Peurunvan

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="br">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>brwiki</dbname>
    <base>https://br.wikipedia.org/wiki/Degemer</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.22</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Dibar</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Kaozeal</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Implijer</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Kaozeadenn Implijer</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Kaozeadenn Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Restr</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Kaozeadenn Restr</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Kaozeadenn MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Patrom</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Kaozeadenn Patrom</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Skoazell</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Kaozeadenn Skoazell</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Rummad</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kaozeadenn Rummad</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modulenn</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Kaozeadenn modulenn</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Peurunvan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>754</id>
    <revision>
      <id>2187104</id>
      <parentid>2187070</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T15:46:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ch. Rogel</username>
        <id>46</id>
      </contributor>
      <comment>s e istor ar brezhoneg. Kannaded a-berzh ar re vrasañ eus ar strolladoù a stourm evit hor yezh a sinas un emglev da unvaniñ an doare-skrivañ evit mat.&lt;br&gt;</comment>
      <origin>2187104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12500" sha1="rlrdbfvykurelveddiw6igmdtbdhvhs" xml:space="preserve">Diwar an divizoù diwar-benn [[adreizh]] [[reizhskrivadur ar brezhoneg]] e 1941 oa bet savet ar reizhskrivadur peurunvanet, berroc'h ar '''peurunvan''', [[arallanv]]et '''KLTG'''&lt;ref&gt;Diwar pennlizherennoù anvioù ar pevar rannyezh a vez meneget ez-istorel : Kerne, Leon, Treger ha Gwened.&lt;/ref&gt; ivez, pe ar « Zh » c'hoazh, evit kemer plas an [[doare-skrivañ KLT]], savet da-heul adaoz reizhskrivadur ar brezhoneg 1908, en ur engronnañ ar reizhskrivadur implijet e [[Bro-Wened]].&lt;ref&gt;''Danevell ar Peurunvanadur'' savet gant Remont Delaporte, ''Imbourc'h'', niv. 263-268, 1991-1992.&lt;/ref&gt;. Daoust m’eo bet implijet an adreizh gant kelaouennoù ha tiez-embann pennañ e krogas [[Brezel reizhskrivadur ar brezhoneg]] hag a voe maget diwar abegoù politikel e-pad 70 bloaz.
==Istor==
=== Adreizhioù reizhskrivadur ar brezhoneg a-raok 1821 === 
Ma veze [[doare-skrivañ|doareoù-skrivañ]] stabil a-walc’n evit an [[henvrezhoneg]], eus un tu, ha evit ar [[krennvrezhoneg|c’hrennvrezhoneg]], eus un tu all, ne c’heller ket gouzout gant piv e oa bet savet an doareoù-skrivañ-se.&lt;br&gt;
E [[1659]] e voe embannet, dindan sinadur ar [[Jezuisted|Jezuist]] [[Juluan Maner]], ''[[Le Sacré Collège de Jésus]]'', enno ur [[Yezhadurioù ar brezhoneg|yezhadur]] hag ur [[Geriadurouriezh ar brezhoneg|geriadur]]. An [[Divlizherennad|divlizherennad]] « c’h » evit treuzskrivañ ar [[soniad]] ''[[rotakegezhh|rotakegeg]]'' ha ne gaver ket anezhañ er [[yezhoù romanek]], a voe degaset gantañ.&lt;br&gt;
=== Diforc'hioù  etre an doareoù-skrivañ hervez an eskoptioù === 
Adreizh savet gant Juluan Maner a voe an hini poulzet gant beleien Eskopti Leon a-raok an Dispac’h gall&lt;ref&gt;Kazi holl ar veleien a lakae levrioù da vezañ embannet a voe liammet gant Eskopti Leon.&lt;/ref&gt;, impljet e Kerne war eeun hag savet un embannadur tregeregaet ma veze tu.&lt;br&gt;
Daou gantved goude e klaskas tud a iliz [[Eskopti Gwened]] sevel ur reizhiad treuzskrivañ ar yezh komzet&lt;ref&gt;Ne oa ket an doareoù-komz unvan, ha dre vras, e oa staliet ar reolennoù diwar brezhoneg komzet tro_dro da Wened&lt;/ref&gt; gant tud ar bastell-vro-se. Etre 1700 ha 1910 e voe lakaet ar reolennoù da vezañ stabil&lt;ref&gt;Un adreizh diabarz a voe gaet war-dro 1840 gant [[Yann-Vari ar Joubiouz]] ha [[Korneli an Diod]] dindan evezh Eskopti Gwened&lt;/ref&gt;. Un troc’h a yeas war wel etre skridoù relijiel Bro-Wened ha darnvuiañ ar [[brezhonegva]].
=== Adreizh [[Yann-Frañsez ar Gonideg]] ===
E 1821 e lakaas embann Yann-Frañsez ar Gonideg ar ''[[Grammaire celto-bretonne]]’’, e-lec’h e kinnige adreizhañ reizhskrivadur [[Eskopti Kemper ha Leon]].
Klask a reas ar Gonideg skarzhañ lizherennoù heñvelson evel « qu » ha « c » erlec’hiet gant « k » o-daou hag un nebeud reolennoù evit an araogennoù hag ar verboù. Nac’het e voe gant darnvuiañ ar veleien implij ar reizhskridur nevez, met e voe kandrec’het eskob Kemper ha Leon, an Aotrou [[Jozeb Mari Graveran]] e 1840. Gant heulidi [[Teodor Kervarker]] e voe degemeret ([[Aogust Brizeug]], [[Prosper Proux]], [[Yann-Vari ar Skourr]], [[Fañch an Uhel]]), ha krouidigezh ar gelaouenn [[Feiz ha Breiz]] e 1866 a zegasas darnvuiañ ar veleien e-barzh ar jeu.
==  Staliadur ar peurunvan ==
=== Adreizhioù reizhskrivadur 1908 ===
Diwar atiz [[Frañsez Vallée]], yezhoniour ha rener ''[[Kroaz ar Vretoned]]'', ur [[sizhunieg]] brezhonek dindan evezh [[Eskopti Sant-Brieg|eskob Sant-Brieg]], e voe savet [[Emglev ar skrivagnerien]]&lt;ref&gt;Pep hini anezho o skrivañ, pe e-barzh ''Kroaz ar Vretoned'', pe e-barzh ''Feiz ha Breiz'' e oant.&lt;/ref&gt; e 1908 evit ma vo unanet reizhskrivadur ar brezhoneg e [[Treger]], [[Bro-Leon|Leon]] ha [[Kerne]], alese un arallanv, ar c'hKLT. Ar c’hemmoù pennañ a voe hollekadur ar liester « où  «  e-lec’h ma veze graet gant « o » e Bro-Dreger ha al lostger « añ » pe « iñ » evit an [[anv-verb|anvioù-verb]]. Lakaet e vo ar reolennoù dindan atebegezh [[Breuriez Veur ar Brezoneg|Breuriez Veur ar brezoneg]] (istitlet « L’Académie bretonne ») krouet diwar atiz [[Charlez ar Govig]] e 1922. 
=== Breujoù war beurunvaniñ ar brezhoneg ===
Chalet e oa darn ar skrivagnerien vrezhonek e chome un troc’h en embann brezhoneg pa chome daou reizhskrivadur, hini Bro-Wened hag hini ar c'hKLT. E 1936, diwar atiz ur skrivagner gwenedek, [[Xavier Langleiz]] e oa bet bodet un toullad skrivagnerien, [[Loeiz Herrieu]], [[Roparz Hemon]], [[Raymond Delaporte]], [[Marc'harid Gourlaouen]], [[Roparzh Audic]], [[Youenn Drezen]] hag un nebeud kinnigoù o doa graet : ober gant &quot;zh&quot; er gerioù a veze skrivet gant &quot;z&quot; e KLT ha gant &quot;h&quot; e gwenedeg, skrivañ &quot;w&quot; er gerioù ma veze kavet &quot;v&quot; pe &quot;o&quot; e KLT hag &quot;ù&quot; e gwenedeg&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20200909143656/http://bibliotheque.idbe-bzh.org/document.php?id=emglew-brezhonegerien-5614&amp;l=br&lt;/ref&gt;. Koulskoude e voe feuket [[Roparz Hemon]] abalamour ma oa bet lakaet da grediñ e oa bet un emglev, pa ne oa ket, ha echu gant an divizoù e 1937.
=== Amveziadoù emglev 1941 ===
Hervez kont e voe lañset buan ar breujoù war ar peurunvaniñ e penn ar bloavezh 1941 pa voe anv eus kentelioù roet e brezhoneg er skol hag e poueze yezhourien alaman evel [[Leo Weisgerber]]&lt;ref&gt;Pennarbennigour (&quot;sonderfürher&quot;) karget a evezhiañ an traou breizhek evit al lu alaman.&lt;/ref&gt; ma vije unvanet ar reizhskrivadur. Un nebeud emgavioù a voe aozet e miz Gouere 1941 e Roazhon dindan atebegezh ar skrivagner ha yezhour, Roparz Hemon, sekretour Breuriez Veur ar Brezhoneg ha rener skingasadennoù brezhonek Radio-Roazhon ivez.&lt;br&gt;
Kelou an emglev a voe roet ar sizhunieg brezhonek Arvor daou e 1943 evel-se : 
{{quotation|Daou vloaz’ zo, d’an 8 a viz Gouere 1041, e c’hoarvezas e Roazhon un darvoud a bouez bra
}}
== Heuliadoù an emglev ==
Hervez Arvor, niv.  , e voe sinaet ar skrid-emglev gant 17 den : 
Implij an doare-skrivañ-se a oa bet degemeret er bloaz 1941 gant an holl skrivagnerien gwitibunan, war-bouez tri eus ar rummad kozh : [[Taldir]], [[Frañsez Vallée|Vallée]] ha [[Meven Mordiern]], na felle ket dezho lakaat kemm d'an doare-skrivañ evit reiñ digor d'ar gwenedeg a oa endeo war e dalaroù, emezo.

Abalamour d'ar skrivagnerien wenedek eo en doa asantet [[Roparz Hemon]] d'ar ''peurunvan''iñ a-benn ar fin. O vezañ ma'z eo furmoù zo ar rannyezh-se diforc'h-mat diouzh re an teir all ez eus bet termenet betek pegeit e vez degemeret [[stummoù gwenedek-rik er yezh lennek]].
=== Degemer hag implij ar reizhskrivadur peurunvanet ===
'''Implij an doare-skrivañ-se a oa bet degemeret er bloaz 1941 gant an holl skrivagnerien, war-bouez tri eus ar rummad kozh : [[Taldir]], [[Frañsez Vallée|Vallée]] ha [[Meven Mordiern]], na felle ket dezho lakaat kemm d'an doare-skrivañ evit reiñ digor d'ar gwenedeg a oa endeo war e dalaroù, emezo.

Sevel a reas Akademiezh Roazhon a-enep ar peurunvan e 1942, ha berzet e voe adalek diwezh 1942, diviz kadarnaet meur a wech e 1943 ha 1944&lt;ref&gt;Iwan Wmffre, ''Breton Orthographies and Dialects: The Twentieth-Century Orthography War in Brittany'', Peter Lang, 2007, p. 159-160.&lt;/ref&gt;, war a seblant war atiz ar chaloni [[François Falc'hun|Falc'hun]] hag [[Armand Keravel]]&lt;ref&gt;Iwan Wmffre, ''Breton Orthographies and Dialects: The Twentieth-Century Orthography War in Brittany'', Peter Lang, 2007, p. 160-161.&lt;/ref&gt;.

E 1942 e savas [[Florentin Goinard]] hag e danvez-priedez, [[Suzanne Derrien]]-Le Masurier un ti-embann nevez e Brest, [[Skridoù Breizh]] e anv, an hini kentañ oc'h implij ar reolennoù nevez.

=== Tabutoù goude Eil Brezel-bed : Brezel ar reizhskrivadur ===
Nac’het e voe ober gant ar peurunvan gant kevarzhe ar vistri-skol laik, Ar Falz, renet gant [[Armañs Keravel]], ha gant Bodadeg ar Sonerion, renet gant [[Polig Monjarret]], eus un tu, ha gant eskopti Kemper ha Leon, eus un tu all, hag e kendalc’hjont gant ar « KLT » 1908, betek ma vo krouet Emgleo Breiz e 1955. Gant ar gevredad sevenadurel-se e voe embannet levrioù ha kelaouennoù e [[Skolveurieg| reizhskrivadur  skolveuriek]] lakaet e pleustr e 1955. Krouet e oa bet ar reolennoù gant [[François Falc'hun|Frañsez Falc’hun]], pennkelenner ar studioù keltiek, e [[Skol-veur Roazhon]].&lt;br&gt;
Div gostezenn a yeas war wel, pep hini gant he gwikefreoù embann ha kemenn hag e renjont Brezel reizhskrivadur ar brezhoneg.
Da veur a hini e seblant rendael ar reizhskrivadurioù eus un amzer all pa n'eo ket peogwir e skriver e peurunvan ez eur &quot;a-du gant an Nazied&quot;, evel ma veze lavaret goude ar brezel. Pa voe adkroget gant [[Youenn Olier]] da skrivañ e peurunvan e [[1945]] e fellas dezhañ &quot;''sammañ hêrezh Gwalarn''&quot;, da lavarout eo derc'hel da stagañ dazont ar brezhoneg ouzh keal ar vroadelouriezh vrezhon hag ur Vreizh dieub&lt;ref&gt;alies-mat e ra anv eus se Youenn Olier, en e gelaouenn &quot;An Avel&quot; (1945), hag en e zeizlevr.&lt;/ref&gt;.

Asamblez gant Armañs Keravel a yeas a-enep diouzhtu, [[Andreo ar Merser]] ha [[Visant Seite]], daoust m'o doa asantet d'ar peurunvan e [[1941]], o doa e zilezet e [[1945]], hag aet a-du gant ar skolveurieg e [[1954]], dreist-holl evit un abeg politikel eta, peogwir e fellas dezho ren ur bengadouriezh rannvroelour a-benn en em ziskouez evel patrioted vat gant ar spi da sachañ digant ar Stad C'hall un draig bennak evit ar brezhoneg, ur politikerezh a voe ur c'hwitadenn.

Koulskoude ez eus bet tabut e-pad pell e Breizh diwar-benn an doare-skrivañ ha dreist-holl enebiezh ouzh ar peurunvan. 
*Unan eus an arguzennoù e oa (hag e vez c'hoazh gant tud zo) an istor: ur skritur awenet gant renad an Alamaned er vro e vije bet.
*Un arguzenn all eo an distagadur: lakaat a raje an dud da zistagañ fall.
==Reolennoù==
Reolennoù doare-skrivañ ar peurunvan a vo kavet er pennad [[doareoù-skrivañ e brezhoneg]]. Doujañ outo a dleer ober er pennadoù holloueziadurel.

==Ar peurunvan aet da reizhskrivadur damofisiel==
Ar sin kentañ ma yae an avel kreñvoc’h war-zu ar ''peurunvan'' a voe diviz an Deskadurezh-Stad war ar reizhskrivadur implijet gant an ti-embann pedagogel [[Ti-embann ar skolioù|TES]] krouet war-dro 1995 hag ober gant ar peurunvan a oa ret, pa oa darnvuiañ ar skolidi hag ar skolajidi vrezhonek e klasoù Diwan&lt;ref&gt;Gant kerent Diwan e oa bet divizet ma vefe kelennet nemet diouzh ar peurunvan e 1981.&lt;/ref&gt;.
Implijet e vez ar ''peurunvan'' gant an holl embannerien vrehonek, adalek [[Al Liamm]] (kelaouenn lennegel) ha levrioùbetek [[Bannoù-Heol]] (bannoù-treset), ha hini ar c'helenn en holl skolioù, re ar Stad pe re [[Diwan]], war-bouez unanik bennak.
Reizhskrivadur pennañ ar brezhoneg eo hiziv. Implijet e vez gant an holl skolioù, degemeret gant an holl skolioù-meur, hag e ya da ober tost an holl levrioù embannet.

Ar peurunvan eo skritur ofisiel ar [[wikipedia]] vrezhonek ivez.

==Enebiezh ouzh ar peurunvan er {{XXIañ}} kantved==
*N'eo ket ken rust an enebiezh ouzh ar ''peurunvan'' ha ma oa en {{XXvet}} kantved, war-bouez skridoù [[Françoise Morvan]]. Koulskoude he deus embannet skridoù peurunvan e-barzh [[Anciennes complaintes de Bretagne]] e 2010.
*Enebiezh [[Jean Le Dû]], bet kelenner brezhoneg e [[Skol-veur Brest]] : http://languebretonne.canalblog.com/archives/2010/09/11/19035668.html.

== Levrlennadur ==
* Juluan Maner, ''Le sacré college de Iesus divisé en cinq classes, ov l'on enseigne en langue Armorique les leçons Chrestiennes auec les 3. clefs pour y entrer, vn Dictionaire, vne Grammaire &amp; Syntaxe en méme langue'', Kemper, Jean Hardouyn, 1659.
* [https://bibliotheque.idbe.bzh/data/cle_38/Rapport_de_Taldir_sur_lOrthographe_du_Breton_1943.pdf Frañsez Jaffrennou-Taldir, Rapport de M. Taldir Jaffrennou sur l’orthographe du breton au [[Comité consultatif de Bretagne]]…, le 15 janvier 1943]. E-barzh ''Le Réveil breton''
* [[Roperzh ar Mason]], ''Le Vannetais unifié, prononciation, grammaire et vocabulaire'', Brest, Skridoù Breizh, 1943, 24 p. 
* [[Jean Le Dû]], « Vrais bretons et pseudo-normes ». E-barzh François P. Bonnot, ''Paroles régionales - normes,variétés linguistiques et contexte social'', Presses Universitaires de Strasbourg, 1995, p. 265-287
* [[Iwan Wmffre]], ''Breton Orthographies and Dialects: The Twentieth-Century Orthography War in Brittany'', Peter Lang, 2007.
* [[Jean-Claude Le Ruyet]], ''Komz, liamm ha norm''. Tezenn, Skol-veur Roazhon 2, 2009
* [[Albert Deshayes]],'' Histoire de la langue bretonne'', Brest, Label LN, 2013, 510 p. {{ISBN|9782915915396}}
==Notennoù ha daveennoù==
{{daveoù}}

[[Rummad:Doareoù-skrivañ ar brezhoneg]]</text>
      <sha1>rlrdbfvykurelveddiw6igmdtbdhvhs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187113</id>
      <parentid>2187104</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T17:18:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ch. Rogel</username>
        <id>46</id>
      </contributor>
      <comment>Kendalc’h gant ar c'hempenn</comment>
      <origin>2187113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13961" sha1="2bsvbepempfqgx9cgdfdl9gdyektupu" xml:space="preserve">{{LabourAChom}}
Diwar an divizoù diwar-benn [[adreizh]] [[reizhskrivadur ar brezhoneg]] e 1941 oa bet savet ar reizhskrivadur peurunvanet, berroc'h ar '''peurunvan''', [[arallanv]]et '''KLTG'''&lt;ref&gt;Diwar pennlizherennoù anvioù ar pevar rannyezh a vez meneget ez-istorel : Kerne, Leon, Treger ha Gwened.&lt;/ref&gt; ivez, pe ar « Zh » c'hoazh, evit kemer plas an [[doare-skrivañ KLT]], savet da-heul adaoz reizhskrivadur ar brezhoneg 1908, en ur engronnañ ar reizhskrivadur implijet e [[Bro-Wened]].&lt;ref&gt;''Danevell ar Peurunvanadur'' savet gant Remont Delaporte, ''Imbourc'h'', niv. 263-268, 1991-1992.&lt;/ref&gt;. Daoust m’eo bet implijet an adreizh gant kelaouennoù ha tiez-embann pennañ e krogas [[Brezel reizhskrivadur ar brezhoneg]] hag a voe maget diwar abegoù politikel e-pad 70 bloaz.
==Istor==
=== Adreizhioù reizhskrivadur ar brezhoneg a-raok 1821 === 
Ma veze [[doare-skrivañ|doareoù-skrivañ]] stabil a-walc’n evit an [[henvrezhoneg]], eus un tu, ha evit ar [[krennvrezhoneg|c’hrennvrezhoneg]], eus un tu all, ne c’heller ket gouzout gant piv e oa bet savet an doareoù-skrivañ-se.&lt;br&gt;
E [[1659]] e voe embannet, dindan sinadur ar [[Jezuisted|Jezuist]] [[Juluan Maner]], ''[[Le Sacré Collège de Jésus]]'', enno ur [[Yezhadurioù ar brezhoneg|yezhadur]] hag ur [[Geriadurouriezh ar brezhoneg|geriadur]]. An [[Divlizherennad|divlizherennad]] « c’h » evit treuzskrivañ ar [[soniad]] ''[[rotakegezhh|rotakegeg]]'' ha ne gaver ket anezhañ er [[yezhoù romanek]], a voe degaset gantañ.&lt;br&gt;
=== Diforc'hioù  etre an doareoù-skrivañ hervez an eskoptioù === 
Adreizh savet gant Juluan Maner a voe an hini poulzet gant beleien Eskopti Leon a-raok an Dispac’h gall&lt;ref&gt;Kazi holl ar veleien a lakae levrioù da vezañ embannet a voe liammet gant Eskopti Leon.&lt;/ref&gt;, impljet e Kerne war eeun hag savet un embannadur tregeregaet ma veze tu.&lt;br&gt;
Daou gantved goude e klaskas tud a iliz [[Eskopti Gwened]] sevel ur reizhiad treuzskrivañ ar yezh komzet&lt;ref&gt;Ne oa ket an doareoù-komz unvan, ha dre vras, e oa staliet ar reolennoù diwar brezhoneg komzet tro_dro da Wened&lt;/ref&gt; gant tud ar bastell-vro-se. Etre 1700 ha 1910 e voe lakaet ar reolennoù da vezañ stabil&lt;ref&gt;Un adreizh diabarz a voe gaet war-dro 1840 gant [[Yann-Vari ar Joubiouz]] ha [[Korneli an Diod]] dindan evezh Eskopti Gwened&lt;/ref&gt;. Un troc’h a yeas war wel etre skridoù relijiel Bro-Wened ha darnvuiañ ar [[brezhonegva]].
=== Adreizh [[Yann-Frañsez ar Gonideg]] ===
E 1821 e lakaas embann Yann-Frañsez ar Gonideg ar ''[[Grammaire celto-bretonne]]’’, e-lec’h e kinnige adreizhañ reizhskrivadur [[Eskopti Kemper ha Leon]].
Klask a reas ar Gonideg skarzhañ lizherennoù heñvelson evel « qu » ha « c » erlec’hiet gant « k » o-daou hag un nebeud reolennoù evit an araogennoù hag ar verboù. Nac’het e voe gant darnvuiañ ar veleien implij ar reizhskridur nevez, met e voe kandrec’het eskob Kemper ha Leon, an Aotrou [[Jozeb Mari Graveran]] e 1840. Gant heulidi [[Teodor Kervarker]] e voe degemeret ([[Aogust Brizeug]], [[Prosper Proux]], [[Yann-Vari ar Skourr]], [[Fañch an Uhel]]), ha krouidigezh ar gelaouenn [[Feiz ha Breiz]] e 1866 a zegasas darnvuiañ ar veleien e-barzh ar jeu.
==  Staliadur ar peurunvan ==
=== Adreizhioù reizhskrivadur 1908 ===
Diwar atiz [[Frañsez Vallée]], yezhoniour ha rener ''[[Kroaz ar Vretoned]]'', ur [[sizhunieg]] brezhonek dindan evezh [[Eskopti Sant-Brieg|eskob Sant-Brieg]], e voe savet [[Emglev ar skrivagnerien]]&lt;ref&gt;Pep hini anezho o skrivañ, pe e-barzh ''Kroaz ar Vretoned'', pe e-barzh ''Feiz ha Breiz'' e oant.&lt;/ref&gt; e 1908 evit ma vo unanet reizhskrivadur ar brezhoneg e [[Treger]], [[Bro-Leon|Leon]] ha [[Kerne]], alese un arallanv, ar c'hKLT. Ar c’hemmoù pennañ a voe hollekadur ar liester « où  «  e-lec’h ma veze graet gant « o » e Bro-Dreger ha al lostger « añ » pe « iñ » evit an [[anv-verb|anvioù-verb]]. Lakaet e vo ar reolennoù dindan atebegezh [[Breuriez Veur ar Brezoneg|Breuriez Veur ar brezoneg]] (istitlet « L’Académie bretonne ») krouet diwar atiz [[Charlez ar Govig]] e 1922. 
=== Breujoù war beurunvaniñ ar brezhoneg ===
Chalet e oa darn ar skrivagnerien vrezhonek e chome un troc’h en embann brezhoneg pa chome daou reizhskrivadur, hini Bro-Wened hag hini ar c'hKLT. E 1936, diwar atiz ur skrivagner gwenedek, [[Xavier Langleiz]] e oa bet bodet un toullad skrivagnerien, [[Loeiz Herrieu]], [[Roparz Hemon]], [[Raymond Delaporte]], [[Marc'harid Gourlaouen]], [[Roparzh Audic]], [[Youenn Drezen]] hag un nebeud kinnigoù o doa graet : ober gant &quot;zh&quot; er gerioù a veze skrivet gant &quot;z&quot; e KLT ha gant &quot;h&quot; e gwenedeg, skrivañ &quot;w&quot; er gerioù ma veze kavet &quot;v&quot; pe &quot;o&quot; e KLT hag &quot;ù&quot; e gwenedeg&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20200909143656/http://bibliotheque.idbe-bzh.org/document.php?id=emglew-brezhonegerien-5614&amp;l=br&lt;/ref&gt;. Koulskoude e voe feuket [[Roparz Hemon]] abalamour ma oa bet lakaet da grediñ e oa bet un emglev, pa ne oa ket, ha echu gant an divizoù e 1937.
=== Amveziadoù emglev 1941 ===
Hervez kont e voe lañset buan ar breujoù war ar peurunvaniñ e penn ar bloavezh 1941 pa voe anv eus kentelioù roet e brezhoneg er skol hag e poueze yezhourien alaman evel [[Leo Weisgerber]]&lt;ref&gt;Pennarbennigour (&quot;sonderfürher&quot;) karget a evezhiañ an traou breizhek evit al lu alaman.&lt;/ref&gt; ma vije unvanet ar reizhskrivadur. Un nebeud emgavioù a voe aozet e miz Gouere 1941 e Roazhon dindan atebegezh ar skrivagner ha yezhour, Roparz Hemon, sekretour Breuriez Veur ar Brezhoneg ha rener skingasadennoù brezhonek Radio-Roazhon ivez.&lt;br&gt;
=== Emvod diwezhañ ha sinadur ===
Kelou an emglev a voe roet ar sizhunieg brezhonek Arvor daou e 1943 evel-se : 
{{quotation|Daou vloaz’ zo, d’an 8 a viz Gouere 1041, e c’hoarvezas e Roazhon un darvoud a bouez bras en istor ar brezhoneg. Kannaded a-berzh eus ar re vrasa~~a strolladoù a stourm evit hor yezh a sinas un emglev da unvani~~an doare-skrivañ evit mat.&lt;br&gt;
Setu amañ anvioù ar sinerion :
* [[Abeozen]], yezhour
* [[Loeiz Andouard]], skrivagner
* [[Gwilherm Berthou-Kerverzhiou|Gwilherm Berthou]], skrivagner
*[[Frañsez Kervella|Kenan Kongar]] ha [[Marc'harid Gourlaouen]], a-berzh ar skol dre lizher ''[[Ober]]’'
* [[Andrev Koulouarn]], a-berzh ar gelaouenn ''[[SAV]]''
*An Abad [[Loeiz ar Floc'h|Loeiz Ar Floc’h]], a-berzh ar gelaouenn ''Studi hag Ober’'
* [[Yann Fouere]], a-berzh Ar Brezhoneg er Skol
* Roparzh Hemon, a-berzh ar gelaouenn ''Gwalarn’'
* Loeiz Herrieu, a-berzh ar gelaouenn ''Dihunamb’'
* Xavier de Langlais, a-berzh ar gelaouenn ''La Bretagne’'
* An Abad Le Marouille, yezhour
* [[Pêr Mokaer|Per Mocaer]], skrivagner, ha stourmer evit ar brezhoneg
* An Abad Y. V. Perrot, a-berzh ar gelaouenn ''[Feiz ha Breiz'' hag ar [[Bleun-Brug]]
* [[Frañsez Ugen|Fransez Uguen]], kenoaozer al levr ''[[Me a zesk brezoneg|Me a zesk Nrezhoneg]]''
Abaoe an 8 a viz Gouere 1941, ul labour hir a zo bet graet da seveniñ an emglev. Muioc’h-mui a vez moulet ar skridoù brezhonek hervez an doare-skrivañ unvan, ha n’eus nemetañ hiziviken a dleer kelenn er skolioù.&lt;br&gt;Un trec’h bras gounezet gant ar Vrezhoned : an trec’h warar spered a zizurzh, an trec’h warn o-unan.
}}
== Enebadeg da-heul embann an emglev ==
=== Enebadur [[Goursez Breizh]] hag an Deskadurezh-Stad ===
Abalamour d'ar skrivagnerien wenedek eo en doa asantet [[Roparz Hemon]] d'ar ''peurunvan''iñ a-benn ar fin. O vezañ ma'z eo furmoù zo ar rannyezh-se diforc'h-mat diouzh re an teir all ez eus bet termenet betek pegeit e vez degemeret [[stummoù gwenedek-rik er yezh lennek]]. 
Daoust ma oa bet sinaet an emglev gant skrivagnerien ha renerien gelaouenn a-bouezh e savas un enebadeg  taer a-walc’h, eus un tu a-berzh tri benn eus ar rummad kozh : [[Taldir]], [[Frañsez Vallée]] ha [[Meven Mordiern]] ha [[Yeun ar Gow]] ouzhpenn, eus un tu, ha tud [[Ar Falz]] eus tu all.&lt;br&gt;
Taldir, Drouiz-meur Breizh, a savas un danevell e anv Goursez Breizh, evit ar Comité cosultatif de Bretagne, ma lakae gouzout : « N’eus ket ret unaniñ hor yezh, evel m’eo kredet gant krouerien ar peurunvan, p’eo unvan c’hoazh, a-drugarez da labour An Ao. Vallée. Un dever hon eus, ni, izili Skolaj ar Varzhed,… darbenn evel ur fed, ma c'hell kenvevañ ar rannyezh gwenedeg oc'h ambrougañ ar yezh lennegel muianiverek ».&lt;br&gt;
Sevel a reas [[Akademiezh Roazhon]] a-enep ar peurunvan e 1942, ha berzet e voe adalek diwezh 1942, diviz kadarnaet meur a wech e 1943 ha 1944&lt;ref&gt;Iwan Wmffre, ''Breton Orthographies and Dialects: The Twentieth-Century Orthography War in Brittany'', Peter Lang, 2007, p. 159-160.&lt;/ref&gt;, war a seblant war atiz ar chaloni [[François Falc'hun|Falc'hun]] hag [[Armañs Keravel]]&lt;ref&gt;Iwan Wmffre, ''Breton Orthographies and Dialects: The Twentieth-Century Orthography War in Brittany'', Peter Lang, 2007, p. 160-161.&lt;/ref&gt;.
=== Enebadur ar gostezenn enep ar vroadelourien ===
Ma oa penn araok ar ranvroelourien Taldir an enabadur taerañ a zeuas eus mistri-skol bodet gant Ar Falz, dindan enerezh [[Armand Keravel|Armañs Keravel]], skoakllet gant [[Andreo ar Merser]], asamblez gant darn tud a iliz Penn ar Bed, an eskob, ar chaloni [[René Cardaliaguet]] hag ur yezhour yaouank, an Abad [[Frañsez Falc’hun]].
== Implij ar reizhskivadur nevez ==
E 1942 e savas [[Florentin Goinard]] hag e danvez-priedez, [[Suzanne Derrien]]-Le Masurier un ti-embann nevez e Brest, [[Skridoù Breizh]] e anv, an hini kentañ oc'h implij ar reolennoù nevez.
== Brezel ar reizhskrivadur goude Eil Brezel-bed  ==
Nac’het e voe ober gant ar peurunvan gant kevarzhe ar vistri-skol laik, Ar Falz, renet gant [[Armañs Keravel]], ha gant Bodadeg ar Sonerion, renet gant [[Polig Monjarret]], eus un tu, ha gant eskopti Kemper ha Leon, eus un tu all, hag e kendalc’hjont gant ar « KLT » 1908, betek ma vo krouet Emgleo Breiz e 1955. Gant ar gevredad sevenadurel-se e voe embannet levrioù ha kelaouennoù e [[Skolveurieg| reizhskrivadur  skolveuriek]] lakaet e pleustr e 1955. Krouet e oa bet ar reolennoù gant [[François Falc'hun|Frañsez Falc’hun]], pennkelenner ar studioù keltiek, e [[Skol-veur Roazhon]].&lt;br&gt;
Div gostezenn a yeas war wel, pep hini gant he gwikefreoù embann ha kemenn hag e renjont Brezel reizhskrivadur ar brezhoneg.
Da veur a hini e seblant rendael ar reizhskrivadurioù eus un amzer all pa n'eo ket peogwir e skriver e peurunvan ez eur &quot;a-du gant an Nazied&quot;, evel ma veze lavaret goude ar brezel. Pa voe adkroget gant [[Youenn Olier]] da skrivañ e peurunvan e [[1945]] e fellas dezhañ &quot;''sammañ hêrezh Gwalarn''&quot;, da lavarout eo derc'hel da stagañ dazont ar brezhoneg ouzh keal ar vroadelouriezh vrezhon hag ur Vreizh dieub&lt;ref&gt;alies-mat e ra anv eus se Youenn Olier, en e gelaouenn &quot;An Avel&quot; (1945), hag en e zeizlevr.&lt;/ref&gt;.


Koulskoude ez eus bet tabut e-pad pell e Breizh diwar-benn an doare-skrivañ ha dreist-holl enebiezh ouzh ar peurunvan. 
*Unan eus an arguzennoù e oa (hag e vez c'hoazh gant tud zo) an istor: ur skritur awenet gant renad an Alamaned er vro e vije bet.
*Un arguzenn all eo an distagadur: lakaat a raje an dud da zistagañ fall.
==Reolennoù==
Reolennoù doare-skrivañ ar peurunvan a vo kavet er pennad [[doareoù-skrivañ e brezhoneg]]. Doujañ outo a dleer ober er pennadoù holloueziadurel.

==Ar peurunvan aet da reizhskrivadur damofisiel==
Ar sin kentañ ma yae an avel kreñvoc’h war-zu ar ''peurunvan'' a voe diviz an Deskadurezh-Stad war ar reizhskrivadur implijet gant an ti-embann pedagogel [[Ti-embann ar skolioù|TES]] krouet war-dro 1995 hag ober gant ar peurunvan a oa ret, pa oa darnvuiañ ar skolidi hag ar skolajidi vrezhonek e klasoù Diwan&lt;ref&gt;Gant kerent Diwan e oa bet divizet ma vefe kelennet nemet diouzh ar peurunvan e 1981.&lt;/ref&gt;.
Implijet e vez ar ''peurunvan'' gant an holl embannerien vrehonek, adalek [[Al Liamm]] (kelaouenn lennegel) ha levrioùbetek [[Bannoù-Heol]] (bannoù-treset), ha hini ar c'helenn en holl skolioù, re ar Stad pe re [[Diwan]], war-bouez unanik bennak.
Reizhskrivadur pennañ ar brezhoneg eo hiziv. Implijet e vez gant an holl skolioù, degemeret gant an holl skolioù-meur, hag e ya da ober tost an holl levrioù embannet.

Ar peurunvan eo skritur ofisiel ar [[wikipedia]] vrezhonek ivez.

==Enebiezh ouzh ar peurunvan er {{XXIañ}} kantved==
*N'eo ket ken rust an enebiezh ouzh ar ''peurunvan'' ha ma oa en {{XXvet}} kantved, war-bouez skridoù [[Françoise Morvan]]. Koulskoude he deus embannet skridoù peurunvan e-barzh [[Anciennes complaintes de Bretagne]] e 2010.
*Enebiezh [[Jean Le Dû]], bet kelenner brezhoneg e [[Skol-veur Brest]] : http://languebretonne.canalblog.com/archives/2010/09/11/19035668.html.

== Levrlennadur ==
* Juluan Maner, ''Le sacré college de Iesus divisé en cinq classes, ov l'on enseigne en langue Armorique les leçons Chrestiennes auec les 3. clefs pour y entrer, vn Dictionaire, vne Grammaire &amp; Syntaxe en méme langue'', Kemper, Jean Hardouyn, 1659.
* [https://bibliotheque.idbe.bzh/data/cle_38/Rapport_de_Taldir_sur_lOrthographe_du_Breton_1943.pdf Frañsez Jaffrennou-Taldir, Rapport de M. Taldir Jaffrennou sur l’orthographe du breton au [[Comité consultatif de Bretagne]]…, le 15 janvier 1943]. E-barzh ''Le Réveil breton''
* [[Roperzh ar Mason]], ''Le Vannetais unifié, prononciation, grammaire et vocabulaire'', Brest, Skridoù Breizh, 1943, 24 p. 
* [[Jean Le Dû]], « Vrais bretons et pseudo-normes ». E-barzh François P. Bonnot, ''Paroles régionales - normes,variétés linguistiques et contexte social'', Presses Universitaires de Strasbourg, 1995, p. 265-287
* [[Iwan Wmffre]], ''Breton Orthographies and Dialects: The Twentieth-Century Orthography War in Brittany'', Peter Lang, 2007.
* [[Jean-Claude Le Ruyet]], ''Komz, liamm ha norm''. Tezenn, Skol-veur Roazhon 2, 2009
* [[Albert Deshayes]],'' Histoire de la langue bretonne'', Brest, Label LN, 2013, 510 p. {{ISBN|9782915915396}}
==Notennoù ha daveennoù==
{{daveoù}}

[[Rummad:Doareoù-skrivañ ar brezhoneg]]</text>
      <sha1>2bsvbepempfqgx9cgdfdl9gdyektupu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Keginerezh Breizh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1129</id>
    <revision>
      <id>2187114</id>
      <parentid>2186981</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T17:23:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traouigoù (dour andon)</comment>
      <origin>2187114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45451" sha1="iti81eenf5ta70ickgnq14mo998swwk" xml:space="preserve">[[Restr:Curnonsky chez Mélanie M Asselin.jpg|thumb|371x371px|Ar barnour war ar c'heginañ [[Curnonsky]] e preti [[Mélanie Rouat]] e [[Rieg]], dirak ur pladad [[rigadell]] gant ur voutailhad [[muskadig]]&lt;ref&gt;[https://www.retronews.fr/journal/paris-soir/6-octobre-1929/131/99139/5?from=%2Fsearch%23allTerms%3Dvin%26phrase%3DM%25C3%25A9lanie%2520Rouat%2520%26exact%3Dtrue%26sort%3Dscore%26publishedBounds%3Dfrom%26indexedBounds%3Dfrom%26slop%3D55%26advancedUi%3Dtrue%26page%3D1%26searchIn%3Dall%26total%3D13&amp;index=3 Pennad-skrid ''&quot;Gastronomie et Tourisme, A travers la Bretagne avec quatre cordons bleus.&quot;''], Paris-soir, 6 a viz Here 1929, p. 5/6, lennet d'an 29 a viz Du 2025.&lt;/ref&gt;. Mélanie a ra war-dro an istr. Al legistri ne seblantont ket bezañ gant dienn. &lt;small&gt;Livadur gant Maurice Asselin, 1933, [[Mirdi Sant-Brieg]]&lt;ref&gt;{{Liamm web |titl=Maurice Asselin - Dans le domaine public en 2019 |url=http://aventdudomainepublic.org/Maurice-Asselin |site=aventdudomainepublic.org |lennet d'an=2023-04-11}}&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;.]]
'''Keginerezh Breizh''' zo enni kalz meuzioù tennet eus henvoazioù keginañ [[Breizh]] kozh pe nevesoc'h, aozet gant danvezioù eus an [[arvor]] hag an [[argoad]] pe digaset eus ar bed. Un [[Sevenadur ar bobl|arz poblek]] eo koulz hag un [[hevlezouriezh]] adijinet gant keginerien veur. 

Ar [[krampouezh|c'hamprouezh]], an [[istr]], ar [[kig-ha-farz|c'hig-ha-farz]], ar [[kaletez gant silzig|galetezenn gant silzig]], ar [[kouign-amann|gouign-amann]], ar [[Petit-Beurre]], ar [[Chistr Breizh|chistr]] hag ar [[Muskadig]] zo e-touez ar meuzioù ha diedoù arouezelañ. [[Ti-krampouezh|Tier-krampouezh]] a vez graet eus ar pretioù ma c'haller debriñ krampouezh eus Breizh. Kavet e vezont stank e Breizh hag en estrenvro.

== Ar meuzioù pennañ ==
=== Kigoù ===
Setu meuzioù ha boued dibar eus Breizh graet gant ur seurt kig hepken :
* [[boued-hoc'h]] : &lt;br&gt;
- Gwechall e veze debret boued-hoc'h alies awalc'h. War ar maez e veze debret gwadegennoù ha silzig gant ar familhoù pa veze [[Fest an hoc'h]], da lavaret eo pa veze lazhet ar pemoc'h.&lt;br&gt;
- [[Joskenn]] a gaver c'hoazh e ti kigerien [[Bro-Dreger]] (un hanter eus penn ur pemoc'h holenet, bervet ha rostet), debret e veze tomm da adlein pe yen da adverenn gant patatez krign gant ar gouerien. Ober a reer [[chotenn ha joskenn|chotenn]] anezhi er [[Bro-Vigoudenn|Vro Vigoudenn]], ha debret e veze da vare [[Meurlarjez]] eno, gant bara dous. E Breiz-Uhel e vez(e) debret ''museau'' yen gant gwinêgrenn.&lt;br&gt;
- [[Galetez gant silzig]] zo ur silzigenn rollet en ur galetezenn, a-wechoù gant sezv pe getchup. Brudet eo ar meuz-se e [[Breizh-Uhel]], aes da zebriñ er-maez dindan ar meud, hag aes da gavout er stalioù, er marc'hadoù, er gouelioù pe c'hoazh er stadoù (en ardro ar [[Roazhon Park]] da skouer)&lt;br&gt;
- Meuzioù all gant kig-moc'h : [[anduilh giz ar Gemene]] ha giz [[Gougleiz (bro)|Gougleiz]], [[kig-sall]], [[fourmaj-kig]] ([[fourmaj-rous eus Breizh|fourmaj-rous]], pastez [[Hénaff]], fourmaj-kig Roazhon da skouer), [[silzig]] (re v[[Molenez]], re b[[Plouilio]]...), [[rilhetez]], [[gwadegenn (kegin)|gwadegenn]] Roazhon, [[lard sul]] Naoned, morzhed-hoc'h Montroulez, ''gogue d'Ancenis'', [[anduilhennig]] [[Kemperle]], ''casse'' Roazhon, ''porché'' [[Dol]]...
* [[kig-bevin]] ha [[kig leue]] : [[spilhenn Kastellbriant]], brudet eo marc'had al loened-korn [[Kastellbriant]] (foar Béré);
* [[kig-yar]] : [[ruilhad Sevigneg]] gant kig [[klujar-Spagn|skilyar]], ur meuz eus [[Gwitreg]] ; ar [[frigousse]] eus [[Bro-Roazhon]] gant kig-yar ha chistr. Gouennoù yer lec'hel zo evel [[yar goukoug Roazhon]], [[yar zu Gentieg]], [[Gwaz (evn)|gwaz]] [[Sulial]] hag all ;
* kig-houad : Houad giz Naoned ;
* [[kig-oan]] : brudet eo kig-oan palud [[Bae Menez-Mikael-ar-Mor]]&lt;ref&gt;E Breizh ha Normandi en em astenn Bae Menez-Mikael-ar-Mor.&lt;/ref&gt; (un [[AOK]] gant Bro-C'hall hag un [[Anvadur orin gwarezet|AOG]] gant Europa en deus),
* kig-lapin : ar [[bardatte]], kaol farset gant lapin pe gad, ur meuz eus kouerien [[Bro-Naoned]].
 
Setu meuzioù fardet gant meur a gig : 
* ar [[kig-ha-farz|c'hig-ha-farz]] eus [[Bro-Leon]] gant [[farz]] du pe wenn, lipig, kig-moc'h, kig-bevin, kig-sall, kaol, karotez, pour, irvin, 
* [[krampouezh]] sall pe [[kaletez|galetez]] gant morzhed-hoc'h, silzig, anduilh, larjounezioù, kig-yar pe [[chorizo]]...
* ar [[podad]], ur meuz hengounel e Breizh evel en Europa. Podadoù liesseurt a zo e Breizh en hec'h-unan, gant kig-moc'h alies ha legumajoù goañv (kaol, karotez, irvin...), a-wechoù gant kig-bevin, sili-mor, legestr hag all. Ar podad giz Kemper, ar podad giz Roazhon, ar podad giz An Elven, podad Molenez gant bezin, podad Enez Sun... a zo e-touez ar re vrudetañ.
&lt;Gallery mode=&quot;packed&quot; &gt;
Andouille de Guéméné.jpg|[[Anduilh giz ar Gemene]].
Agneau de prés salés du Mont Saint-Michel.jpg|Kig oan palud AOG [[Bae Menez-Mikael-ar-Mor]].
Chateaubriand of March Farms Nature-Fed Veal (4202805472).jpg|Spilhenn vevin [[kastellbriant (kig)|kastellbriant]] gant legumajoù munut.
Kig ha farz du léon.jpg|[[Kig-ha-farz]] Bro-Leon.
Galette saucisse 2.JPG|[[Galetez gant silzig]].
&lt;/gallery&gt;
: Labelioù europat :&lt;br&gt;
[[Restr:European Union protected geographical indication (PGI) logo.svg|25px]] [[Lec'h orin gwarezet]] (LOG) gant : [[Yer Ankiniz]], [[Yer Gentieg]], [[Yer Breizh]], [[Fourmaj-rous eus Breizh]],&lt;br&gt;
[[Restr:Protected-designation-origin-logo-en.png|30px]] [[Anvadur orin gwarezet]] (AOG) gant : kig-oan palud Bae Menez-Mikael-ar-Mor.

=== Boued mor ===
Paot eo ar boued mor a gaver war aodoù Breizh : [[pesked]], [[kresteneged]], [[blotviled]] ha plant zoken (bezin, salikorn...). Holen a vez produet abaoe an Hemamzer. Abaoe ar Grennamzer e ya ar bigi pelloc'h evit pesketa. Brudet eo ar re a yae betek an [[Douar-Nevez]] betek an XX{{vet}} kantved evit [[moru]]eta. Hiliennoù ha [[temz-boued|temzoù-boued]] zo bet ijinet gant Bretoned evit ar boued-mor : [[amann gwenn]], [[kari Gosse]]...

Ar godailh a vez graet eus al lodenn eus ar pesked, kregin ha kresteneged lezet d'ar vartoloded gant ar mestraouer. Ar peurrest, boued mor fresk, a vez gwerzhet er stalioù pe er marc'hadoù. Ul lodenn all eus ar pesketadennoù a vez treuzfurmet e boestoù-mir pe &quot;meuzioù fardet&quot; gant embregerezhioù boued.

==== Pesked ====
Pesked a bep seurt a vez da vaez aodoù Breizh pe er stêrioù : [[sardin]], [[brizhilli]], [[draeneg]]ed, [[moru]] (ur skouer meuz : moru mod Sant-Maloù), [[Moulleg (pesk)|moulleg]], [[sili]] (keusteurenn silienn-vor), [[boultouz]]ed (boultouz mod Arvorig), [[beked]] (beked gant amann gwenn)... Boued kerañ Breizh eo ar [[stlaoñ]], pesked vihan lipous ha dibaotet eus al [[Liger]] hag ar [[Gwilen]]. Pretioù zo war ribl al Liger a servij c'hoazh, gwech an amzer, stlaoñ poazhet pe fritet. 

Meuzioù gant meur a besk : ar [[kaoteriad|gaoteriad]] eus [[Kerne-Izel]], soubenn ar pesked...
&lt;Gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;110px&quot;&gt;
Cotriade.jpg|[[Kaoteriad]].
Maquereaux au vin blanc.jpg|Brizhilli en ur plad.
Purple_asparagus_in_Beurre_blanc_sauce.jpg|Asperjez gant [[amann gwenn]], un hilienn ijinet gant [[Clémence Lefeuvre]].
Kari Gosse 8Y4A5085.jpg|Ijinet e voe [[kari Gosse]] gant an Aotrou Gosse, un apotiker eus [[An Oriant]] en XIX{{vet}} kantved.
Teufelsfisch 1111.JPG|Ur [[boultouz]] en ur stal-besked.
&lt;/gallery&gt;
==== Kresteneged, blotviled ha pesked-kregin ====
* [[blotvil]]ed ha [[kregin]] a-leizh : 
** [[istr]] plat ha don, produet e pep lec'h war aodoù Breizh. Brudet eo istr [[Kankaven]] e Bro-Sant-Maloù, re [[Bêlon]] e Bro-Gerne ha re &quot;Prat-ar-Coum&quot; e [[Lanniliz]] (Bro-Leon).
** [[Krogenn-Sant-Jakez|kregin-Sant-Jakez]] e pep lec'h ivez. Brudet eo re [[bae Sant-Brieg]].
** [[meskl]], produet e pep lec'h ivez. Meskl-park bae Menez-Mikael-ar-Mor a voe ar produ kentañ eus ar mor da vezañ roet dezhañ un [[anvadur orin gwarezet]] (AOG) e 2006. Brudet eo ivez meskl-park [[Pennestin]]. 
** [[bigorn]], [[pistronkenn|pistronked]], [[pilorenn|pilored]], [[kokez]], [[Solenoidea|kontelleged]], [[ourmel]], [[kilhog-mor|kilheien-mor]]...
* [[kresteneg]]ed a zo ivez er arvor pe er mor : [[krank]]ed, [[legestr|ligistri]], [[grilh-mor|grilhed-mor]], [[morgevnid]], [[grilh-traezh|grilhed-traezh]] lesanvet &quot;dimezelled [[Loktudi]]&quot;, [[chevr]]... 
* [[stivell]]ed,
* [[teureuged]].

Gallout a reont bezañ diskouezhet en ur [[pladennad boued-mor|bladennad boued-mor]], er pretioù pe er gêr. Meuz heverk all : kregin-Sant-Jakez mod Naoned.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Huîtres de la Côte d'Émeraude (Bretagne).jpg|O tebriñ [[istr]] e [[Kankaven]], dirak ar parkoù istr.
Belon_oysters_at_Belon_river,_France.jpg|Istr Bêlon ha [[muskadig]], war ribl ar stêr [[Bêlon]] (Kerne).
Huitres Cancale.jpg|[[Ostrea edulis|Istr plat]] Kankaven.
Moules marinières 02.jpg|[[Meskl]] ar martolod (gant chalotez ha gwin gwenn).
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Früchte des Meeres, 2011 (01).jpg|Ur bladennad boued-mor doubl.
Crustacés Côte d'Émeraude (Bretagne).jpg|Kresteneged en ur stal e Bro-Sant-Maloù.
Shrimps at market in Valencia.jpg|Grilhed-traezh pe &quot;dimezelled Loktudi&quot;.
Coquille Saint-Jacques à la crème.jpg|[[Krogenn-Sant-Jakez]] gant dienn.
&lt;/gallery&gt;
En [[hevlezouriezh c'hall]], an dro-lavar ''&quot;à l'armoricaine&quot;'' a zo heñvel ouzh hini ''&quot;à l'américaine&quot;'' e galleg. Ober a ra an div dave d'an [[hilienn amerikan]] implijet evit keginañ ligistri, stivelled, boltouz... Ar boaz eo da gomz eus [[legestr mod Arvorig]] pa eo ul [[legestr]] breton (''Homarus gammarus'') a zo keginet, hag eus legestr mod Amerika pa eo ul legestr amerikan (''Homarus americanus'').
&lt;Gallery mode=&quot;packed&quot; &gt;
Homard à l'américaine.jpg|[[Legestr mod Arvorig]].
Caissargues Resto Le XV Calamars et pommes de terre sautées.jpg|Stivell mod Arvorig hag avaloù-douar frinket gant kignen ha [[perisilh]].
Noix de Saint-Jacques aux poireaux et gingembre.JPG|[[Kregin-Sant-Jakez]] war deuzadell bour gant jinjebr.
Bulots 03.jpg|[[Kilhog-mor|Kilheien-mor]] gant [[maionez]].
&lt;/gallery&gt;
:Labelioù europat :&lt;br&gt;
[[Restr:European Union protected geographical indication (PGI) logo.svg|25px]] Lec'h orin gwarezet (LOG) gant : Kregin-Sant-Jakez eus Aodoù-an-Arvor,&lt;br&gt;
[[Restr:Protected-designation-origin-logo-en.png|30px]] Anvadur orin gwarezet (AOG) gant : Meskl-park bae Menez-Mikael-ar-Mor.

=== Legumaj, edeier ha frouezh ===
[[Restr:Grandes Heures d'Anne de Bretagne - Ble de turquie.jpg|thumb|upright=0.5|[[Gwinizh-du]], [[Eureier binvidik kenañ Anna Vreizh|Eureier veur]] Anna Vreizh, XVI{{vet}} kantved.]]
[[Legumaj]], [[frouezh]] hag [[ed]]eier a bep seurt a vez gounezet ha keginet e Breizh. Setu seurtadoù hengounel ha/pe krouet e Breizh : 
* legumaj ha traoù heñvelek : [[aval-douar|avaloù-douar]] ([[charlotte (avaloù-douar)|Charlotte]], Amandine, Apollo, Dolwen...), [[artichaod]] Camus (bervet pe poazhet ouzh ar vurezh, ha debret gant gwinêgrenn pe dienn-fresk), [[gwarelig Naoned]], [[chalotez]], [[ognon]] ([[ognon Rosko|ognon roz]] [[Rosko]] da skouer), fav munut ([[koko Pempoull]]...), [[kaol]], [[kaol-fleur]], [[kaol-pome]] (kaol [[An Oriant]] da skouer), [[kignen]], [[piz-bihan]], [[kistin]] [[Bro Redon]], [[pour]], [[irvin]], [[karotez]] (Chantenay), [[beler]] (Enez Gerveur), [[per-douar]] mouk Roazhon... [[Soubenn]] al legumaj a zo ur meuz klasel. Ar ''[[bardatte]]'' a zo ur meuz kaol farset hengounel eus Naoned.
* frouezh : [[aval]]où ([[renetez Arvorig]], Teint Frais, renetez gris an Oriant...), [[per]], [[kerez]] ([[kignez]]...), [[sivi]] (gounezet e [[Plougastell]] ha [[Bro-Naoned]] dreist-holl), [[tomatez]], [[sukrin]] (&quot;petit-gris&quot; Roazhon), [[mouar]], [[lus du]]...
* gant [[gwinizh]], [[gwinizh-du]], [[kerc'h]] ha [[segal]] e c'haller ober [[bleud]], ha gantañ [[bara]]. Gwechall e veze aozet meuzioù kozh ganto, mesket gant laezh alies : yodoù ([[yod kerc'h]]) ha soubennoù (ar [[brignen]], [[miton Roazhon]]...).

Ar [[Joniged]] a yae da Vreizh-Veur da werzhañ ognon Bro-Leon gwechall : Bro-Gembre, Kerne-Veur, Bro-Saoz, Bro-Skos, an inizi Angl-ha-Norman.

: Labelioù europat :&lt;br&gt;
[[Restr:European Union protected geographical indication (PGI) logo.svg|25px]] Lec'h orin gwarezet (LOG) gant Gwarelig Naoned, Bleud gwiniz-du Breizh,&lt;br&gt;
[[Restr:Protected-designation-origin-logo-en.png|30px]] Anvadur orin gwarezet (AOG) gant : Ognon Rosko, Koko Pempoul.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;110px&quot; &gt;
The story of Sioni Winiwns (12118569366).jpg|[[Joniged]] o fiseliñ ognon e [[Porthmadog]] e [[Bro-Gembre]] e 1958.
Coco de paimpol1.jpg|[[Koko Pempoull]], klor ha greun.
Au marché - mâche.JPG|[[Gwarelig Naoned]].
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;110px&quot; &gt;
Fabrication de la bouillie d'avoine (yod kerc'h) - étape 6.jpg|[[Yod kerc'h]] mesket gant ar vazh-yod.
Cooked artichoke heart.jpg|Foñs artichaod poazhet. 
Cross section of Reinette d'Armorique (Bretagne), National Fruit Collection (acc. 1948-203).jpg|Anavezet eo an avaloù [[renetez Arvorig]] abaoe ar Grennamzer &lt;small&gt;''Dastumad Broadel ar Frouezh'' ar Rouantelezh-Unanet&lt;/small&gt;.
Festival de Cornouaille 2015 - Quais en fête 01.JPG|[[Sivi]] [[Plougastell]] a oa krouet er [[bloavezhioù 1750]].
&lt;/gallery&gt;

=== Krampouezh ===
E [[Breizh-Izel]], [[krampouezh]] [[ed-du]] zo sall ha krampouezh [[gwinizh]] zo dous. E [[Breizh-Uhel]] ez eus kaoz eus [[kaletez]], ur seurt all eus krampouezh ed-du gant un toaz disheñvel. War ur [[pillig|billig]] pe en ur [[paelon|baelon]] e vezont poazhet. A bep seurt traoù a c'haller lakaat e-barzh. An [[ti-krampouezh|tier-krampouezh]] a zo pretioù breton lec'h ma vez servijet krampouezh sall ha dous, anavezet int evel un arouez eus keginerezh Breizh. Ar grampouezhenn glaselañ eo an &quot;tri zra&quot;, ur vi, morzhed-hoc'h ha keuz e-barzh. 

&quot;Bleud ed-du Breizh&quot; a zo ul [[Restr:European Union protected geographical indication (PGI) logo.svg|25px]] [[Lec'h orin gwarezet]] (LOG) gantañ abaoe 2010.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Galette à la farine de blé noir de Bretagne.jpg|Ur plac'h o ledañ an toaz war ar [[pillig|billig]] gant ur [[rozell]],&lt;br&gt;&lt;small&gt;(bl&lt;sup&gt;ioù&lt;/sup&gt; 1900)&lt;/small&gt;.
0 Crêperie An Diskuiz à Quimper.JPG|Ti-krampouezh &quot;An Diskuizh&quot; e Kemper.
Galette de sarrasin.jpg|Ur galetezenn [[ed-du]] &quot;an Argoad&quot; (vi, kebell-touseg, saladenn c'hlas).
Sarrasin La harpe Cl 2 J Weber.jpg|Greun ha bleud ed-du Breizh ha boued graet gantañ : krampouezh, bier ha mel.
&lt;/gallery&gt;

[[Restr:Gros sel gris et fleur de sel.jpg|thumb|kleiz|140px|Holen bras ha flour-holen.]]

=== An danvezioù all ===
* [[holen]]-mor eus [[Paludoù-holen Gwenrann|Bro-Wenrann]]. [[Restr:European Union protected geographical indication (PGI) logo.svg|25px]] Ul label europat [[Lec'h orin gwarezet]] (LOG) en deus abaoe 2012.
* [[gwinêgr]] chistr pe win,
* [[bezhin]] ha [[salikorn]]. Pretioù ha stalioù zo a ginnig bremañ bezhin da zebriñ evel legumaj, holen dre vezhin, amann dre vezhin, bouilhoñs dre vezhin

== Gwastilli ha sukrerezh ==
* krampouezh gwinizh gant sukr, koñfitur, [[salidou]] (un toaz karamel gant amann sall eus [[Gourenez Kiberen]]), chokolad teuz pe kalz traoù all,
* [[farz]]où : farz breset, [[farz buan]], [[farz forn]], farz-pod, farz prunev, farz avaloù, farz rezin,
* gwestell awenet gant ar re kemeret gant ar vartoloded war vor gwechall :  ar [[gwastell giz Naoned|wastell giz Naoned]] un adstumm eus ar [[gwastell-amann|wastell-amann]] krouet e 1820 hag adlañset adalek 1910 gant ar [[LU (gwispiderezh)|wispiderezh LU]], hag ar [[gwastell giz Breizh|wastell giz Breizh]] krouet er bloavezhioù 1860 en [[an Oriant|Oriant]]. Prunaoz, abrikez pe suraval a veze lakaet e-barzh evit stourm a-enep ar [[skorbut]]. 
* gwastilli all : [[kouign-amann]] eus [[Douarnenez]], [[parlementin Roazhon]], [[gwitregad]] eus [[Gwitreg]].
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; &gt;
Crèpe bretonne au caramel au beurre salé.jpg|Ur grampouezhenn gant [[karamel gant amann sall]].
Kouign amann 01.jpg|Ur [[Kouign-amann|gouign-amann]].
Gâteau breton 8Y4A5039.jpg|Ur [[Gwastell giz Breizh|wastell giz Breizh]].
Gâteau nantais 02.jpg|Un tamm [[gwastell giz Naoned]]
Far-breton.jpg|[[Farz forn]] dre brunaoz.
&lt;/gallery&gt;
* [[krakilin]] [[Sant-Maloù]], kouignoù skaotet
* bara briochet : ar [[gochtial]] eus [[Sant-Armael]], ar [[fouas Naoned|fouas]] eus [[an Hae-Foazer]]. Kouignoù an Ened a veze debret er Vro Vigoudenn da vare [[Meurlarjez]].
* [[bignez]], da skouer re [[Treger|Dreger]],
* [[gwispid]] a-leizh : ar [[krampouezh dantelez|c'hrampouezh dentelez]] lañset gant [[Katell Gornig]] e [[Kemper]] adalek 1886, ar [[Petit-Beurre]] krouet gant [[Louis Lefèvre-Utile]] e [[Naoned]] e 1886, ar [[galetez (gwispid)|galetez]] krouet e [[Pont-Aven]] e 1890 (ha war o lec'h galetez Sant-Mikael eus [[Bro-Raez]] krouet e 1905, galetez ar Vro Vigoudenn, galetez [[Fouenant]], gwispiderezh Filet Bleu e [[Sant-Evarzeg]], gwispiderezh [[Lokournan]]...), ar [[paled (gwispidenn)|paledoù]] amann rik krouet e Pont-Aven e 1920 (brudet eo ar merk [[Traou Mad]]), ar [[Biscuiterie Nantaise|BN]] krouet e Naoned e 1932...
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; &gt;
Petit Beurre LU.JPG|Ur [[Petit-Beurre]] [[LU (gwispiderezh)|LU]].
ChocoBN.jpeg|Choco [[Biscuiterie nantaise|BN]].
Galette bretonne 01.jpg|[[galetez (gwispid)|Galetez]] amann rik.
Palet breton 01.jpg|[[Paled (gwispidenn)|Paledoù]].
&lt;/gallery&gt;
* [[mel]], [[kaotigell]] ha [[koñfitur]],
* madigoù, sunigoù ha chokoladennoù : [[karamel gant amann sall]]&lt;ref&gt;Brud a gemeras a drugarez d'ar pastezer Henri Le Roux eus Kiberen.&lt;/ref&gt; e stumm madigoù, sunigoù (&quot;Niniche&quot; [[Kiberen]] hag [[Ar Baol]]) pe dienn (salidou), [[lima Naoned]], [[toaz-frouezh]], [[Françoise de Foix#Boued|Françoise de Foix]], [[rigolette]]...
* [[skornenn]]où.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; &gt;
Caramels au beurre salé - La Mère Poulard.jpg|Ur voestad karamelennoù gant amann sall.
Magasin de niniches de Quiberon à Belle-Île-en-Mer.jpg|Ur stal &quot;niniches&quot; er [[Ar Gerveur|Gerveur]].
Crème de Salidou (caramel au beurre salé).jpg|Podad salidou.
Berlingot-bonbon.jpg|Limaioù.
&lt;/gallery&gt;

Produioù chokolad a vez graet gant stalioù hag embregerezhioù zo. [[Grain de Sail]], e [[Montroulez]], a zegas e chokolad gant daou lestr-karg-dre-lien evit izelaat e louc'h karbon. Emañ o sevel un trede lestr hag a vo douger-endalc'herioù dre lien brasañ ar bed&lt;ref&gt;{{Liamm web |langue=fr |titl=''Grain de Sail : le plus gros voilier porte-conteneur au monde annoncé pour 2027'' |url=https://www.lineaires.com/les-produits/grain-de-sail-le-plus-gros-voilier-porte-conteneur-au-monde-annonce-pour-2027 |aozer=Thibaut Le Moal |lec'hienn=Linéaires |deiziad=24-10-2024 |lennet d'an=04-08-2025}}&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{Liamm web |langue=fr |titl=''Grain de Sail III : plus grand, plus innovant''|url=https://www.meretmarine.com/fr/construction-navale/grain-de-sail-iii-plus-grand-plus-innovant |aozer=Gaël Cogne |lec'hienn=Mer et Marine |deiziad=28-01-2025 |lennetd'an=04-08-2025}}&lt;/ref&gt;.

== Boued-laezh ==
[[Restr:Curé nantais.JPG|thumb|[[Curé nantais]], keuz brudetañ Breizh.]]
Laezh-ribod a zo un evaj a veze graet war ar maez pa veze fardet [[amann]] gwechall. Debret e veze [[patatez]] gantañ, pe [[krampouezh]] [[gwinizh-du]]. Graet e veze ivez laezh-tev, pe gwell, ur seurt yaourt.

Hiziv e vez produet laezh ha [[laezhaj]]où en un doare artizanel pe industriel : [[amann]] (sall atav), [[yaourt]]où, [[dienn]] (pe koaven), laezh-ribod, [[keuz (boued)|keuzioù]] evel [[Curé nantais]], keuzioù ar stroll Olga (Merzer ha Petit Breton paouezet e 2024, ar c'heuz gavr [[Petit Billy]]), keuzioù ar merk Paysan Breton (keuz baset da ledañ Madame Loïk, [[camembert]] Kergall, [[emmental]], [[brie (keuz)|brie]] Label Ruz), [[toma]] (hini [[Rewiz]], [[Karaez]], [[Gevrezeg]]...), crémet nantais, Menez Hom, rocher nantais, machecoulais, gourmelin, Gweltaz-Lambrizig, chandamour eus [[Ankiniz]], Ti Pavez, Trappe de Timadeuc... Ur c'heuz a oa fardet gant menec'h [[Abati ar Joa]] e [[Kempenieg]] met ne reont ket ken.

== An diedoù ==
=== Diedoù hep alkool ===
[[Restr:Breizh Cola in Japan ! Du Breizh Cola au Japon.jpg|thumb|[[Breizh Cola]] gwerzhet e [[Yokohama]] e Japan]]
* [[dour]] : [[dour melar]] ([[Plancoët]]), [[dour andon]] (Sainte-Alix e [[Plangoed]], Menez Are, ar merk Cristalline (15 andon he deus, en o zouez andon Isabelle e [[Sant-Wazeg]], andon Eleonore hag andon Sainte-Aude e [[Gwenred]]),
* [[chug-frouezh|chugoù-frouezh]] a bep seurt, 
* [[siros]]où evel an [[Nantillais]],
* [[limonadez]], 
* diedoù &quot;kola&quot; : [[Breizh Cola]], [[Brasserie de Bretagne|Britt Cola]] ha Beuk Cola,
* [[kafe]] a vez krazet e Breizh ivez.

=== Diedoù alkoolek ===
[[Restr:Muscadet Cru Communal.jpg|thumb|upright=1.15|Muskadig seim kentañ.]]
[[Restr:CidreBret.jpg|thumb|upright=1.15|Ur volennad sistr.]]
[[Chistr Breizh|Chistr]]-aval a oa an evaj boas e tost Breizh a-bezh en XIX{{vet}} hag en XX{{vet}} kantved, koulz er maezioù hag er c'hêrioù. Sistr Bro-Gerne AOK ha sistr Traoñ ar Renk eo ar re vrudetañ.

Ar gwini a vez gounezet e Breizh abaoe ar V{{vet}} kantved da nebeutañ &lt;small&gt;(''sellout ouzh ar pennad [[Gwiniegi Breizh]] evit gouzout muioc'h'')&lt;/small&gt;. Produet e vez hiziv [[gwin]] [[gwin gwenn|gwenn]], [[gwin ruz|ruz]], [[gwin roz|roz]] pe [[gwin bouilh|bouilh]]. Gwinoù [[gwinieg Bro-Naoned|Bro-Naoned]] eo ar re vrudetañ, hag ar re nemeto aotreet da vezañ kenwerzhelet. En o zouez eo ar [[Muskadig]] an hini brudetañ, hag ivez ar [[gros-plant a vro-Naoned]], gwinoù gwenn sec'h anezho. Gwinoù eus [[gouennad]]où all zo ivez e Bro-Naoned : [[Cabernet]], Gamay, Merlot, Pinot Noir, [[Grolleau]], [[Sauvignon]], [[Berligou]] (ur ouennad eus amzer [[Duged Breizh]])... Nevez zo eo bet plantet gwini e lec'hioù all evel Traoñ ar Renk, [[Kemper]] ha [[Mor Bihan Gwened]].

An diedoù alkoolek all :
* [[sistr per]], da skouer chistr pêr [[Klegereg]] graet gant per Boreign&lt;ref&gt;[https://actu.fr/bretagne/cleguerec_56041/bretagne-cette-commune-est-la-capitable-du-chistr-per-cidre-de-poire_62951479.html Bretagne : cette commune est la capitable du chistr per (cidre de poire)] gant Pontivy Journal, 25 a viz Gouere 2025, gwelet d'an 8 a viz eurzh 2026.&lt;/ref&gt; 
* [[bier]], breserezhioù zo e Breizh abaoe ar XVII{{vet}} kantved&lt;ref&gt; ''Deux siècles de Bières en Bretagne'' gant Philippe Bonnet, Vincent Courtin ha Yoran Delacour, embannet gant [[Yoran Embanner]], 2007, p. 17, gwelet d'ar 16/01/2025.&lt;/ref&gt;,
* [[lambig]] pe gwin-ardant ([[Fine de Bretagne|Lambig fin Breizh]] da skouer, un [[Anvadur Orin Kontrollet|AOK]] zo gantañ),
* [[avaleg]], a zo lambig ha chistr mesket (un AOK zo gantañ),
* [[chouchenn]] pe chufere, ur seurt [[mez]],
* [[wiski]]où : Warenghem ha Distillerie des Menhirs a zo ar strilherezhioù brudetañ.

Label europat :&lt;br&gt;
[[Restr:European Union protected geographical indication (PGI) logo.svg|25px]]  [[Lec'h orin gwarezet]] (LOG) gant : Sistr Breizh (2000), Wiski Breizh (2015).

''Sellet ouzh ar pennadoù [[Chistr Breizh]], [[Bier Breizh]] ha [[Wiski Breizh]].''

=== Kokteloù ===
Ar [[godinette]], ijinet evit gouel &quot;La Gallésie en fête&quot; e [[Mousterfil]] gant [[Simone Morand]] e 1977, a vez graet gant sivi Plougastell, sukr, lambig, muskadig ha likor kastrilhez-du. Evel ar punch hag ar sangria eo ur [[koktel|c'hoktel]] &quot;stroll&quot;, graet pa vez kalz kouvidi pe evit ur gouel pe ur festival.

Kokteloù &quot;hinienel&quot; a zo ivez :
* [[kir]] Breizh, gant likor kastrilhez-du ha chistr
* kir Gwaled, gant likor kastrilhez-du ha Muskadig
* ar c'hir keltiek : likor kastrilhez-du, muskadig ha chouchenn

An [[Nantillais]] a zo ur merk sirosoù eus Naoned implijet evit fardañ kalz kokteloù hep alkool pe gant alkool. Dasprenet eo bet an embregerezh e 2025 gant ar winieg Drouard eus [[Kastell-Tepaod]], ur produer muskadig ha gwinoù all. 

== Al listri hag ar c'hinkladurezh taol ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; &gt;
108 Musée du Léon.jpg|Ur gastelodennig, tasoù hag ur plad eus [[Lanniliz]], XVIII{{vet}} ha XIX{{vet}} kantved, &lt;small&gt;mirdi Bro-Leon e Lesneven.&lt;/small&gt;
HR Quimper faience - Vizcaya Museum and Gardens - Miami, Florida - DSC08432.jpg|Asied, paotr e wiskamant hengounel e [[feilhañserezh Kemper]], &lt;small&gt;mirdi Vizcaya, [[Miami]], [[Florida]]&lt;/small&gt;.
HR Quimper faience - Vizcaya Museum and Gardens - Miami, Florida - DSC08431.jpg|Asied, plac'h he gwiskamant hengounel e feilhañserezh Kemper, &lt;small&gt;mirdi Vizcaya, Miami, Florida.&lt;/small&gt;
Odetta1.JPG|alt=Pichet en grès, manufacture HB, marque « Odetta » (vers 1930), localisation inconnue.|Picher e krag, merk « Odetta » (e-tro 1930), &lt;small&gt;michererezh [[Henriot Quimper|Henriot Kemper]]&lt;/small&gt;.
Henriot E Laget.jpg|Soubenneg Henriot, deroù an XX{{vet}} kantved, &lt;small&gt;michererezh Henriot Kemper&lt;/small&gt;.
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery caption=&quot;Asiedoù, mirdi [[Feilhañserezh Kemper]] :&quot; mode=&quot;packed&quot;&gt;
Quimper 58 Faïence Assiette à décor broderie vers 1920.JPG|Kinkladur doare broderezh, e-tro 1920.
Quimper 61 Faïence Assiette à décor scène bretonne Villot.JPG|Arvest breizhat.
Quimper07.jpg|Kinkladur gant laboused (e-tro 1920).
Quimper 69 Faïence Assiette décor aux serpents inspirée d'un dessin de Yan Dargent maufacture HB.JPG|Kinkladur gant naered, diwar un dresadenn gant [[Yan' Dargent]].
&lt;/gallery&gt;
E familh ar prierezh eo ar [[poderezh]] hag ar [[feilhañserezh]] a gaver ar muiañ e Breizh. Sevel a ra ar poderezh artizanel d'ar Grennamzer. Diorren a ra un industriezh al listri e feilhañs adalek an XIX{{vet}} kantved a-drugarez da deknikoù gwellaet ha d'an touristerezh. E stalioù-labour an embregerezhioù eo ijinet ur &quot;stil breton&quot; gant arzourien vrudet pe dianav evit kinklañ an asiedoù, ar bolennoù, ar picheroù hag all.

=== Ar poderezh artizanel ===
Er su da Vreizh eo bet oberiant ar poderezh e Bro-Redon e-pad-pell. Gouzout a oarer e oa graet podoù er barrez anvet Ar Boderezh (bremañ e [[Sant-Yann-ar-Wern]]) abaoe an XI{{vet}} kantved, ha priajoù abaoe ar XV{{vet}} kantved. Ar podoù hag ar priajoù graet eno, asambles gant ar re produet e [[Malañseg]] (Bro-Gwened) hag [[Erbigneg]] (Bro-Naoned), o daou e Bro-Redon ivez, o deus pourvezet Kreizteiz Breizh a-bezh betek kreiz an XX{{vet}} kantved. Traezhoù a bep seurt a voe produet : evit tommañ ar [[soubenn]]où, lakaat al laezh, poazhañ ar [[keusteurenn|c'heusteurennoù]], grilhañ ar c'histin...&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.potiane.fr/PBCPPlayer.asp?ID=2234916 Les potières de Saint Jean] war lec'hienn www.potiane.fr, gwelet d'an 8 a viz C'hwevrer 2026.&lt;/ref&gt; Kinklet eo bet lod anezho gant arzourien evel [[Mathurin Méheut]] (1941) hag [[Yvonne Jean-Haffen]]. En eil lodenn eus an XX{{vet}} kantved e voe kendalc'het d'ober priajoù dindan an anv &quot;Saint-Jean-de-Bretagne&quot; gant ur feilhañserezh krouet e-pad an Eil Brezel-bed, betek ar bloavezhioù 1980&lt;ref name=&quot;Danilo&quot;&gt;Denis Danilo ha Stéphane Batigne, ''Poterie traditionnelle de Bretagne Sud'', Stéphane Batigne Éditeur, 2022&lt;/ref&gt;. Hiziv ez eus ur greizenn arz hag istor ar prierezh e Sant-Yann-ar-Wern anvet &quot;Le Patiau&quot;, enni ur stal-labour feilhañs, ur mirdi hag ul lec'h diskouez.

En norzh da Vreizh e voe produet podoù ha listri ivez e kêriadenn [[Ar Boderezh]] (bremañ e [[Lambal]]), hag e Bro-Leon ([[Lanniliz]] ha [[Plouvien]]) en XIX{{vet}} kantved ha betek deroù an XX{{vet}} kantved.
=== Ar feilhañserezh ===
[[Restr:064 Assiettes décor breton.jpg|thumb|160px|Asiedoù e feilhañs gant &quot;kinkladur breton&quot;.]]
[[Restr:Bols bretons féminins, Île aux Moines, Morbihan, France.jpg||thumb|kleiz|160px|Bolennoù breton gant anvioù-bihan a bep seurt, Feilhañserezh Pornizh.]]
Feilhañserezh a voe e [[Naoned]] kerkent ha 1647, hag e [[Roazhon]] etre 1748 ha 1844. Met al listri e [[feilhañs Kemper]] eo ar re a zo deuet da vezañ ar re vrudetañ. Abaoe ar XVII{{vet}} kantved e vez produet feilhañs e kêr-benn [[Bro-Gerne]], da skouer [[HB Kemper]] diazezet e 1690, pe Dumaine savet e 1791 ha deuet da vezañ Henriot e 1891, an div vichererezh vrudetañ. Menegomp ivez feilhañserezh &quot;Saint-Jean-de-Bretagne&quot; etre ar bloavezhioù 1940 hag ar bloavezhioù 1980 e Sant-Yann-ar-Wern, ha feilhañserezh [[Pornizh]] krouet e 1947 gant ur produadur industrieloc'h. Gant feilhañserezh Kemper eo e voe skignet ar stil klinkus breizhat avat, gant tresoù bleunioù, arvestoù maezioù, tudennoù e gwiskamant hengounel (paotr, plac'h, kouplad). Ganti e voe graet traezoù e krag ivez etre 1917 ha 1970, er stil [[Arz Nevez]], dindan ar merk &quot;Odetta&quot; (diwar anv ar stêr [[Oded]]).

Meur a arzourien vrudet pe dianav o deus lezet roud o dorn er c'hinkladurezh taol hag an arrebeuri kegin e Breizh. Kevezerezh a oa bet etre Henriot hag HB e Kemper betek o c'hendeuzadur e 1968, hag an dra-se oa gwir war an dachenn arzel dreist-holl. [[Mathurin Méheut]] a oa e penn an arzourien a laboure evit Henriot, pa oa roll [[René Quillivic (kizeller)|René Quillivic]] ha [[Louis Garin]] e HB. E Diskouezadeg etrebroadel an Arzoù-kinklañ hag oberiañ modern e Pariz e 1925, e oa kinklet ha kempennet pavilhon Breizh gant arzourien eus luskad ar [[Seiz Breur]]. E-barzh e oa arrebeuri (taolioù, ur ganastell vras, kadorioù...), armoù-kegin graet e [[feilhañserezh Kemper]], delwennigoù ha picheroù kizellet gant René Quillivic. Priourien vrudet all o deus fardet traezoù dibar a-hed an XX{{vet}} kantved &lt;small&gt;''(sellit ouzh ar rummad [[:rummad:Priourien Breizh|Priourien Breizh]]).''&lt;/small&gt;

Ar [[bolenn vreizhat|volenn vreizhat]], graet e feilhañserezh, gant an anv-bihan skrivet e lizherennoù red hag he zudenn e gwiskamant hengounel, a gaver e ti kalz Bretoned kenkoulz ha touristed. Ijinet en XIX{{vet}} kantved, deuet eo da vezañ un elfenn eus sevenadur poblek Breizh da vat. Produet e vez e Kemper ha Pornizh dreist-holl.

== Labourioù ha gouelioù ==
=== Gwechall war ar maez ===
[[Restr:Gouel an Eost 2015 - Rata.JPG|thumb|Aozañ ar &quot;rata&quot;, pred hengounel ar vederien, e-pad [[Gouel an Eost]] e [[Plougouloum]] (Bro-Leon).]]
Gwechall e Breizh-Izel e veze debret ar &quot;wastell&quot; pe ar &quot;peurzorn&quot; e dibenn an dornadeg, e-pad al labourioù er parkeier. E [[Bro-Naoned]] e veze debret ar [[bardatte]], ur meuz kaol farset, e dibenn an eostoù. E [[Bro-Dreger]] e veze debret ar [[chotenn ha joskenn|joskenn]] gant patatez krign da adlein ha da adverenn gant ar gouerien. Kavet e vez c'hoazh da brenañ e ti ar gigerien ha war ar marc'hadoù.

Pa veze lazhet ur pemoc'h ur wech ar bloaz e veze [[Fest an hoc'h]], d'ar goañv alies. Pedet e veze kerent hag amezeien da zebriñ silzig ha gwadegennoù.

Ar predoù eured a oa un dro da bediñ ur bern tud evit debriñ ar [[friko]] e banvezioù a bade deizioù.

=== Gouelioù kristen ha digristen ===
Gouelioù hengounel pe nevesoc'h e Breizh a zo an dro da zebriñ meuzioù dibar. Ur pred a-feson a vez debret e-pad sakramantoù zo : [[pask kentañ]], [[pask bras]], [[dimeziñ]], [[obidoù]] a-wechoù ivez. [[Drajez]] a vez servijet war an daol evit an tri kentañ, hag ur sac'hig anezho a vez roet d'ar gouvidi alies.

==== Nedeleg hag ar bloaz nevez ====
[[Restr:Bûche de Noël facile (2014-12-23).jpg|thumb|Ur c'hef ruilhet gant chokolad ha flamboez, ur skouer eus [[kef Nedeleg|ar c'hef]] servijet da geñver koan [[Nedeleg]].]]
Da ouel [[Nedeleg]] ha d'ar [[Sant-Jilvestr]] e vez debret ur pred fonnus ha lipous anvet [[fiskoan]], gant listri kaer war un daol kinklet brav. Debret e vez kig-yar Indez gant kistin ent-hengounel. Da zigeriñ ar pred e vez debret [[istr]], [[eog]] mogedet pe [[avu druz]]. Da glozañ anezhañ e vez debret ur wastell anvet [[kef Nedeleg]]. Evet e vez gwinoù mat hag a glot gant ar boued. An dro eo ivez evit debriñ chokoladennoù, frouezh arallvro, frouezh koñfizet ha traoù lipous all, ha da evañ ur banne digor-kalon har ur banne kloz-pred ma ne gemerer ket e oto goude.

==== Gouel ar Rouaned ====
Lidet e vez [[gouel ar Rouaned]] d’an eil Sul war-lerc’h Nedeleg, ha debret e vez [[gwastell ar rouaned]], ur wastell gant ur favenn e-barzh. Dont a ra an hini a ya ar favenn gantañ pe ganti da vezañ ar roue pe ar rouanez, ha lakaat a ra ar gurunenn war e benn / he fenn.

==== Yuniñ ====
Ober vijil eo heuliañ ar reolenn yuniñ a-raok ur gouel bras. Debret e veze ar [[soubenn vijil]] gwechall. Aliet e oa ivez gant an iliz dioueriñ debriñ kig d'ar Gwener hag e-pad ar [[Koraiz|C'horaiz]], met n'eo ket ur reolenn eus an Iliz er stêr strizh ken.
  
An deiz a-raok ma krogfe ar C'horaiz eo Meurzh an Ened, ha lidet e vez [[meurlarjez]], un digarez evit riboulat ha debriñ [[krampouezh]] ha [[bignez]]. [[chotenn ha joskenn|Chotenn]], un hanter eus penn ur pemoc'h holenet, bervet ha rostet, a veze debret an dro-mañ er [[Bro-Vigoudenn|Vro Vigoudenn]]. Kouignoù an Enez, etre bara ha brioch, a veze debret ivez.

==== Pask ====
Da Sul [[Pask|Fask]] e vez servijet morzhed-oan, un hengoun kristen. Debret e vez [[chokolad]] e stumm ur c'hloc'h bras alies evit aroueziañ kleier Roma, pe ur yar, a-wechoù leun a [[vi-PAsk|vioù-Pask]] bihan e chokolad. Gwerzhet e vez gant ar chokoladourien hag ar stalioù boued lapined e chokolad ivez bremañ, dre levezon ar broioù angl-ha-saoz, broioù protestant anezho. An hengoun eo ivez da guzhat vioù-Pask ha delwennigoù chokolad e stumm kleier, kregin, pesked hag all, ha da lakaat ar vugale da furchal anezho el liorzh pe er park. Deuet dreist e vez ar c'hoari-se gant ar vugale.

==== Halloween ====
[[Halloween]] a zo ur gouel a-orin pagan a vez lidet e Breizh abaoe ar bloavezhioù 1990 an deiz a-raok [[Gouel an Hollsent]], ha degaset en deus &quot;hengounioù&quot; boued nevez. Dre eo ar sitrouilhez arouez ar gouel-se eo bet tapet ar pleg gant tud zo da zebriñ [[potiron]] ha [[potimaron]], legumaj heñvel outo, e stumm soubenn, yod ha dienn. Madigoù a vez dastumet gant ar vugale a di da di, ur gustum degaset eus ar Stadoù-Unanet a vez heuliet mat gant ar Vretoned vihan hiziv.

== En estrenvro ==
[[Restr:Hervé's Crêperie Traditionelle - geo.hlipp.de - 2070.jpg|thumb|Un ti-krampouezh breton en Alamagn.]]
Anavezet eo keginerezh Breizh en estrenvro dre an [[ti-krampouezh|tier-krampouezh]] da gentañ, a zo niverus awalac'h, lec'h ma 'z eus tu debriñ krampouezh sall giz Breizh hag evañ ur volennad [[chistr Breizh|chistr]] pe [[laezh-ribod]], hag ur grampouezhenn sukret, gant [[karamel gant amann sall]] da skouer. Kinklet e vez alies an tier-krampouezh gant traezoù ha fotoioù a denn da Vreizh, ha lakaet sonerezh breizhat, evit kaout un aergelc'h a-feson, un tamm e-giz en ur [[pizzeria]] evit Italia.

Brudet eo Breizh evit he boued-mor ivez, he istr da skouer.

Berzh en deus graet ar [[kouign-amann|gouign-amann]] en estrenvro, e Bro-C'hall, er Stadoù-Unanet hag e Japan dreist-holl.&lt;ref&gt;{{Liamm web|url=https://www.ouest-france.fr/actu/actuDet_-Gastronomie.-Le-kouign-amann-a-la-conquete-de-l-Amerique_39382-2026955_actu.Htm|titl=À la conquête de l'Amérique|aozer=Jean-Laurent BrasRusso|deiziad=29 a viz Kerzu 2011|lec'hienn=ouest-france.fr}}&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{Liamm web|aozer1=Jean-Marie Pottier |url=http://www.slate.fr/story/103817/kouign-amann-etats-unis |titl=Le kouign-amann, «la pâtisserie française plus que centenaire dont personne n’a entendu parler» |deiz=2 |miz=Gouere |bloaz=2015 |lec'hienn=Slate|lennet d'an=13 a viz Gwengolo 2016}}.&lt;/ref&gt;. Embann a reas an  ''[[New York Times]]'' ur pennad-skrid diwar e benn e [[2011]], kinniget e oa ar gouign-amann evel &quot;pastezerezh druzañ Europa a-bezh&quot;&lt;ref&gt;Brendan Speiegel, [https://archive.nytimes.com/query.nytimes.com/gst/fullpage-9902E3DF1330F937A35751C1A9679D8B63.html « A Pastry From Brittany, Making Waves Stateside »], e ''The New York Times'', d'ar 4 a viz Kerzu 2011, lennet war archive.nytimes.com d'ar 27 a viz Eost 2018&lt;/ref&gt;. E 2018 e voe lakaet e-barzh roll an 40 rekipe gwellañ a zo bet biskoazh gant ar gelaouenn ''Food &amp; Wine''&lt;ref&gt;Thierry Peigné, [https://france3-regions.francetvinfo.fr/bretagne/finistere/etats-unis-kouign-amann-cite-parmi-40-meilleures-recettes-tous-temps-1531406.html « États-Unis : le kouign amann cité parmi les 40 meilleures recettes de tous les temps »], e ''France 3 Bretagne'', d'an 27 a viz Eost 2018, lennet war france3-regions.francetvinfo.fr d'ar 27 a viz Eost 2018.&lt;/ref&gt;.

Estreget an tier-krampouezh a ginnig keginerezh Breizh en estrenvro. Da skouer eo bet digoret &quot;Petit Crenn&quot; e [[San Francisco (Kalifornia)|San Francisco]] (Kalifornia) gant ar vestrez-geginerez [[Dominique Crenn]]. Un &quot;davarn cheuc'h&quot; eo kentoc'h, ha kinnig a ra boued Breizh graet gant pesked, legumaj, ed du hag all.

== Tud vrudet ==
===Keginerien, ostizien ha barnourien war ar c'heginañ vrudet===
* {{XIXvet kantved}} : Julia Guillou, [[Ti-pañsion Gloaneg|Marie-Jeanne Le Glouannec]] hag [[Añjela goant|Angélique Satre]] (ostizezed brudet eus [[Skol Pont-Aven|Pont-Aven]]), [[Charles Monselet]] (kazetenner, barnour war ar c'heginañ), [[Katell Gornig]] (lañset ganti ar c'hrampouezh dantelez)
* {{XXvet kantved}}, hanterenn gentañ : [[Clémence Lefeuvre]] (pretiourez), [[Françoise de Foix|Constant Lerochais]] (pastezer), [[Édouard Nignon]], [[Mélanie Rouat]] (pretiourez)
* {{XXvet kantved}}, eil hanterenn : [[Jean-Paul Abadie]], [[Jean-Yves Bordier]] (artizan amanenner), [[Jean-Pierre Crouzil]], [[Patrick Jeffroy]], [[Henri Le Roux]] (mestr chokoladour), [[Simone Morand]] (dastumerez), [[Olivier Roellinger]]
*{{XXIvet kantved}} : [[Laurent Bacquer]], [[Nathalie Beauvais]], [[Olivier Bellin]], [[Patrick Bertron]], [[Adolphe Bosser]], [[Yves Camdeborde]], [[Nicolas Conraux]], [[Dominique Crenn]], [[Virginie Giboire]], [[Mathieu Guibert]], [[Sylvain Guillemot]], [[Jean Imbert]], [[Patrick Jeffroy]], [[Ronan Kervarrec]], [[Christophe Le Fur]], [[Christian Le Squer]], [[Philippe Léveillé]], [[Yvon Morvan]], [[Bruno Oger]], [[Alain Passard]], [[Hugo Roellinger]], [[Olivier Samson]], [[Laurent Saudeau]]
&lt;!-- XXX Batifoulier ? [[Alain Senderens]] : Piv int ? --&gt;
&lt;Gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot;&gt;
Les Hommes N 32 Charles Monselet.jpg|[[Charles Monselet]] e hevlezour gant André Gill, e nv 32 ''Les Hommes d’aujourd’hui''.
Clémence Lefeuvre photo.jpg|[[Clémence Lefeuvre]], &quot;pabez an [[amann gwenn]]&quot; evel ma skrivas ar barnour war ar c'heginañ [[Curnonsky]] e-barzh ''Paris-Soir'' d'ar 6 a viz Here 1929.
Édouard Nignon (1865-1934).jpg|Ar c'heginer [[Édouard Nignon]] gant Jean Patricot.
Olivier Roellinger - régionales 2021.jpg|[[Olivier Roellinger]], teir steredenn gant ar sturlevr Michelin.
Alain Passard de l'Arpège.jpg|[[Alain Passard]], teir steredenn gant ar sturlevr Michelin.
&lt;/gallery&gt;

=== Mestroù-keginer steredennet ===
Un hanter-kant keginer breizhat bennak zo bet roet dezho ur steredenn da nebeutañ gant ar [[Sturlevr Michelin]], ar sturlevr keginerezh brudetañ er bed. Pemp preti zo teir steredenn ganto [[Restr:Etoile Michelin-3.svg|44 px]]  : ''L'Arpège'' e Pariz ([[Alain Passard]]), ''Le V'' e Pariz ([[Christian Le Squer]]), ''La Côte d'Or'' preti [[Bernard Loiseau]] e [[Saulieu]] e [[Bourgogn]] ([[Patrick Bertron]]), ''L'Atelier Crenn'' e [[San Francisco (Kalifornia)|San Francisco]] e [[Kalifornia]] ([[Dominique Crenn]]), ''Le Coquillage'' e [[Sant-Meleg]] ([[Hugo Roellinger]])&lt;ref&gt;[https://www.elle.fr/Elle-a-Table/Les-dossiers-de-la-redaction/Dossier-de-la-redac/Cuisiner-les-algues-avec-Hugo-Roellinger Hugo Roellinger remporte une troisième étoile pour son restaurant Coquillage] gant Elle, 1{{añ}} a viz Ebrel 2025, gwelet d'an 10 a viz Meurzh 2026.&lt;/ref&gt;. Pemp preti zo div steredenn ganto [[Restr:Etoile Michelin-2.svg|30 px]] : ''Anne de Bretagne'' e [[Plaen-Raez]] ([[Mathieu Guibert]]), ''Auberge des Glazicks'' e [[Ploudiern]] ([[Olivier Bellin]]), ''La Villa Archange'' e [[Lo Canet]] e [[Provañs]] ([[Bruno Oger]]), ''Le Saison'' e [[Sant-Gregor]] ([[Ronan Kervarrec]]) ha ''Miramonti l'altro'' e [[Concesio]] en [[Italia]] ([[Philippe Léveillé]]).

=== Roll ar greanterien ===
Produioù zo, krouet gant an industriourien vreizhat pell zo a-wechoù, pe nevesoc'h, zo deuet da vezañ arouezel : ar petit-beurre gant [[Lefèvre-Utile]], ar choco BN gant ar [[Biscuiterie Nantaise]], ar pastez Henaff, Breizh Cola gant [[Breserezh Lancelot]] (perc'hennet gant Agrial abaoe 2021)... 
[[Restr:AstronautsEatingBurgers.jpg|thumb|right|Pred e-bourzh an SEE.]]
An industriezh c'hounezvouedel a c'hoari ur roll bras en ekonomiezh ar vro abaoe an XX{{vet}} kantved. Ar pezh a zo bet degaset gant an industriourien n'eo ket dizudi, un hentenn evit mirout ar boued e boestoù gant [[Nicolas Appert]] da skouer. En XX{{vet}} kantved e tiorras ar bouedvirerezh, ha kalz labouadegoù legumaj, pesked, kig-moc'h ha pastezerezh a zo bet er vro. Boued-laez nevez ha boued damheñvel a zo bet ijinet ivez : yaourtoù (Malo, Ker Ronan, Sojasun...), keuzioù nevez (Petit Billy, Madame Loïck...), amann (Paysan Breton, amann gant bezin gant Bordier...). Ar [[stroll Le Duff]], e Roazhon e sez sokial, a werzh [[boued paket buan]] war ar pemp kevandir ; brudet eo e isembregerezh [[Brioche dorée]] da skouer. Testeniekaet eo an embregerezh [[Stroll Jean Hénaff|Jean Hénaff]], eus [[Pouldreuzig]], evit pourveziñ ar [[savlec'h egor etrebroadel]] (SEE).

== Boued Breizh er sevenadur hag en arzoù ==
[[Restr:Musée de Nantes - Mosaïque LU 1.JPG|thumb|120px|Panell e pri-poazh ar [[LU (gwispiderezh)|wispiderezh LU]] evit diskouezadeg hollvedel 1900.]]
Kavout a reer boued Breizh er c'hanaouennoù ([[Son ar chistr]], Soubenn al laezh&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160306230552/http://per.kentel.pagesperso-orange.fr/soubenn_al_laezh1.htm Pozioù Soubenn al laezh]&lt;/ref&gt;...), el liverezh (''Le Jambon'', un divuhezenn livet gant [[Paul Gauguin|Gauguin]] er Pouldu, ''Pommes, nappe jaune'' gant [[Paul Sérusier|Sérusier]]...). E [[Pont-Aven]] e teuas kalz livourien eus broioù liesseurt en XIX{{vet}} hag XX{{vet}} kantved, anavezet dindan an anv [[Skol Pont-Aven]], abalamour d'ar gweledvaoù kaer, hag ar gouerien &quot;arallvro&quot; ivez. Evit desachañ anezho e veze servijet boued a galite gant prizioù izel gant ostizezed ar c'horn-bro. Brudet e oa ostaleri Julia Guillou, hini Angélique Marie Satre lesanvet « la belle Angèle », hag hini [[Ti-pañsion Gloaneg|Marie-Jeanne Gloanec]] lesanvet « la mère Gloanec ». ''[[Añjela goant]]'' zo un daolenn vrudet livet gant Paul Gauguin e 1889.

Tresourien evel [[Alfons Mucha]] zo bet galvet gant industriourien, eus Naoned dreist-holl ([[Biscuiterie nantaise|BN]], [[LU (gwispiderezh)|LU]]...), evit ijinañ bruderezhioù brav, o tresañ oberennoù arzel dudius. An tour LU, eus labouradeg kozh ar wispiderezh, a zo un elfenn vrudet eus glad savouriezh Naoned, deuet da vezañ ur greizenn sevenadur a vremañ hiziv.

Arzourien a-vremañ a vez galvet evit skeudennaouiñ produioù zo c'hoazh, evel Carmelo de la Pinta, ul livour eus [[Pont-Aven]], evit biorc'h [[breserezh Lancelot|Lancelot]], pe an tresour bannoù-treset [[Jean-Claude Fournier]] evit boutailhoù chistr Coat-Albret.

== Mirdioù ha gouelioù ==
[[Restr:Façade entrée du musée (c)Musée de la Fraise et du Patrimoine.jpg|thumb|Mirdi ar sivi hag ar glad Plougastell.]]
Boued :
* Mirdi ar sivi hag ar glad e Plougastell (Bro-Leon)
* Gouel ar C'hrampouezh e miz Gouere e [[Gourin]] (Bro-Gerne)
* Gouel [[ognon Rosko]] bep miz Eost abaoe 2003, ha Ti ar [[Joniged]] hag Ognon [[Rosko]] (Bro-Leon)
* Gouel ar [[fouas Naoned|fouas]] en [[An Hae-Foazer|Hae-Foazer]] e miz Gwengolo hag e [[Chantenay]] d'an 11 a viz Du (Bro-Naoned)
* Gouel an Dolgenn aour e miz Here e [[Redon]] (Bro-Roazhon, Bro-Naoned, Bro-Wened)

Evajoù :
* Mirdi an aval hag ar chistr e La Ville Hervy e [[Pleudehen]] (Bro-Zol)
* Mirdi gwinieg Naoned er [[Ar Palez|Palez]] (Bro-Naoned)
* Mirdi al lambig e [[Kemper]] (Bro-Gerne), digoret e 1995

Listri ha kinkladurezh taol : 
* Mirdi ar Feilhañserezh e [[Kemper]] (Bro-Gerne)
* Le Patiau, kreizenn arz hag istor ar prierezh e [[Sant-Yann-ar-Wern]] (Bro-Redon)

== Diskouezadegoù ==
* ''&quot;Quand les Bretons passent à table, 19e-20e siècle&quot;'', [[Mirdi Breizh]], Roazhon, 1994
* ''&quot;LU 1846-1957, un siècle d’innovation&quot;'', Mirdi Naoned, Kastell Duged Breizh, 2020
* ''&quot;Quand la crêpe devient bretonne&quot;'', [[Abati Landevenneg]], 2020

== Levrioù ha pladennoù ==
[[Restr:Bretagne - Carte gastronomique de la France, Bourguignon Alain.jpg|thumb|Kartenn c'hall boued Breizh (1929, munud).]]
* {{fr}} ''Gastronomie bretonne d'hier et d'aujourd'hui'' gant [[Simone Morand]], Flammarion, 1965&lt;ref&gt;L'Almanach de la Bretagne gant [[Bernard Le Nail]], Larousse, Jacques Marseille, 2003, {{ISBN|2-03-575106-3}}.&lt;/ref&gt;.
* {{fr}} ''La cuisine des pays celtes'' gant [[Riwanon Kervella]] (radskrid [[Alan Stivell]], tresadennoù Jiluk), Emb. Des Dessins et des Mots, dastumad « Terroirs », 16 a viz Here 2002, 140 p. (ISBN 978-2-95144417-1)
* {{fr}} ''Quand les bretons passent à table : Manières de boire et de manger en Bretagne, 19e-20e siècle'', Editions Apogée, kevredigezh Buhez, levr an diskouezadeg, 1994
* {{br}} {{fr}} ''Quand les Bretons passent à table, Kanomp ouzh taol'', pladenn kanoù da evañ ha da zebriñ, ''Tradition vivante de Bretagne 2'', embannet gant [[Dastum]] e 1994
* {{br}} ''Kig-ha-farz, ha bouedoù all a-wechall e Bro-Leon'', levr-CD gant [[Mikael Madeg]], 63 pajenn, CD 16 roudenn, 74 mn, Dastum Bro Leon, 2013, [https://www.dastum.bzh/article/kig-ha-farz-ha-bouedou-all-a-wechall-e-bro-leon/ Gwelet lec'hienn Dastum].

== Pennadoù kar ==
{{Porched|Boued ha Keginerezh}}
* [[Ti-krampouezh]]
* [[Levrioù kegin e brezhoneg]]
* [[Keuzioù Breizh]]

== Daveoù ==
{{Daveoù}}
{{Porched Breizh}}

[[Rummad:Keginerezh Breizh|!]]
[[Rummad:Sevenadur Breizh]]</text>
      <sha1>iti81eenf5ta70ickgnq14mo998swwk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sonerezh rock</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2963</id>
    <revision>
      <id>2187117</id>
      <parentid>2170104</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T17:34:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <origin>2187117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66028" sha1="d6ac8k8rx48dlmwmor1h5k46mhih0re" xml:space="preserve">{{databox}}
Ul luskad pouezus en istor ar sonerezh a-vremañ eo ar '''sonerezh rock'''. Hervez an istorour Joseph Burns, ''That's All Right'' gant [[Arthur Crudup]] (1946) eo bet an hini gentañ savet er mod-mañ&lt;ref&gt;{{en}} Jen Viegas : [https://web.archive.org/web/20210123211917/https://www.seeker.com/worlds-first-rock-and-roll-song-identified-1765139192.html ''World's First Rock-and-Roll Song Identified'' in ''Seeker'', 19 Du 2010]&lt;/ref&gt;, a voe kanet ivez gant [[Elvis Presley]] e [[1954]]&lt;ref&gt;{{en}} [https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?download=1&amp;url=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20160314000524%2Fhttp%3A%2F%2Fwww.elvispresleynews.com%2Fsamphillips%2F#federation=archive.wikiwix.com&amp;tab=url ''Sam Phillips of Sun Studios'']&lt;/ref&gt;.

Implij a ra ar vouezh (mouezhioù heson alies); ar gitar tredan hag an [[toserezh]] ([[taboulin]]où hag ivez binvioù kerdin evel ar [[gitar-boud]]). Meur a venveg seniñ all a vez implijet evel ar [[saksofon]].&lt;br&gt;
Ur fenomen sevenadurel gant ur pouez kevredigezhel divent eo ar sonerezh rock p'en deus tizhet an darn vrasañ eus ar pobloù er bed. Lod o deus gwelet anezhañ evel ur moaien evit lakaat ar brezelioù war echuiñ pe ar peoc'h da gendelc'her pe da embann an doujañs. 
 
Meur a stil a zo bet diorroet goude an degad kentañ pa veze implijet an dro-lavar ''rock and roll'' kentoc'h (distaget rock 'n roll). Ken lies eo ar sonerezh rock m'eo diaes termeniñ an harzoù. Hervez lod, n'eo ket rock-rik al luskadoù evel an [[heavy metal]] hag ar [[soul]].

== Perzhioù ==
[[Restr:Televisie-optreden van The Beatles in Treslong te Hillegom vlnr Paul McCartney, Bestanddeelnr 916-5106.jpg|thumb|kleiz|Ar strollad [[The Beatles]], ur skouer eus ur pevarad-rock hengounel, gant, eus an tu kleiz d'an tu dehoù, ur gitar-boud, ur gitar-solo, ur gitar ritmek, ha toumperezh a-dreñv.]]
Savet eo son hengounel ar rock tro-dro d'ar [[gitar tredan]] amplaet, a oa bet klevet muioc'h-muiañ adalek ar bloavezhioù 1950 gant ganedigezh ar [[rock 'n' roll]] ha levezonet gant sonioù ar [[blues]]&lt;ref&gt;{{en}} J.M. Curtis, Rock Eras: Interpretations of Music and Society, 1954–1984 (Madison, WI: Popular Press, 1987), ISBN 0-87972-369-6, pp. 68–73.&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref name=Campbell&gt;{{en}}Campbell, Michael; Brody, James (2007). Rock and Roll: An Introduction (2nd ed.). Belmont, CA: Thomson Schirmer. pp. 80–81. ISBN 978-0-534-64295-2.&lt;/ref&gt; Harpet e vez alies son ar gitar-tredan gant ar [[gitar-boud]], arnodet gant ar [[jazz]],&lt;ref&gt;{{en}}R.C. Brewer, &quot;Bass Guitar&quot;, in Shepherd, 2003, p. 56.&lt;/ref&gt; ha taoserezh produet gant un toumperezh, ur c'henstrollad taboulinoù ha simbal&lt;ref&gt;{{en}} R. Mattingly, &quot;Drum Set&quot;, in Shepherd, 2003, p. 361.&lt;/ref&gt; Klokaet e vez alies an triad-se gant binvioù all evel ar [[piano]], an [[orglez Hammond]] peotramant ar [[sintetizor]].&lt;ref&gt;{{en}} P. Théberge, Any Sound you can Imagine: Making Music/Consuming Technology (Middletown, CT, Wesleyan University Press, 1997), ISBN 0-8195-6309-9, pp. 69–70.&lt;/ref&gt; Ar sonaozañ diazez eo bet tapet diwar sonaozañ ar blues (ur gitar-rener, ur benveg all evit an akordoù, gitar-boud ha toumperezh).&lt;ref name=Campbell /&gt; Ur strollad sonerien a son rock a vez anvet ur strollad rock, ha peurliesañ a vez etre tri ha pemp ezel dre strollad. Ar stumm klasel avat eo ur pevarad sonerien, ur perzh pe vuioc'h da bep hini, etre ar mouezhioù, ar gitar-rener, ar gitar-ritm, ar gitar-boud hag an toumperezh, gant unan bennak er c'hlavieroù ouzhpenn a-wezhioù.&lt;ref&gt;{{en}} D. Laing, &quot;Quartet&quot;, in Shepherd, 2003, p. 56.&lt;/ref&gt;.

[[Restr:Characteristic rock drum pattern.png|thumb|dehou|Patrom toumperezh boaz e {{Muzul|4|4}} – {{Audio|Simple duple drum pattern.mid|Selaou}}]]

Da gustum eo savet ar sonerezh rock war ritmoù nann-sinkopek en ur metr {{Muzul|4|4}}, gant un amzer greñv adc'hraet gant an taboulin war an eil hag ar pevare amzer.&lt;ref name=Ammer&gt;{{en}} C. Ammer, The Facts on File Dictionary of Music (New York: Infobase, 4th edn., 2004), ISBN 0-8160-5266-2, pp. 251–52.&lt;/ref&gt; Tennet e vez an tonioù a-boz diwar modoù kozh evel ar [[mod Dorian]] peotramant ar [[mod Miksolidian|miksolidian]], ouzhpenn d'ar [[mod major]] hag ar [[mod minor]]. Heson a glever gant triadoù boaz betek ar [[Pevare peurvat (sonerezh)|Pevare peurvat]] pe ar [[Pempvet peurvat (sonerezh|pempvet]] hag a wezhioù hesonoù diheson.&lt;ref name=Ammer /&gt; Adalek fin ar bloavezhioù 1950 betek dreist-holl ar bloavezhioù 1960 e implijer ur stumm pozioù-diskan tapet diwar ar blues hag ar sonerezh folk, met cheñch-dicheñch eo bet ar patrom-se a-hed an amzer&lt;ref&gt;{{en}} J. Covach, &quot;From craft to art: formal structure in the music of the Beatles&quot;, in K. Womack and Todd F. Davis, eds, Reading the Beatles: Cultural Studies, Literary Criticism, and the Fab Four (New York: SUNY Press, 2006), ISBN 0-7914-6715-5, p. 40.&lt;/ref&gt; Pouez zo bet lakaet war liesseurted ar sonerezh rock&lt;ref&gt;{{en}} T. Gracyk, Rhythm and Noise: an Aesthetics of Rock, (London: I.B. Tauris, 1996), ISBN 1-86064-090-7, p. xi.&lt;/ref&gt; Abalamour d'e istor luziet ha d'e dech da amprestiñ digant sonerezhioù all e lavarer ne c'heller ket &quot;renkañ ar rock en un dermenadenn sonerezh strizh.&quot;&lt;ref&gt;{{en}} P. Wicke, Rock Music: Culture, Aesthetics and Sociology (Cambridge: Cambridge University Press, 1990), ISBN 0-521-39914-9, p. x.&lt;/ref&gt;.

A-hed e istor, ha kontrol da zoareoù sonerezh all, en deus pleget ar rock gant meur a dem disheñvel, karantez, seks, dispac'h a-enep ar gevredigezh, goulennoù sokial ha doareoù bevañ.&lt;ref name=Ammer /&gt; Hêrezh leun a vammennoù disheñvel eo an temoù-se, diwar ar sonerezh pop, ar folk hag ar ''rhythm and blues'' da skouer&lt;ref&gt;{{en}} Farber, Barry A. (2007). Rock 'n' roll Wisdom: What Psychologically Astute Lyrics Teach About Life and Love. Westport, CT: Praeger. pp. xxvi–xxviii. ISBN 978-0-275-99164-7.&lt;/ref&gt; Taolennet eo pozioù ar c'hanaouennoù rock gant Christgau evel ''a cool medium'' (ur media diouzh ar c'hiz), distaget eeun hag adlavaret : hervezañ, kefridi pennañ ar rock eo ar sonerezh, pe, simploc'h, an trouz&lt;ref&gt;{{en}} Christgau, Robert; et al. (2000). McKeen, William (ed.). Rock &amp; Roll Is Here to Stay: An Anthology. W.W. Norton &amp; Company. pp. 564–65, 567. ISBN 0-393-04700-8.&lt;/ref&gt; Notennet eo bet pouez ar sonerien gwenn o c'hroc'hen, a renkadoù-etre, paotred anezho, er sonerezh rock&lt;ref&gt;{{en}} McDonald, Chris (2009). Rush, Rock Music and the Middle Class: Dreaming in Middletown. Bloomington, IN: Indiana University Press. pp. 108–09. ISBN 978-0-253-35408-2.&lt;/ref&gt; ha gwelet eo bet ar sonerezh evel un adperc'henn gant tud gwenn ha yaouank eus stummoù sonerezh ganet e-touez tud du.&lt;ref&gt;{{en}} S. Waksman, Instruments of Desire: the Electric Guitar and the Shaping of Musical Experience (Cambridge, MA: Harvard University Press, 2001), ISBN 0-674-00547-3, p. 176.&lt;/ref&gt; Soñjoù ha kudennoù an dud yaouank gwenn zo treuzkaset gant ar sonerezh-se neuze dre ar stil hag ar pozioù.&lt;ref&gt;{{en}} Frith, Simon (2007). Taking Popular Music Seriously: Selected Essays. Aldershot, England: Ashgate Publishing. pp. 43–44. ISBN 978-0-7546-2679-4.&lt;/ref&gt; E 1972 e oa bet skrivet gant Christgau e chome ar rock, war-bouez un nebeud nemedennoù, arouez &quot;sekselezh ha tagañ ar baotred.&quot;&lt;ref&gt;{{en}} Christgau, Robert (11 June 1972). &quot;Tuning Out, Tuning In, Turning On&quot;. Newsday. Retrieved 17 March 2017.&lt;/ref&gt;.

Abaoe ma reer gant ar ger &quot;rock&quot; kentoc'h eget &quot;rock 'n' roll&quot; abaoe ar bloavezhioù 1960 e eneber alies ar sonerezh-se ouzh ar pop, goude ma rannont ur bern perzhioù dibar, dre ma laka ar rock pouez war anien ar sonerezh, ar sonerezh graet war al lec'h er sonadegoù, ur sell war temoù sirius hag araogour asambles gant ur preder war gwirionez ar sonerezh az a asambles gant koustiañs isor an doare-sonerezh.&lt;ref name=Warner&gt;{{en}} T. Warner, Pop Music: Technology and Creativity: Trevor Horn and the Digital Revolution (Aldershot: Ashgate, 2003), ISBN 0-7546-3132-X, pp. 3–4.&lt;/ref&gt; Hervez Simon Frith eo ar rock &quot;un dra bennak muioc'h eget ar pop, un dra bennak muioc'h eget ar pop&quot; hag &quot;ar sonerien rock a laka pouez war ar barregezh hag an teknik asambles gant mennozh romantel un ezteuler arzel gwirion ha dibar&quot;.&lt;ref group=&quot;a&quot;&gt;{{en}} &quot;something more than pop, something more than rock and roll&quot; ha &quot;[r]ock musicians combined an emphasis on skill and technique with the romantic concept of art as artistic expression, original and sincere&quot; Frith in T.Warner, Pop Music.&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref name=Warner/&gt;

Gant ar milved nevez eo bet implijet ar ger ''rock'' da gaozeal diwar-benn leun a zoareoù sonerezh all, eus ar pop betek ar reggae, ar soul hag ar sonerezh hip hop zoken, o doa bet levezonoù ken etrezo daoust ma'z int bet enebet alies&lt;ref&gt;{{en}} R. Beebe, D. Fulbrook and B. Saunders, &quot;Introduction&quot; in R. Beebe, D. Fulbrook, B. Saunders, eds, Rock Over the Edge: Transformations in Popular Music Culture (Durham, NC: Duke University Press, 2002), ISBN 0-8223-2900-X, p. 7.&lt;/ref&gt;.

== Fin bloavezhioù 1940 - bloavezhioù 1960==
=== Rock and roll ===
{{Pennad pennañ|Rock 'n' roll}}
[[Restr:Elvis Presley promoting Jailhouse Rock.jpg|thumb|kleiz|Elvis Presley o treiñ filmig ''Jailhouse rock'' e 1957. Lakaet e oa bet war e gont ganedigezh ar rock and roll e 1954.]]
Diazez ar sonerezh rock eo ar ''rock and roll'', krouet tamm-ha-tamm er [[Stadoù-Unanet]] adalek fin ar bloavezhioù 1940, a-raok strewiñ buan dre ar bed a-bezh. E orin zo e-barzh meskañ [[sonerezh afrikan-amerikan]] ar mare, en o zouez ar [[rythm and blues]], ar [[sonerezh gospel]] gant ar [[sonerezh country]] ha [[sonerezh western|western]]&lt;ref&gt;{{en}} R. Unterberger, &quot;Birth of Rock &amp; Roll&quot;, in Bogdanov et al., 2002, pp. 1303–04.&lt;/ref&gt; E 1951 e komañsas an ''disc-jokey'' [[Alan Freed]] da seniñ sonerezh ''rythm and blues'' e-barzh e [[Cleveland]], [[Ohio]], evit ur publik a bep seurt liv. Hemañ en dije implijet ar ger ''rock and roll'' evit ar wezh kentañ&lt;ref&gt;{{en}}T.E. Scheurer, American Popular Music: The Age of Rock (Madison, WI: Popular Press, 1989), ISBN 0-87972-468-4, p. 170.&lt;/ref&gt;.

[[Restr:Chuck Berry circa 1958.jpg|thumb|dehou|[[Chuck Berry]], unan eus tadoù ar rock 'n' roll, e 1958.]]

Tabut zo diwar-benn piv en doa kanet ar ganaouenn rock 'n' roll kentañ, ha peur. Kaozeal a reer alies diwar-benn [[Wynonie Harris]] hag e ganaouenn [[Good Rocking Tonight]] (1948),&lt;ref&gt;{{en}} Will the creator of modern music please stand up? Alexis Petridis The Guardian 4/16/2004&lt;/ref&gt; [[Goree Carter]] ha [[Rock Awhile]] (1949),&lt;ref&gt;{{en}} Robert Palmer, &quot;Church of the Sonic Guitar&quot;, pp. 13–38 in Anthony DeCurtis, Present Tense, Duke University Press, 1992, p. 19. ISBN 0-8223-1265-4&lt;/ref&gt; [[Jimmy Preston]] ha [[Rock the Joint]] (1949), adkanet da c'houde gant [[Bill Haley &amp; His Comets]] e 1952&lt;ref&gt;{{en}} Bill Dahl, &quot;Jimmy Preston&quot;, Allmusic&lt;/ref&gt; ha ''[[Jackie Brenston]] and his Delta Cats'' ha [[Rocket 88]] (kanet evit gwir gant [[Ike Turner]] hag e strollad [[King of Rythm]]), enrollet gant [[Sam Phillips]] evit [[Sun Records]] e 1951&lt;ref name=&quot;Campbell, Michael 2008 pp. 157&quot;&gt;{{en}} Campbell, Michael (2008). Popular Music in America: The Beat Goes On (3rd ed.). Boston, MA: Cengage Learning. pp. 157–58. ISBN 978-0-495-50530-3.&lt;/ref&gt; Pevar bloaz goude e teuas kanaouenn [[Bill Haley]] [[Rock around the Clock]] (1955) ar sonenn rock 'n' roll kentañ e penn gwerzhioù ar gelaouenn [[Billboard]], ar pezh a zigoras an nor evit ur wagenn sevenadur bobl nevez&lt;ref&gt;{{en}} P. Browne, The Guide to United States Popular Culture (Madison, WI: Popular Press, 2001), ISBN 0-87972-821-3, p. 358.&lt;/ref&gt;.

Alies eo bet lakaet ar biz war single kentañ [[Elvis Presley]] [[That's All Right (Mama)]] (1954), enrollet e-barzh e [[Memphis]] gant [[Sun Records]], evel ar ganaouenn rock 'n' roll kentañ&lt;ref&gt;{{en}} N. McCormick (24 June 2004), &quot;The day Elvis changed the world&quot;, The Telegraph&lt;/ref&gt; met d'ar memes mare e oa kanaouenn [[Big Joe Turner]] [[Shake, Rattle &amp; Roll]] e penn rolloù Billboard dija. Arzourien all o doa enrollet kanaouennoù-rock abred, evel [[Chuck Berry]], [[Bo Diddley]], [[Fats Domino]], [[Little Richard]], [[Jerry Lee Lewis]] pe [[Gene Vincent]]&lt;ref name=&quot;Campbell, Michael 2008 pp. 157&quot;/&gt; Buan e oa aet an arzourien rock 'n' roll d'ober ar brasañ eus ar gwerzhioù ha da gemer ar plasoù pennañ er rolloù, o lakaat ar [[Crooner|grounerien]], evel [[Eddie Fisher]], [[Perry Como]] pe [[Patti Page]] da gaout poan da vont e-barzh ar rolloù&lt;ref&gt;{{en}} R.S. Denisoff, W.L. Schurk, Tarnished Gold: the Record Industry Revisited (New Brunswick, NJ: Transaction, 3rd edn., 1986), ISBN 0-88738-618-0, p. 13.&lt;/ref&gt;.

Kerkent hag en deroù e oa bet lañset gant ar rock 'n' roll is-doareoù sonerezh all, evel da skouer ar ''rockabilly'', ur meskaj rock ha sonerezh country mod ''hillbilly'' sonet hag enrollet da gustum e-kreiz ar bloavezhioù 1950 gant arzourien gwenn evel [[Carl Perkins]], Jerry Lee Lewis, [[Buddy Holly]] ha, gant ar berzh brasañ, Elvis Presley. Er memes koulz e save ul luskad rock latino e mervent ar [[Stadoù-Unanet]], da skouer gant ar soner [[Ritchie Valens]] evit mont er-maez eus an is-doare-se zoken evel gant [[Al Hurricane]] gant e vreudeur, o veskañ ar rock 'n' roll gant country-western ha sonerezh hengounel [[New Mexico]]. Stiloù all, evel an [[doo wop]] a lakae pouez war kanoù heson ha pozioù harpañ (alese e anv) ha nebeud a vinvioù-sonerezh, diwar skouer strolladoù kanerien afrikan-amerikan eus ar bloavezhioù 1930 ha 1940.&lt;ref name=Shuker&gt;{{en}} R. Shuker, Popular Music: the Key Concepts (Abingdon: Routledge, 2nd edn., 2005), ISBN 0-415-34770-X, p. 35.&lt;/ref&gt; Kanaouennoù brudet-kenañ a oa bet graet gant strolladoù evel [[The Crows]], [[The Penguins]], [[The El Dorados]] peotramant [[The Turbans]], met ar strolladoù [[The Platters]] gant o c'hanaouenn [[The Great Pretender]] (1955) ha [[The Coasters]] gant o c'hanaouenn-fet [[Yakety Yak]] (1958) o doa bet ar muiañ a verzh&lt;ref&gt;{{en}} R. Unterberger, &quot;Doo Wop&quot;, in Bogdanov et.al., 2002, pp. 1306–07.&lt;/ref&gt;.

Er mare-se e oa bet graet muioc'h-mui a verzh gant ar [[gitar tredan]] ha diorroet e oa bet un doare rock 'n' roll diazezet war seurt benveg-sonerezh gant arzourien evel [[Chuck Berry]], [[Link Wray]] ha [[Scotty Moore]]&lt;ref&gt;{{en}} J. M. Curtis, Rock Eras: Interpretations of Music and Society, 1954–1984 (Madison, WI: Popular Press, 1987), ISBN 0-87972-369-6, p. 73.&lt;/ref&gt; Implij an [[distres (sonerezh)|distres]] komañset gant arzourien blues-tredan evel [[Guitar Slim]],&lt;ref&gt;{{en}} Aswell, Tom (2010). Louisiana Rocks! The True Genesis of Rock &amp; Roll. Gretna, LA: Pelican Publishing. pp. 61–65. ISBN 978-1-58980-677-1.&lt;/ref&gt; [[Willie Johnson (gitarour)|Willie Johnson]] ha [[Pat Hare]] e deroù ar bloavezhioù 1950,&lt;ref&gt;{{en}} Robert Palmer, &quot;Church of the Sonic Guitar&quot;, pp. 13–38 in Anthony DeCurtis, Present Tense, Duke University Press, 1992, pp. 24–27. ISBN 0-8223-1265-4.&lt;/ref&gt; zo bet brudet gant Chuck Berry e-kreiz ar bloavezhioù 1950&lt;ref&gt;{{en}} Collis, John (2002). Chuck Berry: The Biography. Aurum. p. 38. ISBN 978-1-85410-873-9.&lt;/ref&gt; Implij ar [[power chord (sonerezh)|power chord]], komañset gant Willie Johnson ha Pat Hare, zo bet brudet gant Link Wray e fin ar bloavezhioù 1950.&lt;ref&gt;{{en}} Hicks, Michael (2000). Sixties Rock: Garage, Psychedelic, and Other Satisfactions. University of Illinois Press. p. 17. ISBN 0-252-06915-3.&lt;/ref&gt;.

Er [[Rouantelezh-Unanet]] e oa bet kemeret ar pleg gant arzourien [[sonerezh trad jazz|trad jazz]] ha [[sonerezh folk|folk]] da bediñ arzourien [[sonerezh blues|blues]]&lt;ref&gt;{{en}} Schwartz, Roberta F. (2007). How Britain Got the Blues: The Transmission and Reception of American Blues Style in the United Kingdom. Aldershot, England: Ashgate Publishing. p. 22. ISBN 978-0-7546-5580-0.&lt;/ref&gt; Ar ganaouenn [[Rock Island Line]] kanet gant [[Lonnie Donegan]] e 1955 he doa graet berzh eno hag a oa bet ul levezon bras o lakaat strolladoù [[sonerezh skiffle]] dre ar vro a-bezh, evel [[The Quarrymen]], strollad [[John Lennon]] e [[Liverpool]], da dremen d'ar rock 'n' roll&lt;ref&gt;{{en}} J. Roberts, The Beatles (Mineappolis, MN: Lerner Publications, 2001), ISBN 0-8225-4998-0, p. 13.&lt;/ref&gt;.

Lakaat a reer diskar ar rock 'n' roll e fin ar bloavezhioù 1950 ha deroù ar bloavezhioù 1960 da gustum. A-raok 1959, marv [[Buddy Hollie]], [[The Big Bopper]] ha [[Ritchie Valens]] en ur gwallzarvoud karr-nij, koñje [[Elvis Presley]] en arme, leve [[Little Richard]] da vont da bastor, prosezioù a-enep [[Jerry Lee Lewis]] ha [[Chuck Berry]] ouzhpenn d'ar skandal payola (o lakaat war-wel anvioù brudet evel [[Alan Freed]] en aferioù goubrenerezh da lakaat kanaouennoù muioc'h war-wel) o doa roet ar sañtimant e oa echu gant mare ar rock 'n' roll evel ma veze anavezet betek-henn&lt;ref&gt;{{en}} Campbell, Michael (2008). Popular Music in America: The Beat Goes On (3rd ed.). Boston, MA: Cengage Learning. p99. ISBN 978-0-495-50530-3.&lt;/ref&gt;.

===Pop rock ha rock-binvioù===
{{Pennad pennañ|Pop rock}}
[[Restr:Cliff Richard persconferentie op Schiphol, Bestanddeelnr 913-7393.jpg|thumb|kleiz|[[Cliff Richard]] e 1962]]
Abaoe deroù an {{XXvet kantved}} e implijer er [[saozneg]] hag e yezhoù-all ar ger ''pop'' da gaozeal diwar-benn sonerezhioù a ra berzh, met adalek ar bloavezhioù 1950 e oa bet implijet muioc'h-muiañ evit un doare-sonerezh nevez, graet evit ar yaouankizoù, ha kinniget alies evel ur choaz dousoc'h e-keñver ar rock 'n' roll.&lt;ref name=Frith&gt;{{en}} S. Frith, &quot;Pop music&quot; in S. Frith, W. Stray and J. Street, eds, The Cambridge Companion to Pop and Rock (Cambridge: Cambridge University Press, 2001), ISBN 0-521-55660-0, pp. 93–108.&lt;/ref&gt; Adalek 1967 e oa bet implijet muioc'h en enebiezh d'ar sonerezh rock, da gaozeal diwar-benn ur sonerezh graet evit ar marc'had, ne oa ket ken padus met digor d'an holl.&lt;ref name=Warner/&gt; Er c'hontrol e veze gwelet ar sonerezh rock evel unan a lakae pouez war labourioù astennet, albomoù dreist-holl, e-lamm ouzh is-sevenadurioù, evel [[eneb-sevenadur ar bloavezhioù 1960]], o lakaat pouez war an talvoudegezh arzel ha gwirionez ar sonerezh, ar sonadegoù dirak ar publik, barregezh gant ar vouezh hag ar binvioù-sonerezh, o kas araokadurioù kentoc'h eget heuliañ gizioù hepken.&lt;ref name=Warner/&gt;&lt;ref name=Frith/&gt;&lt;ref&gt;{{en}} R. Shuker, Understanding Popular Music (Abingdon: Routledge, 2nd edn., 2001), ISBN 0-415-23509-X, pp. 8–10.&lt;/ref&gt; Evelato eo bet atav heñvel ar pop ouzh ar rock e-keñver son, binvioù ha temoù ar c'hanaouennoù zoken.

Ar mare e fin ar bloavezhioù 1950 ha deroù ar bloavezhioù 1960 a zo bet gwelet alies evel ur hiatus evit ar rock 'n' roll. Lakaet eo bet war-wel koulskoude gizioù ha nevezenti ganet er mare-se o doa graet posupl d'an doare-sonerezh da emdreiñ da c'houde&lt;ref&gt;{{en}} B. Bradby, &quot;Do-talk, don't-talk: the division of the subject in girl-group music&quot; in S. Frith and A. Goodwin, eds, On Record: Rock, Pop, and the Written Word (Abingdon: Routledge, 1990), ISBN 0-415-05306-4, p. 341.&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref name=Keightley&gt;{{en}} K. Keightley, &quot;Reconsidering rock&quot; in S. Frith, W. Straw and J. Street, eds, The Cambridge Companion to Pop and Rock (Cambridge: Cambridge University Press, 2001), ISBN 0-521-55660-0, p. 116.&lt;/ref&gt;. Tra ma veze graet berzh er roc'k 'n' roll kentañ, dreist-holl gant ar rockabilly, gant arzourien gourel ha gwenn e oa deuet ar merc'hed hag ar re zu da gemer muioc'h a bouez d'ar mare-se. Ne oa ket aet ar rock 'n' roll diwar-wel neuze ha lod eus e energiezh a c'helled santet en [[dañs twist]] e penn-kentañ ar bloavezhioù 1960, gant skouer [[Chubby Checker]].&lt;ref name=Keightley/&gt;

Gant [[Cliff Richard]] e oa bet graet ar berzh breizhveuriat kentañ er rock 'n' roll gant ar ganaouenn [[Move It]], o tiorren son ar [[British rock]] da zont&lt;ref&gt;{{en}} D. Hatch and S. Millward, From Blues to Rock: an Analytical History of Pop Music (Manchester: Manchester University Press, 1987), ISBN 0-7190-1489-1, p. 78.&lt;/ref&gt; E deroù ar bloavezhioù 1960 e oa e strollad-harpañ [[The Shadows]] an hini a rae ar muiañ a verzh e-touez ar re a sone rock binvioù&lt;ref&gt;{{en}} A.J. Millard, The Electric Guitar: a History of an American Icon (Baltimore, MD: JHU Press, 2004), ISBN 0-8018-7862-4, p. 150.&lt;/ref&gt; Tra m'edo ar rock 'n' roll o vont da bop skañv ha balladoù e komañse strolladoù rock breizhveuriat da seniñ e kluboù, levezonet kalz gant sonerien gentañ ar blues-pop evel [[Alexis Korner]], o kas ur sonerezh nerzhusoc'h eget ar pezh a gleved gant ar ganerien wenn amerikan.&lt;ref name=Eder&gt;{{en}} B. Eder, &quot;British Blues&quot;, in V. Bogdanov, C. Woodstra, S.T. Erlewine, eds, All Music Guide to the Blues: The Definitive Guide to the Blues (Milwaukee, WI: Backbeat Books, 3rd edn., 2003), ISBN 0-87930-736-6, p. 700.&lt;/ref&gt;.

[[Restr:James Brown Music Scene 1969.jpg|thumb|dehou|James Brown e 1969]]

Pouezus e oa bet ivez donedigezh ar [[sonerezh soul]] er c'henwerzh, diorret diwar ar ''rythm and blues'' gant traoù adtapet diwar ar gospel hag ar pop, kaset gant arzourien evel [[Ray Charles]] ha [[Sam Cooke]] adalek kreiz ar bloavezhioù 1950 hag adalek ar bloavezhioù 1960 gant [[Marvin Gaye]], [[James Brown]], [[Aretha Franklin]], [[Curtis Mayfield]] pe [[Stevie Wonder]] o doa komañset da gaout ur berzh ledanoc'h. Lakaet ez eus bet pouez war araokadurioù teknik c'hoarvezet d'ar mare-se, evel al labour elektronel a raed war ar son (gant [[John Meek]] da skouer) ha doareoù-produiñ kemples evel [[Wall of Sound]] [[Phil Spector]].&lt;ref name=Keightley/&gt;

===Sonerezh surf===
{{Pennad pennañ|Sonerezh surf}}
[[Restr:Sullivan Beach Boys.jpg|thumb|dehou|The Beach Boys e 1964]]
Rock binvioù arzourien evel [[Duane Eddy]], [[Link Wray]] ha [[The Ventures]] a voe kaset pelloc'h gant [[Dick Dale]], a lakaas ouzhpenn ur reverb &quot;gleb&quot; heverk, ur picking fonnus a bep eil ha levezonoù eus ar [[Reter Nesañ]] ha eus a [[Mec'hiko|Vec'hiko]]. Produet en doa ar verzh rannvroel [[Let's Go Trippin']] e 1961 o lañsal giz ar sonerezh surf, heuliet gant kanaouennoù mestal [[Misirlou]] (1962).&lt;ref name=Blair&gt;{{en}} J. Blair, The Illustrated Discography of Surf Music, 1961–1965 (Ypsilanti, MI: Pierian Press, 2nd edn., 1985), ISBN 0-87650-174-9, p. 2.&lt;/ref&gt; Par da zDale hag e z[[Del-Tones]] e oa deuet ar brasañ eus ar strolladoù sonerezh surf kentañ eus a [[Kalifornia|Galifornia]] ar Su, evel [[The Bel-Airs]], [[The Challengers (strollad)|The Challengers]] hag [[Eddie &amp; The Showmen]].&lt;ref name=Blair/&gt; E-touez an dekvet kanaouenn gwerzhetañ e oa erruet kanaouenn [[The Chantays]] [[Pipeline]] e 1963 tra m'en doa graet [[Wipe Out]] gant [[Surfaris]] (1963) berzh e roll 1965 ar Billboard&lt;ref&gt;{{en}} J. Blair, The Illustrated Discography of Surf Music, 1961–1965 (Ypsilanti, MI: Pierian Press, 2nd edn., 1985), ISBN 0-87650-174-9, p. 75.&lt;/ref&gt;.

Berzh brasañ ar sonerezh surf a oa deuet gant sonerezh mouezhiet ar strollad [[The Beach Boys]], bodet e 1961 e Kalifornia ar Su. En o albomoù kentañ e oa sonennoù binvioù (lod anezho adkemeret diwar labour Dick Dale) ha kanaouennoù mouezhiet a denne muioc'h d'ar rock 'n' roll ha d'an [[sonerezh doo wop|doo wop]] pe heson tost strolladoù-mouezh evel [[Four Freshmen]]. Berzh kentañ the Beach Boys a voe [[Surfin']] e 1962&lt;ref&gt;{{en}} W. Ruhlman, et al., &quot;Beach Boys&quot;, in Bogdanov et al., 2002, pp. 71–75.&lt;/ref&gt;. Evelato e lavarer e oa echu gant giz ar sonerezh surf ha red-vicher ar strolladoù-se pa oa deuet amzer an Aloubadeg Breizhveuriat e 1964 : hogozik an holl verzhioù surf a oa bet enrollet hag embannet etre 1961 ha 1965. Ar Beach Boys hepken a zeuas a-benn da zelc'her berzh da c'houde, oc'h embann albomoù ha singloù gouest da geveziñ gant reoù [[The Beatles]], evel an albom [[Pet Sounds]] e 1966.

==Kreiz bloavezhioù 1960 - fin bloavezhioù 1980==
===An Aloubadeg Vreizhveurat===
{{Pennad pennañ|British Invasion}}
[[Restr:The Beatles arrive at JFK Airport.jpg|thumb|kleiz|Erru ar Beatles er Stadoù-Unanet e 1964]]
A-raok fin ar bloaz [[1962]] e oa lañset leurenn ar rock breizhveuriat gant [[sonerezh beat|strolladoù beat]] evel [[The Beatles]], [[Gerry &amp; The Pacemakers]] ha [[The Searchers (strollad)|The Searchers]] eus a [[Liverpool]] ha [[Freddie and the Dreamers]], [[Herman's Hermits]] ha [[The Hollies]] eus a v[[Manchester]]. Stummet e oant bet holl gant levezonoù ledan ar sonerezh amerikan, evel rock 'n' roll, soul, rythm and blues ha sonerezh surf ar bloavezhioù 1950-60,&lt;ref&gt;{{en}} R. Stakes, &quot;Those boys: the rise of Mersey beat&quot;, in S. Wade, ed., Gladsongs and Gatherings: Poetry and its Social Context in Liverpool Since the 1960s (Liverpool: Liverpool University Press, 2001), ISBN 0-85323-727-1, pp. 157–66.&lt;/ref&gt; hag o komañs o kanañ tonioù standard amerikan sonet evit dañserien. Strolladoù evel [[The Animals]] eus a [[Newcastle upon Tyne]], [[Them (strollad)|Them]] eus a v[[Belfast]],&lt;ref&gt;{{en}} I. Chambers, Urban Rhythms: Pop Music and Popular Culture (Basingstoke: Macmillan, 1985), ISBN 0-333-34011-6, p. 75.&lt;/ref&gt; ha dreist-holl reoù eus a [[Londrez]] evel [[The Rolling Stones]] pe [[The Yardbirds]] a oa bet levezonet kalz gant ar rythm and blues ha ar [[sonerezh blues]]&lt;ref&gt;{{en}} J.R. Covach and G. MacDonald Boone, Understanding Rock: Essays in Musical Analysis (Oxford: Oxford University Press, 1997), ISBN 0-19-510005-0, p. 60.&lt;/ref&gt; Buan e oa deuet ar strolladoù-se da sevel o c'hanaouennoù-dezho, o veskañ tout al levezonoù amerikan o doa bet asambles gant kalz a nerzh. Strolladoù Beat a oa aet war-zu tonioù nerzhus, dañsus hag a-boz tra ma tue ar strolladoù blues breizhveuriat war-zu kanaouennoù ne oant ket ken inosant ha se e-keñver ar sekselezh ha traoù tagusoc'h a-enep an ''establishment''. Pontoù a-vil vern a oa bet etre an daou stil-se avat e penn-kentañ, dreist-holl e penn-kentañ.&lt;ref name=Unterberger&gt;{{en}} R. Unterberger, &quot;British Invasion&quot;, in Bogdanov et al., 2002, pp. 1316–17.&lt;/ref&gt; E 1963, kaset gant The Beatles, e teuas ar strolladoù-Beat da gaout berzh war al leurenn breizhveuriat, heuliet a-dost gant ar strolladoù tostoc'h d'ar rythm and blues&lt;ref&gt;{{en}} R. Unterberger, &quot;British R&amp;B&quot;, in Bogdanov et al., 2002, pp. 1315–16.&lt;/ref&gt;.

[[I Want To Hold Your Hand]] a voe berzh kentañ The Beatles er Billboard, o tremen seizh sizhunvezh e penn ha pemzek war ar roll en holl&lt;ref&gt;{{en}} H. Bill, The Book Of Beatle Lists (Poole, Dorset: Javelin, 1985), ISBN 0-7137-1521-9, p. 66.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Britannica&gt;{{en}} {{Liamm web|url=https://www.britannica.com/event/British-Invasion|titl=British Invasion|embanner=Encyclopaedia Britannica|lennet d'=an 13 a viz C'hwevrer 2022}}&lt;/ref&gt;. O donedigezh en abadenn [[The Ed Sullivan Show]] d'an {{Deiziad|9|C'hwevrer|1964}} a oa bet heuliet gant 73 milion a Amerikaned, ur rekord d'ar mare-se, ha gwelet eo evel ur bazenn a-bouez en istor sevenadur pop ar Stadoù-Unanet. E-kerzh sizhun ar {{Deiziad|4|Ebrel|1964}} e oa bet kemeret gant ar Beatles daouzek plas e roll ar Billboard, ar pempvet kentañ en o zouez. Ar strollad rock en doa gwerzhet ar muiañ a albomoù e oa deuet ar Beatles da vezañ hag heuliet e oant bet er rolloù gant meur a strollad hag arzour rock breizhveuriat&lt;ref name=Unterberger/&gt; evel [[Peter and Gordon]], The Animals, [[Manfred Mann]], [[Petula Clark]], Freddie and the Dreamers, [[Wayne Fontana and the Mindblenders]], Herman's Hermits, The Rolling Stones, [[The Troggs]], [[Donovan]],&lt;ref name=Britannica/&gt; [[The Kinks]] pe [[The Dave Clark Five]].

An Aloubadeg Vreizhveuriat he deus sikouret ar rock da vont war-zu an etrevroadelañ, o tigeriñ an nor evit strolladoù all eus [[Breizh-Veur]], peotramant eus [[Iwerzhon]], da gaout berzh er bed a-bezh. Er [[Stadoù-Unanet]] avat he doa roet un termen d'ar sonerezh surf, d'ar pevaradoù-merc'hed ha d'an idoloù ar yaouankiz (evit ur pennadig d'an nebeutañ) a oa chomet e penn ar rolloù amerikan e fin ar bloavezhioù 1950 ha deroù ar bloavezhioù 1960&lt;ref&gt;{{en}} K. Keightley, &quot;Reconsidering rock&quot; in, S. Frith, W. Straw and J. Street, eds, The Cambridge Companion to Pop and Rock (Cambridge: Cambridge University Press, 2001), ISBN 0-521-55660-0, p. 117.&lt;/ref&gt; Poan he doa graet da red-vicher arzourien rythm and blues ivez, evel [[Fats Domino]] ha [[Chubby Checker]], ha d'an arzourien a oa chomet eus mare ar rock and roll, betek [[Elvis Presley]] zoken&lt;ref&gt;{{en}} F.W. Hoffmann, &quot;British Invasion&quot; in F.W. Hoffmann and H. Ferstler, eds, Encyclopedia of Recorded Sound, Volume 1 (New York: CRC Press, 2nd edn., 2004), ISBN 0-415-93835-X, p. 132.&lt;/ref&gt; Bras e voe perzh an Aloubadeg Breizhveuriat da sevel doareoù-rock nevez kenkoulz ha skornañ trec'h ar strollad-rock, diazezet war ar gitaroù hag an toumperezh, a skriv e ganaouennoù.&lt;ref name=Shuker/&gt; Diwar skouer albom [[The Beatles]] [[Rubber Soul]] (1965) e oa bet savet albomoù gant ar strolladoù-rock breizhveuriat savet evel un oberenn-arzel e 1966, evel [[Aftermath (albom The Rolling Stones)|Aftermath]] gant [[The Rolling Stones]], [[Revolver (albom)|Revolver]] gant The Beatles adarre, [[A Quick One]] gant [[The Who]] ha gant arzourien amerikan ivez evel [[Pet Sounds]] gant [[The Beach Boys]] ha [[Blonde on Blonde]] gant [[Bob Dylan]].&lt;ref&gt;{{en}} Simonelli, David (2013). Working Class Heroes: Rock Music and British Society in the 1960s and 1970s. Lanham, MD: Lexington Books. pp. 96–97. ISBN 978-0-7391-7051-9.&lt;/ref&gt;.

===Rock ar c'harrdioù===
{{Pennad pennañ|Garage Rock}}
Ar ''Garage Rock'' (rock ar c'harrdioù) a oa ur sonerezh rust a gleved kalz en Amerika an Norzh e-kreiz ar bloavezhioù 1960, anvet e-giz kar e seblante bezañ graet ha pleustret e karrdioù familhoù ar bannlevioù.&lt;ref name=Shuker2&gt;{{en}} R. Shuker, Popular Music: the Key Concepts (Abingdon: Routledge, 2nd edn., 2005), ISBN 0-415-34770-X, p. 140.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} E.J. Abbey, Garage Rock and its Roots: Musical Rebels and the Drive for Individuality (Jefferson, NC: McFarland, 2006), ISBN 0-7864-2564-4, pp. 74–76.&lt;/ref&gt; Kanaouennoù garage rock a veze alies diwar-benn kudennoù al lise, diwar-benn ar &quot;merc'hed a live gevier&quot; ha direizhded an darempredoù sokial.&lt;ref name=Unterberger2&gt;{{en}} R. Unterberger, &quot;Garage Rock&quot;, in Bogdanov et al., 2002, pp. 1320–21.&lt;/ref&gt; Ar pozioù hag an doare da ganañ a veze alies tagusoc'h eget ar pezh a vezed kustum da glevet d'ar mare-se, pozioù soroc'het pe huchet disolvet e yudadennoù distumm.&lt;ref name=Shuker2/&gt; Klevet a raed kanaouennoù un akord kriz evel reoù [[The Seeds]] peotramant ur sonerezh par da reoù ar studioioù, evel [[The Knickerbockers]], [[The Remains (strollad)|The Remains]] pe [[The Fifth Estate (strollad)|The Fifth Estate]]. Cheñchamantoù a gleved a-hed ar vro, e pep lec'h e oa leurennoù buhezek, dreist-holl e [[Kalifornia]] hag e [[Texas]].&lt;ref name=Unterberger2/&gt; Gant lod e kaver e oa ur sonerezh dibar e stadoù ar [[Washington (stad)|Washington]] hag [[Oregon]]&lt;ref&gt;{{en}} N. Campbell, American Youth Cultures (Edinburgh: Edinburgh University Press, 2nd edn., 2004), ISBN 0-7486-1933-X, p. 213.&lt;/ref&gt;.

[[Restr:The Remains 1966.jpg|thumb|dehou|Ar strollad The Remains e 1966]]

Diorroet e oa ar stil-se diwar leurennoù rannvroel ken abred a 1958. [[Tall Cool One]] (1959) gant [[The Wailers (strollad rock)|The Wailers]] ha [[Louie Louie]] (1963) gant [[The Kingsmen]] zo skouerioù brudet eus an doare-sonerezh-se pa oa oc'h en em stummañ c'hoazh&lt;ref&gt;{{en}} Otfinoski, Steven. &quot;The Golden Age of Rock Instrumentals&quot;. Billboard Books, (1997), p. 36, ISBN 0-8230-7639-3&lt;/ref&gt; Adalek 1963 e oa komañset strolladoù zo da vezañ gwelet er rolloù, gant [[Paul Rever and the Raiders]] da skouer&lt;ref&gt;{{en}} W.E. Studwell and D.F. Lonergan, The Classic Rock and Roll Reader: Rock Music from its Beginnings to the mid-1970s (Abingdon: Routledge, 1999), ISBN 0-7890-0151-9, p. 213.&lt;/ref&gt;, [[The Trashmen]] eus [[Minneapolis]]&lt;ref&gt;{{en}} J. Austen, TV-a-Go-Go: Rock on TV from American Bandstand to American Idol (Chicago IL: Chicago Review Press, 2005), ISBN 1-55652-572-9, p. 19.&lt;/ref&gt; ha [[The Rivieras]], eus [[Indiana]].&lt;ref&gt;{{en}} Waksman, Steve (2009). This Ain't the Summer of Love: Conflict and Crossover in Heavy Metal and Punk. Berkeley CA: University of California Press. p. 116. ISBN 978-0-520-25310-0.&lt;/ref&gt; Strolladoù-karrdi all, evel [[The Sonic]] eus Tacoma, Washington, o doa bet ul levezon bras hep dont a-benn da erruet er rolloù.&lt;ref&gt;{{en}} F.W. Hoffmann &quot;Garage Rock/Punk&quot;, in F.W. Hoffman and H. Ferstler, Encyclopedia of Recorded Sound, Volume 1 (New York: CRC Press, 2nd edn., 2004), ISBN 0-415-93835-X, p. 873.&lt;/ref&gt;.

Levezonet bras e oa bet ar strolladoù-karrdi gant an Aloubadeg Vreizhveuriat, o tigeriñ hent ur publik broadel hag o lakaat anezho da cheñch stil (tra ma oant strolladoù-surf pe [[sonerezh hot rod|hot rod]] alies) da gemer ur stil breizhveuriat, hag o lakaat ur bern strolladoù da vezañ savet.&lt;ref name=Unterberger2/&gt; Miliadoù a strolladoù-karrdi a oa oberiant en SUA hag e [[Kanada]] d'ar mare-se o produiñ kantadoù a ganaouennoù o doa graet berzh war ul live rannvroel.&lt;ref name=Unterberger2/&gt; Goude ma oa bet sinet leun a strolladoù gant labeloù bras pe rannvroel e voe ur c'hwitadenn evit ar brasañ anezho. Brasañ berzh ar ''garage rock'' a voe er bloavezh 1966 hervez kont.&lt;ref name=Unterberger2/&gt; E 1968 e oa aet ar stil-se diwar-wel er rolloù-pennañ tra ma oa aet ar brasañ eus ar strolladoù nann-vicherel d'ober studioù, d'an arme pe da labourat.&lt;ref name=Unterberger2/&gt; Doareoù-sonerezh nevez a oa ganet da erlec'hiañ ar stil-se.&lt;ref name=Unterberger2/&gt; Un astenn d'ar stil-se a gleved e [[Detroit]] e penn-kentañ ar bloavezhioù 1970, gant ar strollad [[The Stooge]] (hag [[Iggy Pop]]) da skouer, met staget eo bet ar strolladoù-se ouzh ragistor ar [[sonerezh punk]] kentoc'h.

===Blues rock===
{{Pennad pennañ|Blues rock}}
Goude ma oa deuet gwagenn gentañ an [[British Invasion|Aloubadeg Vreizhveuriat]] dre arzourien beat pe rythm and blues e oa heuliet gant un eil gwagenn a strolladoù o kemer skouer kentoc'h diwar ar [[sonerezh blues|blues]], evel [[The Rolling Stones]] pe [[The Yardbirds]]&lt;ref&gt;{{en}} H.S. Macpherson, Britain and the Americas: Culture, Politics, and History (Oxford: ABC-CLIO, 2005), ISBN 1-85109-431-8, p. 626.&lt;/ref&gt; Sonerien blues breizhveuriat fin ar bloavezhioù 1950 ha penn-kentañ ar bloavezhioù 1960 a oa bet levezonet gant seniñ akoustik tudennoù evel [[Lead Belly]], en doa bet ul levezon bras war al luskad skiffle, ha [[Robert Johnson (soner)|Robert Johnson]]&lt;ref&gt;{{en}} V. Coelho, The Cambridge Companion to the Guitar (Cambridge: Cambridge University Press, 2003), ISBN 0-521-00040-8, p. 104.&lt;/ref&gt; Tamm ha tamm e oa bet adoptet ganto ur son amplaet trouzusoc'h, diazezet war ar gitar tredan, diwar ar [[Chicago blues]], dreist-holl goude troiad breizhveuriat [[Muddy Waters]] e 1958 en doa lusket [[Cyril Davies]] hag ar gitarour [[Alexis Korner]] da vodañ ar strollad [[Blues Incorporated]].&lt;ref name=Uterberger3&gt;{{en}} R. Uterberger, &quot;Blues Rock&quot;, in V. Bogdanov, C. Woodstra, S.T. Erlewine, eds, All Music Guide to the Blues: The Definitive Guide to the Blues (Milwaukee, WI: Backbeat Books, 3rd edn., 2003), ISBN 0-87930-736-6, pp. 701–02.&lt;/ref&gt;. Levezoniñ a reas ar strollad leun a arzourien deuet da heul, ar brasañ anezho o labourat gantañ, evel izili zo eus ar Rolling Stones ha [[Cream (strollad)|Cream]], o veskañ standardoù blues ha binvioù ha pouez ar rock.&lt;ref name=Eder/&gt;
[[Restr:Eric &quot;slowhand&quot; Clapton.jpg|thumb|kleiz|Eric Clapton e Barcelona e 1974]]
Unan eus tudennoù pennañ al luskad blues rock a oa [[John Mayall]]. En e strollad [[The Bluesbreakers]] e kleved [[Eric Clapton]] (goude ma oa aet kuit eus [[The Yardbirds]]) ha [[Peter Green (soner)|Peter Green]] da c'houde. A-bouez e oa bet an albom [[Blues Breakers with Eric Clapton]] (Beano) e 1966 gwelet evel unan eus albomoù mammenn evit son arzourien breizhveuriat hag amerikan er peurrest eus an degad&lt;ref&gt;{{en}} T. Rawlings, A. Neill, C. Charlesworth and C. White, Then, Now and Rare British Beat 1960–1969 (London: Omnibus Press, 2002), ISBN 0-7119-9094-8, p. 130.&lt;/ref&gt;. Da c'houde ez eas Eric Clapton da vodañ dreist-strolladoù evel Cream, [[Blind Faith]] ha [[Derek and the Dominos]], heuliet gant ur red-vicher solo he doa sikouret ar blues rock da vezañ brudetoc'h,&lt;ref name=Uterberger3/&gt; en ur sevel pontoù ouzh ar sonerezh pop dre e vignoniezh gant [[George Harrison]]. E fin ar bloavezhioù 1960 e oa bet kaset ar blues rock war-zu an ''heavy rock'' (rock ponner) gant [[Jeff Beck]], un ezel bet d'ar Yardbirds, hag e strollad [[The Jeff Beck Group]].&lt;ref name=Uterberger3/&gt; Gitarour ar Yardbirds diwezhañ, [[Jimmy Page]], az eas da vodañ ar strollad ''The New Yardbirds'' a zeuas da vezañ [[Led Zeppelin]] buan. Ar brasañ eus kanaouennoù o zri albom kentañ, med lod all diwezhatoc'h ivez, a oa astennadennoù eus kanaouennoù blues hengounel.&lt;ref name=Uterberger3/&gt;

En Amerika e oa bet komañset ar blues rock e deroù ar bloavezhioù 1960 gant ar gitarour [[Lonnie Mack]]&lt;ref&gt;{{en}} P. Prown, H.P. Newquist and J.F. Eiche, Legends of Rock Guitar: the Essential Reference of Rock's Greatest Guitarists (Milwaukee, WI: Hal Leonard Corporation, 1997), ISBN 0-7935-4042-9, p. 25.&lt;/ref&gt; hag an doare-sonerezh a gomañsas da vezañ brudetoc'h e-kreiz ar bloavezhioù 1960 pa dapas ur son heñvel ouzh hini ar blues rock breizhveuriat. Arzourien bennañ al luskad-se a oa [[Paul Butterfield]] (e strollad en doa bet ul levezon par da hini The Bluesbreakers o lañsal leun a arzourien donezonet), [[Canned Heat]], bloavezhioù kentañ [[Jefferson Airplane]], [[Janis Joplin]], [[Johnny Winter]], [[The J. Geils Band]] ha [[Jimi Hendrix]] hag e b[[power trios]], [[The Jimmy Hendrix Experience]] (daou ezel breizhveuriat ennañ, ha bodet e [[Breizh-Veur]]) ha [[Band of Gypsys]], e varregezh gant ar gitar hag e zoare da vezañ war al leurenn dezrevellet ar muiañ en degad-se.&lt;ref name=Uterberger3/&gt; Strolladoù blues rock eus Su ar Stadoù-Unanet evel an [[Allman Brothers Band]], [[Lynyrd Skynyrd]] ha [[ZZ Top]] o doa lakaet un tamm sonerezh country en o stil d'ober un doare-sonerezh dibar anvet [[Southern rock]].&lt;ref name=UnterbergerSouthern&gt;{{en}} R. Unterberger, &quot;Southern Rock&quot;, in Bogdanov et al., 2002, pp. 1332–33.&lt;/ref&gt;

Ar strolladoù blues rock kentañ a zezrevelle alies ar jazz, o seniñ alies tammoù hir war ar prim a voe elfennoù pennañ ar rock araogour. War-dro 1967 e oa aet strolladoù evel Cream pe The Jimmy Hendrix Experience diouzh ur sonerezh blues rock glann da vont war-zu ar psikedelia. Er bloavezhioù 1970 e oa deuet ponneroc'h ar blues rock, diazezet war riffoù a glever e labour Led Zeppelin pe [[Deep Purple]], ha start e voe ober un diforc'h etre blues orck hag [[hard rock]]. Gant arzourien evel [[George Thorogood]] pe [[Pat Travers]] e oa kendalc'het ar blues rock&lt;ref name=Uterberger3/&gt;, met war al leurenn breizhveuriat dreist-holl e oa aet an arzourien war-zu an [[heavy metal]] hag echu e oa gant brud ar blues rock&lt;ref&gt;{{en}} P. Prown, H.P. Newquist and J.F. Eiche, Legends of Rock Guitar: the Essential Reference of Rock's Greatest Guitarists (Milwaukee, WI: Hal Leonard Corporation, 1997), ISBN 0-7935-4042-9, p. 113.&lt;/ref&gt;.

===Folk rock===
{{Pennad pennañ|Folk rock}}
[[Restr:Joan Baez Bob Dylan.jpg|thumb|dehou|Joan Baez ha Bob Dylan e 1963]]
Adalek ar bloavezhioù 1960 e oa kresket al luskad diorroet diouzh dihun ar sonerezh folk amerikan d'ur berzh brasoc'h, oc'h implijet sonerezh hengounel ha kanaouennoù nevez graet mod-kozh, gant binvioù akoustik.&lt;ref name=Mitchell&gt;{{en}} Mitchell, Gillian (2007). The North American Folk Music Revival: Nation and Identity in the United States and Canada, 1945–1980. Aldershot, England: Ashgate Publishing. p. 95. ISBN 978-0-7546-5756-9.&lt;/ref&gt; Pennoù kentañ an doare-sonerezh-se en SUA, liammet kreñv ouzh politikerezhioù araogour ha micherour, a voe [[Woody Gunthrie]] ha [[Pete Seeger]].&lt;ref name=Mitchell/&gt; Tud all evel [[Joan Baez]] ha [[Bob Dylan]] a oa deuet e penn al luskad-se evel skrivagnerien-aozerien.&lt;ref name=Mitchell/&gt; Dylan a oa komañset da vezañ brudet gant kanaouennoù evel [[Blowin' in the Wind]] (1963) ha [[Masters of War]] (1963) a sachas evezh ar publik diwar-benn ar [[kanaouennoù-stourm|c'hanaouennoù-stourm]],&lt;ref&gt;{{en}} J.E. Perone, Music of the Counterculture Era American History Through Music (Westwood, CT: Greenwood, 2004), ISBN 0-313-32689-4, p. 37.&lt;/ref&gt; met chom a rae ar sonerezh folk hag ar sonerezh rock estren an eil d'egile, goude ma oa levezonoù etrezo, gant daou bublik disheñvel.&lt;ref name=UnterbergerFolk&gt;{{en}} R. Unterberger, &quot;Folk Rock&quot;, in Bogdanov et al., 2002, pp. 1308–09.&lt;/ref&gt;

Klaskoù abred da veskañ elfennoù folk ha rock a oa deuet gant [[The Animals (strollad)|The Animals]] hag ar ganaouenn [[House of the Rising Sun]] (1964), a oa bet ar sonenn folk kentañ sonaozet er mod rock he doa graet berzh,&lt;ref&gt;{{en}} Perone, James E. (2009). Mods, Rockers, and the Music of the British Invasion. Westport, CT: Praeger Publishers. p. 128. ISBN 978-0-275-99860-8.&lt;/ref&gt; ha kanaouenn [[The Beatles]] [[I'm a Loser (kanaouenn)|I'm a Loser]] (1964), moarvat ar ganaouenn gentañ levezonet gant Dylan bet savet gant ar Beatles. Al luskad folk rock a lavarer e oa komañset da greskiñ kalz pa voe añrejistret kanaouenn Dylan [[Mr. Tambourine Man]] gant [[The Byrds]] hga aet anezhi e penn ar rolloù e 1965.&lt;ref name=UnterbergerFolk/&gt; Lod eus izili the Byrds a oa bet perzh eus leurenn kafeoù-folk [[Los Angeles]] met adoptet e oa bet gant ar strollad binvioù-sonerezh rock, gant toumperezh ha gitaroù 12 kordenn [[Rickenbacker]] a zeuas da vezañ elfennoù a-bouez en doare-sonerezh-se.&lt;ref name=UnterbergerFolk/&gt; Diwezhatoc'h ar bloaz-mañ e oa bet implijet binvioù-tredan gant Dylan, daoust da reuz difennerien ur folk glann, hag e ganaouenn [[Like a Rolling Stone]] o kemer penn ar rolloù er Stadoù-Unanet.&lt;ref name=UnterbergerFolk/&gt; Hervez [[Richie Unterberger]] en doa levezonet Dylan strolladoù rock evel The Beatles, a-raok implijet binvioù-tredan zoken, o tiskouez dezho ha da remziad ar rock e c'helle un albom bezañ un oberenn e-unan hep lakaat pouez war ar singloù, evel e-barzh [[The Freewheelin' Bob Dylan]] e 1963&lt;ref&gt;{{en}} {{Liamm web|url=http://www.richieunterberger.com/wordpress/2018/|titl=Top 25 Rock Reissues of 2018|oberour=Ritchie Unterberger|deiziad=31 a viz Kerzu 2018|lennet d'=ar 16 a viz C'hwevrer 2022}}&lt;/ref&gt;.

Berzh a reas ar folk rock e [[Kalifornia]] dreist-holl, o kas arzourien evel [[The Mamas &amp; the Papas]] ha [[Crosby, Stills, and Nash]] da dremen d'ar binvioù-tredan, hag e [[New York City|New York]] e lec'h ma tiwanas arzourien evel [[The Lovin' Spoonful]] ha [[Simon and Garfunkel]], ar re ziwezhañ oc'h adenrollañ ar ganaouenn akoustik [[The Sounds of Silence]] (1965) gant binvioù modern d'ober an hini kentañ eus ur bern berzhioù.&lt;ref name=UnterbergerFolk/&gt; Ar strolladoù-se o doa bet ul levezon eeun war strolladoù breizhveuriat evel [[Donovan]] pe [[Fairport Convention]].&lt;ref name=UnterbergerFolk/&gt; E 1969 e tilezas hemañ diwezhañ o c'hanaouennoù amerikan pe awenet gant Dylan evit kanañ folk saoz hengounel gant binvioù tredan&lt;ref&gt;{{en}} M. Brocken, The British Folk Revival 1944–2002 (Ashgate, Aldershot, 2003), ISBN 0-7546-3282-2, p. 97.&lt;/ref&gt; Ar folk-rock breizhveuriat-se a oa bet kendalc'het gant [[Pentangle (strollad)|Pentangle]], [[Steeleye Span]] ha [[The Albion Band]] o reiñ skouer da strolladoù [[iwerzhon]]at evel [[Horslips]], pe [[Bro-Skos|skosat]] evel [[JSD Band]], [[Spencer's Feat]] ha da c'houde [[Five Hand Reel]], d'ober kement all ha krouiñ ur [[rock keltiek]] e penn-kentañ ar bloavezhioù 1970,&lt;ref&gt;{{en}} C. Larkin, The Guinness Encyclopedia of Popular Music (London: Guinness, 1992), ISBN 1-882267-04-4, p. 869.&lt;/ref&gt;. ul luskad deuet betek [[Breizh]] gant arzourien evel [[Alan Stivell]], [[Dan ar Braz]], [[Tri Yann]] hag ar strollad brezhonek [[Storlok]].

Ar folk-rock a voe en e vrudetañ e 1967-68 a-raok ma'z eas leun a arzourien war-zu doareoù all, evel Dylan ha The Byrds a ziorroas ar sonerezh country rock&lt;ref&gt;{{en}} G.W. Haslam, A.H. Russell and R. Chon, Workin' Man Blues: Country Music in California (Berkeley CA: Heyday Books, 2005), ISBN 0-520-21800-0, p. 201.&lt;/ref&gt; Evelato, ar meskaj etre folk ha rock a oa bet ul levezon bras da gas ar sonerezh rock pelloc'h, o tennañ elfennoù eus al luskad psikedelek ivez, ha da lakaat war-wel mennozh ar skriver-kanaouennoù, ar c'hanaouennoù-stourm ha meiziad ar &quot;gwirionded&quot;.&lt;ref name=UnterbergerFolk/&gt;&lt;ref&gt;{{en}} K. Keightley, &quot;Reconsidering rock&quot; in, S. Frith, W. Straw, and J. Street, eds, The Cambridge Companion to Pop and Rock (Cambridge: Cambridge University Press, 2001), ISBN 0-521-55660-0, p. 121.&lt;/ref&gt;.

===Rock psikedelek===
{{Pennad pennañ|Rock psikedelek}}
[[Restr:White rabbit.JPG|thumb|Bruderezh evit kanaouenn Jefferson Airplane ''White Rabbit'' e 1967]]
Ar sonerezh psikedelek, awenet gant an dramm nevez [[LSD]], a oa diwanet war al leurenn folk.&lt;ref name=Hicks&gt;{{en}} M. Hicks, Sixties Rock: Garage, Psychedelic, and Other Satisfactions (Chicago, IL: University of Illinois Press, 2000), ISBN 0-252-06915-3, pp. 59–60.&lt;/ref&gt; Ar strollad kentañ oc'h embann e oant o seniñ rock psikedelek a oa [[The 13th Floor Elevator]] e [[Texas]].&lt;ref name=Hicks/&gt; Ar [[The Beatles|Beatles]] avat o doa lakaet ar publik da anavezout elfennoù pennañ ar rock psikedelek evel [[distro aodio|distro ar gitar]], ar [[sitar]], ur benveg sonerezh indian, hag ar [[backmasking]].&lt;ref name=UnterbergerPsychedelic&gt;{{en}} R. Unterberger, &quot;Psychedelic Rock&quot;, in Bogdanov et al., 2002, pp. 1322–23.&lt;/ref&gt; Kresket e voe kalz ar rock psikedelek war leurenn [[Kalifornia]] pa heulias strolladoù zo treuzfurmadur [[The Byrds]] eus ar folk d'ar folk rock e 1965.&lt;ref name=UnterbergerPsychedelic/&gt; Ar mod da vevañ doare psikedelek, a droe tro-dro d'an drammoù pennsaoutiñ, a oa diwanet mat e-barzh e [[San Francisco (Kalifornia)|San Francisco]] hag eno e oa lañset strolladoù a-bouez evel [[Big Brother and the Holding Company]], [[The Grateful Dead]] pe [[Jefferson Airplane]].&lt;ref name=UnterbergerPsychedelic/&gt; Gitarour pennañ [[The Jimi Hendrix Experience]], [[Jimi Hendrix]] a oa kustum da seniñ prantadoù hir leun a zistroioù a voe un elfenn arouez d'ar psikedelia.&lt;ref name=UnterbergerPsychedelic/&gt; War e uhelañ e voe an doare-sonerezh-se e fin ar bloavezhioù 1960. E 1967 e voe enrollet gant The Beatles o embann psikedelek [[Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band (albom)|Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band]], gant ar ganaouenn [[Lucy In the Sky with Diamonds]] ma savas tabut diwar-benn he liamm ouzh an LSD, ha respont [[The Rolling Stones]] a oa deuet ar bloaz da c'houde gant [[Their Satanic Majesties Request]],&lt;ref name=UnterbergerPsychedelic/&gt; ar memes bloaz ma oa embannet gant [[Pink Floyd]] o albom kentañ [[The Piper at the Gates of Dawn]]. Albom Jefferson Airplane [[Surrealistic Pillow]], gant ar ganaouenn [[White Rabbit (kanaouenn)|White Rabbit]] hag hini [[The Doors]] [[Strange Days (albom The Doors)|Strange Days]] a voe albomoù-pennañ eus ar mare ivez&lt;ref&gt;{{en}} J.E. Perone, Music of the Counterculture Era American History Through Music (Westwood, CT: Greenwood, 2004), ISBN 0-313-32689-4, p. 24.&lt;/ref&gt;. En e varr e voe ar sonerezh-se e [[gouel Woodstock]] e 1969, e-lec'h ma sonas an arzourien psikedelek pennañ eus ar mare.&lt;ref name=UnterbergerPsychedelic/&gt;

Da c'houde e voe sellet ouzh ''Sgt. Pepper'' evel gwellañ albom istor ar sonerezh, hag ur bazenn all e voe da vont war-zu [[mare an albomoù]] e-lec'h ma veze savet an albomoù evito o-unan ha pas evel un dastumad singloù ha ma teujont a-benn da vezañ gwelet reizh e-keñver ar sevendadur ''mainstream''&lt;ref&gt;{{en}} DeRogatis, Jim; Kot, Greg (2010). The Beatles vs. The Rolling Stones: Sound Opinions on the Great Rock 'n' Roll Rivalry. Voyageur Press. pp. 70, 75. ISBN 978-1610605137.&lt;/ref&gt; En ul luskad kaset gant ar Beatles adalek kreiz ar bloavezhioù 1960,&lt;ref&gt;{{en}} Whitburn, Joel (2003). Joel Whitburn's Top Pop Singles 1955-2002. Record Research. p. xxiii. ISBN 9780898201550.&lt;/ref&gt;. e voe kaset gant an arzourien rock an LP (''Long Play'' pe albom) evel doare-pennañ da ezteuler ha koñsomiñ sonerezh enrollet, ar pezh zo chomet gwir e-pad degadoù da heul tra ma oa deuet ar stumm-se, kaset gant ar rock a-raok bezañ stantard e greanterezh ar sonerezh, an hini implijetañ.

===Progressive rock===
{{Pennad pennañ|Progressive rock}}
[[Restr:DarkSideOfTheMoon1973.jpg|thumb|kleiz|350px|Pink Floyd o seniñ ''Dark Side of the Moon'' e 1973]]
''Progressive rock'' (pe ''rock araogour''), un termen a c'heller implijet kement hag ''art rock'', zo bet kaset gant an arzourien en tu all d'an doareoù rannet mat a vezed kustum da glevet en ur lakaat binvioù disheñvel da seniñ e-barzh kanaouennoù disheñvel o stumm.&lt;ref name=UnterbergerProgressive&gt;{{en}} R. Unterberger, &quot;Progressive Rock&quot;, in Bogdanov et al., 2002, pp. 1330–31.&lt;/ref&gt; Adalek kreiz ar bloavezhioù 1960, [[The Left Banke]], [[The Beatles]], [[The Rolling Stones]] ha [[The Beach Boys]] a oa ar re gentañ o seniñ [[klavier]], binvioù koad ha kerdin en o c'hanaouennoù d'ober ur seurt [[rock barok]] a glever ar gwellañ er single [[A Whiter Shade of Pale]] gant [[Procol Harum]] (1967), e zigoradur awenet gant [[Johannes Sebastian Bach|Bach]]&lt;ref&gt;{{en}} J.S. Harrington, Sonic Cool: the Life &amp; Death of Rock 'n' Roll (Milwaukee, WI: Hal Leonard Corporation, 2003), ISBN 0-634-02861-8, p. 191.&lt;/ref&gt; Ur [[laz-seniñ]] a-bezh a oa bet implijet gant [[The Moddy Blues]] en oc'h album [[Days of Future Passed]] (1967) ha krouet o doa sonioù laz-seniñ gant [[sintetizor]]où da c'houde.&lt;ref name=UnterbergerProgressive/&gt; Sonaozañ klasel, klavieroù ha sintetizoroù a oa bet implijet stank da c'houde ouzhpenn d'ar stumm hengounel gant gitar, gitar-boud ha toumperezh gant ar strolladoù rock araougour&lt;ref&gt;{{en}} E. Macan, Rocking the Classics: English Progressive Rock and the Counterculture (Oxford: Oxford University Press, 1997), ISBN 0-19-509887-0, pp. 34–35.&lt;/ref&gt;.

Sonennoù divouezh, pe nebeut a vouezh, e glever alies er jañr-se, tra ma vez difetis, meizadel ar pozioù, peotramant int diazezet war [[skiant-faltazi]] pe [[fantasy]]&lt;ref&gt;{{en}} E. Macan, Rocking the Classics: English Progressive Rock and the Counterculture (Oxford: Oxford University Press, 1997), ISBN 0-19-509887-0, p. 64.&lt;/ref&gt; [[SF Sorrow]], gant [[The Pretty Things]] (1968), hag [[Arthur (Or the Decline and Fall of the British Empire)]] gant [[The Kinks]] (1969), o doa lañset doare an [[opera rock]] hag an [[albomoù-meiziad]] en ur gontañ un istor epik pe ober war-dro temoù bras. Albom kentañ [[King Crimson]], [[In the Court of the Crimson KIng]] (1969), a veske riffoù gitar trouzus ha [[mellotron]] gant [[sonerezh jazz|jazz]] ha sonerezh simfonek, a vez gwelet evel un albom-pazenn evit ar ''progressive rock'' alies, o kas meur a strollad ''blues rock'' pe psikedelek da adoptiñ ar stil-se e-penn kentañ ar bloavezhioù 1970, kenkoulz ha strolladoù nevez.&lt;ref name=UnterbergerProgressive/&gt; [[Leurenn Canterbury]] he doa gwelet arzourien evel [[Caravan (strollad|Caravan]], [[Hatfield and the North]] pe [[National Health]] oc'h heuliañ [[Soft Machine]] pelloc'h diouzh ar psikedelia, levezonet gant ar jazz, war-zu ur rock taer&lt;ref&gt;{{en}} E. Macan, Rocking the Classics: English Progressive Rock and the Counterculture (Oxford: Oxford University Press, 1997), ISBN 0-19-509887-0, p. 129.&lt;/ref&gt;.

Gant [[Pink Floyd]] e voe ar muiañ a verzh, az eas kuit diouzh luskad ar psikedelia goude ma oa aet [[Syd Barrett]] diouzh ar strollad e 1968, gant an albom [[The Dark Side of the Moon]] (1973), a oa bet meulet evel ur bennoberenn en doare-sonerezh-mañ ha deuet da unan eus albomoù gwellañ gwerzhet en istor ar sonerezh&lt;ref&gt;{{en}} R. Reising, Speak to Me: The Legacy of Pink Floyd's The Dark Side of the Moon (Aldershot: Ashgate, 2005), ISBN 0-7546-4019-1.&lt;/ref&gt; Pouez a veze lakaet war ar varregezh da seniñ, gant [[Yes (strollad)|Yes]] o kontañ war mailhoni ar gitarour [[Steve Howe (gitarour)|Steve Howe]] hag ar c'hlavierour [[Rick Wakeman]], tra ma oa [[Emerson, Lake &amp; Palmer]] ur super-strollad en doa produet unan eus oberennoù kempleshañ a-fet teknik er jañr-se.&lt;ref name=UnterbergerProgressive/&gt; [[Jethro Tull (strollad)|Jethro Tull]] ha [[Genesis (strollad)|Genesis]] o doa roet daou zoare disheñvel, met saoz penn-kil-ha-troad o daou, da seniñ.&lt;ref name=Brocken&gt;{{en}} M. Brocken, The British Folk Revival, 1944–2002 (Aldershot: Ashgate, 2003), ISBN 0-7546-3282-2, p. 96.&lt;/ref&gt; [[Renaissance (strollad)|Renaissance]], savet gant izili-bet eus Yardbirds, [[Jim McCarty]] ha [[Keith Relf]] e 1969, a oa emdroet en ur strollad meiziad-uhel gant mouezh tri oktav [[Annie Haslam]]. Ar brasañ eus ar strolladoù breizhveuriat a oa e dalc'h azeulerien ne oant ket gwall niverus, met un nebeud, evel Pink Floyd, Jethro Tull pe Genesis a zeuas a-benn da gaout singloù en 10{{vet}} plas uhelañ ha kaout berzh war ar marc'had amerikan&lt;ref&gt;{{en}} K. Holm-Hudson, Progressive Rock Reconsidered (London: Taylor &amp; Francis, 2002), ISBN 0-8153-3715-9, p. 9.&lt;/ref&gt; Skourr amerikan ar rock araogour a oa disheñvel-kenañ etre sonerezh liesseurt ha nevezus [[Franck Zappa]], [[Captai Beefheart]] pe [[Blood, Sweat &amp; Tears]]&lt;ref&gt;{{en}} N.E. Tawa, Supremely American: Popular Song in the 20th Century: Styles and Singers and What They Said About America (Lanham, MA: Scarecrow Press, 2005), ISBN 0-8108-5295-0, pp. 249–50.&lt;/ref&gt;. ha strolladoù troet war-zu ar pop rock evel [[Boston (strollad)|Boston]], [[Foreigner (strollad|Foreigner]], [[Kansas (strollad)|Kansas]], [[Journey (strollad)|Journey]] ha [[Styx (strollad)|Styx]].&lt;ref name=UnterbergerProgressive/&gt; Ar re-mañ, ouzhpenn d'ar strolladoù breizhveuriat [[Supertramp]] hag [[Electric Light Orchestra|ELO]], a gonte e-touez an arzourien o doa ar muiañ a verzh er bloavezhioù 1970, o tegas ivez mare ar ''pomp rock'' pe ''arena rock'' gant sonadegoù bras divent, leun a efedoù-gouloù ha c'hoariva, en doa padet betek ma voe re gaer da aozañ seurt arvestoù, erlec'hiet gant ar sonedadegoù e gouelioù-rock adalek ar bloavezhioù 1990.

Skourr binvioù an doare-sonerezh-se en doa roet [[Tubular Bells (albom)|Tubular Bells]] (1973) gant [[Mike Oldfield]], albom kentañ [[Virgin Records]] hag ur berzh bedel a zeuas da batrom ar jañr.&lt;ref name=UnterbergerProgressive/&gt; En [[Europa]] kevandirel e kleved ar muiañ eus ar sonerezh-se, gant strolladoù evel [[Kraftwerk]], [[Tangerine Dream]], [[Can (strollad|Can]] pe [[Faust (strollad)|Faust]] a zeuas a-benn da vont dreist harzoù ar yezh a-drugarez d'an dra-se&lt;ref&gt;{{en}} P. Bussy, Kraftwerk: Man, Machine and Music (London: SAF, 3rd end., 2004), ISBN 0-946719-70-5, pp. 15–17.&lt;/ref&gt; Ar rock-arnodiñ alaman [[Krautrock]], leun a sintetizoroù, asambles gant oberenn [[Brian Eno]] (a oa bet klavierour [[Roxy Music]]), a voe ul levezon bras war ganedigezh ar [[sonerezh electronic rock]].&lt;ref name=UnterbergerProgressive/&gt; Gant ar cheñchamantoù teknologiezh ha donedigezh ar punk e fin ar bloavezhioù 1970 e oa bet muioc'h-mui ar santimant e oa ar rock araogour ur sonerezh fougaser&lt;ref&gt;{{en}} K. Holm-Hudson, Progressive Rock Reconsidered (London: Taylor &amp; Francis, 2002), ISBN 0-8153-3715-9, p. 92.&lt;/ref&gt; Leun a strolladoù a zivodas, met lod, evel Genisis, ELP, Yes ha Pink Floyd a gendalc'has da gaout berzh gant o albomoù hag o zroiadoù dre ar bed a-bezh.&lt;ref&gt;{{en}} Thompson, Graham (2007). American Culture in the 1980s. Edinburgh, UK: Edinburgh University Press. p. 134. ISBN 978-0-7486-1910-8.&lt;/ref&gt; Strolladoù zo a ziwanas goude ar wagenn punk, evel [[Siouxsie and the Banshees]], [[Ultravox]] pe [[Simple Minds]], a ziskouezas bezañ levezonet gant ar ''prog rock'' ouzhpenn bezañ awenet gant ar punk, ar pezh a veze anatoc'h.&lt;ref&gt;{{en}} T. Udo, &quot;Did Punk kill prog?&quot;, Classic Rock Magazine, vol. 97, Gwengolo 2006.&lt;/ref&gt;.

===Jazz rock===
{{Pennad pennañ|Jazz rock}}
[[Restr:Jaco-Pastorius seated 1980.jpg|thumb|kleiz|Jaco Pastorius eus Weather Report e 1980]]
E fin ar [[bloavezhioù 1960]] e oa deuet ar jazz rock war-wel evel un is-doare disheñvel diwar al leurennoù blues rock, rock psikedelek ha rock araogour, o veskañ kreñvder ar rock gant sonerezh kemplez ha sonet ar ar prim mestal d'ar [[sonerezh jazz|jazz]]. War lec'hienn [[AllMusic]] ez eus bet skrivet e oa ar jazz rock un termen a c'hell ober anv eus &quot;strolladoù teuziñ trouzusañ, gouesañ, tredanetañ diwar tu ar jazz, met alies mat e ra anv eus arzourien deuet diwar tu rock an ekwasion. &quot;Jazz-rock&quot; ... zo diwanet dre vras diwar an is-doareoù rock o doa ar muiañ a imor a-fet arz e fin ar bloavezhioù 1960 ha penn-kentañ ar bloavezhioù 1970, en o zouez luskad ar skriverien-kanaouennoù.&quot;&lt;ref group=&quot;a&quot;&gt;{{en}} &quot;''[Jazz rock] may refer to the loudest, wildest, most electrified fusion bands from the jazz camp, but most often it describes performers coming from the rock side of the equation.&quot; Jazz-rock &quot;...generally grew out of the most artistically ambitious rock subgenres of the late '60s and early '70s&quot;, including the singer-songwriter movement.''&quot; in {{Liamm web|url=https://www.allmusic.com/style/jazz-rock-ma0000012014|titl=Jazz Rock Music genre overview|embanner=AllMusic|lennet d'=an 20 a viz C'hwevrer 2022}}&lt;/ref&gt; Leun a arzourien eus deroù ar rock 'n' roll er [[Stadoù-Unanet]] o doa komañset e strolladoù jazz ha degaset e oa bet elfennoù eus an doare-se en o doare nevez da seniñ. E [[Breizh-Veur]] e oa diwanet ar [[blues rock]], ha kalz eus e arzourien bennañ evel [[Ginger Baker]] ha [[Jack Bruce]] eus strollad [[Eric Clapton]] [[Cream (strollad)|Cream]], diwar leurenn ar [[British jazz]]. Alies e vez lakaet albom nemetañ ur strollad chomet dianav a-walc'h, [[The Free Spirits]], eus a [[New York City]], anvet [[Out of Sight and Sound]] (1966], da enrolladenn jazz rock gwir kentañ. Ar strolladoù kentañ o doa implijet al liketenn-se da vat a oa strolladoù tud gwenn eus ar ''rythm and blues'' a sone lodennoù jazzy gant kernioù, evel [[Electric Flag]], [[Blood, Sweat &amp; Tears (strollad)|Blood, Sweat &amp; Tears]] ha [[Chicaogo (strollad)|Chicago]], o kaout berzh e fin ar bloavezhioù 1960 ha deroù ar bloavezhioù 1970.&lt;ref name=UnterbergerJazzRock&gt;{{en}} R. Unterberger, &quot;Jazz Rock&quot;, in Bogdanov et al., 2002, pp. 1328–30.&lt;/ref&gt;

D'ar memes mare e oa deuet arzourien breizhveuriat war-wel hag a implije tu seniñ war ar prim ha modoù ar jazz en o sonerezh, evel [[Nucleus (strollad)|Nucleus]]&lt;ref&gt;{{en}} I. Carr, D. Fairweather and B. Priestley, The Rough Guide to Jazz (London: Rough Guides, 3rd edn., 2004), ISBN 1-84353-256-5, p. iii.&lt;/ref&gt;, [[Graham Bond]] ha strollad [[John Mayall]] [[Colosseum (strollad)|Colosseum]]. Diwar ar rock psikedelek ha leurenn Canterbury e oa deuet [[Soft Machine]], a zo bet gwelet evel ar strollad en doa produet ar sonerezh a veske ar gwellañ daou du ar sonerezh. Lod all a lavar e teu ar sonerezh meulet ar muiañ eus tu al leurenn jazz, gant [[Miles Davies]], levezonet kalz gant oberenn [[Jimi Hendrix]] da veskañ binvioù rock en e albom [[Bitches Brew]] (1970). Ul levezon bras e oa bet war arzourien jazz awenet gant ar rock, evel [[Herbie Hancock]], [[Chick Corea]] ha [[Weather Report]].&lt;ref name=UnterbergerJazzRock/&gt; Diwar-wel ez eas an doare-sonerezh-mañ e fin ar bloavezhioù 1970 tra ma rae berzh ur stumm blotoc'h da deuziñ an daou&lt;ref name=AllMusicJazzRock&gt;{{en}} {{Liamm web|url=https://www.allmusic.com/style/jazz-rock-ma0000012014|titl=Jazz Rock Music genre overview|embanner=AllMusic|lennet d'=an 20 a viz C'hwevrer 2022}}&lt;/ref&gt; met arzourien zo evel [[Steely Dan]]&lt;ref name=AllMusicJazzRock/&gt;, [[Franck Zappa]] ha [[Joni Mitchell]] o doa enrollet alboù jazz rock a-bouez d'ar mare-se, ha kendelc'her a reas da gaout ul levezon bras war ar sonerezh rock.&lt;ref name=UnterbergerJazzRock/&gt;

===Roots rock===
{{Pennad pennañ|Roots rock}}
[[Restr:The Eagles in performance, 2008.jpg|thumb|dehou|Ar strollad Eagles e 2008 pe 2009]]
''Roots rock'', pe &quot;rock ar gwriziennoù&quot;, eo an anv a roer bremañ d'ul luskad en doa klasket pellaat diouzh re-veur ar psikedelia en ur zistreiñ  d'ur rock 'n' roll diazez ha distreiñ war e levezonoù kentañ, dreist-holl ar c'hountry hag ar sonerezh folk, o doa ganet ar c'hountry rock hag ar Southern rock&lt;ref&gt;{{en}} Auslander, Philip (2008). Liveness: Performance in a Mediatized Culture (2nd ed.). Abingdon, England: Routledge. p. 83. ISBN 978-0-415-77353-9.&lt;/ref&gt; Da [[Nashville]] ez eas [[Bob Dylan]] da enrollañ e albom [[Blonde on Blonde]] e 1966.&lt;ref name=&quot;O. Duane, Country Music 2000 p. 392&quot;&gt;{{en}} K. Wolff and O. Duane, Country Music: The Rough Guide (London: Rough Guides, 2000), ISBN 1-85828-534-8, p. 392.&lt;/ref&gt; An dra-se, asambles gant albomoù levezonetoc'h gant ar c'hountry c'hoazh, a oa bet gwelet evel deroù doare ar [[sonerezh country folk]], un hent heuliet gant leun a sonerien folk akoustik.&lt;ref name=&quot;O. Duane, Country Music 2000 p. 392&quot;/&gt; Arzourien all a heulias giz an distro d'an diazez, evel ar strollad [[Kanada|kanadien]] [[The Band]] pe ar strollad [[Kalifornia|kalifornat]] [[Creedence Clearwater Revival]], an daou anezho a veske rock eeun gant folk, country ha blues, hag e-touez ar strolladoù o doa bet ar muiañ a verzh e fin ar bloavezhioù 1960 e oant&lt;ref&gt;{{en}} R. Unterberger, &quot;The Band&quot;, and S.T. Erlewine, &quot;Creedence Clearwater Revival&quot;, in Bogdanov et al., 2002, pp. 61–62, 265–66.&lt;/ref&gt; D'ar memes mare e komañsas arzourien solo eus Kalifornia da enrollañ o oberenn, evel [[Ry Cooder]], [[Bonnie Raitt]] ha [[Lowell George]],&lt;ref&gt;{{en}} Hoskyns, Barney (2007). Hotel California: The True-Life Adventures of Crosby, Stills, Nash, Young, Mitchell, Taylor, Browne, Ronstadt, Geffen, the Eagles, and Their Many Friends. Hoboken, NJ: John Wiley &amp; Sons. pp. 87–90. ISBN 978-0-470-12777-3.&lt;/ref&gt; o levezoniñ oberenn arzourien koshoc'h evel [[The Rolling Stones]] gant o albom [[Beggar's Banquet]] (1968) ha [[The Beatles]] gant [[Let It Be (albom)|Let it Be]] (1970).&lt;ref name=UnterbergerPsychedelic/&gt; En ur soñjal e-barzh ar c'hiz-se e oa bet skrivet gant Crhistgau e 1970 en e bennad-stur e-barzh e ''Consumer's Guide'' e oa bet dilezet gant ar reizhkredouriez nevez ar seniñ war ar prim ha klinkladurioù ar studio da lakaat pouez war ur sonazoañ gant nebeut a vinvioù ha kalite ar skrivañ-kanaouennoù, o kemer rock, country ha rythm and blues ar [[bloavezhioù 1950]] da batrom. Ar skouer pennañ a oa The Band hervezañ.&lt;ref&gt;{{en}} Christgau, Robert (18 June 1970). &quot;Consumer Guide (11)&quot;. The Village Voice. Retrieved 18 February 2020 – via robertchristgau.com.&lt;/ref&gt;.

E [[1968]] e voe enrollet gant [[Gram Parsons]] an albom [[Safe at Home]] asambles gant [[International Submarine Band]], moarvat ar bladenn [[sonerezh country rock|country rock]] gwir kentañ.&lt;ref name=UnterbergerCountryRock&gt;{{en}} R. Unterberger, &quot;Country Rock&quot;, in Bogdanov et al., 2002, p. 1327.&lt;/ref&gt; Diwezhatoc'h e-pad ar bloaz e sonas gant [[The Byrds]] evit [[Sweetheart of the Rodeo]] (1968), a vez gwelet evel unan eus ar pladennoù o doa bet al levezon kreñvañ war an doare-sonerezh-se.&lt;ref name=UnterbergerCountryRock/&gt; Kendelc'her a reas The Byrds gant ar memes doare-sonerezh, met mont a reas kuit Parsons dioutañ asambles gant un ezel all eus ar strollad, [[Chris Hillman]] da vodañ [[The Flying Burrito Brothers]] en doa sikouret ar jañr da gaout muioc'h a zoujañs kenkoulz hag e stummañ. Parsons a oa aet da seniñ e-unan da c'houde.&lt;ref name=UnterbergerCountryRock/&gt; Strolladoù eus Kalifornia o doa adoptet ar sonerezh-se, evel [[Hearts and Flowers]], [[Poco]], [[New Riders of the Purple Sage]], [[Beau Brummels]]&lt;ref name=UnterbergerCountryRock/&gt; ha [[The Nitty Gritty Dirt Band]]&lt;ref&gt;{{en}} B. Hinton, &quot;The Nitty Gritty Dirt Band&quot;, in P. Buckley, ed., Rock: The Rough Guide (London: Rough Guides, 1st edn., 1996), ISBN 1-85828-201-2, pp. 612–13.&lt;/ref&gt; Berzh brasañ an doare-sonerezh-se a oa deuet er bloavezhioù 1970, gant [[Doobie Brothers]], [[Emmylou Harris]], [[Lindia Ronstadt]] peotramant [[Eagles (strollad)|Eagles]], bodet gant izili bet eus Burritos, Poco ha [[Stone Canyon Band]], a oa deuet da vezañ strollad brudetañ al luskad gant o albom [[Hotel California (albom Eagles)|Hotel California]] (1976)&lt;ref&gt;{{en}} N.E. Tawa, Supremely American: Popular Song in the 20th Century: Styles and Singers and What They Said About America (Lanham, MA: Scarecrow Press, 2005), ISBN 0-8108-5295-0, p. 227–28.&lt;/ref&gt;.

Alies mat e lavarer eo saverien ar ''Southern rock'' izili [[Allman Brothers Band]], o doa krouet ur son dibar, diwar ar [[sonerezh blues rock|blues rock]] dre vras, met o veskañ ennañ ar [[sonerezh boogie]], ar [[sonerezh soul|soul]] ha country deroù ar bloavezhioù 1970.&lt;ref name=UnterbergerSouthern/&gt; Ar strollad en doa bet ar muiañ a verzh gant seurt sonerezh a voe [[Lynyrd Skynyrd]] en doa diazezet skeudenn ''Good ol' boy'' an doare sonerezh-se ha stumm hollek ar ''guitar rock'' er bloavezhioù 1970.&lt;ref name=UnterbergerSouthern/&gt; E-touez o diskennidi e kaver ar strollad teuziñ/araogour [[Dixie Dregs]], [[Outlaws (strollad)|Outlaws]], levezonetoc'h gant ar c'hountry, [[Wet Willie]], a droe muioc'h war-zu ar funk ha rythm and blues, ha [[The Ozark Mountain Daredevils]].&lt;ref name=UnterbergerSouthern/&gt; Diouzh ar c'hiz e oa aet al luskad-se e fin ar bloavezhioù 1970, ur wezh paouezet izili kentañ Allman ha Lynyrd Skynyrd da seniñ, met kendalc'het e voe er bloavezhioù 1980 memestra gant arzourien evel [[.38 Special (strollad)|.38 Special]], [[Molly Hatchet]] ha [[The Marshall Tucker Band]].&lt;ref name=UnterbergerSouthern/&gt;

== Luskadoù ar sonerezh rock ==
* [[Rock 'n' roll]] 
* [[Heavy metal]]
* [[Punk rock]]
* [[Folk rock]]

== Pennadoù kar ==
* [[Rock ukrainek]]

== Notennoù ha daveoù ==
=== Arroudennoù===
{{Daveoù|stroll=a}}
===Daveoù===
{{Daveoù|bannoù=3}}

[[Rummad:Sonerezh rock]]</text>
      <sha1>d6ac8k8rx48dlmwmor1h5k46mhih0re</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>7 Mezheven</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7603</id>
    <revision>
      <id>2187140</id>
      <parentid>1918400</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T23:35:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surajr7</username>
        <id>89979</id>
      </contributor>
      <origin>2187140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2161" sha1="25w54bd0rdwa3wsrrsjwkiolgemcar6" xml:space="preserve">[[Rummad:Deizioù ar bloaz|Mezheven 7]]
{{Mezheven}}
== Darvoudoù ==
* [[1099]] : deroù ar [[Kentañ Kroaziadeg|Groaziadeg kentañ]], gant [[Seziz Jeruzalem (1099)|Seziz Jeruzalem]].
* [[1494]] : sinadur [[Emglev Tordesillas]] etre [[Kastilha]] ha [[Portugal]], evit rannañ ar bed etrezo.
* [[1654]] : dont a ra [[Loeiz XIV a Vro-C'hall|Loeiz XIV]] da vezañ Roue [[Frañs]].
* [[1905]] : dispartiet eo [[Norvegia]] diouzh [[Sveden]].
* [[2001]] : trec’h eo [[Tony Blair]] ha [[Strollad al Labour]] er vouezhiadeg, er [[Rouantelezh Unanet]].
{{clr|right}}
== Sportoù ==

{{clr|right}}

== Ganedigezhioù ==
{| align=&quot;right&quot;
| [[Skeudenn:Paul Gauguin - The Yellow Christ (Le Christ jaune) 1889.jpg|thumb|right|150px|Ar C'hrist melen, ul livadur gant Paul Gauguin livet e [[Pont-Aven]]]] || [[Skeudenn:Mike Pence.jpg|thumb|150px|[[Mike Pence]]]]
|}
* [[1848]] : [[Paul Gauguin]], livour gall († [[8 a viz Mae]] [[1903]] e [[Hiva Oa]]).
* [[1896]] : [[Imre Nagy]], politikour [[Hungaria|hungarat]].
* [[1917]] : [[Dean Martin]], aktour ha kaner [[SUA|amerikan]].
* [[1920]] : [[Georges Marchais]], politikour gall komunour.
* [[1930]] : [[Hilderaldo Luís Bellini|Bellini]], melldroader etrebroadel [[brazil]]ian.
* [[1942]] : [[Padrig al Lay]], rener embregerezh ha prezidant [[Stade Rennais Football Club]] abaoe ar [[7 a viz Mae]] [[2010]].
* [[1946]] : [[Fancy]], soner, kaner ha produer sonerezh alaman.
* [[1953]] : [[Johnny Clegg]], soner eus Suafrika.
* [[1959]] : [[Mike Pence]].
{{clr|right}}

== Marvioù ==
{| align=&quot;right&quot;
| [[Skeudenn:Antoni gaudi.jpg|thumb|right|150px|Antoni Plàcid Gaudí i Cornet]] || 
|}
* [[1329]] : [[Robert the Bruce|Robert Iañ a Vro-Skos]], anvet ivez '''Robert the Bruce'''.
* [[1843]] : [[Friedrich Hölderlin]], skrivagner alamanek.
* [[1954]] : [[Alan Turing]], jedoniour [[Bro-Saoz|saoz]].
* [[1965]] : [[Judy Holliday]], aktourez [[stadunanat]].
* [[1980]] : [[Henry Miller]], skrivagner [[stadunanat]].
* [[2011]] : [[Jorge Semprún]], skrivagner ha politikour [[spagn]]ol.
* [[2017]] : [[Wesley E. Lanyon]], [[evnoniour]] [[stadunanat]].
{{clr|right}}

== Lidoù ==

[[Rummad:Deizioù ar bloaz|Mezheven 07]]</text>
      <sha1>25w54bd0rdwa3wsrrsjwkiolgemcar6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ukraina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8683</id>
    <revision>
      <id>2187119</id>
      <parentid>2173068</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T17:40:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <comment>/* Levrlennadur */ +</comment>
      <origin>2187119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56332" sha1="39ga6yfnbt8givfimdu2t32wn7vfffz" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|-
{{Infobox/Titl|Україна&lt;br&gt;Ukraina|005bbb|talbenn map|ffd500}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|
{| width=&quot;100%&quot;
|-
| width=&quot;50%;&quot; style=&quot;padding-top:5px;&quot;| [[Restr:Flag of Ukraine.svg|100px|center]]
| width=&quot;50%;&quot;| [[Restr:Lesser Coat of Arms of Ukraine.svg|60px|center]]
|- align=&quot;center&quot;
| width=&quot;50%;&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Banniel Ukraina|Banniel]]
| width=&quot;50%;&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Ardamezouriezh|Skoed]]
|}
----
|-
| '''Kan broadel''' || Державний Гімн України&lt;br&gt;''Derzhavnyi Himn Ukrainy''&lt;br&gt;&lt;q&gt; Kan broadel Ukraina &lt;/q&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;| [[Restr:National anthem of Ukraine, instrumental.oga|center]]
----
|-
| colspan=&quot;2&quot;| [[Restr:Europe-Ukraine (и не контролируемые).png|280px|center]]
|-
| colspan=&quot;2&quot;|
{|
|-
| {{Legend|#218339|Ukraina}} || {{Legend|#49c846|Tiriadoù nagennet}}
|}
|-
| colspan=&quot;2&quot;| &lt;hr&gt;
|-
| '''Kêr-benn'''&lt;br&gt;ha kêr vrasañ || '''[[Kyiv]]'''&lt;br&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Kyiv&amp;params=50_27_00_N_30_31_24_E_region:UA_type:city 50°27'00&quot; N, 30°31'24&quot; R]
|-
| '''Yezh ofisiel''' || [[Ukraineg]]
|-
| colspan=&quot;2| &lt;div class=&quot;NavFrame demonstration&quot; style=&quot;font-size:90%; overflow:hidden;{{{style|}}}&quot;&gt;&lt;div class=&quot;NavHead&quot; style=&quot;background-color:transparent; text-align:center;&quot;&gt;Yezhoù anzavet&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
[[Belaruseg]] • [[Bulgareg]] • [[Gagaouzeg]]&lt;br&gt;[[Gresianeg]] • [[Hebraeg]] • [[Hungareg]]&lt;br&gt;[[Poloneg]] • [[Roumaneg]] • [[Ruseg]]&lt;br&gt;[[Slovakeg]] • [[Tatareg Krimea]] • [[Yideg]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
|- bgcolor=&quot;#005bbb&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;color:#ffd500&quot;| Melestradur
|-
| '''Prezidant'''|| [[Volodimir Zelenskiy]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(20 a viz Mae 2019)&lt;/small&gt;
|-
| '''Kentañ ministr''' || [[Ioulia Svyrydenko]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(17 a viz Gouere 2025)&lt;/small&gt;
|-
| '''Penn ar Parlamant''' || Ruslan Stefanchuk {{wikidata|property|qualifier|qualifier|normal+|Q212|P1308|P580|P582|format=%p[ &lt;span style=&quot;font-size:85\%&quot;&gt;([&lt;![]--%q2]abaoe ar  [%q2--[]&gt;]%q1[ – %q2])&lt;/span&gt;][%s][%r]}}
|-
| colspan=&quot;2&quot;| &lt;hr&gt;
|-
| '''Moneiz''' || 	Hryvnia (₴) (UAH)
|- bgcolor=&quot;#005bbb&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;color:#ffd500&quot;| Douaroniezh
|-
| '''Gorread''' ||  603 548 km²
|-
| '''Poblañs''' || 41 588 354 &lt;small&gt;(01/01/2020)&lt;/small&gt;&lt;ref group=&quot;n&quot;&gt;{{en}} {{cite web|url=https://ukrstat.org/en/operativ/operativ2020/ds/kn/xls/kn1220_ue.xls |title=''UkrStat''|accessdate=23/02/2022}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''Stankter''' || 68,9
|-
| colspan=&quot;2&quot;| &lt;hr&gt;
|-
| '''Gwerzhid-eur'''&lt;br&gt;• Hañv &lt;small&gt;(&lt;abbr title=&quot;Daylight Saving Time&quot;&gt;DST&lt;/abbr&gt;)&lt;/small&gt; || [[UTC]] + 2 &lt;small&gt;(&lt;abbr title=&quot;Easter European Time&quot;&gt;EET&lt;/abbr&gt;)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;UTC + 3 &lt;small&gt;(&lt;abbr title=&quot;Easter European Summer Time&quot;&gt;EEST&lt;/abbr&gt;)&lt;/small&gt;
|-
| '''Pellgomz''' || +380
|-
| '''Kod [[ISO 3166]] || UA
|-
| '''[[ccTLD|Internet &lt;abbr title=&quot;country code Top-Level Domain&gt;ccTLD&lt;/abbr&gt;]]''' || .ua&lt;br&gt;.укр
|-
| colspan=&quot;2&quot;| &lt;hr&gt;
|-
| '''Internet''' {{uk}} {{ru}} {{en}} || [http://www.president.gov.ua/en/ www.president.gov.ua]
|-
| colspan=&quot;2&quot;| &lt;hr&gt;&lt;references group=&quot;n&quot; /&gt;
|}
'''Ukraina''' ([[ukraineg]] : Україна, [[Romanekadur|romanekaet]] ''Ukraïna'', distaget {{LFE|[ʊkrɐˈjinɐ]|Liamm aodio=Uk-Україна (2).oga}}) zo ur vro e [[Europa ar Reter|reter Europa]]. Brasañ bro Europa eo war-lerc'h [[Rusia]], a zo hec'h amezeg er reter hag ar biz&lt;ref group=a&gt;Tabut zo etre an div vro diwar-benn [[Krimea]], a zo bet aloubet gant [[Rusia]] e [[2014]]&lt;/ref&gt;. Bevennoù boutin he deus gant [[Belarus]] en norzh, [[Polonia]], [[Slovakia]] hag [[Hungaria]] er c'hornôg, [[Roumania]] ha [[Moldavia]] er su. Skeiñ a ra war ar [[Mor Du]] ha [[Mor Azov]] er Su. [[Kyiv]] eo ar gêr-benn. Ledet eo war 603 628&amp;nbsp;km²&lt;ref group=a&gt;[[Krimea]] kontet e-barzh&lt;/ref&gt; gant ur boblañs a 41,2 vilion a dud.&lt;ref group=a&gt;Poblañs [[Krimea]] n'eo ket kontet e-barzh.&lt;/ref&gt;

Tiriad Ukraina a voe kalon sevenadur slavek ar Reter, personelaet gant Stad [[Rous Kyiv]] tro-dro d'ar bloaz 1000. Klask a reas priñsed ar Rous bezañ goudoret ouzh aloubadennoù ar pobloù kantreer ken a dedostajont eus Kyiv evit annezañ e Vladimir (180 km e biz Moskva) war-dro 1150 hag e Moskva da-c’houde. Goude diskar Rous Kyiv e voe rannet, disrannet ha kevezet war an tiriad e-pad 600 vloaz etre aloubadegoù ar [[Impalaeriezh Vongol|Vongoled]], [[Kenunaniezh Pologn ha Lituania]], [[Impalaeriezh Aostria-Hungaria]], an [[Impalaeriezh Otoman]] ha [[Rusia|Tsarezh Rusia]]. [[Hetmanate ar Gozaked]] a voe savet er vro er [[XVIIvet kantved|{{XVIIvet}}]] ha {{XVIIIvet kantved}} met disrannet e voe d'he zro etre [[Polonia]] hag [[Impalaeriezh Rusia]]. Da-heul [[Dispac'h Rusia 1917]] e voe savet [[Republik Poblel Ukrania]]. Da vare ar [[Bolcheviked|Volcheviked]] e voe kemeret e lec'h gant [[Republik Soviedel Ukraina]] a voe unan eus Stadoù diazez [[Unvaniezh ar Republikoù Sokialour ha Soviedel]] e [[1922]]. Pa voe disrannet an URSS e [[1991]] e tapas ar vro he dizalc'hidigezh adarre.

==Etimologiezh==
Meur a vartezeadenn zo bet savet diwar-benn orin hec'h anv. An anv [[ukrainek]] a zeufe eus ur ger [[yezhoù slavek|slavek]] ''Oukraina'', a dalv kement ha &quot;harzoù&quot;, &quot;marzoù&quot;, hervez ar brasañ eus an istorourien ha yezhourien&lt;ref&gt;{{en}} {{Liamm web|url=https://www.mentalfloss.com/article/32098/why-did-ukraine-become-just-ukraine|titl=Why Did &quot;The Ukraine&quot; Become Just &quot;Ukraine&quot;?|embanner=Mental Floss|deiziad=2013|lennet d'=an 23 a viz C'hwevrer 2022}}&lt;/ref&gt;.

&quot;Ukraina&quot; eo ar stumm a vez skrivet ar muiañ a brezhoneg. Erbedet eo gant geriadurioù evel hini [[Geriadur Al Liamm|Al Liamm]].&lt;ref&gt;''Ukrainia'' e [[Geriadur Hemon-Huon]], e  1978 ha 1993) ; ''Ukraina'' abaoe 2002.&lt;/ref&gt; Eus e du e ro geriadur bras [[Frañsez Favereau|Favereau]] daou stumm evit anv ar vro, ar stumm savet diwar ar galleg  ''an Ukren'' hag ar stumm ''Ukraina''&lt;ref&gt;UKRAINE (NL Oukraina / Ukrenn) = an Ukren / Ou\Ukraina in {{Liamm web|url=https://geriadurbrasfavereau.monsite-orange.fr/file/c909f22d38d7b8e5ac467fe724d6a995.pdf|titl=&quot;Ukraine&quot; - U|oberour=[[Frañsez Favereau]]|lec'hienn=Geriadur Bras Favereau|bloaz=2021|lennet d'=an 23 a viz Genver 2022}}&lt;/ref&gt;.

== Istor ==
=== Ragistor hag Henamzer ===
[[Restr:Pektoral111.JPG|200px|thumb|dehou|Ur pektoral [[Skited|skit]] eus ar {{IVe kantved kt JK}}]]
An dud koshañ bet kavet war douar Ukraina a oa [[homo neanderthalensis|neandertaled]] kavet e lec'hienn arkeologel Molodova (43 000–45 000 a-raok JK)&lt;ref&gt;{{en}} {{Liamm web|url=https://www.thoughtco.com/molodova-i-ukraine-paleolithic-site-171818|titl=Molodova I (Ukraine)|oberour=K. Kris Hirst|embanner=ThoughtCo.|bloaz=2019|lennet d'=an 23 a viz C'hwevrer 2022}}&lt;/ref&gt; [[homo sapiens|Tud modern]] a gaver adalek 32 000 a-raok JK. En Ukraina eo e soñjer e oa bet doñvaet ar [[kezeg|c'hezeg]].&lt;ref&gt;{{en}} {{Liamm web|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2012/05/120507154107.htm|titl=Mystery of the domestication of the horse solved: Competing theories reconciled|oberour=University of Cambridge|bloaz=2012|lennet d'=an 23 a viz C'hwevrer 2022}}&lt;/ref&gt;.

E-pad [[oadvezh an Houarn]] edo pobloù disheñvel o chom war tiriad Ukraina evel ar [[Kimmered|Gimmered]], ar [[Sarmated]] hag ar [[Skited]],&lt;ref&gt;{{en}} {{Liamm web|url=https://www.britannica.com/topic/Scythian|titl=Scythian|embanner=Encyclopaedia Britannica|lennet d'=an 23 a viz C'hwevrer 2022}}&lt;/ref&gt; anavezet mat gant ar [[Gres|C'hresianed]] hag ar [[Romaned]]. Etre 700 ha 200 a-raok JK. e voe ul lodenn eus Rouantelezh ar Skited.

Adalek ar {{VIvet kantved kt JK}} e oa komañset ar C'hresianed da sevel trevadennoù war aodoù ar [[Mor Du]] : [[C'herson|C'hersonêsos]], [[Olbia (Ukraina)|Olbia]], [[Pantikapaion]] ha [[Tyras]], a voe dalc'het da c'houde gant an [[Impalaeriezh roman]] ha [[Impalaeriezh roman ar Reter|Bizantion]] betek ar {{VIvet kantved}}. Ar [[Goted|C'hoted]] o doa annezet an tiriad-se betek donedigezh an [[Huned]] er [[bloavezhioù 370]]. Chom a reas un nebeud Goted e [[Krimea]] e-pad pell amzer. Er {{VIIvet kantved}} e oa perzh an dachenn a zo e reter Ukraina eus [[Bulgaria|Henvulgaria Veur]], met ar re-mañ az eas war-zu Europa ha lec'hioù all ha kemeret e voe o lec'h gant ar [[Khazared|C'hazared]].

Er {{Vvet kantved}} hag er {{VIvet kantved}} e oa ur bobl [[yezhoù slavek|slavek]], an [[Anted]], o chom eno. Kontet e vezont evel hendadoù Ukrainiz ha leun a bobloù slav all. Da-heul divroerezh ul lodenn anezhe etrezek ar [[Balkanioù]] e voe diazezet broadoù slaved ar su. Divroadegoù etrezek an nozh betek al lenn Ilmen a lakaas da ziwan pobloù evel Slaved Ilmen, ar [[kriviched|Griviched]] hag ar [[Radimiched]], hendadoù ar [[Rused]]. Ur brezel a-enep an [[Avared]] e 602 a gasas Unvaniezh an Anted da get, hag a laoskas ar pobloù slav-se da vevañ e meuriadoù dispartiet betek penn-kentañ an {{Eil milved}}&lt;ref&gt;{{en}} Magocsi, Paul Robert (16 July 1996). ''A History of Ukraine''. Toronto : University of Toronto Press, 1996 {{ISBN|978-0-8020-7820-9}}&lt;/ref&gt;.

===Rous Kyiv===
[[Restr:Principalities of Kievan Rus' (1054-1132).jpg|250px|thumb|kleiz|Priñselezhioù Rous Kyiv (1054-1132)]]
{{Pennad pennañ|Rous Kyiv}}
Amsklaer ha diasur e chom ar mod hag ar mare ma oa bet savet Rous Kyiv. Tri istor disheñvel zo d'an nebeutañ hervez an doare ma vez komprenet ar c'hronikoù.&lt;ref&gt;{{ru}} {{Liamm web|url=https://www.gumilev-center.ru/rus-i-varyagi-evrazijjskijj-istoricheskijj-vzglyad/|titl=Русь и варяги. Евразийский исторический взгляд|oberour=А. Беляев|embanner=Центр Льва Гумилёва. Вверх|deiziad=13.09.2012|lennet d'=ar 6 a viz Meurzh 2022}}&lt;/ref&gt; E Rous, Kyiv e oa ar brasañ eus ar pezh a zo [[Ukraina]], [[Belarus]] ha lodennoù european  [[Rusia]] a-vremañ. Hervez [[Bloazdanevell an amzerioù tremenet]] e oa ur strollad [[Vareged]] deuet eus [[Skandinavia]] e-penn ar Rous&lt;ref&gt;{{en}} ''A Geography of Russia and Its Neighbors’', {{ISBN9781606239209}} p. 69.&lt;/ref&gt;. E 882, ar priñs pagan Oleg a Novgorod a gemeras [[Kyiv]] digant [[Askold ha Dir]] ha sevel e gêrbenn eno&lt;ref&gt;{{en}} Kubicek, Paul (2008). The History of Ukraine. Westport: Greenwood Press. pp. 20–22. ISBN 9780313349201.&lt;/ref&gt;. Krediñ a reer ivez e oa meuriadoù [[Slaved]] ar Reter staliet hed-ha-hed su an [[Dnipro]] war an hent da sevel ur Stad er memes mare.

E-pad an {{Xvet kantved}} hag an {{XIvet kantved}} e teuas Rous Kyiv da vezañ unan eus ar Stadoù galloudusañ en [[Europa]]&lt;ref name=CIA/&gt; e-keit ha ma oa ar Vareged o teuziñ e-touez poblañs ar Slaved ha ma antreent e lignez dinastiezh kentañ ar Rous, dinastiezh ar Rouriked. Meur a briñselezh a oa er Rous, renet gant priñsed eus tiegezh rourik (pe ''kniazed'') hag a stourme alies an eil a-enep egile da gaout [[Kyiv]]&lt;ref&gt;{{en}} The Dynasty of Chernigov, 1146–1246 ISBN 978-0-521-82442-2 pp. 117–118&lt;/ref&gt;.

Oadvezh aour Rous Kyiv a zeuas gant ren [[Vladimir Veur]] (980–1015) a droas ar Rous war-zu [[Kristenaadur Rous Kyiv|Kristenelezh an Impalaeriezh roman]]. Ren e vab [[Yaroslav ar Fur]] e voe barr uhelañ ar Rous e-keñver sevenadur ha brezel. Disrannañ a reas ar Stad avat goude e ren diwar pouez ar galloudoù rannvro. Goude ren [[Vladimir II Monomac'h]] (1113–1125) hag e vab [[Mstlav Iañ Kyiv]] (1125–1132) o doa rentet e c'halloud d'ar Stad e voe disrannet da vat e priñselezhioù disheñvel.&lt;ref&gt;{{en}} Power Politics in Kievan Rus': Vladimir Monomakh and His Dynasty, 1054-1246 ISBN 0-888-44202-5 pp. 195–196&lt;/ref&gt;

Aloubadeg ar [[Impalaeriezh Vongol|Vongoled]] en {{XIIIvet kantved}} a zrastas Rous Kyiv ha distrujet e voe [[Kyiv]] e [[1240]]&lt;ref&gt;{{en}} {{Liamm web|url=https://archive.ph/20110427075859/https://tspace.library.utoronto.ca/citd/RussianHeritage/4.PEAS/4.L/12.III.5.html|titl=THE DESTRUCTION OF KIEV [diell]|embanner=University of Toronto's Research Repository|lennet d'=ar 6 a viz Meurzh 2022}}&lt;/ref&gt;. Sevel a reas priñselezhioù [[Priñselezh Galitsia|Galitsia]] ha Volodymyr-Volynskyi a-raok kendeuziñ e Stad [[Rouantelezh Galitsia-Volhynia|Galitsia-Volhynia]]. [[Daniel Galitsia]], mab [[Roman Veur]], a vodas dindan e c'halloud ar brasañ eus an tiriadoù a oa e mervent Rous Kyiv dindan e c'halloud, gant Volhynia, [[Galitsia]] ha [[Kyiv]]. Kurunennet e voe neuze roue Rutenia e [[1253]]&lt;ref&gt;{{en}} Ougrin, Dennis; Ougrin, Anastasia (2020). One Hundred Years in Galicia: Events That Shaped Ukraine and Eastern Europe. Newcastle upon Tyne: Cambridge Scholars Publishing. p. 11. ISBN 9781527558816.&lt;/ref&gt;.

===Dindan beli galloudoù estren===
[[Restr:Polish-Lithuanian Commonwealth at its maximum extent.svg|200px|thumb|dehou|Ukraina e Kenunaniezh Polonia-Lituania]]
Pa varvas [[Leo II Galitsia]] hag e vreur [[Andrii Galitsia]] e voe kaset kurunenn Rutenia d'o familh dostañ, ur priñs [[Polonia|polonat]] anvet Bolesław Jerzy, kurunennet e [[1323]] dindan an anv [[Youri II Boleslav]]&lt;ref name=&quot;Rowell&quot;&gt;{{en}} Rowell, C. S. (1994). Lithuania Ascending: A Pagan Empire Within East-Central Europe, 1295-1345. Cambridge Studies in Medieval Life and Thought: Fourth Series. Cambridge University Press. ISBN 9780521450119.&lt;/ref&gt;. Drouklazhet e voe e [[1340]] ha [[Kazimierz III Polonia|Kazimierz III]], roue [[Polonia]] a c'houlennas ar vro evitañ a-raok hec'h aloubiñ.&lt;ref name=Rowell/&gt; [[Priñselezh Kyiv]] avat a dremenas dindan beli [[Dugelezh Veur Lituania]] goude Emgann an Dourioù Glas (1362-1363)&lt;ref name=Rowell/&gt;. E [[1392]] e paouezas [[Brezelioù Galitsia-Volhynia]] ha disrannet e oa Rutenia etre [[Polonia]] ha [[Lituania]].&lt;ref name=Rowell/&gt;.

Adalek kreiz an {{XIIIvet kantved}} e voe savet trevadennoù tro-dro d'ar [[Mor Du]] gant [[Republik Genova]] hag a zeuas da vezañ tamm-ha-tamm kreizennoù kenwerzhel bras, renet en anv ar Republik gant pep a goñsul&lt;ref&gt;{{ru}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20180205001115/http://izm-biz.info/genuezskie-kolonii-v-odesskoj-oblasti/|titl=Генуэзские колонии в Одесской области [diell]|embanner=Бизнес-портал Измаила|deiziad=12.12.2016|lennet d'=ar 7 a viz Meurzh 2022}}&lt;/ref&gt;. Adalek ar bloavezhioù 1430 e teuas muioc'h-mui a Boloniz er vro&lt;ref&gt;{{en}} Plokhy, Serhii (2017). The Gates of Europe: A History of Ukraine. New York: Basic Books. ISBN 9780465050918.&lt;/ref&gt; tra ma voe savet [[Khanat Krimea]] gant ar priñs [[Hacı Iañ Giray]], un diskennad eus [[Genghis Khan]], e [[1441]].

[[Unaniezh Lublin]] a savas [[Kenunaniezh Pologn ha Lituania]] e [[1569]] hag ar brasañ eus douaroù Ukraina a oa roet d'ar gurunenn polonat. Dindan levezon ar [[Poloniaadur]] e troas kalzig a noblañsed [[Rutenia]] da [[Iliz katolik roman|gatolik]] evit bezañ degemeret e-touez noblañs [[Rouantelezh Polonia]], ar pezh a droc'has o liammoù gant ar beizanted [[Iliz Ortodoks|reizhkredour]]. Treiñ a rejont war-zu ar [[Kozaked|Gozaked]] a zifenne taer o identelezh reizhkredour er {{XVIIvet kantved}} ha n'o doa ket aon da gemer armoù a-enep ar pezh a welent evel o enebourien, ar Stad polonat katolik hag e wazed.

Betek an {{XVIIIvet kantved}} e voe [[Khanat Krimea]], savet diwar restajoù tiriad al [[Bagad Aour]], unan eus galloudoù brasañ [[Reter Europa]]. Mont a reas betek tagañ ha distrujañ [[Moskov]] e [[1571]]&lt;ref&gt;{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20131021092115/http://www.jamestown.org/uploads/media/Crimean_Tatar_-_complete_report_01.pdf|titl=he Sultan's Raiders: The Military Role of the Crimean Tatars in the Ottoman Empire [diell]|oberour=Brian Glyn Williams|embanner=The Jamestown Foundation|deiziad=2013|lennet d'=ar 7 a viz Meurzh 2022}}&lt;/ref&gt;. Aloubadegoù eus an [[Tatared|Datared]] a veze alies. Adalek penn-kentañ ar {{XVIvet kantved}} betek fin ar {{XVIIvet kantved}} e voe kemeret ganto war-dro 2 vilion a sklaved eus [[Rusia]] hag Ukraina&lt;ref&gt;{{en}} İnalcik, Halil (1979). &quot;Servile Labour in the Ottoman Empire&quot;. In Ascher, Abraham; Király, Béla K.; Halasi-Kun, Tibor (eds.). The Mutual Effects of the Islamic and Judeo-Christian Worlds: The East European Pattern. coursesa.matrix.msu.edu. New York, NY: Brooklyn College Press. pp. 25–43. ISBN 978-0-93088800-8.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} Darjusz Kołodziejczyk, as reported by Mikhail Kizilov (2007). &quot;Slaves, Money Lenders, and Prisoner Guards: The Jews and the Trade in Slaves and Captives in the Crimean Khanate&quot;. The Journal of Jewish Studies. 58 (2): 189–210. doi:10.18647/2730/JJS-2007.&lt;/ref&gt;. An tagadennoù-se a vire ouzh an dud d'en em staliañ er Su e lec'h ma oa pinvidikoc'h an douar hag hiroc'h mare kresk ar plant. Restachoù diwezhañ [[Khanat Krimea]] a voe aloubet gant [[Rusia]] e [[1783]].&lt;ref&gt;{{en}} Mikhail Kizilov (2007). &quot;Slave Trade in the Early Modern Crimea From the Perspective of Christian, Muslim, and Jewish Sources&quot;. Journal of Early Modern History. 11 (1): 1–31. doi:10.1163/157006507780385125.&lt;/ref&gt;

E-kreiz ar {{XVIIvet kantved}} e voe savet un damstad milourel, al Lu zaporozhian, gant [[Kozaked]] an [[Dnipro]], asambles gant peizanted eus Rutenia o doa tec'het dirak ar servelezh polonat. Ne oa ket dinan gontrol [[Polonia]] met kenlabouras a reas ganti da stourm a-enep an Datared hag an [[Turked|Durked]]. Taerded servelezh Polonia hag ar politikerezh a-enep an [[Iliz Reizhkredennour]] a bellaas ar Gozaked diouzh Polonia avat. Klask a rejont kaout dileuridi e [[Sejm]] [[Polonia]] ha lakaat ar relijion reizhkredour da vezañ anavezet, met nac'het groñs e voe an daou c'houlenn gant noblañs Polonia.

===Hetmanate ar Gozaked ===
[[Restr:Location of Cossack Hetmanate.png|250px|thumb|kleiz|Kartenn Hetmanat ar Gozaked]]
E [[1648]] e renas [[Bohdan Khmelnytsky]] ar brasañ emsavadeg [[Kozaked]] a-enep ar Genunaniezh ha roue Polonia. Pa antreas e [[Kyiv]] e voe meulet evel dieuber ar bobl diouzh ar Boloniz ha sevel a reas ur Stad kozak, [[Hetmanate ar Gozaked]], a badas betek [[1764]] (mammennoù zo a lavar [[1782]])&lt;ref&gt;{{en}} Okinshevych, Lev; Arkadii Zhukovsky (1989). &quot;Hetman state&quot;. Encyclopedia of Ukraine. Vol. 2.&lt;/ref&gt;. Dilezet e voe Khmelnytsky gant an Datared o doa sikouret anezhañ avat ha trec'het e voe en [[emgann Berestechko]] e [[1651]]. Gelver a reas tsar [[Rusia]] da sikour anezhañ neuze. Dre [[Emglev Pereyaslav]] e voe savet ur c'hevredad milourel ha politikel gant Rusia, ha touiñ a reas lealded d'an tsar.

Etre 1657 ha 1686 e teuas ar &quot;Rivin&quot;, ur brezel 30 vloaz etre Rusia, Polonia, Khanat Krimea, an [[Impalaeriezh Otoman]] hag ar Gozaked evit kontrolliñ Ukraina, a c'hoarvezas d'ar memes mare hag ar [[Potop]] e Polonia. Drastus e voe ar brezel, gant kantadoù a viliadoù a dud varv. [[Feuremglev ar Peoc'h Peurbadel (1686)|Feuremglev ar Peoc'h Peurbadel]] a rannas douaroù ar Gozaked etre Polonia ha Rusia, hag a vihanae al lodenn a oa dindan galloud Polonia. D'ar memes mare e voe staget [[Metropolinad Kyiv]] ouzh [[Patriarch Moskov hag holl Rous|Patriarchiezh Moskov]] dre ul lizher sinodel gant [[Patriarch eukumenek Kergustentin]] [[Dionysius IV a Gergustentin|Dionysius IV]], a voe [[anaoue]]et diwezhatoc'h abalamour ma oa tamallet aferioù [[simoniezh]] dezhañ, ar pezh a lakae iliz Kiev dindan hini Moskov.

E-pad brezelioù Rusia a-enep [[Sveden]] e komprenas an impalaer [[Pêr Iañ (Rusia)|Pêr veur]] e ranke distrujañ emrenerezh ar Gozaked en Ukraina ma felle dezhañ kreñvaat ha modernaat galloud politikel Rusia&lt;ref&gt;{{en}} Magocsi, Paul Robert (2010). A History of Ukraine: The Land and Its Peoples, Second Edition. Toronto: University Press. pp. 255–263. ISBN 9781442640856.&lt;/ref&gt;. Eus tu ar Gozaked e voe skrivet e [[1710]] [[Bonreizh Pylyp Orlyk]], a lakae e plas galloudoù dispartiet etre tri skourr ar gouarnamant, an oberiañ, al lezenniñ hag ar barnañ, kalz a-raok ''Spered al lezennoù'' gant [[Charles Louis de Secondat, baron La Brède ha Montesquieu|Montesquieu]]. Da-heul ar vonreizh e voe lakaet e plas ur parlamant kozak dilennet, ar C'huzul hollek, ha bevennet e voe galloudoù an hetman.

E [[1768]] e voe kaset gant ar Gozaked un emsavadeg all a-enep Polonia, anvet ar g[[Koliivshchyna]], e marzhioù Ukraina, Lituania ha Polonia ha lazhet e voe miliadadoù Poloniz ha [[Yuzevien]] a oa staliet er vro abaoe ar c'hantvedoù kent&lt;ref&gt;{{en}} Hardaway, Ashley (2011). Ukraine. US: Other Places Publishing. p. 98. ISBN 9781935850045.&lt;/ref&gt;. Tarzhañ a reas ivez ur brezel relijion etre strolladoù ukrainat, dreist-holl er vevenn etre Polonia ha Rusia war an [[Dniepro]]&lt;ref&gt;{{en}} Skinner, Barbara (2005). &quot;Borderlands of Faith: Reconsidering the Origins of a Ukrainian Tragedy&quot;. Slavic Review. 64 (1): 88–116. doi:10.2307/3650068. JSTOR 3650068. S2CID 111387049.&lt;/ref&gt;.

Pa voe staget [[Krimea]] ouzh [[Impalaeriezh Rusia]] e [[1783]] e voe staliet Ukrainiz ha Rusianed e [[Novorossiya]], met daoust da feur-emglev Pereyaslav ne voe james roet ar frankizoù hag an emrenerezh gortozet gant uhelidi Ukraina hag ar Gozaked. Ukrainiz a bignas betek pazennoù uhelañ an Impalaeriezh, met er memes koulz e voe lakaet e plas ur politikerezh rusekaat hag a verze implij an [[ukraineg]] dre skrid ha dre gomz er vuhez foran&lt;ref&gt;{{en}} Remy, Johannes (March–June 2007). &quot;The Valuev Circular and Censorship of Ukrainian Publications in the Russian Empire (1863–1876): Intention and Practice&quot;. Canadian Slavonic Papers. 47 (1/2): 87–110. doi:10.1080/00085006.2007.11092432. JSTOR 40871165. S2CID 128680044.&lt;/ref&gt;.

===Ganedigezh ur goustiañs ukrainat===
[[Restr:1904 Map showing Ukraine region before unification.pdf|250px|thumb|kleiz|Kartenn saoznek eus 1904 a ziskouez rannoù melestradurel lodenn rusat eus Ukraina]]
Adalek an [[XVIIIvet kantved|{{XVIIIvet}}]] hag en {{XIXvet kantved}} e voe ebarzhet tiriad Ukraina e gouarnamantezhioù [[Tchernihiv]] (Tchernigov e rusianeg), [[C'harkiv]] (C'harkov), [[Kyiv]] etre 1708 ha 1764 ha Rusia vihan etre 1764 ha 1781, [[Podillia]] (Podolia) ha [[Volyn]] (Volhynia).

Goude ar brezelioù etre Rusia hag an Impalaeriezh Otoman e vroudas [[Katelin II]] hag an impalaerien deuet d'he heul [[Alamanted]] da zont da vevañ en Ukraina hag e [[Krimea]], da lakaat an Durked da vezañ e bihanniver ha da wellaat al labour-douar. Ukrainiz, Rused, Alamanted, [[Bulgared]], [[Serbed]] ha [[Gresianed]] a reas o annez e norzh step ar [[Mor Du]] a veze anavezet dindan an anv ''Maezioù Gouez''&lt;ref&gt;{{en}} Wolchik, Sharon (2000). Ukraine: The Search for a National Identity. Rowman &amp; Littlefield. p. 5. ISBN 0847693465.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} Yekelchyk, Serhy (2015). The Conflict in Ukraine: What Everyone Needs to Know. Oxford University Press. p. 113. ISBN 978-0190237301.&lt;/ref&gt;. En {{XIXvet kantved}} ez eas forzhik a Ukrainiz kuit da chom da lec'hioù all e Rusia (223 000 Ukrainad e [[Siberia]] ha 102 000 e Kreiz Azia hervez niveradeg [[1897]])&lt;ref&gt;{{en}} Rainer Münz, Rainer Ohliger (2003). &quot;Diasporas and Ethnic Migrants: German, Israel, and Post-Soviet Successor States in Comparative Perspective&quot;. Routledge. p. 164. ISBN 0-7146-5232-6&lt;/ref&gt;. 1.6 milion a yeas kuit eus o bro pa voa digoret hent an [[Hent-houarn Treuzsiberia|Treuzsiberian]] e [[1906]]&lt;ref&gt;{{en}} Subtelny, Orest (2000). &quot;Ukraine: a history.&quot;. University of Toronto Press. p. 262. ISBN 0-8020-8390-0&lt;/ref&gt;. Anavezet e oa al lec'hioù er Reter poblet stank gant Ukrainiz evel ''Ukraina C'hlas''&lt;ref&gt;{{en}} Jonathan D. Smele (2015). Historical Dictionary of the Russian Civil Wars, 1916–1926. Rowman &amp; Littlefield. p.476. ISBN 1-4422-5281-2&lt;/ref&gt;.

Gant modernadur ha kresk ar c'hêrioù, hag giz ar [[broadelouriezh romantel]] e tiwanas un ''intelligentsia'' ukrainat a oa he fall adsevel ar vro ha staliañ ur justis sokial. Kaset e voe al luskad broadelour gant ar barzh [[Taras Chevtchenko]] hag ar politikour [[Myc'hailo Drahomanov]] en {{XIXvet kantved}}. E fin ar c'hantved-se e kreskas ar strolladoù broadelour ha sokialour, e-keit ha ma teuas [[Galitsia]] da vezañ kreizenn al luskad broadelour, dindan beli c'houzañvus a-walc'h [[Impalaeriezh Aostria-Hungaria|Aostria-Hungaria]]&lt;ref&gt;{{en}} MAGOCSI, PAUL ROBERT (16 July 2018). The Roots of Ukrainian Nationalism: Galicia as Ukraine's Piedmont. University of Toronto Press. doi:10.3138/9781442682252. ISBN 9781442682252.&lt;/ref&gt;.
[[Restr:Polish troops in Kiev.jpg|250px|thumb|dehou|Soudarded polonat e [[Kyiv]], e miz Mae [[1920]], pa choazas Ukraina tu [[Polonia]] er [[Brezel Poloniat-ha-Soviedat]].]]
Pa darzhas ar [[Brezel Bed Kentañ]] e oa rannet Ukraina etre ar galloudoù bras. Ul lodenn a oa en [[Impalaeriezh Aostria-Hungaria|Aostria-Hungaria]] e tu ar Galloudoù Kreiz, hag ul lodenn all e [[Impalaeriezh Rusia|Rusia]] en [[Emglev tridoubl]]. 3.5 milion a Ukrainiz a stourmas e tu Rusia ha 250 000 e tu Aostria&lt;ref&gt;{{en}} Subtelny, Orest (2000). Ukraine: A History. University of Toronto Press. pp. 340–344. ISBN 978-0-8020-8390-6.&lt;/ref&gt;, e lec'h ma voe aozet ul lejion ukrainat. Homañ a zeuas da vezañ [[Arme Ukraina Galitsia]] a stourmas a-enep ar Boloniz hag ar Volcheviked goude ar Brezel Bed Kentañ (1919-1923). Taer e veze ar galloud a-enep ar re a veze re domm ouzh Rusia. Goude ar brezel ez eas an div impalaeriezh a rene war Ukraina da get. 

[[Dispac'h Rusia 1917|Dispac'h Rusia e 1917]] a vroudas kalz broadoù eus an Impalaeriezh rus da c'houlenn muioc'h a frankiz. Ur miz goude an dispac'h e oa krouet [[Republik Poblel Ukrania]] e Kyiv evel un unvez emren met liammet ouzh ar gouarnamant rus. Renet e oa gant ur c'huzul kreiz ma oa ar muiañ niver gant ar sosialisted. Trec'h an [[Emglev trizoubl]] a-enep ar Republik rus goude argad c'hwitet Kerensky ha [[Dispac'h miz Here|Dispac'h miz Here 1917]] a laka ar brezel diabarzh da darzhañ. Krouiñ a reas ar Volcheviked ur [[Republik Soviedel Ukraina]] ha tagañ a rejont diouzhtu Republik poblel Kyiv. Da-heul e embannas houmañ he dizalc'hidigezh d'an {{Deiziad|22|Genver|1918}}.  An anarkour [[Nestor Mac'hno]] a savas ivez un &quot;dachennad dieub&quot; er gevred ha Republikoù soviedel all a oa savet en Odessa hag en Donetsk.

War var da vezañ diskaret gant ar volcheviked en em droas Republik pobl Ukraina trema Impalaeriezhioù Aostria-Hungaria hag Alamagn. Armeoù ar re-mañ a argasas ar Volcheviked eus Ukrainia e 1918. [[Pavlo Skoropadsky]], bet jeneral rus ha harpet gant an Alamanted, a gasas un taol stad da benn nebeut amzer goude hag a gemeras ar galloud. Anvet e oa Hetman (penn) ur « Stad ukrainan » (Ukrayinska Derzhava). Anavezet eo e c'houarnamant hag e brantad er galloud evel an « Hetmaniezh ». 

Hogoz diouzhtu goude faezhidigezh an [[Impalaeriezh alaman]] e 1918 e oa aloubet Ukraina hag ar Stadoù all eus Europa ar reter a oa bet savet dindan gwarez an Alamanted gant ar Volcheviked. War-nes bezañ trec'het en em glevas Republik poblel Ukraina gant ar Boloniz e-keit ha ma oa argadet ar Volcheviked gant armeoù ar Rused wenn. Koulskoude ar Boloniz a sinas ar peoc'h e Riga e 1921 hag an arme ruz a zeuas neuze a-benn da drec'hiñ arme ar Republik poblel hag goude-se arme ar re wenn dindan Wrangel e Krimea.

===An Ukrainiz er-maez eus an URSS etre an daou vrezel===
E-pad daou vloaz e kendalc'has ar brezel en Ukraina, met e [[1921]] e oa bet aloubet ar brasañ eus ar vro gant an [[URSS]], tra ma oa bet ebarzhet [[Galitsia]] ha [[Volhynia]] (al lodenn vrasañ eus Ukraina ar C'hornôg) en [[Polonia|Eil Republik Polonat]]. Rannvro [[Bukovina]] a voe staget ouzh [[Roumania]] ha [[Rutenia]] ar [[Menez Karpat|C'harpat]] a voe lakaet e [[Tchekoslovakia]], gant ur statud emrenerezh.

E [[Polonia]] e savas ul luskad broadelour ukrainat dre guzh etre ar bloavezhioù 1920 ha 1930, aozet gant soudarded bet eus ar brezel etre Ukraina hag ar Sovieded, evel [[Yevhen Konovaltes]], [[Andriy Melnyl]] ha [[Yuriy Tyunyunyk]]. Treuzfurmet e voe al lusked en [[Aozadur Brezel Ukrainat]] a roas diwezhatoc'h [[Aozadur ar Vroadelourien Ukrainat]], pe OUN. Desachañ a reas al luskad stourmerien e-touez metoù ar studierien. tagadennoù a-enep gouarnamant Polonia a zegasas marvioù avat ha biskoazh ne voe lakaet e plas an emrenerezh prometet.&lt;ref name=&quot;Skalmowski&quot;&gt;{{en}} Skalmowski, Wojciech (8 July 2003). For East is East: Liber Amicorum Wojciech Skalmowski. Peeters Publishers. ISBN 9789042912984 &lt;/ref&gt;

Gouarnamant Polonia etre an daou vrezel a gasas ur politikerezh enep-ukrainat : strishaet e voe gwirioù ar re a zisklêrie e oant a-orin ukrainat, ar re a oa ezel eus an [[Iliz Ortodoks|Iliz reizhkredour]] hag ar re a oa o chom e marzhioù ar reter.&lt;ref name=Skalmowski/&gt; Berzet e oa an [[ukraineg]] e kement lec'h ma c'helled, dreist-holl en emsavadurioù ar gouarnamant, ha rediet e voe implij ar ger &quot;Ruteniad&quot; e plas &quot;Ukrainad&quot;.&lt;ref&gt;{{en}} Radziejowski, Janusz; Studies, University of Alberta Canadian Institute of Ukrainian (8 July 1983). The Communist Party of Western Ukraine, 1919-1929. Canadian Institute of Ukrainian Studies, University of Alberta. ISBN 9780920862254 &lt;/ref&gt; Daoust d'an divizoù-se e oa un nebeud strolladoù politikel ukrainat, un Iliz gatolik ukrainat, kazetennoù hag un ekonomiezh troet war-zu an aferioù en Ukraina polonat. Mont war-raok a reas buhez an dud er [[bloavezhioù 1920]], met gouzañv a rejont an [[Enkadenn Veur]] er [[bloavezhioù 1930]].

===Ukraina soviedel etre an daou vrezel===
{{Pennad pennañ|Holodomor}}
[[Restr:HolodomorUcrania9.jpg|200px|thumb|dehou|Den marvet gant an naon e straedoù [[C'harkiv]] e [[1933]].]]
Rivinet e voe [[Impalaeriezh Rusia]] hag [[Ukraina]] gant [[Brezel diabarzh Rusia]]. 1.5 milion a dud a oa marvet ha kantadoù a viliadoù a dud a chome didoenn e tiriad ar pezh a oa Impalaeriezh Rusia. Ukraina soviedel a rankas talañ ouzh [[naonegezh Rusia e 1921-1922]] (a dagas rannvro ar [[Volga]] hag [[Oural]] dreist-holl). E-pad ar [[bloavezhioù 190]] e voe kaset ur politikerezh a ukrainaadur gant [[Mykola Skrypnyk]] a vroudas azginivelezh sevenadur ha [[ukraineg|yezh ar vro]], evel perzh eus ur politikerezh soviedel a [[Korenizatsiya|endogenakadur]]. Kaset e voe ur politikerezh war ar [[Surentez sokial]], an deskadurezh, ar gwir da labourat ha da vezañ lojet. War-raok e voe kaset gwirioù ar merc'hed ivez, met ar brasañ eus ar politikerezhioù-se a voe kaset war-gil pa oa deuet [[Jozef Stalin]] e penn an [[URSS]] er [[bloavezhioù 1930]].

Adalek ar [[bloavezhioù 1920]], dindan ar politikerezh ekonomikel raktreset, e kemeras perzh Ukraina er greantadur soviedel, ha peder gwezh e voe lieskementet pouez ar rann greantel er vro. Gouzañv a reas ar beizanted gant raktres strollañ al labour-douar, perzh eus ar raktres pemp bloaz kentañ, ha lakaet e plas gant an arme hag ar polis sekred. Ar re a glaskas rezistiñ a voe harzet ha deportet tra ma kouezhas ar c'hementadoù produet. Dre ma voe rediet izili an tiegezhioù-strollet da dizhet palioù dic'hallus evit kaout greun e varvas milionoù en [[Holodomor]], an ''Naonegezh Veur'' ukrainat.&lt;ref&gt;{{en}} {{Liamm web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7111296.stm|titl=Ukraine remembers famine horror|oberour=Laura Sheeter|embanner=[[BBC]]|deiziad=24.11.2007|lennet d'=ar 15 a viz Meurzh 2022}}&lt;/ref&gt; Ne sav ket a-du tout an enklaskerien da envel an ''Holodomor'' ur [[gouennlazh]], met anavezet e voe e-giz-se gant [[Parlamant Ukraina]] ha gouarnamantoù un nebeud broioù. Ar gouarnamant komunour a wele an naonegezh evel un ostilh evit kas stourm ar c'hlasoù war-raok ha kastizañ ar beizanted da rediañ anezho da vont war-zu an tiegezhioù strollet.&lt;ref&gt;{{en}} Michael Ellman, &quot;The Role of Leadership Perceptions and of Intent in the Soviet Famine of 1931–1934.&quot; Europe-Asia Studies 2005 57(6): 823–841. ISSN 0966-8136 &lt;/ref&gt;

Ar memes strolladoù a oa kiriek eus al lazhadegoù e-pad ar brezel diabarzh, ar strollañ hag ar [[Spurjoù Bras]]. E-liamm ouzh [[Yefim Yevdokimov]] (1891–1939) e oa ar strolladoù-se. Goude bezañ labouret dre guzh evit ar Stad e labouras Yevdokimov gant melestradurezh ar strollad komunour ha kuzulier [[Jozef Stalin]] ha [[Nikolaï Yezhov]] war ar surentez a seblantas bezañ er [[bloavezhioù 1930]]. Yezhov a implijas tud o doa labouret gant Yevdokimov da gas ar [[Spurjoù Bras]] e 1937-1938.&lt;ref&gt;{{en}} Stephen G. Wheatcroft, &quot;Agency and Terror: Yevdokimov and Mass Killing in Stalin's Great Terror.&quot; Australian Journal of Politics and History 2007 53(1): 20–43. ISSN 0004-9522&lt;/ref&gt;

Gant lez-varn galv [[Kyiv]] e voe barnet Stalin, [[Lazar Kaganovich|Kaganovich]] asambles gant tud all e-karg er strollad komunour kablus eus [[gouennlazh]] a-enep an Ukrainiz e [[2010]].

===Eil Brezel-bed===
[[Restr:Ruined Kiev in WWII.jpg|250px|thumb|dehou|Rivinet e oa [[Kyiv]] e fin an [[Eil Brezel Bed]].]]
Goude [[Aloubadeg Polonia]] e [[1939]] e voe rannet tiriad ar vro etre [[Alamagn]] hag an [[URSS]]. [[Galitsia]] ar Reter ha [[Volhynia]] a voe ebarzhet en Ukraina dre ma oa poblañsoù ukrainek. Bodet e voe an holl Ukrainiz er memes vro evit ar wezh kentañ en istor neuze.

Staget e voe [[Bessarabia]] ha norzh [[Boukoniva]] gant an [[URSS]] e [[1940]]. Lod eus an tiriadoù nevez-staget a voe ebarzhet en Ukraina met ul lodenn all eus [[Republik Soviedel Ukraina]] a voe tennet diouti da sevel [[Republik Soviedel Moldavia]].

D'an {{Deiziad|22|Even|1941}} e aloubas lu [[Alamagn]] an [[URSS]], deroù ur brezel hollek a bevar bloaz pe dost.  An [[Ahel Roma-Berlin-Tokyo|Ahel]] az eas war-raok buan daoust da boanioù dispi ha dizisoc'h an [[Arme Ruz]]. Abalamour da [[Emgann Kyiv (1941)|emgann Kyiv]] e voe anvet ar [[Kyiv|gêr]] un haroz gant he doare dibar da rezistiñ. Ouzhpenn 600 000 soudard soviedat (ur c'hard eus soudarded talbenn ar c'hornôg) a varvas pe a voe prizoniad eno, ur bern anezho o c'houzañv doare start.

Ar brasañ eus an Ukrainiz a stourmas eus tu an Arme ruz hag ar rezistañs soviedel. En Ukraina ar c'hornôg avat e voe krouet un [[Arme Emsavet Ukrainat]] e [[1942]] evel skourr armet [[Aozadur ar Vroadelourien Ukrainat]] (OUN),&lt;ref&gt;{{en}} Subtelny, Orest (1988). &quot;Ukraine: A History.&quot;. p 410&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} Vedeneyev, D. Military Field Gendarmerie - special body of the Ukrainian Insurgent Army. &quot;Voyenna Istoriya&quot; magazine. 2002.&lt;/ref&gt; savet etre an daou vrezel e [[Polonia]]. Stourm a rae da sevel ur Stad ukrainat dizalc'h e lec'h ma oa ur muiañ-niver a Ukrainiz. Goude ma oant o stourm a-enep Alamagn dre vras en em lakaas an daou azoadur da genlabourat gant an nazied bep an amzer. Adalek kreiz [[1943]] e kasas an AEU [[Lazhadegoù Poloniz en Volhynia ha Reter Galitsia|lazhadegoù Poloniz o chom e Volhynia]] hag e [[Galitsia]] ar Reter, o lazhañ war-dro 100 000 trevour polonat en holl. Pal al lazhadegoù a oa evit an OUN sevel ur Stad ukrainat unvan, hep minorelezh polonek a vije abeg d'ur Stad polonat klemm an tiriadoù-se goude ar brezel.&lt;ref&gt;{{en}} Snyder, Timothy (2003). &quot;The Causes of Ukrainian-Polish Ethnic Cleansing 1943&quot;. Past &amp; Present. 179 (179): 197–234. doi:10.1093/past/179.1.197. ISSN 0031-2746. JSTOR 3600827.&lt;/ref&gt; Kendelc'her a reas an AEU da stourm a-enep ar galloud soviedel goude ar brezel. Un aozadur broadelour disheñvel  a voe krouet e-pad ar brezel, [[Lu Dieubidigezh Ukraina]], a stourmas asambles gant an nazied.

Etre 4.5 milion ha 7 milion a Ukrainiz o dije stourmet en arme an [[URSS]] avat, ha sevel a reas ur rezistañs a-enep an nazied el lodennoù eus ar vro a oa bet aloubet. 50 000 a dud a vije bet er rezistañs-se e penn-kentañ ha betek 500 000 pa voe en hec'h uhelañ e [[1944]]. An hanter a vije bet Ukrainiz etnek.

Ur wezh aloubet gant arme [[Alamagn]] e voe adaozet ar brasañ eus [[Republik Soviedel Ukraina]] e [[Reichkommissariat Ukraina]], gant an intent korvoiñ ar vro ha staliañ trevadennoù Alamaned. Lod eus Ukrainiz ar C'hornôg, a oa bet ebarzhet en [[URSS]] e [[1939]] nemetken a zegemeras an nazied evel dieuberien, met taerded an aloubidigezh alaman a droas ar brasañ anezho a-enep Alamagn a-benn ar fin. Re nebeut a strivoù a reas an nazied d'ober o mat eus ar sañtimant enep-Stalin a oa anezhañ evelato. Delc'her a reas an nazied sistem an tiegezhioù strollet, kas a rejont ur politikerezh gouennlazh a-enep ar [[Yuzevien]], deportiñ a reas milionoù a dud da labourat en Alamagn ha komañs a reas da raktresañ trevadenniñ ar vro gant Alamaned. Stankañ a rejont treuzdougen ar boued dre stêr [[Kyiv]].&lt;ref&gt;{{en}} Karel Cornelis Berkhoff. Harvest of despair: life and death in Ukraine under Nazi rule, Harvard University Press: April 2004. p. 164&lt;/ref&gt;

War talbenn ar Reter e voe ar brasañ eus emgannoù an [[Eil Brezel-bed]]. Hervez istorourien zo e oa bet lazhet 93% eus an Alamaned marvet e-kerzh ar brezel eno.&lt;ref&gt;{{en}} Rozhnov, Konstantin, &quot;Who won World War II ?&quot;, BBC. O venegañ an istorour rusian Valentin Falin. Adkavet  d’ab 5 aviz Gouere 2008.&lt;/ref&gt; 6 milion a Ukrainiz a vije bet lazhet hervez-kont,&lt;ref name=KolloùUkraina&gt;{{uk}} Stanislav Kulchytskyi (1 October 2004). &quot;Демографічні втрати України в хх столітті&quot; [Demographic losses of Ukraine in the 20 century]). Kyiv, Ukraine: Dzerkalo Tyzhnia. Retrieved 20 January 2021.&lt;/ref&gt; kontet en niver-mañ 1.5 milion a [[Yuzevien]] drouglazhet gant an [[Einsatzgruppen]] gant sikour kenlabourerien ar vro. Diwar an 8.6 a golloù soviedel&lt;ref name=kolloùRusia&gt;{{ru}}  Кривошеев Г. Ф., Россия и СССР в войнах XX века: потери вооруженных сил. Статистическое исследование (Krivosheev G. F., Russia and the USSR in the wars of the 20th century: losses of the Armed Forces. A Statistical Study) &lt;/ref&gt; e soñjer e oa 1.4 milion anezho a oa ukrainat.&lt;ref name=KolloùUkraina/&gt;&lt;ref name=kolloùRusia/&gt; Kolloù an Ukrainiz er brezel a gontje evit 40% da 44% eus kolloù an [[URSS]]. [[Devezh an Trec'h (Talbenn ar reter)|Devezh an Trec'h]] a gont evel unan eus gouelioù Ukraina.

=== E-pad ar Brezel Yen ===
[[Restr:Ukraine-growth.png|300px|thumb|dehou|Cheñchamantoù tiriad RSS Ukraina etre 1922 ha 1954]]
Rivinet e oa [[Republik Soviedel Ukraina]] goude fin ar brezel ha strivoù bras a oa ezhomm da adsevel pep tra. Ouzhpenn 700 kêr ha 28 000 kêriadenn a oa bet distrujet. Gwashoc'h e teuas an traoù da vezañ pa zeuas un naonegezh vras er vro e [[1946]]-[[1947]], abalamour d'ar sec'hor ha distrujadennoù ar brezel. Istimadenn izelañ eus ar re varvet a gont un 10 000 marv bennak. Daoust d'an dra-se e oa Ukraina perzh eus izili diazezour an [[Aozadur ar Broadoù Unanet]] dre un emglev ispisial skoulmet e [[Kendalc'h Yalta]].

[[Naetadenn etnek|Naetadennoù etnek]] a c'hoarvezas goude ar brezel en tiriadoù staget ouzh an [[URSS]]. D'ar {{Deiziad|1|Genver|1953}} e oa an Ukrainiz an eil niver a dud gour deportet goude ar Rusianed, 20% eus an hollad. Ouzhpenn d'an dra-se e oa bet deportet 450 000 Alaman hag ouzhpenn 200 000 [[Tatared Krimea|Tatar Krimea]] diwar Ukraina.

Goude marv [[Jozef Stalin]] e [[1953]] e teuas [[Nikita C'hrouchtchov]] e penn an URSS. Hennezh a oa bet Sekretour Kentañ ar strollad komunour en Ukraina etre 1938 ha 1949 ha mat e anaveze ar Republik. Pouez a lakaas war ar mignoniaj etre an Ukrainiz hag ar Rused. Lidoù bras a voe aozet e [[1954]] e koun [[Feur-emglev Pereyaslav]]. Distaget e voe [[Krimea]] eus [[RSKS Rusia]] da vezañ staget ouzh [[Republik Soviedel Ukraina]].

Kerkent hag e [[1950]] e produed muioc'h a zanvezioù greantel en Ukraina eget a-raok ar brezel. E penn broioù Europa war tachenn ar Greanterezh e oa ar Republik soviedel neuze kenkoulz hag ur greizenn da sevel armoù evit lu an [[URSS]]. Pouez ar vro en URSS a voe gwelet dre pouez hec'h uhelidi er sistem komunour. [[Leonid Brejnev]], a-orin eus Ukraina, az eas e penn ar vro e-lec'h C'hrouchtchov e [[1964]] ha chom a reas betek [[1982]].

D'ar {{Deiziad|26|Ebrel|1986}} e tarzhas ur reaktor e [[Kreizenn nukleel Tchornobyl|kreizenn nukleel]] [[Tchornobyl]], gwalleur nukleel gwashañ a voe en istor an denelezh. 7 milion a dud a veve en tiriadoù kontammet, 2.2 milion eus outo en Ukraina. Kêr nevez [[Slavoutch]] a voe savet er-maez eus an dachenn berzet da lojañ implijidi ar greizenn ne voe harzet e [[2000]] nemetken. Hervez ur rentañ-kont savet gant [[Ajañs Etrebroadel an Energiezh Atomek]] hag [[Aozadur Bedel ar Yec'hed]] e voe liammet 56 marv ouzh ar gwalleur, tra ma c'hellje bezañ bet 4000 den marvet gant ur c'hrign-bev e-liamm ouzh ar gwalleur ouzhpenn.

=== Dizalc'hidigezh ===
[[Restr:RIAN archive 848095 Signing the Agreement to eliminate the USSR and establish the Commonwealth of Independent States.jpg|250px|thumb|kleiz|Sinadur disrannañ an [[URSS]] asambles gant prezidantet Ukraina ha Rusia e [[1991]].]]
300 000 Ukrainad a reas ur chadenn da vanifestiñ evit dizalc'hidigezh o bro d'ar {{Deiziad|21|Genver|1990}}, etre [[Kyiv]] ha [[Lviv]],&lt;ref&gt;{{en}} Subtelny, Orest (2000). Ukraine: A History. University of Toronto Press. p. 576. ISBN 0-8020-8390-0.&lt;/ref&gt; en enor da unaniezh [[Republik Poblel Ukrania]] ha [[Republik Poblel Ukrania ar C'hornôg]] e [[1919]]. Dre straedoù ha hentoù-tizh ar vro e voe graet ar chadenn-se gant keodedourien a-bep seurt. D'ar {{Deiziad|16|Gouere|1990}} e voe adoptet gant ar Parlamant nevez [[Disklêriadenn Riezgezh Stad Ukraina]] a lakae war baper priñsipoù hollek an emdermeniñ, an demokratelezh hag an dizalc'hidigezh, o lakaat lezenn Ukraina uheloc'h eget lezenn an [[URSS]], diwar skouer [[Rusia]] he doa kemeret un diviz heñvel ur miz a-raok. Ur prantad stourm a voe ouzh aotrouniezhoù soviedel neuze. [[Dispac'h ar greunit]] a voe etre an 2 hag ar 17 a viz Here [[1990]] da herzel sinadur ur feur-emglev unaniezh nevez evit an [[URSS]]. 

D'ar {{Deiziad|24|Eost|1991}}, goude un taol-stad c'hwitet a-enep [[Mic'hail Gortbatchev]], e voe disklêriet dizalchiezh ar vro diouzh an [[Unaniezh Soviedel]] gant Parlamant Ukraina. Kadarnaet e voe gant un referendom dalc'het d'ar {{Deiziad|1|Kerzu|1991}} e lec'h ma votas 92% eus an dilennerien e oan akord gant an dizalc'hidigezh. D'ar memes deiz e voe dilennet prezidant kentañ Ukraina [[Leonid Kravchouk]]. E-korf daou emvod, unan e [[Brest (Belarus)|Brest]] d'an {{Deiziad|8|Kerzu|1991}} hag egile d'ar {{Deiziad|24|Kerzu|1991}} en [[Almaty]], e voe divodet da vat an [[URSS]] gant prezidanted [[Rusia]], [[Belarus]] hag Ukraina, erlec'hiet gant [[Kenglad ar Stadoù Dizalc'h]]. Met ne voe ket ratifiet an diviz gant Rada Ukraina ha james n'eo bet perzh eus ar KSD. Er [[bloavezhioù 1990]] e oa bet sinet emglevioù etre Ukraina ha [[Rusia]] evit en em zizober eus an armoù nukleel chomet war he ziriad, en eskemm da zoujañs tiriad Ukraina. Dilezel a reas trede stok armoù nukleel ar bed, o tismantrañ bombezennoù peotramant kas anezho da [[Rusia]] en eskemm da bromesaoù e-keñver he dazont.

Da gentañ-penn e soñjed e oa doareoù ekonomikel gwelloc'h gant Ukraina eget evit broioù all deuet diwar disrannadur an Unaniezh soviedel, met muioc'h a boan a voe gant ar vro a-benn ar fin. E-pad resediñ ar bloavezhioù 1990 e kollas 60% eus he [[Produadur diabarzh gros|PDG]] ha gouzañvet he deus ur [[monc'hwez]] gant pemp sifr. Mont a reas skuizh an Ukrainiz gant ar c'hudennoù ekonomikel, ar goubrenerezh hag an torfedoù hag aozañ a rejont manifestadegoù bras.&lt;ref&gt;{{en}} Aslund, Anders; Aslund, Anders (Autumn 1995). &quot;Eurasia Letter: Ukraine's Turnaround&quot;. Foreign Policy. 100 (100): 125–143. doi:10.2307/1149308. JSTOR 1149308.&lt;/ref&gt;Stabiloc'h e voe an ekonomiezh e fin ar [[bloavezhioù 1990]]. Degaset e voe ur moneiz nevez, an [[hryvnia]] e [[1996]]. Adalek [[2000]] e kreskas an ekonomiezh eus 7% bep bloaz.

E [[1996]] e voe degaset ur vonreizh nevez e-pad mandad eil prezidant ar vro [[Leonid Kouchma]] da dreiñ ar vro d'ur Republik hanter-prezidant da lakaat ur sistem stabil e plas. War Kouchma e voe lakaet ar biz avat abalamour da fedoù goubrenañ, bezañ laeret an dilennadegoù, tagañ ar frankiz da lavaret e soñj ha bodañ re a c'halloudoù tro-dro dezhañ.

=== Etre Europa ha Rusia : amzer an dispac'hoù hag ar brezel ===
[[Restr:Joesjtsjenko Marion Kiev 2004.jpg|250px|thumb|dehou|Manifesterien war plasenn an Dizalc'hidigezh da zevezh kentañ an [[Dispac'h orañjez]].]]
E [[2004]] ez eas [[Viktor Ianoukovytch]], kentañ ministr d'ar mare-se, da brezidant, goude dilennadegoù a voe kavet laeret da c'houde gant Lez-Varn Uhelañ ar vro.&lt;ref&gt;{{uk}} {{Liamm web|url=http://www.skubi.net/ukraine/judgment-december-3.html|titl=ВЕРХОВНИЙ СУД УКРАЇНИ|oberour=Lez-Varn Uhelañ Ukraina|lennet d'=ar 26 a viz Meurzh 2022}}&lt;/ref&gt; E drec'h a gasas leun a dud da brotestiñ hag harpañ [[Viktor Iouchtchenko]], a oa erruet eil. Mizioù e padas an dispac'h e lec'h ma voe ampoezonet Iouchtchenko, gant [[Rusia]] hervezañ. E fin an [[Dispac'h orañjez]] ez eas Iouchtchenko ha [[Yuliya Tymochenko]]. Cheñch-dicheñch e voe ar galloud da c'houde gant dilennadegoù a gasas Ianoukovytch da gentañ ministr adarre e [[2006]], a-raok bezañ erlec'hiet gant Tymochenko e [[2007]]. Enkadenn [[2008]]-[[2009]] a zigreskas ekonomiezh Ukraina eus 15% tra ma kasas disputoù gant [[Rusia]] da vankout gaz. A-benn ar fin ez eas [[Viktor Ianoukovytch]] da brezidant e [[2010]].

E [[2013]] e komañsas Ianoukovytch da bellaat diouzh emglevioù-labour bet graet asambles gant [[Unvaniezh Europa]] da vont tostoc'h ouzh [[Rusia]]. An dra-se a gas an dud er straedoù adarre da c'houlenn liammoù tostoc'h ouzh Europa. Manifestadegoù [[Euromaidan]] ([[ukraineg]] Євромайдан &quot;''plasenn Europa''&quot;) a gomañsas e miz [[Du]] [[2013]]. Tud reter Ukraina, rusegerien anezho, a chomas tost ouzh Ianoukovytch avat. Euromaida a greskas e vanifestadegoù bras hag emsavadegoù a c'houlennas disparti [[Viktor Ianoukovytch]] hag e c'houarnamant. Feulsoc'h e teuas an traoù e miz [[C'hwevrer]] [[2014]] pa voe adoptet lezennoù evit mirout ouzh an dud da vanifestiñ. 98 den a varvas, 15 000 a voe gloazet ha 100 den a ziankas er miz-se. Prometet e voe gant Ianoukovytch da zoañ dilennadegoù a-raok fin ar bloaz ha rentañ galloudoù d'ar Parlamant, met diskaret e voe gant ar Rada d'an {{Deiziad|22|C'hwevrer|2014}}, ar pezh e voe gwelet e [[Rusia]] evel un [[taol-Stad]].&lt;ref&gt;{{en}} {{Liamm web|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/6/22/russias-putin-accuses-us-of-orchestrating-2014-coup-in-ukraine|titl=Putin accuses US of orchestrating 2014 ‘coup’ in Ukraine|embanner=[[Al Jazeera]]|deiziad=22.06.2021|lennet d'=ar 26 a viz Meurzh 2022}}&lt;/ref&gt; Buan-tre da c'houde e voe aloubet [[Krimea]] gant arme Rusia (gant unwiskoù diverk), ha goude ur [[referendom]] nagennet, staget ouzh [[Kevread Rusia]] gant ur statud [[Republikoù Rusia|republik]]. Ne voe ket degemeret an dra gant ar gumuniezh etrebroadel. Kerkent e oa bet klasket gant strolladoù a-du gant Rusia kemer ar galloud e rannvroioù rusek ar vro, o reiñ lañs d'ur brezel-diabarzh. Dilennet e voe [[Petro Porochenko]] da brezidant, a glaskas adskoulmañ darempredoù mat gant [[Rusia]] hag ober war-dro emsavadegoù ar Reter kenkoulz ha chom tost ouzh [[Unvaniezh Europa]].

D'ar {{Deiziad|21|C'hwevrer|2022}}, goude sizhunvezhioù tomm pa vode [[Rusia]] hec'h arme tro-dro d'ar vro, e voe sinet gant [[Vladimir Poutin]] un embadenned a anaveze Republikoù an Donetsk ha Lougansk. D'ar {{Deiziad|24|C'hwevrer|2022}} e oa bet lañset un [[Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022|arsailh hollek]] gant Rusia war ar vro&lt;ref&gt;{{fr}} {{Liamm web|url=https://www.francetvinfo.fr/monde/europe/manifestations-en-ukraine/direct-le-president-russe-vladimir-poutine-annonce-une-operation-militaire-en-ukraine-kiev-denonce-une-invasion-de-grande-ampleur_4978662.html|titl=DIRECT. Guerre en Ukraine : au moins &quot;40 militaires ukrainiens&quot; et &quot;une dizaine de civils&quot; sont morts depuis le début de l'offensive russe, selon Kiev|embanner=[[France Info]]|deiziad=24/02/2022 [war-eeun]|lennet d'=ar 24 a viz C'hwevrer 2022}}&lt;/ref&gt;.

== Douaroniezh ==
[[Restr:Ukraine map (disputed territory).png|thumb|320px|left|Kartenn Ukraina, e melen tiriadoù aloubet gant [[Rusia]] peotramant tiriadoù dalc'het gant disrannourien a-du gant Rusia]]
Ur vro vras en [[Europa ar Reter]] eo Ukraina, ledet war [[Plaenenn Europa ar Reter]]. Eil bro vrasañ [[Europa]] eo, goude [[Rusia]]. En he bevennoù anavezet gant ar gumuniezh etrevroadel e ra 603,628&amp;nbsp;km² ha 2782&amp;nbsp;km a aodoù he deus.&lt;ref name=CIA&gt;{{en}} {{Liamm web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ukraine/#geography|titl=Ukraine|oberour=CIA World Factbook|bloaz=2022|lennet d'=ar 23 a viz C'hwevrer 2022}}&lt;/ref&gt; E miz C'hwevrer [[2022]] avat e oa 43 133&amp;nbsp;km² eus he douaroù, 7.1% eus he ziriad a-bezh, ne oant ket en he dalc'h, aloubet gant [[Rusia]] ([[Krimea]]) peotramant dalc'het gant disrannourien a-du gant [[Rusia]].&lt;ref name=CIA/&gt;

[[Restr:Говерла з Кукула.jpg|200px|thumb|dehou|Menez Hoverla (2061 m), menez uhelañ Menezioù Karpatoù en Ukraina]]

Gweledvaoù Ukraina zo plaenennoù pinvidik dreist-holl (pe [[step]]) ha pladennoù, treuzet gant stêrioù evel an [[Dnipro]], an [[Doniets]], an [[Dnister]] hag [[Boug ar C'hreisteiz]] tra ma redont war-zu ar [[Mor Du]] ha [[Mor Azov]] er su. Delta an [[Danav]] a ra ar vevenn gant [[Roumania]]. Rannvroioù disheñvel a gaver en Ukraina, gant izeldirioù hag uheldirioù. Menezioù nemeto ar vro eo ar c'h[[Karpatoù]] er c'hornôg, hag ar menez brasañ eo [[Menez Hoverla]] gant 2061 m, ha [[Menezioù Krimea]] er su, a-hed an aod&lt;ref&gt;{{en}} {{Liamm web|url=https://www.britannica.com/place/Ukraine|titl=Ukraine|oberour=Ihor Stebelsky|embanner=Encyclopædia Britannica|lennet d'=an 23 a viz C'hwevrer 2022}}&lt;/ref&gt;.

Kalzig a uheldirioù zo en Ukraina, evel [[Uheldir Volhinsko-Podilska]] ha douaroù riblenn-dehoù an Dnipro. Er reter emañ [[Uheldirioù Kreiz Rusia]] e lec'h m'emañ ar vevenn etre an div vro. Uheldirioù all zo nepell eus [[mor Azov]]. Pa deuz an erc'h e kresk kalzig live ar stêrioù, ha gant ar cheñchamantoù live e c'hell ober lammoù-dour.

A bep seurt danvez a gaver e douaroù Ukraina, [[houarn]], [[glaou]], [[manganez]], [[gaz naturel]], [[eoul-maen]], [[holen]], [[sulfur]], [[grafit]], [[titaniom]] ha metaloù all, ha prenn a vil-vern zo ivez, ouzhpenn da leun a zouaroù a c'heller labourat. Daoust d'an dra-se ez eus kudennoù endro er vro. N'eus ket trawalc'h a zour mat da evañ, saotret eo an aer hag an dour, digoadet e vez betek re, ha bez ez eus ur gontamadur skinoberiant abaoe [[gwalleur Tchornobyl]] e [[1986]].

Kêrioù pennañ ar vro : [[Kyiv]] ( 2,6 milion a annezidi.), [[C'harkiv]] (1,5 milion), [[Dnipropetrovsk]] (1,2 milion), [[Odesa]] (1,2 milion), [[Donetsk]] (1,1 milion), [[Lviv]] (0,8 milion), [[Zaporijjya]] (0,7 milion).&lt;br /&gt;
Kêrioù all : [[C'herson]] (303 900 annezad), [[Kadievka]] (120 000 annezad)

== Politikerezh ==
[[Restr:Ukraine Wahlen 2004 2.png|thumb|left|Dilennadegoù d’ar 26 Kerzu 2004]]
Un demokratelezh diazezet war galloudoù kreñv ar Prezidant eo. Dilennet eo hennezh war-eeun gant ar bobl evit 5 bloavezh. Div wezh e c’hell bezañ dilennet.&lt;br /&gt;
450 kannad dilennet war-eeun gant ar bobl evit 4 bloavezh a zo er [[Parlamant]] (Verc'hovna Rada pe eeunoc’h Rada).

{{clr}}
== Armerzh ==
Deuet eo Ukraina da vezañ ezel eus [[Aozadur Bedel ar C'henwerzh]] e [[2007]], war-lerc'h bezañ anavezet gant [[Unvaniezh Europa]] evel un ekonomiezh varc’had.

== Poblañs ==
[[Restr:Ukraine demography.png|thumb|230px|right|Emdroadur ar boblañs etre 1992 ha 2003. Poblañs e miliadoù a annezidi.]]
41,2 milion a annezidi he doa Ukraina e miz Genver 2022, pa oa 53 milion pa voe diskaret an [[Unvaniezh Soviedel]] e 1991. Tro 67% eus ar boblañs a zo o chom er c'hêrioù. 73 bloaz eo ar spi bevañ pa vezer ganet, 68 bloaz evit ar baotred ha 77,8 bloaz evit ar mec'hed.

78% eus ar boblañs zo Ukrainiz, ar Rusianed eo ar minoloriezh brasañ (17,3%), ha strolladoù all zo ivez : Belarusianed (0.6%), Moldovaned (0.5%), Tatared Krimea (0.5%), Bulgariz (0.4%), Hungariz (0.3%), Roumaniz (0.3%), Poloniz (0.3%), Yuzhevien (0.3%), Armeniz (0.2%), Gresianed (0.2%) ha Tatared (0.2%). Etre 10 000 ha 40 000 Korean zo ivez o chom e su ar vro, ''[[Koryo-saram]]'' a vez graet anezho, Koreaned deportet eno e koulz an Unvaniezh Soviedel.

Ar relijion ortodoks eo hini al lodenn vrasañ eus an dud (72,7% hervez ur studiadenn graet gant Ensavadur Etrebroadel Sokiologiezh Kiev e 2021).

An [[ukraineg]] eo ar yezh ar muiañ komzet e norzh ha kornôg ar vro, pa'z eo ar [[rusianeg]] er reter hag er su.

== Lu ==
* ''Pennad spisoc'h [[Nerzhioù lu Ukrainia]]''
[[Restr:День Незалежності України 2015 04.jpg|thumb|Soudardez eus ar [[Gward broadel]] e Kiev e 2015]]
Goude ma voe bet roet lamm d'an [[Unvaniezh ar Republikoù Sokialour ha Soviedel|Unvaniezh Soviedel]], Ukraina a'n em gav gant 780,000 ezel d'an nerzhioù difenn war an tiriad. Ar re-se a zo dafaret gant trede arsanailh nukleel ar bed.

E miz Mae 1992, Ukrainia en deus sinet [[feur-emglev Lisbon]] gnat an emglev-se e tisklerie ar vro e roe an tu da [[Rusia]] da implij e holl armoù derc'hanel hag ouzhpenn-se e vefe ar vro ezel eus ar [[feur-emglev enep-puilhidigezh an armoù derc'hanel]] evel Stad hep arm eus an doare-se. Sinet eo an emglev e 1994, abaoe eo dieubet ar vro eus an armoù nukleel.

Ukrainia a oa bet mennet a galz gant mennozh disken an niver a armoù kendivizet (an holl re a n'int ket kimiek, bakteriek pe nukeel). Sinet e oa bet gant ar vro [[feur emglev etrebroadel an nerzhioù armet en Europa]], hag a gemnne da zisken an niver a [[Tank|dankoù]], kanolioù, ha karbedoù hobregonet (niver ar soudarded al lu a voe diskennet da 300 000). Ar vro a oa ar soñj gantañ da dreiñ eus ul lu enluaded d'ul lu arbennik gant soudarded a youl vat nemetken.

== Tud dibar ==
[[Restr:Yulia Tymoshenko November 2009-3cropped.jpg|thumb|Yuliya Tymochenko e [[2009]]]]
;Politikerezh
* [[Viktor Iouchtchenko]], prezidant Ukraina etre 2005 ha 2010
* [[Yuliya Tymochenko]], bet kentañ ministrez
* [[Viktor Ianoukovytch]], prezidant Ukraina etre 2010 ha 2014
* [[Petro Porochenko]], prezidant Ukraina etre 2014 ha 2019
* [[Volodimir Zelenskiy]], prezidant abaoe 2019
;C'hoarierion [[echedoù]]
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
* [[Aleksandr Beliavsky]]
* [[Ossip Bernstein]]
* [[Efim Bogolyoubov]]
* [[David Bronstein]]
|
* [[Vasily Ivantchouk]]
* [[Evgeniy Piankov]]
* [[Ruslan Ponomariov]]
* [[Lyoudmila Roudenko]]
|}

== Levrlennadur ==
* Paul-Robert Magocsi, ''A History of Ukraine'', University of Toronto Press, 1996 {{ISBN|978-0-8020-0830-5}}
* Luc &amp; Tina Pauwels, ‘’Histoire d’Ukraine : le point de vue ukrainien, Fouenant, Yoran Embanner, 2015.
* FC, &quot;5 bloavezh stourm. E-barzh ''Ya!'', 19 C'hwevrer 2021.
* [[Tudi Crequer|Tudi Kreker]], &quot;Ur Breizhad war hent ar brezel en Ukraina ». E-barzh ''Dispak'', 4 Meurzh 2022.
* [[Gege Gwenn]], ''“Noz vat bugaligoù” pe kentoc’h “Marv laouen tudoù”'', '’Ya!'', 16 Du 2022.
* Y. Y. ar Gov, ''[[Anna Mouradova]] e dañjer'', ''Ya!'', 10 Mae 2023. 
* [[Manon Deniau]], &quot;Liammañ an dud dre ar sevenadurioù hengounel ». E-barzh ''Ya!'', 26 Gouere 2023.
* [[Maxime Touzé|TOUZE Maxime]], ''Ur [[Jeremi Kostiou|Breizhad]] o reiñ sikourioù dengarour en Ukraina’’. E-barzh ''[[Le Peuple breton|Peuple Breton/Pobl Vreizh]]'', Gwengolo 2023, niv. 716, pp. 22-23.
* BUREL Anton, ''[[Jeremi Kostiou|Youlidi]] eus Breizh war an talbenn en Ukraina'', e-barzh [[Bremañ (kazetenn)|Bremañ]], miz Meurzh 2025, niv. 449, pp. 12-15.
* {{en}} Nefodov, Dmitro. ''History of Ukrainian Culture''. Kyiv : Ministry of Science and Education of Ukraine, 2022 {{ISBN|978-617-729-072-7}}

== Filmoù ==
* Arzhur Konaneg ha Bleuenn ar Borgn, ''Ur [[Brest|Brestad]] o sikour en Ukraina'', An taol lagad, [[France 3 Bretagne]], 9 Here 2023, kelaouadenn 3 vunud.

== Liammoù diavaez ==
* [https://web.archive.org/web/20101013014506/http://ukrainian.su/en/ Photos of Ukraine] {{en}} {{ru}}

== pennadoù nes ==
* Kozaked
* Hetmanat
* Rous

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot; style=&quot;margin-top:20px;&quot;&gt;
Kyiv mainsquare.jpg|Maydan Nezalejnosti (Plasenn an Dizalc'hidigezh) e Kyiv
Verkhovna rada kyiv.jpg|Parlamant Ukraina, Kyyiv
20-Hryvnia-2003-front.jpg|20 Hryvnia
10-Hryvnia-2005-front.jpg|10 Hryvnia
Donezk Schwerindustrie rauchender Schornstein.jpg|Greanterezh Donetsk
Odesa Shopping.jpg|Mont a stal da stal en Odesa
&lt;/gallery&gt;

==Notennoù ha daveoù==
===Notennoù===
{{Daveoù|stroll=a}}
===Daveoù===
{{Daveoù|bannoù=3}}

{{Stadoù Europa}}
{{Mor Du}}
{{Frankofoniezh}}

[[Rummad:Ukraina]]</text>
      <sha1>39ga6yfnbt8givfimdu2t32wn7vfffz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Porzh-Lae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15930</id>
    <revision>
      <id>2187092</id>
      <parentid>2174614</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T15:00:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <comment>/* Repuidi */ repuidi eus Akadia</comment>
      <origin>2187092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6577" sha1="mehlztto24i2uegdgc9i53fpuo3hjos" xml:space="preserve">{{Infobox kumunioù Breizh
| anv = Porzh-Lae
| anvOfisiel = ''Le Palais''
| skeudenn = Phare_du_port_de_Palais_(56)_un_jour_de_brume.jpg
| alc'hwez = Tour-tan e genoù ar porzh.
| ardamezioù = Blason Le Palais 56.svg
| bro = {{Bro-Gwened}}
| departamant = {{Mor-Bihan}}
| arondisamant = [[Arondisamant an Oriant|an Oriant]]
| etrekumuniezh = [[Kumuniezh kumunioù ar Gerveur]]
| bro velestradurel = [[Bro an Alre]]
| kanton = [[Kanton Kiberen|Kiberen]]
| cp = 56360
| maer = Tibault Grollemund
| amzer-gefridi = 2020-2026
| gorread = 17.43
| hedred = -3.154167
| ledred = 47.347222
| uk = 22
| ubi = 0
| ubr = 58
| lec'hienn web = {{fr}}[http://www.lepalais.fr www.lepalais.fr]
}}
'''Porzh-Lae''' (''Le Palais'' e galleg, distaget ''Palais'' hep ar ger-mell gant tud ar bastell-vro) zo ur gumun e [[kanton Kiberen]] e departamant ar [[Mor-Bihan]] hag e [[Bro-Gwened]] e [[Breizh]].
== Douaroniezh ==
* Er [[Ar Gerveur|Gerveur]] emañ Porzh-Lae.
== Istor ==
=== [[Dispac'h Gall]] ===
* Melestradurezh : krouet e voe ar gumun e 1790; gant lezenn an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e penn [[Kanton Porzh-Lae (1790)|kanton Porzh-Lae]]&lt;ref&gt;{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, ar Faoued, 2006, p. 247.&lt;/ref&gt;; e [[distrig an Alre]] e oa; miret e voe ar c'hanton dindan anv [[kanton ar Gerveur]] gant lezenn an ''8 pluviôse an IX'' ([[28 Genver]] [[1801]]), dezhi an titl ''loi portant réduction du nombre de justices de paix''. Lakaet e voe Porzh-Lae en [[arondisamant an Oriant]] bet krouet e 1800&lt;ref&gt;{{fr}} [http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=19069 Cassini - EHESS - Porzh-Lae - Fichenn ar gumun]&lt;/ref&gt;.
=== {{XIXvet kantved}} ===
* Krouet e voe kumunioù [[Edig]] hag [[Enez Houad|Houad]] d'ar 16 a viz Kerzu 1891 diwar ul lodenn eus kumun Porzh-Lae&lt;ref&gt;{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, ar Faoued, 2006, pp. 14, 140 ha 142&lt;/ref&gt;.
=== {{XXvet kantved}} ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== 
* Mervel a reas 102 waz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 2,06 % eus he foblañs e 1911&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=56152&amp;dpt=56&amp;idsource=14960&amp;table=bp03  Monumant ar re varv]&lt;/ref&gt;.
&lt;gallery&gt;
Hôpital militaire - Hôpital complémentaire n°56, pour les prisonniers allemands - Le Palais - Médiathèque de l'architecture et du patrimoine - APZ0000934.jpg|Ospital milourel evit ar brizonidi.
&lt;/gallery&gt;
* Dalc'het e voe prizonidi [[Alamagn|alaman]] gant al lu gall er gumun.

==== Repuidi ====
* en eil lodenn eus an XVIII{{vet}} kantved en em stalias ouzhpenn 70 familh [[akadia]]n heskinet gant ar Saozon.
* [[1937]] : degemeret e voe er gumun 2 500 a dud o tont eus [[Spagn]], [[Euskadi|Euskariz]] en o mesk, e [[Breizh]], abalamour da [[Brezel Spagn|Vrezel Spagn]]&lt;ref&gt;{{fr}} Dielloù departamant ar Mor-Bihan, ''Le Morbihan en guerre 1939-1945'', 2009, p. 18&lt;/ref&gt;.

==== [[Eil Brezel-bed]] ====
* Mervel a reas nav den ag ar gumun abalamour d'ar brezel&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=56152&amp;dpt=56&amp;idsource=14960&amp;table=bp03 Monumant ar re varv]&lt;/ref&gt;.
* E [[Sankenn an Oriant]] edo Porzh-Lae&lt;ref&gt;{{fr}} Roger Leroux, ''Le Morbihan en guerre 1939-1945'', Imprimerie de la Manutention, Mayenne, 1991, p. 587.&lt;/ref&gt;.
* Dieubet e voe ar gumun d'an 10 a viz Mae 1945 goude emzaskoridigezh an [[Wehrmacht|Alamaned]]&lt;ref&gt;{{fr}}Roger Leroux, ''Le Morbihan en guerre 1939-1945'', Imprimerie de la Manutention, Mayenne, 1991, p. 622.&lt;/ref&gt;.
== Monumantoù ha traoù heverk ==
*[[Gwikadell]], savet gant [[Vauban]] ({{XVIIvet kantved}}).
* Magoerioù-tro an {{XIXvet kantved}} gant porzh-Bangor ha porzh-Vauban.
* Kastell Fouquet, {{XVIIvet kantved}}.
* Ti al Louzaoueg,  XVII{{vet}} ha {{XVIIIvet kantved}}.
* Tiez, XVII{{vet}} ha XVIII{{vet}} kantved.
* Plasenn an ti-kêr.
* Iliz katolik ''Sant Geran'', 1905.
* Chapel an Ospital {{XVIIIvet kantved}}.
* Chapel an Itron-Varia.
* Mirdi-istoer er wikadell.
* Monumant ar re varv er [[Brezel Gall-Prusian eus 1870]]&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=27047 Memorial Genweb, luc'hskeudenn]&lt;/ref&gt;.
* Monumant ar re varv er brezelioù-bed&lt;ref&gt;{{fr}} [https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=14960 Memorial Genweb, luc'hskeudenn]&lt;/ref&gt;.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudennoù&lt;ref&gt;{{fr}} [https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=56&amp;id_source=47747 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
* Monumant ha bezioù ar brizonidi alaman e bered ar gumun&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=990504 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{fr}} [https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=990198&amp;dpt=56 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
=== Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun ===
{| class = &quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! Bro !! Niver a dud
|-
| {{Rouantelezh Unanet}}|| 1 ([[Merdeadurezh kenwerzh]])
|-
|'''Hollad''' ||'''1'''
|}
Marvet eo e-kerzh ar Brezel-bed kentañ, e miz [[Meurzh]] [[1917]]. E vag a oa bet kaset d'ar strad gant ul lestr-spluj alaman&lt;ref&gt;{{en}}[http://www.cwgc.org/search/cemetery_details.aspx?cemetery=33979&amp;mode=1 Commonwealth War Graves Commission]&lt;/ref&gt;. 
== Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 ==
{{Demografiezh
|titl=Niver a annezidi
|dimx=
|dimy=
|popmax=3000
|passo1=500
|passo2=200
|bl1=1962
|bl2=1968
|bl3=1975
|bl4=1982
|bl5=1990
|bl6=1999
|bl7=2006
|bl8=2012
|bl9=2020
|bl10=2022
|p1=2734
|p2=2661
|p3=2634
|p4=2389
|p5=2435
|p6=2457
|p7=2526
|p8=2578
|p9=2536
|p10=2576
|mammenn=EBSSA
}}
== Melestradurezh ==
== Tud ==
=== Tud bet ganet eno ===
=== Tud marvet eno ===
* Jean-Baptiste Belley, dispac'her gall, d'an ''18 thermidor an XIII'' (6 Eost [[1805]]).
=== Tud liammet ouzh ar gumun ===
== Gevelliñ ==
* [[Font-Romeu, Odelló i Vià|Font-Romeu]], {{Katalonia}}, abaoe 2014.
== Liammoù diavaez ==
{{Commonscat|Le Palais}}
*{{br}} [https://web.archive.org/web/20160307080744/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=56152 Geobreizh]
== Notennoù ha daveoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Kumunioù ar Mor-Bihan]]
[[Rummad:Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e 1790]]
[[Rummad:Ar Gerveur]]
[[Rummad:Porzhioù-pesketa Breizh]]
[[Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth er Mor-Bihan]]
[[Rummad:Repuidi Brezel Spagn e Breizh]]
[[Rummad:Sankenn an Oriant]]</text>
      <sha1>mehlztto24i2uegdgc9i53fpuo3hjos</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187093</id>
      <parentid>2187092</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T15:07:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Istor */ kempenn</comment>
      <origin>2187093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6616" sha1="n1o1iyo3ps1idv4p8inikfmafgtr1gx" xml:space="preserve">{{Infobox kumunioù Breizh
| anv = Porzh-Lae
| anvOfisiel = ''Le Palais''
| skeudenn = Phare_du_port_de_Palais_(56)_un_jour_de_brume.jpg
| alc'hwez = Tour-tan e genoù ar porzh.
| ardamezioù = Blason Le Palais 56.svg
| bro = {{Bro-Gwened}}
| departamant = {{Mor-Bihan}}
| arondisamant = [[Arondisamant an Oriant|an Oriant]]
| etrekumuniezh = [[Kumuniezh kumunioù ar Gerveur]]
| bro velestradurel = [[Bro an Alre]]
| kanton = [[Kanton Kiberen|Kiberen]]
| cp = 56360
| maer = Tibault Grollemund
| amzer-gefridi = 2020-2026
| gorread = 17.43
| hedred = -3.154167
| ledred = 47.347222
| uk = 22
| ubi = 0
| ubr = 58
| lec'hienn web = {{fr}}[http://www.lepalais.fr www.lepalais.fr]
}}
'''Porzh-Lae''' (''Le Palais'' e galleg, distaget ''Palais'' hep ar ger-mell gant tud ar bastell-vro) zo ur gumun e [[kanton Kiberen]] e departamant ar [[Mor-Bihan]] hag e [[Bro-Gwened]] e [[Breizh]].
== Douaroniezh ==
* Er [[Ar Gerveur|Gerveur]] emañ Porzh-Lae.
== Istor ==
=== XVIII{{vet}} kantved ===
En eil lodenn eus an XVIII{{vet}} kantved en em stalias ouzhpenn 70 familh [[akadia]]n heskinet gant ar Saozon.
==== [[Dispac'h Gall]] ====
Melestradurezh : krouet e voe ar gumun e 1790; gant lezenn an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e penn [[Kanton Porzh-Lae (1790)|kanton Porzh-Lae]]&lt;ref&gt;{{fr}} Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, ar Faoued, 2006, p. 247.&lt;/ref&gt;; e [[distrig an Alre]] e oa; miret e voe ar c'hanton dindan anv [[kanton ar Gerveur]] gant lezenn an ''8 pluviôse an IX'' ([[28 Genver]] [[1801]]), dezhi an titl ''loi portant réduction du nombre de justices de paix''. Lakaet e voe Porzh-Lae en [[arondisamant an Oriant]] bet krouet e 1800&lt;ref&gt;{{fr}} [http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=19069 Cassini - EHESS - Porzh-Lae - Fichenn ar gumun]&lt;/ref&gt;.
=== XIX{{vet}} kantved ===
Krouet e voe kumunioù [[Edig]] hag [[Enez Houad|Houad]] d'ar 16 a viz Kerzu 1891 diwar ul lodenn eus kumun Porzh-Lae&lt;ref&gt;{{fr}} Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, ar Faoued, 2006, pp. 14, 140 ha 142&lt;/ref&gt;.
=== XX{{vet}} kantved ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== 
Mervel a reas 102 waz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 2,06 % eus he foblañs e 1911&lt;ref&gt;{{fr}} [http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=56152&amp;dpt=56&amp;idsource=14960&amp;table=bp03  Monumant ar re varv]&lt;/ref&gt;.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Hôpital militaire - Hôpital complémentaire n°56, pour les prisonniers allemands - Le Palais - Médiathèque de l'architecture et du patrimoine - APZ0000934.jpg|Ospital milourel evit ar brizonidi.
&lt;/gallery&gt;
Dalc'het e voe prizonidi [[Alamagn|alaman]] gant al lu gall er gumun.

==== Repuidi ====
[[1937]] : degemeret e voe er gumun 2 500 a dud o tont eus [[Spagn]], [[Euskadi|Euskariz]] en o mesk, e [[Breizh]], abalamour da [[Brezel Spagn|Vrezel Spagn]]&lt;ref&gt;{{fr}} Dielloù departamant ar Mor-Bihan, ''Le Morbihan en guerre 1939-1945'', 2009, p. 18&lt;/ref&gt;.

==== [[Eil Brezel-bed]] ====
* Mervel a reas nav den ag ar gumun abalamour d'ar brezel&lt;ref&gt;{{fr}} [http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=56152&amp;dpt=56&amp;idsource=14960&amp;table=bp03 Monumant ar re varv]&lt;/ref&gt;.
* E [[Sankenn an Oriant]] edo Porzh-Lae&lt;ref&gt;{{fr}} Roger Leroux, ''Le Morbihan en guerre 1939-1945'', Imprimerie de la Manutention, Mayenne, 1991, p. 587.&lt;/ref&gt;.
* Dieubet e voe ar gumun d'an 10 a viz Mae 1945 goude emzaskoridigezh an [[Wehrmacht|Alamaned]]&lt;ref&gt;{{fr}} Roger Leroux, ''Le Morbihan en guerre 1939-1945'', Imprimerie de la Manutention, Mayenne, 1991, p. 622.&lt;/ref&gt;.

== Monumantoù ha traoù heverk ==
*[[Gwikadell]], savet gant [[Vauban]] ({{XVIIvet kantved}}).
* Magoerioù-tro an {{XIXvet kantved}} gant porzh-Bangor ha porzh-Vauban.
* Kastell Fouquet, {{XVIIvet kantved}}.
* Ti al Louzaoueg,  XVII{{vet}} ha {{XVIIIvet kantved}}.
* Tiez, XVII{{vet}} ha XVIII{{vet}} kantved.
* Plasenn an ti-kêr.
* Iliz katolik ''Sant Geran'', 1905.
* Chapel an Ospital {{XVIIIvet kantved}}.
* Chapel an Itron-Varia.
* Mirdi-istoer er wikadell.
* Monumant ar re varv er [[Brezel Gall-Prusian eus 1870]]&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=27047 Memorial Genweb, luc'hskeudenn]&lt;/ref&gt;.
* Monumant ar re varv er brezelioù-bed&lt;ref&gt;{{fr}} [https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=14960 Memorial Genweb, luc'hskeudenn]&lt;/ref&gt;.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudennoù&lt;ref&gt;{{fr}} [https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=56&amp;id_source=47747 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
* Monumant ha bezioù ar brizonidi alaman e bered ar gumun&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=990504 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{fr}} [https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=990198&amp;dpt=56 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
=== Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun ===
{| class = &quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! Bro !! Niver a dud
|-
| {{Rouantelezh Unanet}}|| 1 ([[Merdeadurezh kenwerzh]])
|-
|'''Hollad''' ||'''1'''
|}
Marvet eo e-kerzh ar Brezel-bed kentañ, e miz [[Meurzh]] [[1917]]. E vag a oa bet kaset d'ar strad gant ul lestr-spluj alaman&lt;ref&gt;{{en}}[http://www.cwgc.org/search/cemetery_details.aspx?cemetery=33979&amp;mode=1 Commonwealth War Graves Commission]&lt;/ref&gt;. 
== Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 ==
{{Demografiezh
|titl=Niver a annezidi
|dimx=
|dimy=
|popmax=3000
|passo1=500
|passo2=200
|bl1=1962
|bl2=1968
|bl3=1975
|bl4=1982
|bl5=1990
|bl6=1999
|bl7=2006
|bl8=2012
|bl9=2020
|bl10=2022
|p1=2734
|p2=2661
|p3=2634
|p4=2389
|p5=2435
|p6=2457
|p7=2526
|p8=2578
|p9=2536
|p10=2576
|mammenn=EBSSA
}}
== Melestradurezh ==
== Tud ==
=== Tud bet ganet eno ===
=== Tud marvet eno ===
* Jean-Baptiste Belley, dispac'her gall, d'an ''18 thermidor an XIII'' (6 Eost [[1805]]).
=== Tud liammet ouzh ar gumun ===
== Gevelliñ ==
* [[Font-Romeu, Odelló i Vià|Font-Romeu]], {{Katalonia}}, abaoe 2014.
== Liammoù diavaez ==
{{Commonscat|Le Palais}}
*{{br}} [https://web.archive.org/web/20160307080744/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=56152 Geobreizh]
== Notennoù ha daveoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Kumunioù ar Mor-Bihan]]
[[Rummad:Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e 1790]]
[[Rummad:Ar Gerveur]]
[[Rummad:Porzhioù-pesketa Breizh]]
[[Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth er Mor-Bihan]]
[[Rummad:Repuidi Brezel Spagn e Breizh]]
[[Rummad:Sankenn an Oriant]]</text>
      <sha1>n1o1iyo3ps1idv4p8inikfmafgtr1gx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Antoaneta Stefanova</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18014</id>
    <revision>
      <id>2187145</id>
      <parentid>2162905</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T06:06:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Emdroadur he renk Elo.</comment>
      <origin>2187145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1529" sha1="nnbzzrztcgswmezflw1a298hkwvf6rq" xml:space="preserve">[[Skeudenn:2022-Antoaneta-Stefanova.JPG|thumb|Antoaneta Stefanova (2022)]]
'''Antoaneta Stefanova''' (e [[bulgareg]]: ''Антоанета Стефанова'') a zo bet ganet d'an [[19 Ebrel|19 a viz Ebrel]] [[1979]] e [[Sofia]] ([[Bulgaria]]).&lt;br/&gt;Ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Bulgaria|bulgar]] eo.&lt;br/&gt;Mestr Meur (GM) etrebroadel eo abaoe 2002, Mestr Etrebroadel abaoe 1997, Gourdoner FIDE ''Senior'' abaoe 2015, Gourdoner FIDE abaoe 2009&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2902257 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;2 393 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Here 2025 (2532 he renk Elo ''Standard'' d'ar [[1añ Ebrel|1añ a viz Ebrel]] [[2008]]), 2 379 he renk Elo ''Fonnapl'' ha 2 367 he renk Elo ''Luc'hedenn'' e miz Here 2025&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/209627 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.  
== Kampionad Europa ar maouezi ==
Trec'h e voe e [[Varna]] ([[Bulgaria]]) e 2004&lt;ref&gt;{{en}}[https://s2.chess-results.com/tnr983.aspx?lan=1&amp;art=1&amp;turdet=YES&amp;wi=984&amp;SNode=S0 Chess Results]&lt;/ref&gt;.

{{EloChart|Q2902257}}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2902257 He fichenn FIDE]
* {{en}}[http://www.supreme-chess.com/famous-chess-players/antoaneta-stefanova.html Antoaneta Stefanova] 255 eus he fartiennoù e pgn
* {{en}}[http://www.wtharvey.com/stef.html Lec'hiadennoù a-bouez ag he fartiennoù]
{{DEFAULTSORT:Stefanova, Antoaneta}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1979]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]
[[Rummad:Kampionezed bedel echedoù]]</text>
      <sha1>nnbzzrztcgswmezflw1a298hkwvf6rq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tihomir Atanasov Dovramadjiev</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18367</id>
    <revision>
      <id>2187098</id>
      <parentid>2163078</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T15:39:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Emdroadur e renk Elo.</comment>
      <origin>2187098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1397" sha1="lycga52flyqjehao1muhncde6bqey7b" xml:space="preserve">[[Restr:Тихомир_Доврамаджиев_-_Технически_Университет_-_Варна,_2021_г.png|right|140px|Tihomir Atanasov Dovramadjiev e Varna e miz Eost 2021.]]
'''Tihomir Atanasov Dovramadjiev''' a zo bet ganet d'an [[22 Mae|22 a viz Mae]] [[1979]] e [[Varna]] ([[Bulgaria]]).

Ur c'hoarier [[echedoù]] [[Bulgaria|bulgar]] eo.

Mestr FIDE eo abaoe 2004&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2903482 E fichenn FIDE]&lt;/ref&gt; .

Here 2025: 2 356 eo e [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'', 2 338 e renk Elo ''Fonnapl'' ha 2 330 e renk Elo ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2903482 E fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;, 2 356 eo e renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 2011.

E 12{{vet}} Tournamant ''Open'' [[Fouenant]] (2006) e tapas an deirvet plas (7/9) war-lerc'h [[Damien Le Goff]] ha [[Deyan Bojkov]].

Echedoù-bokser eo ivez. Dont a reas ar maout gantañ er c'hampionad europat kentañ ag [[Echedoù-Boks]] e miz Here 2005 goude seizh rondenn a-enep da Andreas Schneider ([[Alamagn]]).

{{EloChart|Q2903482}}

== Notennoù ==
{{daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2903482 E fichenn FIDE] 
* {{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=38718 E c'hoari e Chessgames] 

{{DEFAULTSORT:Dovramadjiev, Tihomir Atanassov}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1979]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]</text>
      <sha1>lycga52flyqjehao1muhncde6bqey7b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Deyan Bojkov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20409</id>
    <revision>
      <id>2187096</id>
      <parentid>2186363</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T15:37:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2187096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1668" sha1="c2mpddgwvj5gqldd450dhb9f1rhq87m" xml:space="preserve">'''Deyan Bojkov''' ([[bulgareg]]: Деян Божков) a zo bet ganet d'an [[3 Gouere|3 a viz Gouere]] [[1977]] e [[Sjoemen]] ([[Bulgaria]]).&lt;br/&gt;Ur c'hoarier [[echedoù]] bulgar eo.&lt;br/&gt;
Mestr Meur (GM) eo abaoe 2008, Mestr Etrebroadel FIDE abaoe 2002, Gourdoner FIDE ''Senior'' abaoe 2012&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2904292 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;Meurzh 2026: 2 479 eo e [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'' ha 2475 e renk Elo ''Fonnapl''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2904292 E fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;, 2 556 eo bet e renk Elo ''Standard'' uhelañ, tizhet e miz Meurzh 2012.&lt;br/&gt;C'hoari a ra e kleub [[Shumen]]&lt;ref&gt;{{en}}[https://shumenchessclub.bg/en/about-us/ Kleub Echedoù Shumen]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
E 12{{vet}} Tournamant ''Open'' [[Fouenant]] (2006) e tapas an eilvet plas (7,5/9) war-lerc'h [[Damien Le Goff]].&lt;br/&gt;
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kampionad europat ====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
 |-
!Bloaz||Kêr ha bro||+||=||-||Hollad ar poentoù||
 |-
 |2005||Gothenburg, {{Sveden}}||1||2||4||2/7||
 |-
 |2009||Novi Sad, {{Slovenia}}||1||1||3||1,5⁄5||
|}

{{EloChart|Q2904292}}

== Oberenn skrivet ==
* {{en}} ''A Course in Chess Tactics'', Embannadurioù Gambit, 2010, isbn=1906454140
* {{en}} ''Modernized: The King's Indian Defense'',  2014
== Notennoù ==
{{daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2904292 E fichenn FIDE]
* {{en}}[http://www.chessgames.com/player/dejan_bojkov.html E bartiennoù e Chessgames]
{{DEFAULTSORT:Bojkov, Dejan}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1977]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]</text>
      <sha1>c2mpddgwvj5gqldd450dhb9f1rhq87m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dimitar Marholev</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20410</id>
    <revision>
      <id>2187129</id>
      <parentid>2163097</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T21:13:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Emdroadur e renk Elo ha kempennig.</comment>
      <origin>2187129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1169" sha1="t92s7kveirrlbs9b2wbbb6gkvy4gv2l" xml:space="preserve">[[Skeudenn:DimitarMarholev2007Fouenant.JPG|right|thumb|Dimitar Marholev e Tournamant Fouenant, Here-Du 2007]]
[[Skeudenn:DimitarMarholeveFouenant2007.JPG|right|thumb]]
'''Dimitar Marholev''' a zo bet ganet e [[1971]].&lt;br/&gt;Ur c'hoarier [[echedoù]] [[Bulgaria|bulgar]] eo.&lt;br/&gt;Mestr Etrebroadel (IM) abaoe 2003, Gourdoner FIDe abaoe 2019&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2901340 E fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;Here 2025: 2 097 eo e [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'', 2 133 e renk Elo ''Fonnapl'' ha 2 247 e renk Elo ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2901340 E fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
Trede e voe e Daouzekvet Tournamant Open [[Fouenant]] (Du 2006) ha c'hwec'hvet e Trizekvet Tournamant Open [[Fouenant]] (Here-Du 2007):[https://web.archive.org/web/20081115035254/http://echecs.fouesnant.free.fr/].

{{EloChart|Q2901340}}
== Notennoù ==
{{daveoù}} 
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2901340 E fichenn FIDE]
* {{en}}[http://www.chessgames.com/perl/ezsearch.pl?search=Marholev E c'hoari e Chessgames]
{{DEFAULTSORT:Marholev, Dimitar}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1971]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]</text>
      <sha1>t92s7kveirrlbs9b2wbbb6gkvy4gv2l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Silvio Danailov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20509</id>
    <revision>
      <id>2187097</id>
      <parentid>2163104</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T15:38:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Emdroadur e renk Elo.</comment>
      <origin>2187097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="827" sha1="ospms8qxzmqzzqvzizilhaspddunyxo" xml:space="preserve">{{LabourAChom}}
[[Restr:Silvio_Danailov.JPG|right|160px]]
'''Silvio Danailov''' a zo bet ganet d'an [[21 Ebrel|21 a viz Ebrel]] [[1961]].

Ur c'hoarier [[echedoù]] [[Bulgaria|bulgar]] eo.

Mestr Etrebroadel eo abaoe 2010 hag Aozer Etrebroadel abaoe 2012&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2900114 E fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.

Here 2025: 2 425 eo e [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'' ha 2 410 e renk Elo ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2900114 E fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.

{{EloChart|Q2900114}}

== Notennoù ==
{{daveoù}}
== Liamm diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2900114 E fichenn FIDE]
* {{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=10916 E c'hoari e Chess Games]

{{DEFAULTSORT:Danailov, Silvio}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1961]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]</text>
      <sha1>ospms8qxzmqzzqvzizilhaspddunyxo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Timbroù Zoulouland</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36101</id>
    <revision>
      <id>2187153</id>
      <parentid>2115420</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T07:45:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tanjee</username>
        <id>563</id>
      </contributor>
      <origin>2187153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1145" sha1="l6b6t8xcwyy0fowjawgpdf6x232au13" xml:space="preserve">[[File:Stamp_Zululand_1894_0.5p.jpg|120px|thumb|Timbr ½ penny embannet e 1896]]
[[File:Stamp_Zululand_1888_1p.jpg|left|120px|thumb|Timbr 1 penny]]

Statud ur vro gwarezet gant ar [[Rouantelezh Unanet]] he deus bet [[Zoulouland]] etre [[1888]] ha [[1894]]. Melestradurezh ar Post a grogas da vezañ oberiant d’ar [[1 Mae|1añ a viz Mae]] [[1888]], pa emezelas Zoulouland ha [[Natal]] da [[Unvaniezh Postoù ar Bed]] (U.P.B.).&lt;br /&gt;
Lakaet e voe e gwerzh timbroù saoz dreistmoullet gant ''Natal Revenue Zululand'' pe ''Zululand'' hepken e [[1888]]. Etre [[1888]] ha [[1894]] ez eus bet graet gant timbroù [[Natal]] dreistmoullet '''ZULULAND'''.

E-pad daou vloaz ([[1894]]-[[1896]]) ez eo deuet Zoulouland da vezañ un drevadenn saoz. Moulet ez bet eta timbroù ispisial gant poltred ar Rouanez [[Viktoria]], dindan an anv « Zululand ».

Lonket e voe ar vro gant trevadenn saoz Natal e [[1896]] hag implijet timbroù ar vro-se diwar neuze. Un tiriad eus [[Suafrika]] eo hiriv. 


== Pennadoù kar ==
*[[Timbroù Natal]]
*[[Timbroù Suafrika]]

[[Rummad:Suafrika]]
[[Rummad:Zoulouland]]
[[Rummad:Timbroù hervez ar vro|Zoulouland, Timbroù]]</text>
      <sha1>l6b6t8xcwyy0fowjawgpdf6x232au13</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Roll livadurioù Caravaggio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38204</id>
    <revision>
      <id>2187170</id>
      <parentid>2186982</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T10:11:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>76088</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Maria Magdalene by Caravaggio.jpg]] → [[File:Penitent Magdalene-Caravaggio (1594-6).jpg]] → File replacement: update from a low quality version to a other one with better quality ([[c:c:GR]])</comment>
      <origin>2187170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7574" sha1="o41d4gbzrtyku552r5g244oo0lhflay" xml:space="preserve">Amañ a vo kavet roll livadurioù [[Caravaggio]]'''.

===Taolennoù relijiel===
====An [[Testamant Kozh]]====
&lt;gallery&gt;
The Sacrifice of Isaac by Caravaggio.jpg|'' [[Aberzhidigezh Izaag (Caravaggio)]]'' (1603)
Michelangelo Caravaggio 023.jpg|munudig
Michelangelo Caravaggio 024.jpg|munudig
David and Goliath by Caravaggio.jpg|''[[David]] ha [[Goliat]]'' (1600)
Michelangelo Caravaggio 018.jpg|''[[David]] gant penn [[Goliat]]''
Caravaggio - Giuditta e Oloferne (ca. 1599).jpg|''[[Judit (arz)|Judit]] o tibennañ [[Holofern]]'' (1599-1600)
&lt;/gallery&gt;

====An [[Testamant Nevez]]====
&lt;gallery&gt;
Michelangelo_Caravaggio_035.jpg| ''[[Natività con i santi Lorenzo e Francesco]]''
Michelangelo Caravaggio 004.jpg|''Azeuladeg ar vesaerion''
Michelangelo Caravaggio 005.jpg|''Azeuladeg ar vesaerion'' (munudig)
Michelangelo_Caravaggio_025.jpg| [[Riposo durante la fuga in Egitto‎]] (''An diskuizh e-pad an tec'h da Egipt'')
Michelangelo Caravaggio 026.jpg| Munudig (''An diskuizh e-pad an tec'h da Egipt'')
Michelangelo Caravaggio 027.jpg| Munudig (''An diskuizh e-pad an tec'h da Egipt'')
Michelangelo Caravaggio 028.jpg| Munudig (''An diskuizh e-pad an tec'h da Egipt'')
Michelangelo Caravaggio 055.jpg|''An Tiegezh Santel gant Yann Vadezour'' 
Caravaggio_Baptist_Collezione_Bonello,_Malta.jpg| ''[[Yann ar Badezour e-tal ar Feunteun]]''
Michelangelo Merisi da Caravaggio, Saint John the Baptist (Youth with a Ram) (c. 1602, Yorck Project).jpg| '' Sant [[Yann-Vadezour]] yaouank (gant ur maout)'' 
Michelangelo Caravaggio 021.jpg|''Dibennidigezh Yann Vadezour'', 1608
CaravaggioSalomeLondon.jpg| ''[[Salome merc'h Herodiadez|Salome]] o terc'hel penn Yann ar Badezour'' (war-dro [[1607]])
Caravaggio Martha&amp;Mary.jpg|''[[Marta e Maria Maddalena‎]]''
Michelangelo Caravaggio 006.jpg|''Lazar o sevel'', 1608-1609
Penitent Magdalene-Caravaggio (1594-6).jpg|''[[Maria Magdalene| Mari Madalen oc'h ober pinijenn]]'' 
Michelangelo Caravaggio 063.jpg-''[[Maddalena penitente (Caravaggio)]]'' (Mari Madalen)(war-dro 1598)
Michelangelo Caravaggio 064.jpg|munudig
Supper at Emmaus by Caravaggio.jpg|''Koan en Emmaus'' (1601), [[National Gallery]], [[Londrez]]
Michelangelo Caravaggio 011.jpg|''Koan en Emmaus'' (1601), [[National Gallery]], [[Londrez]]
Michelangelo Caravaggio 012.jpg|''Koan en Emmaus'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 013.jpg|''Koan en Emmaus'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 014.jpg|''Koan en Emmaus'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 015.jpg|''Koan en Emmaus'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 016.jpg|''Koan en Emmaus'' (munudig)
Supper at Emmaus-Caravaggio (1606).jpg|''[[Koan en Emmaus]]'' (1606)
Caravaggio (Michelangelo Merisi) - Ecce Homo - Google Art Project.jpg|''[[Ecce Homo]]'', Palazzo Rosso, [[Genoa]] (1606)
Caravaggio_-_Taking_of_Christ_-_Odessa.jpg|'' Krist trubardet '' (1602)
The Denial of Saint Peter-Caravaggio (1610).jpg|''Dinac'hadenn sant Pêr''
The Incredulity of Saint Thomas by Caravaggio.jpg|''Diskred Sant [[Tomaz]]''
The Deposition by Caravaggio.jpg|''Jezuz distaget diouzh ar groaz''
Michelangelo_Caravaggio_038.jpg|''Kroazstagidigezh [[Simon Pêr]]''
&lt;/gallery&gt;
=====Ar [[Gwerc'hez Vari|Werc'hez]]=====
&lt;gallery&gt;
Madonna di Loreto-Caravaggio (c.1604-6).jpg|''Gwerc'hez ar birc'hirined''
Michelangelo Caravaggio 002.jpg|''Gwerc'hez ar birc'hirined'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 066.jpg|''Madonna ar Rozera''(1606-1607)
Michelangelo Caravaggio 067.jpg| (munudig)
Michelangelo Caravaggio 068.jpg| (munudig)
Michelangelo_Caravaggio_069.jpg|''Marv ar Werc'hez''
Michelangelo Caravaggio 070.jpg| (munudig)
&lt;/gallery&gt;

=====Sent=====
&lt;gallery&gt;
Caravaggio - La inspiración de San Mateo (San Luigi dei Francesi, Roma).jpg|''Sant Vazhe hag an Ael'' (1602)
The Calling of Saint Matthew by Carvaggio.jpg|''Galvedigezh Sant Vazhev ''
Caravaggio - La inspiración de San Mateo (San Luigi dei Francesi, Roma).jpg|''Awen Sant Vazhev''
The Martyrdom of Saint Matthew-Caravaggio (c. 1599-1600).jpg|[[Merzherinti Mazhev]] 
Michelangelo Caravaggio 048.jpg|
Michelangelo Caravaggio 049.jpg|
Michelangelo Caravaggio 050.jpg|
Michelangelo Caravaggio 051.jpg|
Conversion on the Way to Damascus-Caravaggio (c.1600-1).jpg|'' [[War an Hent da Zamask]] ''
Michelangelo Caravaggio 037.jpg|'' [[War an Hent da Zamask]] '' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 010.jpg|''Beziadur Santez Lusia'', Iliz Santez Lusia, [[Siracusa]].
Michelangelo Caravaggio 056.jpg|''Sant Yerom o skrivañ'' 
Saint Jerome Writing-Caravaggio (1605-6).jpg|''Sant Yerom o skrivañ'' 
Michelangelo Caravaggio - Saint Jerome in his study (Hand detail).jpg| (munudig)
Michelangelo Caravaggio 060.jpg|''[[Santez Katell (Caravaggio)]]'' (1595-1596)
&lt;/gallery&gt;

===Taolennoù disakr===
====Mojennoù Hellaz ha Roma====
&lt;gallery&gt;
Medusa by Carvaggio.jpg| ''[[Medusa (Caravaggio)|Medusa]]'' (1598), [[Mirdi an Ofisoù]], [[Firenze]]
Michelangelo Caravaggio 017.jpg|Penn [[Medusa]]
Caravaggio - Cupid as Victor - Google Art Project.jpg|'' [[Amor Vincit Omnia (Caravaggio)|Amor Vincit Omnia]] '' (1602-1603)
Caravaggio - Amor Vincit - detail.jpg|''Omnia vincit Amor'' (1602)(munudenn)
Michelangelo Caravaggio 007.jpg|''[[Bacchus (Caravaggio)|Bacchus]]''
Michelangelo Caravaggio 008.jpg|''Bacchus'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 009.jpg|''Bacchus'' (munudig)
Caravaggio - Autoritratto in veste di Bacco (Bacchino malato), 1595 circa, 534.jpg|'' [[Bacchus bihan klañv]] ''
Michelangelo Caravaggio 065.jpg|''[[Narkis (Caravaggio)|Narkis]]''
&lt;/gallery&gt;

====Poltredoù hag all====
&lt;gallery&gt;
Michelangelo Merisi da Caravaggio - Portrait of Pope Urban VIII. (Maffeo Barberini).jpg|[[Ar pab Urban VIII]]
Portrait_of_a_Courtesan_by_Caravaggio.jpg| [[Ritratto di Cortigiana (Caravaggio)]]
Michelangelo Caravaggio 020.jpg| ''Al ludour'', 1595, [[Mirdi ar Peniti]], [[Sant Petersbourg]].
1596 Caravaggio, The Lute Player New York.jpg| ''Al ludour'' (1596). Mirdi ar Peniti, Sant Petersbourg.
Michelangelo Merisi da Caravaggio - The Cardsharps.jpg|''[[I bari]]'' (An drucherien)
Michelangelo Caravaggio 019.jpg|[[:it:Canestra di frutta (Caravaggio)|Canestra di frutta]] (''Ar Banerad Frouezh'')
The Fortune Teller-Caravaggio (Rome).jpg| [[Al lennerez-planedennoù (Caravaggio) |''Al lennerez-planedennoù'']], [[1594]] (doare kentañ).
La Diseuse de bonne aventure, Caravaggio (Louvre INV 55) 02.jpg|[[Al lennerez-planedennoù (Caravaggio) |''Al lennerez-planedennoù'']], 1596-97 (eil doare)
Michelangelo Caravaggio 032.jpg|''Al lennerez-planedennoù'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 033.jpg|''Al lennerez-planedennoù'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 029.jpg|''Ar Seizh labour a druez''
Michelangelo Caravaggio 030.jpg|''Ar Seizh labour a druez'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 061.jpg|''Paotr yaouank dantet gant ur glazard''
Michelangelo Caravaggio 062.jpg|''Paotr yaouank e banerad frouezh ''
The_musicians_by_Caravaggio.jpg|''[[Concerto (Caravaggio)]]''
&lt;/gallery&gt;

====Da glenkañ gwelloc'h====
&lt;gallery&gt;
Michelangelo Caravaggio 038.jpg|
Michelangelo Caravaggio 039.jpg|
Michelangelo Caravaggio 040.jpg|
Michelangelo Caravaggio 041.jpg|
Michelangelo Caravaggio 042.jpg|
Michelangelo Caravaggio 043.jpg|
Michelangelo Caravaggio 044.jpg|
Caravaggio - La inspiración de San Mateo (San Luigi dei Francesi, Roma).jpg|
Michelangelo Caravaggio 046.jpg|
Michelangelo Caravaggio 052.jpg|
Michelangelo Caravaggio 053.jpg|
Michelangelo Caravaggio 054.jpg|
Michelangelo Caravaggio 055.jpg|
&lt;/gallery&gt;

==Livadurioù all==
&lt;gallery&gt;
Bild-Ottavio Leoni, Caravaggio.jpg|''Caravaggio'', livet gant Ottavio Leoni
&lt;/gallery&gt;

[[Rummad:Rolloù livadurioù|Caravaggio]]
[[Rummad:livadurioù Caravaggio]]</text>
      <sha1>o41d4gbzrtyku552r5g244oo0lhflay</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Valentin Iotov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38692</id>
    <revision>
      <id>2187108</id>
      <parentid>2163094</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T15:57:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Emdroadur e renk Elo ha kempennig.</comment>
      <origin>2187108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1075" sha1="0wfdjw1q9g4s7kwxqnxduik33qu0bvr" xml:space="preserve">[[Skeudenn:ValentinIotov2007Fouenant.JPG|right|thumb|Valentin Iotov e Tournamant ''Open Fouenant'', Here-Du 2007.]]  
'''Valentin Iotov''' a zo bet ganet d'an [[6 Gwengolo|6 a viz Gwenholon]] [[1988]].&lt;br/&gt;Ur c'hoarier [[echedoù]] [[Bulgaria|bulgar]] eo.&lt;br/&gt;Mestr-meur (GM) eo abaoe 2008, Mestr Etrebroadel (IM) abaoe 2004&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2906074 E fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;Here 2025: 2 485 eo e [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'' ha 2 586 e renk Elo ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2906074 E fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;, 2 603 eo e renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 2009.&lt;br/&gt;Dont a reas ar maout gantañ e Trizekvet Tournamant ''Open'' [[Fouenant]], Here-Du 2007.&lt;br/&gt;

{{EloChart|Q2906074}} 
== Notennoù ==
{{daveoù}} 
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2906074 E fichenn FIDE]
* {{en}}[http://www.chessgames.com/player/valentin_iotov.html E c'hogadoù e Chessgames]
{{DEFAULTSORT:Iotov, Valentin}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1988]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]</text>
      <sha1>0wfdjw1q9g4s7kwxqnxduik33qu0bvr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Roll ar melestradurezhioù o deus embannet timbroù</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42868</id>
    <revision>
      <id>2187124</id>
      <parentid>2187010</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T18:25:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tanjee</username>
        <id>563</id>
      </contributor>
      <comment>/* Europa */</comment>
      <origin>2187124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15474" sha1="l9no7qmlqeb02bldc0tlmgk0e3domny" xml:space="preserve">Setu roll ar melestradurezhioù o deus embannet [[Timbr|timbroù]].

== [[Afrika]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Tiriad gall pobloù Afar hag Issa|Tiriad gall pobloù Afar hag Issa]]
*[[Timbroù Afrika ar C’heheder C’hall|Afrika ar C'heheder C'hall]]
*[[Timbroù Afrika ar C'hornaoueg C'hall|Afrika ar C'hornaoueg C'hall]]
*[[Timbroù Afrika bortugalek|Afrika bortugalek]]
*[[Timbroù Afrika ar Reter alaman|Afrika ar Reter alaman]]
*[[Timbroù Afrika ar Reter italian|Afrika ar Reter italian]]
*[[Timbroù Afrika ar Reter saoz|Afrika ar Reter saoz]]
*[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|La Agüera]]
*[[Timbroù Anjouan|Anjouan]]
*[[Timbroù Aod an Aour|Aod an Aour]]
*[[Timbroù Aod an Niger|Aod an Niger]]
*[[Timbroù Djibouti|Aod c'hall ar Somalianed]]
*[[Timbroù Ascension|Ascension]]
*[[Timbroù Basoutoland|Basoutoland]]
*[[Timbroù Bechuanaland|Bechuanaland]]
*[[Timbroù Cyrenaica|Benghazi]]
*[[Timbroù Benin|Benin]]
*[[Timbroù Biafra|Biafra]]
*[[Timbroù Benin|Dahomey]]
*[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Cabo Juby]]
*[[Timbroù Cyrenaica|Cyrenaica]]
*[[Timbroù Diego-Suárez|Diego-Suárez]]
*[[Timbroù Djibouti|Djibouti]]
*[[Timbroù Egipt|Egipt]]
*[[Timbroù Egipt - Burevioù gall|Egipt - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Elobey, Annobón ha Corrisco|Elobey, Annobón ha Corrisco]]
*[[Timbroù Enez ar Reünion|Enez ar Reünion]]
*[[Timbroù Enezeg an Azorez|Enezeg an Azorez]]
*[[Timbroù Eritrea|Eritrea]]
*[[Timbroù Fernando Poo|Fernando Poo]]
*[[Timbroù Fezzan Ghadames|Fezzan Ghadames]]
*[[Timbroù Gambia|Gambia]]
*[[Timbroù Ginea Frañs|Ginea Frañs]]
*[[Timbroù Griqualand|Griqualand]]
*[[Timbroù Ifni|Ifni]]
*[[Timbroù Inhambane|Inhambane]]
*[[Timbroù Itron Varia Madagaskar|Itron Varia Madagaskar]]
*[[Timbroù Joubaland|Joubaland]]
*[[Timbroù Kab ar Spi Mat|Kab ar Spi Mat]]
*[[Timbroù Su Kasaï|Su Kasaï]]
*[[Timbroù Katanga|Katanga]]
*[[Timbroù Kenya hag Ouganda|Kenya hag Ouganda]]
*[[Timbroù Kenya Ouganda Tanganyika|Kenya Ouganda Tanganyika]]
*[[Timbroù Kionga|Kionga]]
*[[Timbroù Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika|Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika]]
*[[Timbroù Kongo Frañs|Kongo Frañs]]
*[[Timbroù Kongo Grenn|Kongo Grenn]]
*[[Timbroù Kongo Velgia|Kongo Velgia]]
*[[Timbroù Republik Demokratel Kongo|Republik Demokratel Kongo]]
*[[Timbroù Kreizafrika saoz|Kreizafrika saoz]]
*[[Timbroù Lagos|Lagos]]
*[[Timbroù Lesotho|Lesotho]]
*[[Timbroù Lourenço Marques|Lourenço Marques]]
*[[Timbroù Maouritania|Maouritania]]
*[[Timbroù Maroko spagnol|Maroko spagnol]]
*[[Timbroù Mervent Afrika|Mervent Afrika]]
*[[Timbroù Moheli|Moheli]]
*[[Timbroù Mozambik|Mozambik]]
*[[Timbroù Postoù prevez Mozambik|Postoù prevez Mozambik]]
*[[Timbroù Namibia|Namibia]]
*[[Timbroù Natal|Natal]]
*[[Timbroù Niger|Niger]]
*[[Timbroù Nosy Be|Nosy Be]]
*[[Timbroù Nyasaland|Nyasaland]]
*[[Timbroù Obock|Obock]]
*[[Timbroù an Oubangi-Chari|Oubangi-Chari]]
*[[Timbroù Bro-Orañje|Bro-Orañje]]
*[[Timbroù Republik Nevez Suafrika|Republik Nevez Suafrika]]
*[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Rio de Oro]]
*[[Timbroù Rodezia|Rodezia]]
*[[Timbroù Rodezia an Norzh|Rodezia an Norzh]]
*[[Timbroù Rodezia ar Su|Rodezia ar Su]]
*[[Timbroù Rodezia ha Nyasaland|Rodezia ha Nyasaland]]
*[[Timbroù Ruanda-Urundi|Ruanda-Urundi]]
*[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Sahara ar C'hornôg]]
*[[Timbroù Sechelez|Sechelez]]
*[[Timbroù Senegal|Senegal]]
*[[Timbroù Senegal-Uhel ha Niger|Senegal-Uhel ha Niger]]
*[[Timbroù Senegambia ha Niger|Senegambia ha Niger]]
*[[Timbroù Somalia|Somalia]]
*[[Timbroù Somalia italian|Somalia italian]]
*[[Timbroù Somaliland saoz|Somaliland saoz]]
*[[Timbroù Soudan c'hall|Soudan c'hall]]
*[[Timbroù Stellaland|Stellaland]]
*[[Timbroù Stadoù emren Suafrika|Stadoù emren Suafrika]]
*[[Timbroù Swaziland|Swaziland]]
*[[Timbroù Tanganyika|Tanganyika]]
*[[Timbroù Tchad|Tchad]]
*[[Timbroù Tete|Tete]]
*[[Timbroù Transvaal|Transvaal]]
*[[Timbroù Tripolitania|Tripolitania]]
*[[Timbroù Republik Demokratel Kongo|Zair]]
*[[Timbroù Zambezia|Zambezia]]
*[[Timbroù Zambia|Zambia]]
*[[Timbroù Zanzibar - Burevioù gall|Zanzibar - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Zanzibar|Zanzibar]]
*[[Timbroù Zoulouland|Zoulouland]]
&lt;/div&gt;

== [[Amerika]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Antigua|Antigua]]
*[[Timbroù an Antilhez Bihanañ saoz|Antilhez Bihanañ saoz]]
*[[Timbroù Antilhez Danmark|Antilhez Danmark]]
*[[Timbroù an Antilhez Nederlandat|Antilhez Nederlandat]]
*[[Timbroù Antilhez Spagn|Antilhez Spagn]]
*[[Timbroù Aruba|Aruba]]
*[[Timbroù Bahamas|Bahamas]]
*[[Timbroù Barbuda|Barbuda]]
*[[Timbroù Belize|Belize]]
*[[Timbroù Bermuda|Bermuda]]
*[[Timbroù Bolivia|Bolivia]]
*[[Timbroù Brunswick-Nevez|Brunswick-Nevez]]
*[[Timbroù Chile|Chile]]
*[[Timbroù Corrientes|Corrientes]]
*[[Timbroù Costa Rica|Costa Rica]]
*[[Timbroù Curaçao|Curaçao]]
*[[Timbroù Dominika|Dominika]]
*[[Timbroù an Douar-Nevez|Douar-Nevez]]
*[[Timbroù Greunland|Greunland]]
*[[Timbroù Guatemala|Guatemala]]
*[[Timbroù Gwadeloup|Gwadeloup]]
*[[Timbroù Gwiana c'hall|Gwiana c'hall]]
*[[Timbroù Gwiana saoz|Gwiana saoz]]
*[[Timbroù Honduras Breizh-Veur|Honduras Breizh Veur]]
*[[Timbroù Inini|Inini]]
*[[Timbroù Inizi Cayman|Inizi Cayman]]
*[[Timbroù Inizi Gwerc’h Breizh-Veur|Inizi Gwerc’h Breizh-Veur]]
*[[Timbroù Inizi Maloù|Inizi Maloù]] 
*[[Timbroù Jamaika|Jamaika]]
*[[Timbroù Kolombia Breizh-Veur hag Enez Vancouver|Kolombia Breizh-Veur hag Enez Vancouver]]
*[[Timbroù Martinik|Martinik]]
*[[Timbroù Montserrat|Montserrat]]
*[[Timbroù Nevis|Nevis]]
*[[Timbroù Panama|Panama]]
*[[Timbroù Paraguay|Paraguay]]
*[[Timbroù Perou|Perou]]
*[[Timbroù Enez ar Priñs-Edward|Enez ar Priñs-Edward]]
*[[Timbroù Sant Kitts|Sant Kitts]]
*[[Timbroù Sant Kitts ha Nevis|Sant Kitts ha Nevis]]
*[[Timbroù Santez-Lusia|Santez-Lusia]]
*[[Timbroù Sant-Martin|Sant-Martin]]
*[[Timbroù Sant-Pêr-ha-Mikelon|Sant-Pêr-ha-Mikelon]]
*[[Timbroù Skos Nevez|Skos Nevez]]
*[[Timbroù Stadoù-Unanet Kolombia|Stadoù-Unanet Kolombia]]
*[[Timbroù Surinam|Surinam]]
*[[Timbroù Tobago|Tobago]]
*[[Timbroù Inizi Turks ha Caicos|Inizi Turks ha Caicos]]
&lt;/div&gt;

== [[Antarktika]] hag all ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Antarktika - Tiriad Breizh-Veur|Antarktika - Tiriad Breizh-Veur]]
*[[Timbroù Antarktika – Tiriad Bro-C’hall|Antarktika - Tiriad Bro-C'hall]]
*[[Timbroù Tiriad Zeland-Nevez|Antarktika - Tiriad Zeland-Nevez]]
*[[Timbroù Georgia ar Su|Georgia ar Su]]
*[[Timbroù Saint Helena|Saint Helena]]
*[[Timbroù Tristan da Cunha|Tristan da Cunha]]
&lt;/div&gt;

== [[Azia]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Abc'hazia|Abc'hazia]]
*[[Timbroù Âlwâr|Âlwâr]]
*[[Timbroù Annam ha Tonkin|Annam ha Tonkin]]
*[[Timbroù Armenia|Armenia]]
*[[Timbroù Azerbaidjan|Azerbaidjan]]
*[[Timbroù Bahawalpour|Bahawalpour]]
*[[Timbroù Bangkok|Bangkok]]
*[[Timbroù Bamra|Bamra]]
*[[Timbroù Barwani|Barwani]]
*[[Timbroù Batoum|Batoum]]
*[[Timbroù Bhopal|Bhopal]]
*[[Timbroù Bhor|Bhor]]
*[[Timbroù Bijawar|Bijawar]]
*[[Timbroù Borneo an Norzh|Borneo an Norzh]]
*[[Timbroù Bouchir|Bouchir]]
*[[Timbroù Brunei|Brunei]]
*[[Timbroù Bundi|Bundi]]
*[[Timbroù Chamba|Chambâ]]
*[[Timbroù Datia|Datia]]
*[[Timbroù Dhâr|Dhâr]]
*[[Timbroù Dungarpour|Dungarpour]]
*[[Timbroù Faridkot|Faridkot]]
*[[Timbroù Formoza (Taiwan)|Formoza (Taiwan)]]
*[[Timbroù Gwalior|Gwalior]]
*[[Timbroù Ginea-Nevez ar C'hornaoueg|Ginea-Nevez ar C'hornaoueg]]
*[[Timbroù Holkar|Holkar]]
*[[Timbroù Hong Kong|Hong Kong]]
*[[Timbroù Hyderabad|Hyderabad]]
*[[Timbroù Indez Breizh-Veur|Indez Breizh-Veur]]
*[[Timbroù Indez-Sina c'hall|Indez-Sina c'hall]]
*[[Timbroù Jaipour|Jaipour]]
*[[Timbroù Jasdan|Jasdan]]
*[[Timbroù Jhalawar|Jhalawar]]
*[[Timbroù Jhind|Jhind]]
*[[Timbroù Kazac'hstan|Kazac'hstan]]
*[[Timbroù Kedah|Kedah]]
*[[Timbroù Kiav-Tchou|Kiav-Tchou]]
*[[Timbroù Kirgizstan|Kirgizstan]]
*[[Timbroù Kochin-Sina|Kochin-Sina]]
*[[Timbroù Labuan|Labuan]]
*[[Timbroù Las Bela|Las Bela]]
*[[Timbroù Inizi Maldivez|Inizi Maldivez]]
*[[Timbroù Manchukuo|Manchukuo]]
*[[Timbroù Morvi|Morvi]]
*[[Timbroù Nabha|Nabha]]
*[[Timbroù Nandgam|Nandgam]]
*[[Timbroù Nowanuggur|Nowanuggur]]
*[[Timbroù Orcha|Orcha]]
*[[Timbroù Pakhoi|Pakhoi]]
*[[Timbroù Pakistan|Pakistan]]
*[[Timbroù Patiala|Patiala]]
*[[Timbroù Penang|Penang]]
*[[Timbroù Perak|Perak]]
*[[Timbroù Perlis|Perlis]]
*[[Timbroù Pounch|Pounch]]
*[[Timbroù RSKS Treuzkaokazek|RSKS Treuzkaokazek]]
*[[Timbroù Inizi Ryūkyū|Inizi Ryūkyū]]
*[[Timbroù Sabah|Sabah]]
*[[Timbroù Sina – Burevioù alaman|Sina – Burevioù alaman]]
*[[Timbroù Sina - Burevioù gall|Sina - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Sina - Burevioù italian|Sina - Burevioù italian]]
*[[Timbroù Sina – Burevioù rusian|Sina – Burevioù rusian]]
*[[Timbroù Sina - Burevioù saoz|Sina - Burevioù saoz]]
*[[Timbroù Sirmoor|Sirmoor]]
*[[Timbroù Soruth|Soruth]]
*[[Timbroù Tadjikistan|Tadjikistan]]
*[[Timbroù Tibet|Tibet]]
*[[Timbroù Timor ar Reter|Timor ar Reter]]
*[[Timbroù Touva|Touva]]
*[[Timbroù Travancore|Travancore]]
*[[Timbroù Turkmenistan|Turkmenistan]]
*[[Timbroù Viet Nam ar Su|Viet Nam ar Su]]
*[[Timbroù Wadhwan|Wadhwan]]
&lt;/div&gt;

== [[Europa (kevandir)|Europa]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Alamagn - Impalaeriezh|Alamagn - Impalaeriezh]]
*[[Timbroù Alamagn - Republik Weimar|Alamagn - Republik Weimar]]
*[[Timbroù Alamagn - IIIde Reich|Alamagn - IIIde Reich]]
*[[Timbroù Alamagn – Melestradurezh Kevredidi an Eil Brezel-bed|Alamagn – Prantad 1945-1949]]
*[[Timbroù Alamagn ar C’hornaoueg|Alamagn ar C’hornaoueg]]
*[[Timbroù Alamagn ar Reter|Alamagn ar Reter]]
*[[Timbroù Aldernez|Aldernez]]
*[[Timbroù Allenstein|Allenstein]]
*[[Timbroù Arad|Arad]]
*[[Timbroù Fiume|(Inizi) Arbe ha Veglia]]
*[[Timbroù Aunus|Aunus]]
*[[Timbroù Baden|Baden]]
*[[Timbroù Barcelona|Barcelona]]
*[[Timbroù Bavaria|Bavaria]]
*[[Timbroù Belarus|Belarus]]
*[[Timbroù Bergedorf|Bergedorf]]
*[[Timbroù Berlin ar Reter|Berlin ar Reter]]
*[[Timbroù Bohemia ha Moravia|Bohemia ha Moravia]]
*[[Timbroù Bosnia ha Herzegovina|Bosnia ha Herzegovina]]
*[[Timbroù Brunswick|Brunswick]]
*[[Timbroù Campione|Campione]]
*[[Timbroù Danzig|Danzig]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Dedeagh]]
*[[Timbroù Epira|Epira]]
*[[Timbroù Euskal Herria|Euskal Herria]]
*[[Timbroù Fiume|Fiume]]
*[[Timbroù Galitsia|Galitsia]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Gres - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Gwernenez|Gwernenez]]
*[[Timbroù Hamburg|Hamburg]]
*[[Timbroù Hannover|Hannover]]
*[[Timbroù Heligoland|Heligoland]]
*[[Timbroù Ikaria|Ikaria]]
*[[Timbroù Ingria|Ingria]]
*[[Timbroù an Inizi Åland|Inizi Åland]]
*[[Timbroù Inizi Mor Egea|Inizi Mor Egea]]
*[[Timbroù an Inizi Faero|Inizi Faero]]
*[[Timbroù Inizi Mor Ionian|Inizi Mor Ionian]]
*[[Timbroù Republik Sokial Italia|Republik Sokial Italia]]
*[[Timbroù Italia|Italia]]
*[[Timbroù Iwerzhon|Iwerzhon]]
*[[Timbroù Jerzenez|Jerzenez]]
*[[Timbroù Jibraltar|Jibraltar]]
*[[Timbroù Karelia|Karelia]]
*[[Timbroù Karintia|Karintia]]
*[[Timbroù Katalonia|Katalonia]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Kavala]]
*[[Timbroù Kengevread Norzh Alamagn|Kengevread Norzh Alamagn]]
*[[Timbroù Keoded Dieub Lubeck|Keoded Dieub Lubeck]]
*[[Timbroù Kiprenez|Kiprenez]]
*[[Timbroù Kreta - Burevioù aostrian|Kreta - Burevioù aostrian]]
*[[Timbroù Kreta - Burevioù gall|Kreta - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Kreta – Burevioù italian|Kreta - Burevioù italian]]
*[[Timbroù Kreta – Burevioù rusian|Kreta – Burevioù rusian]]
*[[Timbroù Kroatia|Kroatia]]
*[[Timbroù Lemnos|Lemnos]]
*[[Timbroù Liechtenstein|Liechtenstein]]
*[[Timbroù Lituania|Lituania]]
*[[Timbroù Bro-Ljubljana|Bro-Ljubljana]]
*[[Timbroù Rouantelezh Lombardia-Veneto|(Rouantelezh) Lombardia-Veneto]]
*[[Timbroù Makedonia|Makedonia]]
*[[Timbroù Manav|Manav]]
*[[Timbroù Marienwerder|Marienwerder]]
*[[Timbroù Mecklenbourg|Mecklenbourg]]
*[[Timbroù Mecklenbourg-Pomerania ar C'hornaoueg|Mecklenbourg-Pomerania ar C'hornaoueg]]
*[[Timbroù Lituania|Memel]]
*[[Timbroù Modena|Modena]]
*[[Timbroù Moldova|Moldova]]
*[[Timbroù Montenegro|Montenegro]]
*[[Timbroù Oldenburg|Oldenburg]]
*[[Timbroù Parma|Parma]]
*[[Timbroù Polonia|Polonia]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Port Lagos]]
*[[Timbroù Portugal|Portugal]]
*[[Timbroù Prusia|Prusia]]
*[[Timbroù Roenland-Pfalz|Roenland-Pfalz]]
*[[Timbroù Romagna|Romagna]]
*[[Timbroù Roumelia ar Reter|Roumelia ar Reter]]
*[[Timbroù Saarland|Saarland]]
*[[Timbroù Saksonia|Saksonia]]
*[[Timbroù Samos|Samos]]
*[[Timbroù Sardigna|Sardigna]]
*[[Timbroù Enez Saseno|(Enez) Saseno]]
*[[Timbroù Rouantelezh an Div Sikilia|(Rouantelezh) an Div Sikilia]]
*[[Timbroù Slovenia|Slovenia]]
*[[Timbroù Slovakia|Slovakia]]
*[[Timbroù Spagn|Spagn]]
*[[Timbroù Stadoù ar Pab|Stadoù ar Pab]]
*[[Timbroù Sveden|Sveden]]
*[[Timbroù Tiriad Dieub Trieste|Tiriad Dieub Trieste]]
*[[Timbroù Thessalia|Thessalia]]
*[[Timbroù Thüringen|Thüringen]]
*[[Timbroù Thurn ha Taksis|Thurn ha Taksis]]
*[[Timbroù Toskana|Toskana]]
*[[Timbroù Udine|Udine]]
*[[Timbroù Ukraina ar C'hornaoueg|Ukraina ar C'hornaoueg]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Vathy]]
*[[Timbroù Venezia Giulia|Venezia Giulia]]
*[[Timbroù Wenden|Wenden]]
*[[Timbroù Württemberg|Württemberg]]
*[[Timbroù Zadar|Zadar]]
&lt;/div&gt;

== [[Okeania]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Aitutaki|Aitutaki]]
*[[Timbroù Aostralia ar Su|Aostralia ar Su]]
*[[Timbroù Inizi Cook|Inizi Cook]]
*[[Timbroù Inizi Fidji|Inizi Fidji]]
*[[Timbroù Gilbert hag Ellice|Gilbert hag Ellice]]
*[[Timbroù Enez ar Gouraleg Vras|Enez ar Gouraleg Vras]]
*[[Timbroù Guam|Guam]]
*[[Timbroù Hawaii|Hawaii]]
*[[Timbroù an Inizi Karolina|Inizi Karolina]]
*[[Timbroù Kiribati|Kiribati]]
*[[Timbroù Inizi Mariana|Inizi Mariana]]
*[[Timbroù Inizi Marshall|Inizi Marshall]]
*[[Timbroù Mikronezia|Mikronezia]]
*[[Timbroù Nauru|Nauru]]
*[[Timbroù Niue|Niue]]
*[[Timbroù Palau|Palau]]
*[[Timbroù Penrhyn|Penrhyn]]
*[[Timbroù Inizi Pitcairn|Inizi Pitcairn]]
*[[Timbroù Queensland|Queensland]]
*[[Timbroù Rarotonga|Rarotonga]]
*[[Timbroù Inizi Salomon|Inizi Salomon]]
*[[Timbroù Tahiti|Tahiti]]
*[[Timbroù Tasmania|Tasmania]]
*[[Timbroù Tiriadoù gall Okeania|Tiriadoù gall Okeania]]
*[[Timbroù Tuvalu|Tuvalu]]
*[[Timbroù Victoria|Victoria]]
*[[Timbroù Wallis-ha-Futuna|Wallis-ha-Futuna]]
*[[Timbroù Zeland-Nevez|Zeland-Nevez]]
&lt;/div&gt;

== [[Reter-Kreiz]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Abou Dhabi|Abou Dhabi]]
*[[Timbroù Aden|Aden]]
*[[Timbroù Sandjak Alexandretta|(Sandjak) Alexandretta]]
*[[Timbroù Bro warezet Arabia ar Su|Arabia ar Su]]
*[[Timbroù Dubai|Dubai]]
*[[Timbroù Emirelezhioù Arab Unanet|Emirelezhioù Arab Unanet]]
*[[Timbroù Rouantelezh Hedjaz|Rouantelezh Hedjaz]]
*[[Timbroù Kastellórizo|Kastellórizo]]
*[[Timbroù Katar|Katar]]
*[[Timbroù Kilikia|Kilikia]]
*[[Timbroù Kurdistan|Kurdistan]]
*[[Timbroù Manama|Manama]]
*[[Timbroù Enez Rouad|Enez Rouad]]
*[[Timbroù ar Sav-Heol|Sav-Heol - Burevioù estren]]
*[[Timbroù Smyrna|Smyrna]]
*[[Timbroù Stadoù an Arsav-brezel|Stadoù an Arsav-brezel]]
*[[Timbroù Tiriad an Alawited|Tiriad an Alawited]]
*[[Timbroù Treuzjordania|Treuzjordania]]
*[[Timbroù Yemen|Yemen]]
*[[Timbroù Yemen an Norzh|Yemen an Norzh]]
*[[Timbroù Yemen ar Su|Yemen ar Su]]
&lt;/div&gt;

== Pennad kar ==
*[[Istor an timbroù]]

[[Rummad:Timbrouriezh]]
[[Rummad:Timbroù hervez ar vro| ]]</text>
      <sha1>l9no7qmlqeb02bldc0tlmgk0e3domny</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Timbr-taos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43005</id>
    <revision>
      <id>2187169</id>
      <parentid>2150278</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T10:06:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tanjee</username>
        <id>563</id>
      </contributor>
      <origin>2187169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2895" sha1="2cr7fzfmqeyy4g18547wxfozor76gk0" xml:space="preserve">[[Skeudenn:USSR duestamp_1925_1k.jpg|thumb|left|upright 0.9|Timbr-taos Unaniezh Soviedel (1925)]]

[[Skeudenn:Stamp_France_1882_1c_postage_due.jpg|thumb|right|upright 0.8|Timbr-taos Frañs (1882)]]

An '''timbr-taos''' a vez implijet e broioù zo evit fetisaat an [[taos]] a zo dleet da velestradurezh ar postoù gant an nep a resev ul lizherenn hep [[timbr-post]] pe dezhañ un dalvoudegezh izeloc’h evit ar feur ofisiel. Alies e rank an degemerour paeañ div wech priz ar gasadenn.

Ijinet ez eus bet ur seurt taos d’ar poent m’eo bet ijinet an timbroù-post end-eeun : a-raok kreiz an XIXvet kantved ne veze goulennet tra da gasour al lizhiri. Paeañ ur [[skodenn]] bennak e lec’h an degemerour a vije bet kement hag embann ez eo re baour hemañ evit hen ober. Berzh an timbroù-post, dre ma kreske an eskemmoù lizhiri, a vo ur respont frank da zibab ar velestradurezh cheñch ar [[reolenn]]. Kentoc’h evit kas al lizher endro d’ar c’hasour – ar pezh a vez graet e meur a vro avat – ez eus bet divizet lakaat an degemerour da baeañ div wech ar [[priz]].

Buan awalc’h goude embann an timbroù kentañ war-dro ar bloavezhioù [[1850]] e sav ar postoù ar binvioù evit digalonekaat an dud dizonest pe skañv o fenn. E penn kentañ, tresañ a ra kargad ar postoù ur [[sifr]]enn gant un [[dorn]] war ar c’holoenn-lizher evit reiñ da c’houzout ar sammad dleet. Lezet eo an doare-ober-se a gostez o vezañ ma c’helle paotr al lizhiri ouzhpennañ un eil sifrenn ha rastellat un tamm moneiz evitañ e-unan… Ur [[siell]] a vo implijet neuze, a-raok na vefe ijinet an timbroù-taos, gant ur sifrenn en o c’hreiz alies, alese an anv ''Chiffre-taxe'' e [[Bro-C’hall]].&lt;br&gt;

Ur siell evit lakaat da c'houzout abeg an taos a vez steket e-kichen an timbr-taos.

[[Skeudenn:RomaniaPostageDueStamp1918-49t.jpg|thumb|upright 0.8|left|Timbr-taos Roumania (1918)]]
[[Skeudenn:Postzegel_NL_1912_P_nr55.jpg|thumb|right|upright 0.8|Timbr-taos an Izelvroioù (1912)]]

N'eo ket aes a-wechoù gouzout eus pe bro e teu an timbr-taos, pa n’eo ket meneget anv ar stad warnañ atav.

Sed aze ar gerioù a c’heller lenn war ar siell a vez lakaet war al lizher dindan taos e yezhoù ar bed : 

*[[Rouantelezh-Unanet]] : « Postage due » 
*[[Iwerzhon]] : « Postage due » ha « Postas le híoc »
*[[Bro-C’hall]] : « chiffre-taxe » pe « timbre-taxe » 
*[[Belgia]] : al lizherenn T pe « A payer – Te betalen »
*[[Danmark]] : « Porto » pe « Gebyr » pe « Gebyr mærke »
*[[Italia]] : « Segnatasse »
*[[Luksembourg]] : « Taxe »
*[[Kroatia]] : « Porto marka »
*[[Indonezia]] : « Bajar Porto »
*[[Brazil]] : « Taxa devida »


== Liammoù (e saozneg) ==

* https://web.archive.org/web/20041216122135/http://www.linns.com/howto/refresher/stamplessletters_20030512/refreshercourse.asp (pajenn ''Linn's'' db an timbroù-taos)


[[Rummad:Timbrouriezh|Timbroù-taos]]</text>
      <sha1>2cr7fzfmqeyy4g18547wxfozor76gk0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Timbroù Zanzibar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45100</id>
    <revision>
      <id>2187152</id>
      <parentid>2175590</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T07:43:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tanjee</username>
        <id>563</id>
      </contributor>
      <origin>2187152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2992" sha1="j6yjvdmajuy1zc9a8pvsmajlz4it45g" xml:space="preserve">[[File:Stamp of Zanzibar - 1913 - Colnect 557221 - 1 - Dhow.jpeg|thumb|left|200 px|Timbr 1913]]
[[File:Stamp of Zanzibar - 1961 - Colnect 413533 - Map showing location of Zanzibar.jpeg|thumb|upright|Timbr 1961]]
Un enezenn e [[Meurvor Indez]] eo [[Zanzibar]]. Bet eo bet dindan dalc’h sultanelezh [[Oman]] betek ar 6 a viz Ebrel [[1861]] pa tiviz aotrouniezh bezañ distag ar vro. Brasoc’h eo levezon ar Sultan evit aodoù an enezenn avat : aodoù Tanzania ha Kenya, su Somalia.

Hilliget e oa eveljust ar Stadoù european trevadennour gant pinvidigezh an enezenn, ur groaz-hent etre Azia hag Afrika abaoe ar Grenn-Amzer, ha war greñvaat ez eas levezon [[Alamagn]], [[Frañs]] hag ar [[Rouantelezh Unanet]] er c'hornbro e dibenn an XIXvet kantved.

Timbroù an India saoz a reer gante e Zanzibar adalek 1875. Diwezhatoc’h e vo liammet postoù an enezenn gant servijoù saoz Afrika ar Reter.

Ur burev-post gall zo bet digoret e miz Genver [[1889]]. Timbroù ar Republik a voe implijet e Zanzibar betek [[1894]], ha timbroù a-ratozh betek ma vo lakaet serret gant ar velestradurezh (31 a viz Gouere 1904).
* Gwelet [[Timbroù Zanzibar - Burevioù gall]]

Gant an Alamaned ivez e oa digoret ur burev hag a yelo en-dro etre ar 27 a viz Eost 1890 hag ar 31 a viz Gouere 1891. Timbroù Alamagn a voe implijet eno hep an disterañ meneg.

Dre [[feur-emglev Heligoland-Zanzibar]] (e [[1890]]) e oa bet lakaet un termen da c’hoantoù an Alamaned eus ar vro, ha « fiziet » dazont Zanzibar e melestradurezh ar [[Rouantelezh Unanet]]. Goude ur brezel berr-tre a-enep ar Sultan e savas ar Saozon ur vro warezet hag a badas betek [[1963]]. 

[[File:Stamp of Zanzibar - 1964 - Colnect 835435 - Flag and map of Zanzibar and Pemba.jpeg|thumb|left|150 px|Timbr 1964]]
E [[1895]] e voe lakaet war droad o velestradurezh fostel gant ar Saozon e Zanzibar. Timbroù India pe [[Timbroù Afrika ar Reter saoz]] a voe implijet e-pad an daou vloaz kentañ (1895-1896), dreistmoullet gant &lt;small&gt;ZANZIBAR&lt;/small&gt; . Timbroù a-ratozh evit ar vro a voe moullet etre 1896 ha 1965, warne an alc’hwez eeun '''Zanzibar''' . Kavet e voe a-hed an amzer alc’hwezioù disheñvel koulskoude : '''INSUFFICIENTLY PREPAID POSTAGE DUE'''  (1931-1933), '''JAMHURI ZANZIBAR TANZANIA'''  (1964-1967) ha '''AMHURI ZANZIBAR'''  (1964-1967).

D'an [[10 Gwengolo|10 a viz Gwengolo]] [[1963]] e oa deuet ez-ofisiel Zanzibar da vout dizalc'h, ha buan a-walc'h e voe ezel eus [[Aozadur ar Broadoù Unanet]] (A.B.U.). Ar brezel diabarzh a darzhas timat a zegas lazhadegoù, ar reuz hag an dienez er vro kement hag e kinnigas Prezidant Tanganyika un diskoulm politikel da bennoù-bras Zanzibar. D’ar [[26 Ebrel|26 a viz Ebrel]] [[1964]] e voe degemeret Zanzibar e-barzh Stad [[Tanganyika]]. [[Tanzania]] a vo graet eus ar vro unvan hiviziken.

== Pennadoù kar ==
*[[Timbroù Tanzania]]
*[[Timbroù Indez Breizh-Veur]]
*[[Timbroù Afrika ar Reter saoz]]

[[Rummad:Timbroù hervez ar vro|Zanzibar, Timbroù]]
[[Rummad:Zanzibar]]</text>
      <sha1>j6yjvdmajuy1zc9a8pvsmajlz4it45g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ventzislav Inkiov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>49699</id>
    <revision>
      <id>2187107</id>
      <parentid>2163091</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T15:54:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Emdroadur e renk Elo ha kempennig.</comment>
      <origin>2187107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1431" sha1="ieoa7ve2gobuzbg6iamf4yix65cvde4" xml:space="preserve">[[Skeudenn:VentzislavInkiov.jpg|right|thumb|Ventzislav Inkiov, Sofia, Bulgaria 2010]]
[[Skeudenn:MarholevhagInkiov.JPG|right|thumb|'''Ventzislav Inkiov''' (a-zehou) ha [[Dimitar Marholev]] e Tournamant Fouenant, Here-Du 2008]]
'''Ventzislav Inkiov''', ganet d'an [[19 a viz Mae]] [[1956]] e [[Stanke Dimitrov]] ([[Bulgaria]]), zo ur c'hoarier [[echedoù]] [[bulgar]].&lt;br/&gt;Ur c'hoarier [[echedoù]] [[Bulgaria|bulgar]] eo.&lt;br/&gt;Mestr-meur (GM) eo abaoe 1982, Tredeog Etrebroadel abaoe 2011, Tredeog FIDE abaoe 2009&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2900033 E fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;Here 2025: 2 409 eo e [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'', 2 401 e renk Elo ''Fonnapl'' ha 2 423 e renk Elo ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2900033 E fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;, 2 526 eo e renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 2002.&lt;br/&gt;
== Disoc'hoù ==
Kentañ e voe e Pevarzek Tournamant Open [[Fouenant]] (Here-Du 2008), a-gevred gant [[Oleg Gladyszev]]&lt;ref&gt;{{fr}}[https://web.archive.org/web/20081115035254/http://echecs.fouesnant.free.fr/ Echecs Fouesnant]&lt;/ref&gt;.

{{EloChart|Q2900033}}

== Notennoù ==
{{daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2900033 E fichenn FIDE]
* {{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=15527 E c'hoari e Chessgames]
{{DEFAULTSORT:Inkiov, Ventzislav}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1956]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]</text>
      <sha1>ieoa7ve2gobuzbg6iamf4yix65cvde4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Patrom:Rannvroioù Okitania</title>
    <ns>10</ns>
    <id>98465</id>
    <revision>
      <id>2187154</id>
      <parentid>2095393</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T08:34:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>75668</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>update 1x img redirect</comment>
      <origin>2187154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1355" sha1="83anv4a0hswxnm0kak4pz4r04bnffur" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = Rannvroioù Okitania
|title = [[Image:Flag of Occitania (with star).svg|25px]] Rannvroioù [[Okitania|&lt;span style=&quot;color:#000;&quot;&gt;Okitania&lt;/span&gt;]] [[Image:Escut occità.svg|20px]]
|basestyle = background:#ffb4b4; color:black;
|list1 = [[File:Blason de l'Auvergne.svg|20px]] [[Arvern]] • [[File:Blason du Béarn.svg|20px]] [[Bearn]] • [[File:Blason maison fr de Bourbon 1.svg|20px]] [[Borbonès]] • [[File:Dauphin of Viennois Arms.svg|20px]] [[Daofinez]] • [[File:Blason province fr Gascogne.svg|20px]] [[Gwaskogn]] • [[File:Blason de l'Aquitaine et de la Guyenne.svg|20px]] [[Gwienna]] • [[File:Blason région fr Limousin.svg|20px]] [[Bro-Lemojez|Lemojez]] • [[File:Blason Languedoc.svg|20px]] [[Lengadok]]
|list2 = [[File:Coat of arms of Grimaldi.svg|20px]] [[Monako]] • [[File:Arms of Nice.svg|20px]] [[Bro-Nisa|País Niçard]] • [[File:Blason d'Aragon.svg|20px]] [[Provañs]] • [[File:Arms of the Val d'Aran.svg|20px|E Gwaskogn emañ Val d'Aran]] [[Traoñienn Aran|Vall d'Aran]] • [[File:Blason Languedoc.svg|20px]] [[Valls Occitanes]] • [[File:Blason département fr Haute-Loire.svg|20px|E Lengadok ent-istorel]] [[Velai]] • [[File:Blason département fr Ardèche.svg|20px|E Lengadok ent-istorel]] [[Vivarès]]
}}&lt;noinclude&gt;
[[Rummad:Taolennoù merdeiñ douaroniezh]]
[[Rummad:Patromoù Okitania]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>83anv4a0hswxnm0kak4pz4r04bnffur</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Petar Genov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103296</id>
    <revision>
      <id>2187101</id>
      <parentid>2183964</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T15:41:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Emdroadur e renk Elo.</comment>
      <origin>2187101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1037" sha1="06pu6ts6k2dygzcy9byszvajilht4b0" xml:space="preserve">[[Skeudenn:PetarGenovenOpenGwengamp2013.jpg|right|thumb|Petar Genov en Open Gwengamp e miz Meurzh 2013]]
'''Petar Genov''' (e [[bulgareg]]: '''Петър Генов''') a zo bet ganet d'ar [[5 Ebrel|5 a viz Ebrel]] [[1970]].&lt;br/&gt; Ur c'hoarier [[echedoù]] [[Bulgaria|bulgar]] eo.&lt;br/&gt; Mestr-meur (GM) eo abaoe 2011, Mestr Etrebroadel (IM) abaoe 1992, Gourdoner FIDE abaoe 2005&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2900211 E fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt; Meurzh 2026: 2 416 eo e [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'', 2 445 e renk Elo ''Fonnapl'' ha 2 448 e renk Elo ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2900211 E fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;, 2 526 eo e renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 2002.&lt;br/&gt; Dimezet eo gant ar c'hoarierez [[Ljubka Genova]].&lt;br/&gt;

{{EloChart|Q2900211}}

== Notennoù ==
{{daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[http://ratings.fide.com/card.phtml?event=2900211 E fichenn FIDE]
{{DEFAULTSORT:Genov, Petar}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1970]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]</text>
      <sha1>06pu6ts6k2dygzcy9byszvajilht4b0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yamaha Motor Corporation</title>
    <ns>0</ns>
    <id>108956</id>
    <revision>
      <id>2187160</id>
      <parentid>2077334</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T09:04:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2187160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="410" sha1="acg519dveyr7f2lgnzmueqbw11glza8" xml:space="preserve">{{LabourAChom}}
{{databox}}
'''Yamaha Motor Company Limited''' (ヤマハ発動機株式会社 Yamaha Hatsudōki KK, IPA: [jamaha] /ˈjɑːməhɑː/) a zo un embregerezh a [[Japan]] a sav motoioù, bigi ha kefluskerioù bigi, ha produioù poulzet all, evel kirri evit ar [[Redadegoù kirri|redadegoù kirri]].

[[Rummad:Embregerezhioù Japan]]
[[Rummad:Saverien kirri]]
[[Rummad:Embregerezhioù marc'hoù-tan]]</text>
      <sha1>acg519dveyr7f2lgnzmueqbw11glza8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jean Malo-Renault</title>
    <ns>0</ns>
    <id>115484</id>
    <revision>
      <id>2187149</id>
      <parentid>2184257</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T07:02:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>François Malo-Renault</username>
        <id>38501</id>
      </contributor>
      <comment>Iliz-veur Kemper, an ambulans (1979)</comment>
      <origin>2187149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5315" sha1="aqbfviuh7jkxkj5ctqfzh7nbn05hj5i" xml:space="preserve">[[Restr:Jean Malo-Renault (1900-1988).jpg|thumb|upright=1.4|Jean Malo-Renault war-dro [[1985]]]]
'''Jean Malo-Renault''' ([[Pariz]], [[9 a viz Mezheven]] [[1900]] – [[Roazhon]], [[9 a viz Eost]] [[1988]]) a oa ul levraoueger, ul levraouaer hag un imbourc'her [[breizhat]], mab d'an arzour, engraver, pastelenner ha skeudennaouer [[Malo-Renault]] (Émile Auguste Renault, [[1870]]-[[1938]]) hag e wreg an arzourez Honorine Tian ([[1871]]-[[1953]]), lesanvet [[Nori Malo-Renault]] ; anavezet eo an engravadur graet gant Emile Auguste evit ar gelaouenn ''[[Le Fureteur breton]]''{{,}}&lt;ref&gt;:https://web.archive.org/web/20191125115952/http://bibliotheque.idbe-bzh.org/liste_theme.php?id=le-fureteur-breton-532&amp;l=fr&lt;/ref&gt;. [[Sant-Maloù]] eo kavell an tiegezh.

E 1940 e oa ezel eus an [[Difenn distourm]] e Roazhon.&lt;ref&gt;Hervez e familh (piv ?) &lt;/ref&gt;

D'ar 16 a viz Here 1944 e timezas gant Jeanne Gautier, renerez Kreizenn sokial ar merc'hed e Roazhon (Kreizenn sokial ar merc'hed Hôtel de Blossac )&lt;ref&gt;[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k662564b.f3.item?ticket=ST-112-8aKBRnrYrWXzQmQm17qP02JgG6Q-diaz02 Ouest-Eclair (embannadur Roazhon), war BnF Gallica, 4 a viz C'hwevrer 1942] &lt;/ref&gt;.

[[Restr:Portrait Jean Malo-Renault (1982).jpg|thumb|Jean Malo-Renault (1982)]]
Anavezet eo Jean Malo-Renault evel aozer ur mell levrlennadur istorel a-zivout [[Breizh]] goude bezañ dielfennet mammennoù moullet ha mareadek etre [[1480]] ha [[1960]]. Savet en deus ur 150&amp;nbsp;000 fichenn bennak hag a zo miret e levraoueg kêr Roazhon. Gellout a reer o lenn war mikro-fichennoù abaoe [[1988]]. «&amp;nbsp;Fichennaoueg Malo-Renault&amp;nbsp;» a reer eus an oberenn-se.
==Resped==
*[[1924]] : aotregezh istor er [[Sorbonne]].
*[[Restr:La sculpture gothique en Bretagne. LES CALVAIRES.jpg|thumb|''Sculpture Gothique en Bretagne, le Calvaire de Troën ; Vierge de Piété'' (luc'hskeudenn ar pennad embannet e 1930)]][[1926]] : diplom Skol al [[Louvre]] (gouestlet oa e zanevell studi da gizellerezh roman Breizh.
*[[1928]] : levraoueger e skol-veur [[Toloza]] ha goude e hini [[Montpelhièr]].
*[[1935]] : pennlevraoueger levraoueg Montpelhièr.
*[[1937]]-[[1954]] : pennlevraoueger levraoueg kêr ha skol-veur Roazhon.
*[[1945]] : krouiñ a reas ar ''Bulletin des Bibliothèques de Bretagne''&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20200728160202/http://bibliotheque.idbe-bzh.org/serie.php?nom=Bulletin+des+Biblioth%C3%A8ques+de+Bretagne&amp;l=fr&lt;/ref&gt; evit diorren ar c'henlabour etre al levraouegoù.
*[[1955]]-[[1957]] : karget a gefridi e [[Poitiers]], [[Lemojez]] ha [[Tours]]. 
*1957-[[1967]] : karget a gefridi e Breizh.

* [[1958]] : kregiñ a reas da labourat war e levrlennadur istorel.

Bodet en deus Jean Malo-Renault kalz skeudennoù evit sevel un dezenn diwar-benn adeiladouriezh relijiel Breizh. Dedennet eo bet gant dilhad hengounel hag arz pobl Breizh ha savet en deus meur a deuliad diwar o fenn.

En dalc'had Malo-Renault (niverennet 80 J 1 da 80 J 93) e Dielloù departamant an [[Il-ha-Gwilen]] emañ an danvez-se.

Kumun Roazhon he deus roet an anv ''Rue Jean Malo-Renault'' d'ur straed nepell diouzh ar park Hamelin Oberthür&lt;ref&gt;[https://www.google.com/maps/place/Rue+Jean+Malo+Renault,+35000+Rennes/@48.1118038,-1.6636449,17z/data=!3m1!4b1!4m5!3m4!1s0x480ede53caaca991:0xd886cdf8ac776683!8m2!3d48.1118002!4d-1.6614562 Lec'hiadur]&lt;/ref&gt;.
[[Restr:L'église de Fouesnant (JMR).pdf|thumb|''L'église de Fouesnant'' (pennad e 1974)]]

== Oberennoù ==
*''[https://yroise.biblio.brest.fr/ark:/12148/bpt6k91264834/f27.item L'art] du livre'' (1931)&lt;ref&gt;[https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb374558412 L'art du Livre]&lt;/ref&gt;
* ''La lettre ornée du Moyen Âge'' (1934)
* ''Les monuments français en péril en Bretagne'' (1932)
*''[[:fr:Fichier:Plaquette Roi de Madagascar par Jean Malo-Renault.pdf#filelinks|Le Malouin Jean Le Cudenec, roi de Madagascar]]'' (1948)
*[[c:File:L'église_de_fouesnant_par_JMR.pdf|« L'église de Fouesnant » periodique ''Fouesnant'']], &lt;abbr&gt;n&lt;sup&gt;o&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt; 4, 1974, &lt;abbr&gt;p.&lt;/abbr&gt; 11-17
*« ''La sculpture gothique en Bretagne : les calvaires'' », ''Revue de l'art'', &lt;abbr&gt;n&lt;sup&gt;o&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt; 319, Gwengolo-Here 1930, &lt;abbr&gt;p.&lt;/abbr&gt; 109 to130. ''Notre-Dame de Tronoën'', &lt;ref&gt;https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k432563t.f120.item&lt;/ref&gt;(Finistère).
*[[Restr:Cathédrale de Quimper, le déambulatoire (JMR).jpg|thumb|Iliz-veur Kemper, an ambulans (1979)]]« ''Notes sur trois cathédrales bretonnes'' »&lt;ref&gt;https://yroise.biblio.brest.fr/ark:/12148/bpt6k91264834/f27.item&lt;/ref&gt; Notebook n° 103 - 26 ème année n° 3, ''Cahiers de l'Iroise'', 1979, &lt;abbr&gt;p.&lt;/abbr&gt; 141 to 145.
*''Les pseudonymes des Bretons,''&lt;ref&gt;[https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb35029958f Pseudonymes des Bretons (16e-20e siècle)]&lt;/ref&gt; ''16e - 20e siècle'', 2 levrenn embannet gant [[CRDP]] Roazhon er rummad [[Studi]], niv 32 (miz Genver [[1987]] ; ISSN 0249-6496) ha niv 33 (miz Meurzh [[1988]] ; ISSN 0249-6496)
==Levrlennadur==
*AVRIL, Jean-Loup: ''Mille Bretons – Dictionnaire Biographique'', Les Portes du Large, miz Kerzu 2002 (embannadur kentañ, ISBN 2-914612-07-9) ; miz Even 2003 (eil embanndur, ISBN 978-2-914612-10-4)
==Notennoù==
{{Daveoù}}

{{DEFAULTSORT:Malo-Renault, Jean}}
[[Rummad:Levraouegerien]]
[[Rummad:Tud Breizh]]
[[Rummad:Ganedigezhioù 1900]]
[[Rummad:Marvioù 1988]]</text>
      <sha1>aqbfviuh7jkxkj5ctqfzh7nbn05hj5i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187150</id>
      <parentid>2187149</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T07:06:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>François Malo-Renault</username>
        <id>38501</id>
      </contributor>
      <comment>/* Resped */ Mise en page</comment>
      <origin>2187150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5354" sha1="jk5hcm7n2dutthxc8nf9wtceru5onpe" xml:space="preserve">[[Restr:Jean Malo-Renault (1900-1988).jpg|thumb|upright=1.4|Jean Malo-Renault war-dro [[1985]]]]
'''Jean Malo-Renault''' ([[Pariz]], [[9 a viz Mezheven]] [[1900]] – [[Roazhon]], [[9 a viz Eost]] [[1988]]) a oa ul levraoueger, ul levraouaer hag un imbourc'her [[breizhat]], mab d'an arzour, engraver, pastelenner ha skeudennaouer [[Malo-Renault]] (Émile Auguste Renault, [[1870]]-[[1938]]) hag e wreg an arzourez Honorine Tian ([[1871]]-[[1953]]), lesanvet [[Nori Malo-Renault]] ; anavezet eo an engravadur graet gant Emile Auguste evit ar gelaouenn ''[[Le Fureteur breton]]''{{,}}&lt;ref&gt;:https://web.archive.org/web/20191125115952/http://bibliotheque.idbe-bzh.org/liste_theme.php?id=le-fureteur-breton-532&amp;l=fr&lt;/ref&gt;. [[Sant-Maloù]] eo kavell an tiegezh.

E 1940 e oa ezel eus an [[Difenn distourm]] e Roazhon.&lt;ref&gt;Hervez e familh (piv ?) &lt;/ref&gt;

D'ar 16 a viz Here 1944 e timezas gant Jeanne Gautier, renerez Kreizenn sokial ar merc'hed e Roazhon (Kreizenn sokial ar merc'hed Hôtel de Blossac )&lt;ref&gt;[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k662564b.f3.item?ticket=ST-112-8aKBRnrYrWXzQmQm17qP02JgG6Q-diaz02 Ouest-Eclair (embannadur Roazhon), war BnF Gallica, 4 a viz C'hwevrer 1942] &lt;/ref&gt;.

[[Restr:Portrait Jean Malo-Renault (1982).jpg|thumb|Jean Malo-Renault (1982)|271x271px]]
Anavezet eo Jean Malo-Renault evel aozer ur mell levrlennadur istorel a-zivout [[Breizh]] goude bezañ dielfennet mammennoù moullet ha mareadek etre [[1480]] ha [[1960]]. Savet en deus ur 150&amp;nbsp;000 fichenn bennak hag a zo miret e levraoueg kêr Roazhon. Gellout a reer o lenn war mikro-fichennoù abaoe [[1988]]. «&amp;nbsp;Fichennaoueg Malo-Renault&amp;nbsp;» a reer eus an oberenn-se.
==Resped==
*[[1924]] : aotregezh istor er [[Sorbonne]].
*[[Restr:La sculpture gothique en Bretagne. LES CALVAIRES.jpg|thumb|''Sculpture Gothique en Bretagne, le Calvaire de Troën ; Vierge de Piété'' (luc'hskeudenn ar pennad embannet e 1930)|261x261px]][[1926]] : diplom Skol al [[Louvre]] (gouestlet oa e zanevell studi da gizellerezh roman Breizh.
*[[1928]] : levraoueger e skol-veur [[Toloza]] ha goude e hini [[Montpelhièr]].
*[[1935]] : pennlevraoueger levraoueg Montpelhièr.
*[[1937]]-[[1954]] : pennlevraoueger levraoueg kêr ha skol-veur Roazhon.
*[[1945]] : krouiñ a reas ar ''Bulletin des Bibliothèques de Bretagne''&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20200728160202/http://bibliotheque.idbe-bzh.org/serie.php?nom=Bulletin+des+Biblioth%C3%A8ques+de+Bretagne&amp;l=fr&lt;/ref&gt; evit diorren ar c'henlabour etre al levraouegoù.
*[[1955]]-[[1957]] : karget a gefridi e [[Poitiers]], [[Lemojez]] ha [[Tours]]. 
*1957-[[1967]] : karget a gefridi e Breizh.

* [[1958]] : kregiñ a reas da labourat war e levrlennadur istorel.

Bodet en deus Jean Malo-Renault kalz skeudennoù evit sevel un dezenn diwar-benn adeiladouriezh relijiel Breizh. Dedennet eo bet gant dilhad hengounel hag arz pobl Breizh ha savet en deus meur a deuliad diwar o fenn.

En dalc'had Malo-Renault (niverennet 80 J 1 da 80 J 93) e Dielloù departamant an [[Il-ha-Gwilen]] emañ an danvez-se.

Kumun Roazhon he deus roet an anv ''Rue Jean Malo-Renault'' d'ur straed nepell diouzh ar park Hamelin Oberthür&lt;ref&gt;[https://www.google.com/maps/place/Rue+Jean+Malo+Renault,+35000+Rennes/@48.1118038,-1.6636449,17z/data=!3m1!4b1!4m5!3m4!1s0x480ede53caaca991:0xd886cdf8ac776683!8m2!3d48.1118002!4d-1.6614562 Lec'hiadur]&lt;/ref&gt;.[[Restr:Cathédrale de Quimper, le déambulatoire (JMR).jpg|thumb|Iliz-veur Kemper, an ambulans (1979)|264x264px]][[Restr:L'église de Fouesnant (JMR).pdf|thumb|''L'église de Fouesnant'' (pennad e 1974)|191x191px]]

== Oberennoù ==
*''[https://yroise.biblio.brest.fr/ark:/12148/bpt6k91264834/f27.item L'art] du livre'' (1931)&lt;ref&gt;[https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb374558412 L'art du Livre]&lt;/ref&gt;
* ''La lettre ornée du Moyen Âge'' (1934)
* ''Les monuments français en péril en Bretagne'' (1932)
*''[[:fr:Fichier:Plaquette Roi de Madagascar par Jean Malo-Renault.pdf#filelinks|Le Malouin Jean Le Cudenec, roi de Madagascar]]'' (1948)
*[[c:File:L'église_de_fouesnant_par_JMR.pdf|« L'église de Fouesnant » periodique ''Fouesnant'']], &lt;abbr&gt;n&lt;sup&gt;o&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt; 4, 1974, &lt;abbr&gt;p.&lt;/abbr&gt; 11-17
*« ''La sculpture gothique en Bretagne : les calvaires'' », ''Revue de l'art'', &lt;abbr&gt;n&lt;sup&gt;o&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt; 319, Gwengolo-Here 1930, &lt;abbr&gt;p.&lt;/abbr&gt; 109 to130. ''Notre-Dame de Tronoën'', &lt;ref&gt;https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k432563t.f120.item&lt;/ref&gt;(Finistère).
*« ''Notes sur trois cathédrales bretonnes'' »&lt;ref&gt;https://yroise.biblio.brest.fr/ark:/12148/bpt6k91264834/f27.item&lt;/ref&gt; Notebook n° 103 - 26 ème année n° 3, ''Cahiers de l'Iroise'', 1979, &lt;abbr&gt;p.&lt;/abbr&gt; 141 to 145.
*''Les pseudonymes des Bretons,''&lt;ref&gt;[https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb35029958f Pseudonymes des Bretons (16e-20e siècle)]&lt;/ref&gt; ''16e - 20e siècle'', 2 levrenn embannet gant [[CRDP]] Roazhon er rummad [[Studi]], niv 32 (miz Genver [[1987]] ; ISSN 0249-6496) ha niv 33 (miz Meurzh [[1988]] ; ISSN 0249-6496)
==Levrlennadur==
*AVRIL, Jean-Loup: ''Mille Bretons – Dictionnaire Biographique'', Les Portes du Large, miz Kerzu 2002 (embannadur kentañ, ISBN 2-914612-07-9) ; miz Even 2003 (eil embanndur, ISBN 978-2-914612-10-4)
==Notennoù==
{{Daveoù}}

{{DEFAULTSORT:Malo-Renault, Jean}}
[[Rummad:Levraouegerien]]
[[Rummad:Tud Breizh]]
[[Rummad:Ganedigezhioù 1900]]
[[Rummad:Marvioù 1988]]</text>
      <sha1>jk5hcm7n2dutthxc8nf9wtceru5onpe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hagenau</title>
    <ns>0</ns>
    <id>116722</id>
    <revision>
      <id>2187133</id>
      <parentid>2118654</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T21:39:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2187133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1888" sha1="j0qjlhsarxoz3catnqgsae6vp44vfbz" xml:space="preserve">{{Labour zo}}
{{Infobox kumunioù Frañs
 | anv               = Hagenau
 | anvYezh           = Hàwenàu
 | Yezh              = elzasek
 | anvYezh2          = Hagenau
 | Yezh2             = alamanek
 | anvOfisiel        = Haguenau
 | skeudenn          = Assemblage haguenau.jpg
 | alc'hwez          = 
 | ardamezioù        = Blason haguenau 67.svg
 | logo              = 
 | bro               = {{Elzas}}
 | rannvro           = [[Grand Est]]
 | departamant       = [[Roen-Izel]]
 | arondisamant      = [[Arondisamant Hagenau-Weißenburg|Hagenau-Weißenburg]] &lt;small&gt;([[pennlec'h]])&lt;/small&gt;
 | kanton            = [[Kanton Hagenau|Hagenau]] &lt;small&gt;([[pennlec'h]])&lt;/small&gt;
 | etrekumuniezh     = Communauté de communes de la région de Haguenau
 | bro velestradurel = 
 | maer              = Claude Sturni
 | amzer-gefridi     = 2014-2020
 | gorread           = 182.59
 | ledred            = 48.8172
 | hedred            = 7.7886
 | uk                = 
 | ubi               = 115
 | ubr               = 203
}}
'''Hagenau''' zo ur [[kumun c'hall|gumun]] en departamant [[Roen-Izel]] hag er rannvro [[Elzas]], e reter [[Bro-C'hall]]. Pennlec'h [[arondisamant Hagenau-Weißenburg]] eo.

Er bloavezh {{PoblansKumun|67|deiziad}} e oa {{formatnum:{{PoblansKumun|67|180}}}} a annezidi hag a reer ''Haguenoviens'' anezho e [[galleg]].

== Monumantoù ha traoù heverk ==
&lt;gallery&gt;
Haguenau MuséeAlsacien 5.JPG|Mirdi elzasat.
EU-FR-AL-67@Haguenau Église Saint-Georges 02.jpg|Iliz Sant-Jorj.
Marienthal NotreDame03.JPG|Penniliz Marienthal.
&lt;/gallery&gt;

== Kêrioù gevellet ==
* {{Gevelliñ|Landau in der Pfalz|Alamagn|Germany|bloavezh=1963}}

==Notennoù ha daveennoù==
&lt;references/&gt;

==Liammoù diavaez==
{{Commonscat|Haguenau}}
*[https://web.archive.org/web/20110316025339/http://www.ville-haguenau.fr/ Lec'hienn ar gumun]

[[Rummad:Kumunioù ar Roen-Izel|Hagenau]]
[[Rummad:Kumunioù Elzas]]</text>
      <sha1>j0qjlhsarxoz3catnqgsae6vp44vfbz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Implijer:Eniisi Lisika</title>
    <ns>2</ns>
    <id>137553</id>
    <revision>
      <id>2187126</id>
      <parentid>1890363</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T19:39:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>424</id>
      </contributor>
      <comment>Lamet kuit eo bet ar restr ''Reading_in_the_Crootch_or_Krotol_language.wav'' peogwir eo bet diverket diwar Commons gant Jameslwoodward evit an abeg-mañ: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Crootch|]]</comment>
      <origin>2187126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="590" sha1="b87pb1h16ka8hcgjksuv2gttsio5vu6" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float: left; border: solid #6ef7a7 1px; margin: 1px;&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#c5fcdc;&quot;
| style=&quot;width: 45px; height: 45px; background: #6ef7a7; text-align: center; font-size: 12pt;&quot; | '''&lt;b&gt;kro-N&lt;/b&gt;'''
| style=&quot;font-size: 8pt; padding: 4pt; line-height: 1.25em;&quot; | Ina-tonk'yoshug '''satuma''' baazdul-don '''Krotol'-do''' shegami.
|}&lt;/div&gt;

[[File:Эниси Лисика (2019). Eniisi Lisika (2019).png|thumb|Ищите меня тут / Look for me here (''Na kultar nokhlu gau''): https://ru.wikipedia.org/wiki/Участник:Eniisi_Lisika).]]</text>
      <sha1>b87pb1h16ka8hcgjksuv2gttsio5vu6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rummad:Embregerezhioù armoù-tan</title>
    <ns>14</ns>
    <id>169211</id>
    <revision>
      <id>2187162</id>
      <parentid>2085193</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T09:05:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2187162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99" sha1="16ycutkbozpjkffkhhd3qoq5xwnggbw" xml:space="preserve">[[Rummad:Embregerezhioù|Armoù-tan]]
[[Rummad:Armoù-tan]]
[[Rummad:Embregerezhioù dre c'hennad]]</text>
      <sha1>16ycutkbozpjkffkhhd3qoq5xwnggbw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lewis (fuzuilh-vindrailher)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>172216</id>
    <revision>
      <id>2187163</id>
      <parentid>2174133</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T09:10:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2187163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4322" sha1="2o2aoj9ir2mpwex8ua1uqn37ebrh4xf" xml:space="preserve">{{implijoù all|Lewis (disheñvelout)}}
{| class=&quot;infobox&quot; 
{{Infobox/Titl|Fuzuilh-vindrailher Lewis|696969|talbenn defaut|FFF}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; line-height: 1.5em;&quot; |[[Restr:Lewis LMG.png|frameless|280x280px]] &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ur fuzuilh-vindrailher '''Lewis Mk I'''.
   |-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Kinnig
|-
! scope=&quot;row&quot; |Bro orin
|{{Stadoù-Unanet Amerika}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |Doare
|[[Fuzuilh-vindrailher]] aotomatek
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mont en-dro
|[[Arm-tennata|Tennata]] dre amprest gazoù, piston
|-  
! scope=&quot;row&quot; |[[Munision|Munisionoù]]
|'''Stummoù nesañ'''&lt;br&gt;[[.303 British]]&lt;br&gt;[[.30-06 Springfield]]&lt;br&gt;'''Stummoù all'''&lt;br&gt;[[7,92 × 57 mm Mauser]]&lt;br&gt;[[7,62 × 54 mm R]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |Produerien
|[[Birmingham Small Arms Company]]&lt;br&gt;[[Savage Arms]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |Bloavezh krouidigezh
|1911
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mare implij
|1914 - 1953 (Rouantelezh-Unanet)
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Perzhioù teknikel
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mas (hep kartouchenn)
|13 kg
|-
! scope=&quot;row&quot; |Hirder
|1.283 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Hirder ar c'hanol
|673 mm
|-
{{Patrom:Infobox/Dispartier}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |Lusk-tennañ
|500 - 600 tenn/mn
|-
! scope=&quot;row&quot; |Hed-tenn pleustrek
|800 m
|-
! scope=&quot;row&quot; |Tizh mont e-maez ar boledoù
|744 m/s
|-
! scope=&quot;row&quot; |Endalc'h
|Kargerioù ront 47 pe 97 kartouchenn
|-
! scope=&quot;row&quot; |Stummoù nesañ
|Mark I, Mark II
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Lezenn
|-
! scope=&quot;row&quot; |Rummad e Bro-C'hall
|A
|-
|}
Al '''Lewis''' zo un [[fuzuilh-vindrailher]] ijinet e 1911 er [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]] met produet en Europa hepken&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Fr}} McNAB Chris, ''Armes à feu Encyclopédie visuelle'', L'Imprévu, 2022, p. 243&lt;/ref&gt;. Unan eus an [[Arm-tan|armoù-tan]] brudetañ implijet gant armeoù ar [[Rouantelezh-Unanet]] da vare ar [[Brezel-bed Kentañ]] eo&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Fr}} POTTIEZ Luc, ''[https://www.horizon14-18.eu/mitrailleuse-lewis.html La mitrailleuse Lewis],'' Horizon 14-18 (lennet d'an 09/09/2024)&lt;/ref&gt;.

== Istor ==
[[Restr:Lewis gun world war I.jpg|kleiz|thumb|Soudarded [[Aostralia|aostralian]] o tennañ war ur sibl en oabl e [[Ieper|Ypres]] gant ul Lewis, da vare ar Brezel-bed Kentañ.]]
Ijinet e voe e 1911 gant [[Isaac Newton Lewis]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, a oa koronal e [[arme ar Stadoù-Unanet]], diwar dresoù armoù aotomatek en doa savet asambles gant Samuel McClean a-raok 1909. Lewis a zegasas ur sistem-yenaat dre aer, ha lakaat a reas skouerennoù eus e arm, kambret e [[.30-06 Springfield]], da vezañ produet gant [[Savage Arms|Savage]]. Ne zeuas ket a-benn da werzhañ e [[fuzuilh-vindrailher]] d'an arme stadunanat, ha kuitaat a reas an arme evit mont da [[Europa (kevandir)|Europa]]. Eno e klaskas da gentañ lakaat e arm da vezañ produet e [[Liège]]. Mont a reas goude da [[Londrez]], ha plijout a reas e fuzuilh-vindrailher d'an arme vreizhveurat. Un nebeud miliadoù a skouerennoù a voe urzhiet ganti e 1914. Adkambret e voent e [[.303 British]] ha produet gant [[Birmingham Small Arms|BSA]]&lt;ref&gt;{{Fr}} GUILLOU Luc, ''Les armes de la bataille de la Marne'', Gazette des Armes n°576, miz Gouere/Eost 2024, pp. 33-34&lt;/ref&gt;, dindan an anv '''Lewis Mark I'''.

Pa badas ar brezel e voe produet ouzhpenn 147.000 Lewis gant [[Birmingham Small Arms Company|BSA]]&lt;ref&gt;{{Fr}} ''[http://www.armeetpassion.com/lewis.html Lewis Mark I]'' war Arme et passion (lennet d'an 09/09/2024)&lt;/ref&gt;. A-benn ar fin e voe implijet ivez gant armeoù ar Stadoù-Unanet ha [[Kanada]] adalek 1917. Ur stumm '''Mark II''', skañvaet e sistem-yenaat, a voe savet e 1915 evit bezañ lakaet war-vourzh ar c'hirri-nij&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Servijout a reas an arm da vare an [[Eil Brezel-bed]] ivez, etre daouarn soudarded broioù ar [[Commonwealth|C'hommonwealth]] pe reoù an adarme evel an [[Home Guard (Rouantelezh-Unanet)|Home Guard]] dreist-holl&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. War-dro 200.000 skouerenn anezhañ a voe produet en holl etre 1914 ha 1953.

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{Porched:Armoù-tan}}
[[Rummad:Fuzuilhoù-mindrailher]]
[[Rummad:Armoù ar Brezel-bed Kentañ]]
[[Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed]]
[[Rummad:Armoù ar Rouantelezh-Unanet]]</text>
      <sha1>2o2aoj9ir2mpwex8ua1uqn37ebrh4xf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Timbroù hervez ar vro Q...Z</title>
    <ns>0</ns>
    <id>174051</id>
    <revision>
      <id>2187121</id>
      <parentid>2187041</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T18:14:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tanjee</username>
        <id>563</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wurtemberg */</comment>
      <origin>2187121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81633" sha1="s758xx58avjyek4jdfmzaoks2c519ai" xml:space="preserve">__NOTOC__
[[File:Stamps of the United Nations-108-03.jpg|dehou|300px]]
*Kavet e vo amañ ur '''roll eus an ensavadurioù o deus embannet timbroù-post''' e-pad ur mare bennak abaoe ma oa bet lakaet e gwerzh an timbroù kentañ e 1840. Er roll e kaver kement seurt ensavadurioù gouarnamant pe aozadurioù aotreet ent-ofisiel o deus embannet timbroù dibar evit ar postoù. En o zouez e kaver Stadoù dizalc’h, trevadennoù, proviñsoù, stadoù-kêr, burevioù-post er broioù estren, aozadurioù etrebroadel ha luskadoù dispac'hel. 

*Statud pep hini anezho zo bet merket, ha resisaet emdroadur pep tiriad hervez red an istor. 

*Ur pennger nevez zo kinniget evit doujañ ouzh an alc’hwez a gaver war an timbr, hag alies pa gemm statud ar vro (trevadenn deuet da Stad dizalc’h da skwer). 

*An darn vrasañ eus an ensavadurioù-se a zo istorel ha lod anezho n'o deus bet nemet ur prantad berr tre. An dimbrawourien a ra alies « broioù marv » eus ar broioù dezho ensavadurioù na embannont ket mui timbroù.

*Ouzhpennet ez eus bet un * e fin anv ur vro pa c’hoarvez ganti bezañ hiziv e-maez reolennoù [[Unvaniezh Postoù ar Bed]] o vezañ n’eo ket anavezet ez-ofisiel he melestradurezh gant an darn vrasañ eus stadoù all ar bed. Broioù zo o deus embannet o frankiz hep asant ar Stad e oant dalc’het ganti (Somaliland, Abc’hazia…) hag an timbroù dindan o anv a vez implijet er vro hepken, ket evit kas lizhiri d’an estrenvro. Pennoù-bras an [[Unvaniezh Postoù ar Bed|U.P.B.]] ha katalogoù timbrawouriezh a embann n’int nemet falstimbroù, daoust d’o implij. N’eus ket kaoz avat eus an timbroù embannet gant forbaned pe emsaverien en harlu, pell-pell eus ar broioù m'int sañset bezañ implijet (Nagaland, inizi Skos, Republik Saharaoui…).

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin:auto; margin-top:25px; font-size:1.2em; font-weight:bold;&quot;
|-
| style=&quot;padding:10px;&quot; | [[#Q|Q]] • [[#R|R]] • [[#S|S]] • [[#T|T]] • [[#U|U]] • [[#V|V]] • [[#W|W]] • [[#X|X]] • [[#Y|Y]] • [[#Z|Z]]
|}

== Q ==
=== [[Timbroù Bro warezet Arabia ar Su|Qu’Aiti Hadramaout]] === 
[[File:Portrait of Anna von Cleve by Hans Holbein the Younger on a stamp of the British protectorate of South Arabia.jpg|dehou|150px]]
*Statud : Rouantelezh gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. Staget ouzh [[Yemen ar Su]] e 1967.
*Alc’hwez : 
** Aden Qu'Aiti State of Shihr and Mukalla (1942-1964)
** Qu'aiti State in Hadramaut South Arabia (lizherenneg latin hag arabek) (1966-1968)
*Pennad kar : [[Timbroù Yemen ar Su]]

=== [[Timbroù Queensland|Queensland]] ===
[[File:Queensland railway stamp.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1859-1901). Stad ezel eus [[Kenglad Aostralia]] abaoe 1901.
*Alc’hwez :
** [[Queensland]] (1860-1903)
** Commonwealth Queensland (1903-1910)
*Pennad kar : [[Timbroù Aostralia]]

=== [[Timbroù Quelimane|Quelimane]] ===
*Statud : Trevadenn Portugal. Staget ouzh trevadenn [[Mozambik]] e 1915.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Afrika Bortugalek, [[Makao]] ha [[Timor ar Reter|Timor]] dreistmoullet &lt;small&gt;REPUBLICA QUELIMANE&lt;/small&gt; (1913)
** [[Quelimane]] (1914)
*Pennad kar : [[Timbroù Mozambik]]

== R ==
=== [[Timbroù Rajpipla| Rajpipla]] ===
*Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez : राजपीपळा hag ur sabrenn (1880)

=== [[Timbroù Rarotonga|Rarotonga]] ===
*Statud : Unan eus [[inizi Cook]] er [[Mor Habask]], dindan dalc’h Zeland-Nevez etre 1900 ha 1960. 
*Alc’hwez : 
** Timbroù Zeland-Nevez dreistmoullet gant &lt;small&gt;RAROTONGA RUA PENE&lt;/small&gt; (1919)
** Rarotonga Postage (1920-1931)
*Pennad kar : [[Timbroù Inizi Cook]]

=== [[Timbroù Emirelezhioù Arab Unanet|Ras al-Khaima]] ===
[[File:Stamp 1968 UAE-RK MiNr0243A pm B002.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1920-1968). Unan eus « Stadoù an Arsav-brezel » hag eus an [[Emirelezhioù Arab Unanet]] abaoe 1972.
*Alc’hwez :  Ras al-Khaima (1964-1972)

=== [[Timbroù Republik Nevez Suafrika| Republik Nevez Suafrika]] ===
*Statud : Stad dizalc’h e Su Afrika etre 1886 ha 1888. Staget ouzh [[Transvaal]] e 1888.
*Alc’hwez : &lt;small&gt;NIEUWE REPUBLIEK ZUID-AFRIKA&lt;/small&gt; (1886-1887)
*Pennad kar : [[Timbroù Suafrika]]

=== [[Timbroù Enez ar Reünion|Enez ar Reünion]] ===
* Statud : Trevadenn Bro-C’hall (1814-1946). Departamant tramor (1946-1983). Rannvro (abaoe 1983). [[Rannvro dreisttrobarzh Unaniezh Europa]] abaoe 2009.
*Alc’hwez : 
** Ile de la Réunion (1852)
** Timbroù an trevadennoù gall dreistmoullet gant R (1885) pe &lt;small&gt;REUNION&lt;/small&gt; (1891)
** Réunion (1892-1947)
** Timbroù Bro-C’hall gant un talvoud-gwerzh nevez e CFA (1948-1974)

=== [[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Río de Oro]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-Spagn a voe adanvet « Sahara spagnol » e 1924.
* Alc’hwez : Colonia de [[Rio de Oro]] (1905-1921)
*Pennad kar : [[Timbroù Sahara spagnol]]

=== [[Timbroù Rio Muni|Rio Muni]] ===
*Statud : trevadenn Bro-Spagn (1867-1960). Proviñs Spagn (1960-1968). Asambles gant Fernando Poo e sav Stad Ginea ar C’heheder e 1968.
*Alc’hwez :
** Rio Muni Correos (1960)
** Rio Muni España (1960-1968)
*Pennad kar : [[Timbroù Ginea ar C’heheder]]

=== [[Timbroù Rodezia|Rodezia]] ===
* Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet  dindan melestradurezh Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Suafrika  (“British South Africa Company”) etre 1890 ha 1924. Rannet e div vro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet e 1924 : [[Rodezia an Norzh]] ha [[Rodezia ar Su]]. 
*Alc’hwez : 
** Timbroù Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Suafrika dreistmoullet &lt;small&gt;RHODESIA&lt;/small&gt; (1909)
** Rhodesia (1910-1922)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Rodezia an Norzh]], [[Timbroù Rodezia ar Su]], [[Timbroù Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika]]

=== [[Timbroù Rodezia an Norzh|Rodezia an Norzh]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1924-1964), bet dindan melestradurezh [[Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Suafrika]] (1890-1909) ha trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1909-1924). Bro warezet (1924-1953). Ezel eus [[Kevread Rodezia ha Nyasaland]] (1953-1963). Dizalc’h abaoe 1964 dindan anv [[Zambia]].
*Alc’hwez : Northern Rhodesia (1925-1954 ha 1964)
*Pennadoù kar : [[ Timbroù Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika]], [[Timbroù Rodezia ha Nyasaland]]

=== [[Timbroù Rodezia ar Su|Rodezia ar Su]] ===
[[File:Stamp Ro.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1923-1953). Ezel eus [[Kevread Rodezia ha Nyasaland]] (1953-1964). Stad dizalc’h e 1980 dinan anv [[Zimbabwe]].
*Alc’hwez : 
** Southern Rhodesia (1924-1953 ha 1964)
** Timbroù [[Rodezia]] ha Nyasaland (1954-1963)
** Rhodesia (1964-1978)

=== [[Timbroù Rodezia ha Nyasaland|Rodezia ha Nyasaland]] ===
*Statud : Kevread trevadennoù Rodezia ar Su, Rodezia an Norzh ha Nyasaland dindan dalc’h ar Rouantelezh-Unanet (1953-1963)
*Alc’hwez : Rhodesia &amp; Nyasaland (1954-1963).

=== [[Timbroù Roenland-Pfalz|Roenland-Pfalz]] ===
*Statud : Tiriad dindan melestradurezh Bro-C’hall etre 1947 ha 1949. Staget ouzh Alamagn ar C’hornaoueg e 1949.
*Alc’hwez : Rheinland-Pfalz (1947-1949)

=== [[Timbroù Romagna|Romagna]] ===
*Statud : Rannvro italian dindan dalc’h Stadoù ar Pab . Staget ouzh Rouantelezh Italia e 1860.
*Alc’hwez :  Romagne (1859)

=== [[Timbroù Enez Rouad|Enez Rouad]] ===
*Statud : Enezenn eus [[Siria]] aloubet gant Bro-C’hall etre 1915 ha 1921. Staget ouzh [[Tiriad an Alawited]] e 1921.
*Alc’hwez :  Timbroù ar Reter-Nesañ dreistmoullet gant &lt;small&gt;ILE ROUAD&lt;/small&gt; (1916)

=== [[Timbroù Rouantelezh-Unanet|Rouantelezh-Unanet]] ===
[[File:Europa 1969 United Kingdom.jpg|dehou|250px]]
*Statud : Stad dizalc’h (rouantelezh). 
* Alc’hwez : Penn ar rouanez pe hini ar roue.
** [[Victoria (Rouantelezh-Unanet)|Victoria]] (1840-1901)
** [[Edouarzh VII]] (1901-1910)
** [[George V]] (1910-1936)
** [[Edouarzh VIII]] (1936)
** [[George VI]] (1936-1952)
** [[Elesbed II]] (1952-2022)
** [[Charlez III (Rouantelezh-Unanet)| Charlez III]] (abaoe 2022)

=== [[Timbroù Tiriad Zeland-Nevez|Bro ar Roue Edouarzh VII]] ===
*Statud : Ergerzhadeg Antarktika (1908)
*Alc’hwez :  Timbroù Zeland Nevez dreistmoullet  ‘’’King Edward VII Land’’’ (1908) .

=== [[Timbroù Roumania|Roumania]] ===
[[File:Romania cat stamp 2020 05.jpg|dehou|250px]]
*Statud : Priñselezh (1862-1881). Rouantelezh (1881-1947). Aloubadeg Alamagn hag Aostria-Hungaria (1917-1918) ha Bulgaria (1917). Republik poblek (1948-1991). Republik abaoe 1989.
*Alc’hwez : 
** Posta Romana (1865-1885)
** Timbroù Alamagn dreistmoullet gant M. V.i.R. (1917)
** Timbroù Alamagn dreistmoullet gant Rumänien (1918)
** Timbroù Roumania (e 1917) pe Alamagn (e 1918) dreistmoullet gant « Gültig 9. Armee ».
** Timbroù Aostria-Hungaria dreistmoullet gant un talvoud-gwerzh e « BANI » pe « LEI » (1917)
** Timbroù Bulgaria dreistmoullet gant Поща вЪ РОМЖНИЯ (1917)
** Romania (1890-1948)
** Republica Populara Romana (1948-1954)
** Republica Populara Romina (1954)
** R.P. Romina (1954-1963)
** Posta Romina (1963-1964)
** Posta Româna (1964-1996)
** Romania (abaoe 1996)

=== [[Timbroù Roumelia ar Reter|Roumelia ar Reter]] ===
*Statud : Lodenn eus an impalaeriezh ottoman, emren etre 1878 ha 1885, staget ouzh Bulgaria an Norzh e 1885 dindan anv “Bulgaria ar Su”.
*Alc’hwez :
** Timbroù Turkia dreistmoullet gant &lt;small&gt;ROUMÉLIE ORIENTALE&lt;/small&gt; pe R.O. (1880)
** Roumélie Orientale Emp. Ottoman (e lizherennoù latin ha kirilek) (1881)
**Timbroù dreistmoullet gant arouez ul leon ha “Южна България” (= Bulgaria ar Su)
*Pennad kar : [[Timbroù Bulgaria]]
[[File:Ruanda-Urundi SW085 - 1942.JPG|thumb|dehou|200px]]

=== [[Timbroù Ruanda-Urundi|Ruanda-Urundi]] ===
*Statud : trevadenn Bro-Alamagn dindan anv [[Afrika ar reter alaman]] (1903-1916). Aloubadeg Bro-Veljia (1916-1922). Bro e fiziadur Beljia (1922-1961). Melestradurezh an A.B.U. (1946). Stadoù dizalc’h bremañ : Burundi ha Rwanda 
*Alc’hwez :
** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet &lt;small&gt;KIGOMA&lt;/small&gt; (1916)
** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet &lt;small&gt;RUANDA&lt;/small&gt; pe &lt;small&gt;URUNDI&lt;/small&gt; (1916)
** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet &lt;small&gt;EST AFRICAIN ALLEMAND OCCUPATION BELGE &lt;/small&gt; ha &lt;small&gt;DUITSCH DOST AFRIKA BELGISCHE BEZEETING&lt;/small&gt; (1916)
** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet &lt;small&gt;A.O.&lt;/small&gt; (1918)
** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet &lt;small&gt;RUANDA-URUNDI&lt;/small&gt; (1924-1931)
** Ruanda-Urundi (1931-1941 ha 1960)
** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet &lt;small&gt;RUANDA URUNDI&lt;/small&gt; (1940-1942 ha 1943-1945)
** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet &lt;small&gt;RUANDA-URUNDI&lt;/small&gt; (1946-1960)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Rwanda]]  [[Timbroù Burundi]]

=== [[Timbroù Rusia|Rusia]] ===
[[File:Russia stamp 2008 № 1278.jpg|dehou|250px]]
*Statud : Stad dizalc’h. Impalaeriezh betek 1917. Gouarnamant Bolchevik berrbad (1917). Republik Sokialour Kevreadel Sovietoù Rusia (1918-1923). Lodenn vrasañ [[Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel]] (1924-1992). Kevread [[Rusia]] abaoe 1991. 
*Alc’hwez :
** ПОЧТОВАЯ МАРКА (1857-1917)
** Timbroù Rusia dreistmoulet gant &lt;small&gt;БРАТСТВО РАВЕНСТВО СВОБОДА &lt;/small&gt; (1917)
** РОССІЯ (1918)
** ПОЧТА (=Postoù) ha РУБЛEИ (= [[Roubl]]) (1921)
** (ПОЧТА) PCФCP (1922-1923)
** Timbroù [[Unvaniezh Soviedel]] (1924-1991)
** РОССИЯ Rossija (lizherenneg latin ha kirrilek) (1992-2006)
** РОССИЯ Russia (lizherenneg latin ha kirrilek) (abaoe 2006)
*Timbroù embannet gant emsavadegoù enep bolchevik :
** Arme an Hanternoz : ОКСА (1919)
** Arme ar Gwalarn : timbroù Rusia dreistmoullet СБВ. ЗАП. АРМІЯ (1919)
** Arme Rusia ar Su : timbroù Rusia dreistmoullet ЕДИНАЯ РОССІЯ (1919)
**СБЕРЕГАТЕЛЬНАЯ МАРКА (1920)
** Arme « Wrangel » ([[Krimea]]: ЮГБ РОССIИ (1919-1920)
*Timbroù Rusia ar reter-pellañ : Timbroù dreistmoulet e Omsk, Blagoviechtchensk, Nikolaievsk, Tchita (Д.B. золотom), Vladivostok (1919-1921)
* Postoù lec’hel anvet « zemstvos » (1864-1917)

=== [[Timbroù Rwanda|Rwanda]] ===
*Statud : Trevadenn Alamagn (1885-1918) dindan anv [[Afrika ar Reter alaman]] ha Belgia (1923-1960) dindan anv Ruanda-Urundi. Stad dizalc’h (republik) abaoe 1961.
*Alc’hwez :
** Republique rwandaise (1962-1976)
** [[Rwanda]] (abaoe 1976)

=== [[Timbroù Inizi Ryūkyū|Inizi Ryūkyū]] ===
*Statud : Enezeg Japan aloubet gant Stadoù-Unanet Amerika (1945-1972). Emrenerezh (1952-1972). Staget ouzh [[Japan]] e 1972.
*Alc’hwez :
** 琉球郵便 (1948 ha 1952-1961)
** RYUKYUS (1950)
** 琉球郵便 [[Inizi Ryūkyū|Ryukyus]] (1952-1972)

== S ==
=== [[Timbroù Saarland|Saarland]] ===
[[File:Saar 1948 250 Bauarbeiter.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Tiriad alaman aloubet gant Bro-C’hall (1920-1935 ha (1947-1949). Ul lodenn eus [[Republik Kevreadel Alamagn]] abaoe 1957.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Alamagn dreistmoullet « Sarre » (1920)
** Timbroù Bavaria dreistmoullet « Sarre » (1920)
** Timbroù Alamagn dreistmoullet « Saargebiet » (1920-1921)
** Saargebiet (1921-1935)
** Timbroù Alamagn (1935-1945)
** Saar (1947-1956)
** Saarland Deutsche Bundespost (1957-1959)

=== [[Timbroù Sabah|Sabah]] ===
[[File:Stamp of Sabah - 1964 - Colnect 532865 - Map of Borneo.jpeg|dehou|200px]]
*Statud :  Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet dindan anv [[Norzh Borneo]] etre 1877 ha 1963. Ezel eus Kevread [[Malaizia]] e 1963.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Norzh Borneo dreistmoullet gant &lt;small&gt;SABAH&lt;/small&gt; (1964)
** Malaysia Sabah (abaoe 1965)

=== [[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Sahara spagnol]] ===
*Statud : Unvaniezh trevadennoù spagnol [[Rio de Oro]] (1884-1924) ha [[La Aguëra]] (1924-1958). Proviñs Spagn (1958-1976). Tiriad tabutet etre [[Maroko]] ha dizalc’hourien ar [[Polisario]].
* Kavet e vez falstimbroù e anv « Republique arabe saharaouie démocratique RASD ».
* Alc’hwez : 
** Posesiones españolas del Sahara Occidental (1904)
** Timbroù Spagn dreistmoullet « Sahara español » (1924-1941)
** Sahara Español (1943-1960)
** Sahara España (19601-1976)

=== [[Timbroù Saint Helena|Saint Helena]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1816-1981). Tiriad-suj ar Rouantelezh-Unanet (1981-2002). Tiriad tramor asambles gant Enez [[Ascension]] ha [[Tristan da Cunha]]. 
*Alc’hwez : St Helena (abaoe 1856)

=== [[Timbroù Saks|Saks]] ===
[[File:Stamp Bodenreform Provinz Sachsen imp.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Rouantelezh. Ezel eus [[Kengevread Norzh Alamagn]] (1868-1871) hag eus [[Impalaeriezh Alamagn]] adalek 1871. Rannvro alaman dindan melestradurezh an [[Unvaniezh Soviedel]] (1945-1949). Staget ouzh Republik Alamagn ar Reter e 1949.
*Alc’hwez : 
** Sachsen (1850-1867)
** Provinz Sachsen (1945-1946)

=== [[Timbroù Saksonia|Saksonia ar C’hornaoueg]] ===
*Statud : Rannvro alaman dindan melestradurezh an Unvaniezh Soviedel (1945-1949). Staget ouzh Republik Alaman ar Reter e 1949.
*Alc’hwez : Deutsche post (1945)

=== [[Timbroù Saksonia|Saksonia ar Reter]] ===
*Statud : Rannvro alaman dindan melestradurezh an Unvaniezh Soviedel (1945-1949). Staget ouzh Republik Alamagn ar Reter e 1949.
*Alc’hwez : 
** Post ПOЧTA (1945)
** Deutsche post Bundesland Sachsen (1946)

[[File:Solomon island stamp 1956 Voyage of HMS Swallow.jpg|dehou|250px]]
=== [[Timbroù Inizi Salomon|Inizi Salomon]] ===
*Statud : Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1900-1911). Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet etre 1913 ha 1960. Statud emrenerezh (1961-1978). Stad dizalc’h abaoe 1978.
*Alc’hwez :
** British Solomon Islands Protectorate (1907-1911)
** British Solomon islands (1907-1975)
** Solomon islands (abaoe 1975)

=== [[Timbroù El Salvador|El Salvador]] ===
*Statud : Stad dizalc’h abaoe 1821.
*Alc’hwez :
** Salvador (1867)
** Republica del Salvador (1879 ha 1894)
** Correos del Salvador (1893) pe Correos de El Salvador (1896-1897)
** Republica Mayor de Centro America Estado de el Salvador (1897-1900)
** Estado de [[El Salvador]] (1899)
** Republica de El Salvador (1902)
** El Salvador (abaoe 1906) 

=== [[Timbroù Samoa ar C’hornaoueg|Samoa ar C’hornaoueg]] ===
[[File:DRCol 1915 Samoa MiNr22 B002.jpg|dehou|150px]]
*Statud : Trevadenn Alamagn (1900-1914). Aloubadeg ar Rouantelezh-Unanet (1914). Melestradurezh [[Zeland Nevez]] (1914-1961). Stad dizalc’h abaoe 1962. Dindan dalc’h ar Stadoù-Unanet ema) inizi Samoa ar Reter.
*Alc’hwez : 
** Samoa (1877-1900)
** Timbroù Alamagn dreistmoullet gant &lt;small&gt;SAMOA&lt;/small&gt;
** Samoa
** Timbroù alaman dreistmoullet gant “G.R.I.” (1914)
** Timbroù Zeland Nevez dreistmoullet “Samoa” (1914-1918)
** [[Samoa]] (1922)
** Western Samoa (1935-1958)
** Samoa i Sisifo (1958-1981)
** Samoa (abaoe 1982)

=== [[Timbroù Samos|Samos]] ===
*Statud : Enez ar Mor Egea. Staget ouzh Gres e 1923.
*Alc’hwez : ΣAMOΥ (1912)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Gres]] [[Timbroù Gres - Burevioù gall]]

=== [[Timbroù Sant Kitts|Sant Kitts]] ===
*Statud :  Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1623-1960). Emrenerezh (1960-1967). Stad kevredet gant Breizh-Veur (1967-1983) Stad dizalc’h abaoe 1983. 
*Alc’hwez : 
** Saint-Christopher (1870-1888)
** Timbroù [[Antilhez Bihanañ saoz]] ((1890-1903)
** [[Saint-Kitts ha Nevis]] (1903-1952)
** Saint-Christopher Nevis Anguilla (1952-1980)
** Saint-Christopher Nevis Anguilla pe Saint-Kitts Nevis Anguilla (1967-1971)
** [[Sant Kitts|St Kitts]] (abaoe 1980)

=== [[Timbroù Sant Kitts ha Nevis|Sant Kitts ha Nevis]] ===
[[File:Saint Christopher-Nevis-Anguilla stamp.jpg|dehou|150px]]
*Statud :  Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1623-1960). Unvaniezh inizi [[Sant-Kitts]] ha [[Nevis]]
*Alc’hwez :  Saint-Kitts ha Nevis (1903-1952)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Sant Kitts]]  [[Timbroù Nevis]]  [[Timbroù Anguilla]]

=== [[Timbroù Santez-Lusia|Santez-Lusia]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1860-1960). Emrenerezh (1960-1979). Stad dizalc’h abaoe 1979
*Alc’hwez : 
** St Lucia (1860-1978)
** Saint Lucia (abaoe 1978)

=== [[Timbroù Sant-Martin|Sant-Martin]] ===
*Statud : Ul lodenn eus Antilhez Nederlandat (betek 2010). Stad emren e Rouantelezh an Izelvroioù abaoe 1986.
*Alc’hwez : Sint-Maarten (abaoe 2010)

=== [[Timbroù Sant-Pêr-ha-Mikelon|Sant-Pêr-ha-Mikelon]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall (1793-1946). Tiriad tramor (1946-1976). Departamant tramor (1976-1985). Strollegezh tiriadel (1985-2003) ha strollegezh tramor abaoe 2003
*Alc’hwez : 
** Timbroù Trevadennoù gall dreistmoullet S P M (1885)
** Timbroù Trevadennoù gall dreistmoullet P D (1886)
** Timbroù Trevadennoù gall dreistmoullet ST PIERRE M.on (1891-1892)
** « St Pierre et Miquelon » pe « Saint-Pierre &amp; Miquelon » (1892-1976)
** Timbroù gall dreistmoullet « St Pierre et Miquelon » (1986 ha 1990- 1991-1992-1993…)
** Saint-Pierre et Miquelon (1986-2002)
** SPM (2002-2005)
** SP &amp; M (abaoe 2005)

=== [[Timbroù San-Marino|San Marino]] ===
*Statud : Republik dizalc’h.
*Alc’hwez :
** REP. DI S. MARINO pe “Republica di San Marino” pe “Rep. San Marino” (1877-1971)
** [[San Marino]] (abaoe 1971)

=== [[Timbroù Sant Visant|Sant Visant]] ===
[[File:St. Vincent 3c West Indies Federation stamp 1958.jpg|dehou|250px]]
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet betek 1958. Ezel eus Kevread Indez ar C’hornaoueg (1958-1969). Emrenerezh (1960-1979). Stad dizalc’h abaoe 1979.
*Alc’hwez :
** St Vincent (1861-1958 ha 1963-1992)
** Timbroù Kevread Indez ar C’hornaoueg (1958-1963)
** St Vincent &amp; (the) Grenadines (abaoe 1992)
*Pennad kar : [[Timbroù Inizi Granados]] 

=== [[Timbroù São Tomé-ha-Principe|São Tomé ha Principe]] ===
*Statud : Trevadenn ar Portugal betek 1953). Proviñs Portugal (1954-1975). Stad dizalc’h abaoe 1975.
*Alc’hwez : 
** S. Tomé E Principe (1869-1954)
** S. Tomé E Principe - Republica portuguesa (1954-1975)
** Republica democratica de Sao Tomé É Principe (1975-1977)
** S. Tomé E Principe (abaoe 1975)

=== [[Timbroù Sarawak|Sarawak]] ===
[[File:Stamp of Sarawak - 1952 - Colnect 306212 - Map.jpeg|dehou|200px]]
*Statud : Priñselezh dindan dalc’h an ofisour saoz [[James Brook]] etre 1842 ha 1888. Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1888-1947). Aloubadeg Japan (miz Kerzu 1941) ha melestradurezh Japan (1941-1945). Melestradurezh [[Aostralia]] (1945-1946). Trevadenn Breizh-Veur (1947-1963). Ezel eus Kevrad [[Malaizia]] abaoe 1963.
*Alc’hwez : 
** [[Sarawak]] (1869-1963)
** Sarawak Malaysia (abaoe 1965)

=== [[Timbroù Sardigna|Sardigna]] ===
*Statud : Rouantelezh (1720-1861). Staget ouzh Rouantelezh Italia e 1861.
*Alc’hwez : Poltred Vittorio-Emmanuele II (1851-1861)

=== [[Timbroù Enez Saseno|Enez Saseno]] ===
*Statud : Enez ar [[Mor Adria]] aloubet gant Italia etre 1929 ha 1943. Staget ouzh [[Albania]] e 1943.
*Alc’hwez :  Timbroù Italia dreistmoullet gant &lt;small&gt;SASENO&lt;/small&gt;

=== [[Timbroù ar Sav-Heol|Sav-Heol – Burevioù-post estren]] ===
*Statud : Burevioù-post a voe savet gant Stadoù Europa en Impalaeriezh Otoman. Rediet int bet da serriñ e 1923. E-pad an Eil Brezel-bed e voe embannet timbroù gant Arme Bro-C’hall (F.F.L.).

*Burevioù-post [[Alamagn]]
*Alc’hwez : 
** Timbroù Alamagn dreistmoullet PARA pe PIASTER hag an talvoud-gwerzh nevez (1884-1905)
** Timbroù Alamagn dreistmoullet “10 centimes” e lizhernneg gotek (1908)

*Burevioù-post [[Aostria]]
*Alc’hwez : 
** Timbroù Lombardia-Veneto (1863-1869)
** Timbroù Aostria (penn an Impalaer), talvoud-gwerzh e Soldi (1867)
** Timbroù Aostria (skoed-ardamez), talvoud-gwerzh e Soldi (1883-1886)
** Timbroù Aostria (penn an Impalaer), talvoud-gwerzh e Para pe Piaster (1890-1908)
[[File:Timbre Mouchon Levant surchPiastre.jpg|thumb|right|150px|Timbr ar rummad &quot;Mouchon&quot; (1902)]]

*Burevioù-post [[Bro-C'hall]]
*Alc’hwez : 
** Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant PIASTRE hag an talvoud-gwerzh (1885-1901)
** Timbroù gall gant an alc’hwez &lt;small&gt;LEVANT&lt;/small&gt; (1902-1920)
** Timbroù “Levant” dreistmoullet gant &quot;Beyrouth&quot; (1905)
** Timbroù Siria dreistmoullet gant &lt;small&gt;FORCES FRANCAISES LIBRES LEVANT&lt;/small&gt; (1942)

*Burevioù-post [[Italia]]
*Alc’hwez : 
** Timbroù Italia dreistmoullet gant &lt;small&gt;ESTERO&lt;/small&gt; (= ''er broioù estren'' )  (1874-1879)
** Timbroù Italia dreistmoullet gant &lt;small&gt;ALBANIA&lt;/small&gt; ha talvoud-gwerzh e Para pe Piastre (1906)
** Timbroù Italia dreistmoullet gant &lt;small&gt;CONSTANTINOPOLI&lt;/small&gt; ha talvoud-gwerzh e Para pe Piastre (1909 ha 1923)
** Timbroù Italia dreistmoullet gant &lt;small&gt;VALONA&lt;/small&gt; ha talvoud-gwerzh e Para pe Piastre (1916)
** Timbroù Italia dreistmoullet gant &lt;small&gt;SMIRNE&lt;/small&gt; ha talvoud-gwerzh e Para pe Piastre (1922)

*Burevioù-post [[Polonia]]
*Alc’hwez : Timbroù Polonia dreistmoullet &lt;small&gt;LEVANT&lt;/small&gt; (1919-1921)

*Burevioù-post ar [[Rouantelezh-Unanet]]
*Alc’hwez : 
** Timbroù ar Rouantelezh-Unanet dreistmoullet PARAS pe PIASTRES hag un talvoud-gwerzh nevez (1885-1921)
** Timbroù ar Rouantelezh-Unanet dreistmoullet '''LEVANT''' (1905 ha 1921)
[[File:Russian Post Office Rizeh-5 para.png|dehou|150px]]

*Burevioù-post [[Roumania]]
*Alc’hwez : 
** Timbroù Roumania gant un talvoud-gwerzh e Para (1896)
** Timbroù Roumania dreistmoullet gant '''Posta Romana Constantinopol''' (1919)

*Burevioù-post [[Rusia]]
*Alc’hwez : 
** P.O. П. И.T.  (= Kompagnunezh Rusian Moraerezh ha Kenwerzh) (1863-1865)
** Timbroù Rusia dreistmoullet gant anv ur gêr : Beyrouth, Constantinople, Dardanelles, Ierusalem, Jaffa, Kerassunde, Metelin, Mont-Athos, Rizeh, Salonique, Smyrna, Trebizonde (1909)
** Timbroù gant un talvoud-gwerzh e para.

=== [[Timbroù Schleswig-Holstein|Schlesvig-Holstein]] ===
*Statud : Dugelezhioù dindan dalc’h Prusia, ezel eus [[Kengevread Hanternoz Alamagn ]] (1866-1871). Staget ouzh Alamagn (1871-1918). Aozet e voe ur boblvouezhiadeg e 1920 e Schlesvig Kreiz ha Su evit gouzout hag-eñ e vefe staget ouzh Alamagn pe ouzh [[Danmark]]. Aloubet gant ar Rouantelezh-Unanet (1945-1949) hag an [[Unvaniezh Soviedel]] (rannvro Ratzeburg). Ul lodenn eus Alamagn ar C’hornaoueg abaoe 1949.
*Alc’hwez :
** S H post schilling (1850)
** Hrzgl post F.R.M. (1864)
** Holstein (1864-1867)
** Schleswig (1864-1867)
** Herzogth. Schleswig (1864-1867)
** Herzcgth pe Herzcgthum Holstein (1865)
** Schleswig-Holstein (1865-1866)
** Slesvig plebiscit (1920)

=== [[Timbroù Sechelez|Sechelez]] ===
[[File:Stamp of Seychelles - 1962 - Colnect 307430 - Map of Indian Ocean.jpeg|dehou|200px]]
*Statud : trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1890-1976). Stad dizalc’h (abaoe 1976)
*Alc’hwez :
** Timbroù [[Enez Moris]) kachedet gant « B64 » (1861-1890)
** [[Sechelez|Seychelles]] (abaoe 1890)
** Republic of Seychelles (1977)

=== [[Timbroù Sechelez|Sechelez - Zil Eloigne Sesel]] ===
*Statud : Inizi Aldabra, Desroches, Farquhar ha Providence dindan dalc’h ar Rouantelezh-Unanet (« Tiriadoù Breizh-Veur er Meurvor Indian ») betek 1976. Staget ouzh Sechelez e 1976.
[[File:Stamp of Seychelles - Zil Eloigne Sesel - 1980 - Colnect 514685 - Map.jpeg|dehou|200px]]
*Alc’hwez : 
** Timbroù Tiriadoù Breizh-Veur er [[Meurvor Indian]] (1968-1976)
** Timbroù [[Sechelez]] (1976-1980)
** Seychelles - Zil Eloigne Sesel (1980-1983)
** Seychelles - Zil Elwagne Sesel (1983-1985)
** Seychelles - Zil Elwannyen Sesel (1985-1992)

=== [[Timbroù Bro warezet Arabia ar Su|(Kathiri) Seiyun]] === 
*Statud : Sultanelezh gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. Staget ouzh [[Yemen ar Su]] e 1967.
*Alc’hwez (lizherennoù latin hag arabek) : 
** Aden - Kathiri State of Seiyun (1942-1964)
** Ttimbroù Seiyun dreistmoullet “South Arabia” (1966)
** Kathiri State of Seiyun South Arabia (1966-1968)

=== [[Timbroù Selangor|Selangor]] ===
*Statud : Bro warezet gant Breizh-Veur (1814-1963). Unan eus 13 Stad Kevread Malazia abaoe 1963. Aloubadeg Japan (1942)
*Alc’hwez : 
** Timbroù [[Malaka]] dreistmoullet gant S mui arouez an Islam (Loar ha sterenn) (1882)
** Timbroù [[Malaka]] dreistmoullet gant Selangor (1882-1900)
** Selangor (1891-1895)
** Malaya ha lizherennoù e [[skritur jawiek]] (1935-1941)
** Malaya Selangor (1941-1962)
** Malaysia Selangor (abaoe 1965)
** Timbroù Selangor dreistmoullet gant lizhrennoù japanek (1942)

=== [[Timbroù Senegal|Senegal]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall betek 1959. Stad dizalc’h abaoe 1960.
*Alc’hwez : 
** Timbroù trevadennoù Bro-C’hall (1887)
** Timbroù trevadennoù Bro-C’hall dreistmoullet &lt;small&gt;SÉNÉGAL&lt;/small&gt; (1892)
** Sénégal et Dépendances (1892-1901)
** Sénégal Afrique Occidentale Française (1906-1935 ha 1941-44)
** Sénégal AOF (1935-1941)
** Sénégal (1941)
** Timbroù Afrika c’hall ar C’hornaoueg (1944-1959)
** Kevread Mali (1959-1960)
** République du Sénégal (1960-1976)
** [[Senegal|Sénégal]] (abaoe 1976)

=== [[Timbroù Senegal-Uhel ha Niger|Senegal-Uhel ha Niger]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall bet anvet Senegambia ha Niger.
*Alc’hwez : Ht Sénégal-Niger (1906-1915)
*Pennad kar : [[Timbroù Senegambia ha Niger]]

=== [[Timbroù Senegambia ha Niger|Senegambia ha Niger]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall o vodañ Senegal, Gambia ha NIger
*Alc’hwez : Sénégambie et Niger (1903)

=== [[Timbroù Serbia|Serbia]] ===
[[File:European nature protection 2020 stamp of Serbia - 2.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Ul lodenn eus Impalaeriezh Otoman. Priñselezh emren (1815-1882). Rouantelezh dizalc’h (1882-1918). Ul lodenn eus « Rouantelezh Serbed, Kroated ha Slovened » adanvet Yougoslavia e 1929 (1918-1941 ha 1946-2003). Aloubadeg Alamagn (1941-1945). Kevreet gant Montenegro (2003-2006). Stad dizalc’h abaoe 2006.
*Alc’hwez : 
** Skoed-ardamez [[Serbia]] (1866)
** K. CPБСКА ha poltred ar Roue (1866)
** Poltred ar roue (1869-1873)
** СРБИЈА (1881-1905)
** КРАЉЕВИНА СРБИЈА (1911-1918)
** Timbroù Yougoslavia dreistmoullet gant &lt;small&gt;SERBIEN&lt;/small&gt; (1941)
** СРБИЈА SERBIEN (1941-1944)
** Timbroù Yougoslavia (1918-2005)
** Србија и Црна Гора pe Srbija i Crna Gora (2003-2006)
** СРБИЈА (abaoe 2006)
** SERBIJA
*Timbroù-brezel : Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet &lt;small&gt;POSTES SERBES&lt;/small&gt; (1917)

=== [[Timbroù Antarktika - Tiriad Breizh-Veur|Inizi Shetland ar Su]] ===
[[File:FalklandIslandsDependencies1948violet1dSGG9-G16 2.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Tiriad-suj an Inizi Maloù dindan dalc’h ar Rouantelezh-Unanet (betek 1962). Ul lodenn eus Tiriad Antarktika Breizh-Veur (abaoe 1962).
*Alc’hwez : 
** Timbroù Inizi Malou dreistmoullet gant SOUTH SHETLANDS DEPENDENCY OF (1944)
** Falkland Islands Dependencies (1946-1956)

=== [[Timbroù Thaïland (Siam)|Siam]] ===
*Statud : Rouantelezh. Adanvet Thaïland e 1939.
* Alc’hwez : 
** Poltred ar roue (1883)
** Siam (1887-1939)
*Pennad kar : [[Timbroù Thaïland]]

=== [[Timbroù Sierra Leone|Sierra Leone]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1808-1961). Stad dizalc’h (abaoe 1861)
*Alc’hwez :
** [[Sierra Leone]] (abaoe 1861)
** Republic of Sierra Leone (1975-1977)

=== [[Timbroù Rouantelezh an Div Sikilia|Rouantelezh an Div Sikilia]] ===
*Statud :Unvaniezh rouantelezh [[Sikilia]] ha hini [[Naplez]] e 1816. Stad dizalc’h betek 1861. Ul lodenn eus [[Italia]] abaoe 1861.
*Alc’hwez :  
** Posta Napoletana (1858 ha 1860)
** Mezzo Tornese ha poltred ar roue (1861)
** Posta di Sicilia (1859)

=== [[Timbroù Sina|Sina]] ===
[[File:Stamp China Stalin Mao 1950 5000.jpg|dehou|300px]]
*Statud : Impaleriezh betek 1911. Republik (1912-1949). Brezel diabarzh (1927-1949) Aloubadeg Japan e Norzh Sina (1937-1945). Republik poblek abaoe 1949 (nemet Enez [[Enez Taiwan|Formoza]]). Tiriadoù [[Makao]] (e 1999) ha [[Hong-Kong]] (e 1997) zo bet staget ouzh [[Republik Pobl Sina|Sina]].
*Alc’hwez : 
** [[Sina|China]] (1878-1897)
** Imperial Chinese Post (1897-1912)
** Republic of China (1912-1931)
** 中华民国 (1931-1992)
** 中国邮政 (= Melestradurezh Postel China) (abaoe 1992)

=== [[Timbroù Sina|Sina – Postoù rannvro]] ===
*Statud : Postoù lec’hel.
*Sina Kreiz : 
** Poltred Mao Zedong (1948)
** Timbroù Sina dreistmoullet (1948-1949)
*Sina an Hanternoz :
** Timbroù Sina dreistmoullet (1949-1949)
** Aloubadeg Japan (1941-1945)
*Sina ar Biz
** Timbroù Sina dreistmoullet (1946)
** Poltred Tachang Kaï-Tchek ha Sun Yat Sen (1946-1947)
** Timbroù Sina dreistmoullet ha Poltred Mao Zedong (1947-1949)
*Sina ar Reter (1949)
*Sina ar Su (1949)
*Sina ar Mervent (1949)
*Setchouan (1933-1934 ha 1949)
*Shanghaï ha Nankin – Aloubadeg Japan (1943-1945)

=== [[Timbroù Sina – Burevioù alaman|Sina – Burevioù alaman]] ===
[[File:Stamp of China-GermanPO.jpg|dehou|150px]]
*Statud : Burevioù-post an Impalaeriezh alaman e Sina (1894-1922).
*Alc’hwez : Timbroù Alamagn dreistmoullet gant &lt;small&gt;China&lt;/small&gt; (1897-1900) ha China (1905).

=== [[Timbroù Sina - Burevioù saoz|Sina - Burevioù saoz]] ===
*Statud : Postoù ar soudarded kaset da Sina (1900). Burevioù-post [[Breizh-Veur]] e Sina (1917-1922).
*Alc’hwez : 
** Timbroù Indez Breizh-Veur dreistmoullet gant C.E.F. (1900)
** Timbroù Hong Kong dreistmoullet gant CHINA (1917-1922)

=== [[Timbroù Sina - Burevioù gall|Sina - Burevioù gall]] ===
*Statud : Burevioù-post Bro-C’hall e Sina (1894-1922).
*Alc’hwez : 
** Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant &lt;small&gt;CHINA&lt;/small&gt; (1894-1901)
** Chine (1902-196)
** Timbroù Indez-Sina c’hall dreistmoullet gant &lt;small&gt;CHINE&lt;/small&gt; (1902-1921)

=== [[Timbroù Sina - Burevioù italian|Sina - Burevioù italian]] ===
*Statud : Burevioù-post [[Italia]] e Sina (1917-1922).
*Alc’hwez : Timbroù Italia dreistmoullet gant &lt;small&gt;PECHINO&lt;/small&gt; &lt;small&gt;TIENTSIN&lt;/small&gt; pe “Pechino” ha “Tientsin” (1917-1919).

=== [[Timbroù Sina – Burevioù Japan|Sina – Burev Japan]] ===
*Statud : Burevioù-post [[Japan]] e Sina (1900-1922).
*Alc’hwez : Timbroù Japan dreistmoullet gant lizherennoù japaneg (1900-1914)

=== [[Timbroù Sina – Burevioù rusian|Sina – Burevioù rusian]] ===
*Statud : Burevioù-post [[Rusia]] e Sina (1899-1920).
*Alc’hwez : 
** Timbroù Rusia dreistmoullet gant &lt;small&gt;КИТАЙ&lt;/small&gt; 
** Timbroù Rusia dreistmoullet gant un talvoud-gwerzh gant « Cents » ha « Dollar » (1917)

=== [[Timbroù Sina – Burevioù Stadoù-Unanet Amerika|Sina – Burevioù Stadoù-Unanet Amerika]] ===
*Statud : Burevioù-post [[Stadoù-Unanet]] e Sina (1919-1922).
*Alc’hwez : Timbroù Stadoù-Unanet dreistmoullet gant SHANGHAI CHINA (1919-1922)

=== [[Timbroù Singapour|Singapour]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1867-1959). Emrenerezh (1960). Ezel eus Kevread Stadoù Malaysia (1960-1965). Stad dizalc’h (republik) abaoe 1965.
*Alc’hwez : 
** Singapore Malaya (1948-1959)
** State of Singapore (1959-1963)
** Republic of Singapoore (1966)
** Singapore (abaoe 1967)
[[File:Al-Zahrawi Stamp, Syria (1964).jpg|thumb|dehou|200px]]

=== [[Timbroù Siria|Siria]] ===
*Statud : Ul lodenn eus Impalaeriezh Otoman betek 1918. Aloubet gant Lu ar Rouantelezh Unanet (Nerzh Ergerzhadeg Ejip) etre 1918 ha 1922. Aloubadeg Bro-C’hall (1922). Fiziet e voe melestradurezh Siria e Bro-C’hall e 1923. Kevread Stadoù Emren Siria (1922-1924). Stad Siria (1925-1930). Republik Siria (1930-1946). Stad dizalc’h abaoe 1946. Unvaniezh gant [[Ejipt]] evit sevel Republik Arab Unvan etre 1958 ha 1961. 
*Alc’hwez : 
** Timbroù an Impalaeriezh Otoman (1863-1919)
** E.E.F. (= Egypt Expeditionnary Forces) (1918-1922)
** Timbroù Bro-C’hall pe ar Sav-Heol (''Levant'' e galleg) dreistmoullet T.E.O. (=''Territoires Ennemis Occupés'') pe '''O.M.F. Syrie''' (= ''Occupation Militaire Francaise''). (1919-1923)
** Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant '''Syrie Grand Liban'''  (1923-1924)
** Syrie (1924-1932)
** République syrienne (1934-1944)
** Syrie pe République Syrienne (1944-1958)
** U.A.R. (1958-1961)
** Syrian Arab Republic (1961-1984)
** Syria (lizherenneg latin hag arabek) (abaoe 1984)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Enez Rouad]] [[Timbroù Tiriad an Alawited]] [[Timbroù Latakia]] [[Timbroù Sandjak Alexandretta]]

=== [[Timbroù Sirmoor|Sirmoor]] ===
[[File:Stamp of Sirmoor - 1885 - Colnect 779728 - Raja Shamsher Parkash.jpeg|dehou|200px]]
*Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez : Sirmoor state (1879-1899)

=== [[Timbroù Skos Nevez|Skos Nevez]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouanetlezh-Unanet (1713-1867). Staget e voe ouzh Kanada e 1867.
*Alc’hwez : Nova Scotia (1851-1860)
*Pennad kar : [[Timbroù Kanada]]

=== [[Timbroù Slovakia|Slovakia]] ===
*Statud : Ul lodenn eus an Impalaeriezh Aostria-Hungaria (betek 1918). Ul lodenn eus Stad Tchekoslovakia (1918-1939). Stad dizalc’h dindan levezon Alamagn (1939-1945). Ul lodenn eus Stad Tchekoslovakia (1945-1992). Rannet e voe [[Tchekoslovakia]] e daou d’ar 1añ a viz Genver 1993 ha savet Stadoù dizalc’h  [[Tchekia]] ha [[Slovakia]].
*Alc’hwez : 
** Timbroù Aostria (1850-1871)
** Timbroù Hungaria  (1871-1921)
** Timbroù Tchekoslovakia (1921-1939)
** Timbroù Tchekoslovakia dreistmoullet &quot;Slovensky Stat” (1939)
** Slovenská posta (1939)
** Slovensko (1939-1945)
** Timbroù Tcheko-slovakia (1945-1992)
** Slovensko (abaoe 1993)
*Timbroù evit Lejion Tchekoslovakia e Siberia (embannet e Irkoutsk) : Československé Vojsko Na Rusi (1919-1920)

=== [[Timbroù Slovenia|Slovenia]] ===
*Statud : Ul lodenn eus an Impalaeriezh Aostria-Hungaria (betek 1918). Ul lodenn eus Rouantelezh Serbed, Kroated ha Slovened (1918-1931). Ul lodenn eus rouantelezh Yougoslavia (1931-1939). Aloubadeg Italia (1941) hag Alamagn (1944). Ul lodenn eus republik Yougoslavia (1945-1991). Stad dizalc’h abaoe 1991.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Rouantelezh Serbed, Kroated ha Slovened (rummad Lubiana) gant AЖAРAВA CХC - Država SHS (1919-1931)
** Timbroù Yougoslavia gant Југославија ha Jugoslavia (1931-1939)
** Timbroù Yougoslavia dreistmoullet gant ar gerioù « Commissariato Civile Territori Sloveni occupati LUBIANA » pe « Alto Commissario per la Provincia di Lubiana » (1941).
**Timbroù Italia dreistmoullet gant arouez un erer hag ar gerioù « Provinz Ljubljanika Laibach Pokrajina » (1944).
**Timbroù Yougoslavia Југославија ha Jugoslavia (1945-1991)
** Slovenija (abaoe 1991)

=== [[Timbroù Smyrna|Smyrna]] ===
*Statud : Kêr e Turkia (anvet [[Izmir]] bremañ). Fiziet e melestradurezh Gres goude ar [[Brezel-bed Kentañ]], aloubet gant Gres e 1919, gant Turkia e 1922. Staget ouzh Turkia e 1922.
*Alc’hwez : Timbroù Gres dreistmoullet gant E.T. ΣMYPNH (= Postoù Gres – Smyrna) (1919)

=== [[Timbroù Somalia|Somalia]] ===
*Statud : Trevadenn Italia (1905-1945), aloubet gant ar Rouantelezh-Unanet e 1942. Stad dizalc’h abaoe 1960 dre unvaniñ [[Somalia Italian]] ha [[Somaliland]] Breizh-Veur. 
*Alc’hwez  (lizherennoù latin hag arabek) :
** Somalia (1960-1980)
** Somali Democratic Republic (1970-1973)
** Jum. Dim. Somaliya (1973-1976) 
** J.D. Soomaaliyeed (1976-1990)
** J.D. Soomaaliya (abaoe 1990
*Pennadoù kar : [[Timbroù Somaliland]]  [[Timbroù Somalia Italian]]

=== [[Timbroù Somalia italian|Somalia italian]] ===
[[File:ItaSomalia 1936 MiNr0237 pm Mogadishu B002.jpg|dehou|250px]]
*Statud : Trevadenn Italia (1881-1942). Aloubadeg ar Rouantelezh-Unanet (1942-1945). Melestradurezh fiziet en Italia gantan [[A.B.U.]] etre 1950 ha 1960. Stad dizalc’h dindan anv [[Somalia]] abaoe 1960.
*Alc’hwez : 
** Benadir (1903-1923)
** Timbroù Italia dreistmoullet gant &lt;small&gt;SOMALIA ITALIANA&lt;/small&gt; (1923-1931)
** Somalia Ital. (1926)
** Postes Somalia Italiana (1928)
** Postes Italiane Somalia (1932-1937)
** Somalia Italiana (1934)
** Somalia (lizherennoù latin hag arabek) (1938-1950)

=== [[Timbroù Somaliland saoz|Somaliland saoz]] ===
*Statud : Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1906-1960). Kenstaget ouzh trevadenn [[Somalia Italian]] evit sevel Stad Somalia dizalc’h e 1960.
*Alc’hwez : 
** British Somaliland
** Somaliland Protectorate
*Pennad kar : [[Timbroù Somalia italian]]

=== [[Timbroù Somaliland (Republik)|Somaliland (Republik)*]] ===
*Statud : Tiriad disrannour Somalia (abaoe 1991) anvet ez-ofisiel “Republik Somaliland”. Nann anavezet gant Stadoù an [[Aozadur ar Broadoù Unanet|A.B.U.]] estreget [[Israel]]. Nann ezel eus [[Unvaniezh Postoù ar Bed|U.P.B.]]
* Er-maez al lezenn eo an timbroù.
*Alc’hwez : 
** Republic of Somaliland
** Somaliland (e lizherennoù latin hag arabek)
** Soomaaliya (abaoe 1996) : falstimbroù

=== [[Timbroù Soruth|Soruth]] ===
[[File:Stamp of Soruth (Saurashtra) - 1935 - Colnect 943507 - Nawab Mahabat Khan III.jpeg|dehou|200px]]
*Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez : 
** Lizherennoù Goudjarateg (1864-1915)
** Saurashtra Postage (1923-1949)
** Timbroù-servij : timbroù dreistmoullet &lt;small&gt;SARKARI&lt;/small&gt; (1929-1938)

=== [[Timbroù Soudan|Soudan]] ===
*Statud : Tiriad dindan dalc’h [[Ejipt]] hag ar [[Rouantelezh-Unanet]] (1899-1951). Stad emren (1951-1954). Stad dizalc’h (republik) abaoe 1956.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Ejipt dreistmoullet SOUDAN (lizherenneg latin hag arabek) (1897)
** Sudan Postage pe Sudan (lizherenneg latin hag arabek) (1898-1951)
** Sudan - Self Government (1954)
** Sudan (lizherenneg latin hag arabek) (abaoe 1956)

=== [[Timbroù Soudan c’hall|Soudan c’hall]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall (1890-1899). Ezel eus Afrika ar C’hornaoueg C’hall. Ul lodenn eus “Niger Grenn” ha Senegal Uhel” (1899-1902), ha Senegambia ha Niger (1902-1904), Senegal Uhel ha Niger (1904-1919). Pa voe krouet [[Volta-Uhel]] e 1921 e voe anvet [[Soudan c’hall]] (1921-1958). Stad dizalc’h dindan anv [[Mali]] abaoe 1960.
*Alc’hwez : 
** Timbroù trevadennoù Bro-C’hall dreistmoullet gant SOUDAN Frais (1894)
** Soudan Français (1894-1900 ha 1931-1944)
** Timbroù Senegal Uhel dreistmoullet gant Soudan Français (1921-1930)
*Pennad kar : [[Timbroù Mali]]

=== [[Timbroù Soudan ar Su|Soudan ar Su]] ===
*Statud : Ul lodenn eus [[Soudan]]. Stad dizalc’h abaoe 2011.
*Alc’hwez : Republic of the South Sudan (abaoe 2011)

=== [[Timbroù Spagn|Spagn]] ===
[[File:Stamp 1934 Spain Minr0637 pm B002.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Stad dizalc’h. Rouantelezh (1715-1872). Republik (1873-1874). Rouantelezh (1874-1931). Republik (1931-1939). Brezel diabarzh (1936-1939). Diktatouriezh Franco (1939-1975). Rouantelezh abaoe 1975.
*Alc’hwez :
** Poltred ar Rouanez (1850-1862 ha 1864)
** España pe Correos de España (1862-1872 ha 1900-1931)
**Comunicaciones (1873-1899)
** Republica española (1931-1938)
** Estado Español (1937-1940)
** España (abaoe 1939)
*Timbroù lec’hel zo bet embannet e-pad ar brezel diabarzh en Almeria, e [[Barselona]], [[Madrid]], [[Valencia]], [[Aragon]], [[Cadix]], [[Logroño]], Lugo, [[Malaga]], [[Melilla]], Orense, Pontevedra, [[San Sebastian]], [[Santa Cruz de Tenerife]], [[Saragossa]], [[Segovia]], [[Vitoria]], Teruel.

=== [[Timbroù Sri Lanka (Ceylan|Sri Lanka (Ceylan)]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet betek 1972 dindan anv [[Ceylan]]. Stad dizalc’h abaoe 1972.
*Alc’hwez : 
** Ceylan (-1972)
** Sri Lanka (abaoe 1972)

=== [[Timbroù Stadoù Kenkevredet Amerika|Stadoù Kenkevredet Amerika]] ===
*Statud : Stadoù disrannour e Stadoù-Unanet Amerika e-pad ar brezel diabarzh (1861-1865).
*Alc’hwez : Confederate States, CSA Postage ou Postage (1861-1865)
*Bridgeville, Greenville, Grove Hill, Livingston, Mobile, Talladega hag Uniontown (Stad Alabama)
*Chapel Hill, Hillsborough, Lenoir ha Rutherfordton (Stad Karolina an Norzh)
*Charleston, Spartanburg, Unionville (Stad Karolina ar Su)
*New Smyrna, Athens, Kingston, Macon ha Newnan (Stad Jorjia)
*Bâton-Rouge, Mount Lebanon, New Orleans (Stad Louisiane)
*Galatin, Knoxville, Memphis, Nashville, Rheatown ha Tellico Plains (Stad Tennessee)
*Austin, Beaumont, Galveston, Goliad, Gonzales, Hallettsville, Helena, Independence, Port Lavaca ha Victoria (Stad Texas)
*Abingdon, Danville, Emory, Fredericksburg, Greenwood Depot, Jetersville, Liberty, Lynchburg, Marion, Petersburg, Pittsylvania ha Pleasant Shade (Stad Virginia)

=== [[Timbroù Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet Amerika]] ===
[[File:USA postmaster provisional stamp NY Mi 2 YT 1.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Stad dizalc’h (Republik Kevreadel). Brezel diabarzh (1861-1865). Postoù prevez (“Post Masters”) e kêrioù New-York ha Saint-Louis (1845), Alexandria, Boscawen, Baltimore, Brattleboro ha Providence (1846).
*Alc’hwez : 
** Post Office (1845-1846)
** US Postage (1847-1875)
** United States (of America) pe US (abaoe 1875-1975)
** USA (abaoe 1975)

=== [[Timbroù Stadoù ar Pab|Stadoù ar Pab]] ===
*Statud : Stad dizalc’h dindan aotrouniezh ar Pab. Staget ouzh Italia e 1870. Dizalc’h (lodenn Roma) dindan anv [[Keoded ar Vatikan]] e 1929.
*Alc’hwez :  
** Skoed-ardamez ha Franco Bollo Postale (1852-1868)
*Pennad kar : [[Timbroù Keoded ar Vatikan]]

=== [[Timbroù Stellaland|Stellaland]] ===
[[File:1885 stamp of Stelland.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Stad dizalc’h (1882-1885). Staget e voe ouzh trevadenn [[Bechuanaland saoz]] e 1885.
*Alc’hwez : 
** Republiek Stellaland (1884)
** Vryburg
** Timbroù Kab ar Spi Mat dreistmoullet gant « VR special post » (1899-1900)
*Pennadoù kar :  [[Timbroù Bechuanaland saoz]], [[Timbroù Suafrika]]

=== [[Timbroù Suafrika|SuAfrika]] ===
[[File:SouthAfrica-Stamp-1923-Springbok.jpg|dehou|250px]]
*Statud : Dizalc’h abaoe 1910 dindan anv [[Unvaniezh Afrika ar Su]], ganet eo bet diwar gevreañ trevadennoù saoz [[Kab ar Spi Mat]], [[Natal]], [[Transvaal]] ha [[Stad-Oranje]]. Betek 1961 e oa divyezhek (saozneg – afrikaneg) meneg an timbroù.
*Alc’hwez : 
** Unie van Zuid Afrika - Union of South Africa (1910-1922)
** Suid-Afrika, Suidafrika South Africa (1926)
** AFR (1927-1936)
** Republic of South Africa - Republiek van Suid-Afrika (1961-1966)
** RSA (abaoe 1961)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Kab ar Spi Mat]], [[Timbroù Natal]], [[Timbroù Stad Orañje]], [[Timbroù Transvaal]], [[Timbroù Stadoù emren Suafrika]].

=== [[Timbroù Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika|Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika]] ===
*Statud : Kompagnunezh prevez e dalc’h tiriadoù bet anvet  Rodezia na Norzh ha Rodezia ar Su.
*Alc’hwez : British South Africa Company (1890-1905)

=== [[Timbroù Bro-Suis|Suis]] ===
[[File:Stamp Switzerland 1908 1fr.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Stad Kengevreadel dizalc’h.
*Alc’hwez : 
** ORTS POST (1850)
** Tresadenn ur vaouez gant skoed-ardamez [[Suis]] (1854-1862 ha 1882-1907)
** Confoederatio Helvetica (1938)
** Helvetia (abaoe 1907)

=== [[Timbroù Bro-Suis|Suis – Postoù kantonioù]] ===
*Statud : A-raok ma voe embannet timbroù gant melestradurezh Suis ez eus graet reoù gant postoù lec’hel e kantonioù [[Basel]], [[Geneva]], [[Neuchâtel (kêr)|Neuchatel]]
*Alc’hwez : 
*Postoù Kantonioù
** Basel : Stadt Post Basel (1845)
** Geneva : Postes de Genève (1845-1849) pe Postes Locales gant skoed-ardamez Suis (1849-1851)
** Zurich : &lt;small&gt;ZÜRICH&lt;/small&gt; (1843-1850)

=== [[Timbroù Sukembre-Nevez|Sukembre-Nevez]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1825-1900). Ezel eus Kengevredad Aostralia abaoe 1901.
*Alc’hwez :
** Aust sicillum nov camb, 1850
** New South Wales pe “– Walls” pe “– Wale” pe ‘- Wace” pe “- Waees” (1851)
** New South Wales (1851-1907)
** N.S.W. (1897)
** Commonwealth New South Wales (1903-1906)
** Timbroù-servij - timbroù dreistmoullet ‘’’O S’’’ (1879-1886) pe ‘’’OS NSW’’’ (1903-1906)
** Timbroù-servij - timbroù Aostralia toulliget ’’’O S’’’  pe ‘’’O S NSW’’’  (1913-1927)

=== [[Timbroù Surinam|Surinam]] ===
* Statud : trevadenn an Izelvroioù (1873-1954). Dominion (1954-1975). Stad dizalc’h (abaoe 1975).
*Alc’hwez : Suriname (abaoe 1873)

=== [[Timbroù Sveden|Sveden]] ===
[[File:Stamp 2000 Sweden David Ehrenstrahl.png|dehou|250px]]
*Statud : Stad dizalc’h (rouantelezh).
*Alc’hwez : Sverige (abaoe 1855)

=== [[Timbroù Swaziland|Swaziland]] ===
*Statud : Bro warezet (betek 1902) ha trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1902-1967). Emrenerezh (1967-1968). Stad dizalc’h (rouantelezh) abaoe 1968. Anvet [[Eswatini]] e 2018.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Transvaal dreistmoullet [[Swaziland]] (1899-1892)
** Timbroù Transvaal (1894-1910)
** Timbroù Suafrika  (1910-1933)
** [[Swaziland]] (1933-2018)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Eswatini]]  [[Timbroù Suafrika]]

== T ==
=== [[Timbroù Tadjikistan|Tadjikistan]] ===
[[File:Stamp of Tajikistan - 2001 - Colnect 291807 - Map flag and arms of Tadjikistan.jpeg| dehou|200px]]
*Statud : Republik ezel eus Unvaniezh Soviedel betek 1992. Stad dizalc’h abaoe 1992
*Alc’hwez : 
** Тоҷикистон - Tadžikistan (1992-1995)
** Тоҷикистон – [[Tadjikistan]] (abaoe 1995)

=== [[Timbroù Tahiti|Tahiti]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall (1880-1958). Tiriad tramor dindan anv [[Polinezia C’hall]].
*Alc’hwez : Timbroù an trevadennoù dreistmoullet &lt;small&gt;TAHITI&lt;/small&gt; (1882-1915)
*Pennad kar : [[Timbroù Polinezia C’hall]]

=== [[Timbroù Tanganyika|Tanganyika]] ===
*Statud : Trevadenn Alamagn dindan anv “Afrika ar Reter” (Deustsche Ostafrika) etre 1898 ha 1915. Aloubet gant ar Rouantelezh-Unanet e 1916. Fiziet gant Kevredigezh ar Broadoù e Breizh-Veur (1922-1935). Unvanet gant Kenya hag Ouganda (1935-1961). Dizalc’h abaoe 1961, asambles gant [[Zanzibar]]. Adanvet [[Tanzania]] e 1964.
*Alc’hwez :
** Tanganyika (1922)
** Mandated Territory of Tanganyika (1926-1931)
** Timbroù Kenya – Ouganda – Tanganyika (1935-1961)
** Tanganyika (1961)
** Jamhuri ya Tanganyika (1962)
** United Republic of Tanganyika and Zanzibar (1964)

=== [[Timbroù Maroko|Tanja]] ===
*Statud : Tiriad etrebroadel (1925-1956). Staget ouzh Maroko pa voe dizalc’h. Burev-post Breizh-Veur e kêr Tanja e Maroko.
*Alc’hwez :  Timbroù ar Rouantelezh-Unanet dreistmoullet gant &lt;small&gt;TANGIER&lt;/small&gt; (1927-1957)

=== [[Timbroù Tanzania|Tanzania]] ===
[[File:Stamp of Tanzania - 1965 - Colnect 277752 - Flag.jpeg|dehou|200px]]
*Statud : Stad dizalc’h abaoe 1961, anavezet dindan anv [[Tanganyika]], asambles gant [[Zanzibar]] e 1964.
*Alc’hwez : [[Tanzania]] (abaoe 1965).
*Pennad kar : [[Timbroù Tanganyika]]

=== [[Timbroù Tasmania|Tasmania]] ===
*Statud :  Trevadenn ar Rouanetelezh-Unanet anvet “Douar Van Diemen” betek 1853. Ezel eus Kengevredad Aostralia abaoe 1901.
*Alc’hwez :
** Van Diemens Land (1853-1857)
** [[Tasmania]] (1858-1912)
** Timbroù Aostralia gant toullouigoù e stumm OS (1914) ha T (1938).
*Pennad kar : [[Timbroù Aostralia]]

=== [[Timbroù Tchad|Tchad]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall staget ouzh [[Kongo Grenn]] (betek 1915), [[Oubangi-Chari]] (1915-1922) hag ezel eus [[Afrika C’hall ar C’heder]] (1936-1958). Stad dizalc’h abaoe 1958.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Kongo Grenn dreistmoullet ‘’’TCHAD’’’ (1915)
** Timbroù Oubangi-Chari (1915-1922)
** Timbroù Kongo Grenn dreistmoullet TCHAD AFRIQUE EQUATORIALE FRANCAISE (1924-1933)
**Timbroù Afrika c’hall ar C’heheder (1933-1958)
** République du [[Tchad]] (abaoe 1959)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Oubangi-Chari]] [[Timbroù Kongo Grenn]]

=== [[Timbroù Tchekia|Tchekia]] ===
*Statud : Ul lodenn eus an [[Impalaeriezh Aostria-Hungaria]] (1867-1918). Ul lodenn eus Stad Tchekoslovakia (1918-1939). Aloubadeg Alamagn (1939). Tiriad-suj Alamagn dindan anv [[Gwarez-stad Bohemia-Moravia]] (1939-1944). Ul lodenn eus Stad Tchekoslovakia (1945-1992). Stad dizalc’h abaoe 1992
*Alc’hwez : 
** Timbroù [[Aostria]] (1850-1918)
** Timbroù [[Tchekoslovakia]] (1918-1939 ha 1945-1992)
** Timbroù Gwarez-stad Bohemia-Moravia (1940-1944)
** Česká republika (abaoe 1992)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Aostria]] [[Timbroù Tchekoslovakia]]

=== [[Timbroù Tchekosloslovakia|Tchekoslovakia]] ===
*Statud : Stad dizalc’h savet e 1918 gant unvaniezh [[Bohemia]], [[Moravia]] (ha [[Silezia]]) ha [[Slovakia]]. Ul lodenn staget ouzh [[Alamagn]] e 1939 ha savet  Stad Slovakia diouzh un tu, Bohemia ha Moravia aloubet gant Alamagn diouzh an tu all. Stad dizalc’h (1945-1992). Rannet e daou (Tchekia ha Slovakia) e 1993.
*Alc’hwez : 
** Cesko-Slovenska (1918-20)
** Posta Československa (1919-1926)
** Československo (1926-1939 ha 1945-1992)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Slovakia]]; [[Timbroù Bohemia ha Moravia]]

=== [[Timbroù Pakhoi|Tch’ong-K’ing]] ===
*Statud : Burevioù-post [[Indez-Sina]] (trevadenn c’hall) e [[Sina]] (1902-1922). Anvet [[Chongqing]] hiriv.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Indez-Sina c’hall dreistmoullet gant &lt;small&gt;TCHONG-KING&lt;/small&gt; (1902-1904)
** Timbroù Indez-Sina c’hall dreistmoullet gant &lt;small&gt;TCHONGKING&lt;/small&gt; (1903) pe Tch’ong K’ing (1908-1919)

=== [[Timbroù Terengganu|Terengganu]] ===
*Statud : Bro warezet gant Breizh-Veur (1909-1963). Unan eus  ar pemp Stad malaizian nann-kevreet a-raok emezelañ da gKevread Malazia e 1963. Aloubadeg Japan e 1942.
*Alc’hwez : 
** Trengganu (1910-1911)
** Malaya ha lizherenneg Jawiek (1949-1955)
** Malaysia Trengganu (1965-1981)
** Malaysia Terengganu (abaoe 1986)
** Timbroù Trengganu dreistmoullet gant lizherennoù japanek (1942)
*Pennad kar : [[Timbroù Malaizia]]

=== [[Timbroù Tete|Tete]] ===
*Statud :  Trevadenn [[Portugal]]. Staget ouzh [[Mozambik]] e 1920.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Afrika Bortugalek dreistmoullet gant &lt;small&gt;REPUBLICA TÉTE&lt;/small&gt; (1913)
** Timbroù Makao dreistmoullet gant &lt;small&gt;REPUBLICA TÉTE&lt;/small&gt; (1913)
** Timbroù Timor ar Reter dreistmoullet gant &lt;small&gt;REPUBLICA TÉTE&lt;/small&gt;(1913)
** Téte (1914)

=== [[Timbroù Thaïland (Siam)|Thaïland (Siam)]] ===
[[File:Thai stamp 1st sik.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Rouantelezh dizalc’h. Bet anvet [[Thailand|Siam]] betek 1939.
* Alc’hwez : 
** Thaïland (1940)
** วหน (1941)
** Thaï (1943)
** Siam (1947-1949)
** Thailand ประเทศไทย (abaoe 1951)

=== [[Timbroù Thessalia|Thessalia]] ===
*Statud : Rannvro Bro-C’hres aloubet gant Turkia e-pad ar brezel etre an div vro e 1897.
* Alc’hwez : Timbr eizhkornek gant lizherennoù arabek (1898)
*Pennad kar : [[Timbroù Turkia]]

=== [[Timbroù Greunland|Thule]] ===
*Statud : Tiriad [[Greunland]], dindan dalc’h [[Danmark]].
*Alc’hwez : [[Thule]] (1935-1937)

=== [[Timbroù Thüringen|Thüringen]] ===
*Statud : Rannvro alaman dindan melestradurezh an [[Unvaniezh Soviedel]] (1945-1949). Staget ouzh Republik [[Alamagn ar Reter]] e 1949.
*Alc’hwez :  [[Thüringen]] (1945)

=== [[Timbroù Thurn ha Taksis|Thurn ha Taksis]] ===
[[File:Thurn und Taxis 1865 43IB.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Tiegezh priñsed alaman a rae war-dro servijoù ar postoù abaoe an XIIvet kantved en Europa. Kendeuzet gant servijoù-post [[Prusia]] e 1867.
*Alc’hwez :
** Freimarke silb. grosch. (1851-1867)
** Thurn und Taxis (1851-1867)
** Freimarke kreuzer (1852-1867)

=== [[Timbroù Tibet|Tibet]] ===
*Statud : Tiriad dindan levezon ar [[Rouantelezh-Unanet]] ha [[Sina]]. Staget ouzh Sina e 1956.
*Alc’hwez :
** Timbroù Sina dreistmoullet (1911).
** Tibet Postage (lizherennoù latin ha tibetan) (1913 ha 1933).

=== [[Timbroù Timor ar Reter|Timor ar Reter]] ===
[[File:Portuguese Timor 1898 Mi 57 stamp (Vasco da Gama - Discoverer of the seaway to India).jpg|dehou|200px]]
*Statud : Trevadenn bPortugal (betek 1884). Proviñs Portugal (1954-1975). Staget ouz Indonezia (1975-1999). Melestradurezh [[Aozadur ar Broadoù Unanet]] etre 1999 ha 2002. Stad dizalc’h abaoe 2002.
* Alc’hwez : 
** Timbroù [[Makao]] dreistmoullet gant &lt;small&gt;TIMOR&lt;/small&gt; (1885-1887)
** Timor Portugal (1867-1898)
** Timor (1898-1900)
** Timor - Republica portuguesa (1914-1946 ha 1954-1975)
** Timor Portuguese (1948-1954)
** Timbroù Indonezia (1975-1999)
** Timor Lorosae - U.N.T.A.E.T. (1999-2002)
** Timor-Leste (abaoe 2002)

=== [[Timbroù Tobago|Tobago]] ===
*Statud : Trevadenn a Rouantelezh-Unanet. Staget ouzh [[Trinidad]] e 1888. 
* Alc’hwez : Tobago Postage (1879-1897)
*Pennad  kar : [[Timbroù Trinidad-ha-Tobago]]
[[File:TGO 1961 MiNr0298 mt B002.jpg|dehou|300px]]

=== [[Timbroù Togo|Togo]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-Alamagn (1885-1914). Aloubadeg Breizh-Veur (1914-1919). Bro dindan dalc’h Bro-C’hall (1921-1957), ul lodenn anezhi staget ouzh Bro-an-Aour ([[Ghana]]). Stad emren (1957-1960). Stad dizalc’h abaoe 1960.
* Alc’hwez : 
** Timbroù Alamagn dreistmoullet TOGO (1897)
** [[Togo]] (1900-1914)
** Timbroù Togo alaman dreistmoullet TOGO Occupation franco-anglaise pe TOGO Anglo-French Occupation (1914-1915)
** Timbroù Aod an Aor dreistmoullet Togo Anglo-French Occupation (1915)
** Timbroù Dahomey dreistmoullet TOGO Occupation franco-anglaise (1916)
** [[Togo]] (1924-1957)
** République Autonome du Togo (1957-1960)
** République du Togo (1960-1962)
** République togolaise (abaoe 1962)

=== [[Timbroù Enez Tokelau|Enez Tokelau]] ===
*Statud : Tiriad-suj an [[Inizi Gilbert hag Ellice]] (“Union Island”). Tiriad-suj [[Zeland-Nevez]] abaoe 1949. 
* Alc’hwez :
** Tokelau Islands (1949-1976)
** [[Tokelau]] (abaoe 1977)

=== [[Timbroù Tonga|Tonga]] ===
[[File:Tonga 1949 Mi 89 stamp (75th anniversary of the UPU. Hermes over globe).jpg|dehou|300px]]
*Statud : Rouantelezh warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1900-1970). Stad dizalc’h abaoe 1970.
*Alc’hwez : 
** Toga (1897-1950)
** [[Tonga]] (1950-1997)
** Kingdom of Tonga (abaoe 1997)
*Pennad kar : [[Timbroù Niuafo'ou]]

=== [[Timbroù Toskana|Toskana]] ===
*Statud : [[Dugelezh-veur Toskana|Dugelezh-veur]]. Staget ouzh Rouantelezh [[Piemonte]]-Sardignia e 1860. Ur rannvro italian hiriv.
*Alc’hwez : Toscano (1851-1860)
*Pennad kar : [[Timbroù Italia]]

=== [[Timbroù Touva|Touva]] ===
[[File:Tuva stamp map.jpg|dehou|300px]]
*Statud : Stad gwarezet gant an Unvaniezh Soviedel (1921-1944). Staget ouzh an Unvaniezh Soviedel e 1944.
*Alc’hwez :
** Postage [[Touva]] (1927)
** ТЬВА (1932-1935)
** Posta Touva (1936)

=== [[Timbroù Trakia|Trakia]] ===
*Statud : Tiriad dindan dalc’h an Impalaeriezh Otoman. Un emsavadeg a savas e Trakia ar C’hornaoueg, e biz Bro-C’hres, e 1913. Statud Emrenerezh e 1913 anvet “Republik [[Komotiní|Gümülcine]]”. Aloubadeg [[Bulgaria]] e miz Here 1913 ha fin an emrenerezh. Melestradurezh Kevredidi ar C'hentañ Brezel-bed (1913-1920). Aloubadeg Bro-C’hres e 1920. Staget eo bet [[Trakia ar C’hornaoueg]] ouzh [[Bro-C’hres]] ha [[Trakia ar Reter]] ouzh [[Turkia]] e 1923.
* Alc’hwez : 
** Timbroù Turkia dreistmoullet gant ΣΛΛ. ΔΙΟΙΚ. ΓKIOYMOY ΛTZINAΣ ΛEΠTA 10 ha skoed-ardamez Gres (1913)
** Timbroù Turkia dreistmoullet gant « Gouarnamant berrbad Trakia ar C’hornaoueg » e lizherenneg arabek  غربی تراقیا حكومت مستقله  (1913)
** Timbroù Gres dreistmoullet e glas (1913)
** Timbroù Bulgaria dreistmoullet gant THRACE INTERALLIÉE (1913-1920)
** Timbroù Bulgaria dreistmoullet gant THRACE OCCIDENTALE (1913-1920)
** Timbroù Gres dreistmoullet gant ΔΙΟΙΚΗΣΙΣ ΔYTIKHΣ ΘPAKHΣ pe Διοιxηςις Δutixής θpάxης (= “Melestradurezh Trakia ar C’hornaoueg”) (1920) 
** Timbroù Gres dreistmoullet gant Δutixής θpάxης (= « Melestradurezh Trakia ») (1920) 
** Timbroù Turkia dreistmoullet gant Ύπάτη Αρμοστεία Θράκης (= « Komision-Uhel Trakia ») (1920)

=== [[Timbroù Stadoù emren Suafrika|Transkei]] ===
*Statud : Tiriad (lesanvet Bantoustan) a voe dizalc’h (e 1976) hervez Gouarnamant Suafrika, nann-anavezet gant an [[Aozadur ar Broadoù Unanet|A.B.U.]]. Kendeuzet e SuAfrika e miz Ebrel 1994.
*Alc’hwez : Transkei (1976-1994)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Suafrika]]  [[Timbroù Stadoù emren Suafrika]]

=== [[Timbroù Transvaal|Transvaal]] ===
*Statud : Republik dizalc’h (1852-1877). Aloubadeg armeoù Breizh-Veur (1877-1881). Republik dizalc’h (1881-1900). Aloubadeg gant ar Saozon (1900-1902). Melestradurezh Breizh-Veur (1902-1910). Dont a reas da vezañ ul lodenn eus [[Unvaniezh Suafrika]] e miz Mae 1910.
** Postzegel Z.Afr.Republiek, Z.Afr.Republiek (1869-1877)
** Timbroù Transvaal dreistmoullet gant « V.R.-Transvaal » (‘’’Victoria Regina’’) (1877)
** Transvaal Postage (1878-1880)
** Postzegel Afr. Republiek (1885-1895)
** Zuid Afrikaansche Republiek (1895)
** Timbroù Transvaal dreistmoullet gant V.R.I. (‘’’Victoria Regina Imperatrix’’) (1900)
** Timbroù Transvaal dreistmoullet gant E.R.I. (‘’’Eduardus Rex Imperator’’’) (1901-1902)
** Transvaal (1902-1909)
** Timbroù servij : dreistmoulladur C.S.A.R. (1905-1909)
*Pennad kar : [[Timbroù Suafrika]]

=== [[Timbroù Travancore|Travancore]] ===
*Statud : Stad-priñselezh gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet betek 1950. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez :  Travancore Anchal (1888-1946)
*Pennad kar : [[Timbroù India]]

=== [[Timbroù Travancore-Kochin|Travancore-Kochin]] ===
*Statud : Stad-priñselezh gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet betek 1950. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez : State of Travancore-Cochin (1950)
*Pennad kar : [[Timbroù India]]

=== [[Timbroù Treuzjordania|Treuzjordania]] ===
*Statud : Tiriad aloubet gant ar Rouantelezh-Unanet e 1920. Stad emren savet e 1921 goude Emsavadeg Veur an Arabed a-enep an Impalaeriezh otoman, gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. Dizalc’h abaoe 1946 dindan anv [[Jordania]].
*Alc’hwez : 
** Timbroù [[Palestina]] dreistmoullet en arabeg (1920-1923 ha 1925)
** Timbroù Hedjaz  dreistmoullet en arabeg (1924-1925)
** Transjordan (1927-1947)
** Trans-Jordan (1947)
*Pennad kar : [[Timbroù Jordania]]

=== [[Timbroù RSKS Treuzkaokazek|RSKS Treuzkaokazek]] ===
*Statud : Tiriad  [[Jorjia]], [[Armenia]] hag [[Azerbaidjan]] unvanet e Republik Sokialour Kevredek Soviedel Treuzkaokazek e 1923. Ul lodenn eus an Unvaniezh Soviedel e 1924.
*Alc’hwez :
** Timbroù Impalaeriezh Rusia pe Armenia dreistmoullet gant Э C Ф C P (= pennlizherennoù Republik Sokialour Kevredek Soviedel Treuzkaokazek) (1923).
** Э C Ф C P (1923)

[[File:МаркаПМР1995(18).jpg|МаркаПМР1995(18)|dehou|200px]]

=== [[Timbroù Treuznistria|Treuznistria*]] ===
*Statud : Tiriad aloubet gant Roumania (1941-1944). Tiriad disrannour Moldova (abaoe 1991). Nann anavezet gant an darn vrasañ eus Stadoù an [[Aozadur ar Broadoù Unanet|A.B.U.]]. Nann ezel an [[Unvaniezh Postoù ar Bed|U.P.B.]].
* An timbroù a c’hell bezañ implijet er vro met ne c’heller ket ober ganto evit kas lizhiri d’an estrenvro.
*Alc’hwez :
** Республика Молдовеняскэ Нистрянэ (1993)
** Пошта ПМР
** ПМР

=== [[Timbroù Treuzsilvania|Treuzsilvania]] ===
*Statud : Bro eus an [[Impalaeriezh Aostria-Hungaria]] staget ouzh [[Roumania]] e 1919.
*Alc’hwez :  Timbroù [[Hungaria]] dreistmoullet gant &lt;small&gt;BANI REGATUL ROMANIEI F P.T.T.&lt;/small&gt; ([[Kolozsvár]] = Cluj hiriv) pe &lt;small&gt;Bani REGATUL ROMANIEI F P.T.T.&lt;/small&gt; [[Nagyvárad]] = Oradea hiriv) (1919)

=== [[Timbroù Tiriad Dieub Trieste|Trieste]] ===
[[File:The Free Territory of Trieste, Zone B 1952 Mi 59 stamp (75th anniversary of the UPU. Palace Hotel, Portorož-Portorose).jpg|dehou|200px]]
*Statud : Goude an Eil Brezel-bed eo savet “Tiriad Dieub Trieste”. Rannet eo tiriad kêr [[Trieste]] e daou : fiziet e voe un tiriad (A) e  melestradurezh ar Rouantelezh-Unanet ha Stadoù-Unanet Amerika, tra m’edo an eil (B) dindan melestradurezh [[Yougoslavia]]. Staget eo an tiriad A ouzh Italia e 1954, ouzh Yougoslavia (Kroatia) an tiriad B.
*Alc’hwez (Tiriad A) :
** Timbroù Italia dreistmoullet gant AMG F.T.T. (1947-1954)
*Alc’hwez (Tiriad B) :
** Timbroù Yougoslavia dreistmoullet gant STT VUJA pe VUJA-STT (1949)
** STT-VUJA (1950) 
** S.T. TRSTA VUJA (1950-1952)
** STT VUJA (FNR) JUGOSLAVIJA (1952)
** Timbroù Yougoslavia dreistmoullet gant STT VUJNA (1952-1954)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Italia]] [[Timbroù Yougoslavia]] [[Timbroù Venezia Giulia]]

=== [[Timbroù Trinidad ha Tobago|Trinidad ha Tobago]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet betek 1962. Ul lodenn eus Kevread Indez ar C’hornaoueg (1958-1962). Stad dizalc’h abaoe 1962.
*Alc’hwez : 
** LML (1847)
** [[Trinidad]] (1854-1909)
** Trinidad &amp; [[Tobago]] (abaoe 1913)
*Pennad kar : [[Timbroù Trinidad]]

=== [[Timbroù Tripolitania|Tripolitania]] ===
*Statud : Trevadenn Italia (1912-1951). Lodenn eus Libia abaoe 1951.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Italia dreistmoulet gant &lt;small&gt;TRIPOLITANIA&lt;/small&gt; (1923-1926 ha 1927)
** [[Tripolitania]] (1926 ha 1934)
** Poste Italiane Tripoli (1930-1934)

=== [[Timbroù Tristan da Cunha|Tristan da Cunha]] ===
[[File:Tristan da Cunha 1960 Marine Life stamps.jpg|dehou|300px]]
*Statud : Trevadenn ar [[Rouantelezh-Unanet]] (1816-1983). Tiriad-suj (1983-2002) ha Tiriad tramor asambles gant [[Saint Helena (enezenn|Saint-Helena]) hag Enez [[Ascension]] abaoe 2002.
*Alc’hwez :  
** Timbroù Saint-Helena dreistmoullet Tristan da Cunha (1952)
** Timbroù Saint-Helena dreistmoullet Tristan da Cunha Resettlement (1963)
** Tristan da Cunha (abaoe 1952)

=== [[Timbroù Tunizia|Tunizia]] ===
*Statud : Bro warezet gant Bro-C’hall (1881-1956). Rouantelezh dizalc’h (1956-1957). Republik abaoe 1957.
* Alc’hwez : 
** Régence de Tunis (1888-1902)
** Tunisie RF (1902-1954)
** Tunisie (lizherenneg latin hag arabek) (1954-1957)
** République Tunisienne الجمهورية التونسية (abaoe 1957)

=== [[Timbroù Turkia|(Impalaeriezh Otoman ha) Turkia]] ===
[[File:Kemal Ataturk on Turkish Stamp.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Impalaeriezh (otoman) dizalc’h etre 1299 ha 1922. Dismantret goude ar [[Brezel-bed Kentañ]] e voe savet meur a Stad diouzh an tiriadoù bet dindan e veli : [[Siria]], [[Treuzjordania]], [[Palestina]], [[Liban]]… Republik [[Turkia]] a voe savet war e lerc’h e 1923. 
[[File:Tughra Mahmuds II-ar.gif|left|50px]]
*Alc’hwez : 
** Lizherennoù arabek (1858-1913)
** Emp. Ottoman (1876-1877)
** Lizherennoù arabek hag arouez an islam “Tugra” (1892-1911 ha 1915-1923)
** Postes Ottomanes (1913)
** Lizherennoù arabek (1923-1926)
** Türk Postalari (1926-1929)
** Türkiye Cumhuriyeti (1930-1935)
** Türkiye Postalari pe Turkiye Cumhuriyeti Postalari (1929-1955 ha 1959-1966)
** Türkiye (1955-1959)
** Turkiye Cumhuriyeti (abaoe 1966)

=== [[Timbroù Turkmenistan|Turkmenistan]] ===
*Statud : Republik ezel eus an [[Unvaniezh Soviedel]] betek 1992. Stad dizalc’h abaoe 1992
*Alc’hwez : 
** Туркменистан ha [[Turkmenistan]] (1992)
** Türkmenistan (abaoe 1993)

=== [[Timbroù Inizi Turks ha Caicos|Inizi Turks ha Caicos]] ===
[[File:Turks and Caicos Islands bulk salt loading stamp 1950.jpg|dehou|250px]]
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet. Tiriad-suj Bahamas betek 1848. Tiriad-suj [[Jamaika]] (1874-1965). Staget ouzh Bahamas (1965-1973). Tiriad tramor Breizh-Veur abaoe 1973.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Jamaïka (1860-1867)
** Turks Islands (1867-1900)
** Turks &amp; Caicos Islands (abaoe 1900)
*Timbroù lec’hel :  Caicos  
** Timbroù Turks ha Caicos dreistmoullet gant &lt;small&gt;CAICOS ISLANDS&lt;/small&gt; (1981)
** Caicos Islands (1983-1985)

=== [[Timbroù Tuvalu|Tuvalu]] ===
*Statud : Inizi gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet dindan anv Inizi Ellice (1877-1915). Trevadenn (1912-1975) gant an Inizi Gilbert. Stad dizalc’h abaoe 1978.
*Alc’hwez : Tuvalu (abaoe 1976)
** Inizi Funafuti (1984) Nanumaga (1984) Nanumea (1984) Niutao (1984) Nui (1984) Nukufetau (1984) Nukulaelae (1984) Vaitupu (1984)

== U ==
=== [[Timbroù Udine|Udine]] ===
*Statud : Kêr Italia aloubet gant arme Aostria e 1918.
*Alc’hwez : Municipio di Udine (1918)

=== [[Timbroù Ukraina|Ukraina]] ===
[[File:Postage Stamp 2019 Constitution of Ukraine 23.png|dehou|200px]]
*Statud : Tiriadoù dindan dalc’h Impalaeriezh Rusia. Unvaniezh Ukrania Kreiz ha Ukrania ar c’hornaoueg : Republik Sokialour Soviedel Ukraina. Aloubadeg Alamagn (1941-1943). Stad dizalc’h abaoe 1991. Aloubadeg Rusia e tiriadoù ar reter ha [[Krimea]].
*Alc’hwez : 
** УССР (1923)
** Timbroù an Unvaniezh Soviedel СССР (1923-1991)
** Timbroù Alamagn dreistmoullet gant « UKRAINE » (1941-1943)
** Україна - Ukraina (abaoe 1991)
** Krimea : Timbroù an Unvaniezh Soviedel dreistmoullet gant « КРЫМ » (1992-1993)

=== [[Timbroù Ukraina ar C'hornaoueg|Ukraina ar C'hornaoueg]] ===
*Statud : Ul lodenn eus Impalaeriezh Aostria betek 1918. [[Republik Poblel Ukraina ar C'hornôg|Republik Pobl Ukraina ar C'hornôg]],  anvet ivez [[Republik Galitsia]] etre 1918 ha 1923.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Rusia dreistmoullet gant un tribac’h embannet e Kiev, Ekaterinoslav, Kharkov, Odessa, Poltava, Podolie ha Vinnitza (1918).
** УКРАІНСЬКА (1918)
** Timbroù Aostria dreistmoullet gant « УКР H P » embannet e Lvov pe Kolomea  (1918)
** Timbroù Aostria dreistmoullet gant “3 y. H.P. » (1919)
** УКРАІНСЬКА (1921-1923)

=== [[Timbroù an Emirelezhioù Arab Unanet|Umm al-Qaywayn]] ===
*Statud : Bro warezet gant Breizh-Veur (1920-1968), e-barzh « Stadoù an Arsav-brezel ». Ezel eus   Stad an Emirelezhioù Arab Unanet abaoe 1968.
*Alc’hwez : Umm-al-Qïwaïn (1964-1972)
*Pennad kar : [[Timbroù an Emirelezhioù Arab Unanet]]
[[File:The Soviet Union 1937 CPA 559 stamp (Lenin).jpg|dehou|150px]]

=== [[Timbroù Unvaniezh Republikoù Sokialour Soviedel|Unvaniezh Republikoù Sokialour Soviedel]] ===
*Statud : Stad dizalc’h savet e 1922 goude Dispac’h 1917 ha fin an Impalaeriezh rusian. Aet da get e 1991.
*Alc’hwez : СССР ПОЧТА (lizherenneg kirilek) (1923-1991)

=== [[Timbroù Uruguay|Uruguay]] ===
*Statud : Republik dizalc’h abaoe 1825.
*Alc’hwez : 
** Diligencia ha skeudenn an heol gant un dremm (1856 ha 1887)
** Montevideo (1858-1859)
** Republica del Uruguay Montevideo pe Republica Oriental del Uruguay (1866—1956)
** Republica O. del Uruguay (1921-1956)
** [[Uruguay]] (abaoe 1956)
** Burevioù broioù estren e [[Montevideo]] :
*Burev-post Breizh-Veur : timbroù saoz gant ur siell C28 (1862-1872) 
*Burev-post Bro-C’hall : timbroù gall gant ur siell e stumm ur c’hwec’hkogn
*Burev-post Italia : timbroù Reter-Nesañ

== V ==
=== [[Timbroù Katalonia|Valencia]] ===
*Statud : Proviñs emren er Stad Spagn. E-pad [[Brezel ar garlouriezh]] e voe embannet timbroù gant skoazellerien Carlos.
*Alc’hwez : Poltred Don Carlos hag « ESPAÑA VALENCIA » (1874)

=== [[Timbroù Vanuatu|Vanuatu]] ===
*Statud : Tiriad dindan dalc’h Bro-C’hall hag ar Rouantelezh-Unanet dindan anv [[Hebridez-Nevez]]. Stad dizalc’h abaoe 1980.
*Alc’hwez : Vanuatu

=== [[Timbroù Gres - Burevioù gall|Vathy]] ===
* Statud : Porzh-mor en [[Impalaeriezh Otoman]]. Staget ouzh Bro-C’hres e 1914.
* Alc’hwez :  Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant '''Vathy''' (1893-1900)

=== [[Timbroù Keoded ar Vatikan|Keoded ar Vatikan]] ===
[[File:StampsVatican1938Michel59-62.JPG|dehou|500px]]
*Statud : Stad dizalc’h, anvet “[[Stadoù ar Pab]]” betek 1929. Nann-ezel eus Aozadur ar Broadoù Unanet.
*Alc’hwez : 
** Poste Vaticane (1929-1992)
** Cittá del Vaticano (abaoe1993)
*Pennad kar : [[Timbroù Stadoù ar Pab]]

=== [[Timbroù Stadoù emren Suafrika|Venda]] ===
*Statud : Tiriad (lesanvet Bantoustan) a voe dizalc’h (e 1979) hervez Gouarnamant SuAfrika, nann-anavezet gant an [[Aozadur ar Broadoù Unvanet|A.B.U.]]. Kendeuzet e SuAfrika e miz Ebrel 1994.
*Alc’hwez : [[Venda]] (1979-1994)
*Pennad kar : [[Timbroù Suafrika]], [[Timbroù Stadoù emren Suafrika]]

=== [[Timbroù Venezia Giulia|Venezia Giulia]] ===
*Statud : Rannvro Italia an Norzh dindan dalc’h Aostria etre 1815 ha 1866. Aloubet gant ar Rouantelezh-Unanet ha Stadoù-Unanet Amerika etre 1945 ha 1947.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Italia dreistmoullet gant « Regno d’Italia Venezia Giulia 3. XI. 18. » (1919)
** Timbroù Italia dreistmoullet gant « Venezia Giulia » (1919)
** Timbroù Italia dreistmoullet gant « A.M.G. VG » (1945-1947) 

=== [[Timbroù Venezuela|Venezuela]] ===
*Statud : Stad dizalc’h abaoe 1830.
*Alc’hwez : 
** Correos de Venezuela pe EE.UU. de Venezuela (1880-1955)
** Republica de Venezuela (1955-1983)
** [[Venezuela]] (1983-2003)
** Republica Bolivariana de Venezuela (abaoe 2003)

=== [[Timbroù Victoria|Victoria]] ===
*Statud :  Trevadenn ar [[Rouantelezh-Unanet]] (1851-1900). Ezel eus Kengevredad [[Aostralia]] abaoe 1901.
*Alc’hwez :  [[Victoria (Aostralia)|Victoria]] (1850-1908)
*Pennad kar : [[Timbroù Aostralia]]

=== [[Timbroù Tiriad Zeland-Nevez|Bro Victoria]] ===
*Statud : Ergerzhadeg Antarktika (1909)
*Alc’hwez :  Timbroù [[Zeland Nevez]] dreistmoullet gant “Victoria Land” (1911-1912).

=== [[Timbroù Viêt Nam|Viêt Nam]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall ([[Annam]], [[Tonkin]], [[Kochin-Sina]]) dindan [[Indez-Sina]] c’hall. Stad dindan levezon Frañs savet e 1949, dizalc’h (Impalaeriezh) e 1954. Rannet etre [[Viet Nam an Norzh]] ha [[Viet Nam ar Su]] e 1955. Adunvanet e 1975.
*Alc’hwez : 
** Viêt Nam (1951-1952)
** VIỆT NAM CỘNG HOÀ (BƯU CHÍNH = Postoù)
**VIETNAM (abaoe 1975)

=== [[Timbroù Viet Nam an Norzh|Viet Nam an Norzh]] ===

[[File:3cts petain bistre surch.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall dindan anv [[Indez-Sina]] betek. Stad dizalc’h embannet e 1945 (Republik Demoktratel Viet Nam) met anavezet e 1954. Unvanet gant [[Viet Nam ar Su]] e 1973.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Indez-Sina dreistmoullet  &lt;small&gt;VIET-NAM DAN-CHU CONG-HOA&lt;/small&gt; (‘’ Republik Demokratel’’) (1945- 1946)     BƯU CHÍNH = Postoù
** VIÊT-NAM DAN-CHU CONG-HOA (1946-1976)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Viet Nam]]

=== [[Timbroù Viet Nam ar Su|Viet Nam ar Su]] ===
*Statud :  Stad dizalc’h etre 1955 ha 1975. Melestradurezh Gouarnamant Berrbad Su Viet Nam etre 1975 ha 1976. Kenteuzet gant Viet Nam an Norzh evit sevel Stad Viet Nam e 1975.
*Alc’hwez : 
** Viêt Nam Cong Hoa (1955-1975)
** Cong Hoa Mien Nam Viêt Nam (1975-1976)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Viet Nam]]

=== [[Timbroù Burkina Faso|Volta Uhel]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-Chall (1921-1946), tiriad tramor Bro-C’hall (1946-1958) ha Republik emren (1958-1960). Dizalc’h e 1960. Adanvet e voe [[Burkina Faso]] e 1984.  
*Alc’hwez : 
** Timbroù Soudan c’hall (1894-1902)
** Timbroù Senegambia ha Niger (1902-1906)
** Timbroù Senegal Uhel ha Niger (1906-1917)
** Timbroù Senegal Uhel ha Niger dreistmoullet gant Haute-Volta (1920-1928)
** Haute-Volta (1920-1931)
** Timbroù [[Aod an Olifant]], [[Niger]] pe [[Soudan c’hall]] hervez al lec’h, hep meneg ebet (1932-1944)
** Timbroù Afrika ar C’hornaoueg C’hall (1944-1959)
*Pennad kar : [[Timbroù Burkina Faso]]

== W ==
=== [[Timbroù Wadhwan|Wadhwan]] ===
*Statud : Stad-priñselezh gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet betek 1950. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez : Wadhwan State (1888-1892)
*Pennad kar : [[Timbroù India]]

=== [[Timbroù Wallis-ha-Futuna|Wallis-ha-Futuna]] ===
[[File:Timbre Wallis et Futuna 1920 - 75 centimes.jpg|dehou|150px]]
*Statud : Enezeg gwarezet gant Bro-C’hall (1886-1961). Tiriad tramor (1961-2003). Strollegezh tramor abaoe 2003.
*Alc’hwez : 
** Timbroù [[Kaledonia-Nevez]] dreistmoullet gant &lt;small&gt;ILES WALLIS et FUTUNA&lt;/small&gt; (1920-1938 ha 1939-1940)
** Wallis et Futuna (1931 ha 1939)
** Timbroù Kaledonia-Nevez dreistmoullet gant &lt;small&gt;ILES WALLIS et FUTUNA&lt;/small&gt; pe &lt;small&gt;WALLIS ET FUTUNA&lt;/small&gt; (1941--1944)
** Îles Wallis &amp; Futuna (1944)
** Wallis et Futuna RF (abaoe 1957)
*Pennad kar : [[Timbroù Kaledonia Nevez]]

=== [[Timbroù Wenden|Wenden]] ===
[[File:StampVenden1864Michel4.jpg|dehou|150px]]
*Statud : Kêr eus [[Latvia]] anvet [[Cēsis]] bremañ.
*Alc’hwez : 
** Wendenschen Kreises pe Wendensche Kreise (1862-1875)
** ВЕНДЕНCKAЯ (1901)

=== [[Timbroù Württemberg|Württemberg]] ===
*Statud : Ezel eus [[Kengevread Hanternoz Alamagn]] (1867-1871), eus an [[Impalaeriezh Alamagn]] (1891-1919). Republik Weimar (1919-1933). Trede Reich (1933-1945). Aloubadeg Bro-Frañs (1947-1949). Dont a reas da vezañ ul lodenn eus Land [[Baden-Württemberg]] en Alamagn ar C’hornaoueg (1949-1991) hag Alamagn unvan abaoe 1991.
*Alc’hwez : 
** Württemberg (1851 ha 1869-1874)
** Skoed-adamez ha Freimarke kreuzer' (1857-1866)
** K. Württ. post (1875-1894)
** Timbroù-servij : 
** K. Württ. post (1875-1915)
** Württemberg Bezirskmarke pe Staatsmarke (1916-1919 ha 1923-1924)
** Timbroù Wurtemberg dreistmoullet “Volkstaat Württemberg” (1919)
** Württemberg (1920)
** Timbroù Wurtemberg dreistmoullet “Deustches Reich” (1920)
** Timbroù Alamagn (1920-1947)
** Württemberg (1947-1949)

== X ==
=== [[Timbroù Sina|Xinjiang]] ===
*Statud : Rannvro emren eus Sina, bet anvet [[Turkestan ar Reter]].
*Alc’hwez :  Timbroù Sina dreistmoullet e sinaeg “Implijet e proviñsoù Xinjiang hepken” (1915-1949)

== Y ==
=== [[Timbroù Bro warezet Arabia ar Su|Yafa Uhelañ]] ===
*Statud : Sultanelezh gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. Staget ouzh [[Yemen ar Su]] e 1967.
*Alc’hwez : State of Upper Yafa South Arabia (1967)

=== [[Timbroù Yemen |Yemen]] ===
*Statud : Stad savet diwar unvaniezh [[Yemen ar Su]] ha [[Yemen an Norzh]] e 1990.
*Alc’hwez : 
** Yemen Republic (1990-1991)
** Republic of [[Yemen]] (adalek 1991)

=== [[Timbroù Yemen an Norzh |Yemen an Norzh]] ===
[[File:YAR 1969 MiNr0867A pm B002.png|dehou|200px]]
*Statud : Ul lodenn eus an Impalaeriezh ottoman (1873-1918). Rouantelezh (1918-1962). Brezel diabarzh etre roueelourien ha republikaned (1962-1970). Embannet e voe Republik Arab ar Yemen e 1962. Unvanet e voe Yemen ar Su ha Yemen an Norzh e 1990.
*Alc’hwez : 
** Yemen ha lizherennoù arabek (1929-1930)
** Postes du Royaume du Yemen (1939-1945)
** The Moutawakilite KIngdom of Yemen (1952-1959)
** Yemen (1959-1962)
** Timbroù dreistmoullet gant « Free Yemen Fights for God, Imam &amp; Country » (lizherennoù latin hag arabek) (1962)
** Mutawakelite KIngdom of Yemen (1964- 1970)
** Y.A.R. pe Yemen Arab Republic (1962-1991)

=== [[Timbroù Yemen ar Su|Yemen ar Su]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet dindan anv [[Aden]] (1874-1963). Ul lodenn eus Kevread Emirelezhioù Arabia ar Su (1959-1962) adanvet Gwarezva [[Kevread Arabia ar Su]] (1962-1967). Stad dizalc’h (Republik demokratel ha Poblek) etre 1967 ha 1990. Kenteuzet gant [[Republik Arab Yemen]] (Yemen an Norzh) e 1990. Brezel diabarzh e 1994.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Yemen dreistmoullet gant &lt;small&gt;PEOPLE’S REPUBLIC OF SOUTHERN YEMEN&lt;/small&gt; (lizherenneg arabek ha latin (1967)
** People’s Republic of Southern Yemen (1968-1970)
** People’s Democratic of Southern Yemen (1971-1982)
** Yémen PDR (1978-1990)

=== [[Timbroù Yougoslavia|Yougoslavia]] ===
[[File:Europa 1990 Yugoslavia 02.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Ul lodenn eus an Impalaeriezh Aostria-Hungaria betek 1918. Stad dizalc’h dindan anv « Rouantelezh Serbed, Kroated ha Slovened » etre 1918 ha 1929, adanvet “Rouantelezh Yougoslavia” er bloaz 1929. Aloubadeg Alamagn hag Italia (1941-1945). Republik Kevreadel Demokratel e 1945 savet gant unvaniezh c’hwec’h Republik : [[Bosnia-Herzegovina]], [[Kroatia]], [[Makedonia]], [[Montenegro]], [[Serbia]] ha [[Slovenia]], ha div rannvro emren ([[Vojvodine]] ha [[Kosovo]]). Pep bro a voe dizalc’h e 1989, nemet Serbia ha Montenegro a chomas asambles betek 2006.
*Alc’hwez : 
** Kraljevstvo Srba, Hrvata I Slovenga (1921-1929)
** Kraljevina Jugoslavija (1931)
** Југославија ha Jugoslavia (1931-1941)
** Timbroù Serbia dreistmoullet gant “Демократска Федеративна Југославија” (1944-1945)
**Jyгославија Jugoslavija (1945-1948)
** FNR Jugoslavija pe ФHP Југославија (1948-1955)
** Југославија pe Jugoslavija (1955-1965 ha 1998-2002)
** Jugoslavija (1965-1991)
** Југославија (1992-1997)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Serbia]] [[Timbroù Montenegro]]

=== [[Timbroù Sina|Yunnan]] ===
*Statud : Postoù rannvroel.
* Alc’hwez : Timbroù Sina dreistmoullet (1927-1934)
=== [[Timbroù Pakhoi|Yunnan-Fou]] ===
*Statud : Burevioù-post Indez-Sina (trevadenn c’hall) e [[Sina]] (1894-1922).
*Alc’hwez : 
** Timbroù Indez-Sina c’hall dreistmoullet gant Yunnansen (1903-1919)
** Timbroù Indez-Sina c’hall dreistmoullet gant Yunnan-Fou (1906) pe Yunnanfou (1908-1919)

== Z ==
=== [[Timbroù Zadar|Zadar]] ===
*Statud : Kêr eus [[Dalmatia]] aloubet gant Alamagn e 1943. Kêr eus [[Kroatia]] bremañ.
* Alc’hwez : 
** Timbroù Italia dreistmoullet gant “Deutsche Besetzung Zara” (1943)
** Timbroù Italia dreistmoullet gant “Zara” ha linennoù (1943)

=== [[Timbroù Republik Demokratel Kongo|Zair]] ===
*Statud : Stad dizalc’h. Anv a oa gant [[Republik Demokratel Kongo]], etre ar 27 a viz Here 1971 hag ar 17 a viz Mae 1997.
*Alc’hwez : [[Zair|Zaïre]] pe République du Zaïre (1971-1997)
*Pennad kar : [[Timbroù Kongo Velgia]]

=== [[Timbroù Zambezia|Zambezia]] ===
*Statud : Trevadenn bPortugal. Staget ouzh [[Mozambik]] e 1917.
*Alc’hwez : Portugal [[Zambezia]] (1894-1917)
*Pennad kar : [[Timbroù Mozambik]]

=== [[Timbroù Zambia|Zambia]] ===
*Statud : Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1924-1964) dindan anv [[Rodezia an Norzh]]. Stad dizalc’h abaoe 1964
*Alc’hwez : [[ Zambia]] (abaoe 1964)
*Pennad kar : [[Timbroù Rodezia an Norzh]]

=== [[Timbroù Zanzibar|Zanzibar]] ===
[[File:Stamp of Zanzibar - 1964 - Colnect 835434 - Map of Zanzibar and Peba and flag.jpeg|dehou|200px]]
*Statud : Sultanelezh dizalc’h (1861-1890). Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1890-1963).. Unvaniezh [[Tanganyika]] ha [[Zanzibar]] e 1964 dindan anv [[Tanzania]].
*Alc’hwez : 
** Timbroù Indez Breizh-Veur dreistmoullet gant Zanzibar (1895-1896)
** Timbroù Afrika saoz ar Reter dreistmoullet gant Zanzibar (1895-1896)
** Zanzibar  ha poltred ar Sultan (1897-1963)
** Jamhuri Zanzibar (1965)
** Jamhuri Zanzibar-Tanzania (1965)
** Zanzibar-Tanzania (1967)
** Timbroù Tanzania abaoe 1965
*Pennad kar : [[Timbroù Tanzania]]

=== [[Timbroù Zanzibar - Burevioù gall|Zanzibar – Burevioù gall]] ===
*Statud : Burev-post Bro-C’hall e Zanzibar etre 1889 ha 1904.
*Alc’hwez : 
** Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant un talvoud-gwezh en “Anna” (1894-1896)
** Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant &lt;small&gt;ZANZIBAR&lt;/small&gt; (1894-1897)
** Zanzibar (1902-1904)
*Pennad kar : [[Timbroù Zanzibar]]

=== [[Timbroù Zeland-Nevez|Zeland-Nevez]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1851-1931). Stad dizalc’h abaoe 1931.
* Alc’hwez : [[Zeland Nevez|New Zealand]] (abaoe 1855).

=== [[Timbroù Zimbabwe|Zimbabwe]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1923-1953), ezel eus [[Kevread Rodezia ha Nyasaland]] (1953-1964) dindan anv [[Rodezia ar Su]]. Stad dizalc’h abaoe 1965.
*Alc’hwez : [[Zimbabwe]] (abaoe 1965)
*Pennad kar : [[Timbroù Rodezia ar Su]]

=== [[Timbroù Zoulouland|Zoulouland]] ===
*Statud : Gwarezva ar Rouantelezh-Unanet. Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet etre 1894 ha 1896. Dont a reas da vezañ ul lodenn eus [[Unvaniezh Suafrika]] e miz Mae 1910. Stad-emren (Bantoustan) [[KwaZulu]] e Republik SuAfrika etre 1970 ha 1994. Ul lodenn eus Suafrika eo abaoe 1994.
*Alc’hwez :
** Timbroù Rouantelezh-Unanet dreistmoullet “Zululand” (1888).
** Timbroù Natal dreistmoullet “Zululand” (1888-1894).
** Zululand (1894-1896).
*Pennad kar :  [[Timbroù Suafrika]]

==Gwelet ivez==
*[[Timbroù hervez ar vro A...H]]
*[[Timbroù hervez ar vro I...P]]

[[Rummad:Timbrouriezh]]</text>
      <sha1>s758xx58avjyek4jdfmzaoks2c519ai</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Moneizoniezh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176280</id>
    <revision>
      <id>2187116</id>
      <parentid>2155004</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T17:31:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2187116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="520" sha1="shek1eeb9rjozws0258udtic658oq8s" xml:space="preserve">{{Danvez pennad}}
{{databox}}
[[Restr:Monnaie - Bretagne, Duché de Bretagne, Anne, écu d'or, 1498-1499 - btv1b11383831z (1 of 2).jpg|thumb|200x200px|Pezh-moneiz aour warni skeudenn [[Anna Breizh]], skoet e [[Naoned]] (war-dro 1498-1499)]]
Ar '''voneizoniezh''' zo he fal studiañ ar pezhioù [[moneiz]] hag ar [[Medalenn|medalennoù]] kozh. Talvoudus-mat eo evit studiañ an Istor ha dreist-holl Istor an [[Henamzer]]. En [[arkeologiezh]] e vez implijet evit amzeriañ ar gwiskadoù arkeologel.
[[Rummad:Moneizoniezh]]</text>
      <sha1>shek1eeb9rjozws0258udtic658oq8s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Margarita Vojska</title>
    <ns>0</ns>
    <id>177273</id>
    <revision>
      <id>2187147</id>
      <parentid>2170585</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T06:12:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Emdroadur he renk Elo ha kempennig.</comment>
      <origin>2187147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1680" sha1="gxq1wykyrlwsb87754r91zqiqnskwlq" xml:space="preserve">[[Skeudenn:Margarita_Voiska_2013.jpg|thumb|150px|Margarita Voyska e 2013.]]
'''Margarita Voyska&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2900602 Voyska, Margarita| - He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;''' ([[bulgareg]] :Маргарита Войска) a zo bet ganet d'an [[3 Ebrel|3 a viz Ebrel]] [[1963]] e [[Sofia]] ([[Bulgaria]]).&lt;br/&gt;Ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Bulgaria|bulgar]] eo.&lt;br/&gt;Mestrez-veur Meur (WGM) eo abaoe 1985, Gourdoner FIDE abaoe 2016, Tredeog Broadel abaoe 2020&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2900602 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;2 177 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Here 2025 , 2  140 he renk Elo ''Fonnapl'' ha 2 157 he renk Elo ''Luc'hedenn'' e miz dibenn Here 2025&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2900602 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.   2 390 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ e miz Genver 1995.
== Kevezadegoù ==
=== [[Kampionad bulgar an echedoù|Kampionad bulgar an echedoù (Maouezi)]] ===
Trec'h e voe unnek gwezh : e 1982 (rampo gant [[Rumjana Gočeva]]) e [[Sofia]], e 1983, e 1984 (rampo gant [[Rumjana Gočeva]]), e 1998, e 2002 e [[Plovdiv]], e 2003 e [[Sofia]], e 2004 e [[Sofia]], e 2006, e 2007 e [[Pernik]], e 2009 e [[Dupnica]] hag e 2010 e [[Dupnica]].

{{EloChart|Q2900602}}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2900602 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20160308170316/http://chess-db.com/public/ He fichenn e Chess-db] 
* {{en}}[http://www.chessgames.com/player/margarita_voiska.html  He c'hoari  e Chess Games]
{{DEFAULTSORT:Voyska, Margarita}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1963]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]</text>
      <sha1>gxq1wykyrlwsb87754r91zqiqnskwlq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Viktoria Radeva</title>
    <ns>0</ns>
    <id>177965</id>
    <revision>
      <id>2187135</id>
      <parentid>2184395</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T21:42:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <origin>2187135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2515" sha1="674jg4bmeeml3s5ynrx0l8l4wrscl7g" xml:space="preserve">'''Viktoria Radeva''' (e [[bulgareg]]:'' Виктория Радева'')  a zo bet ganet d'ar 15 a viz Mae [[2001]] e [[Bulgaria]].&lt;br/&gt;Ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar eo.&lt;br/&gt;
Mestrez-veur (WGM) eo abaoe 2021, Mestrez etrebroadel (WIM) edo abaoe 2020,  Mestrez FIDE (WFM) abaoe 2015, ''Woman Candidate Master'' (WCM) abaoe 2011&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2915405 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;2 263 edo he [[renk Elo]] ''Standard'', 2 152 he renk Elo ''Fonnapl'' ha 2 141 he renk Elo ''Luc'hedenn'' e miz Meurzh 2026&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2922029 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
2 372 eo he [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Eost 2021.&lt;br/&gt;
== Kevezadegoù ==
=== [[Kampionad bulgar an echedoù|Kampionad bulgar ar maouezi]] ===
Trec'h e voe e 2018 hag e 2019 e [[Chavdar]] hag e 2023 e [[Sofia]]&lt;ref&gt;{{en}}[https://fakti.bg/sport/750729-viktoria-radeva-specheli-shahmatnata-titla-na-balgaria-pri-jenite Fakti, d'an 28 a viz Genver 2023]&lt;/ref&gt;.
===  Kampionad bedel e-dan dek vloaz ===
E 2011 e tapas ar vedalenn argant e [[Caldas Novas]] ([[Brazil]]), eilvet e voe àr-lerc'h ar [[rusian]]ez [[Alexandra Obolentseva]]&lt;ref&gt;{{en}}[https://bnr.bg/en/post/100130538/viktoria-radeva-wins-silver-at-world-youth-chess-championship Viktoria Radeva wins silver at World Youth Chess Championship, Radio Broadel Bulgaria, d'ar 27 a viz Du 2011]&lt;/ref&gt;.
==== Kib ar bed ====
Perzhegañ a reas evit ar gib vedel 2021, koll a reas 2-0 er rondenn gentañ a-enep da [[Tatev Abrahamyan]] ([[SUA]])&lt;ref&gt;{{en}}[https://web.archive.org/web/20211028141455/https://worldcup.fide.com/results Tournament tree — FIDE World Cup]&lt;/ref&gt;.
=== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ===
C'hoariet he deus e skipailh Bulgaria&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/players/Viktoria_Radeva 365 Chess]&lt;/ref&gt;:
* e 2022, er 44{{vet}} Olimpiad e [[Chennai]] ([[India]]), 2,5/5(+2, =1, -2),
* e 2024, er 45{{vet}} Olimpiad e [[Budapest]] ([[Hungaria]]), 7/9(+5, =4, -0)&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/players/Viktoria_Radeva 365 Chess]&lt;/ref&gt;.

{{EloChart|Q2915405}}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2915405 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=139635 He c'hoari e Chess Games]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Viktoria_Radeva He c'hoari e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Radeva, Viktoria}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 2001]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]</text>
      <sha1>674jg4bmeeml3s5ynrx0l8l4wrscl7g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maria Velcheva</title>
    <ns>0</ns>
    <id>177982</id>
    <revision>
      <id>2187146</id>
      <parentid>2170513</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T06:10:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Emdroadur he renk Elo ha kempennig.</comment>
      <origin>2187146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3318" sha1="bmol19rszbcvkks9eg9rmisrq4hccsz" xml:space="preserve">[[Restr :Maria Velcheva.jpg|right|140px|Maria Velcheva.]]
'''Maria Velcheva'''  (e [[bulgareg]]: '' Мария Николаева Велчева '')  a zo bet ganet d'ar 17 a viz Here [[1987]] e [[Sofia]] ([[Bulgaria]]).&lt;br/&gt;Ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar eo.&lt;br/&gt;Mestrez-veur (WGM) eo abaoe 1999, Tredeog broadel eo abaoe 2015&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2907763 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;2 197 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' ha 2 176 he renk Elo ''Luc'hedenn'' e miz Kerzu 2025&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2907763 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;. 
== Kevezadegoù ==
=== [[Kampionad bulgar an echedoù|Kampionad bulgar ar maouezi]] ===
Trec'h e voe e 1996, e 1997, e 1999, e 2000 hag e 2001.
=== Kampionadoù europat ar re yaouank ===
C'hoari a reas adalek 1990 betek 1996 e meur a rummad oad. E 1995 e voe  trec'h en [[Holon]] ([[Israel]]) e rummad ar Merc'hed e-dan ugent vloaz.
=== Tournamant ''Open'' [[Pula]] ([[Kroatia]]) ===
Trec'h e voe e 1998, 5,5/9 (+5,=1,-3)&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?page=1&amp;pid=22033 Chess Games]&lt;/ref&gt;.
=== Kib bedel ar Maouezi ===
E 2008, e [[Nalchik]] ([[Rusia]]), e kollas a-enep da [[Anna Muzychuk]] er rondenn gentañ&lt;ref&gt;{{en}}[http://www.mark-weeks.com/chess/a8wo$wix.htm 2008 FIDE Knockout Matches : World Chess Championship (women) Mark-Weeks.com]&lt;/ref&gt;.
=== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ===
C'hoari a reas eizh gwezh adalek 1996 betek 2010 e skipailh Bulgaria&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/c8i2ecyf.html%20 Olimpbase]&lt;/ref&gt;:
* e 1996, en 32{{vet}} Olimpiad e [[Yerevan]] ([[Armenia]]), 3/5, (+2, =2, -1)&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/players/Maria_Velcheva/?p=1&amp;start=480 365 Chess]&lt;/ref&gt;,
* e 1998, en 33{{vet}} Olimpiad en [[Elista]] ([[Rusia]]), 3/8 (+ 2,= 2, -3)&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/players/Maria_Velcheva/?p=1&amp;start=440 365 Chess]&lt;/ref&gt;,
* e 2000, er 34{{vet}} Olimpiad en [[Istanbul]] ([[Turkia]]), 5/11 (+ 3,= 4, -4)&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/players/Maria_Velcheva/?p=1&amp;start=320 365 Chess]&lt;/ref&gt;,
* e 2002, er 36{{vet}} Olimpiad e [[Bled]] ([[Slovenia]]), 5/9 (+ 3,= 4, -2)&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/players/Maria_Velcheva/?p=1&amp;start=240 365 Chess]&lt;/ref&gt;,
* e 2004, er 36{{vet}} Olimpiad e [[Calvià]] ([[Spagn]]), 8/10 (+ 7,= 2, -1)&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/players/Maria_Velcheva/?p=1&amp;start=160 365 Chess]&lt;/ref&gt;,
* e 2006, er 37{{vet}} Olimpiad e [[Torino]] ([[Italia]]), 4,5/9 (+ 3,= 3, -3)&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/players/Maria_Velcheva/?p=1&amp;start=80 365 Chess]&lt;/ref&gt;,
* e 2008, en 38{{vet}} Olimpiad e [[Dresden]] ([[Alamagn]]), 2/7 (+ 1,= 2, -4)&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/players/Maria_Velcheva 365 Chess]&lt;/ref&gt;,
* e 2010, en 39{{vet}} Olimpiad e [[Khanty-Mansiysk]] ([[Rusia]]), 5/8 (+ 4,= 2, -1)&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/players/Maria_Velcheva 365 Chess]&lt;/ref&gt;.

{{EloChart|Q2903210}}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2903210 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/22033 He c'hoari e Chess Base]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Maria_Velcheva He c'hoari e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Velcheva, Maria}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1976]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]</text>
      <sha1>bmol19rszbcvkks9eg9rmisrq4hccsz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pierre Morvan (amprevanour)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178727</id>
    <revision>
      <id>2187176</id>
      <parentid>2181117</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T11:28:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2187176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4691" sha1="l9yo8ylbt0rmgc1mswjat9vc7a6o7yc" xml:space="preserve">{{LabourAChom}}

'''Pierre Morvan''' a zo un [[roll an amprevanourien|amprevanour]] chomet dizalc'h e-pad al lodenn vrasañ eus e amzer, ha bet degemeret evel enklasker skol-veur da c'houde. Deskrivet en deus 600 spesad [[c'hwil]]ed, dreist-holl [[feuraskelleg]]ed hag a vev er menezioù uhelañ. Lod eus titloù e bennadoù skiantel a veze troet e brezhoneg gantañ. Implijout a rae ''Dremm mab'' evel [[anv-pluenn]].

== Buhez ==
Betek 1989 e renas e enklaskoù er bed, ha dont d'ar gêr en-dro evit ober e vicher blenier taksi e Pariz. Degemeret e voe e [[Mirdi Istor an Natur]] da c'houde. 

== Embannadennoù ==
;1969
*Morvan Pierre. Contribution à la connaissance des Coléoptères Carabiques de l'Iran. In: Bulletin de la Société entomologique de France, volume 74 (7-8), Septembre-octobre 1969. pp. 192-198.
;1970
*Morvan Pierre. Cechenus et Pachycarabus nouveaux [Col. Carabiques]. In: Bulletin de la Société entomologique de France, volume 75 (1-2), Janvier-février 1970. pp. 39-41.
;1972
*Morvan Pierre. Descriptions de nouveaux Coléoptères Carabiques d'Iran. In: Bulletin de la Société entomologique de France, volume 77 (1-2), Janvier-février 1972. pp. 26-28.
;1974
*Morvan, P., Contribution à la connaissance des Coléoptères d’Iran. Journal of Entomological Society of Iran. 1: 129–141. full article (PDF).
*Morvan, P., Contribution à la connaissance des Coléoptères d’Iran. Journal of Entomological Society of Iran. 1: 143–156. full article (PDF).
;1975
*Morvan, P., Nouveaux coléoptères carabiques de l’Iran (4). Journal of Entomological Society of Iran. 2: 45-56.
;1981
*Morvan, P., Contribution à la connaissance des Coléoptères Carabidae de l’Iran (8). Journal of Entomological Society of Iran. 6: 9–46. full article (PDF).
;1982
*Morvan, P., Quatre nouveaux carabiques du Bhoutan (4e note) (Coleoptera: Carabidae, Broscini, Pterostichini, Anchomenini). Entomologica basiliensia 7: 77–88. 
;1992
*Morvan, P. [D.], Contribution à la connaissance des coléoptères Carabidae de Thaïland. Elytron 5: 55–62. Reference page. 
*Morvan, Dremm mab, Contribution à la connaissance des «Colpodes» du Népal (Coleoptera, Caraboidea, Platynina). Descriptions d'un genre nouveau et de dix espèces nouvelles. Bulletin de la Société entomologique de France, 96(4): 331–345. 
;1995
*Morvan, Dremm mab [P.], Description d'un genre nouveau et de neuf espèces nouvelles de Platynina du Népal (Coleoptera, Caraboidea). Bulletin de la Société Entomologique de France, 100: 157–168.
;1997
*Morvan, P. [D.], Etude faunistique des coléoptères du Népal avec extension aux provinces chinoises du Yunnan et du Sichuan. Genre Andrewesius Jedlicka et Vachinius Casale. Loened Aziad Amprevaned Feuraskelleged C’Hwiledig 2: 1–23. 
;1998
*Morvan, P., Nouveaux genres et nouvelles espèces de Colpodes de l'Himalaya oriental. Loened Aziad Amprevaned Feuraskelleged C'hwiledig 3: 1–52. 
;1999
*Morvan, Pierre, Nouveaux genres et nouvelles espèces de Platynina et de Sphodrina de l'Himalaya oriental. Loened Aziad amprevaned feuraskelleged c'hwiledig 4: 1–44.
*Morvan, P. 1999. [New genera and new species of Platynina from the eastern Himalayas.]. Loened Aziad amprevaned feuraskelleged c'hwiledig 5: 1–31. 
;2002
*Morvan, P. [Dremm mab], Nouveaux genres et nouvelles espèces de Platynina de l'Himalaya oriental : Coleoptera, Carabidae, Platynina. Loened Aziad amprevaned feuraskelleged c'hwiledig 7: 1–32. 
;2006
*Pierre Morvan, Dremm mab, Nouvelles espèces de Platynini et Meleagrosini de Chine méridionale (Coleoptera, Caraboidea, Platyninae). Bulletin de la Société entomologique de France 111(1): 73–99.
;2010
*Morvan, P., Mise au point sur les Xestagonum: nepalense, jannuense Jedlicka, keridwen Morvan. Et rectifications des synonymies des genres Deuveius, Batenoplatynus, Kalchtacha. Loened Aziad amprevaned feuraskelleged c'hwiledig 13.

== Enorioù ==
* [https://www.persee.fr/doc/bsef_0037-928x_1978_num_83_9_21672?q=%22Pierre%20Morvan%22 Priz Maurice et Thérèse Pic 1978], Société Entomologique de France
* Priz Rolex 1987                                                                                                                                      

== Pennadoù nes ==
* Prizioù Rolex
* [[Trechus roparzhemoni|''Trechus roparzhemoni'']]

== Liamm diavaez ==
* {{Fr}} [https://web.archive.org/web/20260104083802/https://www.rolex.org/fr/rolex-awards/science-health/pierre-morvan ''Pierre Morvan : Des taxis aux coléoptères'']

{{DEFAULTSORT:Morvan, Pierre}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1935]]
[[Rummad:Bretoned Pariz]]
[[Rummad:Skiantourien Breizh]]
[[Rummad:Amprevanoniourien]]
[[Rummad:Feuraskelleged]]</text>
      <sha1>l9yo8ylbt0rmgc1mswjat9vc7a6o7yc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Evgeni Ermenkov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178731</id>
    <revision>
      <id>2187099</id>
      <parentid>2181673</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T15:40:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Emdroadur e renk Elo ha kempennig.</comment>
      <origin>2187099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2734" sha1="0yga4omoh1l2idbstun90qoqswelg4b" xml:space="preserve">[[Restr:Evgenij_Ermenkov.jpg|right|140px]]
''' Evgenij Ermenkov''', bet ganet e [[1949]], zo ur c'hoarier [[echedoù]] [[bulgar]] ha [[Palestina|palestinian]].&lt;br/&gt;
Mestr-Meur (GM) eo abaoe 1977, Mestr etrebroadel (IM) e oa abaoe 1974&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2900106 E fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
[[Renk Elo]] e miz Genver 2026 : 2 293 ''Standard'', 2 328 ''Fonnapl'' ha 2 360 ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2900106 E fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;. 2 520 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ&lt;ref&gt;{{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/Ermenkov_Evgenij/70500 Chess Base]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
== Kevezadegoù ==
=== Tournamant Yaouidi [[Varna]] (Bulgaria) ===
Tapout a reas an eil plas, 7,5/11 (+6,  =3, -2) war-lerc'h [[Jeno Dory]] e 1969&lt;ref&gt;{{de}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=74105 Chess Games]&lt;/ref&gt;.
=== Kampionad bedel ar Re Yaouank ===
C'hoari a reas e 1969&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=17581 Chess Games]&lt;/ref&gt;.
=== [[Kampionad bulgar an echedoù]] ===
Trec'h eo bet pemp gwezh: e 1973, e 1975 (trec'h er match dirampoiñ), e 1976, e 1979 (trec'h er match dirampoiñ) hag e 1984, rampo gant [[Kiril Georgiev]].
=== [[Olimpiadoù echedoù]] ===
C'hoari a reas&lt;ref&gt;{{en}}[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.olimpbase.org%2Fplayers%2Fpfl9p7xg.html#federation=archive.wikiwix.com&amp;tab=url Olimp Base]&lt;/ref&gt; :
* e skipailh Bulgaria :
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz || Tablezenn|| Niverenn an Olimpiad || Bro ha kêr || Disoc'h
|-
| 1978 || 2 || 23 || {{Arc'hantina}}, [[Buenos Aires]] ||
|-
| 1980 || 1 ||24 || {{Malta}}, [[Valletta]] ||
|-
| 1984 || 2 ||26|| {{Gres}}, [[Thessaloniki]] || 
|-
| 1990 || 4 || 29 || {{Yougoslavia}}, [[Novi Sad]] || 7/10, tapout a reas ar vedalenn arem hiniennel
|-
| 1992 || 3 || 30 || {{Filipinez}}, [[Manila]]||
|-
|}
* e skipailh Palestina :
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz || Tablezenn|| Niverenn an Olimpiad || Bro ha kêr || Disoc'h
|-
| 2004 || 1 || 36 || {{Spagn}}, [[Calvià]] || 10,5/12, tapout a reas ar vedalenn aour hiniennel
|-
| 2006 || 1 || 37 || {{Italia}}, [[Torino]] || 8,5/10, tapout a reas ar vedalenn argant hiniennel
|-
| 2008 || 1 || 38 || {{Alamagn}}, [[Dresden]] ||
|-
|}

{{EloChart|Q2900106}}

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2900106 E fichenn FIDE]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=17581 E c'hoari e Chess Games]
* {{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/Ermenkov_Evgenij/70500 E c'hoari e Chess Base]
{{DEFAULTSORT:Ermenkov, Evgenij}}
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù palestinian]]
[[Rummad:Ganedigezhioù 2002]]</text>
      <sha1>0yga4omoh1l2idbstun90qoqswelg4b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187100</id>
      <parentid>2187099</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T15:41:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Difaz.</comment>
      <origin>2187100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2734" sha1="5o39re4cjdi5b8rbk90sj9m17yafcnv" xml:space="preserve">[[Restr:Evgenij_Ermenkov.jpg|right|140px]]
''' Evgenij Ermenkov''', bet ganet e [[1949]], zo ur c'hoarier [[echedoù]] [[bulgar]] ha [[Palestina|palestinian]].&lt;br/&gt;
Mestr-Meur (GM) eo abaoe 1977, Mestr etrebroadel (IM) e oa abaoe 1974&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2900106 E fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
[[Renk Elo]] e miz Genver 2026 : 2 293 ''Standard'', 2 328 ''Fonnapl'' ha 2 360 ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2900106 E fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;. 2 520 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ&lt;ref&gt;{{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/Ermenkov_Evgenij/70500 Chess Base]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
== Kevezadegoù ==
=== Tournamant Yaouidi [[Varna]] (Bulgaria) ===
Tapout a reas an eil plas, 7,5/11 (+6,  =3, -2) war-lerc'h [[Jeno Dory]] e 1969&lt;ref&gt;{{de}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=74105 Chess Games]&lt;/ref&gt;.
=== Kampionad bedel ar Re Yaouank ===
C'hoari a reas e 1969&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=17581 Chess Games]&lt;/ref&gt;.
=== [[Kampionad bulgar an echedoù]] ===
Trec'h eo bet pemp gwezh: e 1973, e 1975 (trec'h er match dirampoiñ), e 1976, e 1979 (trec'h er match dirampoiñ) hag e 1984, rampo gant [[Kiril Georgiev]].
=== [[Olimpiadoù echedoù]] ===
C'hoari a reas&lt;ref&gt;{{en}}[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.olimpbase.org%2Fplayers%2Fpfl9p7xg.html#federation=archive.wikiwix.com&amp;tab=url Olimp Base]&lt;/ref&gt; :
* e skipailh Bulgaria :
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz || Tablezenn|| Niverenn an Olimpiad || Bro ha kêr || Disoc'h
|-
| 1978 || 2 || 23 || {{Arc'hantina}}, [[Buenos Aires]] ||
|-
| 1980 || 1 ||24 || {{Malta}}, [[Valletta]] ||
|-
| 1984 || 2 ||26|| {{Gres}}, [[Thessaloniki]] || 
|-
| 1990 || 4 || 29 || {{Yougoslavia}}, [[Novi Sad]] || 7/10, tapout a reas ar vedalenn arem hiniennel
|-
| 1992 || 3 || 30 || {{Filipinez}}, [[Manila]]||
|-
|}
* e skipailh Palestina :
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz || Tablezenn|| Niverenn an Olimpiad || Bro ha kêr || Disoc'h
|-
| 2004 || 1 || 36 || {{Spagn}}, [[Calvià]] || 10,5/12, tapout a reas ar vedalenn aour hiniennel
|-
| 2006 || 1 || 37 || {{Italia}}, [[Torino]] || 8,5/10, tapout a reas ar vedalenn argant hiniennel
|-
| 2008 || 1 || 38 || {{Alamagn}}, [[Dresden]] ||
|-
|}

{{EloChart|Q2900106}}

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2900106 E fichenn FIDE]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=17581 E c'hoari e Chess Games]
* {{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/Ermenkov_Evgenij/70500 E c'hoari e Chess Base]
{{DEFAULTSORT:Ermenkov, Evgenij}}
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù palestinian]]
[[Rummad:Ganedigezhioù 1949]]</text>
      <sha1>5o39re4cjdi5b8rbk90sj9m17yafcnv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nurgjul Salimova</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179293</id>
    <revision>
      <id>2187142</id>
      <parentid>2183883</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T06:03:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Emdroadur he renk Elo.</comment>
      <origin>2187142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2333" sha1="ooqfsryt7nn6ggid4r6709wkx5rlay2" xml:space="preserve">[[Restr :Nurgyul_Salimova_at_the_Women's_Candidates_Tournament_2024_01_(cropped).jpg|right|140px|Nurgjul Salimova e 2024.]]
'''Nurgjul Salimova''' (e [[bulgareg]]:''Нургюл Салимова'', e [[turkeg]] ''Nurgül Salimova'', e [[kazakeg]]: ''Нұргүл Сәлімова'') a zo bet ganet d'an 2 a viz Even [[2003]] e [[Kreptsja]] ([[Bulgaria]]).&lt;br/&gt; Ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar eo.&lt;br/&gt; Mestr etrebroadel (IM) ha Mestrez-Veur (WGM) eo abaoe 2019, Mestrez etrebroadel (WIM) abaoe 2018, Mestr  (FM) abaoe 2017, Mestrez  FIDE (WFM) abaoe 2011&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2915138 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
2 401 edo he [[renk Elo]] ''Standard'', 2 308 he renk Elo ''Fonnapl'' ha 2 350 he renk Elo ''Luc'hedenn'' e miz Meurzh 2026&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2915138 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;. &lt;br/&gt; 
== Kevezadegoù ==
=== [[Kampionad bulgar an echedoù|Kampionad bulgar ar Maouezi]] ===
* Trec'h e voe e Kampionad ''Standard'' ar Maouezi  e 2017 e [[Pleven (Bulgaria)|Pleven]]&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chess.com/blog/raync910/2023-bulgarian-chess-championships-nurgyul-salimova-rising-star Rising Chess Star Emerges In Bulgaria: Under-20 Woman Almost Wins National Championship Chess Com, 2023]&lt;/ref&gt;.
=== Kampionad europat an echedoù (Merc'hed) ===
* E 2011 e voe trec'h, 7/9, er rummad e-dan eizh vloaz en [[Albena]] ([[Bulgaria]])&lt;ref&gt;{{en}}[http://chess-results.com/tnr55698.aspx?lan=1&amp;art=4&amp;flag=30&amp;wi=821 European Youth Chess Championship Chess Results]&lt;/ref&gt;. 
* E 2015 e voe trec'h, 7,5/9, er rummad e-dan daouzek vloaz e [[Kouty nad Desnou]] ([[Tchekia]])&lt;ref&gt;{{en}}[http://chess-results.com/tnr178663.aspx?lan=1&amp;art=4&amp;turdet=YES&amp;wi=984 European Union Youth Championship – U12 Chess Results]&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.europechess.org/winners-announced-at-eu-youth-championship-2015/ Europe Chess Union, d'an 28 a viz Eost 2015]&lt;/ref&gt;.

{{EloChart|Q2915138}}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2915138 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=139633 He c'hoari e Chess Games]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Nurgyul_Salimova He c'hoari e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Salimova, Nurgjul}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 2003]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]</text>
      <sha1>ooqfsryt7nn6ggid4r6709wkx5rlay2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Elitsa Raeva</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179306</id>
    <revision>
      <id>2187136</id>
      <parentid>2186262</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T21:44:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Emdroadur he renk Elo.</comment>
      <origin>2187136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3510" sha1="40ysr7y3jpd77vj9arohxi41pnqccyr" xml:space="preserve">[[Restr :Elitsa Raeva 2013.jpg|thumb|upright|Elitsa Raeva e 2013.]]
'''Elitsa Raeva''' (Елица Раева e [[bulgareg]]) a zo bet ganet d'an 13 a viz Meurzh [[1987]] e [[Rouse|Ruse]] ([[Bulgaria]]).&lt;br/&gt; Ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar eo.&lt;br/&gt;
Mestrez etrebroadel (WIM) eo abaoe 2008, Mestrez FIDE (WFM) e oa abaoe 2007 &lt;ref&gt;{{en}} [https://ratings.fide.com/profile/2906660 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
{{formatnum:2176}} edo he [[renk Elo]] ''Standard'',  {{formatnum:2092}} he renk Elo ''Fonnapl'' ha {{formatnum:2074}} he renk Elo ''Luc'hedenn'' e miz C'hwevrer 2026&lt;ref&gt;{{en}} [https://ratings.fide.com/profile/2906660 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Kampionad bulgar ar Re Yaouank (Merc'hed) ====
* Trec'h e voe e 2008.
* Beskampionez e voe peder gwezh: e 2011, e 2012, e 2013hag e 2014.
==== [[Kampionad bulgar an echedoù|Kampionad bulgar ar maouezi]] ====
Trec'h e voe e 2016 e [[Pleven (Bulgaria)|Pleven]].
==== &quot;Open&quot; e koun [[Milko Bobotsov]] ====
Trec'h e voe rampo 7/9 gant [[Petar Drenchev]] hag [[Ivajlo Enchev]] en eil tournamant  e [[Sofia]] (Bulgaria) e 2010&lt;ref&gt;{{en}}[https://s2.chess-results.com/tnr32526.aspx?art=1&amp;rd=9&amp;lan=3&amp;SNode=S0 Chess Results]&lt;/ref&gt;.
==== Kampionad bedel ar Re Yaouank (Merc'hed) ====
* E 1997 e kemeras perzh er rummad e-dan dek vloaz. 
* E 1998 e kemeras perzh er rummad e-dan daouzek vloaz. 
* E 2003 e kemeras perzh er rummad e-dan triwec'hed vloaz.
* C'hoari a reas e 2005 en [[Istanbul]] ([[Turkia]]) er rummad ''Yaouankad'', 4,5/12 (+ 3, = 3, - 5)&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?page=2&amp;pid=54802 Chess Games]&lt;/ref&gt;.
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kampionadoù europat dre skipailh (Maouezi) ==== 
C'hoari a reas peder gwezh e skipailh Bulgaria.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Bloaz||Tablezenn||Niverenn ar gevezadeg||Bro ha kêr||Poentoù||Notennoù ha daveennoù
|-
|2003|| ||14||{{Bulgaria}}, [[Plovdiv]]|| ||
|-
|2007|| ||16||{{Gres}}, [[Heraklion]]||5,5/9 (= 4, = 3, - 2)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?page=2&amp;pid=54802 Chess Games]&lt;/ref&gt;.
|-
|2009|| ||17||{{Serbia}}, [[Novi Sad]]||1/7 (+ 1, = 0, - 6)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?page=3&amp;pid=54802 Chess Games]&lt;/ref&gt;.
|-
|2013|| ||19||{{Polonia}}, [[Varsovia]]||5,5/9 (+ 4, = 3, - 2)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?page=5&amp;pid=54802 Chess Games]&lt;/ref&gt;.
|-
|}
==== [[Olimpiadoù echedoù]] ==== 
C'hoari a reas teir gwezh e skipailh Bulgaria.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Poentoù||Notennoù ha daveennoù
|-
|2008||erlerc'hierez||23||{{Alamagn}}, [[Dresden]]||5/8 (+ 4, = 2, - 2)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/tdd1lz1d.html Olimpbase]&lt;/ref&gt;.
|-
|2012||erlerc'hierez ||25|| {{Turkia}}, [[Istanbul]]||3,5/7 (+ 3, = 1, - 3)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/tdd1lz1d.html Olimpbase]&lt;/ref&gt;.
|-
|2016|| ||27||{{Azerbaidjan}}, [[Bakou]]||6,5/10 (+ 5, = 3, - 2)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?page=6&amp;pid=54802 Chess Games]&lt;/ref&gt;.
|-
|}

{{EloChart|Q2906660}}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2906660 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=54802 He c'hoari e Chess Base]
* {{en}}[http://www.365chess.com/players/Elitsa_Raeva He c'hoari e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Raeva, Elitsa}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1987]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]</text>
      <sha1>40ysr7y3jpd77vj9arohxi41pnqccyr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Svetla Yordanova</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179325</id>
    <revision>
      <id>2187148</id>
      <parentid>2183064</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T06:13:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Emdroadur e renk Elo.</comment>
      <origin>2187148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3457" sha1="dekku1xaoljdk0zvha02ifownpi52h9" xml:space="preserve">[[Restr:Svetla_Yordanova_(8377942396).jpg|thumb|upright|Svetla Yordanova e 2013.]]
'''Svetla Yordanova''' ('''Светла Йорданова''' e [[bulgareg]]) a zo bet ganet d'an 8 a viz Mae [[1976]] e [[Bulgaria]].&lt;br/&gt; Ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar eo.&lt;br/&gt;
== FIDE ==
* Mestrez etrebroadel (WIM) eo abaoe 2008, Mestrez FIDE (WFM) e oa abaoe 2007, Gourdoner FIDE eo abaoe 2012, Tredeog FIDE abaoe 2011 ha Tredeog Etrebroadel abaoe 2013&lt;ref&gt;{{en}} [https://ratings.fide.com/profile/290518 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
* Miz Meurzh 2026: {{formatnum:2059}} edo he [[renk Elo]] ''Standard'', {{formatnum:2057}} he renk Elo ''Fonnapl'' ha {{formatnum:2094}} he renk Elo ''Luc'hedenn'' e miz C'hwevrer 2026&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2905108 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
== Echedoù dre lizher ==
''Lady International Master'' (LIM) eo abaoe 2010 ha ''Lady Grandmaster'' (LGM) e 2011, 2 308 eo he renk Elo ICCF&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.iccf.com/player?tab=9&amp;id=50502 Yordanova, Svetla ICCF.com]&lt;/ref&gt;.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Tournamant ''Open''-A kampionad [[Slovakia]] (hollek) ====
C'hoari a reas e 2010, 2,5/6 (+ 2, = 1, - 3)&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?page=3&amp;pid=58685 Chess Games]&lt;/ref&gt;.
==== Tournamant ''Open'' hollek [[Karpoš]] ([[Makedonia an Norzh]]) ====
C'hoari a reas e 2015, 3,5/8 (+ 2, = 1, - 3)&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?page=3&amp;pid=58685 Chess Games]&lt;/ref&gt;.
==== [[Kampionad bulgar an echedoù|Kampionad bulgar ar maouezi]] ====
* C'hoari a reas e 2001, 4,5/11 (+ 3, = 1, - 4), e [[Plovdiv]]&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=58685 Chess Games]&lt;/ref&gt;.
* Trec'h e voe e 2015 e [[Pleven (Bulgaria)|Pleven]].
=== Kampionad europat an echedoù (Maouezi) ===
C'hoari a reas:
* e 2002, 5/11 (+ 4, = 2, - 5) e [[Varna]] ([[Bulgaria]])&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?page=3&amp;pid=58685 Chess Games]&lt;/ref&gt;,
* e 2014, 3/10 (+ 1, = 4, - 5) e [[Plovdiv]] ([[Bulgaria]])&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?page=3&amp;pid=58685 Chess Games]&lt;/ref&gt;. 
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kampionad bulgar dre skipailh (Maouezi) ==== 
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Miz ha bloaz||Tablezenn||Kêr||Poentoù||Notennoù ha daveennoù
|-
| 2001|| ||||4,5/7 (+ 4, = 1, - 2)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=58685 Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|Du 2003|| ||[[Plovdiv]]||4,5/6 (+ 3, = 3, - 0)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/players/Svetla_Yordanova/?p=1&amp;start=160 Chess Results]&lt;/ref&gt;
|-
|Here 2005|| ||[[Pamporovo]]||4,5/7 (+ 4, = 1, - 2)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/BUL-chT_(Women)_2001/4521 Chess Results]&lt;/ref&gt;
|-
|}
==== Olimpiadoù dre lizher (Maouezi) ====
C'hoariet he deus e skipailh Bulgaria e 2008-2010 ouzh an deirvet tablezenn, 6,5/10,&lt;ref&gt;{{en}}[https://kszgk.com/iccf/?page_id=574 ICCF]&lt;/ref&gt;

{{EloChart|Q2905108}}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2905108 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=58685 He c'hoari e Chess Base]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Svetla_Yordanova He c'hoari e 365 Chess]
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20160418033929/http://chess-db.com/public/pinfo.jsp?id=2905108 455 partienn e Chess DB]
{{DEFAULTSORT:Yordanova, Svetla}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1976]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]</text>
      <sha1>dekku1xaoljdk0zvha02ifownpi52h9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ljubka Genova</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179424</id>
    <revision>
      <id>2187102</id>
      <parentid>2184073</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T15:42:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Emdroadur he renk Elo.</comment>
      <origin>2187102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3776" sha1="2fybrhpfrmjk3ml7ojzbejarn42hxle" xml:space="preserve">[[Restr :Genova Lyubka.jpg|right|120px|Lyubka Genova e 2010.]]
''' Genova Lyubka''' (e [[bulgareg]]: ''Любка Генова'') a zo bet ganet d'ar 25 a viz Here [[1983]] e [[Sofia]] ([[Bulgaria]]).&lt;br/&gt; Ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar eo.&lt;br/&gt;
Mestrez Etrebroadel (WIM) eo abaoe 2003&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2905612 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt; 2 219 edo he [[renk Elo]] ''Standard'', 2 230 he renk Elo ''Fonnapl'' ha 2 224 he renk Elo ''Luc'hedenn'' e miz Meurzh 2026&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2905612 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;. 2 260 eo he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Here 2008.&lt;br/&gt; Dimezet eo gant ar c'hoarier [[Petar Genov]].&lt;br/&gt;
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== [[Kampionad bulgar an echedoù]] ====
===== Kampionad bulgar ar Re Yaouank (Merc'hed) =====
Etre 1992 ha 2003 e voe trec'h:
* div wezh er rummad e-dan dek vloaz,
* div wezh er rummad e-dan daouzek vloaz,
* div wezh er rummad e-dan pevarzek vloaz,
* div wezh er rummad e-dan c'hwezek vloaz,
* ur wezh er rummad e-dan triwec'h vloaz,
* ur wezh er rummad e-dan ugent vloaz.
===== [[Kampionad bulgar an echedoù|Kampionad bulgar ar Maouezi]] =====
* Trec'h e voe e Kampionad ''Standard'' ar Maouezi e 2005 e [[Veliko Tărnovo]].&lt;br/&gt; 
* Tapout a reas an eil plas, 8/11 (+ 6, = 4, - 1)&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=121306 Chess Games]&lt;/ref&gt; e [[Plovdiv]] e 2001 hag e [[Dupnica]] e 2009.&lt;br/&gt; 
* Tapout a reas an deirvet plas e [[Pernik]] e 2007.&lt;br/&gt; 
==== Kevezadegoù hiniennel all ====
===== Kampionad balkaniat (Maouezi) =====
Kemer a reas perzh e 2001, 8/9 (+ = 7, = 4, - 0)&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=121306 Chess Games]&lt;/ref&gt;.
===== Kampionad europat ar Re Yaouank (Merc'hed) =====
Beskampionez e voe er rummad e-dan dek vloaz e 1993 e [[Szombathely]] ([[Hungaria]])&lt;ref&gt;{{en}}[https://players.chessbase.com/ecogamesreplayer/Genova_Liubka_102?isWhite=True Chess Base]&lt;/ref&gt;.
===== Kampionad bedel ar Re Yaouank (Merc'hed) =====
====== Partiennoù ''Standard'' ======
Kemer a reas perzh peder gwezh:
* beskampionez e voe er rummad e-dan dek vloaz e 1993 e [[Bratislava]] ([[Slovakia]]) &lt;ref&gt;{{en}}[https://players.chessbase.com/ecogamesreplayer/Genova_Liubka_201?isWhite=True Chess Base]&lt;/ref&gt;,
* div wezh, e 1994 hag e 1995, er rummad e-dan daouzek vloaz,
* ur wezh e 1999 er rummad e-dan triwec'h vloaz.
====== Partiennoù ''Fonnapl'' ======
Beskampionez e voe er rummad e-dan daouzek vloaz e 1995 e [[Pariz]] ([[Bro-C'hall]]). 
===== Kampionad europat ar Maouezi =====
Kemer a reas perzh en Eil kampionad e mizioù Ebrel ha Mae 2001 e [[Varsovia]] ([[Polonia]]), 6/11 (+ 4, = 4, - 3)&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=121306 Chess Games]&lt;/ref&gt;.
===== Tournamantoù ''Open'' e [[Breizh]] ===== 
Kemer a reas perzh e daou dournamant&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=121306 Chess Games]&lt;/ref&gt;:
* e 3{{vet}} Tournamant ''Open'' [[Plangoed]] e 2003,
* e Tournamant ''Open'' CMB Breizh Masters [[Gwengamp]] (e [[Pabu]] e gwirionez) e miz C'hwevrer 2010.
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kampionad bulgar dre skipailh (Maouezi) ====
C'hoari a reas e 2001, 4,5/7 (+ 2, = 5, - 0)&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=121306 Chess Games]&lt;/ref&gt;.

{{EloChart|Q2905612}}

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2905612 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/genova_liubka/86098 He c'hoari e Chess Base]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=121306 He c'hoari e Chess Games]
{{DEFAULTSORT:Genova, Lyubka}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1983]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]</text>
      <sha1>2fybrhpfrmjk3ml7ojzbejarn42hxle</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maja Koen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179452</id>
    <revision>
      <id>2187109</id>
      <parentid>2184223</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T15:58:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Emdroadur he renk Elo.</comment>
      <origin>2187109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2263" sha1="bhw8cuij87to84vu6746ksq2ytcdton" xml:space="preserve">'''Maja Koen''' (e [[bulgareg]]: '''Мая Коен''') a zo bet ganet d'an [[21 Ebrel|21 a viz Ebrel]] [[1973]] e [[Bulgaria]].&lt;br/&gt;Ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Bulgaria|bulgar]] eo.&lt;br/&gt;Mestrez etrebroadel (WIM) eo abaoe 1992&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2902370 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;2 105 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Meurzh 2026 ha 2 049 he renk Elo ''Luc'hedenn'' e miz Here 2025&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2902370 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;2 275 e voe he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 1993.&lt;br/&gt;C'hoari a ra e kleub Rokada [[Plovdiv]]&lt;ref&gt;{{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/koen_maja/131637 Chess Base]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== [[Kampionad bulgar an echedoù|Kampionad bulgar ar Maouezi]] ====
Trec'h e voe e Kampionad ''Standard'' ar Maouezi e 1992 e [[Pernik]] hag e 1994.
==== Kampionad bedel ar Re Yaouank (Merc'hed) ====
Tapout a reas an deirvet plas :
* er rummad e-dan c'hwezek vloaz e 1989 en [[Aguadilla]] ([[Spagn]]),
* er rummad e-dan ugent vloaz e 1991 e [[Mamaia]] ([[Roumania]]).
==== Tournamant takadel ====
C'hoari a reas e 1991 en [[Hajdúszoboszló]] ([[Hungaria]]), tapout a reas ar seizhvet plas.
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kampionad europat ar Maouezi ====
C'hoari a reas ur wezh e skipailh Bulgaria&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersu/l9d3rtba.html OlimpBase]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Bro ha kêr||Disoc'h
|-
|1992||2||{{Hungaria}} [[Debrecen]]||2/6 (+ 1, = 2, - 3)
|-
|}
==== [[Olimpiadoù echedoù]] ==== 
C'hoari a reas ur wezh e skipailh Bulgaria&lt;ref&gt;{{en}}[http://www.olimpbase.org/playersw/l9d3rtba.html Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Disoc'h
|-
|1992||2||15||{{Filipinez}} [[Manila]]||7,5/12 (+ 6, = 3, - 3)
|-
|}

{{EloChart|Q2902370}}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2902370 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/koen_maja/131637 Chess Base]
* {{en}}[http://www.365chess.com/players/Maja_Koen 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Koen, Maja}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1973]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]</text>
      <sha1>bhw8cuij87to84vu6746ksq2ytcdton</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pavlina Čilingirova</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179458</id>
    <revision>
      <id>2187095</id>
      <parentid>2184284</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T15:36:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Emdroadur he renk Elo.</comment>
      <origin>2187095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3264" sha1="iwxb9urkj95o7oi0jul98ld8uu16kqf" xml:space="preserve">'''Pavlina Čilingirova''' (e [[bulgareg]]:''' Павлина Чилингирова'''), ha '''Pavlina Angelova''' ivez (e [[bulgareg]]: '''Павлина Ангелова''') a zo bet ganet d'an [[22 Here|22 a viz Here]] [[1955]] e [[Bulgaria]].&lt;br/&gt;Ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Bulgaria|bulgar]] eo.&lt;br/&gt;Mestrez etrebroadel (WIM) eo abaoe 1982.&lt;br/&gt;2 105 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Meurzh 2026&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2902370 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;[[Renk Elo]] ''Standard'' uhelañ: 2 305, bet tizhet e miz Genver 1994.&lt;br/&gt;
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== [[Kampionad bulgar an echedoù|Kampionad bulgar ar Maouezi]] ====
* Trec'h e voe e Kampionad ''Standard'' ar Maouezi e 1993.
* Tapout a reas an eil plas div wezh: e 1981 hag e [[Pernik]] e 2007 .
* Tapout a reas an deirvet plas c'hwec'h gwezh: e 1980, e 1986, e 1989 e [[Sofia]], e 1990, e 2004 e [[Sofia]] hag e 2006 e [[Vilingrad]].
==== Tournamantoù takadel ====
C'hoari a reas peder gwezh: e 1981, e 1987, e 1993 hag e 1995.
==== Kevezadegoù hiniennel all ====
* E 1988 e voe trec'h e Trournamant etrebroadel ar Maouezi e [[Dortmund]] ([[Republik Kevreadel Alamagn]])&lt;ref&gt;{{en}}[http://www.365chess.com/tournaments/Dortmund-A_(Women)_1988 Dortmund-A (Women) 1988 365 Chess]&lt;/ref&gt;.
* E mizioù Gouhere hag Eost 2007 e voe trec'h e Tournamant ''Thracian Princess'' e [[Vratsa]] (Bulgaria) 8/9 (+ 7, = 2, - 0)&lt;ref&gt;{{en}}[https://openwomen2007.chessvr.com/results.htm Chessvr]&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/tournament_information.phtml?event=9545 FIDE]&lt;/ref&gt;.
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== [[Olimpiadoù echedoù]] ==== 
C'hoari a reas eizh gwezh e skipailh Bulgaria.
&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/m24w24ql.html Wojciech Bartelski Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Disoc'h
|-
| 1980 ||erlec'hierez 1 ||9 ||{{Malta}} [[Valletta]]|| 3/6 (+1, =4, -1)
|-
| 1982 ||erlec'hierez 1||10||{{Suis}} [[Luzern]]|| 6/10 (+5, =2, -3)
|-
| 1984 ||3||11||{{Gres}} [[Thessaloniki]]|| 8,5/12 (+5, =7, -0)
|-
| 1986 ||3||12||{{EAU}} [[Dubai]]|| 7/10 (+6, =2, -2)
|-
| 1988 ||2||13||{{Gres}} [[Thessaloniki]]|| 5/10 (+4, =2, -4)
|-
| 1990 ||3||14|| {{Yougoslavia}} [[Novi Sad]]|| 6/10 (+5, =4, -1)
|-
| 1992 ||3||15|| {{Filipinez}} [[Manila]]|| 6,5/11 (+6, =1, -4)
|-
| 1994 ||erlec'hierez 1||16||{{Rusia}} [[Moskov]]|| 2,5/7 (+2, =1, -4)
|}
==== Kampionad europat ar Maouezi ====
C'hoari a reas div wezh e skipailh Bulgaria&lt;ref&gt;{{en}}[http://www.olimpbase.org/playersu/m24w24ql.html Wojciech Bartelski European Women's Team Chess Championship :: Pavlina Chilingirova Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn ar C'hampionad||Bro ha kêr||Disoc'h
|-
|1992||erlec'hierez 1||1||{{Hungaria}} [[Debrecen]]||5,5/7 (+ 5, = 1, - 1)
|-
|2007||4||7||{{Gres}} [[Heraklion]]||1/3 (+ 1, = 0, - 2)
|-
|}

{{EloChart|Q2902370}}

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2902370 He fichenn FIDE]
* {{en}}[http://www.365chess.com/players/Pavlina_Chilingirova 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Chilingirova, Pavlina}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1955]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]</text>
      <sha1>iwxb9urkj95o7oi0jul98ld8uu16kqf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rumjana Gočeva</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179465</id>
    <revision>
      <id>2187106</id>
      <parentid>2186109</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T15:52:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Emdroadur he renk Elo.</comment>
      <origin>2187106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2158" sha1="ivvts9trrjapw8udeg8kskcte8f36wv" xml:space="preserve">'''Rumiana Hristova Bojadjieva-Gocheva''' (e [[bulgareg]]:'''  Румяна Христова Бояджиева-Гочева'''), a zo bet ganet d'an [[21 Gouhere|21 a viz Gouhere]] [[1957]] en [[Asenovgrad]] ([[Bulgaria]]).&lt;br/&gt;
Ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Bulgaria|bulgar]] eo.&lt;br/&gt;Mestrez etrebroadel (WIM) eo abaoe 1982 ha Tredeog broadel abaoe 2022&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2902206 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;{{formatnum:1999}} edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Meurzh 2026, {{formatnum:1951}} he renk Elo ''Fonnapl'' ha {{formatnum:1972}} he renk Elo ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2902206 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== [[Kampionad bulgar an echedoù|Kampionad bulgar ar Maouezi]] ====
Trec'h e voe c'hwec'h gwezh e Kampionad ''Standard'' ar Maouezi: e 1980, e 1982 (rampo gant [[Margarita Vojska]]), e 1984 (rampo gant [[Margarita Vojska]]), e 1987, e 1989 hag e 1991.
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== [[Olimpiadoù echedoù]] ==== 
C'hoari a reas pemp gwezh e skipailh Bulgaria&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/iuiu8wqg.html Wojciech Bartelski Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Disoc'h
|-
| 1980||2||9||{{Malta}} [[Valletta]]||6,5/11 (+6, =1, -4)
|-
| 1982||2||10||{{Suis}} [[Luzern]]||6/11 (+4, =4, -3)
|-
| 1984||2||11||{{Gres}} [[Thessaloniki]]||5/9 (+3, =4, -2)
|-
| 1986||erlec'hierez 1||12||{{EAU}} [[Dubai]]||5/9 (+5, =0, -4)
|-
| 1990||erlec'hierez 1||14||{{Yougoslavia}} [[Novi Sad]]||7/10 (+5, =4, -1)
|-
|}

{{EloChart|Q2902206}}

== Mammenn ==
* {{bg}}''Личностите в Българския шахмат''  (''Personelezhioù an echedoù bulgar''), БФШ, 2008.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2902206 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=56162 Chess Games]
* {{en}}[http://chess-db.com/public/pinfo.jsp?id=2902206 Chess.db]
[[Rummad:Ganedigezhioù 1955]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]
{{DEFAULTSORT:Gocheva, Rumiana}}</text>
      <sha1>ivvts9trrjapw8udeg8kskcte8f36wv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vera Pejčeva</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179468</id>
    <revision>
      <id>2187132</id>
      <parentid>2184387</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T21:19:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Emdroadur he renk Elo.</comment>
      <origin>2187132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3095" sha1="481gfall6kfyc5ess9kmhd4kv8kfvsg" xml:space="preserve">[[Restr:Kolumbien_Deutschland_2006_Turin.jpg|right|280px|Vera Pejčeva-Jürgens a-zehou e Torino e 2006, match a-enep da skipailh Kolombia.]]
'''Vera Pejčeva-Jürgens''' (e [[bulgareg]]: '''Вера Пейчева-Юргенс''') a zo bet ganet d'ar [[5 Gwengolo|5 a viz Gwengolo]] [[1969]] e [[Stara Zagora]] ([[Bulgaria]]).&lt;br/&gt;
Ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Bulgaria|bulgar]] hag [[Alamagn|alaman]] eo.&lt;br/&gt;Mestrez veur (WGM) eo abaoe 1993, Mestrez etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1988.&lt;br/&gt;{{formatnum:2270}} edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Meurzh 2026&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/4617339 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;2 340 e voe he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 1994.&lt;br/&gt;
Dimeziñ a reas e 1991 ha mont a reas da chom da Alamagn. C'hoari a ra eno abaoe 1992.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== [[Kampionad bulgar an echedoù|Kampionad ''Standard'' bulgar ar Maouezi]] ====
* Tapout a reas an eil plas e 1987 e [[Sofia]].
* Trec'h e voe e 1990.
==== Kampionad europat (Merc'hed) ====
Tapout a reas an eil plas e 1989 er rummad e-dan ugent vloaz en [[Arnhem]] ([[Izelvroioù]]).
==== Tournamant etrebroadel ar Maouezi e [[Dresden]] (Alamagn) ====
Tapout a reas an eil plas e 1993 war-lerc'h [[Margarita Vojska]]. 
==== Tournamant etrebroadel [[Aten]] ([[Gres]]) ====
Tapout a reas an eil plas e 1989 war-lerc'h [[Svetlana Prudnikova]].
==== Tournamant takadel [[Graz]] ([[Aostria]]) ====
Trec'h e voe e 1993.
==== Tournamant etretakadel [[Jakarta]] ([[Indonezia]]) ====
C'hoari a reas e 1993, 32{{vet}} e voe&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.mark-weeks.com/chess/93wo$iix.htm 1993 Jakarta Interzonal Tournament : World Chess Championship (women) Mark weeks]&lt;/ref&gt;.
==== Kampionad alaman (Maouezi) ====
* Tapout a reas an eil plas e 2002 war-lerc'h [[Gisela Fischdick]]&lt;ref&gt;{{de}}[http://www.teleschach.de/damen/barnstorf2002.htm 10. Deutsche Schnellschachmeisterschaft der Frauen]&lt;/ref&gt;.
* Trec'h e voe e 2007 er C'hampionas ''Fonnapl''&lt;ref&gt;{{de}}[http://www.teleschach.de/damen/lauterberg2007.htm 15. Deutsche Frauen-Schnellschachmeisterschaft 2007]&lt;/ref&gt;.
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== [[Olimpiadoù echedoù]] ==== 
* C'hoari a reas ur wezh e skipailh Bulgaria&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/jn11zble.html Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Disoc'h
|-
|1990||2||14||{{Yougoslavia}} [[Novi Sad]]||5,5/10 (+ 4, = 3, - 4)
|-
|}
* C'hoari a reas ur wezh e skipailh [[Alamagn]]&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/d931v5ve.html Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Disoc'h
|-
|2006||erlec'hierez 1||21||{{Italia}} [[Torino]]||6/10 (+ 3, = 6, - 1)
|-
|}

{{EloChart|Q4617339}}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/4617339 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=57074 Chess Games]
{{DEFAULTSORT:Peicheva, Vera}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1969]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]</text>
      <sha1>481gfall6kfyc5ess9kmhd4kv8kfvsg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Andzhelika Nenova</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179481</id>
    <revision>
      <id>2187130</id>
      <parentid>2184418</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T21:17:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Emdroadur he renk Elo.</comment>
      <origin>2187130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1429" sha1="tjgab1qbkm2pjo7jieo9hh0etjep3dl" xml:space="preserve">'''Andzhelika Nenova''' (e [[bulgareg]]:'''Анжелика Ненова''') a zo bet ganet e [[2010]] e [[Bulgaria]].&lt;br/&gt;Ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar eo.&lt;br/&gt;1 982 edo he [[renk Elo]] ''Standard'', 1 877 he renk Elo ''Fonnapl'' ha 1 839 he renk Elo ''Luc'hedenn'' e miz Kerzu 2025&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2939355 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
== Kevezadegoù ==
=== [[Kampionad bulgar an echedoù|Kampionad bulgar ar maouezi]] ===
Trec'h e voe e 2025 en [[Etropole]], 6/7 (+ 5, = 2, - 0)&lt;ref&gt;{{bg}}[https://www.bulchess.com/post/%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0-%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0-%D1%88%D0%B0%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD-%D0%B7%D0%B0-2025-%D0%B3 Bul Chess d'ar 24 a viz Du 2025]&lt;/ref&gt;.
=== Kampionad europat ar Maouezi ===
C'hoari a reas, 5/11 (+ 4, = 2, - 5), e [[Enez Rodos|Rodos]] e mizioù Meurzh hag Ebrel 2025 &lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=216302 He c'hoari e Chess Games]&lt;/ref&gt;.

{{EloChart|Q2939355}}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2939355 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/Nenova_Andzhelika/708929 He c'hoari e Chess Base]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=216302 He c'hoari e Chess Games]
{{DEFAULTSORT:Nenova, Andzhelika}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 2010]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]</text>
      <sha1>tjgab1qbkm2pjo7jieo9hh0etjep3dl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187131</id>
      <parentid>2187130</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T21:18:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2187131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1406" sha1="49aeny0z7s1gr7oc8931ubu6sgvjn6q" xml:space="preserve">'''Andzhelika Nenova''' (e [[bulgareg]]:'''Анжелика Ненова''') a zo bet ganet e [[2010]] e [[Bulgaria]].&lt;br/&gt;Ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar eo.&lt;br/&gt;1 982 edo he [[renk Elo]] ''Standard'', 1 877 he renk Elo ''Fonnapl'' ha 1 839 he renk Elo ''Luc'hedenn'' e miz Kerzu 2025&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2939355 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
== Kevezadegoù ==
=== [[Kampionad bulgar an echedoù|Kampionad bulgar ar maouezi]] ===
Trec'h e voe e 2025 en [[Etropole]], 6/7 (+ 5, = 2, - 0)&lt;ref&gt;{{bg}}[https://www.bulchess.com/post/%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0-%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0-%D1%88%D0%B0%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD-%D0%B7%D0%B0-2025-%D0%B3 Bul Chess d'ar 24 a viz Du 2025]&lt;/ref&gt;.
=== Kampionad europat ar Maouezi ===
C'hoari a reas, 5/11 (+ 4, = 2, - 5), e [[Enez Rodos|Rodos]] e mizioù Meurzh hag Ebrel 2025 &lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=216302 He c'hoari e Chess Games]&lt;/ref&gt;.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2939355 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/Nenova_Andzhelika/708929 He c'hoari e Chess Base]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=216302 He c'hoari e Chess Games]
{{DEFAULTSORT:Nenova, Andzhelika}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 2010]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]</text>
      <sha1>49aeny0z7s1gr7oc8931ubu6sgvjn6q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Antonina Georgieva</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179505</id>
    <revision>
      <id>2187105</id>
      <parentid>2184889</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T15:50:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Emdroadur he renk Elo.</comment>
      <origin>2187105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5057" sha1="afedget55mi4v3wcrklkvaro10e8w7j" xml:space="preserve">'''Antonina Georgieva''' ([[bulgareg]] : Антонина Георгиева), anavezet evel '''Antonina Dragašević''' ([[serbeg]] : Антонина Драгашевић) ivez, a zo ganet d'ar [[25 Meurzh|25 a viz Meurzh]] [[1948]] e [[Varna]] ([[Bulgaria]]).&lt;br&gt;Ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar eo.&lt;br&gt;
E [[1981]] e teuas da vout Mestrez-Veur (WGM)&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/909718 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;Mestrez Etrebroadel e oa abaoe 1972.&lt;br&gt;2 082 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' ha 2 065 he renk Elo ''Luc'hedenn'' e miz Kerzu 2025&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/ He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
== Buhez ==
Dimeziñ a reas gant ur c'hoarier [[Yougoslavia|yougoslaviat]]. E 1978 ez eas da chom dav-[[Beograd]], c'hoari a reas e Yougoslavia. Da gentañ e c'hoarie gant an anv-familh doubl Georgieva-Dragašević a-raok gober gant Dragašević hepken.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== [[Kampionad bulgar an echedoù|Kampionad bulgar ''Standard'' ar Maouezi]] ====
Peder gwezh e voe trec'h : e [[1968]], e [[1970]], e [[1971]] hag e [[1977]].
==== [[Kampionad yougoslaviat an echedoù|Kampionad yougoslaviat ''Standard'' ar Maouezi]] ====
C'hoari a reas e [[2002]] e [[Budva]], 3/8 (+1 , = 4, - 3)&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/players/Antonina_Dragasevic 244 bartienn e 365 Chess]&lt;/ref&gt;{{,}}
&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/YUG-ch_(Women)_2002/2383 Ar c'hampionad e 365 Chess]&lt;/ref&gt;.
==== [[Kampionad serb an echedoù|Kampionad serb ''Fonnapl'' ar Maouezi]] ====
C'hoari a reas e [[2006]], 5/9 (+4 , = 2, - 3)&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/players/Antonina_Dragasevic 244 bartienn e 365 Chess]&lt;/ref&gt;, tapout a reas ar bempvet plas&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/Serbia-ch_(Women)_2006/35280 Ar c'hampionad e 365 Chess]&lt;/ref&gt;.
==== Kampionad bedel ''Senior'' ar Maouezi ====
* Tapout a reas ar seizhvet plas, 5,5/9 (+4 , = 3, - 2) e [[Lignano Sabbiadoro]] ([[Italia]]) e miz Gwengolo 2005&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/players/Antonina_Dragasevic 244 bartienn e 365 Chess]&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/Wch_Seniors_(Women)_15th_2005/34736 Ar c'hampionad e 365 Chess]&lt;/ref&gt;.
* Tapout a reas ar c'hwec'hvet plas, 5/9 (+4 , = 2, - 3) en [[Arvier]] ([[Italia]]) e miz Gwengolo 2006&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/players/Antonina_Dragasevic 244 bartienn e 365 Chess]&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/Wch_Seniors_(Women)_16th_2006/36235 Ar c'hampionad e 365 Chess]&lt;/ref&gt;.

=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== [[Kampionad serb an echedoù|Kampionad serb ''Fonnapl'' ar Maouezi]] ====
* C'hoari a reas e miz Here [[2005]] e [[Vrnjacka Banja]], 7/10 (+ 5, = 4, - 1)&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/players/Antonina_Dragasevic 244 bartienn e 365 Chess]&lt;/ref&gt;, tapout a reas ar c'hwec'hvet plas&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/SCG-chT1_(Women)_2005/34829 Ar c'hampionad e 365 Chess]&lt;/ref&gt;.
* C'hoari a reas e miz Eost [[2007]] e [[Zlatibor]], 5,5/10 (+ 2, = 7, - 3)&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/players/Antonina_Dragasevic 244 bartienn e 365 Chess]&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/SRB-chT_(Women)_1st_2007/37535 Ar c'hampionad e 365 Chess]&lt;/ref&gt;.
==== [[Olimpiadoù echedoù]] ==== 
* C'hoari a reas peder gwezh e skipailh Bulgaria&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/ljbz91jj.html Fichenn hiniennel - OlimpBase]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted
|-
|1966||erlerc'hierez 1||3||[[Republik Kevreadel Alamagn]] [[Oberhausen]]|| 3/6 (+ 2, = 2, - 2)||50
|-
|1969||erlerc'hierez 1||4||{{Polonia}} [[Lublin]]|| 6,5/10 (+ 5, = 3, - 2), tapout a reas ar vedalenn arem hiniennel||65
|-
|1972||1||5||{{YUG}} [[Skopje]]||6,5/11 (+ 3, = 7, - 1), tapout a reas ar vedalenn arem hiniennel||59,1
|-
|1974||2||6||{{Kolombia}} [[Medellín (Kolombia)|Medellín]]||6,5/10 (+ 5, = 3, - 2), ar skipailh a dapas  ar vedalenn arem||65&lt;ref&gt;{{de}}[https://www.wikiwand.com/de/Mannschaftsaufstellungen_der_Schacholympiade_der_Frauen_1974 Mannschaftsaufstellungen der Schacholympiade der Frauen 1974]&lt;/ref&gt;.
|-
|}
* C'hoari a reas ur wezh e skipailh Yougoslavia&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/ljbz91jj.html Fichenn hiniennel - OlimpBase]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted
|-
|1980||2||9||{{Malta}} [[Valletta]]||6/12 (+3, =6, -3)||50
|-
|}

{{EloChart|Q909718}}

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/909718 He fichenn FIDE]
* {{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=69070 He c'hoari e Chess Games]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Antonina_Dragasevic 244 bartienn e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Georgieva, Antonina}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1948]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù yougoslaviat]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù serb]]</text>
      <sha1>afedget55mi4v3wcrklkvaro10e8w7j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vesmina Shikova</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179570</id>
    <revision>
      <id>2187144</id>
      <parentid>2185651</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T06:04:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Emdroadur he renk Elo.</comment>
      <origin>2187144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1838" sha1="mjbpzekoclqgc9hucpmg33205zdyhwv" xml:space="preserve">'''Vesmina Shikova''' ([[bulgareg]] : ''' Весмина Шикова''' ), [[3 Here|3 a viz Here]] [[1951]] e [[Varna]] ([[Bulgaria]]), a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar.&lt;br&gt;E [[1971]] e teuas da vout Mestrez Etrebroadel  (WIM)&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2902346 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;2 029 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' diwezhañ&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2922029 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;2 175 eo he [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 1989.&lt;br/&gt;
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== [[Kampionad bulgar an echedoù|Kampionad bulgar ''Standard'' ar Maouezi]] ====
* Trec'h e voe e [[1972]].
* Tapout a reas an eil plas e [[1978]].
* Tapout a reas an deirvet plas e [[1968]], e [[1969]], e [[1970, ]]. e 1971, e 1973, e 1977, e 1982, e 1984 hag e 1985.
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== [[Olimpiadoù echedoù]] ==== 
C'hoari a reas div wezh e skipailh Bulgaria&lt;ref&gt;{{en}}[http://www.olimpbase.org/playersw/cso6ae4g.html  Wojciech Bartelski, Shikova Women's Chess Olympiads :: Vesmina Shikova - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted
|-
|1972||erlec'hierez 1||5||{{Yougoslavia}} [[Skopje]]|| 1/3 (+ 1, = 0, - 1)||33,3
|-
|1978||3||8||{{Arc'hantina}} [[Buenos Aires]]|| 7/12 (+ 5, = 4, - 3)||58,3
|-
|}

{{EloChart|Q2903246}}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2902346 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=32971 He c'hoari e Chess Games]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Vesmina_W_Shikova He c'hoari e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Shikova, Vesmina}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1930]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]</text>
      <sha1>mjbpzekoclqgc9hucpmg33205zdyhwv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Borislava Borisova</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179579</id>
    <revision>
      <id>2187094</id>
      <parentid>2185753</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T15:35:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Emdroadur he renk Elo.</comment>
      <origin>2187094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2223" sha1="62qddm8xfhaoszgxh3siuxkjuxnzli0" xml:space="preserve">[[Restr:Borislava Borisova-Ornstein 1982.jpg|right|110px|Borislava Borisova e 1982.]]
'''Borislava Borisova''' ([[bulgareg]] :''' Борислава Борисова'''), bet ganet d'ar 17 a viz C'hwevrer 1951 e [[Popovo (Bulgaria)|Popovo]]), a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar ha [[Sveden|svedat]].&lt;br&gt;E [[1974]] e teuas da vout Mestrez Etrebroadel (WIM).&lt;br&gt;Miz Meurzh 2026: {{formatnum:1904}} edo he [[renk Elo]] ''Standard'' ha {{formatnum:1913}} he renk Elo ''Fonnapl''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/170157 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== [[Kampionad bulgar an echedoù|Kampionad bulgar ''Standard'' ar Maouezi]] ====
* Trec'h e voe e [[1976]].
* Tapout a reas an eil plas e 1972 hag e 1977. 
* Tapout a reas an deirvet plas e 1975.
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== [[Olimpiadoù echedoù]] ==== 
C'hoari a reas seizh gwezh e skipailh Sveden&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/35th1zjs.html  Wojciech Bartelski, Borislava Borisova Women's Chess Olympiads ::  - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted
|-
|1978||1||8||{{Arc'hantina}} [[Buenos Aires]]||8,5/11 (+7, =3, -1) Tapout a reas ar vedalenn arem hiniennel||77,3
|-
|1980||1||9||{{Malta}} [[Valletta]]||7/11 (+5, =4, -2)||63,6
|-
|1982||2||10||{{Suis}} [[Luzern]]||7,5/14 (+5, =5, -4)||53,6
|-
|1984||2||11||{{Gres}} [[Thessaloniki]]||5,5/10  (+4, =3, -3)||55
|-
|1988||2||13||{{Gres}} [[Thessaloniki]]||4,5/10 (+4, =1, -5)||45
|-
|1992||2||15||{{Filipinez}} [[Manila]]||8/12 (+7, =2, -3) Tapout a reas ar vedalenn arem hiniennel||66,7
|-
|1994||2||16||{{Rusia}} [[Moskov]]||6/11 (+5, =2, -4)||54,5
|-
|}

{{EloChart|Q170157}}

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/170157 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=41636 He c'hoari e Chess Games]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Borislava_Borisova He c'hoari e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Borisova, Borislava}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1951]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù svedat]]</text>
      <sha1>62qddm8xfhaoszgxh3siuxkjuxnzli0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stefka Savova</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179584</id>
    <revision>
      <id>2187143</id>
      <parentid>2185769</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T06:04:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Emdroadur he renk Elo.</comment>
      <origin>2187143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1982" sha1="1klbz1rovrk26jw8gvs5qxjki8zju1r" xml:space="preserve">'''Stefka Savova''' ([[bulgareg]] :'''Стефка Савова'''), bet ganet d'an 28 a viz Du 1958 e [[Pazardzhik]] ([[Bulgaria]]), a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar.&lt;br/&gt;E [[1983]] e teuas da vout Mestrez Etrebroadel (WIM)&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2902281 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;Miz Meurzh 2026: {{formatnum:2088}} edo he [[renk Elo]] ''Standard''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2902281 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;. &lt;br/&gt;[[Renk Elo]] ''Standard'' uhelañ: 2 245, bet tizhet e miz Genver 1987.&lt;br/&gt;
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Kampionad europat ar Merc'hed ====
Tapout a reas an deirvet plas er rummad e-dan ugent vloaz e 1977 e [[Novi Sad]] ([[Yougoslavia]]).
==== [[Kampionad bulgar an echedoù|Kampionad bulgar ''Standard'' ar Maouezi]] ====
* Trec'h e voe e [[1986]].
* Tapout a reas an eil plas e 1988 hag e 2005. 
* Tapout a reas an deirvet plas e 1982.
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== [[Olimpiadoù echedoù]] ==== 
C'hoari a reas teir gwezh e skipailh Bulgaria&lt;ref&gt;{{en}}[http://www.olimpbase.org/playersw/a22oa8ge.html  Wojciech Bartelski, Stefka Savova Women's Chess Olympiads ::  - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted
|-
|1984||erlec'hierez 1||11||{{Gres}} [[Thessaloniki]]||5,5/10  (+4, =3, -2), ar skipailh a dapas ar vedalenn argant||55
|-
|1986||2||12||{{EAU}} [[Dubai]]||5,5/11 (+5, =1, -5)||50
|-
|1988||3||13||{{Gres}} [[Thessaloniki]]||6/9 (+5, =2, -2)||66,7
|-
|}

{{EloChart|Q2902281}}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2902281 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=44274 He c'hoari e Chess Games]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Stefka_Savova He c'hoari e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Savova, Stefka}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1958]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]</text>
      <sha1>1klbz1rovrk26jw8gvs5qxjki8zju1r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ružka Genova</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179586</id>
    <revision>
      <id>2187103</id>
      <parentid>2185772</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T15:43:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Emdroadur he renk Elo.</comment>
      <origin>2187103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1241" sha1="e5ndt9uf8eozb9octht5gqc9684mzyd" xml:space="preserve">'''Ružka Genova''' ([[bulgareg]] :'''Ружка Генова'''), bet ganet e 1963  e [[Bulgaria]], a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar.&lt;br&gt;E [[1988]] e teuas da vout Mestrez Etrebroadel (WIM), Tredeog FIDE eo abaoe 2011 ha Tredeog Etrebroadel abaoe 2013&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2902273 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.Miz Meurzh 2026: {{formatnum:2131}} edo he [[renk Elo]] ''Standard'', {{formatnum:2204}} he renk Elo ''Fonnapl'' ha {{formatnum:2068}} he renk Elo ''Luc'hedenn''.&lt;br/&gt;[[Renk Elo]] ''Standard'' uhelañ: 2 270&lt;ref&gt;{{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/Genova_Ruzka/86099 He c'hoari e Chess Base]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== [[Kampionad bulgar an echedoù|Kampionad bulgar ''Standard'' ar Maouezi]] ====
Trec'h e voe e [[1988]].

{{EloChart|Q2902273}}

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2902273 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/Genova_Ruzka/86099 He c'hoari e Chess Base]
* {{en}}[https://www.chessmonitor.com/u/fide:2902273 Partiennoù e Chess Monitor]
{{DEFAULTSORT:Genova, Ruzka}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1963]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]</text>
      <sha1>e5ndt9uf8eozb9octht5gqc9684mzyd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Velichka Krumova</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179665</id>
    <revision>
      <id>2187110</id>
      <parentid>2186284</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T15:59:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Emdroadur he renk Elo.</comment>
      <origin>2187110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1506" sha1="bg2bp1ghkkverwoe78ibwq0pluso006" xml:space="preserve">'''Velichka Krumova''' ([[bulgareg]]:'''Величка Крумова'''), bet ganet d'an [[12 C'hwevrer|12 a viz C'hwevrer]] [[1942]] e [[Bulgaria]] a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar.&lt;br&gt;{{formatnum:2115}} edo he [[renk Elo]] ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 1987, he renk Elo diwezhañ eo ivez&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2902320 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== [[Kampionad bulgar an echedoù|Kampionad bulgar ''Standard'' ar Maouezi]] ====
Kemer a reas perzh meur a wezh.
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== 
C'hoari a reas ur wezh e skipailh Bulgaria&lt;ref&gt;{{en}}[http://www.olimpbase.org/playersw/4iioek8h.html  Wojciech Bartelski, Olimp Base :: Women's Chess Olympiads :: Velichka Krumova – Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted
|-
|1978||2||8||{{Arc'hantina}} [[Buenos Aires]]||6,5/11 (+ 3, = 7, - 1)||59,1
|-
|}

{{EloChart|Q2902320}}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2902320 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Velichka_Krumova He c'hoari e 365 Chess]
* {{en}}[https://chesstempo.com/game-database/player/velichka-krumova/111756 He c'hoari e Chess Tempo]
{{DEFAULTSORT:Krumova, Velichka}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1942]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]</text>
      <sha1>bg2bp1ghkkverwoe78ibwq0pluso006</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187112</id>
      <parentid>2187110</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T16:00:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2187112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1483" sha1="6xjbnxddder2nmknv417t8is8uiayjw" xml:space="preserve">'''Velichka Krumova''' ([[bulgareg]]:'''Величка Крумова'''), bet ganet d'an [[12 C'hwevrer|12 a viz C'hwevrer]] [[1942]] e [[Bulgaria]] a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar.&lt;br&gt;{{formatnum:2115}} edo he [[renk Elo]] ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 1987, he renk Elo diwezhañ eo ivez&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2902320 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== [[Kampionad bulgar an echedoù|Kampionad bulgar ''Standard'' ar Maouezi]] ====
Kemer a reas perzh meur a wezh.
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== 
C'hoari a reas ur wezh e skipailh Bulgaria&lt;ref&gt;{{en}}[http://www.olimpbase.org/playersw/4iioek8h.html  Wojciech Bartelski, Olimp Base :: Women's Chess Olympiads :: Velichka Krumova – Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted
|-
|1978||2||8||{{Arc'hantina}} [[Buenos Aires]]||6,5/11 (+ 3, = 7, - 1)||59,1
|-
|}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2902320 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Velichka_Krumova He c'hoari e 365 Chess]
* {{en}}[https://chesstempo.com/game-database/player/velichka-krumova/111756 He c'hoari e Chess Tempo]
{{DEFAULTSORT:Krumova, Velichka}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1942]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]</text>
      <sha1>6xjbnxddder2nmknv417t8is8uiayjw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gergana Peycheva</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179707</id>
    <revision>
      <id>2187134</id>
      <parentid>2186875</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T21:39:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Kempenn.</comment>
      <origin>2187134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4709" sha1="059wwi0mk76zp9ond9njuzlzl59fimm" xml:space="preserve">'''Gergana Peycheva''' ([[bulgareg]]:'''Гергана Пейчева''') a zo bet ganet d'an 30 a viz Gouhere [[2003]] e [[Sofia]] ([[Bulgaria]]).&lt;br/&gt;Ur c'hoarierez [[echedoù]] bulgar  eo.&lt;br/&gt;Mestrez Etrebroadel (WIM) ha Stummer FIDE eo abaoe 2020, Mestr FIDE (FM) e oa abaoe 2018, Mestrez FIDE (WFM) abaoe 2017, Danvez Mestrez (WCM) abaoe 2014&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2916711 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;{{formatnum:2197}} edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Meurzh 2026,{{formatnum:2141}} he renk Elo ''Fonnapl'' ha {{formatnum:2153}} he renk Elo ''Luc'hedenn'' &lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2916711 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;{{formatnum:2348}} eo he [[renk Elo]] ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Du 2021.&lt;br/&gt;
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Kampionad europat ar Skolioù (Merc'hed) ====
Trec'h e voe er rummad e-dan unnek vloaz e 2014&lt;ref&gt;{{en}}[https://chess-results.com/tnr133994.aspx?lan=1&amp;art=4&amp;turdet=YES&amp;flag=30 European School Chess Championships 2014 Girls under 11]&lt;/ref&gt;.
==== Kampionad europat ar Maouezi ====
Tapout a reas an 33{{vet}} plas e miz Eost 2021 en [[Iasi]] ([[Roumania]])&lt;ref&gt;{{bg}}[https://dush.bulchess.com/index.php/12-medals-chess/16-gergana-peycheva.html Bulchess]&lt;/ref&gt;.
==== Kampionad bulgar ''Fonnapl'' (Maouezi) ====
* Trec'h e voe e 2019&lt;ref&gt;{{en}}[https://chess-results.com/tnr482203.aspx?lan=1&amp;art=4 Bulgarian Individual Rapid Chess Championship - Women – 2019]&lt;/ref&gt;.
* Trec'h e voe e 2022&lt;ref&gt;{{en}}[https://chess-results.com/tnr611378.aspx?lan=1&amp;art=4 Bulgarian Women Individual Rapid Chess Championship 2022]&lt;/ref&gt;.
==== Kampionad bedel ''Fonnapl'' (Maouezi) ====
C'hoari a reas e miz Kerzu 2023 e [[Samarkand]] ([[Ouzbekistan]]), tapout a reas an 52{{vet}} plas, 9/17&lt;ref&gt;{{en}}[https://s2.chess-results.com/tnr864425.aspx?lan=20&amp;art=1&amp;rd=17&amp;SNode=S0 2023 FIDE World Rapid &amp; Blitz Championship Blitz Women - Chess Results]&lt;/ref&gt;.
==== Kampionad [[Texas]] ar Maouezi ====
Trec'h e voe e miz Meurzh 2023 e [[Brownsville (Texas)|Brownsville]], 5,5/6&lt;ref&gt;{{en}}[https://texaschess.org/fm-gergana-peycheva-wins-texas-womens-championship/ FM Gergana Peycheva Wins Texas Women’s Championship - Texas Chess Association, d'ar 27 a viz Meurzh 2023]&lt;/ref&gt;.
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Olimpiadoù echedoù ar Re Yaouank e-dan c'hwezek vloaz (kemmesk)  ====
C'hoari a reas e skipailh Bulgaria e [[Turkia]] e 2019&lt;ref&gt;{{bg}}[https://dush.bulchess.com/index.php/12-medals-chess/16-gergana-peycheva.html Bulchess]&lt;/ref&gt;.
==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== 
C'hoari a reas div wezh e skipailh Bulgaria.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Miz ha bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Disoc'h||Daveenn
|-
|Gouhere hag Eost 2022||2||29||{{India}} [[Chennai]]||5,5/10 (+3, =5, -1)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://chess-results.com/tnr653632.aspx?lan=1&amp;art=20&amp;fed=BUL&amp;flag=30 44th Olympiad Chennai 2022 Women – Chess Results]&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{bg}}[https://dush.bulchess.com/index.php/12-medals-chess/16-gergana-peycheva.html Bulchess]&lt;/ref&gt;.
|-
|Gwengolo 2024|| ||30||{{Hungaria}} [[Budapest]]||4/17 (+2, =4, -1)||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/players/Gergana_Peycheva/?p=1&amp;start=40 He c'hoari e 365 Chess]&lt;/ref&gt;.
|-
|}
==== Kampionad europat ar Maouezi ====
C'hoari a reas ur wezh e skipailh Bulgaria.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Miz ha bloaz||Tablezenn||Bro ha kêr||Disoc'h||Notenn haDaveenn
|-
|Du 2023||3||{{Montenegro}} [[Budva]]||5,5/9 (+4, =3, -2)||He zre'ch war [[Lela Javakhishvili]] ([[Jorjia]]) a roas an trec'h d'he skipailh&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=2611944 Chess Games]&lt;/ref&gt;.
|-
|}
===== Gergana Peycheva – Lela Javakhishvili d'an 20 a viz Du 2023 =====
{{Diagram echedoù|=
|-tleft
|
|=
8|bd| | |rd| | |kd|=
7| | | | | |pd|=
6|pd| | | | |pl|pd|=
5|pd| | |pd| |ql||pl|=
4| | |pl| |qd||=  
3| | | | |pl||=
2| | |rl| |nl|kl|=
1| | | | | | |= 
|}}
'''65... Qf4!''' zo heuliet gant '''66.Ke2!!'''
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
{{Diagram echedoù|=
|-tleft
|
|=
8||bd| | |rd| | |kd|=
7| | | | | | |pd| |=
6||pd| | | | |pl|pd|= 
5||pd| | |pd| |ql| |pl|=
4| | | |pl| |qd| | |= 
3| | | | | |pl|| |= 
2| | | |rl| |nl|kl| |=
1| | | | | | | | |=
|}}
'''80.Кf5!! a2 81.Kh4! a1D 82.Кg6+!! Ch7''' 1-0 


{{EloChart|Q2916711}}

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2916711 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?page=1&amp;pid=159737 He c'hoari e Chess Games]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Gergana_Peycheva He c'hoari e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Peycheva, Gergana}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 2003]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù bulgar]]</text>
      <sha1>059wwi0mk76zp9ond9njuzlzl59fimm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Band of Brothers (ministirad)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179718</id>
    <revision>
      <id>2187137</id>
      <parentid>2187023</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T22:09:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2187137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13129" sha1="paiuh6pk39aqleanlq3sgkg9yfvo5gs" xml:space="preserve">{{Pennad zo|Band of Brothers}}
{{Stumm an titl|''Band of Brothers'' (ministirad)}}
[[Restr:Band of Brothers – Wir waren wie Brüder.svg|thumb|Logo alamanek ar stirad]]
'''''Band of Brothers''''' zo ur ministirad skinwel brezel stadunanat, ennañ dek rann, skignet adalek 2001. Savet eo bet gant [[Tom Hanks]] ha [[Steven Spielberg]] diwar al [[Band of Brothers (levr)|levr heñvelanvet]] bet skrivet gant an istorour stadunanat [[Stephen E. Ambrose]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{En}} ''[https://www.rottentomatoes.com/tv/band_of_brothers Band of Brothers]'', Rotten Tomatoes (lennet d'an 31/03/2026)&lt;/ref&gt;.

Heuliañ a ra hentad harzlammerien an Easy Company, ur gompagnunezh eus ar 506{{vet}} Rejimant Troadegiezh Harzlammet eus [[101st Airborne Division|101{{vet}} Rannarme Harzlammerien]] Stadoù-Unanet Amerika, eus o mare pleustriñ e [[Camp Toccoa]] ([[Georgia]]) e 1942, betek dibenn an [[Eil Brezel-bed]], e [[Berchtesgaden]].

An darvoudoù kontet er stirad a zo c'hoarvezet evit gwir dre vras, hag an tudennoù a zo bet anezhe ivez. E deroù pep rann e weler atersadennoù lod anezhe, hag. Reiñ a ra ''Band of Brothers'' da welet ar brezel a live soudarded diazez, en ur daolenniñ o fsikologiezh. Un dudenn a vez lakaet war wel e pep rann.Gwelet a vez a stirad gant kalz sellerien evel unan eus ar re wellañ bet produet a-viskoazh war an [[Eil Brezel-bed]], ha war ar brezel dre vras. Meur a briz en deus resevet, ''[[Golden Globe Award|Golden Globes]]'' en o zouez&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{En}} ''[[imdbtitle:0185906|Band of Brothers]]'', IMDB (lennet d'an 31/03/2026)&lt;/ref&gt;. Berzh bras ar stirad a zo bet mammenn da zaou all, unan diwar-benn [[ Brezel ar Meurvor Habask (1937-1945)|talbenn ar Meurvor Habask]], anvet [[The Pacific (ministirad)|''The Pacific'']] (e 2010), hag unan all anvet ''[[Masters of the Air]]'' (2024) diwar-benn an ekipajoù [[Bombezer|bombezerioù]], war talbenn kornôg ar brezel.

== Pennaktoured ==
* [[Damian Lewis]] : ar major [[Richard D. Winters]]
* [[Ron Livingston]] : ar c'habiten [[Lewis Nixon III|Lewis Nixon]]
* [[Scott Grimes]] : ar serjant [[Donald Malarkey]]
* [[Donnie Wahlberg]] : an isletanant [[Carwood Lipton]]
* [[Neal McDonough]] : al letanant [[Lynn Compton|Lynn « Buck » Compton]]
* [[Frank John Hughes]] : ar pennserjant [[William Guarnere|William « Wild Bill » Guarnere]]
* [[Shane Taylor]] : ar c'haporal [[Eugene Roe|Eugene « Doc » Roe]]
* [[Rick Gomez]] : ar serjant [[George Luz]]
* [[Dexter Fletcher]] : ar pennserjant John Martin
* [[Ross McCall]] : ar c'haporal [[Joseph Liebgott]]
* [[Michael Cudlitz]] : ar serjant Denver « Bull » Randleman
* [[James Madio]] : ar serjant Frank Perconte
* [[Rick Warden]] : an isletanant Harry Welsh
* [[Eion Bailey]] : ar soudard [[David Kenyon Webster]]
* [[Kirk Acevedo]] : ar pennserjant Joseph Toye
* [[Matthew Leitch]] : ar serjant Floyd « Tab » Talbert
* [[Richard Speight Jr.]] : ar serjant Warren « Skip » Muck
* [[Matthew Settle]] : ar c'habiten [[Ronald Speirs]]

&lt;gallery perrow=&quot;6&quot; mode=&quot;packed&quot; caption=&quot;Luc'hskeudennoù ar pennaktoured&quot;&gt;
Restr:Damian Lewis Berlin 2015.jpg|[[Damian Lewis]] e roll [[Richard D. Winters]]
Restr:RonLivingstonMay10.jpg|[[Ron Livingston]] e roll [[Lewis Nixon III|Lewis Nixon]]
Restr:Scott Grimes by Gage Skidmore 2.jpg|[[Scott Grimes]] e roll [[Donald Malarkey]]
Restr:Donnie Wahlberg 2010.jpg|[[Donnie Wahlberg]] e roll [[Carwood Lipton]]
Restr:Neal McDonough 2015 (2).jpg|alt=Neal McDonough e roll Lynn « Buck » Compton|[[Neal McDonough]] e roll [[Lynn Compton|Lynn « Buck » Compton]]
Restr:Rick Gomez.jpg|[[Rick Gomez]] e roll [[George Luz]]
Restr:Dexter Fletcher.jpg|[[Dexter Fletcher]] e roll John Martin
Restr:Michael Cudlitz 2016 (cropped).jpg|alt=Michael Cudlitz e roll Denver « Bull » Randleman|[[Michael Cudlitz]] e roll Denver « Bull » Randleman
Restr:Eion Bailey in 2008 (BW Headshot).jpg|[[Eion Bailey]] e roll [[David Kenyon Webster]]
Restr:Kirk acevedo 2018 MCCC.jpg|[[Kirk Acevedo]] e roll Joseph Toye
Restr:Richard Speight Jr. by Gage Skidmore 2016 (cropped).jpg|[[Richard Speight Jr.]] e roll Warren « Skip » Muck
Restr:Matthew Settle cropped.jpg|[[Matthew Settle]] e roll [[Ronald Speirs]]
&lt;/gallery&gt;

== Rannoù ==
[[Restr:Richard Winters.jpeg|thumb|227x227px|Richard Winters da vare e amzer-bleustriñ e Camp Toccoa (1942).]]

=== Rann 1 : ''Currahee'' ===
* skignadenn gentañ : 09/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Tom Hanks]] hag [[Erik Jendreson]]
* sevener : [[Phil Alden Robinson]] 
* padelezh : 73 mn

Paotred yaouank eus a bep lec’h er Stadoù-Unanet zo bodet e [[Camp Toccoa]], e-kichen ar [[menez Currahee]], e [[Georgia]]. Youlat int bet evit rollañ e eil batailhon ar [[506vet rejimant troadegiezh harzlammet]]. En o zouez, danvez soudarded ar gompagnunezh E (« Easy Company ») a skoulm darempredoù kreñv abalamour da bleustradegoù taer ha da reolennoù strizh o c’homandant, [[Herbert Sobel]]. Kaset e vezont da [[Bro-Saoz|vro-Saoz]] e miz Gwengolo 1943. Sobel a ziskouez bezañ dizampart evit ren soudarded er pleustradegoù war an dachenn. [[Richard Winters]], unan eus is-letananted ar gompagnunezh, a aoz ur [[mutinerezh]] asambles gant is-ofiserien all, gant ar riskl da vezañ kaset dirak ul lez-varn ha fuzuilhet. Dont a reont a-benn memestra, hag ar c'horonal Sink, penn ar rejimant, a gas Sobel d’ar Stadoù-Unanet en-dro evit gourdoniñ medisined en ur skol harzlammerien. Fiziet eo renerezh ar gompagnunezh el letanant Thomas Meehan. E dibenn ar rann e c’haller gwelet ar soudarded o prientiñ an [[Oberiadur-brezel Overlord|Oberiadur Overlord]], e deizioù kentañ miz Even 1944.

* tudenn bennañ ar rann : Herbert Sobel

=== Rann 2 : ''Day of Days'' ===
* skignadenn gentañ : 09/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[John Orloff]]
* sevener : [[Richard Loncraine]] 
* padelezh : 52 mn
[[Restr:Brecourt Manor.JPG|thumb|200x200px|Lec'hienn argadenn maner Brécourt d'ar 6 a viz Even 1944 (2010)]]
A-raok tarzh an deiz, d’ar 6 a viz Even 1944, soudarded an Easy Company a vez harzlammet e su ledenez [[Cotentin]], en un takad etre [[Sainte-Mère-Église]] ha [[Sainte-Marie-du-Mont]], o fal kentañ. Abalamour da dennoù ar c’hanolierezh enepnijerez en em gavont strewet e pep lec’h er vro. Lazhet eo al letanant Meehan pa vez diskaret e garr-nij. An is-letanant Winters a goll e armoù a-raok erruiñ war an douar. Ur wech pradet en em gav gant Hall, ur soudard eus an 82{{vet}} rannarme, ha kemer a ra penn un strolladig soudarded kavet amañ hag ahont. E gouloù an deiz, ur wech erruet e Sainte-Marie-du-Mont, Winters a glev keloù marv Meehan, ha dont a ra da vezañ komandant ''de facto'' an Easy Company. Karget eo da gas un [[Argadenn maner Brécourt|argadenn war maner Brécourt]], evit distruj kanolioù alaman 105 mm hag a denn war draezhenn [[Utah Beach]]. Echuiñ a ra ar rann da noz, pa c’hall ar soudarded diskuizhañ un tamm a-raok emgannoù antronoz.

* tudenn bennañ ar rann : Richard Winters

=== Rann 3 : ''Carentan'' ===
* skignadenn gentañ : 16/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[E. Max Frye]]
* sevener : [[Mikael Salomon]]
* padelezh : 65 mn

D’an 8 a viz Even, an Easy Company a gemer perzh e [[emgann Carentan]], ul lec’h hag a rank bezañ tapet evit ober al liamm etre traezhennoù Utah Beach hag [[Omaha Beach]]. Eno e stourm ar gompagnunezh e kêr evit ar wech kentañ, a-enep tankoù ha sniperien peurgetket. Ar soudard Albert Blithe, evel reoù all, a andur skuizhder ha taerder ar brezel, ha dall e teu da vezañ abalamour da strafuilhoù nervel. Ur wech frealzet gant Richard Winters e adkav ar gweled. A-hed ar rann e kresk brud al letanant Ronald Speirs, a zo tamallet dezhañ bezañ drouklazhet prizonidi alaman d’ar 6 a viz Even. E eil lodenn ar rann en em gann soudarded an ''Easy'' e parkeier bihan [[garzhaoueg Normandi]]. En ur enebiñ ouzh un argadenn, Blithe a lazh ur soudard enebour. Gloazet eo un nebeud devezhioù war-lerc'h gant ur sniper alaman, e-kerzh ur batrouilhenn. Kaset eo ar 506{{Vet}} rejimant harzlammerien da ziskuizhañ e Bro-Saoz.

* tudenn bennañ ar rann : Albert Blithe

=== Rann 4 : ''Replacements'' ===
* skignadenn gentañ : 23/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Graham Yost]] ha [[Bruce C. McKenna]]
* sevener : [[David Nutter]]
* padelezh : 59 mn

E Aldourne, e Bro-Saoz, e tiskuizh an Easy Company. Soudarded nevez-stummet a erru er gompagnunezh evit kemer plas ar re lazhet en emgannoù e Normandi. Rankout a reont azasaat ouzh o unvez nevez, ha klask a reont tennañ gounid eus alioù ar soudarded gante skiant-prenet an talbenn. Distreiñ a ra Herbert Sobel d'ar rejimant, evel ofiser pourveziañ. D'ar 17 a viz Gwengolo 1944 eo harzlammet ar 506{{vet}} rejimant nepell diouzh [[Eindhoven]], en [[Izelvroioù]], e deroù an [[Oberiadur-brezel Market Garden|oberiadur Market Garden]]. Dieubiñ a reont ar gêr hep emgann. Kaset e vez an Easy Company da dapout kêr [[Nuenen]]. Goude emgannoù taer e rank ar gompagnunezh kilañ. « Bull » Randleman, gloazet, a chom stanket e-pad an noz er gêriadenn kontrollet gant an Alamaned, ha rankout a ra treuzvevañ a-raok bezañ adkavet an deiz war-lerc'h.

* tudenn bennañ ar rann : Denver « Bull » Randleman

=== Rann 5 : ''Crossroads'' ===
* skignadenn gentañ : 30/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Erik Jendresen]]
* sevener : [[Tom Hanks]]
* padelezh : 56 mn

En Izelvroioù, e miz Here 1944, Winters a skriv rentañ-kont un oberenn bet renet gantañ un nebeud devezhioù a-raok. Dont a ra tammoù an argadenn-mañ e doare ''flashback'' e-pad ar rann. Goude an argadenn e vez fiziet komandamant an Easy Company e Frederick « Moose » Heyliger, a gemer plas Winters, bet anvet da eil komandant an eil batailhon gant ar c'horonal Sink. E keit-se eo karget an Easy Company da aozañ saveteiñ harzlammerien vreizhveuriat. Gloazet eo Heyliger un nebeud devezhioù war-lerc'h. Mont a ra ar gompagnunezh, renet gant al letanant Norman Dike diwar neuze, da ziskuizhañ e [[Mourmelon-le-Grand]], e reter Frañs, e-lec'h ma teskont ez eus bet boulc'het ur pezh argadenn en [[Ardenne]] gant an Alamaned.

* tudenn bennañ ar rann : Richard D. Winters

=== Rann 6 : ''Bastogne'' ===
* skignadenn gentañ : 07/10/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Bruce C. McKenna]]
* sevener : [[David Leland]]

Kelc'hiet eo an Easy Company nepell diouzh [[Bastogne]], e [[Belgia]], e-kerzh [[emgann an Ardenne]]. [[Eugene Roe]], klañvdiour ar gompagnunezh, a ra e seizh gwellañ evit sikour e gamaraded da dalañ ouzh ar yenijenn, an diouer a voued hag a zafar medisinerezh. Mignon e teu da vezañ gant [[Renée Lemaire]], ur glañvdiourez e Bastogne.

* tudenn bennañ ar rann : Eugene « Doc » Roe

=== Rann 7 : ''The Breaking Point'' ===
* skignadenn gentañ : 14/10/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Graham Yost]]
* sevener : [[David Frankel]]

E deroù miz Genver 1945, goude bezañ dalc'het he linenn e-pad emgann an Ardenne, an Easy Company zo karget da gas un enep-argadenn evit kemer kêriadenn [[Foy (Bastogne)|Foy]]. Chalet eo paotred ar gompagnunezh gant al letanant Norman Dike, a vez ezvezant ingaloc'h-ingalañ. Carwood Lipton a glask mirout unaniezh an unvez daoust da se. Da vare an argadenn war Foy, Dike a chom difiñv ha lakaat a ra ar soudarded dindan e veli en arvar. Goude an taol-mañ, Winters a ziviz envel Ronald Speirs e penn an Easy e plas Dike.

* tudenn bennañ ar rann : Carwood Lipton

=== Rann 8 : ''The Last Patrol'' ===
* skignadenn gentañ : 21/10/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Erik Bork]] ha [[Bruce C. McKenna]]
* sevener : [[Tony To]]

David Webster, bet gloazet en Izelvroioù, a zistro en Easy Company e [[Hagenau]] ([[Elzas]]) e miz Genver 1945. Fae zo warnañ gant soudarded zo abalamour n'en deus ket kemeret perzh en emgannoù taer en Ardenne er miz a-raok. Heñchañ a ra Henry Jones, ul letanant yaouank bet echuet e studioù e West Point er bloavezh kent. Karget eo ar gompagnunezh da dreuziñ ar stêr Moder diouzh noz evit distruj un ti ha tapout prizonidi.

* tudenn bennañ ar rann : David Webster

== Degemer ==
Ar stirad en deus degemeret 94% a alioù mat war ar savenn [[Rotten Tomatoes]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. 9,4/10 e oa e notenn war al lec'hienn [[Internet Movie Database|IMDB]] e 2026&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== E brezhoneg ==
Istitlet eo bet ar stirad e brezhoneg e 2012 gant ar strollad An Team Istits&lt;ref&gt;''[https://anteamistits.over-blog.com/article-band-of-brothers-istitlet-e-brezhoneg-100355944.html Band Of Brothers, istitlet e brezhoneg !]'', An Team Istits (lennet d'an 31/03/2026)&lt;/ref&gt;.

== Levrlennadur ==
* {{fr}} Stephen E. Ambrose, ''Band of Brothers'', Touchstone, 1992, 336 p. (embannadur kentañ), ISBN 978-0743224543. Troet eo bet e meur yezh dibaoe, galleg en o zouez.

== Liammoù diavaez ==
* {{en}} [https://www.imdb.com/title/tt0185906/ Fichenn IMDB]
* {{En}} [https://www.rottentomatoes.com/tv/band_of_brothers Fichenn war Rotten Tomatoes]
* {{En}} [https://www.youtube.com/watch?v=N96WZHa8nu0 Filmig-kinnig ar stirad istitlet e brezhoneg] war [[YouTube]]

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Stiradoù skinwel 2001]]
[[Rummad:Stiradoù skinwel brezel]]
[[Rummad:Stiradoù skinwel SUA]]</text>
      <sha1>paiuh6pk39aqleanlq3sgkg9yfvo5gs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187138</id>
      <parentid>2187137</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T22:25:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>/* Rann 8 : The Last Patrol */</comment>
      <origin>2187138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13148" sha1="t2hbmbbibc0qzk7c6odqvc4bd9gbrad" xml:space="preserve">{{Pennad zo|Band of Brothers}}
{{Stumm an titl|''Band of Brothers'' (ministirad)}}
[[Restr:Band of Brothers – Wir waren wie Brüder.svg|thumb|Logo alamanek ar stirad]]
'''''Band of Brothers''''' zo ur ministirad skinwel brezel stadunanat, ennañ dek rann, skignet adalek 2001. Savet eo bet gant [[Tom Hanks]] ha [[Steven Spielberg]] diwar al [[Band of Brothers (levr)|levr heñvelanvet]] bet skrivet gant an istorour stadunanat [[Stephen E. Ambrose]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{En}} ''[https://www.rottentomatoes.com/tv/band_of_brothers Band of Brothers]'', Rotten Tomatoes (lennet d'an 31/03/2026)&lt;/ref&gt;.

Heuliañ a ra hentad harzlammerien an Easy Company, ur gompagnunezh eus ar 506{{vet}} Rejimant Troadegiezh Harzlammet eus [[101st Airborne Division|101{{vet}} Rannarme Harzlammerien]] Stadoù-Unanet Amerika, eus o mare pleustriñ e [[Camp Toccoa]] ([[Georgia]]) e 1942, betek dibenn an [[Eil Brezel-bed]], e [[Berchtesgaden]].

An darvoudoù kontet er stirad a zo c'hoarvezet evit gwir dre vras, hag an tudennoù a zo bet anezhe ivez. E deroù pep rann e weler atersadennoù lod anezhe, hag. Reiñ a ra ''Band of Brothers'' da welet ar brezel a live soudarded diazez, en ur daolenniñ o fsikologiezh. Un dudenn a vez lakaet war wel e pep rann.Gwelet a vez a stirad gant kalz sellerien evel unan eus ar re wellañ bet produet a-viskoazh war an [[Eil Brezel-bed]], ha war ar brezel dre vras. Meur a briz en deus resevet, ''[[Golden Globe Award|Golden Globes]]'' en o zouez&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{En}} ''[[imdbtitle:0185906|Band of Brothers]]'', IMDB (lennet d'an 31/03/2026)&lt;/ref&gt;. Berzh bras ar stirad a zo bet mammenn da zaou all, unan diwar-benn [[ Brezel ar Meurvor Habask (1937-1945)|talbenn ar Meurvor Habask]], anvet [[The Pacific (ministirad)|''The Pacific'']] (e 2010), hag unan all anvet ''[[Masters of the Air]]'' (2024) diwar-benn an ekipajoù [[Bombezer|bombezerioù]], war talbenn kornôg ar brezel.

== Pennaktoured ==
* [[Damian Lewis]] : ar major [[Richard D. Winters]]
* [[Ron Livingston]] : ar c'habiten [[Lewis Nixon III|Lewis Nixon]]
* [[Scott Grimes]] : ar serjant [[Donald Malarkey]]
* [[Donnie Wahlberg]] : an isletanant [[Carwood Lipton]]
* [[Neal McDonough]] : al letanant [[Lynn Compton|Lynn « Buck » Compton]]
* [[Frank John Hughes]] : ar pennserjant [[William Guarnere|William « Wild Bill » Guarnere]]
* [[Shane Taylor]] : ar c'haporal [[Eugene Roe|Eugene « Doc » Roe]]
* [[Rick Gomez]] : ar serjant [[George Luz]]
* [[Dexter Fletcher]] : ar pennserjant John Martin
* [[Ross McCall]] : ar c'haporal [[Joseph Liebgott]]
* [[Michael Cudlitz]] : ar serjant Denver « Bull » Randleman
* [[James Madio]] : ar serjant Frank Perconte
* [[Rick Warden]] : an isletanant Harry Welsh
* [[Eion Bailey]] : ar soudard [[David Kenyon Webster]]
* [[Kirk Acevedo]] : ar pennserjant Joseph Toye
* [[Matthew Leitch]] : ar serjant Floyd « Tab » Talbert
* [[Richard Speight Jr.]] : ar serjant Warren « Skip » Muck
* [[Matthew Settle]] : ar c'habiten [[Ronald Speirs]]

&lt;gallery perrow=&quot;6&quot; mode=&quot;packed&quot; caption=&quot;Luc'hskeudennoù ar pennaktoured&quot;&gt;
Restr:Damian Lewis Berlin 2015.jpg|[[Damian Lewis]] e roll [[Richard D. Winters]]
Restr:RonLivingstonMay10.jpg|[[Ron Livingston]] e roll [[Lewis Nixon III|Lewis Nixon]]
Restr:Scott Grimes by Gage Skidmore 2.jpg|[[Scott Grimes]] e roll [[Donald Malarkey]]
Restr:Donnie Wahlberg 2010.jpg|[[Donnie Wahlberg]] e roll [[Carwood Lipton]]
Restr:Neal McDonough 2015 (2).jpg|alt=Neal McDonough e roll Lynn « Buck » Compton|[[Neal McDonough]] e roll [[Lynn Compton|Lynn « Buck » Compton]]
Restr:Rick Gomez.jpg|[[Rick Gomez]] e roll [[George Luz]]
Restr:Dexter Fletcher.jpg|[[Dexter Fletcher]] e roll John Martin
Restr:Michael Cudlitz 2016 (cropped).jpg|alt=Michael Cudlitz e roll Denver « Bull » Randleman|[[Michael Cudlitz]] e roll Denver « Bull » Randleman
Restr:Eion Bailey in 2008 (BW Headshot).jpg|[[Eion Bailey]] e roll [[David Kenyon Webster]]
Restr:Kirk acevedo 2018 MCCC.jpg|[[Kirk Acevedo]] e roll Joseph Toye
Restr:Richard Speight Jr. by Gage Skidmore 2016 (cropped).jpg|[[Richard Speight Jr.]] e roll Warren « Skip » Muck
Restr:Matthew Settle cropped.jpg|[[Matthew Settle]] e roll [[Ronald Speirs]]
&lt;/gallery&gt;

== Rannoù ==
[[Restr:Richard Winters.jpeg|thumb|227x227px|Richard Winters da vare e amzer-bleustriñ e Camp Toccoa (1942).]]

=== Rann 1 : ''Currahee'' ===
* skignadenn gentañ : 09/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Tom Hanks]] hag [[Erik Jendreson]]
* sevener : [[Phil Alden Robinson]] 
* padelezh : 73 mn

Paotred yaouank eus a bep lec’h er Stadoù-Unanet zo bodet e [[Camp Toccoa]], e-kichen ar [[menez Currahee]], e [[Georgia]]. Youlat int bet evit rollañ e eil batailhon ar [[506vet rejimant troadegiezh harzlammet]]. En o zouez, danvez soudarded ar gompagnunezh E (« Easy Company ») a skoulm darempredoù kreñv abalamour da bleustradegoù taer ha da reolennoù strizh o c’homandant, [[Herbert Sobel]]. Kaset e vezont da [[Bro-Saoz|vro-Saoz]] e miz Gwengolo 1943. Sobel a ziskouez bezañ dizampart evit ren soudarded er pleustradegoù war an dachenn. [[Richard Winters]], unan eus is-letananted ar gompagnunezh, a aoz ur [[mutinerezh]] asambles gant is-ofiserien all, gant ar riskl da vezañ kaset dirak ul lez-varn ha fuzuilhet. Dont a reont a-benn memestra, hag ar c'horonal Sink, penn ar rejimant, a gas Sobel d’ar Stadoù-Unanet en-dro evit gourdoniñ medisined en ur skol harzlammerien. Fiziet eo renerezh ar gompagnunezh el letanant Thomas Meehan. E dibenn ar rann e c’haller gwelet ar soudarded o prientiñ an [[Oberiadur-brezel Overlord|Oberiadur Overlord]], e deizioù kentañ miz Even 1944.

* tudenn bennañ ar rann : Herbert Sobel

=== Rann 2 : ''Day of Days'' ===
* skignadenn gentañ : 09/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[John Orloff]]
* sevener : [[Richard Loncraine]] 
* padelezh : 52 mn
[[Restr:Brecourt Manor.JPG|thumb|200x200px|Lec'hienn argadenn maner Brécourt d'ar 6 a viz Even 1944 (2010)]]
A-raok tarzh an deiz, d’ar 6 a viz Even 1944, soudarded an Easy Company a vez harzlammet e su ledenez [[Cotentin]], en un takad etre [[Sainte-Mère-Église]] ha [[Sainte-Marie-du-Mont]], o fal kentañ. Abalamour da dennoù ar c’hanolierezh enepnijerez en em gavont strewet e pep lec’h er vro. Lazhet eo al letanant Meehan pa vez diskaret e garr-nij. An is-letanant Winters a goll e armoù a-raok erruiñ war an douar. Ur wech pradet en em gav gant Hall, ur soudard eus an 82{{vet}} rannarme, ha kemer a ra penn un strolladig soudarded kavet amañ hag ahont. E gouloù an deiz, ur wech erruet e Sainte-Marie-du-Mont, Winters a glev keloù marv Meehan, ha dont a ra da vezañ komandant ''de facto'' an Easy Company. Karget eo da gas un [[Argadenn maner Brécourt|argadenn war maner Brécourt]], evit distruj kanolioù alaman 105 mm hag a denn war draezhenn [[Utah Beach]]. Echuiñ a ra ar rann da noz, pa c’hall ar soudarded diskuizhañ un tamm a-raok emgannoù antronoz.

* tudenn bennañ ar rann : Richard Winters

=== Rann 3 : ''Carentan'' ===
* skignadenn gentañ : 16/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[E. Max Frye]]
* sevener : [[Mikael Salomon]]
* padelezh : 65 mn

D’an 8 a viz Even, an Easy Company a gemer perzh e [[emgann Carentan]], ul lec’h hag a rank bezañ tapet evit ober al liamm etre traezhennoù Utah Beach hag [[Omaha Beach]]. Eno e stourm ar gompagnunezh e kêr evit ar wech kentañ, a-enep tankoù ha sniperien peurgetket. Ar soudard Albert Blithe, evel reoù all, a andur skuizhder ha taerder ar brezel, ha dall e teu da vezañ abalamour da strafuilhoù nervel. Ur wech frealzet gant Richard Winters e adkav ar gweled. A-hed ar rann e kresk brud al letanant Ronald Speirs, a zo tamallet dezhañ bezañ drouklazhet prizonidi alaman d’ar 6 a viz Even. E eil lodenn ar rann en em gann soudarded an ''Easy'' e parkeier bihan [[garzhaoueg Normandi]]. En ur enebiñ ouzh un argadenn, Blithe a lazh ur soudard enebour. Gloazet eo un nebeud devezhioù war-lerc'h gant ur sniper alaman, e-kerzh ur batrouilhenn. Kaset eo ar 506{{Vet}} rejimant harzlammerien da ziskuizhañ e Bro-Saoz.

* tudenn bennañ ar rann : Albert Blithe

=== Rann 4 : ''Replacements'' ===
* skignadenn gentañ : 23/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Graham Yost]] ha [[Bruce C. McKenna]]
* sevener : [[David Nutter]]
* padelezh : 59 mn

E Aldourne, e Bro-Saoz, e tiskuizh an Easy Company. Soudarded nevez-stummet a erru er gompagnunezh evit kemer plas ar re lazhet en emgannoù e Normandi. Rankout a reont azasaat ouzh o unvez nevez, ha klask a reont tennañ gounid eus alioù ar soudarded gante skiant-prenet an talbenn. Distreiñ a ra Herbert Sobel d'ar rejimant, evel ofiser pourveziañ. D'ar 17 a viz Gwengolo 1944 eo harzlammet ar 506{{vet}} rejimant nepell diouzh [[Eindhoven]], en [[Izelvroioù]], e deroù an [[Oberiadur-brezel Market Garden|oberiadur Market Garden]]. Dieubiñ a reont ar gêr hep emgann. Kaset e vez an Easy Company da dapout kêr [[Nuenen]]. Goude emgannoù taer e rank ar gompagnunezh kilañ. « Bull » Randleman, gloazet, a chom stanket e-pad an noz er gêriadenn kontrollet gant an Alamaned, ha rankout a ra treuzvevañ a-raok bezañ adkavet an deiz war-lerc'h.

* tudenn bennañ ar rann : Denver « Bull » Randleman

=== Rann 5 : ''Crossroads'' ===
* skignadenn gentañ : 30/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Erik Jendresen]]
* sevener : [[Tom Hanks]]
* padelezh : 56 mn

En Izelvroioù, e miz Here 1944, Winters a skriv rentañ-kont un oberenn bet renet gantañ un nebeud devezhioù a-raok. Dont a ra tammoù an argadenn-mañ e doare ''flashback'' e-pad ar rann. Goude an argadenn e vez fiziet komandamant an Easy Company e Frederick « Moose » Heyliger, a gemer plas Winters, bet anvet da eil komandant an eil batailhon gant ar c'horonal Sink. E keit-se eo karget an Easy Company da aozañ saveteiñ harzlammerien vreizhveuriat. Gloazet eo Heyliger un nebeud devezhioù war-lerc'h. Mont a ra ar gompagnunezh, renet gant al letanant Norman Dike diwar neuze, da ziskuizhañ e [[Mourmelon-le-Grand]], e reter Frañs, e-lec'h ma teskont ez eus bet boulc'het ur pezh argadenn en [[Ardenne]] gant an Alamaned.

* tudenn bennañ ar rann : Richard D. Winters

=== Rann 6 : ''Bastogne'' ===
* skignadenn gentañ : 07/10/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Bruce C. McKenna]]
* sevener : [[David Leland]]

Kelc'hiet eo an Easy Company nepell diouzh [[Bastogne]], e [[Belgia]], e-kerzh [[emgann an Ardenne]]. [[Eugene Roe]], klañvdiour ar gompagnunezh, a ra e seizh gwellañ evit sikour e gamaraded da dalañ ouzh ar yenijenn, an diouer a voued hag a zafar medisinerezh. Mignon e teu da vezañ gant [[Renée Lemaire]], ur glañvdiourez e Bastogne.

* tudenn bennañ ar rann : Eugene « Doc » Roe

=== Rann 7 : ''The Breaking Point'' ===
* skignadenn gentañ : 14/10/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Graham Yost]]
* sevener : [[David Frankel]]

E deroù miz Genver 1945, goude bezañ dalc'het he linenn e-pad emgann an Ardenne, an Easy Company zo karget da gas un enep-argadenn evit kemer kêriadenn [[Foy (Bastogne)|Foy]]. Chalet eo paotred ar gompagnunezh gant al letanant Norman Dike, a vez ezvezant ingaloc'h-ingalañ. Carwood Lipton a glask mirout unaniezh an unvez daoust da se. Da vare an argadenn war Foy, Dike a chom difiñv ha lakaat a ra ar soudarded dindan e veli en arvar. Goude an taol-mañ, Winters a ziviz envel Ronald Speirs e penn an Easy e plas Dike.

* tudenn bennañ ar rann : Carwood Lipton

=== Rann 8 : ''The Last Patrol'' ===
* skignadenn gentañ : 21/10/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Erik Bork]] ha [[Bruce C. McKenna]]
* sevener : [[Tony To]]
* padelezh : 59 mn

David Webster, bet gloazet en Izelvroioù, a zistro en Easy Company e [[Hagenau]] ([[Elzas]]) e miz Genver 1945. Fae zo warnañ gant soudarded zo abalamour n'en deus ket kemeret perzh en emgannoù taer en Ardenne er miz a-raok. Heñchañ a ra Henry Jones, ul letanant yaouank bet echuet e studioù e West Point er bloavezh kent. Karget eo ar gompagnunezh da dreuziñ ar stêr Moder diouzh noz evit distruj un ti ha tapout prizonidi.

* tudenn bennañ ar rann : David Webster

== Degemer ==
Ar stirad en deus degemeret 94% a alioù mat war ar savenn [[Rotten Tomatoes]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. 9,4/10 e oa e notenn war al lec'hienn [[Internet Movie Database|IMDB]] e 2026&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== E brezhoneg ==
Istitlet eo bet ar stirad e brezhoneg e 2012 gant ar strollad An Team Istits&lt;ref&gt;''[https://anteamistits.over-blog.com/article-band-of-brothers-istitlet-e-brezhoneg-100355944.html Band Of Brothers, istitlet e brezhoneg !]'', An Team Istits (lennet d'an 31/03/2026)&lt;/ref&gt;.

== Levrlennadur ==
* {{fr}} Stephen E. Ambrose, ''Band of Brothers'', Touchstone, 1992, 336 p. (embannadur kentañ), ISBN 978-0743224543. Troet eo bet e meur yezh dibaoe, galleg en o zouez.

== Liammoù diavaez ==
* {{en}} [https://www.imdb.com/title/tt0185906/ Fichenn IMDB]
* {{En}} [https://www.rottentomatoes.com/tv/band_of_brothers Fichenn war Rotten Tomatoes]
* {{En}} [https://www.youtube.com/watch?v=N96WZHa8nu0 Filmig-kinnig ar stirad istitlet e brezhoneg] war [[YouTube]]

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Stiradoù skinwel 2001]]
[[Rummad:Stiradoù skinwel brezel]]
[[Rummad:Stiradoù skinwel SUA]]</text>
      <sha1>t2hbmbbibc0qzk7c6odqvc4bd9gbrad</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187139</id>
      <parentid>2187138</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T23:28:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>Rann 9</comment>
      <origin>2187139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13920" sha1="ky304kfigme8kqhngsetc56l2gfsb96" xml:space="preserve">{{Pennad zo|Band of Brothers}}
{{Stumm an titl|''Band of Brothers'' (ministirad)}}
[[Restr:Band of Brothers – Wir waren wie Brüder.svg|thumb|Logo alamanek ar stirad]]
'''''Band of Brothers''''' zo ur ministirad skinwel brezel stadunanat, ennañ dek rann, skignet adalek 2001. Savet eo bet gant [[Tom Hanks]] ha [[Steven Spielberg]] diwar al [[Band of Brothers (levr)|levr heñvelanvet]] bet skrivet gant an istorour stadunanat [[Stephen E. Ambrose]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{En}} ''[https://www.rottentomatoes.com/tv/band_of_brothers Band of Brothers]'', Rotten Tomatoes (lennet d'an 31/03/2026)&lt;/ref&gt;.

Heuliañ a ra hentad harzlammerien an Easy Company, ur gompagnunezh eus ar 506{{vet}} Rejimant Troadegiezh Harzlammet eus [[101st Airborne Division|101{{vet}} Rannarme Harzlammerien]] Stadoù-Unanet Amerika, eus o mare pleustriñ e [[Camp Toccoa]] ([[Georgia]]) e 1942, betek dibenn an [[Eil Brezel-bed]], e [[Berchtesgaden]].

An darvoudoù kontet er stirad a zo c'hoarvezet evit gwir dre vras, hag an tudennoù a zo bet anezhe ivez. E deroù pep rann e weler atersadennoù lod anezhe, hag. Reiñ a ra ''Band of Brothers'' da welet ar brezel a live soudarded diazez, en ur daolenniñ o fsikologiezh. Un dudenn a vez lakaet war wel e pep rann.Gwelet a vez a stirad gant kalz sellerien evel unan eus ar re wellañ bet produet a-viskoazh war an [[Eil Brezel-bed]], ha war ar brezel dre vras. Meur a briz en deus resevet, ''[[Golden Globe Award|Golden Globes]]'' en o zouez&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{En}} ''[[imdbtitle:0185906|Band of Brothers]]'', IMDB (lennet d'an 31/03/2026)&lt;/ref&gt;. Berzh bras ar stirad a zo bet mammenn da zaou all, unan diwar-benn [[ Brezel ar Meurvor Habask (1937-1945)|talbenn ar Meurvor Habask]], anvet [[The Pacific (ministirad)|''The Pacific'']] (e 2010), hag unan all anvet ''[[Masters of the Air]]'' (2024) diwar-benn an ekipajoù [[Bombezer|bombezerioù]], war talbenn kornôg ar brezel.

== Pennaktoured ==
* [[Damian Lewis]] : ar major [[Richard D. Winters]]
* [[Ron Livingston]] : ar c'habiten [[Lewis Nixon III|Lewis Nixon]]
* [[Scott Grimes]] : ar serjant [[Donald Malarkey]]
* [[Donnie Wahlberg]] : an isletanant [[Carwood Lipton]]
* [[Neal McDonough]] : al letanant [[Lynn Compton|Lynn « Buck » Compton]]
* [[Frank John Hughes]] : ar pennserjant [[William Guarnere|William « Wild Bill » Guarnere]]
* [[Shane Taylor]] : ar c'haporal [[Eugene Roe|Eugene « Doc » Roe]]
* [[Rick Gomez]] : ar serjant [[George Luz]]
* [[Dexter Fletcher]] : ar pennserjant John Martin
* [[Ross McCall]] : ar c'haporal [[Joseph Liebgott]]
* [[Michael Cudlitz]] : ar serjant Denver « Bull » Randleman
* [[James Madio]] : ar serjant Frank Perconte
* [[Rick Warden]] : an isletanant Harry Welsh
* [[Eion Bailey]] : ar soudard [[David Kenyon Webster]]
* [[Kirk Acevedo]] : ar pennserjant Joseph Toye
* [[Matthew Leitch]] : ar serjant Floyd « Tab » Talbert
* [[Richard Speight Jr.]] : ar serjant Warren « Skip » Muck
* [[Matthew Settle]] : ar c'habiten [[Ronald Speirs]]

&lt;gallery perrow=&quot;6&quot; mode=&quot;packed&quot; caption=&quot;Luc'hskeudennoù ar pennaktoured&quot;&gt;
Restr:Damian Lewis Berlin 2015.jpg|[[Damian Lewis]] e roll [[Richard D. Winters]]
Restr:RonLivingstonMay10.jpg|[[Ron Livingston]] e roll [[Lewis Nixon III|Lewis Nixon]]
Restr:Scott Grimes by Gage Skidmore 2.jpg|[[Scott Grimes]] e roll [[Donald Malarkey]]
Restr:Donnie Wahlberg 2010.jpg|[[Donnie Wahlberg]] e roll [[Carwood Lipton]]
Restr:Neal McDonough 2015 (2).jpg|alt=Neal McDonough e roll Lynn « Buck » Compton|[[Neal McDonough]] e roll [[Lynn Compton|Lynn « Buck » Compton]]
Restr:Rick Gomez.jpg|[[Rick Gomez]] e roll [[George Luz]]
Restr:Dexter Fletcher.jpg|[[Dexter Fletcher]] e roll John Martin
Restr:Michael Cudlitz 2016 (cropped).jpg|alt=Michael Cudlitz e roll Denver « Bull » Randleman|[[Michael Cudlitz]] e roll Denver « Bull » Randleman
Restr:Eion Bailey in 2008 (BW Headshot).jpg|[[Eion Bailey]] e roll [[David Kenyon Webster]]
Restr:Kirk acevedo 2018 MCCC.jpg|[[Kirk Acevedo]] e roll Joseph Toye
Restr:Richard Speight Jr. by Gage Skidmore 2016 (cropped).jpg|[[Richard Speight Jr.]] e roll Warren « Skip » Muck
Restr:Matthew Settle cropped.jpg|[[Matthew Settle]] e roll [[Ronald Speirs]]
&lt;/gallery&gt;

== Rannoù ==
[[Restr:Richard Winters.jpeg|thumb|227x227px|Richard Winters da vare e amzer-bleustriñ e Camp Toccoa (1942).]]

=== Rann 1 : ''Currahee'' ===
* skignadenn gentañ : 09/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Tom Hanks]] hag [[Erik Jendreson]]
* sevener : [[Phil Alden Robinson]] 
* padelezh : 73 mn

Paotred yaouank eus a bep lec’h er Stadoù-Unanet zo bodet e [[Camp Toccoa]], e-kichen ar [[menez Currahee]], e [[Georgia]]. Youlat int bet evit rollañ e eil batailhon ar [[506vet rejimant troadegiezh harzlammet]]. En o zouez, danvez soudarded ar gompagnunezh E (« Easy Company ») a skoulm darempredoù kreñv abalamour da bleustradegoù taer ha da reolennoù strizh o c’homandant, [[Herbert Sobel]]. Kaset e vezont da [[Bro-Saoz|vro-Saoz]] e miz Gwengolo 1943. Sobel a ziskouez bezañ dizampart evit ren soudarded er pleustradegoù war an dachenn. [[Richard Winters]], unan eus is-letananted ar gompagnunezh, a aoz ur [[mutinerezh]] asambles gant is-ofiserien all, gant ar riskl da vezañ kaset dirak ul lez-varn ha fuzuilhet. Dont a reont a-benn memestra, hag ar c'horonal Sink, penn ar rejimant, a gas Sobel d’ar Stadoù-Unanet en-dro evit gourdoniñ medisined en ur skol harzlammerien. Fiziet eo renerezh ar gompagnunezh el letanant Thomas Meehan. E dibenn ar rann e c’haller gwelet ar soudarded o prientiñ an [[Oberiadur-brezel Overlord|Oberiadur Overlord]], e deizioù kentañ miz Even 1944.

* tudenn bennañ ar rann : Herbert Sobel

=== Rann 2 : ''Day of Days'' ===
* skignadenn gentañ : 09/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[John Orloff]]
* sevener : [[Richard Loncraine]] 
* padelezh : 52 mn
[[Restr:Brecourt Manor.JPG|thumb|200x200px|Lec'hienn argadenn maner Brécourt d'ar 6 a viz Even 1944 (2010)]]
A-raok tarzh an deiz, d’ar 6 a viz Even 1944, soudarded an Easy Company a vez harzlammet e su ledenez [[Cotentin]], en un takad etre [[Sainte-Mère-Église]] ha [[Sainte-Marie-du-Mont]], o fal kentañ. Abalamour da dennoù ar c’hanolierezh enepnijerez en em gavont strewet e pep lec’h er vro. Lazhet eo al letanant Meehan pa vez diskaret e garr-nij. An is-letanant Winters a goll e armoù a-raok erruiñ war an douar. Ur wech pradet en em gav gant Hall, ur soudard eus an 82{{vet}} rannarme, ha kemer a ra penn un strolladig soudarded kavet amañ hag ahont. E gouloù an deiz, ur wech erruet e Sainte-Marie-du-Mont, Winters a glev keloù marv Meehan, ha dont a ra da vezañ komandant ''de facto'' an Easy Company. Karget eo da gas un [[Argadenn maner Brécourt|argadenn war maner Brécourt]], evit distruj kanolioù alaman 105 mm hag a denn war draezhenn [[Utah Beach]]. Echuiñ a ra ar rann da noz, pa c’hall ar soudarded diskuizhañ un tamm a-raok emgannoù antronoz.

* tudenn bennañ ar rann : Richard Winters

=== Rann 3 : ''Carentan'' ===
* skignadenn gentañ : 16/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[E. Max Frye]]
* sevener : [[Mikael Salomon]]
* padelezh : 65 mn

D’an 8 a viz Even, an Easy Company a gemer perzh e [[emgann Carentan]], ul lec’h hag a rank bezañ tapet evit ober al liamm etre traezhennoù Utah Beach hag [[Omaha Beach]]. Eno e stourm ar gompagnunezh e kêr evit ar wech kentañ, a-enep tankoù ha sniperien peurgetket. Ar soudard Albert Blithe, evel reoù all, a andur skuizhder ha taerder ar brezel, ha dall e teu da vezañ abalamour da strafuilhoù nervel. Ur wech frealzet gant Richard Winters e adkav ar gweled. A-hed ar rann e kresk brud al letanant Ronald Speirs, a zo tamallet dezhañ bezañ drouklazhet prizonidi alaman d’ar 6 a viz Even. E eil lodenn ar rann en em gann soudarded an ''Easy'' e parkeier bihan [[garzhaoueg Normandi]]. En ur enebiñ ouzh un argadenn, Blithe a lazh ur soudard enebour. Gloazet eo un nebeud devezhioù war-lerc'h gant ur sniper alaman, e-kerzh ur batrouilhenn. Kaset eo ar 506{{Vet}} rejimant harzlammerien da ziskuizhañ e Bro-Saoz.

* tudenn bennañ ar rann : Albert Blithe

=== Rann 4 : ''Replacements'' ===
* skignadenn gentañ : 23/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Graham Yost]] ha [[Bruce C. McKenna]]
* sevener : [[David Nutter]]
* padelezh : 59 mn

E Aldourne, e Bro-Saoz, e tiskuizh an Easy Company. Soudarded nevez-stummet a erru er gompagnunezh evit kemer plas ar re lazhet en emgannoù e Normandi. Rankout a reont azasaat ouzh o unvez nevez, ha klask a reont tennañ gounid eus alioù ar soudarded gante skiant-prenet an talbenn. Distreiñ a ra Herbert Sobel d'ar rejimant, evel ofiser pourveziañ. D'ar 17 a viz Gwengolo 1944 eo harzlammet ar 506{{vet}} rejimant nepell diouzh [[Eindhoven]], en [[Izelvroioù]], e deroù an [[Oberiadur-brezel Market Garden|oberiadur Market Garden]]. Dieubiñ a reont ar gêr hep emgann. Kaset e vez an Easy Company da dapout kêr [[Nuenen]]. Goude emgannoù taer e rank ar gompagnunezh kilañ. « Bull » Randleman, gloazet, a chom stanket e-pad an noz er gêriadenn kontrollet gant an Alamaned, ha rankout a ra treuzvevañ a-raok bezañ adkavet an deiz war-lerc'h.

* tudenn bennañ ar rann : Denver « Bull » Randleman

=== Rann 5 : ''Crossroads'' ===
* skignadenn gentañ : 30/09/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Erik Jendresen]]
* sevener : [[Tom Hanks]]
* padelezh : 56 mn

En Izelvroioù, e miz Here 1944, Winters a skriv rentañ-kont un oberenn bet renet gantañ un nebeud devezhioù a-raok. Dont a ra tammoù an argadenn-mañ e doare ''flashback'' e-pad ar rann. Goude an argadenn e vez fiziet komandamant an Easy Company e Frederick « Moose » Heyliger, a gemer plas Winters, bet anvet da eil komandant an eil batailhon gant ar c'horonal Sink. E keit-se eo karget an Easy Company da aozañ saveteiñ harzlammerien vreizhveuriat. Gloazet eo Heyliger un nebeud devezhioù war-lerc'h. Mont a ra ar gompagnunezh, renet gant al letanant Norman Dike diwar neuze, da ziskuizhañ e [[Mourmelon-le-Grand]], e reter Frañs, e-lec'h ma teskont ez eus bet boulc'het ur pezh argadenn en [[Ardenne]] gant an Alamaned.

* tudenn bennañ ar rann : Richard D. Winters

=== Rann 6 : ''Bastogne'' ===
* skignadenn gentañ : 07/10/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Bruce C. McKenna]]
* sevener : [[David Leland]]

Kelc'hiet eo an Easy Company nepell diouzh [[Bastogne]], e [[Belgia]], e-kerzh [[emgann an Ardenne]]. [[Eugene Roe]], klañvdiour ar gompagnunezh, a ra e seizh gwellañ evit sikour e gamaraded da dalañ ouzh ar yenijenn, an diouer a voued hag a zafar medisinerezh. Mignon e teu da vezañ gant [[Renée Lemaire]], ur glañvdiourez e Bastogne.

* tudenn bennañ ar rann : Eugene « Doc » Roe

=== Rann 7 : ''The Breaking Point'' ===
* skignadenn gentañ : 14/10/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Graham Yost]]
* sevener : [[David Frankel]]

E deroù miz Genver 1945, goude bezañ dalc'het he linenn e-pad emgann an Ardenne, an Easy Company zo karget da gas un enep-argadenn evit kemer kêriadenn [[Foy (Bastogne)|Foy]]. Chalet eo paotred ar gompagnunezh gant al letanant Norman Dike, a vez ezvezant ingaloc'h-ingalañ. Carwood Lipton a glask mirout unaniezh an unvez daoust da se. Da vare an argadenn war Foy, Dike a chom difiñv ha lakaat a ra ar soudarded dindan e veli en arvar. Goude an taol-mañ, Winters a ziviz envel Ronald Speirs e penn an Easy e plas Dike.

* tudenn bennañ ar rann : Carwood Lipton

=== Rann 8 : ''The Last Patrol'' ===
* skignadenn gentañ : 21/10/2001 ({{SUA}})
* senario : [[Erik Bork]] ha [[Bruce C. McKenna]]
* sevener : [[Tony To]]
* padelezh : 59 mn

David Webster, bet gloazet en Izelvroioù, a zistro en Easy Company e [[Hagenau]] ([[Elzas]]) e miz Genver 1945. Fae zo warnañ gant soudarded zo abalamour n'en deus ket kemeret perzh en emgannoù taer en Ardenne er miz a-raok. Heñchañ a ra Henry Jones, ul letanant yaouank bet echuet e studioù e West Point er bloavezh kent. Karget eo ar gompagnunezh da dreuziñ ar stêr Moder diouzh noz evit distruj un ti ha tapout prizonidi.

* tudenn bennañ ar rann : David Webster

=== Rann 9 : ''Why We Fight'' ===
* skignadenn gentañ : 28/10/2001 ({{SUA}})
* senario : [[John Orloff]]
* sevener : [[David Frankel]]
* padelezh : 58 mn

Erruet eo an Easy Company e [[Stürzelberg]], en [[Alamagn]]. Diskuizhañ a reont en un takad sioul a-walc'h. Eno e teskont marv [[Franklin D. Roosevelt]]. Kregiñ a ra ar baotred da soñjal er pezh a refont goude dibenn ar brezel. Kaset int war-zu [[Bavaria]], pa red an trouz e klaskfe an nazied stourm eno betek an den diwezhañ. E-kichen [[Landsberg am Lech]] e kav ur batrouilhenn ur [[Kamp-diouennañ|c'hamp-distruj]], ha klask a ra soudarded an Easy sikour ar re vac'het. Talañ a reont ouzh annezidi ar gêr e-kichen a embann ne oarent ket e oa eus al lec'h-se.

* tudenn bennañ ar rann : Lewis Nixon

== Degemer ==
Ar stirad en deus degemeret 94% a alioù mat war ar savenn [[Rotten Tomatoes]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. 9,4/10 e oa e notenn war al lec'hienn [[Internet Movie Database|IMDB]] e 2026&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== E brezhoneg ==
Istitlet eo bet ar stirad e brezhoneg e 2012 gant ar strollad An Team Istits&lt;ref&gt;''[https://anteamistits.over-blog.com/article-band-of-brothers-istitlet-e-brezhoneg-100355944.html Band Of Brothers, istitlet e brezhoneg !]'', An Team Istits (lennet d'an 31/03/2026)&lt;/ref&gt;.

== Levrlennadur ==
* {{fr}} Stephen E. Ambrose, ''Band of Brothers'', Touchstone, 1992, 336 p. (embannadur kentañ), ISBN 978-0743224543. Troet eo bet e meur yezh dibaoe, galleg en o zouez.

== Liammoù diavaez ==
* {{en}} [https://www.imdb.com/title/tt0185906/ Fichenn IMDB]
* {{En}} [https://www.rottentomatoes.com/tv/band_of_brothers Fichenn war Rotten Tomatoes]
* {{En}} [https://www.youtube.com/watch?v=N96WZHa8nu0 Filmig-kinnig ar stirad istitlet e brezhoneg] war [[YouTube]]

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Stiradoù skinwel 2001]]
[[Rummad:Stiradoù skinwel brezel]]
[[Rummad:Stiradoù skinwel SUA]]</text>
      <sha1>ky304kfigme8kqhngsetc56l2gfsb96</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wiski Breizh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179749</id>
    <revision>
      <id>2187091</id>
      <parentid>2187057</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T14:53:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>porchedoù</comment>
      <origin>2187091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3745" sha1="q7rjelkmxb15g4va4vpu2b4zfdkh59p" xml:space="preserve">[[Restr:Armorik original.jpg|thumb|150px|''Armorik original'' hag e voest, eus ar strilherezh Warenghem.]]
'''Wski Breizh''' a zo ar [[wiski]] produet gant meur a strilherezh e [[Breizh]]. Gwarezet eo gant al label europat [[Lec'h orin gwarezet]] (LOG) abaoe 2015. Kroget e voe ar wiski e Breizh e 1958 en [[Entraven]], met e voe lañset ar [[single malt]] kentañ e Breizh e 1998 gant ar [[strilherezh Warenghem]] eus [[Lannuon]]. 

Ar wiski strilhet en Entraven e oa anvet ''Royal no 1'' da gentañ, ha goude ''Le Biniou'' e deroù ar bloavezhioù 1970. Produet e oa gant ur gevredigezh anvet ''Les Arômes de Bretagne'', perc'hennet gant ar &quot;Société des Alcools du Vexin&quot;. Paouezet e voe e deroù ar bloavezhioù 1980&lt;ref&gt;[http://www.slate.fr/story/113051/pourquoi-france-attendu-whisky ''Pourquoi la France a-t-elle attendu 300 ans pour produire du whisky ?''] gant Christine Lambert, Slate, 21/01/2016, gwelet d'an 12/05/2020.&lt;/ref&gt;.

Diazezet e oa bet ar strilherezh Warenghem e 1900 e Lannuon ha ober a rae ul likor plant. E 1987 e tivizas en em lañsañ er wiski hag e 1990 e gwerzhas he boutailhadoù wiski kentañ, ur [[blend]] savet diwar wiskioù malt hag ed. Dek vloaz goude e prenas daou lambig skosat hag aozañ a reas ar [[single malt]] kentañ e Frañs, ''Armorik'', e 1998&lt;ref&gt;[https://www.lefigaro.fr/conso/2018/02/22/20010-20180222ARTFIG00038-le-whisky-francais-a-la-conquete-du-monde.php ''Le whisky français à la conquête du monde''] gant Louis Delatronchette, Le Figaro, 22/02/2018, gwelet d'ar 07/05/2020.&lt;/ref&gt;.

Meneget e voe ar « wiski breizhat » gant reolennadur Europa war an traoù kreñv evit ar wech kentañ d'ar 15 a viz Genver 2008. Ar bloaz war lerc'h en em vodas ar broduerien vreizhat evit kas war-raok ur raktres Lec'h orin gwarezet (LOG). Met e tivizas paouezat gant ar raktres-se ar strilherezhioù Distilleries des Menhirs, Kaerilis ha Glann ar Mor e 2011 abalamour da rediennoù Ensavadur Broadel an Orin hag ar Galite (INAO). Kendalc'het e voe an difraeoù gant ar strilherezh Warenghem&lt;ref name=&quot;unidivers-20150807&quot;&gt;[https://www.unidivers.fr/whisky-breton-precisions-dementis-glann-ar-mor-warenghem-igp/ ''Whisky breton, précisions et démentis autour d’une IGP alambiquée''] gant Thomas Moysan, Unidivers, 07/08/2015, gwelet d'an 09/05/2020.&lt;/ref&gt; hag e rener, David Roussier, a ziazezas « Sindikat Difenn ar Wiski breizhat » e deroù 2014&lt;ref name=&quot;unidivers-20150803&quot;&gt;[https://www.unidivers.fr/distillerie-glann-ar-mor-whisky-breton-polemiques-igp-inao/ ''Distillerie Glann Ar Mor : Sueurs froides pour le whisky breton''] gant Thomas Moysan, Unidivers, 03/08/2015, gwelet d'an 09/05/2020.&lt;/ref&gt;.

A-benn ar fin e voe disklêriet al Lec'h orin gwarezet gant an INAO e miz Du 2015. Koulskoude n'emañ ket e-barzh an takad gwarezet ul lodenn eus al Liger-Atlantel&lt;ref name=&quot;inao-cahier-ch&quot;&gt;[https://extranet.inao.gouv.fr/fichier/PNOCDC-IGWhiskyBretagne.pdf ''Cahier des Charges de l'indication géographique « Whisky de Bretagne » ou « Whisky Breton »''] gant Ensavadur Broadel an Orin hag ar Galite, 17/04/2014, gwelet d'an 09/05/2020.&lt;/ref&gt;. E didl ec'honel a alkool a zle bezañ 40% da nebeutañ.

== Ar strilherezhioù e Breizh ==
* ar [[strilherezh Warenghem]] e [[Lannuon]] (Bro-Dreger),
* ar strilherezh [[Glann ar Mor]] e [[Pleuvihan]] (Bro-Dreger),
* an [[distillerie des Menhirs]] e [[Ploveilh]] (Bro-Gerne),
* ar strilerezh Kaerilis e [[Porzh-Lae]] er Gerveur (Bro-Gwened).

== Levrlennadur ==
* ''Whisky Collector'' gant [[Patrick Mahé]], embannadur Gründ, 2020

== Pennad nes ==
{{porched|Boued ha Keginerezh}}
* [[Wiski]]
* [[Keginerezh Breizh]]

== Daveoù ==
{{daveoù}}
{{porched Breizh}}
[[Rummad:Wiski]]
[[Rummad:Diedoù breizhat]]
[[Rummad:Lec'h orin gwarezet]]</text>
      <sha1>q7rjelkmxb15g4va4vpu2b4zfdkh59p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lestr-treizh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179755</id>
    <revision>
      <id>2187111</id>
      <timestamp>2026-04-04T16:00:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <comment>Boulc'hañ</comment>
      <origin>2187111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1494" sha1="fjhy7j6en2pivicbpybulj6ks8kzcib" xml:space="preserve">{{databox}}
Al '''lestr-treizh''' a zo ul lestr a zoug tud ha kirri evit treuziñ ur vrec'h-vor, pe ar mor dre vras, met atav evit un dreizhadenn verr. Kavet e vezont er bed a-bezh, lec'h ma 'z eus : 
* strizhoù-mor : [[strizh-mor Jibraltar]], [[Kattegat]], [[strizh-mor Dover]], [[strizh-mor Messina]], an [[Dardanelloù]], [[Strizh-mor Magalhães|strizh-mor Magellan]],
*  enezegoù : [[Filipinez]], [[Indonezia]], [[Japan]],
* lennoù,
* morioù bihan awalc'h : ar [[Mor Kreizdouar]], ar [[Mor Baltel]], [[Mor Breizh]], ar [[Mor Ruz]],
* evit darbariñ an inizi dre vor.

Ar [[bag-treizh|vag-treizh]] a zo plat, bihanoc'h ha goustatoc'h, servijout a ra da dreuziñ ur stêr pe ul lenn.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;250px&quot;&gt;
Ferry de Belle Ile.jpg|Ul lestr-treizh ouzh ar c'hae e [[Porzh-Lae]] er [[Ar Gerveur|Gerveur]].
&lt;/gallery&gt;
Rouedad listri-treizh [[Istanboul]] eo ar rouedad brasañ er bed, gant 40 milion a dreizhidi bep bloaz&lt;ref&gt;{{liamm web |titl=Şehir Hatları ® Tanıtım |url=https://www.sehirhatlari.istanbul/tr/kurumsal/hakkimizda-215 |deiziad=2023-12-16 |lec'hienn=www.sehirhatlari.istanbul |archive-date=16 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231216123416/https://www.sehirhatlari.istanbul/tr/kurumsal/hakkimizda-215 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
== Pennadoù kar ==
* [[bag-treizh]]
* [[karrlestr]]
* [[roll ar c'harbedoù]]

== Daveoù ==
{{daveoù}}
{{Porched an treuzdougerezh}}
{{Porched ar mor}}
[[Rummad:Bigi]]
[[Rummad:Karbedoù]]
[[Rummad:Mor]]</text>
      <sha1>fjhy7j6en2pivicbpybulj6ks8kzcib</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rock ukrainek</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179756</id>
    <revision>
      <id>2187115</id>
      <timestamp>2026-04-04T17:28:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;[[File:Юрко Кох «Welcome to Вивих-1990».png|thumb|Skritell ar festival Вивих e 1990]] '''Rock ukrainek''' ([[ukraineg]] : Український роk ''Ukrayinsʹkyy rok)'') a reer eus ar [[sonerezh rock]] en [[Ukraina]].  Er [[bloavezhioù 1970]] ha [[bloavezhioù 1980|1980]] e teuas ar sonerezh a vremañ war wel en Ukraina, ar rock e-barzh, diwar sonerezh an SMB / ''Strollad Mouezh-Binvioù'' ([[ruseg]] : ВИА / Вокально-инструм...&quot;</comment>
      <origin>2187115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22485" sha1="5wphghz0rhv5j3o98a2qdw375yyv9po" xml:space="preserve">[[File:Юрко Кох «Welcome to Вивих-1990».png|thumb|Skritell ar festival Вивих e 1990]]
'''Rock ukrainek''' ([[ukraineg]] : Український роk ''Ukrayinsʹkyy rok)'') a reer eus ar [[sonerezh rock]] en [[Ukraina]].

Er [[bloavezhioù 1970]] ha [[bloavezhioù 1980|1980]] e teuas ar sonerezh a vremañ war wel en Ukraina, ar rock e-barzh, diwar sonerezh an SMB / ''Strollad Mouezh-Binvioù'' ([[ruseg]] : ВИА / Вокально-инструментальный ансамбль ''Vokalno-instrumentalny ansambl''), eleze ar strolladoù sonerien a veze deuet-mat gant gouarnamant [[URSS]] adalek ar [[bloavezhioù 1960]]. Ar sonerezh reoliet-se a oa ur respont da sonerezh rock ar C'hornôg a oa o treuziñ harzoù [[Republik Soviedel Ukraina]]. Pouezus e donedigezh an doare sonerezh-se en Ukraina e voe ar festival ''Tchervona Routa'' (Червона рута &quot;Ar Straed Ruz&quot;), ma veze klevet ouzhpenn d'ar c'hanaouennoù poblek ha d'ar [[folklor]].

Niverus en Ukraina eo ar strolladoù sonerezh rock a bep doare, ''heavy metal'' en o zouez : ''Metal Heads Mission'' eo ar festival brasañ en Ukraina hag e broioù an ez-URSS.

== Istor ==
===Deroù ===
En eil hanterenn ar [[bloavezhioù 1950]] e krogas Istor ar sonerezh rock en Ukraina, p'en em strewas ar ''beat music'' deuet eus [[Liverpool]] e [[Bro-Saoz]], hini ''[[The Beatles]]'' pergen, dre an holl vroioù a oa en URSS. Alese e teuas an SMB, a oa un doare treuzvarc'had etre ar berz a oa war sonerezh &quot;bourc'hizel&quot; ar C'hornôg hag ar c'hresk er c'hoantadennoù dudioù arnevez e-pad an &quot;diskorn&quot; a voe da vare prezidantelezh [[Nikita C'hrouchtchov]], a badas eus [[1953]] da [[1964]].

En abeg da waskerezh ar gouarnamant ha d'ar berzidigezhioù niverus en URSS e ranke kalz sonerien seniñ dre guzh ar pezh a voe anvet ''underground music'' (&quot;sonerezh danzouar&quot;, sonerezh nann ofisiel). Ar [[Rideoz houarn]] hag ar c'hontrollerezh o virout ouzh ar sonerien a glask stiloù nevez, an tonioù a gleved a gendastume elfennoù a bep tu, gant ma vefent aotreet. Da skouer, ne oa ket a [[kanaouennoù-stourm|ganaouennoù-stourm]] en SMB, ma ne gleved nemet danvez lourennek ha milis.

En Ukraina evelato e felle d'ar yaouankizoù pouezañ war o broadelezh, ha dre ma oant liammet-start ouzh sonerezh ''bard'' (бард) an Unaniezh Soviedel, da lavaret eo ouzh kanaouennoù a oa un tamm mat dreist an harzoù ofisiel, hep bout berzet da vat koulskoude. Abalamour da se e lakaas sonerien Ukraina elfennoù folklorel en o sonerezh ''beat'', ha ''rock'' goude ; damheñvel e voe al luskad-se ouzh distro ar sonerezh ''folk'' er C'hornôg&lt;ref name=&quot;GS&quot;&gt;{{uk}} Skrypnyk, G. (eener). Українська музична енциклопедія (''Holloueziadur sonerezh Ukraina''), levrenn 6, p. 165. Kyiv : ІМФЕ (''Ensavadur Istor an Arzoù, ar Folklore hag an Dudoniezh''), 2006.&lt;/ref&gt;.
=== Bloavezhioù 1960 ===
[[File:Taras Petrynenko in Muenchen Gasteig 01.jpg|thumb|Taras Petrynenko, unan eus diazezerien ar strollad Еней / Eney]]
E [[Kyiv]] ha [[Lviv]] e voe ar strolladoù kentañ o seniñ sonerezh ''beat'' en ukraineg, a voe lakaet da heñvelster gant ''rock'' en URSS. Kalz lazoù ukrainat eus ar mare a implije [[benveg-seniñ|binvioù-seniñ]] hengounel evel ar ''sopilka'' (Cопiлка, ur [[fleüt]]), an ''tsymbaly'' (цимбали, ur benveg dre gerdin skoet) hag ar ''bandura'' (бандура, ul lud/kitar) evit seniñ tonioù levezonet gant an hengoun hag ar ''jazz rock''&lt;ref name=&quot;GS&quot; /&gt;.

D'ar 1{{añ}} a viz Genver [[1966]] e voe dalc'het ar c'hentañ festival sonerezh ''beat'' e [[C'harkiv]]. En hevelep bloaz e krogas Sergei Aleksandrovitch Korotkov (Сергій Олександрович Коротков, [[1946]]-[[2010]]) da embann ur magazin ''samizdat''&lt;ref&gt;[[Ruseg]] : самиздат ; ur magazin disrannat embannet ha skrignet dre guzh.&lt;/ref&gt; anvet Бит-Эхо (''Beat-Heklev''), a voe ar gelaouenn gentañ en Ukraina a oa gouestlet d'ar sonerezh rock. E [[1967]] e voe 30 strollad o kemer perzh en ur festival ''beat'' e Kyiv, ha bloaz goude e voe aozet e Ti-post Kreiz Kyiv ar c'hentañ kenstrivadeg ''beat'' en URSS, ma sonas lazoù eus Kyiv, Lviv ha C'harkiv koulz ha reoù deuet eus rannoù all eus an Unaniezh Soviedel. Met a-c'houde aloubidigezh [[Tchekoslovakia]] gant URSS, [[Bulgaria]], [[Republik Poblek Hungaria]] ha [[Polonia|Republik Poblek Polonia]] d'an 20 a viz Eost [[1968]] e krogas ar pennadurezhioù soviedel da voustrañ war an obererezhioù sonerezhel-se, a lakaent da re frank a spered. Ar [[kazetennerezh|wask]] hag ar [[skinwel]] a voe arveret gant ar galloud kreiz evit lakaat ar sonerien rock da freuzerien an Unaniezh, hag o sonerezh da zañjerus. Kalz sonerien a voe dispellet, ha berzet e voe outo mont war leurenn pe leurenn.
=== Bloavezhioù 1970 ===
Pa voe deuet ar gouarnamant kreiz a-benn da derriñ ar ''big-beat'', da lavaret eo bodadoù tud hag a aoze abadennoù ''beat'', ''rock 'n' roll'', ''jazz'' ha ''twist'' – kement-se holl o vout &quot;sonerezh rock&quot; evit ar pennadurezhioù — e savas e deroù ar bloavezhioù 1970 un doare sonerezh nevez a anved an SMB. Disheñvel e voe an traoù evit ar strolladoù-se : hollret e oa dezho bout marilhet ent-ofisiel, ha seniñ war leurennoù al lazoù klasel, e &quot;palezioù ar sevenadur&quot; (Дворец культуры, eleze kreizennoù sokial) pe e labouradegoù. Harzoù a voe lakaet d'o zoniaouegoù, ha ret e veze peurliesañ ma vefe aozet o zonioù gant sonerien ha [[barzh]]ed a vicher a oa izili en Unaniezh Vroadel Sonaozerien ha Skrivagnerien Republik Soviedel Ukraina (Національна спілка письменників України ''Natsionalna spilka pysmennykiv Ukrainy''). Reoliet-strizh ivez e oa ar c'hensonadegoù aotreet : ret e oa d'ar sonerien bout gwisket en un doare dereat, gant pezhioù hengounel pe vilourel, hag holl izili ar strollad a ranke bout gwisket heñvel ; arabat e oa fiñval war al leurenn. Ur wellaenn a voe koulskoude : binvioù a vicher a veze pourchaset da izili ar strolladoù giz SMB, pa rankent betek neuze en em zibab evit kavout binvioù-seniñ a-zoare. Daoust da gontrollerezh ar gouarnamant, sonerien ukrainat ar mare-se a zeuas a-benn da zegas gizioù kornôgel war al leurenn, pa lakaent bommoù ''funk'', ''jazz fusion'' hag all en o sonerezh, en ur virout he doare ukrainek.

Kêr Lviv a voe unan eus kreizennoù stourm an arzourien ouzh ar renad soviedel en Ukraina. Dre-se e veze deuet-mat ar sonerezh rock gant he yaouankizoù, alese krouidigezh ar strollad ''hard rock'' ''Super Vujky'' (Супер вуйки, &quot;Eontred Dreist&quot;) e [[1974]] ; e [[1975]] e krogas ''Super Vujky'' da seniñ war leurennoù hag e c'hounezas brud e-mesk ar gumuniezh ''[[hippie]]''. E-maez lezenn un tamm e oa ar strollad : tri ezel a oa eus Lviv, ar pevare eus [[Arc'hantina]], unan anezho hepken a oa ur soner a vicher, hag e sonent azasadurioù ukrainek eus tonioù gant strolladoù [[Breizh-Veur|breizhveurat]] evel ''Deep Purple'', ''Focus'', ''[[Led Zeppelin]]'', ''Nazareth'', ''Rainbow'', hag all. Diwezhatoc'h e sonjont o zonioù dezho, betek ma voent berzet gant ar gouarnamant soviedel e [[1981]] (advodet e voe ar strollad e 2011, hag e 2014 ec'h embannjont ur bladenn nevez&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://photo-lviv.in.ua/lehenda-lvivskoi-rok-muzyky-istoriia-hurtu-super-vuyky/ |title=Mogenn ar rock e Lviv : istor ar strollad Супер вуйки @ Photo Lviv|accessdate=03 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;).
[[File:Володимир Івасюк.jpg|thumb|Volodymyr Ivasiouk, un den pouezus en Istor an SMB en Ukraina]]
Aliesoc'h-aliesañ e veze berzet d'ur strollad reiñ ur gensonadeg en e unan ; pouezusoc'h-pouezusañ neuze e voe ar festivalioù evit brudañ ar sonerezh poblek er Stadoù hag en Unvaniezh a-bezh. Anv ur ganaouenn eo anv ar festival kentañ, ''Tchervona Routa'' (Червона рута, &quot;Louzaouenn-ar-ruz ruz&quot;) : e [[1971]], ar ganaouenn a voe dilennet da Ganaouenn ar Bloaz (Песня года ''Pesnya goda'') e [[skinwel]] [[Moskov]], ha ''Feunteun'' (Водограй) a c'hounezas e [[1972]]. Ar [[mezegiezh|mezeg]] ukrainian Volodymyr Myc'hailovitch Ivasiouk (Володимир Михайлович Івасюк, [[1949]]-[[1979]]) e oa aozer an div ganaouenn-se, hag hollvrudet e voe koulz en Ukraina hag en URSS, ar pezh a vroc'has ar pennadurezhioù rak broadelour e oa ar c'hanaouennoù – broc'het ivez e voe ar sonaozourien a vicher rak gwarizi a gemerjont. Mac'homet e voe ar mezeg betek e dremenvan e 1979, a c'hoarvezas en un doare amsklaer. D'ur vanifestadeg enep ar pennadurezhioù soviedel e troas an obidoù, ha meur a berzhiad a voe aterset gant [[KGB]]. Gant marv Volodymyr M. Ivasiouk e c'hoarvezas un digresk e berzh an SMB, ha ret e voe d'ar strolladoù kemmañ o doare a-c'houde donedigezh stiloù nevez evel ar sonerezh elektronek, an ''disco'', an ''new wave'' hag ar ''soft rock''.
=== Bloavezhioù 1980 ===
Krak a-raok ar [[C'hoarioù olimpek|C'hoarioù olympek]] an hañv e Moskov e [[1980]] e voe skañvaet gwask gouarnamant URSS war ar sonerezh rock, pa glaskas ar pennadurezhioù reiñ da grediñ e rene ar frankiz [[sevenadur]]el en Unaniezh soviedel, kement-se evit desachañ gweladennerien. Unan eus an abadennoù pouezus er mare-se e voe Festival Rock [[Tbilisi]] e [[Jorjia]] e 1980 end-eeun. Adalek [[1983]] avat e voe heskinerezh a-nevez a-enep ar sonerien rock, re an ''underground'' peurgetket, pa sonent war leurennoù nann ofisiel. Goude-se e voe prosezioù foran, ma veze embannet kablusted ar sonerien a-raok selaou o difennoù zoken. Ne grogas an traoù da sioulaat nemet gant ''perestroika'' (перестройка, &quot;adsevel&quot;) [[Mikhail Gorbatchev]] e [[1985]].
[[File:Mariya Burmaka 0211.jpg|thumb|Maria Burmaka, unan eus ar sonerezed ukrainat kentañ a sonas en ''Tchervona Routa'']]
Gant ratozhioù M. Gorbatchev – ar ''perestroika'', ar ''glasnost'' (гласность, &quot;foranded ar breudoù) hag an ''ouskorenie'' (ускорение, &quot;buanadur&quot;) – e teuas ar sonerezh rock war-c'horre en Ukraina. D'ar mare-se e voe levezonet gant ar sonerezh ''punk'', ar ''post-punk'', an ''alternative rock'' hag en ''heavy metal'', kement ha ken bihan ma voe pozioù a-enep ar reizhiad soviedel. Gant an enepkultur-se e voe awenet sonaozourien bennañ Ukraina evel Viktor Yevhenovytch Morozov (Віктор Євгенович Морозов, *[[1950]]), Edouard Valeriiovytch Dratch (Едуард Валерійович Драч, *[[1965]]), Mariya Viktorivna Bourmaka (Марія Вікторівна Бурмака, *[[1970]]) hag ar strollad Brady Hadyoukiny (Брати Гадюкіни, &quot;ar vreudeur Hadyoukiny&quot;, un anv ijinet hag a dalv &quot;ar vreudeur Naeron&quot;) eus Lviv. Ur skouer eo ar strollad-se, gant e sonerezh levezonet gant ar ''rock 'n' roll'', ar ''blues'', er ''punk'', ar ''reggae'', ''ar funk'' hag ar ''folk'', en o fozioù bommoù e rannyezh Lviv, e [[luc'haj]] hag e ''surzhyk'' (суржик, a zo ukraineg ha ruseg kemmesket).

E [[1986]] e tigoras ''Kouznya'' (кузня, &quot;ar c'hovel&quot;) e Kyiv, ar c'hentañ ''rock club'' ofisiel en Ukraina ; kleuboù all a voe digoret diwezhatoc'h, e C'harkiv, Lviv hag [[Odesa]]. 

Er c'hleuboù-se e c'helle strolladoù kêr pleustriñ, mont war al leurenn en un doare frank hag ober gant binvioù a-zoare, ober bruderezh ha daremprediñ sonerien all. Kalz strolladoù dizalc'h a voe krouet en Ukraina ar mare-se, ar re vrudetañ o vout ''Kvartyra 50'' (Квартира № 50), ''Kollec'hskiy Asessor'' (Коллежский асессор) ha ''Vopli Vidoplyasova'' (Воплі Відоплясова).

E [[1986]] ha [[1987]] e voe dalc'het meur a gensonadeg rock e Kyiv, ha brudet e voe ar c'hanaouennoù er c'hazetennoù lec'hiel zoken. E [[1988]] e voe e Kyiv ar c'hentañ festival etrebroadel ar sonerezh rock, ha strolladoù eus URSS a voe war al leurenn koulz ha reoù eus Republik Poblek Hungaria, eus Republik Poblek Polonia hag eus an [[Izelvroioù]]. Er prantad 1987-[[1990]] e voe aozet festivalioù rock e Berdiansk, e Dniprodzerc'hynsk (''Kamianske'' abaoe [[2016]]), e [[Donetsk]], e Loutsk hag e [[Simferopol]].

E Lviv e miz Genver 1988 e voe dalc'het ar c'hentañ festival rock asantet gant ar pennadurezhioù. Bloaz war-lerc'h e voe aozet e [[Tchernivtsi]] ar c'hentañ festival ''Tchervona Routa'', e koun Volodymyr M. Ivasiouk ; ne voe klevet nemet strolladoù a gane en ukraineg.
=== Bloavezhioù 1990 ===
[[File:Okean-elzy-2008.jpg|thumb|''Okean Elzy'', unan eus ar strolladoù rock ukrainat brudetañ]]
E dibenn ar bloavezhioù 1980 hag e deroù ar [[bloavezhioù 1990]] e teuas war wel ur rummad nevez e bed ar sonerezh rock ukrainek, ar strollad ''Opalnyi Prynz'' (Опальний Принц, &quot;Ar priñs diskaret&quot;, 1987-1991) o kas an emdroadur war-raok.

Unan eus an darvoudoù pouezusañ en Istor ar sonerezh rock en Ukraina a c'hoarvezas e-kerzh bloaziadoù diwezhañ ar renad soviedel : e Lviv e voe aozet e 1990 ar festival ''Vyvyc'h'' (Вивих, &quot;Difloskadur&quot;), krak e-kreiz an Dispac'h ukrainat ([[1989]]-[[1991]]). Un doare da vanifestiñ e voe ar festivalioù sonerezh rock, hag ur perzh bras a gemerjont e lusk Ukraina war-du an dizalc'hiezh.

Un darvoudenn bouezus all e voe &quot;Gwagenn Nevez Ukraina 92&quot; (Пісенний Вернісаж, &quot;Digor ar c'han&quot;), ur festival-kenstrivadeg sonerezh ''folk/pop/rock'' ukrainek penn-da-benn, aozet gant Kevredigezh ukrainat an arzourien poblek (Асоціація діячів естрадного мистецтва України), Maodiernezh ukrainat ar Sevenadur hag an Touristerezh, Kevread sindikadoù Ukraina, kêr hag oblast Kyiv, [[skingomz]] ha skinwel broadel Ukraina, ha Kourati gwarez gwirioù an arzourien-sonerien. Eno e krogas red-micher ar strollad ukrainat ''Okean Elzy'' (Океан Ельзи, &quot;Meurvor Elza&quot;)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://okeanelzy.com/en/ |title=Okean Elzy|accessdate=03 Ebr 25}}.&lt;/ref&gt;, a zo bet e-pad pell ar strollad rock hollvrudetañ en Ukraina ; ur strollad all e voe ''Mandry'' (Мандри, &quot;Kantreadennoù&quot;), a geje sonerezh hengounel Ukraina gant ''rock'', ''blues'', ''reggae'', ''punk'' ha kanaouennoù [[Bro-C'hall|gall]].
=== XXI{{vet}} kantved ===
[[File:Jinjer - Wacken Open Air 2023 12.jpg|thumb|''Jinjer'' war al leurenn e 2023]]
E deroù an {{XXIvet kantved}}, er [[bloavezhioù 2000]], e vleunias ar festivalioù sonerezh en Ukraina evit kas war-raok he sevenadur hag ar sonerezh etrebroadel a vremañ. A-douez ar re vrasañ e voe ar festival ''Kraina Mriy'' (Країна мрій, &quot;Bro an Hunvreoù&quot;) bet aozet gant ar soner Oleh Youriovitch Skrypka (Оле́г Ю́рійович Скри́пка, *1964) eus ar strollad ''Vopli Vidoplyasova'' hag anvet diwar titl unan eus e bladennoù.

Pa darzhas ar [[brezel etre Ukraina ha Rusia]] e miz C'hwevrer [[2014]] e krogas ar festivalioù da vout luskadoù sokial ouzhpenn da vout reoù sevenadurel, evit skorañ [[nerzhioù lu Ukraina]]. Meur a gensonadeg a droas da abadennoù karitezel evit skoazellañ repuidi ha soudarded c'hloazet. Ur perzh en ditouriñ ivez a c'hoarias ar sonerezh ukrainek, koulz hengounel hag a vremañ, evit sevel a-enep ar propaganda rus.

== Festivalioù pennañ ==
[[File:Haydamaky in Sheshory 2005.jpg|thumb|''Haydamaky'' (Гайдамаки) e festival Chechory e 2005]]
* ''Tchervona Routa'' (Червона рута, &quot;Louzaouenn-ar-ruz Ruz&quot;), e meur a lec'h, abaoe 1989.
* ''Taras Boulba'' (Тарас Бульба)), Dubno, Oblast Rivne Oblast, abaoe 1991.
* ''C'hoarioù Tavria'' (Таврійські ігри), Kac'hovka, Oblast C'herson, abaoe 1992.
* ''Rok-Ekzystentsiya'' (Рок-Екзистенція), Kyiv, 1996–2005.
* ''Rock N Sich'', Kyiv, 2006–2013.
* ''Banderchtat'' (Бандерштат, &quot;Spered Ukraina&quot;), Tchanging, Oblast Volyn, abaoe 2007.
* ''Stare Misto'' (Старе Місто), Lviv, 2007–2013).
* ''Trypilske kolo'' (Трипільське коло), Rc'hychtchiv, Oblast Kyiv Oblast, abaoe 2008.
* ''Zac'hid (Західфест), Oblast Lviv Oblast, abaoe 2009.
* ''Respublica '', Kamianets-Podilskyi, Oblast Khmelnytskyi, abaoe 2011.

== Strolladoù ukrainat pennañ er sonerezh rock ==
[[File:Flugery Lvova 0065.JPG|thumb|''Mertvyi Piven'' e Lviv, 2010]]
=== ''Alternative rock'' ===
* ''The Hardkiss'' (abaoe 2011).
=== ''Art rock'' ===
* ''Eney'' (Еней, &quot;[[Aineias]]&quot;, 1968-1977)&lt;ref&gt;Disheénvel diouzh ar strollad ukrainat heñvelanvet a zo e Polonia.&lt;/ref&gt;.
* ''TELNYOUK: Sisters'' (ТЕЛЬНЮК: Сестри, abaoe 1986).
* ''Mertvyi Piven'' (Мертвий Півень, &quot;Kilhog Marv&quot;, 1989-2011 hag abaoe 2023).
* ''Plach Yeremiyi'' (Плач Єремії, &quot;Hirvoudoù [[Yirmia]], abaoe 1990).
* ''Gorgisheli'' (Ґорґішелі, abaoe 1997).

=== ''Black metal'' ===
[[File:Khors Dark Troll 2016 14.jpg|thumb|''Khors'' eus C'harkiv e 2016]]
* ''Nokturnal Mortum'' (abaoe 1994).
* ''Hate Forest'' (Ліс ненависті, 1995-2004 hag abaoe 2019).
* ''Astrofaes'' (1996).
* ''Drudkh'' (&quot;Koadeg&quot; e [[sanskriteg]], abaoe 2002).
* ''Khors'' (abaoe 2004).
* ''Blood of Kingu'' (2005-2016).
=== ''Death metal'' ===
* ''FireLake'' (abaoe 1997).
* ''Fleshgore'' (abaoe 2000).
=== ''Indie rock'' ===
[[File:Basowiszcza-2007-TinSoncia-3.JPG|thumb|''Tin Sontsya'' e Basowiszcza, 2007]]
* ''Esthetic Education'' (abaoe 2004).
* ''Marakesh'' (Маракеш, abaoe 2006).
* ''Brunettes Shoot Blondes'' (abaoe 2010).
* ''Valentyn Strykalo'' (Валентин Стрикало, 2010-2018).
=== ''Folk metal'' ===
* ''Holy Blood'' (Свята кров, abaoe 1999).
* ''Tin Sontsya'' (Тінь Сонця, &quot;Kkeud an Heol&quot;, abaoe 1999).
* ''Kroda'' (Крода, abaoe 2003).
* ''Motanka'' (мо́танка, &quot;poupinell bilhoù&quot;, abaoe 2015).
=== ''Folk rock'' ===
[[File:Mandry-2008.jpg|thumb|''Mandry'' da-geñver Gouel Dizalc'hiezh Ukraina e 2008]]
* ''Vopli Vidopliasova'' (Воплі Відоплясова, abaoe 1986).
* ''Haydamaky'' (Гайдамаки, abaoe 1991).
* ''Mandry'' (Мандри, &quot;Kantreadenn&quot;, abaoe 1997).
* ''Yurcash'' (Юрке́ш, abaoe 2004).
* ''Los Colorados''(abaoe 2006).
* ''PanKe Shava'' (ПанКе Шава, abaoe 2008).
* ''Kozak System'' (Козак систем, abaoe 2012).
* ''TIK'' (ТіК, &quot;Treuzoù&quot;, abaoe 2005).
===''Gothic metal''===
* ''Obiymy Doshchu'' (Обійми Дощу, &quot;Briat ar Glav&quot;, abaoe 2004).
===''Gothic rock''===
[[File:Komu Vnyz v TERNOPOLI.jpg|thumb|''Komu Vnyz'' e Ternopil, 2007]]
* ''Komu Vnyz'' (Кому Вни, abaoe 1988).
* ''Viy'' (Вій, &quot;Malgudennoù&quot;, abaoe 1991).
=== ''Heavy Metal'' ===
* ''Conquest'', abaoe 1996.
* ''Exact Division'', abaoe 2012 (anvet ''Exile e 1992-1994 ha 2011-2012&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.metal-archives.com/bands/Exact_Division/3540367246 |title=Encyclopaedia Metallum|accessdate=04 Ebr 26}}.&lt;/ref&gt;).
* ''KPP'' (КПП, abaoe 1998).
* ''JackRebel'' (abaoe 2011).
* ''Bila Vec'ha'' (Біла Вежа, &quot;Tour Gwenn&quot;, abaoe 2002).
=== ''Metalcore'' ===
* ''JetRockers'' (abaoe 2007).
* ''Jinjer'' (abaoe 2008).
* ''Make Me Famous'' (2010-2012).
===''Pop rock''===
[[File:Boombox-gdansk-nnastazja-IMG 6504-2.jpg|thumb|''BoomBox'' e Polonia, 2022]]
* ''Opalnyi Prynz'' (Опальний Принц), &quot;Ar Priñs Diskaret&quot;, 1987-1991).
* ''Skriabin'' (Скрябін, abaoe 1989).
* ''Okean Elzy'' (Океан Ельзи, &quot;Meurvor Elza&quot;, abaoe 1994).
* ''Druha Rika'' (Друга Ріка, abaoe 1996).
* ''Kryc'hitka'' (Крихітка, abaoe 1997, a oa Крихітка Цахес ''Kryc'hitka Tsac'hes'' betek 2007).
* ''SKAI'' (СКАЙ, abaoe 2001).
* ''BoomBox'' (Бумбокс, abaoe 2004).
* ''Lama'' (abaoe 2005).
* ''Trystavisim'' (Триставісім, &quot;308&quot;, abaoe 2010).
=== ''Post-rock'' ===
* ''Krobak'' [[''Post-rock/Math rock'']&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.progarchives.com/artist.asp?id=3397 |title=Krobak @ Progarchives|accessdate=04 Ebr 26}}.&lt;/ref&gt;]] (Кробак, &quot;Ran&quot;, abaoe 2006).
===''Punk rock''===
[[File:FLIT danieluk 2005.jpg|thumb|Volodymyr Novikov eus ''FliT'', 2005]]
* ''Braty Hadiukiny'' (Брати Гадюкіни, &quot;Ar vreudeur Gadyoukin&quot;, 1988-1996 hag abaoe 2006).
* ''Dymna Sumish'' (Димна Суміш, &quot;Moged Kemmesket&quot;, 1998-2012).
* ''Perkalaba'' (Перкалаба, abaoe 1998).
* ''C'hadan i Sobaky'' (Жадан і собаки, abaoe 2000).
* ''FliT'' (Флит, abaoe 2001 ; anvet ''Flit'' e 2001-2018).
* ''O.Torvald'' (Оторвальд, abaoe 2005).
* ''Robots Don't Cry'' (abaoe 2005).
* ''Teoriia Gvaltu'' (Теорія Ґвалту &quot;Damkan ar Feulster&quot;, 2007-2017).
* ''The Sixsters'' (maouezi hepken, abaoe 2018).
=== ''Rap rock'' ===
[[File:ТарТак.jpg|thumb|Oleksandr Poloc'hynskyi eus ''Tartak'', 2008]]
* ''TNMK'' (Танок на майдані Конґо, ''Tanok na Maidani Kongo'', &quot;Koroll war Leurgêr Kongo&quot;, abaoe 1989).
* ''Tartak'' (Тартак, &quot;brenn-heskenn&quot;, abaoe 1996).
=== ''Rockabilly'' ===
* ''Mad Heads XL'' (abaoe 1991 ; anvet ''Mad Heads'' betek 2004).
* ''Ot Vinta!'' (от винта!, &quot;Loc'homp !&quot;&lt;ref&gt;Ger-ha-ger : &quot;Setu ar viñs !&quot;, luc'haj an aerlu. En nijerezioù kentañ e oa ret gwaskañ an trelosk a-raok loc'hañ, ar pezh a veze graet dre lakaat ur viñs da dreiñ. Gwelit {{ru}} {{cite web|url=https://ru.wiktionary.org/wiki/%D0%BE%D1%82_%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0 |title=от винта @ Викисловарь/Wikislovar'|accessdate=04 Ebr 26}}.&lt;/ref&gt;, abaoe 1994).
=== ''Techno-punk'' ===
* ''C'hamerman znychtchouye virousy'' (Хамерман знищує віруси, &quot;Hammerman a zistruj ar Viruzoù&quot;, abaoe 1996).

== Strolladoù ukrainat hag ukrainek divroet ==
* ''The Ukrainians / The Ukes'', [[Leeds]], {{Bro-Saoz}} (abaoe 1991).
* ''Eney'' (Еней, &quot;[[Aineias]]&quot;, Olsztyn, {{Polonia}} (abaoe 2002).
* ''Sontse-C'hmary'' (Сонце-Хмари, &quot;Heol-Koabr&quot;), Sankt-Peterbourg, Rusia (abaoe 2002)
* ''Berkut'' (Беркут, &quot;[[Erer meur]]&quot;), Olsztyn, Polonia (abaoe 2004).
* ''Klooch'', [[Toronto]], {{Kanada}} (abaoe 2006).
* ''Svoboda'' (Свобода, &quot;Frankiz&quot;), [[Sankt-Peterbourg]], {{Rusia}} (2012-2016).

== Levrlennadur ==
* {{en}} Bohachevsky-Chomiak, Martha. ''Feminists Despite Themselves – Women in Ukrainian Community Life, 1884-1939''. Edmonton, Alberta : Canadian Institute of Ukrainian Studies Press, 1988 {{ISBN|978-0-920862-57-5}}

== Liammoù diavaez ==
* {{en}} {{cite web|url=https://www.metal-archives.com/ |title=Encyclopaedia Metallum|accessdate=04 Ebr 26}}.

== Notennoù ==
{{daveoù}}
[[Rummad:Ukraina]]
[[Rummad:Sonerezh rock]]</text>
      <sha1>5wphghz0rhv5j3o98a2qdw375yyv9po</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187122</id>
      <parentid>2187115</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T18:19:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>/* Folk metal */</comment>
      <origin>2187122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22550" sha1="lulfy6m07exw0hyckhunr26t8qqg3h8" xml:space="preserve">[[File:Юрко Кох «Welcome to Вивих-1990».png|thumb|Skritell ar festival Вивих e 1990]]
'''Rock ukrainek''' ([[ukraineg]] : Український роk ''Ukrayinsʹkyy rok)'') a reer eus ar [[sonerezh rock]] en [[Ukraina]].

Er [[bloavezhioù 1970]] ha [[bloavezhioù 1980|1980]] e teuas ar sonerezh a vremañ war wel en Ukraina, ar rock e-barzh, diwar sonerezh an SMB / ''Strollad Mouezh-Binvioù'' ([[ruseg]] : ВИА / Вокально-инструментальный ансамбль ''Vokalno-instrumentalny ansambl''), eleze ar strolladoù sonerien a veze deuet-mat gant gouarnamant [[URSS]] adalek ar [[bloavezhioù 1960]]. Ar sonerezh reoliet-se a oa ur respont da sonerezh rock ar C'hornôg a oa o treuziñ harzoù [[Republik Soviedel Ukraina]]. Pouezus e donedigezh an doare sonerezh-se en Ukraina e voe ar festival ''Tchervona Routa'' (Червона рута &quot;Ar Straed Ruz&quot;), ma veze klevet ouzhpenn d'ar c'hanaouennoù poblek ha d'ar [[folklor]].

Niverus en Ukraina eo ar strolladoù sonerezh rock a bep doare, ''heavy metal'' en o zouez : ''Metal Heads Mission'' eo ar festival brasañ en Ukraina hag e broioù an ez-URSS.

== Istor ==
===Deroù ===
En eil hanterenn ar [[bloavezhioù 1950]] e krogas Istor ar sonerezh rock en Ukraina, p'en em strewas ar ''beat music'' deuet eus [[Liverpool]] e [[Bro-Saoz]], hini ''[[The Beatles]]'' pergen, dre an holl vroioù a oa en URSS. Alese e teuas an SMB, a oa un doare treuzvarc'had etre ar berz a oa war sonerezh &quot;bourc'hizel&quot; ar C'hornôg hag ar c'hresk er c'hoantadennoù dudioù arnevez e-pad an &quot;diskorn&quot; a voe da vare prezidantelezh [[Nikita C'hrouchtchov]], a badas eus [[1953]] da [[1964]].

En abeg da waskerezh ar gouarnamant ha d'ar berzidigezhioù niverus en URSS e ranke kalz sonerien seniñ dre guzh ar pezh a voe anvet ''underground music'' (&quot;sonerezh danzouar&quot;, sonerezh nann ofisiel). Ar [[Rideoz houarn]] hag ar c'hontrollerezh o virout ouzh ar sonerien a glask stiloù nevez, an tonioù a gleved a gendastume elfennoù a bep tu, gant ma vefent aotreet. Da skouer, ne oa ket a [[kanaouennoù-stourm|ganaouennoù-stourm]] en SMB, ma ne gleved nemet danvez lourennek ha milis.

En Ukraina evelato e felle d'ar yaouankizoù pouezañ war o broadelezh, ha dre ma oant liammet-start ouzh sonerezh ''bard'' (бард) an Unaniezh Soviedel, da lavaret eo ouzh kanaouennoù a oa un tamm mat dreist an harzoù ofisiel, hep bout berzet da vat koulskoude. Abalamour da se e lakaas sonerien Ukraina elfennoù folklorel en o sonerezh ''beat'', ha ''rock'' goude ; damheñvel e voe al luskad-se ouzh distro ar sonerezh ''folk'' er C'hornôg&lt;ref name=&quot;GS&quot;&gt;{{uk}} Skrypnyk, G. (eener). Українська музична енциклопедія (''Holloueziadur sonerezh Ukraina''), levrenn 6, p. 165. Kyiv : ІМФЕ (''Ensavadur Istor an Arzoù, ar Folklore hag an Dudoniezh''), 2006.&lt;/ref&gt;.
=== Bloavezhioù 1960 ===
[[File:Taras Petrynenko in Muenchen Gasteig 01.jpg|thumb|Taras Petrynenko, unan eus diazezerien ar strollad Еней / Eney]]
E [[Kyiv]] ha [[Lviv]] e voe ar strolladoù kentañ o seniñ sonerezh ''beat'' en ukraineg, a voe lakaet da heñvelster gant ''rock'' en URSS. Kalz lazoù ukrainat eus ar mare a implije [[benveg-seniñ|binvioù-seniñ]] hengounel evel ar ''sopilka'' (Cопiлка, ur [[fleüt]]), an ''tsymbaly'' (цимбали, ur benveg dre gerdin skoet) hag ar ''bandura'' (бандура, ul lud/kitar) evit seniñ tonioù levezonet gant an hengoun hag ar ''jazz rock''&lt;ref name=&quot;GS&quot; /&gt;.

D'ar 1{{añ}} a viz Genver [[1966]] e voe dalc'het ar c'hentañ festival sonerezh ''beat'' e [[C'harkiv]]. En hevelep bloaz e krogas Sergei Aleksandrovitch Korotkov (Сергій Олександрович Коротков, [[1946]]-[[2010]]) da embann ur magazin ''samizdat''&lt;ref&gt;[[Ruseg]] : самиздат ; ur magazin disrannat embannet ha skrignet dre guzh.&lt;/ref&gt; anvet Бит-Эхо (''Beat-Heklev''), a voe ar gelaouenn gentañ en Ukraina a oa gouestlet d'ar sonerezh rock. E [[1967]] e voe 30 strollad o kemer perzh en ur festival ''beat'' e Kyiv, ha bloaz goude e voe aozet e Ti-post Kreiz Kyiv ar c'hentañ kenstrivadeg ''beat'' en URSS, ma sonas lazoù eus Kyiv, Lviv ha C'harkiv koulz ha reoù deuet eus rannoù all eus an Unaniezh Soviedel. Met a-c'houde aloubidigezh [[Tchekoslovakia]] gant URSS, [[Bulgaria]], [[Republik Poblek Hungaria]] ha [[Polonia|Republik Poblek Polonia]] d'an 20 a viz Eost [[1968]] e krogas ar pennadurezhioù soviedel da voustrañ war an obererezhioù sonerezhel-se, a lakaent da re frank a spered. Ar [[kazetennerezh|wask]] hag ar [[skinwel]] a voe arveret gant ar galloud kreiz evit lakaat ar sonerien rock da freuzerien an Unaniezh, hag o sonerezh da zañjerus. Kalz sonerien a voe dispellet, ha berzet e voe outo mont war leurenn pe leurenn.
=== Bloavezhioù 1970 ===
Pa voe deuet ar gouarnamant kreiz a-benn da derriñ ar ''big-beat'', da lavaret eo bodadoù tud hag a aoze abadennoù ''beat'', ''rock 'n' roll'', ''jazz'' ha ''twist'' – kement-se holl o vout &quot;sonerezh rock&quot; evit ar pennadurezhioù — e savas e deroù ar bloavezhioù 1970 un doare sonerezh nevez a anved an SMB. Disheñvel e voe an traoù evit ar strolladoù-se : hollret e oa dezho bout marilhet ent-ofisiel, ha seniñ war leurennoù al lazoù klasel, e &quot;palezioù ar sevenadur&quot; (Дворец культуры, eleze kreizennoù sokial) pe e labouradegoù. Harzoù a voe lakaet d'o zoniaouegoù, ha ret e veze peurliesañ ma vefe aozet o zonioù gant sonerien ha [[barzh]]ed a vicher a oa izili en Unaniezh Vroadel Sonaozerien ha Skrivagnerien Republik Soviedel Ukraina (Національна спілка письменників України ''Natsionalna spilka pysmennykiv Ukrainy''). Reoliet-strizh ivez e oa ar c'hensonadegoù aotreet : ret e oa d'ar sonerien bout gwisket en un doare dereat, gant pezhioù hengounel pe vilourel, hag holl izili ar strollad a ranke bout gwisket heñvel ; arabat e oa fiñval war al leurenn. Ur wellaenn a voe koulskoude : binvioù a vicher a veze pourchaset da izili ar strolladoù giz SMB, pa rankent betek neuze en em zibab evit kavout binvioù-seniñ a-zoare. Daoust da gontrollerezh ar gouarnamant, sonerien ukrainat ar mare-se a zeuas a-benn da zegas gizioù kornôgel war al leurenn, pa lakaent bommoù ''funk'', ''jazz fusion'' hag all en o sonerezh, en ur virout he doare ukrainek.

Kêr Lviv a voe unan eus kreizennoù stourm an arzourien ouzh ar renad soviedel en Ukraina. Dre-se e veze deuet-mat ar sonerezh rock gant he yaouankizoù, alese krouidigezh ar strollad ''hard rock'' ''Super Vujky'' (Супер вуйки, &quot;Eontred Dreist&quot;) e [[1974]] ; e [[1975]] e krogas ''Super Vujky'' da seniñ war leurennoù hag e c'hounezas brud e-mesk ar gumuniezh ''[[hippie]]''. E-maez lezenn un tamm e oa ar strollad : tri ezel a oa eus Lviv, ar pevare eus [[Arc'hantina]], unan anezho hepken a oa ur soner a vicher, hag e sonent azasadurioù ukrainek eus tonioù gant strolladoù [[Breizh-Veur|breizhveurat]] evel ''Deep Purple'', ''Focus'', ''[[Led Zeppelin]]'', ''Nazareth'', ''Rainbow'', hag all. Diwezhatoc'h e sonjont o zonioù dezho, betek ma voent berzet gant ar gouarnamant soviedel e [[1981]] (advodet e voe ar strollad e 2011, hag e 2014 ec'h embannjont ur bladenn nevez&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://photo-lviv.in.ua/lehenda-lvivskoi-rok-muzyky-istoriia-hurtu-super-vuyky/ |title=Mogenn ar rock e Lviv : istor ar strollad Супер вуйки @ Photo Lviv|accessdate=03 Ebr 25}}&lt;/ref&gt;).
[[File:Володимир Івасюк.jpg|thumb|Volodymyr Ivasiouk, un den pouezus en Istor an SMB en Ukraina]]
Aliesoc'h-aliesañ e veze berzet d'ur strollad reiñ ur gensonadeg en e unan ; pouezusoc'h-pouezusañ neuze e voe ar festivalioù evit brudañ ar sonerezh poblek er Stadoù hag en Unvaniezh a-bezh. Anv ur ganaouenn eo anv ar festival kentañ, ''Tchervona Routa'' (Червона рута, &quot;Louzaouenn-ar-ruz ruz&quot;) : e [[1971]], ar ganaouenn a voe dilennet da Ganaouenn ar Bloaz (Песня года ''Pesnya goda'') e [[skinwel]] [[Moskov]], ha ''Feunteun'' (Водограй) a c'hounezas e [[1972]]. Ar [[mezegiezh|mezeg]] ukrainian Volodymyr Myc'hailovitch Ivasiouk (Володимир Михайлович Івасюк, [[1949]]-[[1979]]) e oa aozer an div ganaouenn-se, hag hollvrudet e voe koulz en Ukraina hag en URSS, ar pezh a vroc'has ar pennadurezhioù rak broadelour e oa ar c'hanaouennoù – broc'het ivez e voe ar sonaozourien a vicher rak gwarizi a gemerjont. Mac'homet e voe ar mezeg betek e dremenvan e 1979, a c'hoarvezas en un doare amsklaer. D'ur vanifestadeg enep ar pennadurezhioù soviedel e troas an obidoù, ha meur a berzhiad a voe aterset gant [[KGB]]. Gant marv Volodymyr M. Ivasiouk e c'hoarvezas un digresk e berzh an SMB, ha ret e voe d'ar strolladoù kemmañ o doare a-c'houde donedigezh stiloù nevez evel ar sonerezh elektronek, an ''disco'', an ''new wave'' hag ar ''soft rock''.
=== Bloavezhioù 1980 ===
Krak a-raok ar [[C'hoarioù olimpek|C'hoarioù olympek]] an hañv e Moskov e [[1980]] e voe skañvaet gwask gouarnamant URSS war ar sonerezh rock, pa glaskas ar pennadurezhioù reiñ da grediñ e rene ar frankiz [[sevenadur]]el en Unaniezh soviedel, kement-se evit desachañ gweladennerien. Unan eus an abadennoù pouezus er mare-se e voe Festival Rock [[Tbilisi]] e [[Jorjia]] e 1980 end-eeun. Adalek [[1983]] avat e voe heskinerezh a-nevez a-enep ar sonerien rock, re an ''underground'' peurgetket, pa sonent war leurennoù nann ofisiel. Goude-se e voe prosezioù foran, ma veze embannet kablusted ar sonerien a-raok selaou o difennoù zoken. Ne grogas an traoù da sioulaat nemet gant ''perestroika'' (перестройка, &quot;adsevel&quot;) [[Mikhail Gorbatchev]] e [[1985]].
[[File:Mariya Burmaka 0211.jpg|thumb|Maria Burmaka, unan eus ar sonerezed ukrainat kentañ a sonas en ''Tchervona Routa'']]
Gant ratozhioù M. Gorbatchev – ar ''perestroika'', ar ''glasnost'' (гласность, &quot;foranded ar breudoù) hag an ''ouskorenie'' (ускорение, &quot;buanadur&quot;) – e teuas ar sonerezh rock war-c'horre en Ukraina. D'ar mare-se e voe levezonet gant ar sonerezh ''punk'', ar ''post-punk'', an ''alternative rock'' hag en ''heavy metal'', kement ha ken bihan ma voe pozioù a-enep ar reizhiad soviedel. Gant an enepkultur-se e voe awenet sonaozourien bennañ Ukraina evel Viktor Yevhenovytch Morozov (Віктор Євгенович Морозов, *[[1950]]), Edouard Valeriiovytch Dratch (Едуард Валерійович Драч, *[[1965]]), Mariya Viktorivna Bourmaka (Марія Вікторівна Бурмака, *[[1970]]) hag ar strollad Brady Hadyoukiny (Брати Гадюкіни, &quot;ar vreudeur Hadyoukiny&quot;, un anv ijinet hag a dalv &quot;ar vreudeur Naeron&quot;) eus Lviv. Ur skouer eo ar strollad-se, gant e sonerezh levezonet gant ar ''rock 'n' roll'', ar ''blues'', er ''punk'', ar ''reggae'', ''ar funk'' hag ar ''folk'', en o fozioù bommoù e rannyezh Lviv, e [[luc'haj]] hag e ''surzhyk'' (суржик, a zo ukraineg ha ruseg kemmesket).

E [[1986]] e tigoras ''Kouznya'' (кузня, &quot;ar c'hovel&quot;) e Kyiv, ar c'hentañ ''rock club'' ofisiel en Ukraina ; kleuboù all a voe digoret diwezhatoc'h, e C'harkiv, Lviv hag [[Odesa]]. 

Er c'hleuboù-se e c'helle strolladoù kêr pleustriñ, mont war al leurenn en un doare frank hag ober gant binvioù a-zoare, ober bruderezh ha daremprediñ sonerien all. Kalz strolladoù dizalc'h a voe krouet en Ukraina ar mare-se, ar re vrudetañ o vout ''Kvartyra 50'' (Квартира № 50), ''Kollec'hskiy Asessor'' (Коллежский асессор) ha ''Vopli Vidoplyasova'' (Воплі Відоплясова).

E [[1986]] ha [[1987]] e voe dalc'het meur a gensonadeg rock e Kyiv, ha brudet e voe ar c'hanaouennoù er c'hazetennoù lec'hiel zoken. E [[1988]] e voe e Kyiv ar c'hentañ festival etrebroadel ar sonerezh rock, ha strolladoù eus URSS a voe war al leurenn koulz ha reoù eus Republik Poblek Hungaria, eus Republik Poblek Polonia hag eus an [[Izelvroioù]]. Er prantad 1987-[[1990]] e voe aozet festivalioù rock e Berdiansk, e Dniprodzerc'hynsk (''Kamianske'' abaoe [[2016]]), e [[Donetsk]], e Loutsk hag e [[Simferopol]].

E Lviv e miz Genver 1988 e voe dalc'het ar c'hentañ festival rock asantet gant ar pennadurezhioù. Bloaz war-lerc'h e voe aozet e [[Tchernivtsi]] ar c'hentañ festival ''Tchervona Routa'', e koun Volodymyr M. Ivasiouk ; ne voe klevet nemet strolladoù a gane en ukraineg.
=== Bloavezhioù 1990 ===
[[File:Okean-elzy-2008.jpg|thumb|''Okean Elzy'', unan eus ar strolladoù rock ukrainat brudetañ]]
E dibenn ar bloavezhioù 1980 hag e deroù ar [[bloavezhioù 1990]] e teuas war wel ur rummad nevez e bed ar sonerezh rock ukrainek, ar strollad ''Opalnyi Prynz'' (Опальний Принц, &quot;Ar priñs diskaret&quot;, 1987-1991) o kas an emdroadur war-raok.

Unan eus an darvoudoù pouezusañ en Istor ar sonerezh rock en Ukraina a c'hoarvezas e-kerzh bloaziadoù diwezhañ ar renad soviedel : e Lviv e voe aozet e 1990 ar festival ''Vyvyc'h'' (Вивих, &quot;Difloskadur&quot;), krak e-kreiz an Dispac'h ukrainat ([[1989]]-[[1991]]). Un doare da vanifestiñ e voe ar festivalioù sonerezh rock, hag ur perzh bras a gemerjont e lusk Ukraina war-du an dizalc'hiezh.

Un darvoudenn bouezus all e voe &quot;Gwagenn Nevez Ukraina 92&quot; (Пісенний Вернісаж, &quot;Digor ar c'han&quot;), ur festival-kenstrivadeg sonerezh ''folk/pop/rock'' ukrainek penn-da-benn, aozet gant Kevredigezh ukrainat an arzourien poblek (Асоціація діячів естрадного мистецтва України), Maodiernezh ukrainat ar Sevenadur hag an Touristerezh, Kevread sindikadoù Ukraina, kêr hag oblast Kyiv, [[skingomz]] ha skinwel broadel Ukraina, ha Kourati gwarez gwirioù an arzourien-sonerien. Eno e krogas red-micher ar strollad ukrainat ''Okean Elzy'' (Океан Ельзи, &quot;Meurvor Elza&quot;)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://okeanelzy.com/en/ |title=Okean Elzy|accessdate=03 Ebr 25}}.&lt;/ref&gt;, a zo bet e-pad pell ar strollad rock hollvrudetañ en Ukraina ; ur strollad all e voe ''Mandry'' (Мандри, &quot;Kantreadennoù&quot;), a geje sonerezh hengounel Ukraina gant ''rock'', ''blues'', ''reggae'', ''punk'' ha kanaouennoù [[Bro-C'hall|gall]].
=== XXI{{vet}} kantved ===
[[File:Jinjer - Wacken Open Air 2023 12.jpg|thumb|''Jinjer'' war al leurenn e 2023]]
E deroù an {{XXIvet kantved}}, er [[bloavezhioù 2000]], e vleunias ar festivalioù sonerezh en Ukraina evit kas war-raok he sevenadur hag ar sonerezh etrebroadel a vremañ. A-douez ar re vrasañ e voe ar festival ''Kraina Mriy'' (Країна мрій, &quot;Bro an Hunvreoù&quot;) bet aozet gant ar soner Oleh Youriovitch Skrypka (Оле́г Ю́рійович Скри́пка, *1964) eus ar strollad ''Vopli Vidoplyasova'' hag anvet diwar titl unan eus e bladennoù.

Pa darzhas ar [[brezel etre Ukraina ha Rusia]] e miz C'hwevrer [[2014]] e krogas ar festivalioù da vout luskadoù sokial ouzhpenn da vout reoù sevenadurel, evit skorañ [[nerzhioù lu Ukraina]]. Meur a gensonadeg a droas da abadennoù karitezel evit skoazellañ repuidi ha soudarded c'hloazet. Ur perzh en ditouriñ ivez a c'hoarias ar sonerezh ukrainek, koulz hengounel hag a vremañ, evit sevel a-enep ar propaganda rus.

== Festivalioù pennañ ==
[[File:Haydamaky in Sheshory 2005.jpg|thumb|''Haydamaky'' (Гайдамаки) e festival Chechory e 2005]]
* ''Tchervona Routa'' (Червона рута, &quot;Louzaouenn-ar-ruz Ruz&quot;), e meur a lec'h, abaoe 1989.
* ''Taras Boulba'' (Тарас Бульба)), Dubno, Oblast Rivne Oblast, abaoe 1991.
* ''C'hoarioù Tavria'' (Таврійські ігри), Kac'hovka, Oblast C'herson, abaoe 1992.
* ''Rok-Ekzystentsiya'' (Рок-Екзистенція), Kyiv, 1996–2005.
* ''Rock N Sich'', Kyiv, 2006–2013.
* ''Banderchtat'' (Бандерштат, &quot;Spered Ukraina&quot;), Tchanging, Oblast Volyn, abaoe 2007.
* ''Stare Misto'' (Старе Місто), Lviv, 2007–2013).
* ''Trypilske kolo'' (Трипільське коло), Rc'hychtchiv, Oblast Kyiv Oblast, abaoe 2008.
* ''Zac'hid (Західфест), Oblast Lviv Oblast, abaoe 2009.
* ''Respublica '', Kamianets-Podilskyi, Oblast Khmelnytskyi, abaoe 2011.

== Strolladoù ukrainat pennañ er sonerezh rock ==
[[File:Flugery Lvova 0065.JPG|thumb|''Mertvyi Piven'' e Lviv, 2010]]
=== ''Alternative rock'' ===
* ''The Hardkiss'' (abaoe 2011).
=== ''Art rock'' ===
* ''Eney'' (Еней, &quot;[[Aineias]]&quot;, 1968-1977)&lt;ref&gt;Disheénvel diouzh ar strollad ukrainat heñvelanvet a zo e Polonia.&lt;/ref&gt;.
* ''TELNYOUK: Sisters'' (ТЕЛЬНЮК: Сестри, abaoe 1986).
* ''Mertvyi Piven'' (Мертвий Півень, &quot;Kilhog Marv&quot;, 1989-2011 hag abaoe 2023).
* ''Plach Yeremiyi'' (Плач Єремії, &quot;Hirvoudoù [[Yirmia]], abaoe 1990).
* ''Gorgisheli'' (Ґорґішелі, abaoe 1997).

=== ''Black metal'' ===
[[File:Khors Dark Troll 2016 14.jpg|thumb|''Khors'' eus C'harkiv e 2016]]
* ''Nokturnal Mortum'' (abaoe 1994).
* ''Hate Forest'' (Ліс ненависті, 1995-2004 hag abaoe 2019).
* ''Astrofaes'' (1996).
* ''Drudkh'' (&quot;Koadeg&quot; e [[sanskriteg]], abaoe 2002).
* ''Khors'' (abaoe 2004).
* ''Blood of Kingu'' (2005-2016).
=== ''Death metal'' ===
* ''FireLake'' (abaoe 1997).
* ''Fleshgore'' (abaoe 2000).
=== ''Indie rock'' ===
[[File:Basowiszcza-2007-TinSoncia-3.JPG|thumb|''Tin Sontsya'' e Basowiszcza, 2007]]
* ''Esthetic Education'' (abaoe 2004).
* ''Marakesh'' (Маракеш, abaoe 2006).
* ''Brunettes Shoot Blondes'' (abaoe 2010).
* ''Valentyn Strykalo'' (Валентин Стрикало, 2010-2018).
=== ''Folk metal'' ===
* ''Holy Blood'' (Свята кров, abaoe 1999).
* ''Tin Sontsya'' (Тінь Сонця, &quot;Kkeud an Heol&quot;, abaoe 1999).
* ''Kroda'' (Крода, abaoe 2003).
* ''[[FRAM (strollad)|FRAM]]''/ F.R.A.M (ФРАМ, abaoe 2008).
* ''Motanka'' (мо́танка, &quot;poupinell bilhoù&quot;, abaoe 2015).

=== ''Folk rock'' ===
[[File:Mandry-2008.jpg|thumb|''Mandry'' da-geñver Gouel Dizalc'hiezh Ukraina e 2008]]
* ''Vopli Vidopliasova'' (Воплі Відоплясова, abaoe 1986).
* ''Haydamaky'' (Гайдамаки, abaoe 1991).
* ''Mandry'' (Мандри, &quot;Kantreadenn&quot;, abaoe 1997).
* ''Yurcash'' (Юрке́ш, abaoe 2004).
* ''Los Colorados''(abaoe 2006).
* ''PanKe Shava'' (ПанКе Шава, abaoe 2008).
* ''Kozak System'' (Козак систем, abaoe 2012).
* ''TIK'' (ТіК, &quot;Treuzoù&quot;, abaoe 2005).
===''Gothic metal''===
* ''Obiymy Doshchu'' (Обійми Дощу, &quot;Briat ar Glav&quot;, abaoe 2004).
===''Gothic rock''===
[[File:Komu Vnyz v TERNOPOLI.jpg|thumb|''Komu Vnyz'' e Ternopil, 2007]]
* ''Komu Vnyz'' (Кому Вни, abaoe 1988).
* ''Viy'' (Вій, &quot;Malgudennoù&quot;, abaoe 1991).
=== ''Heavy Metal'' ===
* ''Conquest'', abaoe 1996.
* ''Exact Division'', abaoe 2012 (anvet ''Exile e 1992-1994 ha 2011-2012&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.metal-archives.com/bands/Exact_Division/3540367246 |title=Encyclopaedia Metallum|accessdate=04 Ebr 26}}.&lt;/ref&gt;).
* ''KPP'' (КПП, abaoe 1998).
* ''JackRebel'' (abaoe 2011).
* ''Bila Vec'ha'' (Біла Вежа, &quot;Tour Gwenn&quot;, abaoe 2002).
=== ''Metalcore'' ===
* ''JetRockers'' (abaoe 2007).
* ''Jinjer'' (abaoe 2008).
* ''Make Me Famous'' (2010-2012).
===''Pop rock''===
[[File:Boombox-gdansk-nnastazja-IMG 6504-2.jpg|thumb|''BoomBox'' e Polonia, 2022]]
* ''Opalnyi Prynz'' (Опальний Принц), &quot;Ar Priñs Diskaret&quot;, 1987-1991).
* ''Skriabin'' (Скрябін, abaoe 1989).
* ''Okean Elzy'' (Океан Ельзи, &quot;Meurvor Elza&quot;, abaoe 1994).
* ''Druha Rika'' (Друга Ріка, abaoe 1996).
* ''Kryc'hitka'' (Крихітка, abaoe 1997, a oa Крихітка Цахес ''Kryc'hitka Tsac'hes'' betek 2007).
* ''SKAI'' (СКАЙ, abaoe 2001).
* ''BoomBox'' (Бумбокс, abaoe 2004).
* ''Lama'' (abaoe 2005).
* ''Trystavisim'' (Триставісім, &quot;308&quot;, abaoe 2010).
=== ''Post-rock'' ===
* ''Krobak'' [[''Post-rock/Math rock'']&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.progarchives.com/artist.asp?id=3397 |title=Krobak @ Progarchives|accessdate=04 Ebr 26}}.&lt;/ref&gt;]] (Кробак, &quot;Ran&quot;, abaoe 2006).
===''Punk rock''===
[[File:FLIT danieluk 2005.jpg|thumb|Volodymyr Novikov eus ''FliT'', 2005]]
* ''Braty Hadiukiny'' (Брати Гадюкіни, &quot;Ar vreudeur Gadyoukin&quot;, 1988-1996 hag abaoe 2006).
* ''Dymna Sumish'' (Димна Суміш, &quot;Moged Kemmesket&quot;, 1998-2012).
* ''Perkalaba'' (Перкалаба, abaoe 1998).
* ''C'hadan i Sobaky'' (Жадан і собаки, abaoe 2000).
* ''FliT'' (Флит, abaoe 2001 ; anvet ''Flit'' e 2001-2018).
* ''O.Torvald'' (Оторвальд, abaoe 2005).
* ''Robots Don't Cry'' (abaoe 2005).
* ''Teoriia Gvaltu'' (Теорія Ґвалту &quot;Damkan ar Feulster&quot;, 2007-2017).
* ''The Sixsters'' (maouezi hepken, abaoe 2018).
=== ''Rap rock'' ===
[[File:ТарТак.jpg|thumb|Oleksandr Poloc'hynskyi eus ''Tartak'', 2008]]
* ''TNMK'' (Танок на майдані Конґо, ''Tanok na Maidani Kongo'', &quot;Koroll war Leurgêr Kongo&quot;, abaoe 1989).
* ''Tartak'' (Тартак, &quot;brenn-heskenn&quot;, abaoe 1996).
=== ''Rockabilly'' ===
* ''Mad Heads XL'' (abaoe 1991 ; anvet ''Mad Heads'' betek 2004).
* ''Ot Vinta!'' (от винта!, &quot;Loc'homp !&quot;&lt;ref&gt;Ger-ha-ger : &quot;Setu ar viñs !&quot;, luc'haj an aerlu. En nijerezioù kentañ e oa ret gwaskañ an trelosk a-raok loc'hañ, ar pezh a veze graet dre lakaat ur viñs da dreiñ. Gwelit {{ru}} {{cite web|url=https://ru.wiktionary.org/wiki/%D0%BE%D1%82_%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0 |title=от винта @ Викисловарь/Wikislovar'|accessdate=04 Ebr 26}}.&lt;/ref&gt;, abaoe 1994).
=== ''Techno-punk'' ===
* ''C'hamerman znychtchouye virousy'' (Хамерман знищує віруси, &quot;Hammerman a zistruj ar Viruzoù&quot;, abaoe 1996).

== Strolladoù ukrainat hag ukrainek divroet ==
* ''The Ukrainians / The Ukes'', [[Leeds]], {{Bro-Saoz}} (abaoe 1991).
* ''Eney'' (Еней, &quot;[[Aineias]]&quot;, Olsztyn, {{Polonia}} (abaoe 2002).
* ''Sontse-C'hmary'' (Сонце-Хмари, &quot;Heol-Koabr&quot;), Sankt-Peterbourg, Rusia (abaoe 2002)
* ''Berkut'' (Беркут, &quot;[[Erer meur]]&quot;), Olsztyn, Polonia (abaoe 2004).
* ''Klooch'', [[Toronto]], {{Kanada}} (abaoe 2006).
* ''Svoboda'' (Свобода, &quot;Frankiz&quot;), [[Sankt-Peterbourg]], {{Rusia}} (2012-2016).

== Levrlennadur ==
* {{en}} Bohachevsky-Chomiak, Martha. ''Feminists Despite Themselves – Women in Ukrainian Community Life, 1884-1939''. Edmonton, Alberta : Canadian Institute of Ukrainian Studies Press, 1988 {{ISBN|978-0-920862-57-5}}

== Liammoù diavaez ==
* {{en}} {{cite web|url=https://www.metal-archives.com/ |title=Encyclopaedia Metallum|accessdate=04 Ebr 26}}.

== Notennoù ==
{{daveoù}}
[[Rummad:Ukraina]]
[[Rummad:Sonerezh rock]]</text>
      <sha1>lulfy6m07exw0hyckhunr26t8qqg3h8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carmen Alfaro Asins</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179757</id>
    <revision>
      <id>2187118</id>
      <timestamp>2026-04-04T17:40:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;{{databox}} '''Carmen Alfaro Asins''', ganet d'an [[8 a viz Mae]] [[1952]] hag aet da Anaon d'an [[9 a viz Even]] [[2005]], a oa un [[Arkeologiezh|arkeologourez]], [[Moneizoniezh|voneizerez]] ha mirourez. Bet he oa ebt mirourez departamant ar moneiz evit [[Mirdi arkeologel broadel (Madrid)|Mirdi broadel arkeologel]] e Madrid, e [[Spagn]]. Eno e oa bet arbennikaet war ar monezoù Fenikian-[[Henkartada|Punek]]. Enoret e oa bet gant medalenn ar Prezidant ha gant Priz Jav...&quot;</comment>
      <origin>2187118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="838" sha1="c25tx5eowmkzvgb1a1vlri3l5gdnfey" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Carmen Alfaro Asins''', ganet d'an [[8 a viz Mae]] [[1952]] hag aet da Anaon d'an [[9 a viz Even]] [[2005]], a oa un [[Arkeologiezh|arkeologourez]], [[Moneizoniezh|voneizerez]] ha mirourez. Bet he oa ebt mirourez departamant ar moneiz evit [[Mirdi arkeologel broadel (Madrid)|Mirdi broadel arkeologel]] e Madrid, e [[Spagn]]. Eno e oa bet arbennikaet war ar monezoù Fenikian-[[Henkartada|Punek]]. Enoret e oa bet gant medalenn ar Prezidant ha gant Priz Javier Conde Garriga gant kevredigezh moneizoniezh Spagn e 1994, ha gant Priz Xavier Calicó gant Kevredigezh Spagn ar voneizerien a-vicher e 2003. XIIIvet [[Kendalc'h etrebroadel ar moneizerezh]] dalc'het e Madrid e 2003 a oa bet oc'h enoriñ anezhi. 
{{DEFAULTSORT:Alfaro Asins, Carmen}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1952]]
[[Rummad:Marvioù 2005]]
[[Rummad:Moneizourien]]</text>
      <sha1>c25tx5eowmkzvgb1a1vlri3l5gdnfey</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187120</id>
      <parentid>2187118</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T17:40:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2187120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="842" sha1="6b3nhxfkdyqmhzdso5zf575d6vh2ryf" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Carmen Alfaro Asins''', ganet d'an [[8 a viz Mae]] [[1952]] hag aet da Anaon d'an [[9 a viz Even]] [[2005]], a oa un [[Arkeologiezh|arkeologourez]], [[Moneizoniezh|voneizerez]] ha mirourez. Bet he oa ebt mirourez departamant ar moneiz evit [[Mirdi arkeologel broadel (Madrid)|Mirdi broadel arkeologel]] e [[Madrid]], e [[Spagn]]. Eno e oa bet arbennikaet war ar monezoù Fenikian-[[Henkartada|Punek]]. Enoret e oa bet gant medalenn ar Prezidant ha gant Priz Javier Conde Garriga gant kevredigezh moneizoniezh Spagn e 1994, ha gant Priz Xavier Calicó gant Kevredigezh Spagn ar voneizerien a-vicher e 2003. XIIIvet [[Kendalc'h etrebroadel ar moneizerezh]] dalc'het e Madrid e 2003 a oa bet oc'h enoriñ anezhi. 
{{DEFAULTSORT:Alfaro Asins, Carmen}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1952]]
[[Rummad:Marvioù 2005]]
[[Rummad:Moneizourien]]</text>
      <sha1>6b3nhxfkdyqmhzdso5zf575d6vh2ryf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187125</id>
      <parentid>2187120</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T19:14:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>Moneizouniour (cf. M. Ménard). A galon,</comment>
      <origin>2187125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="848" sha1="et9dnuw37wdg0pi99ochckagivsv8zh" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Carmen Alfaro Asins''', ganet d'an [[8 a viz Mae]] [[1952]] hag aet da Anaon d'an [[9 a viz Even]] [[2005]], a oa un [[Arkeologiezh|arkeologourez]], [[Moneizoniezh|moneizoniourez]] ha mirourez. Bet he oa bet mirourez departamant ar moneiz evit [[Mirdi arkeologel broadel (Madrid)|Mirdi broadel arkeologel]] e [[Madrid]], e [[Spagn]]. Eno e oa bet arbennikaet war ar moneizoù fenikian-[[Henkartada|punek]]. Enoret e oa bet gant medalenn ar Prezidant ha gant Priz Javier Conde Garriga gant kevredigezh moneizoniezh Spagn e 1994, ha gant Priz Xavier Calicó gant Kevredigezh Spagn ar voneizouniourien a-vicher e 2003. XIIIvet [[Kendalc'h etrebroadel ar moneizerezh]] dalc'het e Madrid e 2003 en doa enoret anezhi. 
{{DEFAULTSORT:Alfaro Asins, Carmen}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1952]]
[[Rummad:Marvioù 2005]]
[[Rummad:Moneizouniourien]]</text>
      <sha1>et9dnuw37wdg0pi99ochckagivsv8zh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187128</id>
      <parentid>2187125</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T20:14:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>v-k</comment>
      <origin>2187128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="888" sha1="fd7mvln8pt2hv8ag67p3kdbz08wjahb" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Carmen Alfaro Asins''', ganet d'an [[8 a viz Mae]] [[1952]] hag aet da Anaon d'an [[9 a viz Even]] [[2005]], a oa un [[Arkeologiezh|arkeologourez]], ur [[Moneizoniezh|voneizoniourez]] hag ur virourez.

Bet he oa bet mirourez Departamant ar moneiz e [[Mirdi arkeologel broadel (Madrid)|Mirdi broadel arkeologel]] e [[Madrid]], e [[Spagn]]. Eno e oa bet arbennikaet war ar moneizioù fenikian-[[Henkartada|punek]].

Enoret e oa bet gant medalenn ar Prezidant ha gant Priz Javier Conde Garriga gant kevredigezh moneizoniezh Spagn e 1994, ha gant Priz Xavier Calicó gant Kevredigezh Spagn ar voneizoniourien a-vicher e 2003. Enoret e oa bet c'hoazh da-geñver XIII{{vet}} [[Kendalc'h etrebroadel ar moneizerezh]] dalc'het e Madrid e 2003. 

{{Commonscat}}
{{DEFAULTSORT:Alfaro Asins, Carmen}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1952]]
[[Rummad:Marvioù 2005]]
[[Rummad:Moneizouniourien]]</text>
      <sha1>fd7mvln8pt2hv8ag67p3kdbz08wjahb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Timbroù Württemberg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179758</id>
    <revision>
      <id>2187123</id>
      <timestamp>2026-04-04T18:24:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tanjee</username>
        <id>563</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;[[File:1851issue 6kr Riedlingen Mi3a.jpg| thumb|left|upright 0.8|Timbr ar rouantelezh (1851)]]  [[File:1863ca 6kr Württemberg Mi27 sign Pfenninger.jpg| thumb|right|upright 0.8|Timbr ar rouantelezh (1863)]]  Rouantelezh Württemberg (en  alamaneg : ''Königreich Württemberg'') a voe krouet d'ar 26 a viz Kerzu 1805 , diwar atiz an impalaer [[Napoleon Iañ]], diwar dugelezh Württemberg a oa anezhañ abaoe 1495. Goude fin [[Brezelioù Napoleon]] e 1815 e teuas da veza...&quot;</comment>
      <origin>2187123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4729" sha1="431g0olg028gnfa2cln3rwicxnc223b" xml:space="preserve">[[File:1851issue 6kr Riedlingen Mi3a.jpg| thumb|left|upright 0.8|Timbr ar rouantelezh (1851)]]

[[File:1863ca 6kr Württemberg Mi27 sign Pfenninger.jpg| thumb|right|upright 0.8|Timbr ar rouantelezh (1863)]]

Rouantelezh Württemberg (en  alamaneg : ''Königreich Württemberg'') a voe krouet d'ar 26 a viz Kerzu 1805 , diwar atiz an impalaer [[Napoleon Iañ]], diwar dugelezh Württemberg a oa anezhañ abaoe 1495.
Goude fin [[Brezelioù Napoleon]] e 1815 e teuas da vezañ ezel eus ar [[Kengevread alaman|C'hengevread alaman]] dre ziviz [[Kendalc'h Vienna]]. E 1871 e kemeras perzh ar rouantelezh en [[Impalaeriezh alaman]] nevez-savet evel ur stad kevredet.

Da-heul ar Brezel-bed kentañ hag an dispac'h a darzhas en Alamagn e 1918 e tilezas e sez ar roue [[Gwilherm II Württemberg]]. Treiñ a reas Württemberg en un demokratelezh parlamantel ha dont a reas da vezañ ur stad pobl e diabarzh [[Republik Weimar]].

== An timbroù kentañ ==

Embannet e voe timbroù kentañ Württemberg e 1851, savet pep hini anezho war ar memes patrom. Karrezek e oant, nann-kranellet, an destenn a oa bet moullet war baper livet (gell, melen, glas, h.a.). An anv Württemberg a oa war wel en nec'h, hag ar ger « Freimarke » en traoñ. E kreiz an timbroù, war ur c'harrez roudennek a-dreuz edo ar sifr a roe da c’houzout [[an talvoud-gwerzh]] e [[kreuzer]].

An eil rummad a voe embannet e 1857 a oa bet oberiet a-feson, gant ma oa bosek tresadenn ardamezioù ar rouantelezh a oa danvez an timbroù. Gwelet e veze neudennoù seiz a-liv war gein an timbroù.
Advoullet e voe an daou rummad-se betek 1866 gant kemmoù : hep neudenn seiz, gant dentoù, war baper tanav pe tev... 

Embannet e voe timbroù diwezhañ ar rouantelezh e 1890, un nebeut bloavezhioù a-raok ma voe kendeuzet he servijoù-post gant re an Impalaeriezh alaman, d'ar 1añ a viz Ebrel 1902.

== Timbroù-servij ==
[[File:Württemberg 1916 243 König Wilhelm II.jpg| thumb|left|upright 0.7| Ar roue Gwilherm II (1916)]]
[[File:DR-D 1920 58 Dienstmarke.jpg| thumb|right|upright 0.7| Timbr-servij (1920)]]

[[Timbr-servij|Timbroù-servij]] a zo bet moullet betek 1924 evit implijidi melestradurezh Württemberg.

War an heuliad eus 1916 a ziskoueze poltred ar roue, e lenner &lt;small&gt;STAATMARKE WÜRTTEMBERG &lt;/small&gt; hiviziken, da lavaret &quot;Timbroù ar Stad&quot;. Ne oa mui diskouezet talvoud-gwerzh an timbroù e kreuzer met e [[pfennig|pfennigoù]], moneiz Alamagn.

Goude bezañ bet enframmet e Republik Weimar e voe dreistmoullet timbroù penn-kentañ ar c'hantved gant VOLKSTAAT WÜRTTEMBERG e 1919, ha gant DEUTSCHES REICH e 1920, e lizherennoù gotek.

E Württemberg, evel broioù all en Alamagn, ne voe ket espernet diouzh reuz an enkadenn voneizel ha c'hwezadur ar prizioù ar bloavezhioù 1920. E 1923 ha 1924 e voe dreistmoullet timbroù gant talvoudoù miliadoù pe milionoù a [[Deutschmark| Zeutschmarkoù,]] zoken.

Daou heuliad divliv heverk a voe embannet e 1920 : unan a ziskoueze tresadenn ur c'harv, egile gweledvaoù kêrioù bras ar vro ([[Stuttgart]], [[Ulm]], [[Tübingen]], [[Ellwangen]]).

== Aloubadeg arme Bro-C’hall ==

[[File:Fr. Zone Württemberg 1948 27 Kloster Zwiefalten.jpg| thumb|right|upright 0.6| Manati Zwiefalten (1948)]]
[[File:Fr. Zone Württemberg 1947 05 Friedrich Hölderlin.jpg| thumb|left|upright 0.6| F. Hölderlin (1947)]]

E 1945 e voe rannet Württemberg e div lodenn : al lodenn su, dindan dalc'h Bro-C'hall, a voe enframmet e stad nevez Württemberg-Hohenzollern, tra ma oa al lodenn norzh, dindan dalc'h ar Stadoù-Unanet, d'ober distrig Norzh Württemberg.

E 1952 e adkavas hec'h unaniezh gant krouidigezh stad [[Baden-Württemberg]], savet diwar kendeuzadur an div rannvro gant stad [[Baden]].

Gant melestradurezh Bro-C’hall e voe embannet eus 1947 da 1949 timbroù « rannvroel » e stadoù [[Baden]], [[Roenland-Pfalz]] ha [[Württemberg]]  bet aloubet gant arme Frañs goude an Eil Brezel-bed. Tennet eus ar werzh e voe an timbroù gant an alc’hwez « Zone Française » a veze implijet eno a-raok.

Tro hanter-kant timbr-boutin a voe moullet war an hevelep patrom hag an takadoù alaman all dindan aotronouniezh Frañs, gant diforc’hioù a-fed an danvez a selle ouzh istor ar vro. Dibabet e voe da skouer poltredoù [[Friedrich von Schiller |von Schiller]] ha [[Friedrich Hölderlin|Hölderin]] – hag int genidik eus Württemberg – ha savadurioù ar vro (Manati Bebenhausen, tour Ravensburg, manati Zwiefalten…).

Graet e voe gant timbroù [[Republik Kevreadel Alamagn]] pa voe savet e 1949.

== Pennadoù kar ==
*[[Timbroù Alamagn - Impalaeriezh]]
*[[Timbroù Alamagn - Republik Weimar]]
*[[Timbroù Alamagn – Melestradurezh Kevredidi an Eil Brezel-bed]]

[[Rummad:Timbroù Alamagn|Würtemberg]]</text>
      <sha1>431g0olg028gnfa2cln3rwicxnc223b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Patrick Bertron</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179759</id>
    <revision>
      <id>2187127</id>
      <timestamp>2026-04-04T20:06:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <comment>Boulc'hañ</comment>
      <origin>2187127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5131" sha1="rh3lz9aqlgrl7hnh6i3yfvndcduj1ih" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Patrick Bertron''' a zo ur mestr-keginer breizhat ganet e [[Roazhon]] e 1962. Div steredenn e zo bet roet dezhañ gant ar sturlevr Michelin. 

Ganet e voe d'an 22 a viz Genver 1962 e Roazhon&lt;ref&gt;{{Liamm web |langue=fr |anv-bihan=Vincent |anv=Noce |titl=Le purisme de Loiseau toujours au menu |url=https://www.liberation.fr/culture/2004/02/27/le-purisme-de-loiseau-toujours-au-menu_470403/ |lec'hienn=Libération |deiziad=27 a viz C'hwevrer 2004 |consulté le=2025-02-20}}&lt;/ref&gt;. Heuliañ a reas ur stummadur letierezh-pretierezh e lise ar micherioù Sainte-Anne e [[Sant-Nazer]] ha goude e reas e zeskerezh e preti ar Palais e Roazhon.

E [[1982]] e yeas da labourat gant [[Bernard Loiseau]] hag a oa o paouez prenañ ar preti ''La Côte d'Or'' e [[Saulieu]] e [[Bourgogn]]. E 1991 e voe kurunnet ar preti gant teir steredenn Michelin&lt;ref&gt;{{Liamm web |langue=fr |titl=Patrick Bertron - People de la gastronomie |url=https://fr.gaultmillau.com/people/patrick-bertron |accès url=libre |lec'hienn=[[Gault et Millau]] |consulté le=2024}}&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{Liamm web |langue=fr-FR |anv-bihan=Nicolas de |anv=Rabaudy |titl=À Saulieu, le clan Loiseau, les yeux tournés vers les étoiles |url=https://www.slate.fr/story/122319/rabaudy-saulieu-etoile |lec'hienn=Slate.fr |deiziad=2016-08-21 |consulté le=2024}}&lt;/ref&gt;.
 
E [[2003]], goude 21 bloaz e penn keginoù ar preti ''La Côte d'Or'', e kemeras plas e vestr hag en doa en em zistrujet e miz C'hwevrer&lt;ref&gt;[https://www.lemonde.fr/vous/article/2011/06/03/l-esprit-de-bernard-loiseau_1531519_3238.html ''L'esprit de Bernard Loiseau''] gant Jean-Claude Ribaut, Le Monde, 2011-06-03, gwelet d'an 2025-02-20.&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{Liamm web |langue=fr |titl=A Saulieu, l'élève a rattrapé le maître |url=https://www.lefigaro.fr/lefigaromagazine/2010/02/20/01006-20100220ARTMAG00108--a-saulieu-l-eleve-a-rattrape-le-maitre-.php |lec'hienn=Le Figaro |deiziad=2010-02-20 |consulté le=2025-02-20}}&lt;/ref&gt;. Gouiet en doa Patrick Bertron mirout teir steredenn ar sturlevr Michelin betek 2016, ar bloaz ma kollas ar preti ur steredenn&lt;ref&gt;{{Liamm web |langue=fr-FR |prénom= |nom= |titl=Guide Michelin : le Relais Bernard Loiseau perd une étoile |url=https://www.leparisien.fr/laparisienne/actualites/guide-michelin-le-relais-bernard-loiseau-perd-sa-3e-etoile-01-02-2016-5504761.php |lec'hienn=[[Le Parisien]] |deiziad=2016-02-01 |consulté le=2024}}&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{Liamm web |langue=fr |titl=L'ancien restaurant de Bernard Loiseau perd sa 3e étoile, treize ans après son suicide |url=https://www.lepoint.fr/culture/guide-michelin-le-relais-bernard-loiseau-perd-sa-troisieme-etoile-01-02-2016-2014426_3.php |lec'hienn=[[Le Point]] |deiziad=2016-02-01 |consulté le=2024}}&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{Liamm web |langue=fr |titl=L'ancien restaurant de Bernard Loiseau perd sa troisième étoile. |url=https://www.lapresse.ca/vivre/gourmand/201602/01/01-4945959-lancien-restaurant-de-bernard-loiseau-perd-sa-3e-etoile.php |accès url=libre |lec'ihenn=La Presse (Montréal) |deiziad=2016-02-01 |consulté le=2024}}&lt;/ref&gt;.

E 2023 e roas ar vazh-test d'e eiler goude 41 bloaz e ti ''La Côte d'Or''&lt;ref&gt;{{Liamm web |langue=fr |aozer=Alice Bosio |titl=Passage de témoin au Relais Bernard Loiseau |url=https://www.lefigaro.fr/gastronomie/passage-de-relais-chez-loiseau-20220401 |lec'hienn=Le Figaro |deiziad=2022-04-01 |consulté le=2025-02-20}}&lt;/ref&gt;, Louis-Philippe Vigilant e anv, en e gichen abaoe 2022&lt;ref&gt;{{Liamm web |langue=fr-FR |titl=Après 41 ans de services, le chef étoilé Patrick Bertron passe la main au restaurant Bernard Loiseau à Saulieu |url=https://france3-regions.francetvinfo.fr/bourgogne-franche-comte/cote-d-or/apres-41-ans-de-services-le-chef-etoile-patrick-bertron-passe-la-main-au-restaurant-bernard-loiseau-a-saulieu-2837906.html |accès url=libre |lec'hienn=France 3 Bourgogne-Franche-Comté |deiziad=2023-12-09 |consulté le=2024}}&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{Liamm web |langue=FR-fr |titl=Relais Bernard Loiseau à Saulieu. Le chef Patrick Bertron rend son tablier : « J’espère être avec les miens, plus que ce que j’ai pu l’être jusqu’à présent » |url=https://www.bienpublic.com/culture-loisirs/2023/09/28/depart-du-chef-bertron-au-relais-loiseau-j-espere-etre-avec-les-miens-plus-que-ce-que-j-ai-pu-l-etre-jusqu-a-present |lec'hienn=Le Bien Public |consulté le=2024-10-17}}&lt;/ref&gt;.

== Enorioù ==
* Ofiser urzh dellid al labour-douar (2011)&lt;ref&gt;{{Liamm web |titl=Bulletin officiel des décorations, médailles et récompenses n°01 du 07 février 2012 - Légifrance |url=https://www.legifrance.gouv.fr/liste/bodmr?sortValue=PUBLICATION_DATE_DESC&amp;pageSize=100&amp;page=1&amp;tab_selection=all#bodmr |lec'hienn=www.legifrance.gouv.fr |consulté le=2024-02-13}}&lt;/ref&gt;
** Marc'heg e 2005&lt;ref&gt;[https://www.legifrance.gouv.fr/liste/bodmr?sortValue=PUBLICATION_DATE_DESC&amp;pageSize=100&amp;page=1&amp;tab_selection=all#bodmr BODMR n°4 eus an 8 a viz Here 2005 - pajenn 143]&lt;/ref&gt;

== Liamm diavaez ==
* [http://www.bernard-loiseau.com Lec'hienn ofisiel preti Ostaleri Bernard Loiseau]

== Daveoù ==
{{daveoù}}

{{ALC'HWEZDIBAB:Bertron, Patrick}}
[[Rummad:Keginerien Breizh]]</text>
      <sha1>rh3lz9aqlgrl7hnh6i3yfvndcduj1ih</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Kumuniezh/An davarn/sizhunvezh 15, bloaz 2026</title>
    <ns>4</ns>
    <id>179760</id>
    <revision>
      <id>2187141</id>
      <timestamp>2026-04-05T01:04:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Strebot</username>
        <id>79554</id>
      </contributor>
      <comment>Boulc’het</comment>
      <origin>2187141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="400" sha1="k1hel3qr9z13rskib8ygmzxyqaevkxj" xml:space="preserve">= 06/04/2026 — 12/04/2026 =
:[http://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_15,_bloaz_2026&amp;action=edit Skrivañ un dra bennak er bemzekvet sizhun eus 2026] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn|An davarn]] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_14, bloaz_2026|sizhun a-raok]] — [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_16, bloaz_2026|sizhun war-lerc’h]]</text>
      <sha1>k1hel3qr9z13rskib8ygmzxyqaevkxj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kaozeal:Jean Malo-Renault</title>
    <ns>1</ns>
    <id>179761</id>
    <revision>
      <id>2187151</id>
      <timestamp>2026-04-05T07:18:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>/* &quot;Déambulatoire&quot; */ rann nevez</comment>
      <origin>2187151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="318" sha1="9zoukxpy41qiyfmux02s12tufeqsl4m" xml:space="preserve">== &quot;Déambulatoire&quot; ==

Demat deoc'h @[[Implijer:François Malo-Renault|François Malo-Renault]],
evit treiñ &quot;déambulatoire&quot; e vez kinniget &quot;tro-geur&quot; gant TermOfis. Pelec'h ho peus kavet &quot;ambulans&quot; ? Trugarez. A galon, [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 5 Ebr 2026 da 07:18 (UTC)</text>
      <sha1>9zoukxpy41qiyfmux02s12tufeqsl4m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187177</id>
      <parentid>2187151</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T11:33:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>François Malo-Renault</username>
        <id>38501</id>
      </contributor>
      <comment>/* &quot;Déambulatoire&quot; */ Respont :architecture qui signifie que l'on peut se se promener sans but précis</comment>
      <origin>2187177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="710" sha1="dqyci6illrfpz8fi5eq99t581plv4e8" xml:space="preserve">== &quot;Déambulatoire&quot; ==

Demat deoc'h @[[Implijer:François Malo-Renault|François Malo-Renault]],
evit treiñ &quot;déambulatoire&quot; e vez kinniget &quot;tro-geur&quot; gant TermOfis. Pelec'h ho peus kavet &quot;ambulans&quot; ? Trugarez. A galon, [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 5 Ebr 2026 da 07:18 (UTC)

:Bonjour;
:Hélas, je ne parle pas le breton. Le terme déambulatoire est un terme d'architecture qui signifie que l'on peut se se promener sans but précis  (déambuler :https://dictionnaire.lerobert.com/definition/deambuler). Merci,
:Cordialement [[Implijer:François Malo-Renault|François Malo-Renault]] ([[Kaozeadenn Implijer:François Malo-Renault|kaozeal]]) 5 Ebr 2026 da 11:33 (UTC)</text>
      <sha1>dqyci6illrfpz8fi5eq99t581plv4e8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gary Goetzman</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179762</id>
    <revision>
      <id>2187155</id>
      <timestamp>2026-04-05T08:59:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>Lañs dister</comment>
      <origin>2187155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="736" sha1="3klwnpbappm5i85re1ra2db7mbk7tnn" xml:space="preserve">'''Gary Michael Goetzman''', ganet d'ar 6 a viz Du 1952, zo ur produer [[Film skinwel|filmoù skinwel]] ha [[filmoù hir]] kement hag aktour [[stadunanat]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://movies.nytimes.com/person/91837/Gary-Goetzman|archive-url=https://web.archive.org/web/20071018135059/http://movies.nytimes.com/person/91837/Gary-Goetzman|url-status=dead|archive-date=2007-10-18|department=Movies &amp; TV Dept.|work=[[The New York Times]]|publisher=[[Baseline (database)|Baseline]] &amp; [[All Movie Guide]]|date=2007|title=Gary Goetzman}}&lt;/ref&gt;. Kengrouer an embregerezh produiñ [[Playtone]] eo ivez gant an aktour [[Tom Hanks]].
{{DEFAULTSORT:Goetzman, Gary}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1952]]
[[Rummad:Aktourien SUA]]
[[Produerien filmoù SUA]]</text>
      <sha1>3klwnpbappm5i85re1ra2db7mbk7tnn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187156</id>
      <parentid>2187155</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T08:59:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2187156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="785" sha1="racffx95qxmqutp2n1g9lux7ekhaqms" xml:space="preserve">'''Gary Michael Goetzman''', ganet d'ar 6 a viz Du 1952, zo ur produer [[Film skinwel|filmoù skinwel]] ha [[filmoù hir]] kement hag aktour [[stadunanat]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://movies.nytimes.com/person/91837/Gary-Goetzman|archive-url=https://web.archive.org/web/20071018135059/http://movies.nytimes.com/person/91837/Gary-Goetzman|url-status=dead|archive-date=2007-10-18|department=Movies &amp; TV Dept.|work=[[The New York Times]]|publisher=[[Baseline (database)|Baseline]] &amp; [[All Movie Guide]]|date=2007|title=Gary Goetzman}}&lt;/ref&gt;. Kengrouer an embregerezh produiñ [[Playtone]] eo ivez gant an aktour [[Tom Hanks]].
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Goetzman, Gary}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1952]]
[[Rummad:Aktourien SUA]]
[[Rummad:Produerien filmoù SUA]]</text>
      <sha1>racffx95qxmqutp2n1g9lux7ekhaqms</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187157</id>
      <parentid>2187156</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T09:00:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2187157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="836" sha1="00qxgbh5xv8bsh3kbaic0ldckmu7a9v" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Gary Michael Goetzman''', ganet d'ar [[6 a viz Du]] [[1952]], zo ur produer [[Film skinwel|filmoù skinwel]] ha [[filmoù hir]] kement hag aktour [[stadunanat]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://movies.nytimes.com/person/91837/Gary-Goetzman|archive-url=https://web.archive.org/web/20071018135059/http://movies.nytimes.com/person/91837/Gary-Goetzman|url-status=dead|archive-date=2007-10-18|department=Movies &amp; TV Dept.|work=[[The New York Times]]|publisher=[[Baseline (database)|Baseline]] &amp; [[All Movie Guide]]|date=2007|title=Gary Goetzman}}&lt;/ref&gt;. Kengrouer an embregerezh produiñ [[Playtone]] eo ivez gant an aktour [[Tom Hanks]].
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Goetzman, Gary}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1952]]
[[Rummad:Aktourien SUA]]
[[Rummad:Produerien filmoù SUA]]
[[Rummad:Tud eus Los Angeles]]</text>
      <sha1>00qxgbh5xv8bsh3kbaic0ldckmu7a9v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Birmingham Small Arms Company</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179763</id>
    <revision>
      <id>2187158</id>
      <timestamp>2026-04-05T09:01:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;{{Implijoù all|BSA (Disheñvelout)}} [[Restr:BSA piled rifles.png|dehou|179x179px]] Ar '''Birmingham Small Arms Company''', berraet a-wechoù e '''BSA''', a oa un embregerezh prevez bet krouet e 1861 e karter [[Gun Quarter]], e [[Birmingham]] ([[Bro-Saoz]]). Ouzhpenn bezañ unan eus ar broduerien [[Arm-tan|armoù-tan]] hiniennel pennañ er [[Rouantelezh-Unanet]] en deus graet ivez marc'hoù-houarn, marc'hoù-tan, otoioù, mekanikoù ha produioù metalek a bep seurt b...&quot;</comment>
      <origin>2187158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6466" sha1="gb271xyj2n526asnem9jxajzdrz5q3j" xml:space="preserve">{{Implijoù all|BSA (Disheñvelout)}}
[[Restr:BSA piled rifles.png|dehou|179x179px]]
Ar '''Birmingham Small Arms Company''', berraet a-wechoù e '''BSA''', a oa un embregerezh prevez bet krouet e 1861 e karter [[Gun Quarter]], e [[Birmingham]] ([[Bro-Saoz]]). Ouzhpenn bezañ unan eus ar broduerien [[Arm-tan|armoù-tan]] hiniennel pennañ er [[Rouantelezh-Unanet]] en deus graet ivez marc'hoù-houarn, marc'hoù-tan, otoioù, mekanikoù ha produioù metalek a bep seurt betek 1973, pa voe divodet. Ar rann a brodue marc'hoù-tan, [[BSA Motorcycles]], zo bet serret ivez, met implijet e vez c'hoazh an anv BSA gant un embregerezh eus [[India]], [[BSA Company]].

== Istor ==
Birmingham a oa oa ur gêr ma veze produet houarnwiskoù ha klezeoù er [[Krennamzer|Grennamzer]] dija. E 1689, ar [[House of Commons of England|gouarnamant saoz]] a urzhias 200 [[mousked]] ar miz digant [[Armerezh|armeurerien]] ar gêr. An doare kevratoù a-stroll-mañ a badas ur c'hantved hanter. E 1815, e dibenn [[brezelioù Napoleon]], istimañ a raer e veze produet {{formatnum:525000}} arm-tan gant ur {{formatnum:7000}} micherour bennak e Birmingham&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{en}} ''[https://www.americanrifleman.org/content/the-birmingham-small-arms-story/ The Birmingham Small Arms Story]'', American Rifleman (lennet d'ar 05/04/2026)&lt;/ref&gt;.

Er bloavezhioù 1850, [[Royal Small Arms Factory|arsanailh-Stad Enfield]] a greskas, a-drugarez da [[Brezel Krimea|vrezel Krimea]] (1853-1856) peurgetket. Evit talañ ouzh ar c'hevezerezh e rankas armeurerien Birmingham en em vodañ ha prenañ mekanikoù brasoc'h, da vont da heul an [[Dispac'h Greantel|Dispac'h industriel]]. Peurechuet e voe an argerzh-mañ gant krouidigezh ar British Small Arms Company e miz Even 1861&lt;ref&gt;{{En}} ''[https://mrc-catalogue.warwick.ac.uk/names/99eea70a-3afe-1b90-66aa-f1adc600a0bc Birmingham Small Arms Company; 1861-1973]'', Univeristy of Warwick (lennet d'ar 05/04/2026)&lt;/ref&gt;. An urzhiadenn gentañ a bouez evit an embregerezh nevez a zeuas a-berzh an [[Impalaeriezh otoman]], a c'houlennas {{formatnum:50000}} fuzuilh-vousked Enfield digantañ. Produiñ a reas ivez fuzuilhoù [[Martini-Henry]] dindan aotre evit ar gouarnamant saoz, hag armoù hiniennel a bep seurt evit ar [[Chaseal|chase]]. Munisionoù a voe graet adalek 1873&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{En}} Mitch WILLIAMSON, ''[https://warhistory.org/@msw/article/birmingham-small-arms-bsa Birmingham Small Arms – BSA]'', 19/08/2019 (lennet d'ar 05/04/2026)&lt;/ref&gt;. E 1880 e krogjont d'ober marc'hoù-houarn evit ledanaat o c'hinnig. E 1904 e voulc'hjont gant sevel [[Arm dre aer gwasket|armoù dre aer gwasket]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, ha sevel marc'hoù-tan adalek 1910&lt;ref&gt;{{En}} [https://www.bsacompany.co.uk/history/ ''History''] war lec'hienn BSA Company (lennet d'ar 05/04/2026)&lt;/ref&gt;.
[[Restr:BSA G14 with sidecar and machine gun pic2.JPG|kleiz|thumb|Ur marc'h-tan BSA G14, dezhañ ur side-car hag ur fuzuilh-vindrailher Lewis.]]
E deroù ar [[Brezel-bed Kentañ]], BSA en doa ur gevrat evit pourveziañ fuzuilhoù [[Lee-Enfield]] d'ar [[British Army]]. 650 skouerenn a brodue bep sizhun ; goude daou vloaz brezel e oa gouest d'ober {{formatnum:10000}} fuzuilh bep sizhun. E dibenn ar brezel en doa BSA savet {{formatnum:1601608}} Lee-Enfield en holl. An embregerezh a reas ivez [[Lewis (fuzuilh-vindrailher)|fuzuilhoù-mindrailher Lewis]], p'en doa prenet gwirioù an arm digant an ofiser stadunanat [[Isaac Newton Lewis]] e 1912&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Mindrailherez standart ar British Army e teuas da vezañ er memes brezel, ha {{formatnum:145397}} skouerenn anezhi a voe graet gant BSA betek 1918&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

Goude ar Brezel-bed Kentañ e tigreskas a galz ar goulenn war an armoù er bed a-bezh. BSA a zreuvevas a-drugarez d'ar marc'hoù-tan. Mirout a reas e vekanikoù d'ober armoù-tan memestra. Abalamour d'an diviz-mañ e voe gouest da bourveziañ ar [[Royal Air Force]] gant mindrailherezioù Browning kambret e [[.303 British]]. Savet e voent war an nijerezed-chase breizhveuriat da vare [[emgann Bro-Saoz]]. Kenderc'hel a reas al labouradeg da broduiñ armoù all evel ar bistolenn-vindrailher [[STEN (pistolenn-vindrailher)|STEN]]&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; daoust da zistrujoù degaset gant ar [[Blitz]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Kentpatromoù armoù a ginnigas, evel ar [[BSA Welgun|Welgun]], met ne voe ket produet kalz anezhe&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

Goude dibenn an [[Eil Brezel-bed]] e tiskennas ar goulenn war an armoù-tan adarre. BSA a vevas ur weh ouzhpenn diwar genwerzh ar marc'hoù-tan, en ur genderc'hel da ginnig armoù-tan hiniennel e kalibroù bihan evit ar [[sportoù tennañ]] hag ar chaseal. Gwanaet e voe gant donedigezh an embregerezhioù marc'hoù-tan japanat evel [[Honda]] war ar marc'had. Mont a reas BSA da get e 1973, ha disrannet e voe etre meur a strollad. An embregerezh spagnol [[Gamo (embregerezh)|Gamo]] a brenas gwirioù an anv BSA e 1985. Produet e vez armoù dre aer gwasket dindan an anv-mañ gante dibaoe&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Produioù ==
[[Restr:Lee-Enfield Rifle.jpg|thumb|Ur fuzuilh eus ar rummad Lee-Enfield, bet [[Arm ordrenañs|reolius]] er British Army eus 1895 betek 1957.]]

=== Armoù ===

* fuzuilhoù [[Martini-Henry]]
* fuzuilhoù [[Lee-Enfield]]
* fuzuilhoù-mindrailher [[Lewis (fuzuilh-vindrailher)|Lewis]]
* pistolennoù-mindrailher [[STEN (pistolenn-vindrailher)|STEN]]
* mindrailherezioù [[Besa (mindrailherez)|Besa]]

=== Marc'hoù-houarn ===

* [[Marc'h-houarn plegus BSA|marc'h-houarn plegus]] evit an harzlammerien vreizhveuriat (1943-1945)

=== Marc'hoù-tan&lt;ref&gt;{{En}} ''[https://www.bennetts.co.uk/bikesocial/reviews/bikes/classic/top-10-bsas Top 10 Classic BSA Motorcycles]'', Bike Social (lennet d'ar 05/04/2026)&lt;/ref&gt; ===

* [[BSA Gold Star|Gold Star]]
* [[BSA Bantam|Bantam]]
* [[BSA A10|A10]]
* [[BSA A65|A65]]
* [[BSA Rocket III|Rocket III]]
* [[BSA Fury|Fury]]
* [[BSA Gold SR|Gold SR]]

== Levrlennadur ==

* {{En}} [https://www.rifleman.org.uk/BSA-History.html 13 pennad diwar-benn istor BSA], embannet etre 1984 ha 1989 gant John Walther er gelaouenn ''Guns Review'' (da lenn enlinenn war rifleman.org.uk)

== Liammoù diavaez ==
* {{en}} [https://bsaguns.co.uk/ Lec'hienn an embregerezh modern BSA Guns]

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{Porched:Armoù-tan}}
[[Rummad:Embregerezhioù armoù-tan]]
[[Rummad:Embregerezhioù savet e 1861]]
[[Rummad:Embregerezhioù aet da get]]
[[Rummad:Embregerezhioù Bro-Saoz]]
[[Rummad:Embregerezhioù marc'hoù-houarn]]
[[Rummad:Embregerezhioù marc'hoù-tan]]</text>
      <sha1>gb271xyj2n526asnem9jxajzdrz5q3j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187159</id>
      <parentid>2187158</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T09:03:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2187159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6586" sha1="ouc48rg4xska2mplq249ej2qbbqayhb" xml:space="preserve">{{Implijoù all|BSA (Disheñvelout)}}
[[Restr:BSA piled rifles.png|dehou|179x179px]]
Ar '''Birmingham Small Arms Company''', berraet a-wechoù e '''BSA''', a oa un embregerezh prevez bet krouet e 1861 e karter [[Gun Quarter]], e [[Birmingham]] ([[Bro-Saoz]]). Ouzhpenn bezañ unan eus ar broduerien [[Arm-tan|armoù-tan]] hiniennel pennañ er [[Rouantelezh-Unanet]] en deus graet ivez marc'hoù-houarn, marc'hoù-tan, otoioù, mekanikoù ha produioù metalek a bep seurt betek 1973, pa voe divodet. Ar rann a brodue marc'hoù-tan, [[BSA Motorcycles]], zo bet serret ivez, met implijet e vez c'hoazh an anv BSA gant un embregerezh eus [[India]], [[BSA Company]].

== Istor ==

=== Endro istorel ===
Birmingham a oa oa ur gêr ma veze produet houarnwiskoù ha klezeoù er [[Krennamzer|Grennamzer]] dija. E 1689, ar [[House of Commons of England|gouarnamant saoz]] a urzhias 200 [[mousked]] ar miz digant [[Armerezh|armeurerien]] ar gêr. An doare kevratoù a-stroll-mañ a badas ur c'hantved hanter. E 1815, e dibenn [[brezelioù Napoleon]], istimañ a raer e veze produet {{formatnum:525000}} arm-tan gant ur {{formatnum:7000}} micherour bennak e Birmingham&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{en}} ''[https://www.americanrifleman.org/content/the-birmingham-small-arms-story/ The Birmingham Small Arms Story]'', American Rifleman (lennet d'ar 05/04/2026)&lt;/ref&gt;.

=== Ganedigezh ha ledanaat an oberioù ===
Er bloavezhioù 1850, [[Royal Small Arms Factory|arsanailh-Stad Enfield]] a greskas, a-drugarez da [[Brezel Krimea|vrezel Krimea]] (1853-1856) peurgetket. Evit talañ ouzh ar c'hevezerezh e rankas armeurerien Birmingham en em vodañ ha prenañ mekanikoù brasoc'h, da vont da heul an [[Dispac'h Greantel|Dispac'h industriel]]. Peurechuet e voe an argerzh-mañ gant krouidigezh ar British Small Arms Company e miz Even 1861&lt;ref&gt;{{En}} ''[https://mrc-catalogue.warwick.ac.uk/names/99eea70a-3afe-1b90-66aa-f1adc600a0bc Birmingham Small Arms Company; 1861-1973]'', Univeristy of Warwick (lennet d'ar 05/04/2026)&lt;/ref&gt;. An urzhiadenn gentañ a bouez evit an embregerezh nevez a zeuas a-berzh an [[Impalaeriezh otoman]], a c'houlennas {{formatnum:50000}} fuzuilh-vousked Enfield digantañ. Produiñ a reas ivez fuzuilhoù [[Martini-Henry]] dindan aotre evit ar gouarnamant saoz, hag armoù hiniennel a bep seurt evit ar [[Chaseal|chase]]. Munisionoù a voe graet adalek 1873&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{En}} Mitch WILLIAMSON, ''[https://warhistory.org/@msw/article/birmingham-small-arms-bsa Birmingham Small Arms – BSA]'', 19/08/2019 (lennet d'ar 05/04/2026)&lt;/ref&gt;. E 1880 e krogjont d'ober marc'hoù-houarn evit ledanaat o c'hinnig. E 1904 e voulc'hjont gant sevel [[Arm dre aer gwasket|armoù dre aer gwasket]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, ha sevel marc'hoù-tan adalek 1910&lt;ref&gt;{{En}} [https://www.bsacompany.co.uk/history/ ''History''] war lec'hienn BSA Company (lennet d'ar 05/04/2026)&lt;/ref&gt;.
[[Restr:BSA G14 with sidecar and machine gun pic2.JPG|kleiz|thumb|Ur marc'h-tan BSA G14, dezhañ ur side-car hag ur fuzuilh-vindrailher Lewis.]]

=== XX{{Vet}} kantved ===
E deroù ar [[Brezel-bed Kentañ]], BSA en doa ur gevrat evit pourveziañ fuzuilhoù [[Lee-Enfield]] d'ar [[British Army]]. 650 skouerenn a brodue bep sizhun ; goude daou vloaz brezel e oa gouest d'ober {{formatnum:10000}} fuzuilh bep sizhun. E dibenn ar brezel en doa BSA savet {{formatnum:1601608}} Lee-Enfield en holl. An embregerezh a reas ivez [[Lewis (fuzuilh-vindrailher)|fuzuilhoù-mindrailher Lewis]], p'en doa prenet gwirioù an arm digant an ofiser stadunanat [[Isaac Newton Lewis]] e 1912&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Mindrailherez standart ar British Army e teuas da vezañ er memes brezel, ha {{formatnum:145397}} skouerenn anezhi a voe graet gant BSA betek 1918&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

Goude ar Brezel-bed Kentañ e tigreskas a galz ar goulenn war an armoù er bed a-bezh. BSA a zreuvevas a-drugarez d'ar marc'hoù-tan. Mirout a reas e vekanikoù d'ober armoù-tan memestra. Abalamour d'an diviz-mañ e voe gouest da bourveziañ ar [[Royal Air Force]] gant mindrailherezioù Browning kambret e [[.303 British]]. Savet e voent war an nijerezed-chase breizhveuriat da vare [[emgann Bro-Saoz]]. Kenderc'hel a reas al labouradeg da broduiñ armoù all evel ar bistolenn-vindrailher [[STEN (pistolenn-vindrailher)|STEN]]&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; daoust da zistrujoù degaset gant ar [[Blitz]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Kentpatromoù armoù a ginnigas, evel ar [[BSA Welgun|Welgun]], met ne voe ket produet kalz anezhe&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

=== Diskar ha disrann ===
Goude dibenn an [[Eil Brezel-bed]] e tiskennas ar goulenn war an armoù-tan adarre. BSA a vevas ur wech ouzhpenn diwar genwerzh ar marc'hoù-tan, en ur genderc'hel da ginnig armoù-tan hiniennel e kalibroù bihan evit ar [[sportoù tennañ]] hag ar chaseal. Gwanaet e voe gant donedigezh an embregerezhioù marc'hoù-tan japanat evel [[Honda]] war ar marc'had. Mont a reas BSA da get e 1973, ha disrannet e voe etre meur a strollad. An embregerezh spagnol [[Gamo (embregerezh)|Gamo]] a brenas gwirioù an anv BSA e 1985. Produet e vez armoù dre aer gwasket dindan an anv-mañ gante dibaoe&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Produioù ==
[[Restr:Lee-Enfield Rifle.jpg|thumb|Ur fuzuilh eus ar rummad Lee-Enfield, bet [[Arm ordrenañs|reolius]] er British Army eus 1895 betek 1957.]]

=== Armoù ===

* fuzuilhoù [[Martini-Henry]]
* fuzuilhoù [[Lee-Enfield]]
* fuzuilhoù-mindrailher [[Lewis (fuzuilh-vindrailher)|Lewis]]
* pistolennoù-mindrailher [[STEN (pistolenn-vindrailher)|STEN]]
* mindrailherezioù [[Besa (mindrailherez)|Besa]]

=== Marc'hoù-houarn ===

* [[Marc'h-houarn plegus BSA|marc'h-houarn plegus]] evit an harzlammerien vreizhveuriat (1943-1945)

=== Marc'hoù-tan&lt;ref&gt;{{En}} ''[https://www.bennetts.co.uk/bikesocial/reviews/bikes/classic/top-10-bsas Top 10 Classic BSA Motorcycles]'', Bike Social (lennet d'ar 05/04/2026)&lt;/ref&gt; ===

* [[BSA Gold Star|Gold Star]]
* [[BSA Bantam|Bantam]]
* [[BSA A10|A10]]
* [[BSA A65|A65]]
* [[BSA Rocket III|Rocket III]]
* [[BSA Fury|Fury]]
* [[BSA Gold SR|Gold SR]]

== Levrlennadur ==

* {{En}} [https://www.rifleman.org.uk/BSA-History.html 13 pennad diwar-benn istor BSA], embannet etre 1984 ha 1989 gant John Walther er gelaouenn ''Guns Review'' (da lenn enlinenn war rifleman.org.uk)

== Liammoù diavaez ==
* {{en}} [https://bsaguns.co.uk/ Lec'hienn an embregerezh modern BSA Guns]

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{Porched:Armoù-tan}}
[[Rummad:Embregerezhioù armoù-tan]]
[[Rummad:Embregerezhioù savet e 1861]]
[[Rummad:Embregerezhioù aet da get]]
[[Rummad:Embregerezhioù Bro-Saoz]]
[[Rummad:Embregerezhioù marc'hoù-houarn]]
[[Rummad:Embregerezhioù marc'hoù-tan]]</text>
      <sha1>ouc48rg4xska2mplq249ej2qbbqayhb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rummad:Embregerezhioù marc'hoù-tan</title>
    <ns>14</ns>
    <id>179764</id>
    <revision>
      <id>2187161</id>
      <timestamp>2026-04-05T09:05:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;[[Rummad:Embregerezhioù dre c'hennad]]&quot;</comment>
      <origin>2187161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="42ndgqanffn0g4nyqc0vegjwzk1o9o2" xml:space="preserve">[[Rummad:Embregerezhioù dre c'hennad]]</text>
      <sha1>42ndgqanffn0g4nyqc0vegjwzk1o9o2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>House of Commons of England</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179765</id>
    <revision>
      <id>2187164</id>
      <timestamp>2026-04-05T09:10:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;An '''House of Commons of England''' a oa kambr izelañ [[Parlamant Bro-Saoz]] (hag a oa ivez [[Laws in Wales Acts 1535 and 1542|evit]] [[Bro Gembre]]) adalak ar grouidigez er {{XIVvet}} kantved betek unvaniezh [[Bro-Saoz]] ha [[Bro Skos]] e 1707, hag erlec'hiet e oa bet a-benn neuze gant an [[House of Commons of Great Britain]] goude ma vije tremenet [[Akta unvaniezh 1707]] e parlamant Bro-Saoz ha parlamant Bro Skos.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Act of Union 1707 |url=https...&quot;</comment>
      <origin>2187164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1567" sha1="9pkup5vl7dyb29lt2xcdw0ct8yc98vj" xml:space="preserve">An '''House of Commons of England''' a oa kambr izelañ [[Parlamant Bro-Saoz]] (hag a oa ivez [[Laws in Wales Acts 1535 and 1542|evit]] [[Bro Gembre]]) adalak ar grouidigez er {{XIVvet}} kantved betek unvaniezh [[Bro-Saoz]] ha [[Bro Skos]] e 1707, hag erlec'hiet e oa bet a-benn neuze gant an [[House of Commons of Great Britain]] goude ma vije tremenet [[Akta unvaniezh 1707]] e parlamant Bro-Saoz ha parlamant Bro Skos.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Act of Union 1707 |url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/act-of-union-1707/ |url-status=live |access-date=23 September 2022 |website=UK Parliament|archive-date=23 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220923180635/https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/act-of-union-1707/}}&lt;/ref&gt; E 1801, gant unvaniezh [[Rouantelezh Breizh-Veur|Breizh-Veur]] hag [[Rouantelezh Iwerzhon|Iwerzhon]], ar gambr-se a oa bet lammet ha kemeret e blas gant an [[House of Commons of the United Kingdom]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Parliament and Ireland |url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/parliamentandireland/ |url-status=live |access-date=23 September 2022 |website=UK Parliament|archive-date=23 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220923175151/https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/parliamentandireland/}}&lt;/ref&gt;
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Politikerezh Breizh-Veur]]</text>
      <sha1>9pkup5vl7dyb29lt2xcdw0ct8yc98vj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187165</id>
      <parentid>2187164</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T09:11:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2187165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1579" sha1="mpgp9elj5s5e12dt7qrt3qojiwa120a" xml:space="preserve">{{databox}}
An '''House of Commons of England''' a oa kambr izelañ [[Parlamant Bro-Saoz]] (hag a oa ivez [[Laws in Wales Acts 1535 and 1542|evit]] [[Bro Gembre]]) adalak ar grouidigez er {{XIVvet}} kantved betek unvaniezh [[Bro-Saoz]] ha [[Bro Skos]] e 1707, hag erlec'hiet e oa bet a-benn neuze gant an [[House of Commons of Great Britain]] goude ma vije tremenet [[Akta unvaniezh 1707]] e parlamant Bro-Saoz ha parlamant Bro Skos.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Act of Union 1707 |url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/act-of-union-1707/ |url-status=live |access-date=23 September 2022 |website=UK Parliament|archive-date=23 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220923180635/https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/act-of-union-1707/}}&lt;/ref&gt; E 1801, gant unvaniezh [[Rouantelezh Breizh-Veur|Breizh-Veur]] hag [[Rouantelezh Iwerzhon|Iwerzhon]], ar gambr-se a oa bet lammet ha kemeret e blas gant an [[House of Commons of the United Kingdom]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Parliament and Ireland |url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/parliamentandireland/ |url-status=live |access-date=23 September 2022 |website=UK Parliament|archive-date=23 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220923175151/https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/parliamentandireland/}}&lt;/ref&gt;
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Politikerezh Breizh-Veur]]</text>
      <sha1>mpgp9elj5s5e12dt7qrt3qojiwa120a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187166</id>
      <parentid>2187165</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T09:36:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>vk. A galon,</comment>
      <origin>2187166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1583" sha1="1x3as0szonrt934ztl7p39z0qmig6td" xml:space="preserve">{{databox}}
An '''House of Commons of England''' a oa kambr izelañ [[Parlamant Bro-Saoz]] (hag a oa ivez [[Laws in Wales Acts 1535 and 1542|evit]] [[Bro Gembre]]) adalak he c'hrouidigezh er {{XIVvet}} kantved betek unvaniezh [[Bro-Saoz]] ha [[Bro Skos]] e 1707, hag erlec'hiet e oa bet a-benn neuze gant an [[House of Commons of Great Britain]] goude ma vije tremenet [[Akta unvaniezh 1707]] e parlamant Bro-Saoz ha parlamant Bro-Skos.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Act of Union 1707 |url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/act-of-union-1707/ |url-status=live |access-date=23 September 2022 |website=UK Parliament|archive-date=23 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220923180635/https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/act-of-union-1707/}}&lt;/ref&gt; E 1801, gant unvaniezh [[Rouantelezh Breizh-Veur|Breizh-Veur]] hag [[Rouantelezh Iwerzhon|Iwerzhon]], ar gambr-se a oa bet lammet ha kemeret he flas gant an [[House of Commons of the United Kingdom]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Parliament and Ireland |url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/parliamentandireland/ |url-status=live |access-date=23 September 2022 |website=UK Parliament|archive-date=23 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220923175151/https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/parliamentandireland/}}&lt;/ref&gt;
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Politikerezh Breizh-Veur]]</text>
      <sha1>1x3as0szonrt934ztl7p39z0qmig6td</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187167</id>
      <parentid>2187166</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T09:37:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2187167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1583" sha1="4l9vsba5g13el7vpd2rbizw5nzpr40m" xml:space="preserve">{{databox}}
An '''House of Commons of England''' a oa kambr izelañ [[Parlamant Bro-Saoz]] (hag a oa ivez [[Laws in Wales Acts 1535 and 1542|evit]] [[Bro Gembre]]) adalek he c'hrouidigezh er {{XIVvet}} kantved betek unvaniezh [[Bro-Saoz]] ha [[Bro Skos]] e 1707, hag erlec'hiet e oa bet a-benn neuze gant an [[House of Commons of Great Britain]] goude ma vije tremenet [[Akta unvaniezh 1707]] e parlamant Bro-Saoz ha parlamant Bro-Skos.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Act of Union 1707 |url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/act-of-union-1707/ |url-status=live |access-date=23 September 2022 |website=UK Parliament|archive-date=23 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220923180635/https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/act-of-union-1707/}}&lt;/ref&gt; E 1801, gant unvaniezh [[Rouantelezh Breizh-Veur|Breizh-Veur]] hag [[Rouantelezh Iwerzhon|Iwerzhon]], ar gambr-se a oa bet lammet ha kemeret he flas gant an [[House of Commons of the United Kingdom]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Parliament and Ireland |url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/parliamentandireland/ |url-status=live |access-date=23 September 2022 |website=UK Parliament|archive-date=23 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220923175151/https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/parliamentandireland/}}&lt;/ref&gt;
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Politikerezh Breizh-Veur]]</text>
      <sha1>4l9vsba5g13el7vpd2rbizw5nzpr40m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Timbr-servij</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179766</id>
    <revision>
      <id>2187168</id>
      <timestamp>2026-04-05T10:00:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tanjee</username>
        <id>563</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot; [[File:UNICEF stamp-5c.jpg|thumb|left|upright 0.8|Timbr an UNICEF(1951)]]  [[File:UN-International Court of Justice-4c.jpg|thumb|right|upright 0.8|Timbr brudañ al Lez-varn etrebroadel (1961)]]  '''Timbroù-servij''' a vez graet eus an timbroù-post a vez moullet evit ma implijfe anezho kargidi/kargadezed an ensavadurioù etrebroadel evit kas lizheroù. Savet int gant melestradurezh ar postoù ar broioù emañ sez an ensavadur eno.  An aozadurioù a glask mod-se disk...&quot;</comment>
      <origin>2187168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3445" sha1="8o4l29s2lj0bw6smp20vs9q2ebfp6h5" xml:space="preserve">
[[File:UNICEF stamp-5c.jpg|thumb|left|upright 0.8|Timbr an UNICEF(1951)]]

[[File:UN-International Court of Justice-4c.jpg|thumb|right|upright 0.8|Timbr brudañ al Lez-varn etrebroadel (1961)]]

'''Timbroù-servij''' a vez graet eus an timbroù-post a vez moullet evit ma implijfe anezho kargidi/kargadezed an ensavadurioù etrebroadel evit kas lizheroù. Savet int gant melestradurezh ar postoù ar broioù emañ sez an ensavadur eno.

An aozadurioù a glask mod-se diskouez n’int ket liammet e nep doare gant emzalc’h politikel gouarnamant ar vro a zegemer anezho war e diriad hag e talc’hont d’an dizalc’hiezh-se. Un diviz splann rak gwelet eo an timbroù-post evel arouez an aotrouniezh, evel ar gwir da embann moneiz.

Timbroù Bro-Suis dreistmoullet gant ‘’Société des Nations’’ (Kevread ar Broadoù) a voe ar re gentañ e 1922.

Melestradurezh ar vro an hini eo a ra war-dro an treuzkas lizheroù avat, ha ma vefe [[La Poste]] e Bro-C’hall evit a sell an [[UNESCO]] pe an [[United States Postal Service]] e Stadoù-Unanet Amerika pa ‘z eus kaoz eus Burev [[Aozadur ar Broadoù Unanet]] e [[New York]].

Klasket ha dastumet e vez an timbroù-se gant an dimbrawourion, rak reoù nevez a vez embannet pep bloaz, kaer int alies, ha diskouez a reont lec’hioù, savadurioù, heverk ha nebeut anavezet a-wechoù.

== Roll an ensavadurioù ==
=== [[Kevredigezh ar Broadoù]] hag isrannoù ===
* Kevread ar Broadoù (1922-1947) :  timbroù Bro-Suis dreistmoullet gant &lt;small&gt;'''SOCIÉTÉ des NATIONS'''&lt;/small&gt;.
* Burev Etrebroadel al Labour (1923-1951, isrann an ABU) : timbroù Bro-Suis dreistmoullet &lt;small&gt;'''S. d. N. Bureau International du Travail'''&lt;/small&gt; pe &lt;small&gt;'''COURRIER DU BUREAU INTERNATIONAL DU TRAVAIL'''&lt;/small&gt;. 
* Lez-varn Etrebroadel  (abaoe 1934, liammet gant an ABU) : timbroù an [[Izelvroioù]] dreistmoullet gant &lt;small&gt;'''COUR PERMANENTE DE JUSTICE INTERNATIONALE'''&lt;/small&gt;.
* Burev Etrebroadel an Deskadurezh (1944-1960, isrann an Unesco) : timbroù Bro-Suis dreistmoullet &lt;small&gt;'''COURRIER DU BUREAU INTERNATIONAL D’EDUCATION'''&lt;/small&gt;. 

=== [[Aozadur ar Broadoù Unanet|ABU]] hag aozadurioù etrebroadel ===
[[File:UNESCO stamp-3c.jpg|thumb|left|upright 0.9|Timbr an UNESCO (1955)]]

* Aozadur ar Broadoù Unanet
** Burev [[New York]], abaoe 1951 (timbroù e [[dollar]] ar Stadoù-Unanet).
** Burev [[Geneva]], abaoe 1969 (timbroù e [[lur suis]]).
** Burev [[Vienna]] (Aostria), abaoe 1979 (timbroù e [[shilling]] aostrian hag en [[euro]]).
* [[Lez-varn Etrebroadel]] : sez e [[Den Haag]], timbroù an ([[Izelvroioù]]) abaoe 1934.
* [[Unesco]] : sez e Paris abaoe 1960, timbroù gant La Poste française. 
* [[Unvaniezh Etrebroadel ar Pellgehentiñ]] : sez e Geneva, timbroù gant Postoù Bro-Suis. 
* [[Unvaniezh Postoù ar Bed]] : sez e Bern (Suis), timbroù gant Postoù Bro-Suis. 

[[File:Stamp of India - 1866 - Colnect 376640 - 1 - Queen Victoria - Overprint - SERVICE POSTAGE - on fiscal.jpeg|thumb|right|upright 0.5|Timbr saoz (1866)]]
=== Ensavadurioù all ===

* [[Poellgor Olimpek Etrebroadel]] : sez e [[Lausanne]], timbroù gant Postoù Bro-Suis. 
* [[Kuzul Europa]] : sez e [[Strossburi]], timbroù gant La Poste française.

== Ensavadurioù broadel ==

Timbroù-servij a vez moullet evit bezañ implijet gant ar velestradurezh pe ar soudarded. Dreistmoullet e vez alies an timbroù-boutin gant '''SERVICE''', pe e Bro-C'hall '''F.M.''' (''Franchise Militaire'').</text>
      <sha1>8o4l29s2lj0bw6smp20vs9q2ebfp6h5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pat O'Keeffe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179767</id>
    <revision>
      <id>2187171</id>
      <timestamp>2026-04-05T10:22:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;'''Pat O'Keeffe''', ganet d'ar 17 a viz Meurzh 1883 hag aet da Anaon d'ar 16 a viz Eost 1960, a oa ur [[Boks|bokser]] a-vicher breizhveuriat hag a oa bet trec'h div wech evit titl ar pouezioù etre eus Breizh-Veur.&lt;ref&gt;E anv a oa skrivet ivez '''O'Keefe''' e kazetennoù ar mare.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.britishnewspaperarchive.co.uk/viewer/bl/0001055/19060523/203/0008|title=Boxing|date=23 May 1906|work=The Sportsman|page=8|access-date=30 December 2025|url-acces...&quot;</comment>
      <origin>2187171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1461" sha1="akubzonpt871yhw4wkj63g8e6jnarfh" xml:space="preserve">'''Pat O'Keeffe''', ganet d'ar 17 a viz Meurzh 1883 hag aet da Anaon d'ar 16 a viz Eost 1960, a oa ur [[Boks|bokser]] a-vicher breizhveuriat hag a oa bet trec'h div wech evit titl ar pouezioù etre eus Breizh-Veur.&lt;ref&gt;E anv a oa skrivet ivez '''O'Keefe''' e kazetennoù ar mare.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.britishnewspaperarchive.co.uk/viewer/bl/0001055/19060523/203/0008|title=Boxing|date=23 May 1906|work=The Sportsman|page=8|access-date=30 December 2025|url-access=subscription|via=British Newspaper Archive}}&lt;/ref&gt;}} E-kerzh 16 vloaz e oa bet bokser, eus 1902 betek 1918, ha ebt e oa bet er [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]] hag [[Aostralia]] etre 1907 ha 1910. E 1914, e oa ebt o stourm a-enep [[Georges Carpentier]] en ur stourmadenn anvet Kapionad Europat ar pouezioù uhel, met badaouet e oa bet goude daou round.

E-kerzh ar [[Brezel-bed Kentañ]], e oa bet er [[British Army]] o servij er [[1st Surrey Rifles]], ouzhpenn da vezañ tutaer evit al lu ha gourdoner danvez soudarded. E 1918, e oa bet gounezet gantañ ar [[gouriz Lonsdale]] en ur vezañ trec'h war [[Bandsman Jack Blake|Bandsman Blake]] en [[National Sporting Club]] (NSC) e-kerzh ur bombezadeg gant an aerlu alaman war [[Londrez]], deuet e oa da vezañ kampion pouez kreiz Breizh-Veur, hag ar c'hentañ bokser da gaout ar Gouriz Lonsdale pouez kreiz war ar memes-tro.
{{DEFAULTSORT:OKeeffe, Pat}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1883]]
[[Rummad:Marvioù 1960]]
[[Rummad:Bokserien]]</text>
      <sha1>akubzonpt871yhw4wkj63g8e6jnarfh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187172</id>
      <parentid>2187171</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T10:22:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2187172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1467" sha1="qbx6pvti0qx3lg55925qnzc0cahhxy2" xml:space="preserve">'''Pat O'Keeffe''', ganet d'ar 17 a viz Meurzh 1883 hag aet da Anaon d'ar 16 a viz Eost 1960, a oa ur [[Boks|bokser]] a-vicher breizhveuriat hag a oa bet trec'h div wech evit titl ar pouezioù etre eus Breizh-Veur.&lt;ref&gt;E anv a oa skrivet ivez '''O'Keefe''' e kazetennoù ar mare.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.britishnewspaperarchive.co.uk/viewer/bl/0001055/19060523/203/0008|title=Boxing|date=23 May 1906|work=The Sportsman|page=8|access-date=30 December 2025|url-access=subscription|via=British Newspaper Archive}}&lt;/ref&gt;}} E-kerzh 16 vloaz e oa bet bokser, eus 1902 betek 1918, ha ebt e oa bet er [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]] hag [[Aostralia]] etre 1907 ha 1910. E 1914, e oa ebt o stourm a-enep [[Georges Carpentier]] en ur stourmadenn anvet Kapionad Europat ar pouezioù uhel, met badaouet e oa bet goude daou round.

E-kerzh ar [[Brezel-bed Kentañ]], e oa bet er [[British Army]] o servij er [[1st Surrey Rifles]], ouzhpenn da vezañ tutaer evit al lu ha gourdoner danvez soudarded. E 1918, e oa bet gounezet gantañ ar [[gouriz Lonsdale]] en ur vezañ trec'h war [[Bandsman Jack Blake|Bandsman Blake]] en [[National Sporting Club]] (NSC) e-kerzh ur bombezadeg gant an aerlu alaman war [[Londrez]], deuet e oa da vezañ kampion pouez kreiz Breizh-Veur, hag ar c'hentañ bokser da gaout ar Gouriz Lonsdale pouez kreiz war ar memes-tro.
{{DEFAULTSORT:OKeeffe, Pat}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1883]]
[[Rummad:Marvioù 1960]]
[[Rummad:Bokserien]]</text>
      <sha1>qbx6pvti0qx3lg55925qnzc0cahhxy2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187173</id>
      <parentid>2187172</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T10:23:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2187173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1521" sha1="6m3bzz73lq9ipgidmxqryyxm0gdvinv" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Pat O'Keeffe''', ganet d'ar 17 a viz Meurzh 1883 hag aet da Anaon d'ar 16 a viz Eost 1960, a oa ur [[Boks|bokser]] a-vicher breizhveuriat hag a oa bet trec'h div wech evit titl ar pouezioù etre eus Breizh-Veur.&lt;ref&gt;E anv a oa skrivet ivez '''O'Keefe''' e kazetennoù ar mare.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.britishnewspaperarchive.co.uk/viewer/bl/0001055/19060523/203/0008|title=Boxing|date=23 May 1906|work=The Sportsman|page=8|access-date=30 December 2025|url-access=subscription|via=British Newspaper Archive}}&lt;/ref&gt;}} E-kerzh 16 vloaz e oa bet bokser, eus 1902 betek 1918, ha ebt e oa bet er [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]] hag [[Aostralia]] etre 1907 ha 1910. E 1914, e oa ebt o stourm a-enep [[Georges Carpentier]] en ur stourmadenn anvet Kapionad Europat ar pouezioù uhel, met badaouet e oa bet goude daou round.

E-kerzh ar [[Brezel-bed Kentañ]], e oa bet er [[British Army]] o servij er [[1st Surrey Rifles]], ouzhpenn da vezañ tutaer evit al lu ha gourdoner danvez soudarded. E 1918, e oa bet gounezet gantañ ar [[gouriz Lonsdale]] en ur vezañ trec'h war [[Bandsman Jack Blake|Bandsman Blake]] en [[National Sporting Club]] (NSC) e-kerzh ur bombezadeg gant an aerlu alaman war [[Londrez]], deuet e oa da vezañ kampion pouez kreiz Breizh-Veur, hag ar c'hentañ bokser da gaout ar Gouriz Lonsdale pouez kreiz war ar memes-tro.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:OKeeffe, Pat}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1883]]
[[Rummad:Marvioù 1960]]
[[Rummad:Bokserien]]</text>
      <sha1>6m3bzz73lq9ipgidmxqryyxm0gdvinv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187174</id>
      <parentid>2187173</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T10:23:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2187174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1519" sha1="dxq66o7qe9sl6xpmvpeeajl6tfpz93g" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Pat O'Keeffe''', ganet d'ar 17 a viz Meurzh 1883 hag aet da Anaon d'ar 16 a viz Eost 1960, a oa ur [[Boks|bokser]] a-vicher breizhveuriat hag a oa bet trec'h div wech evit titl ar pouezioù etre eus Breizh-Veur.&lt;ref&gt;E anv a oa skrivet ivez '''O'Keefe''' e kazetennoù ar mare.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.britishnewspaperarchive.co.uk/viewer/bl/0001055/19060523/203/0008|title=Boxing|date=23 May 1906|work=The Sportsman|page=8|access-date=30 December 2025|url-access=subscription|via=British Newspaper Archive}}&lt;/ref&gt; E-kerzh 16 vloaz e oa bet bokser, eus 1902 betek 1918, ha bet e oa bet er [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]] hag [[Aostralia]] etre 1907 ha 1910. E 1914, e oa ebt o stourm a-enep [[Georges Carpentier]] en ur stourmadenn anvet Kapionad Europat ar pouezioù uhel, met badaouet e oa bet goude daou round.

E-kerzh ar [[Brezel-bed Kentañ]], e oa bet er [[British Army]] o servij er [[1st Surrey Rifles]], ouzhpenn da vezañ tutaer evit al lu ha gourdoner danvez soudarded. E 1918, e oa bet gounezet gantañ ar [[gouriz Lonsdale]] en ur vezañ trec'h war [[Bandsman Jack Blake|Bandsman Blake]] en [[National Sporting Club]] (NSC) e-kerzh ur bombezadeg gant an aerlu alaman war [[Londrez]], deuet e oa da vezañ kampion pouez kreiz Breizh-Veur, hag ar c'hentañ bokser da gaout ar Gouriz Lonsdale pouez kreiz war ar memes-tro.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:OKeeffe, Pat}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1883]]
[[Rummad:Marvioù 1960]]
[[Rummad:Bokserien]]</text>
      <sha1>dxq66o7qe9sl6xpmvpeeajl6tfpz93g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2187175</id>
      <parentid>2187174</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T10:32:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2187175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1520" sha1="4s56lpgk1lcbq60m2i5ldw2n409uof2" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Pat O'Keeffe''', ganet d'ar 17 a viz Meurzh 1883 hag aet da Anaon d'ar 16 a viz Eost 1960, a oa ur [[Boks|bokser]] a-vicher breizhveuriat hag a oa bet trec'h div wech evit titl ar pouezioù etre eus Breizh-Veur.&lt;ref&gt;E anv a oa skrivet ivez '''O'Keefe''' e kazetennoù ar mare.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.britishnewspaperarchive.co.uk/viewer/bl/0001055/19060523/203/0008|title=Boxing|date=23 May 1906|work=The Sportsman|page=8|access-date=30 December 2025|url-access=subscription|via=British Newspaper Archive}}&lt;/ref&gt; E-kerzh 16 vloaz e oa bet bokser, eus 1902 betek 1918, ha bet e oa bet er [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]] hag [[Aostralia]] etre 1907 ha 1910. E 1914, e oa bet o stourm a-enep [[Georges Carpentier]] en ur stourmadenn anvet Kampionad Europat ar pouezioù uhel, met badaouet e oa bet goude daou round.

E-kerzh ar [[Brezel-bed Kentañ]], e oa bet er [[British Army]] o servij er [[1st Surrey Rifles]], ouzhpenn da vezañ tutaer evit al lu ha gourdoner danvez soudarded. E 1918, e oa bet gounezet gantañ ar [[gouriz Lonsdale]] en ur vezañ trec'h war [[Bandsman Jack Blake|Bandsman Blake]] en [[National Sporting Club]] (NSC) e-kerzh ur bombezadeg gant an aerlu alaman war [[Londrez]], deuet e oa da vezañ kampion pouez kreiz Breizh-Veur, hag ar c'hentañ bokser da gaout ar Gouriz Lonsdale pouez kreiz war ar memes-tro.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:OKeeffe, Pat}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1883]]
[[Rummad:Marvioù 1960]]
[[Rummad:Bokserien]]</text>
      <sha1>4s56lpgk1lcbq60m2i5ldw2n409uof2</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>