoarier echedoù Sait Rıza Öney&lt;ref&gt;{{tr}}[http://www.cumhuriyetarsivi.com/katalog/192/sayfa/1984/9/14/4.xhtml [[Cumhuriyet]], 1984]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;He breur Turhan Yılmaz a voe Kampion turk ar Re Yaouank ha pemp gwezh Kampion hollek Turkia etre 1978 ha 2004.&lt;br/&gt;He c'hoar Gülsevil Yılmaz a voe Kampionez ar Maouezi e 1983.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Kampionad bulgar ar Re Yaouank ====
Trec'h e voe.
==== [[Kampionad turk an echedoù|Kampionad turk ar Maouezi]] ====
Trec'h e voe unnek gwez: e 1973, e 1974, e 1975, e 1976, e 1977, e 1978, e 1979, e 1981, e 1982, e 1984 hag e 1986&lt;ref&gt;{{tr}}[https://web.archive.org/web/20121006005645/http://tsf.org.tr/kurullar/egitim-kurulu/sporcular/823-tuerkiye-ampiyonlar-ve-uenvanl-sporcular Türkiye Satranç Federasyonu]&lt;/ref&gt;.
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kampionad balkaniat (Maouezi) ==== 
C’hoari a reas peemp gwezh e skipailh Turkia&lt;ref&gt;{{en}}[http://www.olimpbase.org/playersbf/wesoysui.html Women's Chess Balkaniads - Yılmaz, Gülümser]&lt;/ref&gt;. 
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Miz ha bloaz||Tablezenn||Bro ha kêr||Poentoù||Notennoù ha daveennoù
|-
|1977|| ||{{Bulgaria}} [[Albena]]
|| ||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=128838 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|1978||1||{{Hungaria}} [[Băile Herculane]]
||1/4 (+ 1, = 0, - 3)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=133823 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|1979||1||{{Yougoslavia}} [[Bihać]]||1/4 (+ 1, = 0, - 3)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=133822 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|1981||2||||0/4 (+ 0, = , - 4)||
|-
|1982||1||{{Bulgaria}} [[Plovdiv]]||0,5/4 (+ 0, = 1, - 3)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=164599 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|}
=== [[Olimpiadoù echedoù]] === 
C'hoari a reas teir gwezh e skipailh Turkia.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Notennoù ha daveennoù
|-
|1984||1||26||{{Gres}} [[Thessaloniki]]||2/10 (+ 2, = 0, - 8)||20||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/~sennari/1984w/1984tur.html 26th Chess Olympiad (women): Thessaloniki 1984 Olimp Base]&lt;/ref&gt;
|-
|1990||2||29||{{Yougoslavia}} [[Novi Sad]]||3/8 (+ 2, = 2, - 4)||37,5||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1990w/1990tur.html30th 29th Chess Olympiad (women): Novi Sad 1990 Olimp Base]&lt;/ref&gt;
|-
|1992||2||30||{{Filipinez}}[[Manila]]||5/12 (+ 4, = 2, - 6)||41,7||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1992w/1992tur.html?__r=2.b8d5f35a888dbe201c33cf2da3d74f91 30th Chess Olympiad (women): Manila 1992 Olimp Base]&lt;/ref&gt;
|-
|}

{{EloChart|Q6343082}}

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6343082 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20160305000010/http://chess-db.com/public/pinfo.jsp?id=6343082 He c'hoari e Chess DB]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=164599 He c'hoari e Chess Games]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Gulumser_Oney He c'hoari e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Oney, Gulumser}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1987]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù turk]]</text>
      <sha1>803sm66x223pjfd9p75ucu78spg7ipu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187052</id>
      <parentid>2187051</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:21:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Kampionad balkaniat (Maouezi) */</comment>
      <origin>2187052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3784" sha1="f2zrapxme2x6bl9opz0j3zgs9ra5xsq" xml:space="preserve">'''Gülümser Öney''' ('''Gülümser Yılmaz''' ivez) a zo bet ganet e [[1956]] e [[Pleven (Bulgaria)|Pleven]] ([[Bulgaria]]).&lt;br/&gt;Ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar ha [[turk]] eo.&lt;br/&gt;
Ebrel 2026: 1 644 eo he [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'', 1 771 he renk Elo ''Fonnapl'' ha  1829 he renk Elo ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6343082 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;1 789 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 2010.
== Buhez ==
Ganet eo en ur familh eus Turked Bulgaria.&lt;br/&gt;He ziegezh a zivroas da Durkia e 1972.&lt;br/&gt;Dimezet eo Gülümser Öney gant ar c'hoarier echedoù Sait Rıza Öney&lt;ref&gt;{{tr}}[http://www.cumhuriyetarsivi.com/katalog/192/sayfa/1984/9/14/4.xhtml [[Cumhuriyet]], 1984]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;He breur Turhan Yılmaz a voe Kampion turk ar Re Yaouank ha pemp gwezh Kampion hollek Turkia etre 1978 ha 2004.&lt;br/&gt;He c'hoar Gülsevil Yılmaz a voe Kampionez ar Maouezi e 1983.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Kampionad bulgar ar Re Yaouank ====
Trec'h e voe.
==== [[Kampionad turk an echedoù|Kampionad turk ar Maouezi]] ====
Trec'h e voe unnek gwez: e 1973, e 1974, e 1975, e 1976, e 1977, e 1978, e 1979, e 1981, e 1982, e 1984 hag e 1986&lt;ref&gt;{{tr}}[https://web.archive.org/web/20121006005645/http://tsf.org.tr/kurullar/egitim-kurulu/sporcular/823-tuerkiye-ampiyonlar-ve-uenvanl-sporcular Türkiye Satranç Federasyonu]&lt;/ref&gt;.
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kampionad balkaniat (Maouezi) ==== 
C’hoari a reas peemp gwezh e skipailh Turkia&lt;ref&gt;{{en}}[http://www.olimpbase.org/playersbf/wesoysui.html Women's Chess Balkaniads - Yılmaz, Gülümser]&lt;/ref&gt;. 
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Miz ha bloaz||Tablezenn||Bro ha kêr||Poentoù||Notennoù ha daveennoù
|-
|1977|| ||{{Bulgaria}} [[Albena]]
|| ||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=128838 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|1978||1||{{Hungaria}} [[Băile Herculane]]
||1/4 (+ 1, = 0, - 3)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=133823 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|1979||1||{{Yougoslavia}} [[Bihać]]||1/4 (+ 1, = 0, - 3)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=133822 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|1981||2||||0/4 (+ 0, =0 , - 4)||
|-
|1982||1||{{Bulgaria}} [[Plovdiv]]||0,5/4 (+ 0, = 1, - 3)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=164599 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|}

=== [[Olimpiadoù echedoù]] === 
C'hoari a reas teir gwezh e skipailh Turkia.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Notennoù ha daveennoù
|-
|1984||1||26||{{Gres}} [[Thessaloniki]]||2/10 (+ 2, = 0, - 8)||20||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/~sennari/1984w/1984tur.html 26th Chess Olympiad (women): Thessaloniki 1984 Olimp Base]&lt;/ref&gt;
|-
|1990||2||29||{{Yougoslavia}} [[Novi Sad]]||3/8 (+ 2, = 2, - 4)||37,5||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1990w/1990tur.html30th 29th Chess Olympiad (women): Novi Sad 1990 Olimp Base]&lt;/ref&gt;
|-
|1992||2||30||{{Filipinez}}[[Manila]]||5/12 (+ 4, = 2, - 6)||41,7||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1992w/1992tur.html?__r=2.b8d5f35a888dbe201c33cf2da3d74f91 30th Chess Olympiad (women): Manila 1992 Olimp Base]&lt;/ref&gt;
|-
|}

{{EloChart|Q6343082}}

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6343082 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20160305000010/http://chess-db.com/public/pinfo.jsp?id=6343082 He c'hoari e Chess DB]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=164599 He c'hoari e Chess Games]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Gulumser_Oney He c'hoari e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Oney, Gulumser}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1987]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù turk]]</text>
      <sha1>f2zrapxme2x6bl9opz0j3zgs9ra5xsq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187053</id>
      <parentid>2187052</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:23:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2187053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3782" sha1="4gvufq0iye52c56yo3ecsiz3wzl1b1h" xml:space="preserve">'''Gülümser Öney''' ('''Gülümser Yılmaz''' ivez) a zo bet ganet e [[1956]] e [[Pleven (Bulgaria)|Pleven]] ([[Bulgaria]]).&lt;br/&gt;Ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar ha [[turk]] eo.&lt;br/&gt;
Ebrel 2026: 1 644 eo he [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'', 1 771 he renk Elo ''Fonnapl'' ha  1829 he renk Elo ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6343082 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;1 789 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 2010.
== Buhez ==
Ganet eo en ur familh eus Turked Bulgaria.&lt;br/&gt;He ziegezh a zivroas da Durkia e 1972.&lt;br/&gt;Dimezet eo Gülümser Öney gant ar c'hoarier echedoù Sait Rıza Öney&lt;ref&gt;{{tr}}[http://www.cumhuriyetarsivi.com/katalog/192/sayfa/1984/9/14/4.xhtml [[Cumhuriyet]], 1984]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;He breur Turhan Yılmaz a voe Kampion turk ar Re Yaouank ha pemp gwezh Kampion hollek Turkia etre 1978 ha 2004.&lt;br/&gt;He c'hoar Gülsevil Yılmaz a voe Kampionez ar Maouezi e 1983.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Kampionad bulgar ar Re Yaouank ====
Trec'h e voe.
==== [[Kampionad turk an echedoù|Kampionad turk ar Maouezi]] ====
Trec'h e voe unnek gwez: e 1973, e 1974, e 1975, e 1976, e 1977, e 1978, e 1979, e 1981, e 1982, e 1984 hag e 1986&lt;ref&gt;{{tr}}[https://web.archive.org/web/20121006005645/http://tsf.org.tr/kurullar/egitim-kurulu/sporcular/823-tuerkiye-ampiyonlar-ve-uenvanl-sporcular Türkiye Satranç Federasyonu]&lt;/ref&gt;.
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kampionad balkaniat (Maouezi) ==== 
C’hoari a reas pemp gwezh e skipailh Turkia&lt;ref&gt;{{en}}[http://www.olimpbase.org/playersbf/wesoysui.html Women's Chess Balkaniads - Yılmaz, Gülümser]&lt;/ref&gt;. 
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Miz ha bloaz||Tablezenn||Bro ha kêr||Poentoù||Notennoù ha daveennoù
|-
|1977|| ||{{Bulgaria}} [[Albena]]
|| ||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=128838 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|1978||1||{{Hungaria}} [[Băile Herculane]]
||1/4 (+ 1, = 0, - 3)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=133823 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|1979||1||{{Yougoslavia}} [[Bihać]]||1/4 (+ 1, = 0, - 3)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=133822 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|1981||2||||0/4 (+ 0, =0 , - 4)||
|-
|1982||1||{{Bulgaria}} [[Plovdiv]]||0,5/4 (+ 0, = 1, - 3)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=164599 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|}
=== [[Olimpiadoù echedoù]] === 
C'hoari a reas teir gwezh e skipailh Turkia.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Notennoù ha daveennoù
|-
|1984||1||26||{{Gres}} [[Thessaloniki]]||2/10 (+ 2, = 0, - 8)||20||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/~sennari/1984w/1984tur.html 26th Chess Olympiad (women): Thessaloniki 1984 Olimp Base]&lt;/ref&gt;
|-
|1990||2||29||{{Yougoslavia}} [[Novi Sad]]||3/8 (+ 2, = 2, - 4)||37,5||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1990w/1990tur.html30th 29th Chess Olympiad (women): Novi Sad 1990 Olimp Base]&lt;/ref&gt;
|-
|1992||2||30||{{Filipinez}}[[Manila]]||5/12 (+ 4, = 2, - 6)||41,7||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1992w/1992tur.html?__r=2.b8d5f35a888dbe201c33cf2da3d74f91 30th Chess Olympiad (women): Manila 1992 Olimp Base]&lt;/ref&gt;
|-
|}

{{EloChart|Q6343082}}

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6343082 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20160305000010/http://chess-db.com/public/pinfo.jsp?id=6343082 He c'hoari e Chess DB]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=164599 He c'hoari e Chess Games]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Gulumser_Oney He c'hoari e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Oney, Gulumser}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1987]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù turk]]</text>
      <sha1>4gvufq0iye52c56yo3ecsiz3wzl1b1h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187060</id>
      <parentid>2187053</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:41:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Tiegezh.</comment>
      <origin>2187060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4079" sha1="golrfnyeyr93cfemkv9g9f2yvs0p039" xml:space="preserve">'''Gülümser Öney''' ('''Gülümser Yılmaz''' ivez) a zo bet ganet e [[1956]] e [[Pleven (Bulgaria)|Pleven]] ([[Bulgaria]]).&lt;br/&gt;Ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar ha [[turk]] eo.&lt;br/&gt;
Ebrel 2026: 1 644 eo he [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'', 1 771 he renk Elo ''Fonnapl'' ha  1829 he renk Elo ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6343082 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;1 789 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 2010.
== Buhez ==
Ganet eo en ur familh eus Turked Bulgaria.&lt;br/&gt;He zad a gelennas ar c'hoari dezhi.&lt;br/&gt;Gülümser a gelennas d'he breur [[Turhan Yılmaz|Turhan]] ha d'he c'hoar [[Gülsevil Yılmaz|Gülsevil]] p'edont er skol kentañ derez c'hoazh.&lt;ref&gt;{{tr}}[http://www.cumhuriyetarsivi.com/katalog/192/sayfa/1976/4/21/8.xhtml [[Cumhuriyet]], 1976]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;He ziegezh a zivroas da Durkia e 1972.&lt;br/&gt;Dimezet eo Gülümser Öney gant ar c'hoarier echedoù Sait Rıza Öney&lt;ref&gt;{{tr}}[http://www.cumhuriyetarsivi.com/katalog/192/sayfa/1984/9/14/4.xhtml [[Cumhuriyet]], 1984]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;He breur Turhan Yılmaz a voe Kampion turk ar Re Yaouank ha pemp gwezh Kampion hollek Turkia etre 1978 ha 2004.&lt;br/&gt;He c'hoar Gülsevil Yılmaz a voe Kampionez ar Maouezi e 1983.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Kampionad bulgar ar Re Yaouank ====
Trec'h e voe.
==== [[Kampionad turk an echedoù|Kampionad turk ar Maouezi]] ====
Trec'h e voe unnek gwez: e 1973, e 1974, e 1975, e 1976, e 1977, e 1978, e 1979, e 1981, e 1982, e 1984 hag e 1986&lt;ref&gt;{{tr}}[https://web.archive.org/web/20121006005645/http://tsf.org.tr/kurullar/egitim-kurulu/sporcular/823-tuerkiye-ampiyonlar-ve-uenvanl-sporcular Türkiye Satranç Federasyonu]&lt;/ref&gt;.
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kampionad balkaniat (Maouezi) ==== 
C’hoari a reas pemp gwezh e skipailh Turkia&lt;ref&gt;{{en}}[http://www.olimpbase.org/playersbf/wesoysui.html Women's Chess Balkaniads - Yılmaz, Gülümser]&lt;/ref&gt;. 
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Miz ha bloaz||Tablezenn||Bro ha kêr||Poentoù||Notennoù ha daveennoù
|-
|1977|| ||{{Bulgaria}} [[Albena]]
|| ||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=128838 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|1978||1||{{Hungaria}} [[Băile Herculane]]
||1/4 (+ 1, = 0, - 3)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=133823 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|1979||1||{{Yougoslavia}} [[Bihać]]||1/4 (+ 1, = 0, - 3)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=133822 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|1981||2||||0/4 (+ 0, =0 , - 4)||
|-
|1982||1||{{Bulgaria}} [[Plovdiv]]||0,5/4 (+ 0, = 1, - 3)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=164599 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|}
=== [[Olimpiadoù echedoù]] === 
C'hoari a reas teir gwezh e skipailh Turkia.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Notennoù ha daveennoù
|-
|1984||1||26||{{Gres}} [[Thessaloniki]]||2/10 (+ 2, = 0, - 8)||20||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/~sennari/1984w/1984tur.html 26th Chess Olympiad (women): Thessaloniki 1984 Olimp Base]&lt;/ref&gt;
|-
|1990||2||29||{{Yougoslavia}} [[Novi Sad]]||3/8 (+ 2, = 2, - 4)||37,5||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1990w/1990tur.html30th 29th Chess Olympiad (women): Novi Sad 1990 Olimp Base]&lt;/ref&gt;
|-
|1992||2||30||{{Filipinez}}[[Manila]]||5/12 (+ 4, = 2, - 6)||41,7||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1992w/1992tur.html?__r=2.b8d5f35a888dbe201c33cf2da3d74f91 30th Chess Olympiad (women): Manila 1992 Olimp Base]&lt;/ref&gt;
|-
|}

{{EloChart|Q6343082}}

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6343082 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20160305000010/http://chess-db.com/public/pinfo.jsp?id=6343082 He c'hoari e Chess DB]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=164599 He c'hoari e Chess Games]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Gulumser_Oney He c'hoari e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Oney, Gulumser}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1987]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù turk]]</text>
      <sha1>golrfnyeyr93cfemkv9g9f2yvs0p039</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187088</id>
      <parentid>2187060</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:43:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Tournamant Cumhuriyet - 1973.</comment>
      <origin>2187088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4298" sha1="745g7jiu1guww2iun76pat0bhfs4dj6" xml:space="preserve">'''Gülümser Öney''' ('''Gülümser Yılmaz''' ivez) a zo bet ganet e [[1956]] e [[Pleven (Bulgaria)|Pleven]] ([[Bulgaria]]).&lt;br/&gt;Ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar ha [[turk]] eo.&lt;br/&gt;
Ebrel 2026: 1 644 eo he [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'', 1 771 he renk Elo ''Fonnapl'' ha  1829 he renk Elo ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6343082 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;1 789 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 2010.
== Buhez ==
Ganet eo en ur familh eus Turked Bulgaria.&lt;br/&gt;He zad a gelennas ar c'hoari dezhi.&lt;br/&gt;Gülümser a gelennas d'he breur [[Turhan Yılmaz|Turhan]] ha d'he c'hoar [[Gülsevil Yılmaz|Gülsevil]] p'edont er skol kentañ derez c'hoazh.&lt;ref&gt;{{tr}}[http://www.cumhuriyetarsivi.com/katalog/192/sayfa/1976/4/21/8.xhtml [[Cumhuriyet]], 1976]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;He ziegezh a zivroas da Durkia e 1972.&lt;br/&gt;Dimezet eo Gülümser Öney gant ar c'hoarier echedoù Sait Rıza Öney&lt;ref&gt;{{tr}}[http://www.cumhuriyetarsivi.com/katalog/192/sayfa/1984/9/14/4.xhtml [[Cumhuriyet]], 1984]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;He breur Turhan Yılmaz a voe Kampion turk ar Re Yaouank ha pemp gwezh Kampion hollek Turkia etre 1978 ha 2004.&lt;br/&gt;He c'hoar Gülsevil Yılmaz a voe Kampionez ar Maouezi e 1983.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Kampionad bulgar ar Re Yaouank ====
Trec'h e voe.
==== Kampionad turk ar Skolioù-Uhel ====
E 1973 e kemeras perzh en tournamant aozet gant ar gazetenn bemdeziek ''[[]]'' en [[Istanbul]]; 180 paotr ha c'hwec'h plac'h a c'hoarias. Trec'h e voe, ne gollas partienn ebet.
==== [[Kampionad turk an echedoù|Kampionad turk ar Maouezi]] ====
Trec'h e voe unnek gwez: e 1973, e 1974, e 1975, e 1976, e 1977, e 1978, e 1979, e 1981, e 1982, e 1984 hag e 1986&lt;ref&gt;{{tr}}[https://web.archive.org/web/20121006005645/http://tsf.org.tr/kurullar/egitim-kurulu/sporcular/823-tuerkiye-ampiyonlar-ve-uenvanl-sporcular Türkiye Satranç Federasyonu]&lt;/ref&gt;.
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kampionad balkaniat (Maouezi) ==== 
C’hoari a reas pemp gwezh e skipailh Turkia&lt;ref&gt;{{en}}[http://www.olimpbase.org/playersbf/wesoysui.html Women's Chess Balkaniads - Yılmaz, Gülümser]&lt;/ref&gt;. 
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Miz ha bloaz||Tablezenn||Bro ha kêr||Poentoù||Notennoù ha daveennoù
|-
|1977|| ||{{Bulgaria}} [[Albena]]
|| ||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=128838 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|1978||1||{{Hungaria}} [[Băile Herculane]]
||1/4 (+ 1, = 0, - 3)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=133823 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|1979||1||{{Yougoslavia}} [[Bihać]]||1/4 (+ 1, = 0, - 3)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=133822 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|1981||2||||0/4 (+ 0, =0 , - 4)||
|-
|1982||1||{{Bulgaria}} [[Plovdiv]]||0,5/4 (+ 0, = 1, - 3)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=164599 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|}
=== [[Olimpiadoù echedoù]] === 
C'hoari a reas teir gwezh e skipailh Turkia.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Notennoù ha daveennoù
|-
|1984||1||26||{{Gres}} [[Thessaloniki]]||2/10 (+ 2, = 0, - 8)||20||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/~sennari/1984w/1984tur.html 26th Chess Olympiad (women): Thessaloniki 1984 Olimp Base]&lt;/ref&gt;
|-
|1990||2||29||{{Yougoslavia}} [[Novi Sad]]||3/8 (+ 2, = 2, - 4)||37,5||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1990w/1990tur.html30th 29th Chess Olympiad (women): Novi Sad 1990 Olimp Base]&lt;/ref&gt;
|-
|1992||2||30||{{Filipinez}}[[Manila]]||5/12 (+ 4, = 2, - 6)||41,7||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1992w/1992tur.html?__r=2.b8d5f35a888dbe201c33cf2da3d74f91 30th Chess Olympiad (women): Manila 1992 Olimp Base]&lt;/ref&gt;
|-
|}

{{EloChart|Q6343082}}

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6343082 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20160305000010/http://chess-db.com/public/pinfo.jsp?id=6343082 He c'hoari e Chess DB]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=164599 He c'hoari e Chess Games]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Gulumser_Oney He c'hoari e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Oney, Gulumser}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1987]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù turk]]</text>
      <sha1>745g7jiu1guww2iun76pat0bhfs4dj6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187089</id>
      <parentid>2187088</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:46:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Daveenn.</comment>
      <origin>2187089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4411" sha1="92tmg23etfn2l2xqnte8a32ifeoejpx" xml:space="preserve">'''Gülümser Öney''' ('''Gülümser Yılmaz''' ivez) a zo bet ganet e [[1956]] e [[Pleven (Bulgaria)|Pleven]] ([[Bulgaria]]).&lt;br/&gt;Ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar ha [[turk]] eo.&lt;br/&gt;
Ebrel 2026: 1 644 eo he [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'', 1 771 he renk Elo ''Fonnapl'' ha  1829 he renk Elo ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6343082 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;1 789 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 2010.
== Buhez ==
Ganet eo en ur familh eus Turked Bulgaria.&lt;br/&gt;He zad a gelennas ar c'hoari dezhi.&lt;br/&gt;Gülümser a gelennas d'he breur [[Turhan Yılmaz|Turhan]] ha d'he c'hoar [[Gülsevil Yılmaz|Gülsevil]] p'edont er skol kentañ derez c'hoazh.&lt;ref&gt;{{tr}}[http://www.cumhuriyetarsivi.com/katalog/192/sayfa/1976/4/21/8.xhtml [[Cumhuriyet]], 1976]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;He ziegezh a zivroas da Durkia e 1972.&lt;br/&gt;Dimezet eo Gülümser Öney gant ar c'hoarier echedoù Sait Rıza Öney&lt;ref&gt;{{tr}}[http://www.cumhuriyetarsivi.com/katalog/192/sayfa/1984/9/14/4.xhtml [[Cumhuriyet]], 1984]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;He breur Turhan Yılmaz a voe Kampion turk ar Re Yaouank ha pemp gwezh Kampion hollek Turkia etre 1978 ha 2004.&lt;br/&gt;He c'hoar Gülsevil Yılmaz a voe Kampionez ar Maouezi e 1983.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Kampionad bulgar ar Re Yaouank ====
Trec'h e voe.
==== Kampionad turk ar Skolioù-Uhel ====
E 1973 e kemeras perzh en tournamant aozet gant ar gazetenn bemdeziek ''[[Cumhuriyet]]'' en [[Istanbul]]; 180 paotr ha c'hwec'h plac'h a c'hoarias. Trec'h e voe, ne gollas partienn ebet{{tr}}[http://www.cumhuriyetarsivi.com/katalog/192/sayfa/1973/4/20/8.xhtml |[[Cumhuriyet]], 1973]&lt;/ref&gt;.
==== [[Kampionad turk an echedoù|Kampionad turk ar Maouezi]] ====
Trec'h e voe unnek gwez: e 1973, e 1974, e 1975, e 1976, e 1977, e 1978, e 1979, e 1981, e 1982, e 1984 hag e 1986&lt;ref&gt;{{tr}}[https://web.archive.org/web/20121006005645/http://tsf.org.tr/kurullar/egitim-kurulu/sporcular/823-tuerkiye-ampiyonlar-ve-uenvanl-sporcular Türkiye Satranç Federasyonu]&lt;/ref&gt;.
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kampionad balkaniat (Maouezi) ==== 
C’hoari a reas pemp gwezh e skipailh Turkia&lt;ref&gt;{{en}}[http://www.olimpbase.org/playersbf/wesoysui.html Women's Chess Balkaniads - Yılmaz, Gülümser]&lt;/ref&gt;. 
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Miz ha bloaz||Tablezenn||Bro ha kêr||Poentoù||Notennoù ha daveennoù
|-
|1977|| ||{{Bulgaria}} [[Albena]]
|| ||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=128838 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|1978||1||{{Hungaria}} [[Băile Herculane]]
||1/4 (+ 1, = 0, - 3)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=133823 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|1979||1||{{Yougoslavia}} [[Bihać]]||1/4 (+ 1, = 0, - 3)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=133822 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|1981||2||||0/4 (+ 0, =0 , - 4)||
|-
|1982||1||{{Bulgaria}} [[Plovdiv]]||0,5/4 (+ 0, = 1, - 3)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=164599 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|}
=== [[Olimpiadoù echedoù]] === 
C'hoari a reas teir gwezh e skipailh Turkia.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Notennoù ha daveennoù
|-
|1984||1||26||{{Gres}} [[Thessaloniki]]||2/10 (+ 2, = 0, - 8)||20||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/~sennari/1984w/1984tur.html 26th Chess Olympiad (women): Thessaloniki 1984 Olimp Base]&lt;/ref&gt;
|-
|1990||2||29||{{Yougoslavia}} [[Novi Sad]]||3/8 (+ 2, = 2, - 4)||37,5||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1990w/1990tur.html30th 29th Chess Olympiad (women): Novi Sad 1990 Olimp Base]&lt;/ref&gt;
|-
|1992||2||30||{{Filipinez}}[[Manila]]||5/12 (+ 4, = 2, - 6)||41,7||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1992w/1992tur.html?__r=2.b8d5f35a888dbe201c33cf2da3d74f91 30th Chess Olympiad (women): Manila 1992 Olimp Base]&lt;/ref&gt;
|-
|}

{{EloChart|Q6343082}}

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/6343082 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20160305000010/http://chess-db.com/public/pinfo.jsp?id=6343082 He c'hoari e Chess DB]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=164599 He c'hoari e Chess Games]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Gulumser_Oney He c'hoari e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Oney, Gulumser}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1987]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù turk]]</text>
      <sha1>92tmg23etfn2l2xqnte8a32ifeoejpx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Timbroù Sveden</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179745</id>
    <revision>
      <id>2187009</id>
      <timestamp>2026-04-03T12:07:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tanjee</username>
        <id>563</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;[[File:Swedish stamp 1862 3 Öre POST.054051.jpg|thumb|left|160px|Al leon gourvezet (1862)]] E 1636 e voe savet servijoù-post [[Sveden]] bet anvet ''Posten'' gant ar c’hañseller-meur [[Axel Oxenstierna]] hag ken abred hag an {{XVIIIvet kantved}} e oa bet krouet ur rouedad a-zoare er vro en he fezh. D'ar 1añ a viz Gouere 1855 ec’h embannas Sveden he zimbroù-post kentañ : un heuliad pemp skouerenn dezho un talvoud-gwerzh e ''skilling'' a ziskoueze skoed-ardamez...&quot;</comment>
      <origin>2187009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5955" sha1="8miajcwpdevgcd43hld4rz933rvkuzy" xml:space="preserve">[[File:Swedish stamp 1862 3 Öre POST.054051.jpg|thumb|left|160px|Al leon gourvezet (1862)]]
E 1636 e voe savet servijoù-post [[Sveden]] bet anvet ''Posten'' gant ar c’hañseller-meur [[Axel Oxenstierna]] hag ken abred hag an {{XVIIIvet kantved}} e oa bet krouet ur rouedad a-zoare er vro en he fezh.
D'ar 1añ a viz Gouere 1855 ec’h embannas Sveden he zimbroù-post kentañ : un heuliad pemp skouerenn dezho un talvoud-gwerzh e ''skilling'' a ziskoueze skoed-ardamez ar vro, hag an alc’hwez SVERIGE. Timbroù kranellet e oa dija. 

Ur fazi moullañ a zo bet kaoz eus an '''Treskilling melen''', un timbr ha n’eus ket e bar, deuet da vezañ e-touez ar re briziusañ er bed.
An tremen d'an [[öre]] ha d’ar [[riksdaler]] d'ar 1añ a viz Gouere 1858 a redias ar velestradurezh da embann timbroù nevez; heñvel an tres anezho hogen un tamm bihanoc’h ar ment.

[[File:Swedish stamp 1877 1 Riksdaler POST.054071.jpg| thumb|right|160px|Teir c’hurunenn (1877)]]

E 1862 e kinnigas an tresour [[Per Olof Bagge]] un dresadenn orin evit un heuliad nevez : ul leon gourvezet dirak ur skoed. Engravet e voe gant [[P. A. Sparre]] a oa o chom e Pariz d’ar c’houlz-se. Nac’het e voe an timbr kentañ (3 öre a liv gell) gant Servi jar Postoù, dre ma oa damresis an engravadur, met abalamour d’an diouer a amzer e voe lakaet e gwerzh. Urzhiet e voe da Sparre sevel un engravadur nevez a galite gwelloc'h (timbroù all ar rummad : 17 öre (liv maen-glas ha liv lireu) ha 20 öre (liv ruz). 

War o lerc’h (1872) e teuas ar rummad timbroù hep an disterañ tresadenn, met ur sifr e-barzh ur c’helc’h. An timbroù kerañ (1 riksalder ha 1 krona e 1878) a oa divliv ha disheñvel o c’hreiz : glas e oa an teir c’hurunenn lec’hiet e kreiz an timbr (arouez ar monarkiezh) ha gell-du liv ar framm hag an alc’hwez. Skrivet e oa bet an talvoud-gwerzh e lizherennoù hepken.

[[File:Swedish stamp 1896 25 Öre POST.054100.jpg|thumb|left|160px|Ar roue Oscar II (1896)]]

Dont a reas poltred ar roue [[Oscar II Sveden|Oscar II]] war un timbr 10 öre (hepken) e 1885, pa oa ledet ar boaz da ziskouez poltred ar roue pe ar rouanez e broioù all en Europa. E 1891 eo e voe engravet e benn war ur rummad 10 timbr voe adembannet meur a wech betek 1913, gant fazioù livioù a-wechoù.

== An XXvet kantved ==

[[File:Swedish stamp 1903 5 kronor POST.054103.jpg|thumb|right|upright 0.7|Ti ar Postoù e Stockholm (1903)]]

Heuliad - pe c'hoazh deiz-ha-bloaz - ar rouaned svedat a voe koulskoude danvez embannadurioù timbroù a-hed an {{XXvet kantved}}. E 1910 e teue er-maez an timbroù kentañ gant poltred Gustav V, e 1948 e voe lidet e 90vet deiz-ha-bloaz gant ar melestradurezh ar postoù.

D'ar 26 a viz Here 1903 e voe embannet an timbr-lidañ svedat kentañ : un timbr 5 krona a ziskoueze ti-post [[Stockholm]] da-geñver he digoradur.
Gant ar rummad bet moullet e 1910 e oa bet tu dizoloiñ poltred ar roue nevez [[Gustav V]] e-kichen timbroù a dalvoudegezh izeloc’h o tougen skoed-ardamez ar vro.
E 1920 e voe lakaet an timbroù kentañ e rolloù da werzhañ : kranellet e oa bordoù uhel hag izel an timbroù, plaen ar bordoù kleiz ha dehoù. Diskouez a raent tres ul leon, daou boltred disheñvel eus ar roue, skoed-ardamez Sveden, penn ar roue [[Gustav II Adolf]] a savas, 300 vloaz kent, aozadur an eskemm lizhiri etre [[Stockholm]] ha [[Hamburg]] hag arouez ar postoù (ur c’horn-boud), ur gurunnenn a-istribilh.

[[File:Alfred Nobel 1946 Sweden stamp 20 ore.jpg| right|upright 0.7|thumb|Alfred Nobel (1946)]]

E 1924 e tivizas [[Unvaniezh Postoù ar Bed]] lidañ he 50vet deiz-ha-bloaz da geñver he 8vet kendalc’h e [[Stockholm]], an degouezh-mañ a voe un abeg evit moullañ div wech daou rummad timbroù ispisial o skeudenniñ paotr al lizhiroù war varc’h o parañ e selloù ouzh ur c’harr-nij, hag un dube o nijal a-us ar voul-douar, ul lizher en e veg (deiz-ha-bloaz an UPB), hag evit a sell ar c’hendalc’h, kêr Stockholm ha penn ar roue, gant at titl &lt;small&gt;VIII VÄRLDPOST KONGRESS STOCKHOLM &lt;/small&gt;. Evit pinvidikaat dastumadegoù an dimbrawourien e voent savet da gentañ penn, prizius int hiriv alato.
A-hed ar bloavezhioù e veze embannet tri pe bevar zimbr-lidañ gant Postoù Sveden, an hevelep tres gant un talvoud-gwerzh izel, gant un talvoud-gwerzh etre hag unan uhel, ar re ziwezhañ-man gwerzhet dindan stumm rolloù. Eeun ha diardoù e oa an timbroù-post : al liv gwenn mui ul liv all hepken, war-bouez an timbr liesliv a ziskoueze banniel ar vro e 1954 (gouel broadel ar 6 a viz Even).
Un tamm mat eus timbroù Sveden a zo bet engravet gant an arzour polonat [[Czeslaw Slania]].

[[File:Stamp 2000 Sweden David Ehrenstrahl.png|left|upright 1.1|thumb|Livadur David Klöcher Ehrenstrahl (2000)]]

E 1961 e krogas Sveden da enoriñ degemeriaded ar [[Priz Nobel]] : [[Wilhelm Röntgen]], Pierre ha [[Marie Curie]] (1964 ha 1971), [[Selma Lagerlöf]] (1969)…

Tamm-ha-tamm eo emdroet ha liesseurtaet an danvezioù a vez komzet diwar o fenn gant Postoù Sveden : ar savadurioù broadel (1962), ar sportoù (1967), al loened gouez, fleurennoù broioù an norzh (1968), al livadurioù ([[Ivan Aguéli]]) hag al listri-brezel e 1969, al lec’hioù priziet gant an douristed (1972), gouel Nedeleg, ar fiñvskeudennerezh svedat (1981), sonerezh (1983), bloavez nevez Sina … Poltred ar roue ([[Carl XVI Gustaf]]), hini a rouanez [[Silvia Sommerlath|Silvia]] hag o failh a vez embannet ingal.

Lod eus an danvezioù a vez komzet diwar o fenn a zo orin ha dic’hortoz moarvat : diazezadur an treuzdougen war an tu-dehoù (1967), 50vet deiz-ha-bloaz gwir da votiñ ar maouezed (1971...), an divroañ ha degemer an enbroidi (1982), Luskad ar Peoc'h e Sveden (1983), ar sonerezh rock ha pop (1999), gastronomiezh Sveden (2002), ar skoulmoù (2003)…

== Liamm diavaez ==
* {{en}} [https://www.postnord.se/en Lec’hienn Postoù Sveden]

[[Rummad:Sveden]]
[[Rummad:Timbroù hervez ar vro|Sveden, Timbroù]]</text>
      <sha1>8miajcwpdevgcd43hld4rz933rvkuzy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hanna Barvinok</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179746</id>
    <revision>
      <id>2187016</id>
      <timestamp>2026-04-03T13:18:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot; |- {{Infobox/Titl|Hanna Barvinok|005bbb|talbenn skrivagner|ffd700}} |- bgcolor=&quot;#ffd700&quot; ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:1.7em;&quot;| Ганна Барвінок |- | colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|[[File:Hanna Barvinok. Crop.jpg|260px|center]]Hanna Barvinok e 1866 ---- |- | '''Anv''' || Олександра Михайлівна Білозерська&lt;br&gt;''Oleksandra Mic'hailivna Bilozerskaya'' |- | '''An...&quot;</comment>
      <origin>2187016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9162" sha1="c5nutiifunvd4v41jljsq1mxkwads8h" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|-
{{Infobox/Titl|Hanna Barvinok|005bbb|talbenn skrivagner|ffd700}}
|- bgcolor=&quot;#ffd700&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:1.7em;&quot;| Ганна Барвінок
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|[[File:Hanna Barvinok. Crop.jpg|260px|center]]Hanna Barvinok e 1866
----
|-
| '''Anv''' || Олександра Михайлівна Білозерська&lt;br&gt;''Oleksandra Mic'hailivna Bilozerskaya''
|-
| '''Anv-pluenn''' || Ганна Барвінок&lt;br&gt;''Hanna Barvinok''
|-
| '''Ganedigezh''' || {{deiziad|23|Ebrel|1828}}, Olenivka&lt;br&gt;Distrig Borznyanskyi, oblast Tchernihiv&lt;br&gt;[[File:Flag of Russia.svg|20px|border]] [[Impalaeriezh rus]]
|-
| '''Marv''' || {{deiziad|23|Mezheven|1911}} (83 bloaz), Motronivka&lt;br&gt;Distrig Borznyanskyi, oblast Tchernihiv&lt;br&gt;[[File:Flag of Russia.svg|20px|border]] [[Impalaeriezh rus]]
|-
| '''Broadelezh''' || [[File:Flag of Ukraine.svg|20px|border]] Ukrainat [[File:Flag of Russia.svg|20px|border]] Rus
|-
| '''Micher''' || [[Skrivagner]]ez, [[folklor]]ourez
|-
| '''Yezh''' || [[Ukraineg]]
|-
| '''Pried''' || Panteleimon Oleksandrovitch Koulich
|}
'''Oleksandra Mic'hailivna Bilozerskaya''' (Olenivka, [[Impalaeriezh rus]], {{deiziad|23|Ebrel|1828}}&lt;ref&gt;En [[deiziadur juluan]] ; 5 a viz Mae en [[deiziadur gregorian]].&lt;/ref&gt; — Motronivka, {{deiziad|23|Mezheven|1911}}&lt;ref&gt;6 a viz Gouhere en deiziadur gregorian.&lt;/ref&gt;), brudet dre he [[anv-pluenn]] '''Hanna Barvinok''' (Ганна Барвінок), a oa ur [[skrivagner]]ez hag ur [[folklor]]ourez [[ukraina]]t.

Lakaet e vez e-touez ar skrivagnerien bennañ en Ukraina, ar vaouez kentañ el [[lennegezh]] ukrainek a vremañ. Un diaraogerez eo bet er realouriezh tudouriel en he bro&lt;ref&gt;Bohachevsky, 1988, p. 10.&lt;/ref&gt;.

Pried ar skrivagner ukrainat Panteleimon Oleksandrovitch Koulich ([[1819]]-[[1897]]) e oa.

== Buhez ==
D'an 23 a viz Ebrel 1828 en deiziadur juluan e oa bet ganet Oleksandra en Olevnika, ur gêriadenn e Gouarnelezh Tchernihov en Ukraina war glann gleiz ar stêr [[Dnipro]], a zo en [[oblast]] (rannvro) Tchernihiv en Ukraina a vremañ.&lt;br&gt;Mic'hail Bilozerskyi e oa he zad, anezhañ ur &quot;marichal a noblañs&quot; (Предводитель дворянства), eleze ur c'hannad dilennet gant noblañsoù ar c'horn-bro hag a oa kadoriad o bodadeg. Ur spered dishual e oa, ha dedennet gant lennegezh Ukrainek e amzer.&lt;br&gt;Paraska Hryhorivna Kostenetska e oa anv he mamm, merc'h ur soudard [[Kozaked|kozak]], ha dedennet e oa gant kanaouennoù ha gizioù hengounel Ukraina&lt;ref name=&quot;LK&quot;&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://lib.kherson.ua/ganna-barvinok.htm |title=Ганна Барвінок @ Levraoueg C'herson|accessdate=03 Ebr 25}}.&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;Daou vreur he devoa Hanna : ar c'hazetenner ha skrivagner Vasyl (Василь, [[1825]]-[[1899]]), ar folklorour ha tudoniour Mykola (Микола, [[1833]]-[[1896]]), hag ur c'hoar, Lyoubov (Любов), a voe [[Muzezed|muzenn]] ar [[barzh]] Viktor Zabila (Віктор Забіла, [[1808]]-[[1869]]).

Alies e veze tanioù-gwall en Olevnika, ha peurzevet e voe annez an tiegezh, ar pezh e redias da zilojañ da Votronivka, ur gêriadenn amezek m'en devoa douaroù&lt;ref name=&quot;LK&quot; /&gt;.

Adalek ma voe 6 vloaz, e [[1834]], betek he 14 vloaz ([[1842]]) e voe skoliataet Oleksandra en ur skol-lojañ brevez e Konotop (Конотоп) en oblast Sumy (Сумська область)&lt;ref name=&quot;LK&quot; /&gt;. E [[1843]], oadet a 15 vloaz, e kejas ouzh Panteleimon O. Koulich, a oa 24 bloaz d'ar mare, pa oa bet pedet hennezh gant Vasyl da weladenniñ Motronivka.

E [[1846]], ar gouarnamant a gasas P. Koulich d'an estrenvro da zeskiñ [[yezhoù slavek]]. Kent mont kuit e weladennas an tiegezh Bilozerskyi evit goulenn dorn Oleksandra, ar pezh a voe asantet gant tud an dimezell. D'an 22 a viz Genver [[1847]] (3 a viz C'hwevrer) e voe lidet an eured. E [[Varsovia|Warszawa]] e [[Polonia]] e tremenas ar c'houblad e sizhun briedelezh.

Goude freuzidigezh ar strollad [[politikerezh|politikel]] kuzh Breuriezh Sent-Kirilo-ha-Method (Кирило-Мефодіївське братство ''Kyrylo-Méfodiïvs'ke bratstvo'') e Kyiv gant gouarnamant an Impalaeriezh hag harzidigezh he fried, Oleksandra a c'hanas ur bugel marv ; n'he devoe bugel all ebet. Mont da [[Toula (Rusia)|Doula]] da heul he gwaz a eure, pa voe barnet hennezh e [[Sankt-Peterbourg]] abalamour d'e levr ''Un istor a-zivout pobl Ukraina'' (Повість про український народ, [[1846]]). E Sankt-Peterbourg e vevas ar c'houblad adalek [[1854]]. E [[1883]] en em stailhjont e Motronivka ; 55 bloaz e oa Oleksandra.

E-pad 25 bloaz e oa bet Panteleimon o treiñ ar [[Bibl]] en ukraineg ; pa voe devet an dornskid e voe broudet gant e wreg da adkregiñ gant al labour&lt;ref name=&quot;LK&quot; /&gt;. Diouzh he zu, ar skrivagnerez a gemeras perzh e diorren ur [[prederouriezh|brederouriezh]] diazezet war ur [[Stad]] ukrainat.

Goude tremenvan he fried e 1897, Oleksandra a werzhas he ferc'henniezh e Motronivka evit gallout embann e oberennoù. Dre he strivoù e teuas a-zindan ar wask an dastumad klokañ a zo bet betek hon amzer. Ouzhpenn da gement-se e lakaas sevel ur skol en enor d'he fried e Borzna (Борзна) en Oblast Tchernihiv (Чернігівська область) en Ukraina an Norzh.

E [[1908]] e voe aozet abadennoù evit staliañ ur gumuniezh ukrainat e [[Pariz]]. Unan eus pennoù al luskad, ar c'hazetenner Yaroslav Fedortchouk (Ярослав Федорчук, [[1878]]-[[1916]]), a c'houlennas digant ar c'hazetennoù ''Rada'' (Рада) e [[Kyiv]] ha ''Dilo'' (Діло) e [[Lviv]] skoazellañ ar sevel ul levraoueg ukrainek e kêr-benn Bro-C'hall. Unan eus an dud kentañ o skorañ ar raktres e voe Oleksandra Bilozerskaya-Koulich, a gasas da Bariz un dastumad eus oberennoù he gwaz a-gevret gant he levrioù dezhi.

D'an 23 a viz Mezheven 1911 (6 a viz Gouhere) e varvas ar skrivagnerez, a voe beziet e Motronivka e-kichen he fried.

Meur a straed en Ukraina a voe anvet en enor da Hanna Barvinok, e Kyiv ha Liv pergen.

== Lennegezh ==
[[File:Borzna Hanna 's Desert 3.JPG|thumb|Delwenn en enor da Hanna Barvinok e Borzna, Ukraina]]
E [[1847]], d'an oad a 19 vloaz, e Warszawa goude he eured, e voulc'has skrivañ istorioù poblek, an hini kentañ o vout ''Ar serv yuzev'' (Єврейський кріпак). Dek vloaz goude, e [[1858]], e voe embannet dindan an anv-pluenn ''Hanna Barvinok'', a oa bet dibabet gant P. Koulich&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://encyclopedia.com.ua/search_articles.php?id=200 |title=БАРВІНОК Ганна @ Entchiklopediya|accessdate=03 Ebr 25}}.&lt;/ref&gt;.

Tremen 30 levr a voe skrivet gant Hanna Barvinok, maouezed an dudenn bennañ enno peurliesañ&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://ns-mrada.cg.gov.ua/index.php?id=301435&amp;tp=page |title=29/05/2018 : un abardaevezh gouestlet da Hanna Barvinok @ Новгород-Сіверська міська територіальна громада (''Kumuniezh Tiriad Novgorod-Siversky'')|accessdate=03 Ebr 26}}.&lt;/ref&gt;. E [[komz-plaen]] e skrivas da gentañ, a-zivout buhez ar bobl, hini ar familhoù hag ar gouerien dreist-holl, ha «&amp;nbsp;planedenn ar gouerez&amp;nbsp;» pergen&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CB%5CA%5CBarvinokHanna.htm |title=Internet Encyclopedia of Ukraine|accessdate=03 Ebr 26}}.&lt;/ref&gt;.

Ganti e voe diazezet ha bleinet luskad ar realouriezh tudouriel el lennegezh ukrainek, dre ma tenne he skridoù diwar an notennoù a gemere e-kerzh he beajoù.

A-hed hec'h oberennoù ez eo bet sachet evezh ar skrivagnerez gant an darempredoù etre izili ur familh, an tiranterezh en o zouez (Будинок катастрофи ''Ti ar gwallreuzioù'', [[1861]]), planedenn drist ur vaouez a vev gant ur mezvier (Бідність жінок ''Paourentez ar maouezi'', [[1887]]), hag an dimeziñ dre ret (Помилка батька ''Fazi an tad'', [[1902]]). Ne live ket hepken maouezi gwan, pa grouas tudennoù benel kreñv ha mennet-start (Перемога ''An trec'h'', 1887 ; Боротьба молоді ''Stourm ar yaouankiz'', 1902).

Bev-buhezek ha skeudennek e oa he yezh, leun a grennlavarioù poblek, enni bommoù rannyezhel eus rannvroioù Tchernihiv (en norzh da Gyiv) ha Poltava (war c'hlann gleiz ar stêr [[Dnipro]]).

E meur a gazetenn e voe embannet he skridoù, koulz hag e meur a zastumad ha teskad. Da-geñver 190{{vet}} deiz-ha-bloaz, e [[2002]], e voe embannet e Kyiv un dastumad peuzklok eus hec'h oberennoù, anvet Ганна Барвінок / Hanna Barvinok ken eeun ha tra.

== Levrlennadur ==
* {{en}} Bohachevsky-Chomiak, Martha. ''Feminists Despite Themselves – Women in Ukrainian Community Life, 1884-1939''. Edmonton, Alberta : Canadian Institute of Ukrainian Studies Press, 1988 {{ISBN|978-0-920862-57-5}}

== Liammoù diavaez ==
{{Commonscat}}
* {{uk}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20170807112836/http://chtyvo.org.ua/authors/Barvinok_Hanna/ |title=Oberennoù Hanna Barvinok @ Tchtyvo|accessdate=03 Ebr 26}}.

== Notennoù ==
{{daveoù}}

{{DEFAULTSORT:Barvinok, Hannah}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1828]]
[[Rummad:Marvioù 1911]]
[[Rummad:Skrivagnerien Ukraina]]</text>
      <sha1>c5nutiifunvd4v41jljsq1mxkwads8h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Anarkiezh Roma</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179747</id>
    <redirect title="Enkadenn an Trede Kantved" />
    <revision>
      <id>2187032</id>
      <timestamp>2026-04-03T16:16:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>Dishual en deus kaset ar bajenn [[Anarkiezh Roma]] da [[Enkadenn an Trede Kantved]]</comment>
      <origin>2187032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="pxlx8y9k4fiq2h76b9zj23aw9ura3bn" xml:space="preserve">#ADKAS [[Enkadenn an Trede Kantved]]</text>
      <sha1>pxlx8y9k4fiq2h76b9zj23aw9ura3bn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Storozhova zastava</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179748</id>
    <revision>
      <id>2187042</id>
      <timestamp>2026-04-03T18:06:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;{{databox}} '''''The Stronghold''''' (ukraineg: «Сторожова́ заста́ва», Storozhova zastava) zo ur [[film fantazi]] [[film avantur|avantur]] [[Ukraina|ukrainat]] azasadur eus al levr heñvelanvet gant [[Volodymyr Rutkivskyi]] ha [[Filmaozer|filmaozet]] gant [[Yuriy Kovalyov]]. Produet gant [[Egor Olesov]] ha Yuriy Prylypko, embannet eo bet en Ukraina d'an [[12 a viz Here]] [[2017]]. Istor ar film a heul Victor, ur skoliad en deiz-ha-hiziv, hag a n'em...&quot;</comment>
      <origin>2187042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3266" sha1="fiwxt0n6z2yukmnut31d33xgtn9qw8w" xml:space="preserve">{{databox}}
'''''The Stronghold''''' (ukraineg: «Сторожова́ заста́ва», Storozhova zastava) zo ur [[film fantazi]] [[film avantur|avantur]] [[Ukraina|ukrainat]] azasadur eus al levr heñvelanvet gant [[Volodymyr Rutkivskyi]] ha [[Filmaozer|filmaozet]] gant [[Yuriy Kovalyov]]. Produet gant [[Egor Olesov]] ha Yuriy Prylypko, embannet eo bet en Ukraina d'an [[12 a viz Here]] [[2017]]. Istor ar film a heul Victor, ur skoliad en deiz-ha-hiziv, hag a n'em gav kantvedoù en a-raok en amzer dremenet.
==Produerezh==
''The Stronghold'' eo ar c'hentañ [[film hir]] gant ar filmaozer Yuriy Kovalyov.&lt;ref name=&quot;fakty1&quot;&gt;{{cite web|url=http://fakty.ua/209114-akter-roman-luckij-nakonec-to-iz-sundukov-istorii-dostayut-nashih-nacionalnyh-geroev|title=Актер Роман Луцкий: &quot;Наконец-то из сундуков истории достают наших национальных героев&quot;|author=Таисия Бахарева|date=November 24, 2015|access-date=March 20, 2016|language=RU|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160320044239/http://fakty.ua/209114-akter-roman-luckij-nakonec-to-iz-sundukov-istorii-dostayut-nashih-nacionalnyh-geroev|archivedate=March 20, 2016|url-status=live|publisher=Fakty.ua}}&lt;/ref&gt;

Al levr heñvelanvet gant Volodymyr Rutkivskyi a oa bet azasaet e stumm ur [[senario]] gant [[Sashko Dermanskyi]] ha Yaroslav Voitseshek.&lt;ref name=&quot;gazeta1&quot;&gt;{{cite web|url=http://gazeta.ua/articles/culture/_skolyar-vitya-cherez-portal-chasu-potrapit-v-kiyivsku-rus-zjomki-filmu-pro-ukrayinskih-supergeroyiv-storozhova-zastava/661280|title=Школяр Вітя через портал часу потрапить в Київську Русь - зйомки фільму про українських супергероїв &quot;Сторожова застава&quot;|author=Олександра Васильєва|date=23 November 2015|access-date=20 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160320043936/http://gazeta.ua/articles/culture/_skolyar-vitya-cherez-portal-chasu-potrapit-v-kiyivsku-rus-zjomki-filmu-pro-ukrayinskih-supergeroyiv-storozhova-zastava/661280|archivedate=20 March 2016|url-status=live|publisher=«[[Газета по-українськи]]»}}&lt;/ref&gt; Ar gwiskamantoù a oa bet treset gant Antonina Belinska hag embannet he devoa he doa bet ezhomm ur miz evit dont a-benn da sevel an tresadennoù anezho. &quot;Labouret start hon eus o studiañ mammennoù istorel o sellet anezho kement gant istorourien hag adsaverien istorel. Goude-se, hon eus ouzhpennet munudoù evit bravaat ar skeudenn hag an aroueziañ, ha diazezet war kement-mañ hon eus krouet gwiskamantoù an tudennoù&quot;, he deus embannet itron Belinska.&lt;ref name=&quot;gazeta1&quot;/&gt;
==Aktourien==
*Danylo Kamenskyi evel Viktor
*Yeva Kosheva evel Olenka
*Roman Lutskyi evel [[Alyosha Popovich|Oleshko]]
*Oleh Voloshchenko evel [[Ilya Muromets|Illya]]
*Oleksandr Komarov evel [[Dobrynya]]
*Heorhiy Derevianskyi evel an den kozh Ovsiy
*Stanislava Krasovska evel Rosanka
*[[Nataliya Sumska]] evel Mylanka
*Yerzhan Nurymbet evel Andak
*Yerbolat Tohuzakov evel [[Shamanerezh|Shaman]]
*Ivan Denysenko evel [[Tugarin]]
{{DEFAULTSORT:Stronghold}}
[[Rummad:Filmoù 2017]]
[[Rummad:Filmoù fantazi]]
[[Rummad:Filmoù avantur]]
[[Rummad:Filmoù Ukraina]]</text>
      <sha1>fiwxt0n6z2yukmnut31d33xgtn9qw8w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187043</id>
      <parentid>2187042</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T18:07:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2187043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3270" sha1="g1q6u1x6dvlvwynudou87j4exklcdff" xml:space="preserve">{{databox}}
'''''The Stronghold''''' ([[ukraineg]]: «Сторожова́ заста́ва», Storozhova zastava) zo ur [[film fantazi]] [[film avantur|avantur]] [[Ukraina|ukrainat]] azasadur eus al levr heñvelanvet gant [[Volodymyr Rutkivskyi]] ha [[Filmaozer|filmaozet]] gant [[Yuriy Kovalyov]]. Produet gant [[Egor Olesov]] ha Yuriy Prylypko, embannet eo bet en Ukraina d'an [[12 a viz Here]] [[2017]]. Istor ar film a heul Victor, ur skoliad en deiz-ha-hiziv, hag a n'em gav kantvedoù en a-raok en amzer dremenet.
==Produerezh==
''The Stronghold'' eo ar c'hentañ [[film hir]] gant ar filmaozer Yuriy Kovalyov.&lt;ref name=&quot;fakty1&quot;&gt;{{cite web|url=http://fakty.ua/209114-akter-roman-luckij-nakonec-to-iz-sundukov-istorii-dostayut-nashih-nacionalnyh-geroev|title=Актер Роман Луцкий: &quot;Наконец-то из сундуков истории достают наших национальных героев&quot;|author=Таисия Бахарева|date=November 24, 2015|access-date=March 20, 2016|language=RU|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160320044239/http://fakty.ua/209114-akter-roman-luckij-nakonec-to-iz-sundukov-istorii-dostayut-nashih-nacionalnyh-geroev|archivedate=March 20, 2016|url-status=live|publisher=Fakty.ua}}&lt;/ref&gt;

Al levr heñvelanvet gant Volodymyr Rutkivskyi a oa bet azasaet e stumm ur [[senario]] gant [[Sashko Dermanskyi]] ha Yaroslav Voitseshek.&lt;ref name=&quot;gazeta1&quot;&gt;{{cite web|url=http://gazeta.ua/articles/culture/_skolyar-vitya-cherez-portal-chasu-potrapit-v-kiyivsku-rus-zjomki-filmu-pro-ukrayinskih-supergeroyiv-storozhova-zastava/661280|title=Школяр Вітя через портал часу потрапить в Київську Русь - зйомки фільму про українських супергероїв &quot;Сторожова застава&quot;|author=Олександра Васильєва|date=23 November 2015|access-date=20 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160320043936/http://gazeta.ua/articles/culture/_skolyar-vitya-cherez-portal-chasu-potrapit-v-kiyivsku-rus-zjomki-filmu-pro-ukrayinskih-supergeroyiv-storozhova-zastava/661280|archivedate=20 March 2016|url-status=live|publisher=«[[Газета по-українськи]]»}}&lt;/ref&gt; Ar gwiskamantoù a oa bet treset gant Antonina Belinska hag embannet he devoa he doa bet ezhomm ur miz evit dont a-benn da sevel an tresadennoù anezho. &quot;Labouret start hon eus o studiañ mammennoù istorel o sellet anezho kement gant istorourien hag adsaverien istorel. Goude-se, hon eus ouzhpennet munudoù evit bravaat ar skeudenn hag an aroueziañ, ha diazezet war kement-mañ hon eus krouet gwiskamantoù an tudennoù&quot;, he deus embannet itron Belinska.&lt;ref name=&quot;gazeta1&quot;/&gt;
==Aktourien==
*Danylo Kamenskyi evel Viktor
*Yeva Kosheva evel Olenka
*Roman Lutskyi evel [[Alyosha Popovich|Oleshko]]
*Oleh Voloshchenko evel [[Ilya Muromets|Illya]]
*Oleksandr Komarov evel [[Dobrynya]]
*Heorhiy Derevianskyi evel an den kozh Ovsiy
*Stanislava Krasovska evel Rosanka
*[[Nataliya Sumska]] evel Mylanka
*Yerzhan Nurymbet evel Andak
*Yerbolat Tohuzakov evel [[Shamanerezh|Shaman]]
*Ivan Denysenko evel [[Tugarin]]
{{DEFAULTSORT:Stronghold}}
[[Rummad:Filmoù 2017]]
[[Rummad:Filmoù fantazi]]
[[Rummad:Filmoù avantur]]
[[Rummad:Filmoù Ukraina]]</text>
      <sha1>g1q6u1x6dvlvwynudou87j4exklcdff</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187044</id>
      <parentid>2187043</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T18:07:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2187044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3312" sha1="cocevqplinvqx0avdt8uatxlw4coxpg" xml:space="preserve">{{databox}}
'''''The Stronghold''''' ([[ukraineg]]: «Сторожова́ заста́ва», Storozhova zastava) zo ur [[film fantazi]] [[film avantur|avantur]] [[Ukraina|ukrainat]] azasadur eus al levr heñvelanvet gant [[Volodymyr Rutkivskyi]] ha [[Filmaozer|filmaozet]] gant [[Yuriy Kovalyov]]. Produet gant [[Egor Olesov]] ha Yuriy Prylypko, embannet eo bet en Ukraina d'an [[12 a viz Here]] [[2017]]. Istor ar film a heul Victor, ur skoliad en deiz-ha-hiziv, hag a n'em gav kantvedoù en a-raok en amzer dremenet.
==Produerezh==
''The Stronghold'' eo ar c'hentañ [[film hir]] gant ar filmaozer Yuriy Kovalyov.&lt;ref name=&quot;fakty1&quot;&gt;{{cite web|url=http://fakty.ua/209114-akter-roman-luckij-nakonec-to-iz-sundukov-istorii-dostayut-nashih-nacionalnyh-geroev|title=Актер Роман Луцкий: &quot;Наконец-то из сундуков истории достают наших национальных героев&quot;|author=Таисия Бахарева|date=November 24, 2015|access-date=March 20, 2016|language=RU|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160320044239/http://fakty.ua/209114-akter-roman-luckij-nakonec-to-iz-sundukov-istorii-dostayut-nashih-nacionalnyh-geroev|archivedate=March 20, 2016|url-status=live|publisher=Fakty.ua}}&lt;/ref&gt;

Al levr heñvelanvet gant Volodymyr Rutkivskyi a oa bet azasaet e stumm ur [[senario]] gant [[Sashko Dermanskyi]] ha Yaroslav Voitseshek.&lt;ref name=&quot;gazeta1&quot;&gt;{{cite web|url=http://gazeta.ua/articles/culture/_skolyar-vitya-cherez-portal-chasu-potrapit-v-kiyivsku-rus-zjomki-filmu-pro-ukrayinskih-supergeroyiv-storozhova-zastava/661280|title=Школяр Вітя через портал часу потрапить в Київську Русь - зйомки фільму про українських супергероїв &quot;Сторожова застава&quot;|author=Олександра Васильєва|date=23 November 2015|access-date=20 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160320043936/http://gazeta.ua/articles/culture/_skolyar-vitya-cherez-portal-chasu-potrapit-v-kiyivsku-rus-zjomki-filmu-pro-ukrayinskih-supergeroyiv-storozhova-zastava/661280|archivedate=20 March 2016|url-status=live|publisher=«[[Газета по-українськи]]»}}&lt;/ref&gt; Ar gwiskamantoù a oa bet treset gant Antonina Belinska hag embannet he devoa he doa bet ezhomm ur miz evit dont a-benn da sevel an tresadennoù anezho. &quot;Labouret start hon eus o studiañ mammennoù istorel o sellet anezho kement gant istorourien hag adsaverien istorel. Goude-se, hon eus ouzhpennet munudoù evit bravaat ar skeudenn hag an aroueziañ, ha diazezet war kement-mañ hon eus krouet gwiskamantoù an tudennoù&quot;, he deus embannet itron Belinska.&lt;ref name=&quot;gazeta1&quot;/&gt;
==Aktourien==
*Danylo Kamenskyi evel Viktor
*Yeva Kosheva evel Olenka
*Roman Lutskyi evel [[Alyosha Popovich|Oleshko]]
*Oleh Voloshchenko evel [[Ilya Muromets|Illya]]
*Oleksandr Komarov evel [[Dobrynya]]
*Heorhiy Derevianskyi evel an den kozh Ovsiy
*Stanislava Krasovska evel Rosanka
*[[Nataliya Sumska]] evel Mylanka
*Yerzhan Nurymbet evel Andak
*Yerbolat Tohuzakov evel [[Shamanerezh|Shaman]]
*Ivan Denysenko evel [[Tugarin]]
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Stronghold}}
[[Rummad:Filmoù 2017]]
[[Rummad:Filmoù fantazi]]
[[Rummad:Filmoù avantur]]
[[Rummad:Filmoù Ukraina]]</text>
      <sha1>cocevqplinvqx0avdt8uatxlw4coxpg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187045</id>
      <parentid>2187044</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T18:08:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2187045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3336" sha1="rww2crwc5eyota9kc21czmnoz751ymj" xml:space="preserve">{{databox}}
'''''The Stronghold''''' ([[ukraineg]]: «Сторожова́ заста́ва», Storozhova zastava, brezhoneg: kreñvlec'h) zo ur [[film fantazi]] [[film avantur|avantur]] [[Ukraina|ukrainat]] azasadur eus al levr heñvelanvet gant [[Volodymyr Rutkivskyi]] ha [[Filmaozer|filmaozet]] gant [[Yuriy Kovalyov]]. Produet gant [[Egor Olesov]] ha Yuriy Prylypko, embannet eo bet en Ukraina d'an [[12 a viz Here]] [[2017]]. Istor ar film a heul Victor, ur skoliad en deiz-ha-hiziv, hag a n'em gav kantvedoù en a-raok en amzer dremenet.
==Produerezh==
''The Stronghold'' eo ar c'hentañ [[film hir]] gant ar filmaozer Yuriy Kovalyov.&lt;ref name=&quot;fakty1&quot;&gt;{{cite web|url=http://fakty.ua/209114-akter-roman-luckij-nakonec-to-iz-sundukov-istorii-dostayut-nashih-nacionalnyh-geroev|title=Актер Роман Луцкий: &quot;Наконец-то из сундуков истории достают наших национальных героев&quot;|author=Таисия Бахарева|date=November 24, 2015|access-date=March 20, 2016|language=RU|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160320044239/http://fakty.ua/209114-akter-roman-luckij-nakonec-to-iz-sundukov-istorii-dostayut-nashih-nacionalnyh-geroev|archivedate=March 20, 2016|url-status=live|publisher=Fakty.ua}}&lt;/ref&gt;

Al levr heñvelanvet gant Volodymyr Rutkivskyi a oa bet azasaet e stumm ur [[senario]] gant [[Sashko Dermanskyi]] ha Yaroslav Voitseshek.&lt;ref name=&quot;gazeta1&quot;&gt;{{cite web|url=http://gazeta.ua/articles/culture/_skolyar-vitya-cherez-portal-chasu-potrapit-v-kiyivsku-rus-zjomki-filmu-pro-ukrayinskih-supergeroyiv-storozhova-zastava/661280|title=Школяр Вітя через портал часу потрапить в Київську Русь - зйомки фільму про українських супергероїв &quot;Сторожова застава&quot;|author=Олександра Васильєва|date=23 November 2015|access-date=20 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160320043936/http://gazeta.ua/articles/culture/_skolyar-vitya-cherez-portal-chasu-potrapit-v-kiyivsku-rus-zjomki-filmu-pro-ukrayinskih-supergeroyiv-storozhova-zastava/661280|archivedate=20 March 2016|url-status=live|publisher=«[[Газета по-українськи]]»}}&lt;/ref&gt; Ar gwiskamantoù a oa bet treset gant Antonina Belinska hag embannet he devoa he doa bet ezhomm ur miz evit dont a-benn da sevel an tresadennoù anezho. &quot;Labouret start hon eus o studiañ mammennoù istorel o sellet anezho kement gant istorourien hag adsaverien istorel. Goude-se, hon eus ouzhpennet munudoù evit bravaat ar skeudenn hag an aroueziañ, ha diazezet war kement-mañ hon eus krouet gwiskamantoù an tudennoù&quot;, he deus embannet itron Belinska.&lt;ref name=&quot;gazeta1&quot;/&gt;
==Aktourien==
*Danylo Kamenskyi evel Viktor
*Yeva Kosheva evel Olenka
*Roman Lutskyi evel [[Alyosha Popovich|Oleshko]]
*Oleh Voloshchenko evel [[Ilya Muromets|Illya]]
*Oleksandr Komarov evel [[Dobrynya]]
*Heorhiy Derevianskyi evel an den kozh Ovsiy
*Stanislava Krasovska evel Rosanka
*[[Nataliya Sumska]] evel Mylanka
*Yerzhan Nurymbet evel Andak
*Yerbolat Tohuzakov evel [[Shamanerezh|Shaman]]
*Ivan Denysenko evel [[Tugarin]]
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Stronghold}}
[[Rummad:Filmoù 2017]]
[[Rummad:Filmoù fantazi]]
[[Rummad:Filmoù avantur]]
[[Rummad:Filmoù Ukraina]]</text>
      <sha1>rww2crwc5eyota9kc21czmnoz751ymj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187062</id>
      <parentid>2187045</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:53:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Dishual en deus kaset ar bajenn [[The Stronghold (film, 2017)]] da [[Storozhova zastava]]</comment>
      <origin>2187045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3336" sha1="rww2crwc5eyota9kc21czmnoz751ymj" xml:space="preserve">{{databox}}
'''''The Stronghold''''' ([[ukraineg]]: «Сторожова́ заста́ва», Storozhova zastava, brezhoneg: kreñvlec'h) zo ur [[film fantazi]] [[film avantur|avantur]] [[Ukraina|ukrainat]] azasadur eus al levr heñvelanvet gant [[Volodymyr Rutkivskyi]] ha [[Filmaozer|filmaozet]] gant [[Yuriy Kovalyov]]. Produet gant [[Egor Olesov]] ha Yuriy Prylypko, embannet eo bet en Ukraina d'an [[12 a viz Here]] [[2017]]. Istor ar film a heul Victor, ur skoliad en deiz-ha-hiziv, hag a n'em gav kantvedoù en a-raok en amzer dremenet.
==Produerezh==
''The Stronghold'' eo ar c'hentañ [[film hir]] gant ar filmaozer Yuriy Kovalyov.&lt;ref name=&quot;fakty1&quot;&gt;{{cite web|url=http://fakty.ua/209114-akter-roman-luckij-nakonec-to-iz-sundukov-istorii-dostayut-nashih-nacionalnyh-geroev|title=Актер Роман Луцкий: &quot;Наконец-то из сундуков истории достают наших национальных героев&quot;|author=Таисия Бахарева|date=November 24, 2015|access-date=March 20, 2016|language=RU|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160320044239/http://fakty.ua/209114-akter-roman-luckij-nakonec-to-iz-sundukov-istorii-dostayut-nashih-nacionalnyh-geroev|archivedate=March 20, 2016|url-status=live|publisher=Fakty.ua}}&lt;/ref&gt;

Al levr heñvelanvet gant Volodymyr Rutkivskyi a oa bet azasaet e stumm ur [[senario]] gant [[Sashko Dermanskyi]] ha Yaroslav Voitseshek.&lt;ref name=&quot;gazeta1&quot;&gt;{{cite web|url=http://gazeta.ua/articles/culture/_skolyar-vitya-cherez-portal-chasu-potrapit-v-kiyivsku-rus-zjomki-filmu-pro-ukrayinskih-supergeroyiv-storozhova-zastava/661280|title=Школяр Вітя через портал часу потрапить в Київську Русь - зйомки фільму про українських супергероїв &quot;Сторожова застава&quot;|author=Олександра Васильєва|date=23 November 2015|access-date=20 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160320043936/http://gazeta.ua/articles/culture/_skolyar-vitya-cherez-portal-chasu-potrapit-v-kiyivsku-rus-zjomki-filmu-pro-ukrayinskih-supergeroyiv-storozhova-zastava/661280|archivedate=20 March 2016|url-status=live|publisher=«[[Газета по-українськи]]»}}&lt;/ref&gt; Ar gwiskamantoù a oa bet treset gant Antonina Belinska hag embannet he devoa he doa bet ezhomm ur miz evit dont a-benn da sevel an tresadennoù anezho. &quot;Labouret start hon eus o studiañ mammennoù istorel o sellet anezho kement gant istorourien hag adsaverien istorel. Goude-se, hon eus ouzhpennet munudoù evit bravaat ar skeudenn hag an aroueziañ, ha diazezet war kement-mañ hon eus krouet gwiskamantoù an tudennoù&quot;, he deus embannet itron Belinska.&lt;ref name=&quot;gazeta1&quot;/&gt;
==Aktourien==
*Danylo Kamenskyi evel Viktor
*Yeva Kosheva evel Olenka
*Roman Lutskyi evel [[Alyosha Popovich|Oleshko]]
*Oleh Voloshchenko evel [[Ilya Muromets|Illya]]
*Oleksandr Komarov evel [[Dobrynya]]
*Heorhiy Derevianskyi evel an den kozh Ovsiy
*Stanislava Krasovska evel Rosanka
*[[Nataliya Sumska]] evel Mylanka
*Yerzhan Nurymbet evel Andak
*Yerbolat Tohuzakov evel [[Shamanerezh|Shaman]]
*Ivan Denysenko evel [[Tugarin]]
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Stronghold}}
[[Rummad:Filmoù 2017]]
[[Rummad:Filmoù fantazi]]
[[Rummad:Filmoù avantur]]
[[Rummad:Filmoù Ukraina]]</text>
      <sha1>rww2crwc5eyota9kc21czmnoz751ymj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187066</id>
      <parentid>2187062</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T20:06:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <comment>disheñvel eo an titl saoznek diouzh an hini ukrainek</comment>
      <origin>2187066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3572" sha1="6kt44bpl75ivlmqqiqfpo0kmbneyi2k" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:''Storozhova zastava''}}
{{databox}}
'''''Storozhova zastava''''' ([[ukraineg]] : Сторожова́ заста́ва ''Storozhova zastava'', &quot;Ar post gward&quot; ; titl [[saoznek]] : ''The Stronghold'', &quot;Ar c'hreñvlec'h&quot;) zo ur [[film fantazi]] [[film avantur|avantur]] [[Ukraina|ukrainat]] azasaet diwar al levr heñvelanvet gant [[Volodymyr Rutkivskyi]] ha [[Filmaozer|filmaozet]] gant [[Yuriy Kovalyov]]. Produet gant [[Egor Olesov]] ha Yuriy Prylypko, embannet eo bet en Ukraina d'an [[12 a viz Here]] [[2017]]. Istor ar film a heul Victor, ur skoliad en deiz-ha-hiziv, hag a n'em gav kantvedoù en a-raok en amzer dremenet.
==Produerezh==
''Storozhova zastava'' eo ar c'hentañ [[film hir]] gant ar filmaozer Yuriy Kovalyov.&lt;ref name=&quot;fakty1&quot;&gt;{{cite web|url=http://fakty.ua/209114-akter-roman-luckij-nakonec-to-iz-sundukov-istorii-dostayut-nashih-nacionalnyh-geroev|title=Актер Роман Луцкий: &quot;Наконец-то из сундуков истории достают наших национальных героев&quot;|author=Таисия Бахарева|date=November 24, 2015|access-date=March 20, 2016|language=RU|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160320044239/http://fakty.ua/209114-akter-roman-luckij-nakonec-to-iz-sundukov-istorii-dostayut-nashih-nacionalnyh-geroev|archivedate=March 20, 2016|url-status=live|publisher=Fakty.ua}}&lt;/ref&gt;

Al levr heñvelanvet gant Volodymyr Rutkivskyi a oa bet azasaet e stumm ur [[senario]] gant [[Sashko Dermanskyi]] ha Yaroslav Voitseshek.&lt;ref name=&quot;gazeta1&quot;&gt;{{cite web|url=http://gazeta.ua/articles/culture/_skolyar-vitya-cherez-portal-chasu-potrapit-v-kiyivsku-rus-zjomki-filmu-pro-ukrayinskih-supergeroyiv-storozhova-zastava/661280|title=Школяр Вітя через портал часу потрапить в Київську Русь - зйомки фільму про українських супергероїв &quot;Сторожова застава&quot;|author=Олександра Васильєва|date=23 November 2015|access-date=20 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160320043936/http://gazeta.ua/articles/culture/_skolyar-vitya-cherez-portal-chasu-potrapit-v-kiyivsku-rus-zjomki-filmu-pro-ukrayinskih-supergeroyiv-storozhova-zastava/661280|archivedate=20 March 2016|url-status=live|publisher=«[[Газета по-українськи]]»}}&lt;/ref&gt; Ar gwiskamantoù a oa bet treset gant Antonina Belinska hag embannet he devoa he doa bet ezhomm ur miz evit dont a-benn da sevel an tresadennoù anezho. &quot;Labouret start hon eus o studiañ mammennoù istorel o sellet anezho kement gant istorourien hag adsaverien istorel. Goude-se, hon eus ouzhpennet munudoù evit bravaat ar skeudenn hag an aroueziañ, ha diazezet war kement-mañ hon eus krouet gwiskamantoù an tudennoù&quot;, he deus embannet itron Belinska.&lt;ref name=&quot;gazeta1&quot;/&gt;
==Aktourien==
*Danylo Kamenskyi evel Viktor
*Yeva Kosheva evel Olenka
*Roman Lutskyi evel [[Alyosha Popovich|Oleshko]]
*Oleh Voloshchenko evel [[Ilya Muromets|Illya]]
*Oleksandr Komarov evel [[Dobrynya]]
*Heorhiy Derevianskyi evel an den kozh Ovsiy
*Stanislava Krasovska evel Rosanka
*[[Nataliya Sumska]] evel Mylanka
*Yerzhan Nurymbet evel Andak
*Yerbolat Tohuzakov evel [[Shamanerezh|Shaman]]
*Ivan Denysenko evel [[Tugarin]]

== Liammoù diavaez ==
* {{en}} {{cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt5238240/?ref_=fn_t_1 |title=IMDb|accessdate=03 Ebr 26}}.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Stronghold}}
[[Rummad:Filmoù 2017]]
[[Rummad:Filmoù fantazi]]
[[Rummad:Filmoù avantur]]
[[Rummad:Filmoù Ukraina]]</text>
      <sha1>6kt44bpl75ivlmqqiqfpo0kmbneyi2k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wiski Breizh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179749</id>
    <revision>
      <id>2187049</id>
      <timestamp>2026-04-03T19:05:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <comment>Boulc'hañ</comment>
      <origin>2187049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3681" sha1="rdn2fj1y07xsbatu841gfcupffd4a67" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Wski Breizh''' a zo ar [[wiski]] produet gant meur a strilherezh e [[Breizh]]. Gwarezet eo gant ul [[Lec'h orin gwarezet]] (LOG) abaoe 2015. Kroget e voe ar wiski e Breizh e 1958 en [[Entraven]], met e voe lañset ar [[single malt]] kentañ e Breizh e 1998 gant ar [[strilherezh Warenghem]] eus [[Lannuon]]. 
[[Restr:Armorik original.jpg|thumb|''Armorik original'' hag e voest, eus ar strilherezh Warenghem.]]
Ar wiski strilhet en Entraven e oa anvet ''Royal no 1'' da gentañ, ha goude ''Le Biniou'' e deroù ar bloavezhioù 1970. Produet e oa gant ur gevredigezh anvet ''Les Arômes de Bretagne'', perc'hennet gant ar &quot;Société des Alcools du Vexin&quot;. Paouezet e voe e deroù ar bloavezhioù 1980&lt;ref&gt;[http://www.slate.fr/story/113051/pourquoi-france-attendu-whisky ''Pourquoi la France a-t-elle attendu 300 ans pour produire du whisky ?''] gant Christine Lambert, Slate, 21/01/2016, gwelet d'an 12/05/2020.&lt;/ref&gt;.

Diazezet e oa bet ar strilherezh Warenghem e 1900 e Lannuon ha ober a rae ul likor plant. E 1987 e tivizas en em lañsañ er wiski hag e 1990 e gwerzhas he boutailhadoù wiski kentañ, ur [[blend]] savet diwar wiskioù malt hag ed. Dek bloaz goude e prenas daou lambig skosat hag aozañ a reas ar [[single malt]] kentañ e Frañs, ''l'Armorik'', e 1998&lt;ref&gt;[https://www.lefigaro.fr/conso/2018/02/22/20010-20180222ARTFIG00038-le-whisky-francais-a-la-conquete-du-monde.php ''Le whisky français à la conquête du monde''] gant Louis Delatronchette, Le Figaro, 22/02/2018, gwelet d'ar 07/05/2020.&lt;/ref&gt;.

Meneget e voe ar « wiski breizhat » gant reolennadur Europa war an traoù kreñv evit ar wech kentañ d'ar 15 a viz Genver 2008. Ar bloaz war lerc'h en em vodas ar broduerien vreizhjat evit kas war-raok ur raktres Lec'h orin gwarezet (LOG). MEt e tivizas paouezat gant ar raktres-se ar strilherezhioù Distilleries des Menhirs, Kaerilis ha Glann ar Mor e 2011 abalamour da rediennoù Ensavadur Broadel an Orin hag ar Galite (INAO). Met kendalc'het e voe an difraeoù gant ar strilherezh Warenghem&lt;ref name=&quot;unidivers-20150807&quot;&gt;[https://www.unidivers.fr/whisky-breton-precisions-dementis-glann-ar-mor-warenghem-igp/ ''Whisky breton, précisions et démentis autour d’une IGP alambiquée''] gant Thomas Moysan, Unidivers, 07/08/2015, gwelet d'an 09/05/2020.&lt;/ref&gt; hag e rener, David Roussier, a ziazezas « Sindikat Difenn ar Wiski breizhat » e deroù 2014&lt;ref name=&quot;unidivers-20150803&quot;&gt;[https://www.unidivers.fr/distillerie-glann-ar-mor-whisky-breton-polemiques-igp-inao/ ''Distillerie Glann Ar Mor : Sueurs froides pour le whisky breton''] gant Thomas Moysan, Unidivers, 03/08/2015, gwelet d'an 09/05/2020.&lt;/ref&gt;.

A-benn ar fin e voe disklêriet al Lec'h orin gwarezet gant an INAO e miz Du 2015. Koulskoude n'emañ ket e-barzh an takad gwarezet ul lodenn eus al Liger-Atlantel&lt;ref name=&quot;inao-cahier-ch&quot;&gt;[https://extranet.inao.gouv.fr/fichier/PNOCDC-IGWhiskyBretagne.pdf ''Cahier des Charges de l'indication géographique « Whisky de Bretagne » ou « Whisky Breton »''] gant Ensavadur Broadel an Orin hag ar Galite, 17/04/2014, gwelet d'an 09/05/2020.&lt;/ref&gt;. E didl ec'honel a alkool a zle bezañ 40% da nebeutañ.

== Ar strilherezhioù E Breizh ==
* ar [[strilherezh Warenghem]] e [[Lannuon]] (Bro-Dreger),
* ar strilherezh [[Glann ar Mor]] e [[Pleuvihan]] (Bro-Dreger),
* an [[distillerie des Menhirs]] e [[Ploveilh]] (Bro-Gerne),
* ar strilerezh Kaerilis e [[Porzh-Lae]] er Gerveur (Bro-Gwened).

== Levrlennadur ==
* ''Whisky Collector'' gant [[Patrick Mahé]], embannadur Gründ, 2020

== Pennad nes ==
* [[Keginerezh Breizh]]

== Daveoù ==
{{daveoù}}

[[Rummad:Wiski]]
[[Rummad:Diedoù breizhat]]
[[Rummad:Lec'h orin gwarezet]]</text>
      <sha1>rdn2fj1y07xsbatu841gfcupffd4a67</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187050</id>
      <parentid>2187049</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:06:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>skeudenn</comment>
      <origin>2187050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3676" sha1="lya8rntbz9zt8uujjqdg4aj6b4pd0xz" xml:space="preserve">[[Restr:Armorik original.jpg|thumb|150px|''Armorik original'' hag e voest, eus ar strilherezh Warenghem.]]
'''Wski Breizh''' a zo ar [[wiski]] produet gant meur a strilherezh e [[Breizh]]. Gwarezet eo gant ul [[Lec'h orin gwarezet]] (LOG) abaoe 2015. Kroget e voe ar wiski e Breizh e 1958 en [[Entraven]], met e voe lañset ar [[single malt]] kentañ e Breizh e 1998 gant ar [[strilherezh Warenghem]] eus [[Lannuon]]. 

Ar wiski strilhet en Entraven e oa anvet ''Royal no 1'' da gentañ, ha goude ''Le Biniou'' e deroù ar bloavezhioù 1970. Produet e oa gant ur gevredigezh anvet ''Les Arômes de Bretagne'', perc'hennet gant ar &quot;Société des Alcools du Vexin&quot;. Paouezet e voe e deroù ar bloavezhioù 1980&lt;ref&gt;[http://www.slate.fr/story/113051/pourquoi-france-attendu-whisky ''Pourquoi la France a-t-elle attendu 300 ans pour produire du whisky ?''] gant Christine Lambert, Slate, 21/01/2016, gwelet d'an 12/05/2020.&lt;/ref&gt;.

Diazezet e oa bet ar strilherezh Warenghem e 1900 e Lannuon ha ober a rae ul likor plant. E 1987 e tivizas en em lañsañ er wiski hag e 1990 e gwerzhas he boutailhadoù wiski kentañ, ur [[blend]] savet diwar wiskioù malt hag ed. Dek bloaz goude e prenas daou lambig skosat hag aozañ a reas ar [[single malt]] kentañ e Frañs, ''l'Armorik'', e 1998&lt;ref&gt;[https://www.lefigaro.fr/conso/2018/02/22/20010-20180222ARTFIG00038-le-whisky-francais-a-la-conquete-du-monde.php ''Le whisky français à la conquête du monde''] gant Louis Delatronchette, Le Figaro, 22/02/2018, gwelet d'ar 07/05/2020.&lt;/ref&gt;.

Meneget e voe ar « wiski breizhat » gant reolennadur Europa war an traoù kreñv evit ar wech kentañ d'ar 15 a viz Genver 2008. Ar bloaz war lerc'h en em vodas ar broduerien vreizhjat evit kas war-raok ur raktres Lec'h orin gwarezet (LOG). MEt e tivizas paouezat gant ar raktres-se ar strilherezhioù Distilleries des Menhirs, Kaerilis ha Glann ar Mor e 2011 abalamour da rediennoù Ensavadur Broadel an Orin hag ar Galite (INAO). Met kendalc'het e voe an difraeoù gant ar strilherezh Warenghem&lt;ref name=&quot;unidivers-20150807&quot;&gt;[https://www.unidivers.fr/whisky-breton-precisions-dementis-glann-ar-mor-warenghem-igp/ ''Whisky breton, précisions et démentis autour d’une IGP alambiquée''] gant Thomas Moysan, Unidivers, 07/08/2015, gwelet d'an 09/05/2020.&lt;/ref&gt; hag e rener, David Roussier, a ziazezas « Sindikat Difenn ar Wiski breizhat » e deroù 2014&lt;ref name=&quot;unidivers-20150803&quot;&gt;[https://www.unidivers.fr/distillerie-glann-ar-mor-whisky-breton-polemiques-igp-inao/ ''Distillerie Glann Ar Mor : Sueurs froides pour le whisky breton''] gant Thomas Moysan, Unidivers, 03/08/2015, gwelet d'an 09/05/2020.&lt;/ref&gt;.

A-benn ar fin e voe disklêriet al Lec'h orin gwarezet gant an INAO e miz Du 2015. Koulskoude n'emañ ket e-barzh an takad gwarezet ul lodenn eus al Liger-Atlantel&lt;ref name=&quot;inao-cahier-ch&quot;&gt;[https://extranet.inao.gouv.fr/fichier/PNOCDC-IGWhiskyBretagne.pdf ''Cahier des Charges de l'indication géographique « Whisky de Bretagne » ou « Whisky Breton »''] gant Ensavadur Broadel an Orin hag ar Galite, 17/04/2014, gwelet d'an 09/05/2020.&lt;/ref&gt;. E didl ec'honel a alkool a zle bezañ 40% da nebeutañ.

== Ar strilherezhioù E Breizh ==
* ar [[strilherezh Warenghem]] e [[Lannuon]] (Bro-Dreger),
* ar strilherezh [[Glann ar Mor]] e [[Pleuvihan]] (Bro-Dreger),
* an [[distillerie des Menhirs]] e [[Ploveilh]] (Bro-Gerne),
* ar strilerezh Kaerilis e [[Porzh-Lae]] er Gerveur (Bro-Gwened).

== Levrlennadur ==
* ''Whisky Collector'' gant [[Patrick Mahé]], embannadur Gründ, 2020

== Pennad nes ==
* [[Keginerezh Breizh]]

== Daveoù ==
{{daveoù}}

[[Rummad:Wiski]]
[[Rummad:Diedoù breizhat]]
[[Rummad:Lec'h orin gwarezet]]</text>
      <sha1>lya8rntbz9zt8uujjqdg4aj6b4pd0xz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187057</id>
      <parentid>2187050</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:29:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>vk</comment>
      <origin>2187057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3683" sha1="94vydff9ejldx8jskf251ru5jfp0nml" xml:space="preserve">[[Restr:Armorik original.jpg|thumb|150px|''Armorik original'' hag e voest, eus ar strilherezh Warenghem.]]
'''Wski Breizh''' a zo ar [[wiski]] produet gant meur a strilherezh e [[Breizh]]. Gwarezet eo gant al label europat [[Lec'h orin gwarezet]] (LOG) abaoe 2015. Kroget e voe ar wiski e Breizh e 1958 en [[Entraven]], met e voe lañset ar [[single malt]] kentañ e Breizh e 1998 gant ar [[strilherezh Warenghem]] eus [[Lannuon]]. 

Ar wiski strilhet en Entraven e oa anvet ''Royal no 1'' da gentañ, ha goude ''Le Biniou'' e deroù ar bloavezhioù 1970. Produet e oa gant ur gevredigezh anvet ''Les Arômes de Bretagne'', perc'hennet gant ar &quot;Société des Alcools du Vexin&quot;. Paouezet e voe e deroù ar bloavezhioù 1980&lt;ref&gt;[http://www.slate.fr/story/113051/pourquoi-france-attendu-whisky ''Pourquoi la France a-t-elle attendu 300 ans pour produire du whisky ?''] gant Christine Lambert, Slate, 21/01/2016, gwelet d'an 12/05/2020.&lt;/ref&gt;.

Diazezet e oa bet ar strilherezh Warenghem e 1900 e Lannuon ha ober a rae ul likor plant. E 1987 e tivizas en em lañsañ er wiski hag e 1990 e gwerzhas he boutailhadoù wiski kentañ, ur [[blend]] savet diwar wiskioù malt hag ed. Dek vloaz goude e prenas daou lambig skosat hag aozañ a reas ar [[single malt]] kentañ e Frañs, ''Armorik'', e 1998&lt;ref&gt;[https://www.lefigaro.fr/conso/2018/02/22/20010-20180222ARTFIG00038-le-whisky-francais-a-la-conquete-du-monde.php ''Le whisky français à la conquête du monde''] gant Louis Delatronchette, Le Figaro, 22/02/2018, gwelet d'ar 07/05/2020.&lt;/ref&gt;.

Meneget e voe ar « wiski breizhat » gant reolennadur Europa war an traoù kreñv evit ar wech kentañ d'ar 15 a viz Genver 2008. Ar bloaz war lerc'h en em vodas ar broduerien vreizhat evit kas war-raok ur raktres Lec'h orin gwarezet (LOG). Met e tivizas paouezat gant ar raktres-se ar strilherezhioù Distilleries des Menhirs, Kaerilis ha Glann ar Mor e 2011 abalamour da rediennoù Ensavadur Broadel an Orin hag ar Galite (INAO). Kendalc'het e voe an difraeoù gant ar strilherezh Warenghem&lt;ref name=&quot;unidivers-20150807&quot;&gt;[https://www.unidivers.fr/whisky-breton-precisions-dementis-glann-ar-mor-warenghem-igp/ ''Whisky breton, précisions et démentis autour d’une IGP alambiquée''] gant Thomas Moysan, Unidivers, 07/08/2015, gwelet d'an 09/05/2020.&lt;/ref&gt; hag e rener, David Roussier, a ziazezas « Sindikat Difenn ar Wiski breizhat » e deroù 2014&lt;ref name=&quot;unidivers-20150803&quot;&gt;[https://www.unidivers.fr/distillerie-glann-ar-mor-whisky-breton-polemiques-igp-inao/ ''Distillerie Glann Ar Mor : Sueurs froides pour le whisky breton''] gant Thomas Moysan, Unidivers, 03/08/2015, gwelet d'an 09/05/2020.&lt;/ref&gt;.

A-benn ar fin e voe disklêriet al Lec'h orin gwarezet gant an INAO e miz Du 2015. Koulskoude n'emañ ket e-barzh an takad gwarezet ul lodenn eus al Liger-Atlantel&lt;ref name=&quot;inao-cahier-ch&quot;&gt;[https://extranet.inao.gouv.fr/fichier/PNOCDC-IGWhiskyBretagne.pdf ''Cahier des Charges de l'indication géographique « Whisky de Bretagne » ou « Whisky Breton »''] gant Ensavadur Broadel an Orin hag ar Galite, 17/04/2014, gwelet d'an 09/05/2020.&lt;/ref&gt;. E didl ec'honel a alkool a zle bezañ 40% da nebeutañ.

== Ar strilherezhioù e Breizh ==
* ar [[strilherezh Warenghem]] e [[Lannuon]] (Bro-Dreger),
* ar strilherezh [[Glann ar Mor]] e [[Pleuvihan]] (Bro-Dreger),
* an [[distillerie des Menhirs]] e [[Ploveilh]] (Bro-Gerne),
* ar strilerezh Kaerilis e [[Porzh-Lae]] er Gerveur (Bro-Gwened).

== Levrlennadur ==
* ''Whisky Collector'' gant [[Patrick Mahé]], embannadur Gründ, 2020

== Pennad nes ==
* [[Keginerezh Breizh]]

== Daveoù ==
{{daveoù}}

[[Rummad:Wiski]]
[[Rummad:Diedoù breizhat]]
[[Rummad:Lec'h orin gwarezet]]</text>
      <sha1>94vydff9ejldx8jskf251ru5jfp0nml</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kaozeal:Storozhova zastava</title>
    <ns>1</ns>
    <id>179750</id>
    <revision>
      <id>2187059</id>
      <timestamp>2026-04-03T19:32:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <comment>/* Titl e saozneg. */ rann nevez</comment>
      <origin>2187059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="196" sha1="blekwnq84sxmbocnx9qfrrv608pflyo" xml:space="preserve">== Titl e saozneg. ==

Salut dit, ne gomprenan ket perak eo an titl e saozneg. Ur film ukrainat eo, neketa ? [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 3 Ebr 2026 da 19:32 (UTC)</text>
      <sha1>blekwnq84sxmbocnx9qfrrv608pflyo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187061</id>
      <parentid>2187059</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:50:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>/* Titl e saozneg. */ Respont</comment>
      <origin>2187061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="453" sha1="irh3htngzwm6exsjjyxwhpa8lhabd7b" xml:space="preserve">== Titl e saozneg. ==

Salut dit, ne gomprenan ket perak eo an titl e saozneg. Ur film ukrainat eo, neketa ? [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 3 Ebr 2026 da 19:32 (UTC)

:Demat,
:Sañset reolenn Wikipedia e brezhoneg, derc'hel an titloù er yezh embann, embannet eo bet en ukraineg ha saozneg ha ket e brezhoneg siwazh.
:A galon [[Implijer:Dishual|Dishual]] ([[Kaozeadenn Implijer:Dishual|kaozeal]]) 3 Ebr 2026 da 19:50 (UTC)</text>
      <sha1>irh3htngzwm6exsjjyxwhpa8lhabd7b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187064</id>
      <parentid>2187061</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:53:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Dishual en deus kaset ar bajenn [[Kaozeal:The Stronghold (film, 2017)]] da [[Kaozeal:Storozhova zastava]]</comment>
      <origin>2187061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="453" sha1="irh3htngzwm6exsjjyxwhpa8lhabd7b" xml:space="preserve">== Titl e saozneg. ==

Salut dit, ne gomprenan ket perak eo an titl e saozneg. Ur film ukrainat eo, neketa ? [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 3 Ebr 2026 da 19:32 (UTC)

:Demat,
:Sañset reolenn Wikipedia e brezhoneg, derc'hel an titloù er yezh embann, embannet eo bet en ukraineg ha saozneg ha ket e brezhoneg siwazh.
:A galon [[Implijer:Dishual|Dishual]] ([[Kaozeadenn Implijer:Dishual|kaozeal]]) 3 Ebr 2026 da 19:50 (UTC)</text>
      <sha1>irh3htngzwm6exsjjyxwhpa8lhabd7b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187077</id>
      <parentid>2187064</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:07:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <comment>/* Titl e saozneg. */ Respont</comment>
      <origin>2187077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1985" sha1="ht41y2xqrdxfabkym8kl9qibgx4j9se" xml:space="preserve">== Titl e saozneg. ==

Salut dit, ne gomprenan ket perak eo an titl e saozneg. Ur film ukrainat eo, neketa ? [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 3 Ebr 2026 da 19:32 (UTC)

:Demat,
:Sañset reolenn Wikipedia e brezhoneg, derc'hel an titloù er yezh embann, embannet eo bet en ukraineg ha saozneg ha ket e brezhoneg siwazh.
:A galon [[Implijer:Dishual|Dishual]] ([[Kaozeadenn Implijer:Dishual|kaozeal]]) 3 Ebr 2026 da 19:50 (UTC)
::Pet den a gomz ukraineg er wikipedia brezhonek ? Paz kalz m'eus aon... Perak lakaat an titl en ukraineg  neuze, ma n'eo ket komprenet diouzhtu gant al lennerien ? Ne oaran ket piv en deus divizet ar reolenn-mañ, met ne glot ket gant reolenn nv1 ar wikipedia-mañ a zo da skrivañ ar pennadoù e brezhoneg. Tost an holl filmoù a zo ur pennad diwar o fenn n'int ket bet mouezhiet e brezhoneg, an dra-se ne dalv ket eo ret lakaat titl pennad an holl filmoù-se en o yezh orin. E gwirionez ne vez ket graet kement-se, met e vez lakaet an titloù... e saozneg alies mat. Ar filmoù korean da skouer : [[:Rummad:Filmoù Su Korea]], pe ar film italian [[A Bay of Blood]], hag all. Gwir eo n'eus ket moien da dreiñ un titl bep gwech, met ar reolenn a zlefe bezañ klask pa'z eus tu, evel ar film rusian hag ukrainat [[An emgann evit Sevastopol]]. Komprenus eo an titl-se, ha ''Bitva za Sevastopol'' ne vije ket bet. E gwirionez e vez miret an titloù e saozneg, galleg, alamaneg, spagnoleg hag italianeg dre vras peogwir eo yezhoù aes awalac'h da gompren evit ar wikipederien vrezhonek, hag ar yezhoù all (rusianeg, arabeg, japaneg, koreaneg...) a vez troet e saozneg ha mat pell zo ! Perak e saozneg ? Peogwir eo ar yezh niverenn unan er bed ? Ar saozneg a zo e pep lec'h war internet dija, ne gemeromp ket perzh e se ha klaskomp reiñ ur plasig d'ar brezhoneg evit al lennerien vrezhonek a zeu amañ, ha se a dremen dre an titloù da gentañ. [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 4 Ebr 2026 da 09:07 (UTC)</text>
      <sha1>ht41y2xqrdxfabkym8kl9qibgx4j9se</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>The Stronghold (film, 2017)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179751</id>
    <redirect title="Storozhova zastava" />
    <revision>
      <id>2187063</id>
      <timestamp>2026-04-03T19:53:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>Dishual en deus kaset ar bajenn [[The Stronghold (film, 2017)]] da [[Storozhova zastava]]</comment>
      <origin>2187063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="9xci8by4guhmuqtnlk4fct0efueoxmx" xml:space="preserve">#ADKAS [[Storozhova zastava]]</text>
      <sha1>9xci8by4guhmuqtnlk4fct0efueoxmx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kaozeal:The Stronghold (film, 2017)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>179752</id>
    <redirect title="Kaozeal:Storozhova zastava" />
    <revision>
      <id>2187065</id>
      <timestamp>2026-04-03T19:53:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>Dishual en deus kaset ar bajenn [[Kaozeal:The Stronghold (film, 2017)]] da [[Kaozeal:Storozhova zastava]]</comment>
      <origin>2187065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="icxqw17pnu7d5d638k4ghuyjieniv9d" xml:space="preserve">#ADKAS [[Kaozeal:Storozhova zastava]]</text>
      <sha1>icxqw17pnu7d5d638k4ghuyjieniv9d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dour andon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179753</id>
    <revision>
      <id>2187080</id>
      <timestamp>2026-04-04T09:44:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <comment>Boulc'hañ</comment>
      <origin>2187080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="578" sha1="1ex00z75d8k3sr2u8ke7zozrztbsz1n" xml:space="preserve">[[Restr:Eau de la source chez Champboisé.jpg|thumb|Dour andon e [[Kebek]].]]
'''Dour andon, dour eien, dour mammenn, dour stivell''' pe '''dour-sav''' a zo dour a zeu eus un [[andon]] ent-naturel.

Ur rummad dour boutailhet eo ivez hag a heul reolennoù hag a c'hall cheñchout hervez ar broioù. Dre vras e tle bezañ a orin danzouar ha bezañ bet gwarezet diouzh ar saotradur. N'eus ket danvezennoù meinel ret evel evit an [[dour melar]].

An dour andon boutailhet ne zeu ket eus an andon war-eeeun met e vez korvoet dre [[talaradur|dalaradur]] peurliesañ.

[[Rummad:Dour]]</text>
      <sha1>1ex00z75d8k3sr2u8ke7zozrztbsz1n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187082</id>
      <parentid>2187080</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:47:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>rummad</comment>
      <origin>2187082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="597" sha1="5ok9ejk1b11hdoscl90fsiqswiwlho8" xml:space="preserve">[[Restr:Eau de la source chez Champboisé.jpg|thumb|Dour andon e [[Kebek]].]]
'''Dour andon, dour eien, dour mammenn, dour stivell''' pe '''dour-sav''' a zo dour a zeu eus un [[andon]] ent-naturel.

Ur rummad dour boutailhet eo ivez hag a heul reolennoù hag a c'hall cheñchout hervez ar broioù. Dre vras e tle bezañ a orin danzouar ha bezañ bet gwarezet diouzh ar saotradur. N'eus ket danvezennoù meinel ret evel evit an [[dour melar]].

An dour andon boutailhet ne zeu ket eus an andon war-eeeun met e vez korvoet dre [[talaradur|dalaradur]] peurliesañ.

[[Rummad:Dour]]
[[Rummad:Diedoù]]</text>
      <sha1>5ok9ejk1b11hdoscl90fsiqswiwlho8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187083</id>
      <parentid>2187082</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:58:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>alc'hwez ar skeudenn</comment>
      <origin>2187083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="622" sha1="qopf34pnmj36pp2ottkq605nr37sx3k" xml:space="preserve">[[Restr:Eau de la source chez Champboisé.jpg|thumb|Dour andon kempennet e [[feunteun]] e [[Kebek]].]]
'''Dour andon, dour eien, dour mammenn, dour stivell''' pe '''dour-sav''' a zo dour a zeu eus un [[andon]] ent-naturel.

Ur rummad dour boutailhet eo ivez hag a heul reolennoù hag a c'hall cheñchout hervez ar broioù. Dre vras e tle bezañ a orin danzouar ha bezañ bet gwarezet diouzh ar saotradur. N'eus ket danvezennoù meinel ret evel evit an [[dour melar]].

An dour andon boutailhet ne zeu ket eus an andon war-eeeun met e vez korvoet dre [[talaradur|dalaradur]] peurliesañ.

[[Rummad:Dour]]
[[Rummad:Diedoù]]</text>
      <sha1>qopf34pnmj36pp2ottkq605nr37sx3k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Besa (mindrailherez)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179754</id>
    <revision>
      <id>2187084</id>
      <timestamp>2026-04-04T10:50:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;{| class=&quot;infobox&quot;  {{Infobox/Titl|Mindrailherez Besa|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; line-height: 1.5em;&quot; |[[Restr:Besa machine gun.JPG|frameless|280x280px]] &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ur vindrailherez '''Besa'''    |- ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Kinnig |- ! scope=&quot;row&quot; |Bro |{{Tchekoslovakia}}&lt;br&gt;{{Rouantelezh-Unanet}} |- ! scope=&quot;row&quot; |Doare |[[Mindrailherez]] yenaet dre aer |-...&quot;</comment>
      <origin>2187084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3700" sha1="9eyuoufvi78jcdes98glxxr77mcnr2n" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; 
{{Infobox/Titl|Mindrailherez Besa|696969|talbenn defaut|FFF}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; line-height: 1.5em;&quot; |[[Restr:Besa machine gun.JPG|frameless|280x280px]] &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ur vindrailherez '''Besa'''
   |-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Kinnig
|-
! scope=&quot;row&quot; |Bro
|{{Tchekoslovakia}}&lt;br&gt;{{Rouantelezh-Unanet}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |Doare
|[[Mindrailherez]] yenaet dre aer
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mont en-dro
|[[Arm-tennata|Tennata]] dre amprest gazoù, piston
|-  
! scope=&quot;row&quot; |[[Munision|Munisionoù]]
|[[7,92 × 57 mm Mauser|7,92 mm Mauser]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |Produer
|[[Birmingham Small Arms Company]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mare produiñ
|1939 - 1945 (da nebeutañ)
|-
! scope=&quot;row&quot; |Niver produet
|{{formatnum:59332}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mare implij
|1939 - bloavezhioù 1960 (arme Breizh-Veur)
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Perzhioù teknikel
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mas (hep kartouchenn)
|21 kg
|-
! scope=&quot;row&quot; |Hirder
|{{formatnum:1100}} mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Hirder ar c'hanol
|740 mm
|-
{{Patrom:Infobox/Dispartier}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |Tizh mont e-maez ar boledoù
|823 m/s
|-
! scope=&quot;row&quot; |Lusk-tennañ teorikel
|450 pe 750 tenn/mn (Mark I)&lt;br&gt;500 pe 800 tenn/mn (Mark II)&lt;br&gt;750 tenn/mn (Mark III)
|-
! scope=&quot;row&quot; |Endalc'h
|Gouriz 225 kartouchenn
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Lezenn
|-
! scope=&quot;row&quot; |Rummad e Bro-C'hall
|A
|-
|}
Ar '''Besa''' (diwar anv he froduer, [[Birmingham Small Arms Company|BSA]]) zo ur [[Mindrailherez|vindrailherez]] implijet gant ar [[British Army]] e-pad an [[Eil Brezel-bed]] dreist-holl. Deveret eo eus ar [[ZB-53]] tchekoslovak evit bezañ savet war garbedoù&lt;ref&gt;{{En}} POPENKER Maxim, ''[https://modernfirearms.net/en/machineguns/czech-republic-machineguns/zb-53-vz-37-eng/ ZB 53 / Vz.37]'', Modern Firearms (lennet d'ar 04/04/2026)&lt;/ref&gt;.

Un arm yenaet dre aer eo, dezhañ ur sistem [[Arm-tennata#Tennata damaotomatek hag aotomatek|tennata]] dre biston. Pourveziet eo gant gourizoù 225 kartouchenn. N'eo ket kambret e [[.303 British]] evel kalz armoù breizhveuriat eus ar mare-se, met e [[7,92 × 57 mm Mauser|7,92 mm Mauser]], kalibr orin ar vindrailherez tchekoslovak, peogwir e oa bet dibabet gant [[Breizh-Veur]] e 1939, er mare ma ranke kavout armoù buan, hep kaout amzer da azasaat anezhe. Soñjet e oa bet e c'hallfe ivez bezañ poellek pa oa ar 7,92 mm Mauser kalibr standart an armoù-skoaz alaman : ma vefe seziset munisionoù digant ar [[Wehrmacht]] e c'hallfent bezañ adimplijet evit ar Besa neuze&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{en}} ''[https://www.militaryfactory.com/smallarms/detail.php?smallarms_id=221 BESA (Gun, Machine, 7.92 mm, BESA)]'', Military Factory (lennet d'ar 04/04/2026)&lt;/ref&gt;.

Tri stumm nes a voe eus ar Besa : ar Mark I (1939-1940) a oa dezhi un dibaber tizh-tennañ (450 pe 750 tenn/mn) ; ar Mark I (1940-1943), unan 500 pe 800 tenn/mn ; hag ar Mark III (produet adalek 1943), ur stumm simplaet evit aesaat ar produiñ a-yoc'h, dezhi un tizh-tennañ 750 tenn/mn hepken&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Savet e voe war ar braz eus an tankoù saoz implijet e-pad an [[Eil Brezel-bed]], en o zouez an [[A12 Mathilda II]], ar [[Crusader]], ar [[Mark III Valentine]], an [[A22 Churchill]], an [[A27 M Cromwell]] hag an [[A34 Comet]]&lt;ref&gt;{{Fr}} FOSS Christopher F., ''Chars de la 2&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; Guerre mondiale'', PML Éditions, 1994, 159 p., ISBN 2-87628-896-6, pp. 68-95&lt;/ref&gt;.

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{Porched:Armoù-tan}}
[[Rummad:Mindrailherezioù]]
[[Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed]]
[[Rummad:Armoù ar Rouantelezh-Unanet]]</text>
      <sha1>9eyuoufvi78jcdes98glxxr77mcnr2n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187086</id>
      <parentid>2187084</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T10:56:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2187086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3904" sha1="1aypjn9tfx6x467ag9tslokrnud18nq" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; 
{{Infobox/Titl|Mindrailherez Besa|696969|talbenn defaut|FFF}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; line-height: 1.5em;&quot; |[[Restr:Besa machine gun.JPG|frameless|280x280px]] &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ur vindrailherez '''Besa'''
   |-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Kinnig
|-
! scope=&quot;row&quot; |Bro
|{{Tchekoslovakia}}&lt;br&gt;{{Rouantelezh-Unanet}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |Doare
|[[Mindrailherez]] yenaet dre aer
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mont en-dro
|[[Arm-tennata|Tennata]] dre amprest gazoù, piston
|-  
! scope=&quot;row&quot; |[[Munision|Munisionoù]]
|[[7,92 × 57 mm Mauser|7,92 mm Mauser]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |Produer
|[[Birmingham Small Arms Company]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mare produiñ
|1939 - 1945 (da nebeutañ)
|-
! scope=&quot;row&quot; |Niver produet
|{{formatnum:59332}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mare implij
|1939 - bloavezhioù 1960 (arme Breizh-Veur)
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Perzhioù teknikel
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mas (hep kartouchenn)
|21 kg
|-
! scope=&quot;row&quot; |Hirder
|{{formatnum:1100}} mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Hirder ar c'hanol
|740 mm
|-
{{Patrom:Infobox/Dispartier}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |Tizh mont e-maez ar boledoù
|823 m/s
|-
! scope=&quot;row&quot; |Lusk-tennañ teorikel
|450 pe 750 tenn/mn (Mark I)&lt;br&gt;500 pe 800 tenn/mn (Mark II)&lt;br&gt;750 tenn/mn (Mark III)
|-
! scope=&quot;row&quot; |Endalc'h
|Gouriz 225 kartouchenn
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Lezenn
|-
! scope=&quot;row&quot; |Rummad e Bro-C'hall
|A
|-
|}
Ar '''Besa''' (diwar anv he froduer, [[Birmingham Small Arms Company|BSA]]) zo ur [[Mindrailherez|vindrailherez]] implijet gant ar [[British Army]] e-pad an [[Eil Brezel-bed]] dreist-holl. Deveret eo eus ar [[ZB-53]] tchekoslovak evit bezañ savet war garbedoù&lt;ref&gt;{{En}} POPENKER Maxim, ''[https://modernfirearms.net/en/machineguns/czech-republic-machineguns/zb-53-vz-37-eng/ ZB 53 / Vz.37]'', Modern Firearms (lennet d'ar 04/04/2026)&lt;/ref&gt;.
[[Restr:IWM-E-16827-light-tank-AA-MkI-19420915.jpg|kleiz|thumb|200x200px|Un tank enepnijerez [[Mk VI light tank]] e [[Afrika an Norzh|Norzhafrika]] e miz Gwengolo 1942, warnañ peder mindrailherez Besa.]]
Un arm yenaet dre aer eo, dezhañ ur sistem [[Arm-tennata#Tennata damaotomatek hag aotomatek|tennata]] dre biston. Pourveziet eo gant gourizoù 225 kartouchenn. N'eo ket kambret e [[.303 British]] evel kalz armoù breizhveuriat eus ar mare-se, met e [[7,92 × 57 mm Mauser|7,92 mm Mauser]], kalibr orin ar vindrailherez tchekoslovak, peogwir e oa bet dibabet gant [[Breizh-Veur]] e 1939, er mare ma ranke kavout armoù buan, hep kaout amzer da azasaat anezhe. Soñjet e oa bet e c'hallfe ivez bezañ poellek pa oa ar 7,92 mm Mauser kalibr standart an armoù-skoaz alaman : ma vefe seziset munisionoù digant ar [[Wehrmacht]] e c'hallfent bezañ adimplijet evit ar Besa neuze&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{en}} ''[https://www.militaryfactory.com/smallarms/detail.php?smallarms_id=221 BESA (Gun, Machine, 7.92 mm, BESA)]'', Military Factory (lennet d'ar 04/04/2026)&lt;/ref&gt;.

Tri stumm nes a voe eus ar Besa : ar Mark I (1939-1940) a oa dezhi un dibaber tizh-tennañ (450 pe 750 tenn/mn) ; ar Mark I (1940-1943), unan 500 pe 800 tenn/mn ; hag ar Mark III (produet adalek 1943), ur stumm simplaet evit aesaat ar produiñ a-yoc'h, dezhi un tizh-tennañ 750 tenn/mn hepken&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Savet e voe war ar braz eus an tankoù saoz implijet e-pad an [[Eil Brezel-bed]], en o zouez an [[A12 Mathilda II]], ar [[Crusader]], ar [[Mark III Valentine]], an [[A22 Churchill]], an [[A27 M Cromwell]] hag an [[A34 Comet]]&lt;ref&gt;{{Fr}} FOSS Christopher F., ''Chars de la 2&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; Guerre mondiale'', PML Éditions, 1994, 159 p., ISBN 2-87628-896-6, pp. 68-95&lt;/ref&gt;.

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{Porched:Armoù-tan}}
[[Rummad:Mindrailherezioù]]
[[Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed]]
[[Rummad:Armoù ar Rouantelezh-Unanet]]</text>
      <sha1>1aypjn9tfx6x467ag9tslokrnud18nq</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>