Wikipedia brwiki https://br.wikipedia.org/wiki/Degemer MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Media Dibar Kaozeal Implijer Kaozeadenn Implijer Wikipedia Kaozeadenn Wikipedia Restr Kaozeadenn Restr MediaWiki Kaozeadenn MediaWiki Patrom Kaozeadenn Patrom Skoazell Kaozeadenn Skoazell Rummad Kaozeadenn Rummad TimedText TimedText talk Modulenn Kaozeadenn modulenn Event Event talk 0 5625 2188240 2060340 2026-04-22T05:39:42Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2188240 wikitext text/x-wiki {{LabourAChom}} {{Yezh|anv=Wolofeg |anveyezh='wolof' |statud= |skeudenn=[[Skeudenn:Wolof language map.svg|280px|center|Takad istorel ar wolofeg]] |titl=Takad istorel ar wolofeg |broiou= [[Senegal]], [[Gambia]], [[Maouritania]] |rannved=[[Kornôg Afrika]] |komzet= 3,2 milion (yezh vamm)<br /> 3,5 milion (eil yezh)<ref>{{en}} Gordon, Raymond G., Jr. (ed.), 2005. Ethnologue: Languages of the World, Fifteenth edition. Dallas, Tex.: SIL International. Stumm en linenn: [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=wol amañ]</ref> |livfamilh=Niger-Kongo |renkadur=goude 100 |familh=[[Yezhoù nijerek-kongoek]] * [[Yezhoù atlantel]] ** [[Yezhoù atlantel an norzh]] *** [[Yezhoù senegambek]] |YezhOfisiel= [[Senegal]] (anavezet) |akademiezh= <abbr title="Centre de Linguistique Appliquée de Dakar">CLAD</abbr> |urzh= |frammadur= |iso1= wo |iso2= wol |iso3= wol |lizherennoù=[http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=wol WOL] | }} Ur [[Yezhoù atlantel|yezh atlantel]] eus skourr ar [[yezhoù atlantel an norzh]] eo ar '''wolofeg''' (''wolof''). Yezh vamm strollad etnek ar Wolofed. Emañ e skourr [[yezhoù atlantel]] familh ar [[yezhoù nigerek-kongoek]]. Ar yezh komzet ar muiañ e Senegal eo ar wolofeg, ha n'eo ket komzet gant strollad etnek ar Wolofed hepken (war-dro 40% eus ar boblañs) met ivez gant ar pep brasañ eus [[Senegal]]iz all. Rannyezhoù ar wolofeg a cheñch diouzh ma vezont komzet e Senegal pe [[Gambia]], war ar maez pe e kêr. Wolofeg Dakar, da skouer, zo ur meskaj wolofeg, galleg, arabeg ha saozneg komzet e [[Dakar]], kêr-benn Senegal. == Daveoù == <references/> == Gwelet ivez == * [[Yezhoù atlantel]] * [[Yezhoù nijerek-kongoek]] == Liammoù diavaez == * {{en}} [https://web.archive.org/web/20120417170610/http://www.wolofonline.com/ Wolof Online] <!--* {{en}} [http://www.bcconline.org/wolof/Language/Wolof%20Language%20Guide.htm evit deskiñ wolofeg]--404 2019/01/03--> <!--* {{en}} [http://www.websters-online-dictionary.org/definition/Wolof-english/ Geriadur wolofeg-saozneg]--Timeout 2019/01/03--> * {{en}} [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=WOL Ethnologue] [[Rummad:Yezhoù Senegal]] [[Rummad:Yezhoù Gambia]] [[Rummad:Yezhoù Maouritania]] [[Rummad:Meneger yezhoù ar bed]] [[Rummad:Yezhoù senegambek]] 4x6sy8nec2yu7ajehif5zi77btlz4m2 0 8260 2188233 1866242 2026-04-21T22:38:43Z Dostojewskij 31566 /* Darvoudoù */ [[Lazhadeg lise Columbine]] 2188233 wikitext text/x-wiki {{Ebrel}} == Darvoudoù == * [[1534]] : aet [[Jakez Karter]] eus [[Sant-Maloù]] evit klask mont betek [[Indez]] dre hent an hanternoz. [[Kanada]] a vo dizoloet gantañ. * [[1770]] : douarañ a ra [[James Cook]] war aod reter [[Aostralia]]. * [[1789]] : Urzh noblañs Breizh, bodet e [[Sant-Brieg]], a ra e vennozh nac'hañ kas kannaded d'ar [[Stadoù-Meur (1789)|Breujoù Meur]] e Pariz. * [[1876]] : deroù [[Emsavadeg Ebrel]] e [[Bulgaria]], a-enep an [[Impalaeriezh otoman]]. * [[1902]] : kavet ar [[radiom]] gant [[Pierre Curie|Pierre]] ha [[Marie Curie]]. * [[1912]] : erru al lestr [[Carpathia]] e [[New York]], ennañ ar 703 den na oant ket marv goude ma oa aet an [[Titanic]] d’ar strad. * [[1920]] : digoradur ar {{VIIvet}} [[C'hoarioù Olimpek hañv]] en [[Antwerpen]] ([[Belgia]]) gant [[Alberzh Iañ a Velgia]]. * [[1946]] : kentañ bannadenn ar [[film]] [[tresadennoù-bev]] ''[[Make Mine Music]]'' e [[New York]] ([[Stadoù-Unanet Amerika]]). * [[1960]] : krouidigezh [[Brasília]] e [[Brazil]]. * [[1972]] : an egorlestr Orion eus [[Apollo]] 16 war menezioù al [[Loar]]. * [[1992]] : diskouezadeg hollvedel [[Sevilla]]. * [[1999]] : [[Lazhadeg lise Columbine]]. * [[2004]] : mervel a ra [[dervenn Gernika]] en [[Euskadi]] ; unan all a zo plantet en he lec’h. == Ganedigezhioù == * [[570]] : [[Muhammad]], [[profed]] an [[Islam]]. * [[1494]] : [[Johannes Agricola]], doueoniour alaman. * [[1586]] : [[Rosa Lima]], leanez ha santez eus [[Perou]]. * [[1748]] : [[Georg Michael Telemann]], sonaozour ha doueoniour alaman. * [[1803]] : [[Johann Jakob Kaup]], [[paleontologiezh|paleontologour]] ha [[loenoniezh|loenoniour]] [[alaman]]. * [[1808]] : an [[impalaer]] [[Napoleon III]]. * [[1814]] : [[Filippo De Filippi]], beajour, [[loenoniezh|loenoniour]] ha [[mezeg]] [[italian]]. * [[1834]] : [[Yann Hingant]], [[yezhadurour]] brezhonek. * [[1839]] : [[Carol Iañ]], roue Roumania. * [[1889]] : [[Adolf Hitler]], soudard ha politiker alaman, Kañseller Alamagn. * [[1893]] : [[Joan Miró]], [[livour]], kizellour ha [[priour]] [[Katalonia|katalan]]. * [[1895]] : [[Henry de Montherlant]], skrivagner gall. * [[1909]] : [[Frañsez Falc'hun]], [[beleg]] [[katolik]] [[breizhat]] ha kelenner skol-veur. * [[1939]] : [[Gro Harlem Brundtland]], politikerezh norvegiat, Kentañ Ministr Norvegia. * [[1942]] : [[Arto Paasilinna]], skrivagner finnek. * [[1968]] : [[Ronan ar Barz]], soner [[breizhat]] ([[pib-ilin]] ha [[binioù]]). == Marvioù == * [[1314]] : ar pab [[Klemañs V]]. * [[1875]] : [[Samuel Tickell]], [[arzour]], [[evnoniour]], [[Yezhoniezh|yezhoniour]] hag ofiser el lu [[breizhveuriat]]. * [[1912]] : [[Bram Stoker]], [[skrivagner]] [[iwerzhonat]], aozer ar romant mil vrudet ''[[Dracula]]''. * [[1929]] : [[Heinrich von Preußen (1862-1929)|Heinrich von Preußen]], priñs alaman * [[1932]] : [[Edgard Colle]] , mestrc'hoarier [[echedoù]] [[belgiat]]. * [[1991]] : [[Seán Ó Faoláin]], [[skrivagner]] [[saozneg|saoznek]] eus [[Iwerzhon]]. * [[1994]] : [[Jean Carmet]], [[aktour]] (c'hoariva, sinema ha skinwel) ha saver senario [[Bro-C'hall|gall]]. * [[2014]] : [[Rubin Carter|Rubin "Hurricane" Carter]], boksour [[stadunanat]]. == Lidoù == [[Rummad:Deizioù ar bloaz|Ebrel 20]] qm9svp919xhmc5clsigfd51eyfoxwol 2188234 2188233 2026-04-21T22:40:06Z Dostojewskij 31566 /* Ganedigezhioù */ + [[Carmen Electra]] 2188234 wikitext text/x-wiki {{Ebrel}} == Darvoudoù == * [[1534]] : aet [[Jakez Karter]] eus [[Sant-Maloù]] evit klask mont betek [[Indez]] dre hent an hanternoz. [[Kanada]] a vo dizoloet gantañ. * [[1770]] : douarañ a ra [[James Cook]] war aod reter [[Aostralia]]. * [[1789]] : Urzh noblañs Breizh, bodet e [[Sant-Brieg]], a ra e vennozh nac'hañ kas kannaded d'ar [[Stadoù-Meur (1789)|Breujoù Meur]] e Pariz. * [[1876]] : deroù [[Emsavadeg Ebrel]] e [[Bulgaria]], a-enep an [[Impalaeriezh otoman]]. * [[1902]] : kavet ar [[radiom]] gant [[Pierre Curie|Pierre]] ha [[Marie Curie]]. * [[1912]] : erru al lestr [[Carpathia]] e [[New York]], ennañ ar 703 den na oant ket marv goude ma oa aet an [[Titanic]] d’ar strad. * [[1920]] : digoradur ar {{VIIvet}} [[C'hoarioù Olimpek hañv]] en [[Antwerpen]] ([[Belgia]]) gant [[Alberzh Iañ a Velgia]]. * [[1946]] : kentañ bannadenn ar [[film]] [[tresadennoù-bev]] ''[[Make Mine Music]]'' e [[New York]] ([[Stadoù-Unanet Amerika]]). * [[1960]] : krouidigezh [[Brasília]] e [[Brazil]]. * [[1972]] : an egorlestr Orion eus [[Apollo]] 16 war menezioù al [[Loar]]. * [[1992]] : diskouezadeg hollvedel [[Sevilla]]. * [[1999]] : [[Lazhadeg lise Columbine]]. * [[2004]] : mervel a ra [[dervenn Gernika]] en [[Euskadi]] ; unan all a zo plantet en he lec’h. == Ganedigezhioù == * [[570]] : [[Muhammad]], [[profed]] an [[Islam]]. * [[1494]] : [[Johannes Agricola]], doueoniour alaman. * [[1586]] : [[Rosa Lima]], leanez ha santez eus [[Perou]]. * [[1748]] : [[Georg Michael Telemann]], sonaozour ha doueoniour alaman. * [[1803]] : [[Johann Jakob Kaup]], [[paleontologiezh|paleontologour]] ha [[loenoniezh|loenoniour]] [[alaman]]. * [[1808]] : an [[impalaer]] [[Napoleon III]]. * [[1814]] : [[Filippo De Filippi]], beajour, [[loenoniezh|loenoniour]] ha [[mezeg]] [[italian]]. * [[1834]] : [[Yann Hingant]], [[yezhadurour]] brezhonek. * [[1839]] : [[Carol Iañ]], roue Roumania. * [[1889]] : [[Adolf Hitler]], soudard ha politiker alaman, Kañseller Alamagn. * [[1893]] : [[Joan Miró]], [[livour]], kizellour ha [[priour]] [[Katalonia|katalan]]. * [[1895]] : [[Henry de Montherlant]], skrivagner gall. * [[1909]] : [[Frañsez Falc'hun]], [[beleg]] [[katolik]] [[breizhat]] ha kelenner skol-veur. * [[1939]] : [[Gro Harlem Brundtland]], politikerezh norvegiat, Kentañ Ministr Norvegia. * [[1942]] : [[Arto Paasilinna]], skrivagner finnek. * [[1968]] : [[Ronan ar Barz]], soner [[breizhat]] ([[pib-ilin]] ha [[binioù]]). * [[1972]] : [[Carmen Electra]], top model, aktourez, kinnigerez skinwel, kanerez rap ha dañserez stadunanat. == Marvioù == * [[1314]] : ar pab [[Klemañs V]]. * [[1875]] : [[Samuel Tickell]], [[arzour]], [[evnoniour]], [[Yezhoniezh|yezhoniour]] hag ofiser el lu [[breizhveuriat]]. * [[1912]] : [[Bram Stoker]], [[skrivagner]] [[iwerzhonat]], aozer ar romant mil vrudet ''[[Dracula]]''. * [[1929]] : [[Heinrich von Preußen (1862-1929)|Heinrich von Preußen]], priñs alaman * [[1932]] : [[Edgard Colle]] , mestrc'hoarier [[echedoù]] [[belgiat]]. * [[1991]] : [[Seán Ó Faoláin]], [[skrivagner]] [[saozneg|saoznek]] eus [[Iwerzhon]]. * [[1994]] : [[Jean Carmet]], [[aktour]] (c'hoariva, sinema ha skinwel) ha saver senario [[Bro-C'hall|gall]]. * [[2014]] : [[Rubin Carter|Rubin "Hurricane" Carter]], boksour [[stadunanat]]. == Lidoù == [[Rummad:Deizioù ar bloaz|Ebrel 20]] 5qa3ad0h9gleodg1t0slgii5pcmbvpo 2188235 2188234 2026-04-21T22:51:07Z Kestenn 14086 2188235 wikitext text/x-wiki {{Ebrel}} == Darvoudoù == * [[1534]] : aet [[Jakez Karter]] eus [[Sant-Maloù]] evit klask mont betek [[Indez]] dre hent an hanternoz. [[Kanada]] a vo dizoloet gantañ. * [[1770]] : douarañ a ra [[James Cook]] war aod reter [[Aostralia]]. * [[1789]] : Urzh noblañs Breizh, bodet e [[Sant-Brieg]], a ra e vennozh nac'hañ kas kannaded d'ar [[Stadoù-Meur (1789)|Breujoù Meur]] e Pariz. * [[1876]] : deroù [[Emsavadeg Ebrel]] e [[Bulgaria]], a-enep an [[Impalaeriezh otoman]]. * [[1902]] : kavet ar [[radiom]] gant [[Pierre Curie|Pierre]] ha [[Marie Curie]]. * [[1912]] : erru al lestr [[Carpathia]] e [[New York]], ennañ ar 703 den na oant ket marv goude ma oa aet an [[Titanic]] d’ar strad. * [[1920]] : digoradur ar {{VIIvet}} [[C'hoarioù Olimpek hañv]] en [[Antwerpen]] ([[Belgia]]) gant [[Alberzh Iañ a Velgia]]. * [[1946]] : kentañ bannadenn ar [[film]] [[tresadennoù-bev]] ''[[Make Mine Music]]'' e [[New York]] ([[Stadoù-Unanet Amerika]]). * [[1960]] : krouidigezh [[Brasília]] e [[Brazil]]. * [[1972]] : an egorlestr Orion eus [[Apollo]] 16 war menezioù al [[Loar]]. * [[1992]] : diskouezadeg hollvedel [[Sevilla]]. * [[1999]] : [[lazhadeg lise Columbine]]. * [[2004]] : mervel a ra [[dervenn Gernika]] en [[Euskadi]] ; unan all a zo plantet en he lec’h. == Ganedigezhioù == * [[570]] : [[Muhammad]], [[profed]] an [[Islam]]. * [[1494]] : [[Johannes Agricola]], doueoniour alaman. * [[1586]] : [[Rosa Lima]], leanez ha santez eus [[Perou]]. * [[1748]] : [[Georg Michael Telemann]], sonaozour ha doueoniour alaman. * [[1803]] : [[Johann Jakob Kaup]], [[paleontologiezh|paleontologour]] ha [[loenoniezh|loenoniour]] [[alaman]]. * [[1808]] : an [[impalaer]] [[Napoleon III]]. * [[1814]] : [[Filippo De Filippi]], beajour, [[loenoniezh|loenoniour]] ha [[mezeg]] [[italian]]. * [[1834]] : [[Yann Hingant]], [[yezhadurour]] brezhonek. * [[1839]] : [[Carol Iañ]], roue Roumania. * [[1889]] : [[Adolf Hitler]], soudard ha politiker alaman, Kañseller Alamagn. * [[1893]] : [[Joan Miró]], [[livour]], kizellour ha [[priour]] [[Katalonia|katalan]]. * [[1895]] : [[Henry de Montherlant]], skrivagner gall. * [[1909]] : [[Frañsez Falc'hun]], [[beleg]] [[katolik]] [[breizhat]] ha kelenner skol-veur. * [[1939]] : [[Gro Harlem Brundtland]], politikerezh norvegiat, Kentañ Ministr Norvegia. * [[1942]] : [[Arto Paasilinna]], skrivagner finnek. * [[1968]] : [[Ronan ar Barz]], soner [[breizhat]] ([[pib-ilin]] ha [[binioù]]). * [[1972]] : [[Carmen Electra]], top model, aktourez, kinnigerez skinwel, kanerez rap ha dañserez stadunanat. == Marvioù == * [[1314]] : ar pab [[Klemañs V]]. * [[1875]] : [[Samuel Tickell]], [[arzour]], [[evnoniour]], [[Yezhoniezh|yezhoniour]] hag ofiser el lu [[breizhveuriat]]. * [[1912]] : [[Bram Stoker]], [[skrivagner]] [[iwerzhonat]], aozer ar romant mil vrudet ''[[Dracula]]''. * [[1929]] : [[Heinrich von Preußen (1862-1929)|Heinrich von Preußen]], priñs alaman * [[1932]] : [[Edgard Colle]] , mestrc'hoarier [[echedoù]] [[belgiat]]. * [[1991]] : [[Seán Ó Faoláin]], [[skrivagner]] [[saozneg|saoznek]] eus [[Iwerzhon]]. * [[1994]] : [[Jean Carmet]], [[aktour]] (c'hoariva, sinema ha skinwel) ha saver senario [[Bro-C'hall|gall]]. * [[2014]] : [[Rubin Carter|Rubin "Hurricane" Carter]], boksour [[stadunanat]]. == Lidoù == [[Rummad:Deizioù ar bloaz|Ebrel 20]] r1c997i7pljok0rzwy65e6w8n43j0fl 0 17362 2188231 2157498 2026-04-21T22:13:01Z Icodense 36759 Touluose → Toulouse 2188231 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Yann-Vari Perrot''' ([[3 a viz Gwengolo]] [[1877]]-[[12 a viz Kerzu]] [[1943]]) a oa ur [[beleg]] [[katolik]] hag ur skrivagner [[brezhonek]] hag a voe drouklazhet e [[1943]] e [[Skrigneg]]. Labouret en doa a-hed e vuhez evit ar [[brezhoneg]]. Rener ar gazetenn “[[Feiz ha Breiz]]” ha saver ar “[[Bleun-Brug]]” e oa. Hiziv eo brudet muioc'h abalamour d'an doare garv ma oa marvet eget d'al labour en doa graet evit ar brezhoneg hag e feiz.<ref name="test">[http://fresques.ina.fr/ouest-en-memoire/fiche-media/Region00524/enklask-war-vuhez-ha-marv-yann-vari-perrot-enquete-sur-la-vie-et-la-mort-de-l-abbe-yann-vari-perrot.html "Lec'hienn l'Ouest en Mémoire"],</ref>. Dre ma oa [[emzivad]] e sine ''Minor Kerbrieg'' (M. K.) a-wechoù. == E vuhez == Ganet e voe Yann-Vari Perrot e [[Plouarzhel]] e ti labourerien-douar, Yann-Vari Perrot e oa anv e dad ha Loeiza 'n Eskob e vamm . Eizh miz e oa ar bugel pa varvas e vamm, ma voe [[desaverezh|desavet]] gant ur c'hoar d'e vamm-gozh, e Kerbrieg, e parrez [[Lanriware]], da gentañ, hag e Brendege, e [[Lokmaria-Plouzane]], da c'houde. D'e 11 vloaz ez eas Yann-Vari d'ar skolaj Gwengamp ma oa un eontr dezhañ, ar frer Agathange, o kelenn ennañ, pa voe c'hoant gant ar paotrig da vont da veleg. Pa voe 14  ez eas d'ober e studioù da [[kloerdi bihan Pontekroaz|gloerdi bihan Pontekroaz]], ha diwezhatoc'h da [[Kloerdi Bras Kemper|gloerdi bras Kemper]]. Beleget e voe d'ar [[25 a viz Gouere]] [[1903]]. Mont a reas da [[Kure|gure]] da [[Sant-Nouga]] e-pad dek vloaz. E miz Meurzh [[1914]] e voe kaset da gure da [[Sant-Tegoneg]], met e miz Eost e rankas mont d'ar [[brezel]]. [[Kravazh]]ataer e voe da gentañ, ha sekretour ur [[bredvezegiezh|bredvezeg]] da c'houde. E miz Genver [[1919]] e tistroas da Sant-Tegoneg gant ar Groaz a Vrezel ha, bloaz goude, e voe anvet da gure e [[Plougerne]], e-lec'h ma chomas dek vloaz. Pa glaskas adsevel ar Bleun Brug e 1920 e santas e oa ezhomm eus embann levrioù relijiel e brezhoneg. Kejañ a reas alies gant tud Walarn, [[Youenn Drezen]] a sachas eus e du e 1924, [[Roparz Hemon]], da-c'houde, pa voe [[Moulerezh ar C'hastell]], ti-moullañ [[Emgleo Sant Iltud]], krouet diwar e atiz, [[Gwalarn (kelaouenn)|Gwalarn]]. Moullet e veze ar gelaouenn gant an ti-moullañ-se ha [[Skrid ha Skeudenn]], an tiez-embann brestiz a glaske sevel levrioù brezhonek da-gentañ holl. E 1930 e voe anvet da berson ha kaset da [[Skrigneg]] en ur gumun bell ha digenvez, pa intente Eskob Kemper ha Leon lakaat diaesoc'h e oberioù evit difenn mennozhioù breizhek re splann. Drouklazhet e voe d'an 12vet a viz Kerzu 1943 en ur vont da gas an [[nouenn]] en ur gêriadenn digenvez. E-pad pell e voe kevrinus anv an torfedour hag e abegoù, met e spurmanter anezho e amzerioù teñval ar stourmoù ouzh ar [[Gouzalc'herezh|c'houzalc'herien alaman]]. == Obidoù == Lidet e voe obidoù war un ton bras d'an 15vet a viz Kerzu e iliz Skrigneg hag e voe interet e-kichenn chapel Koad-Kev, pa voe deuet an eskob Duparc, un tri-ugentad veleien ha kalz a dud eus Breizh a-bezh. Dileuriet e voe [[André Dezarrois]] gant prefed Rannvro Vreizh, [[Jean Quenette]] hag e reas un brezegenn gañv ofisiel, goude hini eskob Kemper ha Per Mocaer. P. Mocaer a zisklêrias e brezhoneg : ''…Diou garantez a vage er bed-man : hini ar Feiz hag hini Breiz kemmesket o-diou en eur sert mod, ken en e galon, ken en e spered ma oant deuet da vezan nemet unan''. Sklaer-tre e voe meuleudioù An Aotrou Duparc a bouezas war servjoù kravazhaer en doe rentet ar beleg er brezel : {{quote|… Il était) un pasteur plein de zèle et d'intelligence, un prêtre qui n'a jamais reculé devant l'accomplissement des devoirs de son ministère. Son esprit élevé, sa science sacerdotale, sa connaissance parfaite du breton, son éloquence dans les deux langues lui assurait une autorité et une influence que vous ave tous constatés. Je lui rend le témoignage qu'il accomplissait tous les devoirs de sa charge. Il avait une passion ardente pour la cause bretonne qu'il aimait à soutenir dans sa revue Feiz ha Breiz, dans ses articles culturels, dans les congrès de son Bleun-Brug et jusque dans sa belle Vie des Saints. Mais, s'il aimait la Bretagne, il servit loyalement la France avec un esprit aussi patriotique que sacerdotal.}} Nac'hañ a reas André Dézarrois degas komzoù ofisiel hag e adkemeras re an eskob war vrogarouriezh ar mammvro a vage an den lazhet hag e obererezh speredel.{{quote|Ce témoignage, nous y tenions, car, en ces jours sombres, on tue d'abord, on déshonore ensuite. D'autres, plus autorisés, étudieront votre action bretonne, mais j'ose dire que, par elle, vous appartenez à tous. Aussi réaliserez-vous ce miracle de nous grouper dans l'affliction. }}. Prezegennoù-kañv an eskob, Per Mocaer hag André Dézarrois a voe embannet e niverenn 1-1944 Feiz ha Breiz ne voe kaoz nemet eus Yann-Vari Perrot enni. == Ar brezhoneg== === Heñcher ar gloer kizidik ouzh ar yezh === Pa erruas Yann-Vari e [[Gwengamp]] e lavaras e eontr dezhañ : "Difennet eo komz brezhoneg er skolaj !" Sentiñ a ra ar c'hrennard, met kavout a reas direizh al lezenn. Adkavout a ra ar yezh er c'hloerdi. Beleien [[Breizh-Izel]] o doe ezhomm eus ar brezhoneg bemdez ha kentelioù brezhoneg a veze roet e kloerdioù ar brezhonegva, pa venne d'an Iliz katolik ober e gentelioù gant yezh a veze implijet e bro-mañ-bro. Bodañ a reas ar gloer hag ar veleien gar-o-yezh tro dro dezhañ en ur adsevel [[Kenvreuriez ar Brezoneg]] evit ma vo diorroet an deskadurezh kristen dre ar brezhoneg. E 1902 e kemeras perzh e Kendalc'h an Oberoù. Pep bloaz, etre 1885 ha 1908, e veze aozet ur seurt kendalc'h gant ar gloer o-unan. E Kloerdi bras Kemper, hag e voe darbennet gant ar vodadeg,pa embannas: ''Un ober sokial eo miridigezh ar brezhoneg hag an hengounioù mat staget outañ, rak ur moien da vont d'ar bobl eo ar brezhoneg…'' (La conservation du breton et des bonnes traditions qui s'y rattachent est une œuvre sociale et le breton (…) un moyen d'action nécessaire pour aller au peuple).<ref>Marie-Thérèse Cloître, ''« Séminaristes sociaux », « Séminaristes démocrates » : Le Cours ou la Conférence des Œuvres au grand séminaire de Quimper, 1885-1908''.</ref>. E 1911 e sav un embannadur nevez eus [[Buez ar Zent]], ur pikol levr, 917 pajenn ennañ, hag a reas berzh e meur a ziegezh brezhonek. Dont a reas er-maez un embannadur azazaet evit lodenn vrezhonek [[Eskopti Sant-Brieg]], bloaz goude, a-drugarez da [[Erwan ar Moal]], piler ar gazetenn gristen, ''[[Kroaz ar Vretoned]]'', asamblez gant [[Frañsez Vallée]]. ===Feiz ha Breiz=== [[Restr:Perrot - Bue ar Zent - pajenn 907.jpg|dehou]] E Sant-Nouga e labour kalz ar c'hure yaouank gant ar brezhoneg en ur aozañ ar patronaj e oa d'ar gureed ober war-dro dezho ha priziet e veze lakaat ar re yaouank c'hoari pezhioù-c'hoari berr kentelius. E 1907 e voe aotreet person Sant-Nouga, Frañsez Kardinal, mont da rener ar gelaouenn Feiz ha Breiz hag e resisas an eskob ma (vo aotreet) "an aotrou Perrot, kure, a laboura gant e berson". Pa kuitaas Sant-Nouga ar berson, e penn 1907, ez eas Yann-Vari Perrot da rener e-unan<ref>''Feiz ha Breiz'', niv. 1-1944, Genver-C'hwevrer 1944, p. 7.</ref>. gl Er c'hloerdi e skrive pennadoù evit ar gazetenn vrezhonek ''Feiz ha Breiz''. E 1911 e teu da vezañ rener ar gazetenn hag ober a ra war he zro betek e varv. Bep miz ec'h embann ''Feiz ha Breiz'' keleier, pennadoù diwar-benn istor Breizh, kontadennoù ha kanaouennoù. Lennet e vez e 10 000 tiegezh e [[Leon]] hag e [[Kernev]]. ===Bleun Brug=== Pa komprene e voe diouer bras d'ar vrezezhonegerien eus diduamantoù brezhonek a live dereat e savas ar c'hure yaouank ur strollad c'hoariva : [[Paotred Sant-Nouga]] hag e savas pezhioù-c'hoari evitañ. E kement parrez ma vo anvet e savas strolladoù c'hoariva : [[Paotred Sant-Tegoneg]], [[Paotred Mikael an Nobletz]], [[Paotred Skrignag]]. Merc'hed a zo er strolladoù-se, un dra nevez eo. Da-heul un abadenn gant Paotred Sant-Nouga e [[Kastell Keryann]] e sav Yann-Vari Perrot hag un nebeud pennoù bras ur gevarzhe nevez : ar [[Bleun-Brug]]. Difenn spered [[Breizh]] eo pal ar Bleun Brug. Bep bloaz e vez gouelioù bras en ur barrez, ken un doare “[[Eisteddfod]]” ez eo gant oferenn ha gousperoù, prezegennoù kan ha c'hoariva ha ... tud a-viliadoù o tont eus Breizh-Izel a-bezh. Goude ehan ar brezel e lakaas ar Bleun Brug da adsevel, pa aozas gouelioù ar Bleun Brug e Kastell Paol e 1920. ===Dastumer kanaouennoù-pobl=== Dastum a reas kanaouennoù-pobl e bastell-vro Goueled Leon. Kenskrivañ a reas gant merc'h-vihan Kervarker, p'he doe dastumet kanaouennoù ar vro-se ivezh. === Brouder evit lakaat war wel ar c'hentañ [[ti-embann brezhonek]], [[Emgleo Sant Iltud]] === O vezañ ma voe ur beleg e voe techet da bourveziñ traoù dereat ha kentelius da vezañ kinniget d'ar feizourien, ha d'ar yaouankañ anezho dreist-holl, e santas e c'hellfe lakaat da embann pezhioù-c'hoari berr ha buhezioù sent ivez, ar re-se tennet eus e pikol levr ''Buhez ar Sent''. E 1921, e kendrec'has darn pennadurezhioù ar Bleun-Brug sevel ar [[kevelouri|gevelouri]] evit en embann brezhonek, Emgleo Sant-Iltud, e anv<ref>Anv ofisiel : ''Société coopérative catholique d'Édition, de Propagande de la langue bretonne - Emgleo Sant-Iltud''. Mennad 2 ar statudoù : ''…lakaat da zont er-maez, prenañ ha gwerzhañ embannadurioù a bep seurt, kraflevrioù ha kelaouennoù e brezhoneg, dafarvpaper, traezoù arzel, skeudennoù-moul ha, diouzh an degouezh, plediñgant stalioù-levrioù brezhonek"" Arroudennet ha troet gant [[Jorj Abherve-Gwegen]]. E-barzh chabistr 2 ''E koun Youenn Drezen (1899-1972)'', Al Lanv, 2023, p. 42.</ref>. Staliet e voe e vurev e savadur ''Imprimerie de la presse libérale en Finistère'', anvadur ofisiel Moulerezh ar C'hastell e gêr gozh Brest. Goulenn a reas digant Youenn Drezen dont da gemer ur post [[skridaozerezh|skridaozer]] er [[Courrier du Finistère|C'hourrier du Finistère]] ha merour ar gevelouri embann asamblez. <ref>Goude un eskemm lizhiri e c'houlennas Yann-Vari Perrot digant Youenn Drezen da vont d'un emmziviz e Moulerezh ar C'hastell d'an 24 a viz Meurzh 1922 ha e krogas an danvez-kelaouenner da labourat enni d'an 18 a viz C'hwevrer 1924. E-barzh ''E koun Youenn Drezen''…, p. p. 45-46.</ref>. ==Ar politikerezh== ===Ar vroad=== [[Restr:Perrot - Bue ar Zent pajenn922.jpg|right|160 px]] Un amzer gaer eo ar « Belle Epoque » evit sevenadur Breizh. [[Theodore Botrel]] hag [[Anatol ar Braz]] a zo e-kreiz o brud. Skrivagnerien ampart a labour e brezhoneg: [[Frañsez Vallée]], [[Erwan ar Moal]], [[Job ar Bayon]], [[Yann-Ber Kalloc'h]], [[Ivon Krog]], [[Tangi Malmanche]] ... Al lezennoù a-enep an iliz a lak ar veleien da embann levriou ha kazetennoù. Skrivet int en ur brezhoneg kempenn ha n'eo ket e "brezhoneg beleg". Ur vroad eo Breizh evit an holl dud-se met n'int ket broadelourien. Krediñ a reont e ranker mirout sevenadur ar vro. ===Ar vroadelouriezh=== Ar gatoliked o deus un abeg mat evit difenn ar brezhoneg. An doareoù-bevañ nevez, ha digristen, a zeu gant ar galleg. Krediñ a reont e c'heller, gant ar brezhoneg, mirout an doareoù-bevañ kozh ha kristen. Kredenn kure yaouank Sant-Nouga eo ivez: "[[Ar Brezhoneg hag ar Feiz A zo breur ha c'hoar e Breizh]]." Buan, avat, e kas ar gudenn war dachenn ar politikerezh. Ur vro gatolik eo Breizh. Gouarnamant Pariz a vot lezennoù a-enep an iliz. Kontrol eo al lezennoù-se da sonjoù ar Vreizhiz. Dont a ra Yann-Vari Perrot da gredin e-rank ar Vreizhiz sevel o-unan al lezennoù evit Breizh. Dont a ra da vezañ broadelour eta. E vroadelouriezh a zo diskleriet fraezh en e destamant savet e-pad ar Brezel Bras. ===Breiz Atao=== Frankiz politikel Breizh a zo, dres, pal ar re yaouank a embann ar gazetenn « [[Breiz Atao]] » adalek 1918. Ganet int war-dro 1900 ha gwelet o deus [[Iwerzhon]] o c'hounit he frankiz. Laouen eo Yann-Vari Perrot o welout ar re yaouank o labourat hag o stourm evit frankiz politikel Breizh. E gouelioù ar « Bleun Brug » e tegemer tud « Breiz Atao » ha skolaerien « [[Ar Falz]] ». Labour ar re-mañ evit ar brezhoneg er skolioù-Stad a zo ur skouer evit ar skolioù kristen. Nec'het eo ar beleg gant un dra : lik eo « Breiz Atao ». Da be vad difenn Breizh hep difenn ar feiz ? Ha n'ez eus emsav broadelour ebet evit ar gristenien yaouank ! ===1927=== Kavout a ra an diskoulm. E 1927 e kemm reolieg ar Bleun-Brug. Palioù ar gevarzhe a oa difenn sevenadur Breizh hag ar feiz. Reiñ a ra ur pal nevez dezhi: labourat evit emrenerezh Breizh. Displijout a ra ar c'hemm-se da eskob Kemper-ha-Leon, an Aotrou [[Duparc]]. Hemañ a zifenn ouzh ar veleien labourat evit ar Bleun-Brug. Ret eo da Yann-Vari Perrot dilezel ar politikerezh ha distreiñ d'ar sevenadur. ===Tabutoù=== N'eo ket echu gant an tabutoù etre an eskob hag e berson broadelour. Lennet pizh e vez Feiz ha Breiz ha roll abadennoù ar Bleun Brug gant sekretourien an eskob. Sonjit 'ta ! E-pad Brezel Spagn emañ ar gatoliked e genou dirak [[Francisco Franco]]. Hemañ eo difennour bras ar relijion en tu all d'ar [[Pireneoù]]. Ha setu Yann-Vari Perrot o tifenn Euskariz! Spontet an Eskob! Person Skrignag a respont dezhañ ez eus kalz beleien euskarat o stourm a-enep Franco. ===Skrigneg=== Kalz beleien a zo da vare Yann-Vari Perrot. Ret eo dezho gortoz pell a-raok bezañ anvet da berson. 53 bloaz eo Yann-Vari Perrot. Poent eo envel anezhañ e penn ur barrez. Daoust pelec'h e vo kaset ar beleg broadelour ? Kavout a ra an eskob an diskoulm. Kas a ra Yann-Vari Perrot da [[Skrignag]]. Ur barrez paour eus [[Menez Are]] eo ha, dreist-holl, ur barrez e-lec'h ne c'houlenn ket an dud ali o ferson a-raok mont da votiñ. ==Yann-Vari Perrot e-kreiz e vrud== ===Ar pont=== Un den brudet eo Yann-Vari Perrot en [[Emsav]]. Darempredoù gant mistri-skol publik bodet gant Ar Falz e chome pa gave mat o oberezhioù evit ar brezhoneg er skol. Mont a reas da obidoù Yann Sohier e 1935, kerkoulz ha [[Marcel Cachin]]. Ur pont eo etre an amzer wechall hag an amzer da zont. Laouen eo yaouankiz Breiz Atao o kavout un den eus an Emsav kozh hag a gompren o mennozhioù. E labour pennek evit ar yezh a zo ur skouer evit difennerien yaouank ar brezhoneg. E feiz start e talvoudegezh ar frankiz politikel evit Breizh a zo ur skouer all. Ken darempredet eo presbital Skrigneg ha ma vo, diwezhatoc'h, ti Anjela Duval. Ur pont eo ivez etre ar Vreizhiz hag an Emsav. Bez emañ Yann-Vari Perrot e penn ar Bleun Brug ha Feiz ha Breiz. Anavezet eo e anv, hini ar gevarzhe hag hini ar gazetenn, gant milieroù a dud. ===An Eil Brezel-bed=== E-pad ar brezel e talc'h person Skrigneg da embann ''Feiz ha Breiz'', da aozañ gouelioù ar Bleun Brug ha da zaremprediñ an emsaverien. Kemmoù a zo er saviad politikel, pa ya [[Strollad Broadel Breizh (1931-1944)|P.N.B]] da vezañ ur strollad politikel kreñvoc'h, met gwelet re dost d'an ac'huberien alaman. En e benn emañ Remont Delaporte, ur broadelour kristen, hag a zo bet e penn ar Bleun Brug. Pa n'eus ket mui ar gureed yaouank aet d'ar brezel, kresket eo samm ar person kozh. Ret eo dezhañ lojañ Alamaned en e bresbital. Ne c'houlenne ket Skrignegiz ali o ferson evit votiñ ha n'int ket chalet gant ali Vichy pe Berlin kennebeut. Kalz anezho a zeu da vezañ stourmerien er strouezheg levezoned gant ar gomunourien. Disfiz o deus lod, pa welont tud n'anavezont ket da gaout ar person ===Ar bloavezh 1943=== E miz Even 1943, ec'h embannas Perrot un destenn anvet ''Karnel Katyn'' en e gelaouenn [[Feiz ha Breiz]]. Ur skrid enepkomunour a-grenn e oa, ha taolenniñ a rae [[lazhadeg Katyn]] ma voe lazhadeget Poloniz, prizonidi brezel anezho, gant al [[Lu Ruz]] dindan urzhioù [[Stalin]] er bloavezh 1940. En destenn e promet d'ar Vretoned e vijent aberzhet memes mod evel Poloniz ma vefe trec'h ar Soviediz er Brezel-Bed. Klasket e voe lazha~~ar beleg d'ar 25 a viz Du 1943, met un dro wenn e voe. D'an 12 a viz Kerzu 1943, eo bet enskrivet anv Perrot gant ur gleizenn war monumant ar re varv eus ar brezel bras, war blasen ar bourk ; pa oa o tont eus ur chapel, o vale en un hent don, e oe lazhet person Skrigneg gant ur tenner yaouank kefridiet gant pennadurezhioù an harzherezh komunour Penn ar Bed. ===Abegoù ar muntr goulakaet=== Meur a vartezeadenn a zo bet dispaket evit displegañ abegoù muntr Yann-Vari Perrot. Div zisplegadenn a zo bet : *Hervez kalz tud e Skrigneg eo bet lazhet ar person gant sponterien ar vro abalamour m'en dije roet harp d'an Alamaned. *Evit kalz tud en Emsav eo bet lazhet Perrot war urzh pennoù bras ar sponterezh e liamm gant Moskou. C'hoant o doa spontañ an emsaverien. Yann-Vari Perrot a oa doujet gant an holl, lazhañ anezhañ a oa skeiñ an holl, en o c'hreiz N'eus prouenn ebet eus kenlabour Yann-Vari Perrot gant an Alamaned nemet ar fed ma'z eo bet lazhet gant un den eus ar strouezheg. N'eus prouenn ebet da ziskouez e teue an urzh eus pennoù bras an harzerezh nemet efed marv Yann-Vari Perrot. Skoet eo bet Breizh a-bezh gantañ ha ne c’helle strouezheg Skrigneg kemer divizoù evit Breizh a-bezh. Ar gazetenn [[l'Heure Bretonne]], hini [[Strollad Broadel Breizh (1931-1944)|Strollad Broadel Breizh]] a savo meur a bennad war muntr Yann-vari Perrot, embannet e vezo ivez e zestamant dindan an titl''Ra chomo peb unan Breizhad. Dre holl, bepred, betek mervel!" oc'h adkemer ur frazenn eus an testamant''. ==Goude e varv== Ur c'hazetenner, [[Thierry Guidet]], en deus klasket dirouestlañ ar gudenn. Un dra hepken a zo anat, emezañ : biskoazh n'en doa labouret Yann-Vari Perrot gant an Alamaned. Lazhet e vije bet Yann-Vari Perrot abalamour da stad follentez ar speredoù en Breizh. En un tu ar re o tagañ ar bed breizhek, ha gante banniel ar gomunouriezh, levezonet gant Moskva, en tu arall tud troet war difenn o yezh diouzh dañjer bras ar mare-se hag a zo Bro-C'hall. Un enebiezh a savas etre Bretoned hag a oa broadelourien, a enep-bro c'hall ha Bretoned all, evit ar "mere patrie" hag a oa komunourien, pezh a reas d'an darempredoù bezañ kriz ha taer e 1943. Ar brezel a oa o ren e Skrigneg. Kalz eus paotred ha merc'hed ar strouezheg a oa marvet etre daouarn an Alamaned. Ret e oa dezho kavout an hini kablus, ha respont en un doare kalet ha kalz aesoc'h e oa lazhañ ur beleg broadelour eget tagañ an arme alouber. An Aotrou Perrot a oa person, - da lavarout eo enep-komunour, - ha broadelour breizhat, - da lavarout eo, war a greded, tost d'an Alamaned. Un dañjer e oa evit stourmerien ar strouezheg ha ret e oa lazhañ anezhañ. N'ouzer ket hiroc'h. Ur groaz-ruz a zo bet savet war al lerc'h m'edo bet drouklazhet an aotrou Perrot nebeut bloavezhioù war-lerc'h. Er bloavezh 1982 ez eo troc'het, nebeut mizioù da heul [[Front de libération de la Bretagne|Talbenn Dieubidigezh Breizh]] pe [[Front de libération de la Bretagne|FLB]] a zistruj ar mein-koun d'ar re varv e Skrigneg<ref name="test"/> . Abaoe ez eo bet adsavet ar groaz-ruz. 12 a viz Kerzu 1985 ez eo c'hoariet ur pezh-c'hoari war buhez Yann-Vari Perrot gant ar strollad c'hoariva en Brezhoneg [[Strollad ar Vro Bagan]] e Montroulez. Trouz a vo tro-dro d'ar pezh-c'hoari a-wechoù e vezo difennet<ref>https://web.archive.org/web/20160303212219/http://www.arvrobagan.fr/spip.php?article255.</ref> Ingal e vez lidet un devezh e koun Yann-Vari Perrot gant ar gevredigezh [[Unvaniezh Koad Kev]]. ==== Distruj bez Yann-Vari Perrot e 2018 ==== [[Restr:Koun al lun Fask e Koad kev.JPG|thumb|330px|Koun [[Lun Fask]] e Koad kev, en enor d'ar vroadelourien vreton, e [[2014]]. Bez Yann-Vari Perrot.]] D'ar sadorn [[31 a viz Meurzh]] [[2018]] e voa taolet evezh, gant ur Skrignagadez, e oa bet distrujet kroaz bez Yann-Vari Perrot<ref>https://abp.bzh/la-tombe-de-yann-vari-perrot-a-ete-profanee-44683</ref>. An deiz war-lerc'h e voe kavet luganioù skrivet gant pentur ruz war ar bez, ouzh [[Chapel Koad Kev]]. Al luganioù a zo reoù eus an tu kleiz pellañ hag a embann: ''FTP'', ''Menez Are enep faskour'', ''faskourien er maez''<ref>https://web.archive.org/web/20201202160015/http://7seizh.info/2018/04/02/scrignac-la-tombe-de-yann-vari-perrot-profanee-a-koat-keo/</ref>. Douget e voe klemm gant parrez [[Sant Herbod]], skourr [[eskopti Kemper]], hag unan all gant perc'hennerien ar bez<ref>https://www.argedour.bzh/scrignac-la-tombe-de-labbe-yann-vari-perrot-a-ete-profanee/</ref>{{,}}<ref>https://www.ouest-france.fr/bretagne/scrignac-29640/scrignac-la-tombe-de-l-abbe-perrot-profanee-5661288</ref>. == Oberennoù == [[File:Perrot_-_Bue_ar_Zent_pajenn935.jpg |thumb| ]] ===Kanaouennoù ha kantikoù=== *''Gwerz hag istor Koatkeo'', Saint-Pol-de-Léon, Feiz ha Breiz, 1933, 23 p. * ''Soniou Feiz ha Breiz'', embannet e 1930 (120 pajenn) * ''Beleg da viken'', 1937, 3 p. ===Buhez ar Sent=== *''[[Buez ar Zent (1911)|Buez ar Zent]]'', Ar Gwaziou, [[Montroulez]], 1911, 917 p. *''[[Bue ar Zent (1912)|Bue ar Zent]]'', evit Eskopti Sant-Brieg ha Landreger, gant [[Erwan ar Moal|E. ar Moal]], Ar Gwaziou, [[Montroulez]], 1912, 955 pajenn. ===Pezhioù c'hoari=== *''[[Alanik al Louarn]]. Pe "n'euz den fin n'en deuz e goulz". Pez c'hoari plijadurus rimet e daou Arvest'', [[Brest]], Moullerez "Ar c'hourrier", [[1905]], 104 p. Savet diwar ar pezh gallek "[[La Farce de maître Pathelin]]". *''[[Ar C'hornandoned]]'', Imprimerie Simon, [[Roazhon]], [[1907]]. C'hoari farsus. 42 bajenn. *''[[Dragon Sant Paol]]'', Imprimerie Simon, [[Roazhon]], [[1907]]. Drama e gwerzennoù. 95 pajenn. *[[Job ar Bayon]], ''Dizro an dianket Keriolet'', savet gant J. ar Bayon, lakaet e brezhoneg Leon gant Perrot, Ti-embann Simon, Roazhon, [[1908]], 15 p. *''Mouez ar goad'', savet gant , lakaet e brezhoneg Leon gant Perrot, Le Goaziou, Montroulez, [[1912]], 46 p. *''[[An Aotrou Kerlaban]]'', [[1922]]. Savet diwar [[Molière]] ''Monsieur de Pourceaugnac''. *''Eun Nozveziad reo gwenn'', savet gant R. G. Berry, troet e brezhoneg diwar kembraeg gant Y.-V. Perrot ha Geraint Dyfnallt Owen, Brest, Emgleo Sant-Iltud, [[1922]], 18 p. *''Yann Landevenneg'', savet gant François Cornou, lakaet e brezhoneg Leon gant Perrot, Brest, Emgleo Sant-Iltud, [[1924]], 151 p. *''[[E-tal ar poull]]'', Brest, Emgleo Sant-Iltud, [[1928]], 16 p., diwar ar pezh gallek ''La [[Farce du Cuvier]]''. *''En o eil bugaleach'', savet gant R. G. Berry, troet e brezhoneg diwar kembraeg gant Y.-V. Perrot ha Geraint Dyfnallt Owen, Brest, Moullerez ru ar C'hastell, [[1928]], 22 p. *''Ar Vamm'', diwar Betty Eynon Davies ha Kate Roberts (''Y Vam''), troet e brezhoneg diwar kembraeg gant Y.-V. Perrot et Meirion Dyfnallt Owen, Castell-Paol, éd. d’Arvor, [[1935]], 23 p. ===Goude e varv=== *''Nonik, ar filouter fin'', savet diwar [[Molière]], ''Les Fourberies de Scapin''. Meneget gant Lukian Raoul, hogen roud ebet eus embannadur ebet. *''Barzaz Bro-Leon'', kanaouennoù dastumet e [[Goueled Leon]] gant Yann-Vari Perrot, embannet gant [[Eva Guillorel]], [[Presses Universitaires de Rennes]], 2012, 605 p. {{ISBN|978-2-7535-2244-2}} == Enorioù== * Kroaz a Vrezel == Levrlennadur == * [https://bibliotheque.idbe.bzh/data/cle_250/Feiz_Ha_Breiz_1944_Genver_Chwevrer__.pdf ''En eñvor da Yann-Vari Perrot, hor mestr''. Niverenn ispisial ''Feiz ha Breiz'', Genver-C'hwevrer 1944, 32 p.]. Enlinenn war an IDBE - Diazez Yann Fouere. * « 10^vet Bloavez maro an Ao. Perrot », ''Bleun-Brug'', niv. 66, kerzu 1953, 27 p. * [[Henri Poisson]], ''L'abbé Jean-Marie Perrot'', rakskrid gant [[François Falc'hun]], Roazhon, Plihon, [[1955]]. * [[Strollad ar Vro Bagan]], ''Yann-Vari Perrot - Istor ur pezh-c'hoari'', Embannadurioù Al Lanv, 1991. * [[Thierry Guidet]], ''Qui a tué Yann-Vari Perrot ?'', [[Coop Breizh]] ([[1997]]), {{ISBN|2-909924-84-X}}. * ''L'abbé Jean-Marie Perrot, fondateur du [[Bleun-Brug]]'', adembannet gant [[Unvaniezh Koad-Kev]] ([[1998]]). * [[Yvon Tranvouez]]. E-barzh "Actes du Colloque de l'université de Brest (2001) : ''Bretagne et identités régionales pendant la Seconde Guerre mondiale'' ", er . * [[Henri Fréville]], ''Archives secrètes de Bretagne, 1940-1944'', [[Ouest France]], [[2004]]. * [[Kristian Hamon]], ''Les nationalistes bretons sous l'occupation'', [[An Here]], 2001, {{ISBN|2-86843-224-7}} * [[Maoris ar C'hollo]], ''Stourm Yann-Vari Perrot en-dro d'ar Bleuñ-Brug''. E-barzh ''[[Al Liamm]]'', niv. 185, p.&nbsp;456. * [[Paskal ar Marc'heg]], ''Yann-Vari Perrot''. E-barzh ''[[Evit ar brezhoneg]]'', Genver 1994 * Yann Fournis, ''Le deuxième Emsav : des nationalistes bretons, en général et du Bezen Perrot, en particulier'', Institut d'études politiqes de Toulouse, Mémoire 1994-1995. * [[Kristian Hamon]], ''Le Bezen Perrot : 1944, des nationalistes bretons sous l'uniforme allemand'', Yoran embanner, 2004 * Henri Poisson, ''Yann-Vari Perrot : l'abbé Jean-Marie Perrot, fondateur du Bleun Brug : 1877-1943'', eil embannadur kresket, Binic, Celtics chadenn, 2004, 463 p. * [[Éva Guillorel]], ''Barzaz Bro-Leon: une expérience inédite de collecte en Bretagne'', heuliet gant ar c'hanaouennoù dastumet gant Yann-Vari Perrot e enezeier ha Su Bro Leon, Roazhon, Presses universitaires de Rennes ; Brest, Centre de recherche bretonne et celtique, 2012, 605 p. {{ISBN|978-2-7535-2244-2}} * [[Françoise Morvan]], ''Miliciens contre maquisards : enquête sur un épisode de la Résistance en Bretagne'', Roazhon, Ouest-France, 2012, 505 p. * [[Youenn Caouissin]], ''Vie de l'abbé Yann-Vari Perrot : j'ai tant pleuré sur la Bretagne : un prêtre pour notre temps et nos patries'',Via romana, 2017, 508 p. * Youenn Caouissin, ''Yann-Vari Perrot, une âme pour la Bretagne'', kentskrid gant an Aotrou Raymond Centène, Via Romana/Éditions ar Gedour, 2021, 342 p.{{ISBN|978-2-37271-143-2}} == Adkemer er sevenadur == ===== Diell filmoù ===== * An Taol Lagad, ''Enklask war vuhez ha marv Yann-Vari Perrot'', gant [[Fañch Broudig]], 8 a viz Kerzu 1985 ===== C'hoariva ===== * Pezh c'hoari "Yann-Vari Perrot", [[Strollad ar Vro Bagan]], gant [[Goulc'han Kervella]], 12 a viz Kerzu 1985 Montroulez (kentañ wech c'hoariet) == Liammoù diavaez == *[https://web.archive.org/web/20130719171407/http://www.yvesfloch.org/perrot.htm Lec'hienn Yves Floc'h gant ur pennad brezhonek diwar-benn YV Perrot] *[https://web.archive.org/web/20180903142938/http://phase-iroise.fr/spip.php?article158 Yann-Vari Perrot - lec'hienn Phase-Iroise] *[http://precol.fr/PERROT-Jean-Marie-1877-1943 Lec'hienn Prêtres et religieux collecteurs] *[https://bibliotheque.diocese-quimper.fr/files/original/aff3e71bb4e026b3a5c56c4e282350e9.pdf Feiz ha Breiz, niv. Genver-C'hwevrer 1944, ''En eñvor da Yann-Vari Perrot, hor mestr''] ==Pennadoù kar== *[[Bezen Perrot]] * [[Emgleo Sant Iltud]] *[[Farce du Cuvier]] * [[Lazhadeg Katyn]] == Notennoù ha daveennoù == {{wikimammenn|Oberour:Yann-Vari Perrot}} {{DEFAULTSORT:Perrot, Yann-Vari}} [[Rummad:Skrivagnerien vrezhonek]] [[Rummad:Tud a relijion muntret]] [[Rummad:Beleien Breizh]] [[Rummad:Feiz ha Breiz]] [[Rummad:Bleun-Brug]] [[Rummad:Istor Breizh en XXvet kantved]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1877]] [[Rummad:Marvioù 1943]] [[Rummad:Yann-Vari Perrot]] [[Rummad:Broadelourien Breizh]] [[Rummad:Emsaverien Breizh]] nrznj9iw8ly510xr36wak9lqxn4e30f 2188232 2188231 2026-04-21T22:34:08Z Kestenn 14086 Kempennig. Ur voest "Daveenn ebet" am eus ouzhpennet : un nebeud a zo koulskoude, hag ul levrlennadur, met n'ouzer ket eus a belec'h e teu ar braz eus an titouroù er pennad, unan-hag-unan. Kudennek eo, dreist-holl pa raer anv eus soñjoù politikel pe darvoudoù istorel. A galon, 2188232 wikitext text/x-wiki {{Daveenn ebet}} {{databox}} '''Yann-Vari Perrot''' ([[3 a viz Gwengolo]] [[1877]]-[[12 a viz Kerzu]] [[1943]]) a oa ur [[beleg]] [[katolik]] hag ur skrivagner [[brezhonek]] hag a voe drouklazhet e [[1943]] e [[Skrigneg]]. Labouret en doa a-hed e vuhez evit ar [[brezhoneg]]. Rener ar gazetenn “[[Feiz ha Breiz]]” ha saver ar “[[Bleun-Brug]]” e oa. Hiziv eo brudet muioc'h abalamour d'an doare garv ma oa marvet eget d'al labour en doa graet evit ar brezhoneg hag e feiz<ref name="test">[http://fresques.ina.fr/ouest-en-memoire/fiche-media/Region00524/enklask-war-vuhez-ha-marv-yann-vari-perrot-enquete-sur-la-vie-et-la-mort-de-l-abbe-yann-vari-perrot.html "Lec'hienn l'Ouest en Mémoire"],</ref>. Dre ma oa [[emzivad]] e sine ''Minor Kerbrieg'' (M. K.) a-wechoù. == E vuhez == Ganet e voe Yann-Vari Perrot e [[Plouarzhel]] e ti labourerien-douar, Yann-Vari Perrot e oa anv e dad ha Loeiza 'n Eskob e vamm . Eizh miz e oa ar bugel pa varvas e vamm, ma voe [[desaverezh|desavet]] gant ur c'hoar d'e vamm-gozh, e Kerbrieg, e parrez [[Lanriware]], da gentañ, hag e Brendege, e [[Lokmaria-Plouzane]], da c'houde. D'e 11 vloaz ez eas Yann-Vari d'ar skolaj Gwengamp ma oa un eontr dezhañ, ar frer Agathange, o kelenn ennañ, pa voe c'hoant gant ar paotrig da vont da veleg. Pa voe 14 ez eas d'ober e studioù da [[kloerdi bihan Pontekroaz|gloerdi bihan Pontekroaz]], ha diwezhatoc'h da [[Kloerdi Bras Kemper|gloerdi bras Kemper]]. Beleget e voe d'ar [[25 a viz Gouere]] [[1903]]. Mont a reas da [[Kure|gure]] da [[Sant-Nouga]] e-pad dek vloaz. E miz Meurzh [[1914]] e voe kaset da gure da [[Sant-Tegoneg]], met e miz Eost e rankas mont d'ar [[brezel]]. [[Kravazh]]ataer e voe da gentañ, ha sekretour ur [[bredvezegiezh|bredvezeg]] da c'houde. E miz Genver [[1919]] e tistroas da Sant-Tegoneg gant ar Groaz a Vrezel ha, bloaz goude, e voe anvet da gure e [[Plougerne]], e-lec'h ma chomas dek vloaz. Pa glaskas adsevel ar Bleun Brug e 1920 e santas e oa ezhomm eus embann levrioù relijiel e brezhoneg. Kejañ a reas alies gant tud Walarn, [[Youenn Drezen]] a sachas eus e du e 1924, [[Roparz Hemon]], da-c'houde, pa voe [[Moulerezh ar C'hastell]], ti-moullañ [[Emgleo Sant Iltud]], krouet diwar e atiz, [[Gwalarn (kelaouenn)|Gwalarn]]. Moullet e veze ar gelaouenn gant an ti-moullañ-se ha [[Skrid ha Skeudenn]], an tiez-embann brestiz a glaske sevel levrioù brezhonek da-gentañ holl. E 1930 e voe anvet da berson ha kaset da [[Skrigneg]] en ur gumun bell ha digenvez, pa intente Eskob Kemper ha Leon lakaat diaesoc'h e oberioù evit difenn mennozhioù breizhek re splann. Drouklazhet e voe d'an 12 a viz Kerzu 1943 en ur vont da gas an [[nouenn]] en ur gêriadenn digenvez. E-pad pell e voe kevrinus anv an torfedour hag e abegoù, met e spurmanter anezho e amzerioù ar stourmoù ouzh ar [[Gouzalc'herezh|c'houzalc'herien alaman]]. == Obidoù == Lidet e voe obidoù war un ton bras d'ar 15 a viz Kerzu e iliz Skrigneg hag e voe interet e-kichen chapel Koad-Kev, pa voe deuet an eskob Duparc, un tri-ugentad veleien ha kalz a dud eus Breizh a-bezh. Dileuriet e voe [[André Dezarrois]] gant prefed Rannvro Vreizh, [[Jean Quenette]], hag e reas un brezegenn gañv ofisiel, goude hini eskob Kemper ha Per Mocaer. P. Mocaer a zisklêrias e brezhoneg : ''…Diou garantez a vage er bed-man : hini ar Feiz hag hini Breiz kemmesket o-diou en eur sert mod, ken en e galon, ken en e spered ma oant deuet da vezan nemet unan''. Sklaer-tre e voe meuleudioù An Aotrou Duparc a bouezas war servjoù kravazhaer en doe rentet ar beleg er brezel. Nac'hañ a reas André Dézarrois degas komzoù ofisiel hag e adkemeras re an eskob war vrogarouriezh ar mammvro a vage an den lazhet hag e obererezh speredel. Prezegennoù-kañv an eskob, Per Mocaer hag André Dézarrois a voe embannet e niverenn 1-1944 Feiz ha Breiz ne voe kaoz nemet eus Yann-Vari Perrot enni. == Ar brezhoneg== === Heñcher ar gloer kizidik ouzh ar yezh === Pa erruas Yann-Vari e [[Gwengamp]] e lavaras e eontr dezhañ : "Difennet eo komz brezhoneg er skolaj !" Sentiñ a reas ar c'hrennard, met kavout a reas direizh al lezenn. Adkavout a ra ar yezh er c'hloerdi. Beleien [[Breizh-Izel]] o doe ezhomm eus ar brezhoneg bemdez ha kentelioù brezhoneg a veze roet e kloerdioù ar brezhonegva, pa venne d'an Iliz katolik ober e gentelioù gant yezh a veze implijet e bro-mañ-bro. Bodañ a reas ar gloer hag ar veleien gar-o-yezh tro dro dezhañ en ur adsevel [[Kenvreuriez ar Brezoneg]] evit ma vo diorroet an deskadurezh kristen dre ar brezhoneg. E 1902 e kemeras perzh e Kendalc'h an Oberoù. Pep bloaz, etre 1885 ha 1908, e veze aozet ur seurt kendalc'h gant ar gloer o-unan. E Kloerdi bras Kemper, hag e voe darbennet gant ar vodadeg, pa embannas : ''Un ober sokial eo miridigezh ar brezhoneg hag an hengounioù mat staget outañ, rak ur moien da vont d'ar bobl eo ar brezhoneg…''<ref>"La conservation du breton et des bonnes traditions qui s'y rattachent est une œuvre sociale et le breton (…) un moyen d'action nécessaire pour aller au peuple"</ref><ref>Marie-Thérèse Cloître, ''« Séminaristes sociaux », « Séminaristes démocrates » : Le Cours ou la Conférence des Œuvres au grand séminaire de Quimper, 1885-1908''.</ref>. E 1911 e savas un embannadur nevez eus [[Buez ar Zent]], ur pikol levr, 917 pajenn ennañ, hag a reas berzh e meur a diegezh brezhonek. Dont a reas er-maez un embannadur azazaet evit lodenn vrezhonek [[Eskopti Sant-Brieg]], bloaz goude, a-drugarez da [[Erwan ar Moal]], piler ar gazetenn gristen, ''[[Kroaz ar Vretoned]]'', asamblez gant [[Frañsez Vallée]]. ===Feiz ha Breiz=== [[Restr:Perrot - Bue ar Zent - pajenn 907.jpg|dehou]] E Sant-Nouga e laboure kalz ar c'hure yaouank gant ar brezhoneg en ur aozañ ar patronaj e oa d'ar gureed ober war-dro dezho ha priziet e veze lakaat ar re yaouank c'hoari pezhioù-c'hoari berr kentelius. E 1907 e voe aotreet person Sant-Nouga, Frañsez Kardinal, mont da rener ar gelaouenn Feiz ha Breiz hag e resisas an eskob ma (vo aotreet) "an aotrou Perrot, kure, a laboura gant e berson". Pa kuitaas Sant-Nouga ar person, e penn 1907, ez eas Yann-Vari Perrot da rener e-unan<ref>''Feiz ha Breiz'', niv. 1-1944, Genver-C'hwevrer 1944, p. 7.</ref>. Er c'hloerdi e skrive pennadoù evit ar gazetenn vrezhonek ''Feiz ha Breiz''. E 1911 e teuas da vezañ rener ar gazetenn hag ober a ra war he zro betek e varv. Bep miz ec'h embanne ''Feiz ha Breiz'' keleier, pennadoù diwar-benn istor Breizh, kontadennoù ha kanaouennoù. Lennet e veze e 10 000 tiegezh e [[Leon]] hag e [[Kernev]]. ===Bleun Brug=== Pa komprene e voe diouer bras d'ar vrezhonegerien eus diduamantoù brezhonek a live dereat e savas ar c'hure yaouank ur strollad c'hoariva, [[Paotred Sant-Nouga]], hag e savas pezhioù-c'hoari evitañ. E kement parrez ma vo anvet e savas strolladoù c'hoariva : [[Paotred Sant-Tegoneg]], [[Paotred Mikael an Nobletz]], [[Paotred Skrignag]]. Merc'hed a oa er strolladoù-se, un dra nevez eo. Da-heul un abadenn gant Paotred Sant-Nouga e [[Kastell Keryann]] e savas Yann-Vari Perrot hag un nebeud pennoù bras ur gevarzhe nevez : ar [[Bleun-Brug]]. Difenn spered [[Breizh]] e oa pal ar Bleun Brug. Bep bloaz e veze gouelioù bras en ur barrez, ken un doare “[[Eisteddfod]]” ez eo gant oferenn ha gousperoù, prezegennoù kan ha c'hoariva ha tud a-viliadoù o tont eus Breizh-Izel a-bezh. Goude ehan ar brezel e lakaas ar Bleun Brug da adsevel, pa aozas gouelioù ar Bleun Brug e Kastell-Paol e 1920. ===Dastumer kanaouennoù-pobl=== Dastum a reas kanaouennoù-pobl e bastell-vro Goueled Leon. Kenskrivañ a reas gant merc'h-vihan Kervarker, p'he doe dastumet kanaouennoù ar vro-se ivezh. === Brouder evit lakaat war wel ar c'hentañ [[ti-embann brezhonek]], [[Emgleo Sant Iltud]] === O vezañ ma voe ur beleg e voe techet da bourveziñ traoù dereat ha kentelius da vezañ kinniget d'ar feizourien, ha d'ar yaouankañ anezho dreist-holl, e santas e c'hellfe lakaat da embann pezhioù-c'hoari berr ha buhezioù sent ivez, ar re-se tennet eus e pikol levr ''Buhez ar Sent''. E 1921 e kendrec'has darn pennadurezhioù ar Bleun-Brug sevel ar [[kevelouri|gevelouri]] evit en embann brezhonek, Emgleo Sant-Iltud, e anv<ref>Anv ofisiel : ''Société coopérative catholique d'Édition, de Propagande de la langue bretonne - Emgleo Sant-Iltud''. Mennad 2 ar statudoù : ''…lakaat da zont er-maez, prenañ ha gwerzhañ embannadurioù a bep seurt, kraflevrioù ha kelaouennoù e brezhoneg, dafarvpaper, traezoù arzel, skeudennoù-moul ha, diouzh an degouezh, plediñgant stalioù-levrioù brezhonek"" Arroudennet ha troet gant [[Jorj Abherve-Gwegen]]. E-barzh chabistr 2 ''E koun Youenn Drezen (1899-1972)'', Al Lanv, 2023, p. 42.</ref>. Staliet e voe e vurev e savadur ''Imprimerie de la presse libérale en Finistère'', anvadur ofisiel Moulerezh ar C'hastell e gêr gozh Brest. Goulenn a reas digant Youenn Drezen dont da gemer ur post [[skridaozerezh|skridaozer]] er [[Courrier du Finistère|C'hourrier du Finistère]] ha merour ar gevelouri embann asamblez. <ref>Goude un eskemm lizhiri e c'houlennas Yann-Vari Perrot digant Youenn Drezen da vont d'un emmziviz e Moulerezh ar C'hastell d'an 24 a viz Meurzh 1922 ha e krogas an danvez-kelaouenner da labourat enni d'an 18 a viz C'hwevrer 1924. E-barzh ''E koun Youenn Drezen''…, p. p. 45-46.</ref>. ==Ar politikerezh== ===Ar vroad=== [[Restr:Perrot - Bue ar Zent pajenn922.jpg|right|160 px]] Un amzer gaer eo ar « Belle Epoque » evit sevenadur Breizh. [[Theodore Botrel]] hag [[Anatol ar Braz]] a zo e-kreiz o brud. Skrivagnerien ampart a labour e brezhoneg: [[Frañsez Vallée]], [[Erwan ar Moal]], [[Job ar Bayon]], [[Yann-Ber Kalloc'h]], [[Ivon Krog]], [[Tangi Malmanche]] ... Al lezennoù a-enep an iliz a lak ar veleien da embann levriou ha kazetennoù. Skrivet int en ur brezhoneg kempenn ha n'eo ket e "brezhoneg beleg". Ur vroad eo Breizh evit an holl dud-se met n'int ket broadelourien. Krediñ a reont e ranker mirout sevenadur ar vro. ===Ar vroadelouriezh=== Ar gatoliked o deus un abeg mat evit difenn ar brezhoneg. An doareoù-bevañ nevez, ha digristen, a zeu gant ar galleg. Krediñ a reont e c'heller, gant ar brezhoneg, mirout an doareoù-bevañ kozh ha kristen. Kredenn kure yaouank Sant-Nouga eo ivez: "[[Ar Brezhoneg hag ar Feiz A zo breur ha c'hoar e Breizh]]." Buan, avat, e kas ar gudenn war dachenn ar politikerezh. Ur vro gatolik eo Breizh. Gouarnamant Pariz a vot lezennoù a-enep an iliz. Kontrol eo al lezennoù-se da sonjoù ar Vreizhiz. Dont a ra Yann-Vari Perrot da gredin e-rank ar Vreizhiz sevel o-unan al lezennoù evit Breizh. Dont a ra da vezañ broadelour eta. E vroadelouriezh a zo diskleriet fraezh en e destamant savet e-pad ar Brezel Bras. ===Breiz Atao=== Frankiz politikel Breizh a zo, dres, pal ar re yaouank a embann ar gazetenn « [[Breiz Atao]] » adalek 1918. Ganet int war-dro 1900 ha gwelet o deus [[Iwerzhon]] o c'hounit he frankiz. Laouen eo Yann-Vari Perrot o welout ar re yaouank o labourat hag o stourm evit frankiz politikel Breizh. E gouelioù ar « Bleun Brug » e tegemer tud « Breiz Atao » ha skolaerien « [[Ar Falz]] ». Labour ar re-mañ evit ar brezhoneg er skolioù-Stad a zo ur skouer evit ar skolioù kristen. Nec'het eo ar beleg gant un dra : lik eo « Breiz Atao ». Da be vad difenn Breizh hep difenn ar feiz ? Ha n'ez eus emsav broadelour ebet evit ar gristenien yaouank !<!-- Ha meneget eo komzoù YVP amañ ? --> ===1927=== Kavout a reas an diskoulm. E 1927 e kemmas reolieg ar Bleun-Brug. Palioù ar gevarzhe a oa difenn sevenadur Breizh hag ar feiz. Reiñ a ra ur pal nevez dezhi: labourat evit emrenerezh Breizh. Displijout a rae ar c'hemm-se da eskob Kemper-ha-Leon, an Aotrou [[Duparc]]. Hemañ a zifenne ouzh ar veleien labourat evit ar Bleun-Brug. Ret e voe da Yann-Vari Perrot dilezel ar politikerezh ha distreiñ d'ar sevenadur. ===Tabutoù=== Ne oa ket echu gant an tabutoù etre an eskob hag e berson broadelour. Lennet pizh e vez Feiz ha Breiz ha roll abadennoù ar Bleun Brug gant sekretourien an eskob. Sonjit 'ta ! E-pad Brezel Spagn emañ ar gatoliked e genou dirak [[Francisco Franco]]. Hemañ e oa difennour bras ar relijion en tu all d'ar [[Pireneoù]]. Ha setu Yann-Vari Perrot o tifenn Euskariz. Spontet e voe an Eskob. Person Skrignag a respontas dezhañ e oa kalz beleien euskarat o stourm a-enep Franco. ===Skrigneg=== Kalz beleien a oa da vare Yann-Vari Perrot. Ret e oa dezho gortoz pell a-raok bezañ anvet da berson. 53 bloaz e oa Yann-Vari Perrot. Poent e oa envel anezhañ e penn ur barrez. Daoust pelec'h e vo kaset ar beleg broadelour ? Kavout a reas an eskob an diskoulm. Kas a reas Yann-Vari Perrot da [[Skrignag]]. Ur barrez paour eus [[Menez Are]] e oa ha, dreist-holl, ur barrez e-lec'h ne c'houlenn ket an dud ali o ferson a-raok mont da votiñ. ==Yann-Vari Perrot e-kreiz e vrud== ===Ar pont=== Un den brudet eo Yann-Vari Perrot en [[Emsav]]. Darempredoù gant mistri-skol publik bodet gant Ar Falz e chome pa gave mat o oberezhioù evit ar brezhoneg er skol. Mont a reas da obidoù Yann Sohier e 1935, kerkoulz ha [[Marcel Cachin]]. Ur pont eo etre an amzer wechall hag an amzer da zont. Laouen eo yaouankiz Breiz Atao o kavout un den eus an Emsav kozh hag a gompren o mennozhioù. E labour pennek evit ar yezh a zo ur skouer evit difennerien yaouank ar brezhoneg. E feiz start e talvoudegezh ar frankiz politikel evit Breizh a zo ur skouer all. Ken darempredet eo presbital Skrigneg ha ma vo, diwezhatoc'h, ti Anjela Duval. Ur pont eo ivez etre ar Vreizhiz hag an Emsav. Bez emañ Yann-Vari Perrot e penn ar Bleun Brug ha Feiz ha Breiz. Anavezet eo e anv, hini ar gevarzhe hag hini ar gazetenn, gant milieroù a dud. ===An Eil Brezel-bed=== E-pad ar brezel e talc'h person Skrigneg da embann ''Feiz ha Breiz'', da aozañ gouelioù ar Bleun Brug ha da zaremprediñ an emsaverien. Kemmoù a zo er saviad politikel, pa ya [[Strollad Broadel Breizh (1931-1944)|P.N.B]] da vezañ ur strollad politikel kreñvoc'h, met gwelet re dost d'an ac'huberien alaman. En e benn emañ Remont Delaporte, ur broadelour kristen, hag a zo bet e penn ar Bleun Brug. Pa n'eus ket mui ar gureed yaouank aet d'ar brezel, kresket eo samm ar person kozh. Ret eo dezhañ lojañ Alamaned en e bresbital. Ne c'houlenne ket Skrignegiz ali o ferson evit votiñ ha n'int ket chalet gant ali Vichy pe Berlin kennebeut. Kalz anezho a zeu da vezañ stourmerien er strouezheg levezoned gant ar gomunourien. Disfiz o deus lod, pa welont tud n'anavezont ket da gaout ar person ===Ar bloavezh 1943=== E miz Even 1943, ec'h embannas Perrot un destenn anvet ''Karnel Katyn'' en e gelaouenn [[Feiz ha Breiz]]. Ur skrid enepkomunour a-grenn e oa, ha taolenniñ a rae [[lazhadeg Katyn]] ma voe lazhadeget Poloniz, prizonidi brezel anezho, gant al [[Lu Ruz]] dindan urzhioù [[Stalin]] er bloavezh 1940. En destenn e promet d'ar Vretoned e vijent aberzhet memes mod evel Poloniz ma vefe trec'h ar Soviediz er Brezel-Bed. Klasket e voe lazha~~ar beleg d'ar 25 a viz Du 1943, met un dro wenn e voe. D'an 12 a viz Kerzu 1943, eo bet enskrivet anv Perrot gant ur gleizenn war monumant ar re varv eus ar brezel bras, war blasen ar bourk ; pa oa o tont eus ur chapel, o vale en un hent don, e oe lazhet person Skrigneg gant ur tenner yaouank kefridiet gant pennadurezhioù an harzherezh komunour Penn ar Bed. ===Abegoù ar muntr goulakaet=== Meur a vartezeadenn a zo bet dispaket evit displegañ abegoù muntr Yann-Vari Perrot. Div zisplegadenn a zo bet : *Hervez kalz tud e Skrigneg eo bet lazhet ar person gant sponterien ar vro abalamour m'en dije roet harp d'an Alamaned. *Evit kalz tud en Emsav eo bet lazhet Perrot war urzh pennoù bras ar sponterezh e liamm gant Moskou. C'hoant o doa spontañ an emsaverien. Yann-Vari Perrot a oa doujet gant an holl, lazhañ anezhañ a oa skeiñ an holl, en o c'hreiz N'eus prouenn ebet eus kenlabour Yann-Vari Perrot gant an Alamaned nemet ar fed ma'z eo bet lazhet gant un den eus ar strouezheg. N'eus prouenn ebet da ziskouez e teue an urzh eus pennoù bras an harzerezh nemet efed marv Yann-Vari Perrot. Skoet eo bet Breizh a-bezh gantañ ha ne c’helle strouezheg Skrigneg kemer divizoù evit Breizh a-bezh. Ar gazetenn [[l'Heure Bretonne]], hini [[Strollad Broadel Breizh (1931-1944)|Strollad Broadel Breizh]] a savo meur a bennad war muntr Yann-vari Perrot, embannet e vezo ivez e zestamant dindan an titl''Ra chomo peb unan Breizhad. Dre holl, bepred, betek mervel!" oc'h adkemer ur frazenn eus an testamant''. ==Goude e varv== Ur c'hazetenner, [[Thierry Guidet]], en deus klasket dirouestlañ ar gudenn. Un dra hepken a zo anat, emezañ : biskoazh n'en doa labouret Yann-Vari Perrot gant an Alamaned. Lazhet e vije bet Yann-Vari Perrot abalamour da stad follentez ar speredoù en Breizh. En un tu ar re o tagañ ar bed breizhek, ha gante banniel ar gomunouriezh, levezonet gant Moskva, en tu arall tud troet war difenn o yezh diouzh dañjer bras ar mare-se hag a zo Bro-C'hall. Un enebiezh a savas etre Bretoned hag a oa broadelourien, a enep-bro c'hall ha Bretoned all, evit ar "mere patrie" hag a oa komunourien, pezh a reas d'an darempredoù bezañ kriz ha taer e 1943. Ar brezel a oa o ren e Skrigneg. Kalz eus paotred ha merc'hed ar strouezheg a oa marvet etre daouarn an Alamaned. Ret e oa dezho kavout an hini kablus, ha respont en un doare kalet ha kalz aesoc'h e oa lazhañ ur beleg broadelour eget tagañ an arme alouber. An Aotrou Perrot a oa person, - da lavarout eo enep-komunour, - ha broadelour breizhat, - da lavarout eo, war a greded, tost d'an Alamaned. Un dañjer e oa evit stourmerien ar strouezheg ha ret e oa lazhañ anezhañ. N'ouzer ket hiroc'h. Ur groaz-ruz a zo bet savet war al lerc'h m'edo bet drouklazhet an aotrou Perrot nebeut bloavezhioù war-lerc'h. Er bloavezh 1982 ez eo troc'het, nebeut mizioù da heul [[Front de libération de la Bretagne|Talbenn Dieubidigezh Breizh]] pe [[Front de libération de la Bretagne|FLB]] a zistruj ar mein-koun d'ar re varv e Skrigneg<ref name="test"/> . Abaoe ez eo bet adsavet ar groaz-ruz. 12 a viz Kerzu 1985 ez eo c'hoariet ur pezh-c'hoari war buhez Yann-Vari Perrot gant ar strollad c'hoariva en Brezhoneg [[Strollad ar Vro Bagan]] e Montroulez. Trouz a vo tro-dro d'ar pezh-c'hoari a-wechoù e vezo difennet<ref>https://web.archive.org/web/20160303212219/http://www.arvrobagan.fr/spip.php?article255.</ref> Ingal e vez lidet un devezh e koun Yann-Vari Perrot gant ar gevredigezh [[Unvaniezh Koad Kev]]. ==== Distruj bez Yann-Vari Perrot e 2018 ==== [[Restr:Koun al lun Fask e Koad kev.JPG|thumb|330px|Koun [[Lun Fask]] e Koad kev, en enor d'ar vroadelourien vreton, e [[2014]]. Bez Yann-Vari Perrot.]] D'ar sadorn [[31 a viz Meurzh]] [[2018]] e voa taolet evezh, gant ur Skrignagadez, e oa bet distrujet kroaz bez Yann-Vari Perrot<ref>https://abp.bzh/la-tombe-de-yann-vari-perrot-a-ete-profanee-44683</ref>. An deiz war-lerc'h e voe kavet luganioù skrivet gant pentur ruz war ar bez, ouzh [[Chapel Koad Kev]]. Al luganioù a zo reoù eus an tu kleiz pellañ hag a embann: ''FTP'', ''Menez Are enep faskour'', ''faskourien er maez''<ref>https://web.archive.org/web/20201202160015/http://7seizh.info/2018/04/02/scrignac-la-tombe-de-yann-vari-perrot-profanee-a-koat-keo/</ref>. Douget e voe klemm gant parrez [[Sant Herbod]], skourr [[eskopti Kemper]], hag unan all gant perc'hennerien ar bez<ref>https://www.argedour.bzh/scrignac-la-tombe-de-labbe-yann-vari-perrot-a-ete-profanee/</ref>{{,}}<ref>https://www.ouest-france.fr/bretagne/scrignac-29640/scrignac-la-tombe-de-l-abbe-perrot-profanee-5661288</ref>. == Oberennoù == [[File:Perrot_-_Bue_ar_Zent_pajenn935.jpg |thumb| ]] ===Kanaouennoù ha kantikoù=== *''Gwerz hag istor Koatkeo'', Saint-Pol-de-Léon, Feiz ha Breiz, 1933, 23 p. * ''Soniou Feiz ha Breiz'', embannet e 1930 (120 pajenn) * ''Beleg da viken'', 1937, 3 p. ===Buhez ar Sent=== *''[[Buez ar Zent (1911)|Buez ar Zent]]'', Ar Gwaziou, [[Montroulez]], 1911, 917 p. *''[[Bue ar Zent (1912)|Bue ar Zent]]'', evit Eskopti Sant-Brieg ha Landreger, gant [[Erwan ar Moal|E. ar Moal]], Ar Gwaziou, [[Montroulez]], 1912, 955 pajenn. ===Pezhioù c'hoari=== *''[[Alanik al Louarn]]. Pe "n'euz den fin n'en deuz e goulz". Pez c'hoari plijadurus rimet e daou Arvest'', [[Brest]], Moullerez "Ar c'hourrier", [[1905]], 104 p. Savet diwar ar pezh gallek "[[La Farce de maître Pathelin]]". *''[[Ar C'hornandoned]]'', Imprimerie Simon, [[Roazhon]], [[1907]]. C'hoari farsus. 42 bajenn. *''[[Dragon Sant Paol]]'', Imprimerie Simon, [[Roazhon]], [[1907]]. Drama e gwerzennoù. 95 pajenn. *[[Job ar Bayon]], ''Dizro an dianket Keriolet'', savet gant J. ar Bayon, lakaet e brezhoneg Leon gant Perrot, Ti-embann Simon, Roazhon, [[1908]], 15 p. *''Mouez ar goad'', savet gant , lakaet e brezhoneg Leon gant Perrot, Le Goaziou, Montroulez, [[1912]], 46 p. *''[[An Aotrou Kerlaban]]'', [[1922]]. Savet diwar [[Molière]] ''Monsieur de Pourceaugnac''. *''Eun Nozveziad reo gwenn'', savet gant R. G. Berry, troet e brezhoneg diwar kembraeg gant Y.-V. Perrot ha Geraint Dyfnallt Owen, Brest, Emgleo Sant-Iltud, [[1922]], 18 p. *''Yann Landevenneg'', savet gant François Cornou, lakaet e brezhoneg Leon gant Perrot, Brest, Emgleo Sant-Iltud, [[1924]], 151 p. *''[[E-tal ar poull]]'', Brest, Emgleo Sant-Iltud, [[1928]], 16 p., diwar ar pezh gallek ''La [[Farce du Cuvier]]''. *''En o eil bugaleach'', savet gant R. G. Berry, troet e brezhoneg diwar kembraeg gant Y.-V. Perrot ha Geraint Dyfnallt Owen, Brest, Moullerez ru ar C'hastell, [[1928]], 22 p. *''Ar Vamm'', diwar Betty Eynon Davies ha Kate Roberts (''Y Vam''), troet e brezhoneg diwar kembraeg gant Y.-V. Perrot et Meirion Dyfnallt Owen, Castell-Paol, éd. d’Arvor, [[1935]], 23 p. ===Goude e varv=== *''Nonik, ar filouter fin'', savet diwar [[Molière]], ''Les Fourberies de Scapin''. Meneget gant Lukian Raoul, hogen roud ebet eus embannadur ebet. *''Barzaz Bro-Leon'', kanaouennoù dastumet e [[Goueled Leon]] gant Yann-Vari Perrot, embannet gant [[Eva Guillorel]], [[Presses Universitaires de Rennes]], 2012, 605 p. {{ISBN|978-2-7535-2244-2}} == Enorioù== * Kroaz a Vrezel == Levrlennadur == * ''[https://bibliotheque.idbe.bzh/data/cle_250/Feiz_Ha_Breiz_1944_Genver_Chwevrer__.pdf En eñvor da Yann-Vari Perrot, hor mestr]''. Niverenn ispisial ''Feiz ha Breiz'', Genver-C'hwevrer 1944, 32 p. Enlinenn war an IDBE - Diazez Yann Fouere. * « 10^vet Bloavez maro an Ao. Perrot », ''Bleun-Brug'', niv. 66, kerzu 1953, 27 p. * [[Henri Poisson]], ''L'abbé Jean-Marie Perrot'', rakskrid gant [[François Falc'hun]], Roazhon, Plihon, [[1955]]. * [[Strollad ar Vro Bagan]], ''Yann-Vari Perrot - Istor ur pezh-c'hoari'', Embannadurioù Al Lanv, 1991. * [[Thierry Guidet]], ''Qui a tué Yann-Vari Perrot ?'', [[Coop Breizh]] ([[1997]]), {{ISBN|2-909924-84-X}}. * ''L'abbé Jean-Marie Perrot, fondateur du [[Bleun-Brug]]'', adembannet gant [[Unvaniezh Koad-Kev]] ([[1998]]). * [[Yvon Tranvouez]]. E-barzh "Actes du Colloque de l'université de Brest (2001) : ''Bretagne et identités régionales pendant la Seconde Guerre mondiale'' ", er . * [[Henri Fréville]], ''Archives secrètes de Bretagne, 1940-1944'', [[Ouest France]], [[2004]]. * [[Kristian Hamon]], ''Les nationalistes bretons sous l'occupation'', [[An Here]], 2001, {{ISBN|2-86843-224-7}} * [[Maoris ar C'hollo]], ''Stourm Yann-Vari Perrot en-dro d'ar Bleuñ-Brug''. E-barzh ''[[Al Liamm]]'', niv. 185, p.&nbsp;456. * [[Paskal ar Marc'heg]], ''Yann-Vari Perrot''. E-barzh ''[[Evit ar brezhoneg]]'', Genver 1994 * Yann Fournis, ''Le deuxième Emsav : des nationalistes bretons, en général et du Bezen Perrot, en particulier'', Institut d'études politiques de Toulouse, Mémoire 1994-1995. * [[Kristian Hamon]], ''Le Bezen Perrot : 1944, des nationalistes bretons sous l'uniforme allemand'', Yoran embanner, 2004 * Henri Poisson, ''Yann-Vari Perrot : l'abbé Jean-Marie Perrot, fondateur du Bleun Brug : 1877-1943'', eil embannadur kresket, Binic, Celtics chadenn, 2004, 463 p. * [[Éva Guillorel]], ''Barzaz Bro-Leon: une expérience inédite de collecte en Bretagne'', heuliet gant ar c'hanaouennoù dastumet gant Yann-Vari Perrot e enezeier ha Su Bro Leon, Roazhon, Presses universitaires de Rennes ; Brest, Centre de recherche bretonne et celtique, 2012, 605 p. {{ISBN|978-2-7535-2244-2}} * [[Françoise Morvan]], ''Miliciens contre maquisards : enquête sur un épisode de la Résistance en Bretagne'', Roazhon, Ouest-France, 2012, 505 p. * [[Youenn Caouissin]], ''Vie de l'abbé Yann-Vari Perrot : j'ai tant pleuré sur la Bretagne : un prêtre pour notre temps et nos patries'',Via romana, 2017, 508 p. * Youenn Caouissin, ''Yann-Vari Perrot, une âme pour la Bretagne'', kentskrid gant an Aotrou Raymond Centène, Via Romana/Éditions ar Gedour, 2021, 342 p.{{ISBN|978-2-37271-143-2}} == Adkemer er sevenadur == ===== Diell filmoù ===== * An Taol Lagad, ''Enklask war vuhez ha marv Yann-Vari Perrot'', gant [[Fañch Broudig]], 8 a viz Kerzu 1985 ===== C'hoariva ===== * Pezh c'hoari "Yann-Vari Perrot", [[Strollad ar Vro Bagan]], gant [[Goulc'han Kervella]], 12 a viz Kerzu 1985 Montroulez (kentañ wech c'hoariet) == Liammoù diavaez == *[https://web.archive.org/web/20130719171407/http://www.yvesfloch.org/perrot.htm Lec'hienn Yves Floc'h gant ur pennad brezhonek diwar-benn YV Perrot] *[https://web.archive.org/web/20180903142938/http://phase-iroise.fr/spip.php?article158 Yann-Vari Perrot - lec'hienn Phase-Iroise] *[http://precol.fr/PERROT-Jean-Marie-1877-1943 Lec'hienn Prêtres et religieux collecteurs] *[https://bibliotheque.diocese-quimper.fr/files/original/aff3e71bb4e026b3a5c56c4e282350e9.pdf Feiz ha Breiz, niv. Genver-C'hwevrer 1944, ''En eñvor da Yann-Vari Perrot, hor mestr''] ==Pennadoù kar== *[[Bezen Perrot]] * [[Emgleo Sant Iltud]] *[[Farce du Cuvier]] * [[Lazhadeg Katyn]] == Notennoù ha daveennoù == {{wikimammenn|Oberour:Yann-Vari Perrot}} {{DEFAULTSORT:Perrot, Yann-Vari}} [[Rummad:Skrivagnerien vrezhonek]] [[Rummad:Tud a relijion muntret]] [[Rummad:Beleien Breizh]] [[Rummad:Feiz ha Breiz]] [[Rummad:Bleun-Brug]] [[Rummad:Istor Breizh en XXvet kantved]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1877]] [[Rummad:Marvioù 1943]] [[Rummad:Yann-Vari Perrot]] [[Rummad:Broadelourien Breizh]] [[Rummad:Emsaverien Breizh]] ldsbcvckrhebfvjrfej67m25fvoqiw7 0 17888 2188211 1700740 2026-04-21T12:18:19Z Dakbzh 58931 + Nev., astenn ha kempenn. 2188211 wikitext text/x-wiki {{LabourAChom}} [[File:Nona Gaprindaschwili 1982 Kissingen.jpg|right|180px|Nona Gaprindachvili e Tournamant etrekadel [[Bad Kissingen]] e 1982.]] '''Nona Gaprindachvili''' (e [[jorjieg]]: ნონა გაფრინდაშვილი), ganet d'an [[3 a viz Mae]] [[1941]] e [[Zougdidi]], e Republik [[Jorjia (bro)|Jorjia]] ([[Unaniezh Soviedel]]), a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia (bro)|jorjian]] ha [[URSS|soviedat]].<br/>Mestr Meur (GM) eo abaoe 1978, Mestrez-veur (WGM) e oa abaoe 1976, Mestr Etrebroadel (IM) e oa abaoe 1962, Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1961, Tredeog Broadel eo abaoe 2013<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13310828 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 185 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Ebrel 2026, 2 128 he renk ''Fonnapl'' ha 2 124 he renk ''Luc'hedenn''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600125 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 495 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 1987.<br/> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== Kampionad bedel ar Merc'hed ==== Trec'h e voe ingal etre 1962 ha 1978. {{EloChart|Q13600125}} == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == *{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600125 He fichenn FIDE] *{{en}}[http://www.wtharvey.com/gapr.html 35 Lec'hiadenn a-bouez ag he fartiennoù ] *{{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=16111 He fartiennoù e Chessgames] {{DEFAULTSORT:Gaprindachvili, Nona}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1941]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:Kampionezed bedel echedoù]] hg53w4ak5009b43rk7io95dsetmrxxj 2188225 2188211 2026-04-21T20:15:17Z Dakbzh 58931 + Olimpiadoù. 2188225 wikitext text/x-wiki [[File:Nona Gaprindaschwili 1982 Kissingen.jpg|right|180px|Nona Gaprindachvili e Tournamant etrekadel [[Bad Kissingen]] e 1982.]] '''Nona Gaprindachvili''' (e [[jorjieg]]: ნონა გაფრინდაშვილი), ganet d'an [[3 a viz Mae]] [[1941]] e [[Zougdidi]], e Republik [[Jorjia (bro)|Jorjia]] ([[Unaniezh Soviedel]]), a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia (bro)|jorjian]] ha [[URSS|soviedat]].<br/>Mestr Meur (GM) eo abaoe 1978, Mestrez-veur (WGM) e oa abaoe 1976, Mestr Etrebroadel (IM) e oa abaoe 1962, Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1961, Tredeog Broadel eo abaoe 2013<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13310828 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 185 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Ebrel 2026, 2 128 he renk ''Fonnapl'' ha 2 124 he renk ''Luc'hedenn''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600125 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 495 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 1987.<br/> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== Kampionad bedel ar Merc'hed ==== Trec'h e voe ingal etre 1962 ha 1978. === Kevezadegoù dre skipailh === === [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] === C'hoariet he deus e skipailh [[URSS]] etre 1963 ha 1990 hag e skipailh [[Jorjia]] e 1992 <ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/pbjz9lbk.html]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn Hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh |- |1963||1||2||{{YUG}} [[Split]] ||11,5/12 (+ 11, = 1, - 0)||95,8||1||aour||1||aour |- |1966||1||3||[[Republik Kevreadel Alamagn]] [[Oberhausen]] || 9/10 (+ 8, = 2, - 1)||81,8||1||aour||1||aour |- |1969||1||4||{{Polonia}} [[Lublin]] ||9,5/10 (+ 9, = 1, - 0)||95||1||aour||1||aour |- |1972||1||5 (20)||{{YUG}} [[Skopje]] ||6,5/8 (+ 5, = 3, - 0)||81,3||1||aour||1||aour |- |1974||1||6||{{Kolombia}} [[Medellín (Kolombia)|Medellín]] ||10/12 (+ 8, = 4, - 0)||83,3||1||aour||1||aour |- |1978||2||8 (23)||{{Arc'hantina}} [[Buenos Aires]] ||9,5/11 (+ 8, = 3, - 0)||86,4||1||aour||1||aour |- |1980||2||9 (24)||{{Malta}} [[Valletta]] ||9,5/12 (+ 8, = 3, - 1)||79,2||1||aour||1||aour |- |1982||3||10 (25)||{{Suis}} [[Luzern]]||11,5/13 (+ 10, = 3, - 0)||88,5||2||argant||1||aour |- |1984||3||11 (26)||{{Gres}} [[Thessaloniki]]||8,5/10 (+ 7, = 3, - 0)||85||1||argant||1||aour |- |1986||3||12 (27)||{{EAU}} [[Dubai]]||10/10 (+ 10, = 0, - 0)||100||1||aour||1||aour |- |1990||2||14 (28)||{{Yougoslavia}} [[Novi Sad]]||7,5/10 (+ 7, = 1, - 0)||75||2||argant||2 |- |1992||2||15 (29)||{{Slovenia}} [[Bled]]||4/9 (+ 3, = 2, - 4)||44,4||42||-||1||aour |- |} {{EloChart|Q13600125}} == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == *{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600125 He fichenn FIDE] *{{en}}[http://www.wtharvey.com/gapr.html 35 Lec'hiadenn a-bouez ag he fartiennoù ] *{{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=16111 He fartiennoù e Chessgames] {{DEFAULTSORT:Gaprindachvili, Nona}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1941]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:Kampionezed bedel echedoù]] cdaulw4g1rf7j3bpl8s6l6mkjlird6p 2188227 2188225 2026-04-21T20:19:49Z Dakbzh 58931 /* Kevezadegoù hiniennel */ 2188227 wikitext text/x-wiki [[File:Nona Gaprindaschwili 1982 Kissingen.jpg|right|180px|Nona Gaprindachvili e Tournamant etrekadel [[Bad Kissingen]] e 1982.]] '''Nona Gaprindachvili''' (e [[jorjieg]]: ნონა გაფრინდაშვილი), ganet d'an [[3 a viz Mae]] [[1941]] e [[Zougdidi]], e Republik [[Jorjia (bro)|Jorjia]] ([[Unaniezh Soviedel]]), a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia (bro)|jorjian]] ha [[URSS|soviedat]].<br/>Mestr Meur (GM) eo abaoe 1978, Mestrez-veur (WGM) e oa abaoe 1976, Mestr Etrebroadel (IM) e oa abaoe 1962, Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1961, Tredeog Broadel eo abaoe 2013<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13310828 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 185 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Ebrel 2026, 2 128 he renk ''Fonnapl'' ha 2 124 he renk ''Luc'hedenn''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600125 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 495 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 1987.<br/> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== Kampionad bedel ar Maouezi ==== Kamionez e voe etre 1962 ha 1978. === Kevezadegoù dre skipailh === === [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] === C'hoariet he deus e skipailh [[URSS]] etre 1963 ha 1990 hag e skipailh [[Jorjia]] e 1992 <ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/pbjz9lbk.html]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn Hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh |- |1963||1||2||{{YUG}} [[Split]] ||11,5/12 (+ 11, = 1, - 0)||95,8||1||aour||1||aour |- |1966||1||3||[[Republik Kevreadel Alamagn]] [[Oberhausen]] || 9/10 (+ 8, = 2, - 1)||81,8||1||aour||1||aour |- |1969||1||4||{{Polonia}} [[Lublin]] ||9,5/10 (+ 9, = 1, - 0)||95||1||aour||1||aour |- |1972||1||5 (20)||{{YUG}} [[Skopje]] ||6,5/8 (+ 5, = 3, - 0)||81,3||1||aour||1||aour |- |1974||1||6||{{Kolombia}} [[Medellín (Kolombia)|Medellín]] ||10/12 (+ 8, = 4, - 0)||83,3||1||aour||1||aour |- |1978||2||8 (23)||{{Arc'hantina}} [[Buenos Aires]] ||9,5/11 (+ 8, = 3, - 0)||86,4||1||aour||1||aour |- |1980||2||9 (24)||{{Malta}} [[Valletta]] ||9,5/12 (+ 8, = 3, - 1)||79,2||1||aour||1||aour |- |1982||3||10 (25)||{{Suis}} [[Luzern]]||11,5/13 (+ 10, = 3, - 0)||88,5||2||argant||1||aour |- |1984||3||11 (26)||{{Gres}} [[Thessaloniki]]||8,5/10 (+ 7, = 3, - 0)||85||1||argant||1||aour |- |1986||3||12 (27)||{{EAU}} [[Dubai]]||10/10 (+ 10, = 0, - 0)||100||1||aour||1||aour |- |1990||2||14 (28)||{{Yougoslavia}} [[Novi Sad]]||7,5/10 (+ 7, = 1, - 0)||75||2||argant||2 |- |1992||2||15 (29)||{{Slovenia}} [[Bled]]||4/9 (+ 3, = 2, - 4)||44,4||42||-||1||aour |- |} {{EloChart|Q13600125}} == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == *{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600125 He fichenn FIDE] *{{en}}[http://www.wtharvey.com/gapr.html 35 Lec'hiadenn a-bouez ag he fartiennoù ] *{{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=16111 He fartiennoù e Chessgames] {{DEFAULTSORT:Gaprindachvili, Nona}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1941]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:Kampionezed bedel echedoù]] my6c9lk74qfd71dx3ghymbo1nr6t42d 2188237 2188227 2026-04-22T03:40:28Z Dakbzh 58931 + Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel (maouezi) 2188237 wikitext text/x-wiki [[File:Nona Gaprindaschwili 1982 Kissingen.jpg|right|180px|Nona Gaprindachvili e Tournamant etrekadel [[Bad Kissingen]] e 1982.]] '''Nona Gaprindachvili''' (e [[jorjieg]]: ნონა გაფრინდაშვილი), ganet d'an [[3 a viz Mae]] [[1941]] e [[Zougdidi]], e Republik [[Jorjia (bro)|Jorjia]] ([[Unaniezh Soviedel]]), a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia (bro)|jorjian]] ha [[URSS|soviedat]].<br/>Mestr Meur (GM) eo abaoe 1978, Mestrez-veur (WGM) e oa abaoe 1976, Mestr Etrebroadel (IM) e oa abaoe 1962, Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1961, Tredeog Broadel eo abaoe 2013<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13310828 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 185 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Ebrel 2026, 2 128 he renk ''Fonnapl'' ha 2 124 he renk ''Luc'hedenn''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600125 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 495 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 1987.<br/> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === === [[Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel (maouezi)|Kampionad soviedat ar Maouezi]] === C'hoariet he deus meur a wezh<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/pbjz9lbk.html]</ref>. {| class="wikitable" |Miz ha bloaz||Niverenn ar C'hampionad||Kêr||Poentoù||Renk |- |Du 1957||17||[[Vilnius]]||8/17 (+ 6, = 4, - 7)||11-13/18 |- |Du 1960||20||[[Riga]] ||11,5/18 (+ 7, = 9, - 2)||4/19 |- |} ==== Kampionad bedel ar Maouezi ==== Kampionez e voe etre 1962 ha 1978. === Kevezadegoù dre skipailh === === [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] === C'hoariet he deus e skipailh [[URSS]] etre 1963 ha 1990 hag e skipailh [[Jorjia]] e 1992 <ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/pbjz9lbk.html]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn Hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh |- |1963||1||2||{{YUG}} [[Split]] ||11,5/12 (+ 11, = 1, - 0)||95,8||1||aour||1||aour |- |1966||1||3||[[Republik Kevreadel Alamagn]] [[Oberhausen]] || 9/10 (+ 8, = 2, - 1)||81,8||1||aour||1||aour |- |1969||1||4||{{Polonia}} [[Lublin]] ||9,5/10 (+ 9, = 1, - 0)||95||1||aour||1||aour |- |1972||1||5 (20)||{{YUG}} [[Skopje]] ||6,5/8 (+ 5, = 3, - 0)||81,3||1||aour||1||aour |- |1974||1||6||{{Kolombia}} [[Medellín (Kolombia)|Medellín]] ||10/12 (+ 8, = 4, - 0)||83,3||1||aour||1||aour |- |1978||2||8 (23)||{{Arc'hantina}} [[Buenos Aires]] ||9,5/11 (+ 8, = 3, - 0)||86,4||1||aour||1||aour |- |1980||2||9 (24)||{{Malta}} [[Valletta]] ||9,5/12 (+ 8, = 3, - 1)||79,2||1||aour||1||aour |- |1982||3||10 (25)||{{Suis}} [[Luzern]]||11,5/13 (+ 10, = 3, - 0)||88,5||2||argant||1||aour |- |1984||3||11 (26)||{{Gres}} [[Thessaloniki]]||8,5/10 (+ 7, = 3, - 0)||85||1||argant||1||aour |- |1986||3||12 (27)||{{EAU}} [[Dubai]]||10/10 (+ 10, = 0, - 0)||100||1||aour||1||aour |- |1990||2||14 (28)||{{Yougoslavia}} [[Novi Sad]]||7,5/10 (+ 7, = 1, - 0)||75||2||argant||2 |- |1992||2||15 (29)||{{Slovenia}} [[Bled]]||4/9 (+ 3, = 2, - 4)||44,4||42||-||1||aour |- |} {{EloChart|Q13600125}} == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == *{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600125 He fichenn FIDE] *{{en}}[http://www.wtharvey.com/gapr.html 35 Lec'hiadenn a-bouez ag he fartiennoù ] *{{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=16111 He fartiennoù e Chessgames] {{DEFAULTSORT:Gaprindachvili, Nona}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1941]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:Kampionezed bedel echedoù]] mwleq9y3dk3q6d5ehk39p086nw5n4w8 2188238 2188237 2026-04-22T03:53:33Z Dakbzh 58931 + Kampionad soviedat ar Maouezi - Astenn. 2188238 wikitext text/x-wiki [[File:Nona Gaprindaschwili 1982 Kissingen.jpg|right|180px|Nona Gaprindachvili e Tournamant etrekadel [[Bad Kissingen]] e 1982.]] '''Nona Gaprindachvili''' (e [[jorjieg]]: ნონა გაფრინდაშვილი), ganet d'an [[3 a viz Mae]] [[1941]] e [[Zougdidi]], e Republik [[Jorjia (bro)|Jorjia]] ([[Unaniezh Soviedel]]), a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia (bro)|jorjian]] ha [[URSS|soviedat]].<br/>Mestr Meur (GM) eo abaoe 1978, Mestrez-veur (WGM) e oa abaoe 1976, Mestr Etrebroadel (IM) e oa abaoe 1962, Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1961, Tredeog Broadel eo abaoe 2013<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13310828 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 185 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Ebrel 2026, 2 128 he renk ''Fonnapl'' ha 2 124 he renk ''Luc'hedenn''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600125 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 495 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 1987.<br/> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === === [[Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel (maouezi)|Kampionad soviedat ar Maouezi]] === C'hoariet he deus meur a wezh<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/pbjz9lbk.html]</ref>. {| class="wikitable" |Miz ha bloaz||Niverenn ar C'hampionad||Kêr||Poentoù||Renk |- |Du 1957||17||[[Vilnius]]||8/17 (+ 6, = 4, - 7)||11-13/18 |- |Du 1960||20||[[Riga]]||11,5/18 (+ 7, = 9, - 2)||4/19 |- |1964||24||[[Tbilisi]]||15/19||1/20 |- |1973||36||[[Tbilisi]]||13/19||1/20 |- |1981||41||[[Ivano-Frankivsk]]||12/17||1/18, rampo gant [[Nana Ioseliani]] |- |1983||43||[[Vilnius]]||12,5/17||1/18 |- |1985||45||[[Yerevan]]||12,5/17||1/18 |- |} ==== Kampionad bedel ar Maouezi ==== Kampionez e voe etre 1962 ha 1978. === Kevezadegoù dre skipailh === === [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] === C'hoariet he deus e skipailh [[URSS]] etre 1963 ha 1990 hag e skipailh [[Jorjia]] e 1992 <ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/pbjz9lbk.html]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn Hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh |- |1963||1||2||{{YUG}} [[Split]] ||11,5/12 (+ 11, = 1, - 0)||95,8||1||aour||1||aour |- |1966||1||3||[[Republik Kevreadel Alamagn]] [[Oberhausen]] || 9/10 (+ 8, = 2, - 1)||81,8||1||aour||1||aour |- |1969||1||4||{{Polonia}} [[Lublin]] ||9,5/10 (+ 9, = 1, - 0)||95||1||aour||1||aour |- |1972||1||5 (20)||{{YUG}} [[Skopje]] ||6,5/8 (+ 5, = 3, - 0)||81,3||1||aour||1||aour |- |1974||1||6||{{Kolombia}} [[Medellín (Kolombia)|Medellín]] ||10/12 (+ 8, = 4, - 0)||83,3||1||aour||1||aour |- |1978||2||8 (23)||{{Arc'hantina}} [[Buenos Aires]] ||9,5/11 (+ 8, = 3, - 0)||86,4||1||aour||1||aour |- |1980||2||9 (24)||{{Malta}} [[Valletta]] ||9,5/12 (+ 8, = 3, - 1)||79,2||1||aour||1||aour |- |1982||3||10 (25)||{{Suis}} [[Luzern]]||11,5/13 (+ 10, = 3, - 0)||88,5||2||argant||1||aour |- |1984||3||11 (26)||{{Gres}} [[Thessaloniki]]||8,5/10 (+ 7, = 3, - 0)||85||1||argant||1||aour |- |1986||3||12 (27)||{{EAU}} [[Dubai]]||10/10 (+ 10, = 0, - 0)||100||1||aour||1||aour |- |1990||2||14 (28)||{{Yougoslavia}} [[Novi Sad]]||7,5/10 (+ 7, = 1, - 0)||75||2||argant||2 |- |1992||2||15 (29)||{{Slovenia}} [[Bled]]||4/9 (+ 3, = 2, - 4)||44,4||42||-||1||aour |- |} {{EloChart|Q13600125}} == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == *{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600125 He fichenn FIDE] *{{en}}[http://www.wtharvey.com/gapr.html 35 Lec'hiadenn a-bouez ag he fartiennoù ] *{{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=16111 He fartiennoù e Chessgames] {{DEFAULTSORT:Gaprindachvili, Nona}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1941]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:Kampionezed bedel echedoù]] llabhaiz9ygim804qjmzfn6faiurncu 2188246 2188238 2026-04-22T09:46:33Z Dakbzh 58931 + Kampionad bedel dre skipailh (Maouezi) - 1997. 2188246 wikitext text/x-wiki [[File:Nona Gaprindaschwili 1982 Kissingen.jpg|right|180px|Nona Gaprindachvili e Tournamant etrekadel [[Bad Kissingen]] e 1982.]] '''Nona Gaprindachvili''' (e [[jorjieg]]: ნონა გაფრინდაშვილი), ganet d'an [[3 a viz Mae]] [[1941]] e [[Zougdidi]], e Republik [[Jorjia (bro)|Jorjia]] ([[Unaniezh Soviedel]]), a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia (bro)|jorjian]] ha [[URSS|soviedat]].<br/>Mestr Meur (GM) eo abaoe 1978, Mestrez-veur (WGM) e oa abaoe 1976, Mestr Etrebroadel (IM) e oa abaoe 1962, Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1961, Tredeog Broadel eo abaoe 2013<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13310828 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 185 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Ebrel 2026, 2 128 he renk ''Fonnapl'' ha 2 124 he renk ''Luc'hedenn''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600125 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 495 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 1987.<br/> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === === [[Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel (maouezi)|Kampionad soviedat ar Maouezi]] === C'hoariet he deus meur a wezh<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/pbjz9lbk.html]</ref>. {| class="wikitable" |Miz ha bloaz||Niverenn ar C'hampionad||Kêr||Poentoù||Renk |- |Du 1957||17||[[Vilnius]]||8/17 (+ 6, = 4, - 7)||11-13/18 |- |Du 1960||20||[[Riga]]||11,5/18 (+ 7, = 9, - 2)||4/19 |- |1964||24||[[Tbilisi]]||15/19||1/20 |- |1973||36||[[Tbilisi]]||13/19||1/20 |- |1981||41||[[Ivano-Frankivsk]]||12/17||1/18, rampo gant [[Nana Ioseliani]] |- |1983||43||[[Vilnius]]||12,5/17||1/18 |- |1985||45||[[Yerevan]]||12,5/17||1/18 |- |} ==== Kampionad bedel ar Maouezi ==== Kampionez e voe etre 1962 ha 1978. === Kevezadegoù dre skipailh === ==== Kampionad bedel (Maouezi) ==== C'hoariet he deus ur wezh e skipailh [[Jorjia]]<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/pbjz9lbk.html]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù|| |- |1997||erlec'hierez 2||2||{{YUG}} [[Split]] ||0/2 (+ 0, = 0, - 2) ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus e skipailh [[URSS]] etre 1963 ha 1990 hag e skipailh [[Jorjia]] e 1992 <ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/pbjz9lbk.html]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn Hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh |- |1963||1||2||{{YUG}} [[Split]] ||11,5/12 (+ 11, = 1, - 0)||95,8||1||aour||1||aour |- |1966||1||3||[[Republik Kevreadel Alamagn]] [[Oberhausen]] || 9/10 (+ 8, = 2, - 1)||81,8||1||aour||1||aour |- |1969||1||4||{{Polonia}} [[Lublin]] ||9,5/10 (+ 9, = 1, - 0)||95||1||aour||1||aour |- |1972||1||5 (20)||{{YUG}} [[Skopje]] ||6,5/8 (+ 5, = 3, - 0)||81,3||1||aour||1||aour |- |1974||1||6||{{Kolombia}} [[Medellín (Kolombia)|Medellín]] ||10/12 (+ 8, = 4, - 0)||83,3||1||aour||1||aour |- |1978||2||8 (23)||{{Arc'hantina}} [[Buenos Aires]] ||9,5/11 (+ 8, = 3, - 0)||86,4||1||aour||1||aour |- |1980||2||9 (24)||{{Malta}} [[Valletta]] ||9,5/12 (+ 8, = 3, - 1)||79,2||1||aour||1||aour |- |1982||3||10 (25)||{{Suis}} [[Luzern]]||11,5/13 (+ 10, = 3, - 0)||88,5||2||argant||1||aour |- |1984||3||11 (26)||{{Gres}} [[Thessaloniki]]||8,5/10 (+ 7, = 3, - 0)||85||1||argant||1||aour |- |1986||3||12 (27)||{{EAU}} [[Dubai]]||10/10 (+ 10, = 0, - 0)||100||1||aour||1||aour |- |1990||2||14 (28)||{{Yougoslavia}} [[Novi Sad]]||7,5/10 (+ 7, = 1, - 0)||75||2||argant||2 |- |1992||2||15 (29)||{{Slovenia}} [[Bled]]||4/9 (+ 3, = 2, - 4)||44,4||42||-||1||aour |- |} {{EloChart|Q13600125}} == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == *{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600125 He fichenn FIDE] *{{en}}[http://www.wtharvey.com/gapr.html 35 Lec'hiadenn a-bouez ag he fartiennoù ] *{{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=16111 He fartiennoù e Chessgames] {{DEFAULTSORT:Gaprindachvili, Nona}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1941]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:Kampionezed bedel echedoù]] 36id35rxd0a528q2tvsdrgzhievfrzr 2188247 2188246 2026-04-22T09:47:27Z Dakbzh 58931 2188247 wikitext text/x-wiki [[File:Nona Gaprindaschwili 1982 Kissingen.jpg|right|180px|Nona Gaprindachvili e Tournamant etrekadel [[Bad Kissingen]] e 1982.]] '''Nona Gaprindachvili''' (e [[jorjieg]]: ნონა გაფრინდაშვილი), ganet d'an [[3 a viz Mae]] [[1941]] e [[Zougdidi]], e Republik [[Jorjia (bro)|Jorjia]] ([[Unaniezh Soviedel]]), a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia (bro)|jorjian]] ha [[URSS|soviedat]].<br/>Mestr Meur (GM) eo abaoe 1978, Mestrez-veur (WGM) e oa abaoe 1976, Mestr Etrebroadel (IM) e oa abaoe 1962, Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1961, Tredeog Broadel eo abaoe 2013<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13310828 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 185 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Ebrel 2026, 2 128 he renk ''Fonnapl'' ha 2 124 he renk ''Luc'hedenn''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600125 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 495 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 1987.<br/> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === === [[Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel (maouezi)|Kampionad soviedat ar Maouezi]] === C'hoariet he deus meur a wezh<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/pbjz9lbk.html]</ref>. {| class="wikitable" |Miz ha bloaz||Niverenn ar C'hampionad||Kêr||Poentoù||Renk |- |Du 1957||17||[[Vilnius]]||8/17 (+ 6, = 4, - 7)||11-13/18 |- |Du 1960||20||[[Riga]]||11,5/18 (+ 7, = 9, - 2)||4/19 |- |1964||24||[[Tbilisi]]||15/19||1/20 |- |1973||36||[[Tbilisi]]||13/19||1/20 |- |1981||41||[[Ivano-Frankivsk]]||12/17||1/18, rampo gant [[Nana Ioseliani]] |- |1983||43||[[Vilnius]]||12,5/17||1/18 |- |1985||45||[[Yerevan]]||12,5/17||1/18 |- |} ==== Kampionad bedel ar Maouezi ==== Kampionez e voe etre 1962 ha 1978. === Kevezadegoù dre skipailh === ==== Kampionad bedel (Maouezi) ==== C'hoariet he deus ur wezh e skipailh [[Jorjia]]<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/pbjz9lbk.html]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù|| |- |1997||erlec'hierez 2||2||{{YUG}} [[Split]] ||0/2 (+ 0, = 0, - 2) |- |} ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus e skipailh [[URSS]] etre 1963 ha 1990 hag e skipailh [[Jorjia]] e 1992 <ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/pbjz9lbk.html]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn Hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh |- |1963||1||2||{{YUG}} [[Split]] ||11,5/12 (+ 11, = 1, - 0)||95,8||1||aour||1||aour |- |1966||1||3||[[Republik Kevreadel Alamagn]] [[Oberhausen]] || 9/10 (+ 8, = 2, - 1)||81,8||1||aour||1||aour |- |1969||1||4||{{Polonia}} [[Lublin]] ||9,5/10 (+ 9, = 1, - 0)||95||1||aour||1||aour |- |1972||1||5 (20)||{{YUG}} [[Skopje]] ||6,5/8 (+ 5, = 3, - 0)||81,3||1||aour||1||aour |- |1974||1||6||{{Kolombia}} [[Medellín (Kolombia)|Medellín]] ||10/12 (+ 8, = 4, - 0)||83,3||1||aour||1||aour |- |1978||2||8 (23)||{{Arc'hantina}} [[Buenos Aires]] ||9,5/11 (+ 8, = 3, - 0)||86,4||1||aour||1||aour |- |1980||2||9 (24)||{{Malta}} [[Valletta]] ||9,5/12 (+ 8, = 3, - 1)||79,2||1||aour||1||aour |- |1982||3||10 (25)||{{Suis}} [[Luzern]]||11,5/13 (+ 10, = 3, - 0)||88,5||2||argant||1||aour |- |1984||3||11 (26)||{{Gres}} [[Thessaloniki]]||8,5/10 (+ 7, = 3, - 0)||85||1||argant||1||aour |- |1986||3||12 (27)||{{EAU}} [[Dubai]]||10/10 (+ 10, = 0, - 0)||100||1||aour||1||aour |- |1990||2||14 (28)||{{Yougoslavia}} [[Novi Sad]]||7,5/10 (+ 7, = 1, - 0)||75||2||argant||2 |- |1992||2||15 (29)||{{Slovenia}} [[Bled]]||4/9 (+ 3, = 2, - 4)||44,4||42||-||1||aour |- |} {{EloChart|Q13600125}} == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == *{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600125 He fichenn FIDE] *{{en}}[http://www.wtharvey.com/gapr.html 35 Lec'hiadenn a-bouez ag he fartiennoù ] *{{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=16111 He fartiennoù e Chessgames] {{DEFAULTSORT:Gaprindachvili, Nona}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1941]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:Kampionezed bedel echedoù]] 9ai4ads5mn99ivjc2iwgihbtplw45i4 2188248 2188247 2026-04-22T09:54:52Z Dakbzh 58931 + Difaz. ha resisadennoù. 2188248 wikitext text/x-wiki [[File:Nona Gaprindaschwili 1982 Kissingen.jpg|right|180px|Nona Gaprindachvili e Tournamant etrekadel [[Bad Kissingen]] e 1982.]] '''Nona Gaprindachvili''' (e [[jorjieg]]: ნონა გაფრინდაშვილი), ganet d'an [[3 a viz Mae]] [[1941]] e [[Zougdidi]], e Republik [[Jorjia (bro)|Jorjia]] ([[Unaniezh Soviedel]]), a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia (bro)|jorjian]] ha [[URSS|soviedat]].<br/>Mestr Meur (GM) eo abaoe 1978, Mestrez-veur (WGM) e oa abaoe 1976, Mestr Etrebroadel (IM) e oa abaoe 1962, Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1961, Tredeog Broadel eo abaoe 2013<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13310828 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 185 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Ebrel 2026, 2 128 he renk ''Fonnapl'' ha 2 124 he renk ''Luc'hedenn''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600125 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 495 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 1987.<br/> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === === [[Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel (maouezi)|Kampionad soviedat ar Maouezi]] === C'hoariet he deus meur a wezh<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/pbjz9lbk.html]</ref>. {| class="wikitable" |Miz ha bloaz||Niverenn ar C'hampionad||Kêr||Poentoù||Renk |- |Du 1957||17||[[Vilnius]]||8/17 (+ 6, = 4, - 7)||11-13/18 |- |Du 1960||20||[[Riga]]||11,5/18 (+ 7, = 9, - 2)||4/19 |- |1964||24||[[Tbilisi]]||15/19||1/20 |- |1973||36||[[Tbilisi]]||13/19||1/20 |- |1981||41||[[Ivano-Frankivsk]]||12/17||1/18, rampo gant [[Nana Ioseliani]] |- |1983||43||[[Vilnius]]||12,5/17||1/18 |- |1985||45||[[Yerevan]]||12,5/17||1/18 |- |} ==== Kampionad bedel ar Maouezi ==== Kampionez e voe etre 1962 ha 1978. === Kevezadegoù dre skipailh === ==== Kampionad bedel (kemmesk) ==== C'hoariet he deus ur wezh e skipailh kemmesk [[Jorjia]]<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/pbjz9lbk.html World Men's Team Cess Championship - Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" !|Mizioù ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn ar C'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù|| |- |Here ha Du 1997||erlec'hierez 2||4||{{Suis}} [[Luzern]] ||0/2 (+ 0, = 0, - 2) |- |} ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus e skipailh [[URSS]] etre 1963 ha 1990 hag e skipailh [[Jorjia]] e 1992 <ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/pbjz9lbk.html]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn Hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh |- |1963||1||2||{{YUG}} [[Split]] ||11,5/12 (+ 11, = 1, - 0)||95,8||1||aour||1||aour |- |1966||1||3||[[Republik Kevreadel Alamagn]] [[Oberhausen]] || 9/10 (+ 8, = 2, - 1)||81,8||1||aour||1||aour |- |1969||1||4||{{Polonia}} [[Lublin]] ||9,5/10 (+ 9, = 1, - 0)||95||1||aour||1||aour |- |1972||1||5 (20)||{{YUG}} [[Skopje]] ||6,5/8 (+ 5, = 3, - 0)||81,3||1||aour||1||aour |- |1974||1||6||{{Kolombia}} [[Medellín (Kolombia)|Medellín]] ||10/12 (+ 8, = 4, - 0)||83,3||1||aour||1||aour |- |1978||2||8 (23)||{{Arc'hantina}} [[Buenos Aires]] ||9,5/11 (+ 8, = 3, - 0)||86,4||1||aour||1||aour |- |1980||2||9 (24)||{{Malta}} [[Valletta]] ||9,5/12 (+ 8, = 3, - 1)||79,2||1||aour||1||aour |- |1982||3||10 (25)||{{Suis}} [[Luzern]]||11,5/13 (+ 10, = 3, - 0)||88,5||2||argant||1||aour |- |1984||3||11 (26)||{{Gres}} [[Thessaloniki]]||8,5/10 (+ 7, = 3, - 0)||85||1||argant||1||aour |- |1986||3||12 (27)||{{EAU}} [[Dubai]]||10/10 (+ 10, = 0, - 0)||100||1||aour||1||aour |- |1990||2||14 (28)||{{Yougoslavia}} [[Novi Sad]]||7,5/10 (+ 7, = 1, - 0)||75||2||argant||2 |- |1992||2||15 (29)||{{Slovenia}} [[Bled]]||4/9 (+ 3, = 2, - 4)||44,4||42||-||1||aour |- |} {{EloChart|Q13600125}} == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == *{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600125 He fichenn FIDE] *{{en}}[http://www.wtharvey.com/gapr.html 35 Lec'hiadenn a-bouez ag he fartiennoù ] *{{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=16111 He fartiennoù e Chessgames] {{DEFAULTSORT:Gaprindachvili, Nona}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1941]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:Kampionezed bedel echedoù]] 56kzo01h2gin284h42fb96mcpqqvdrx 2188249 2188248 2026-04-22T10:14:06Z Dakbzh 58931 2188249 wikitext text/x-wiki [[File:Nona Gaprindaschwili 1982 Kissingen.jpg|right|180px|Nona Gaprindachvili e Tournamant etrekadel [[Bad Kissingen]] e 1982.]] '''Nona Gaprindachvili''' (e [[jorjieg]]: ნონა გაფრინდაშვილი), ganet d'an [[3 a viz Mae]] [[1941]] e [[Zougdidi]], e Republik [[RSS Jorjia|Jorjia]] ([[Unaniezh Soviedel]]), a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia (bro)|jorjian]] ha [[URSS|soviedat]].<br/>Mestr Meur (GM) eo abaoe 1978, Mestrez-veur (WGM) e oa abaoe 1976, Mestr Etrebroadel (IM) e oa abaoe 1962, Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1961, Tredeog Broadel eo abaoe 2013<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13310828 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 185 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Ebrel 2026, 2 128 he renk ''Fonnapl'' ha 2 124 he renk ''Luc'hedenn''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600125 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 495 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 1987.<br/> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === === [[Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel (maouezi)|Kampionad soviedat ar Maouezi]] === C'hoariet he deus meur a wezh<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/pbjz9lbk.html]</ref>. {| class="wikitable" |Miz ha bloaz||Niverenn ar C'hampionad||Kêr||Poentoù||Renk |- |Du 1957||17||[[Vilnius]]||8/17 (+ 6, = 4, - 7)||11-13/18 |- |Du 1960||20||[[Riga]]||11,5/18 (+ 7, = 9, - 2)||4/19 |- |1964||24||[[Tbilisi]]||15/19||1/20 |- |1973||36||[[Tbilisi]]||13/19||1/20 |- |1981||41||[[Ivano-Frankivsk]]||12/17||1/18, rampo gant [[Nana Ioseliani]] |- |1983||43||[[Vilnius]]||12,5/17||1/18 |- |1985||45||[[Yerevan]]||12,5/17||1/18 |- |} ==== Kampionad bedel ar Maouezi ==== Kampionez e voe etre 1962 ha 1978. === Kevezadegoù dre skipailh === ==== Kampionad bedel (kemmesk) ==== C'hoariet he deus ur wezh e skipailh kemmesk [[Jorjia]]<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/pbjz9lbk.html World Men's Team Cess Championship - Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" !|Mizioù ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn ar C'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù|| |- |Here ha Du 1997||erlec'hierez 2||4||{{Suis}} [[Luzern]] ||0/2 (+ 0, = 0, - 2) |- |} ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus e skipailh [[URSS]] etre 1963 ha 1990 hag e skipailh [[Jorjia]] e 1992 <ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/pbjz9lbk.html]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn Hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh |- |1963||1||2||{{YUG}} [[Split]] ||11,5/12 (+ 11, = 1, - 0)||95,8||1||aour||1||aour |- |1966||1||3||[[Republik Kevreadel Alamagn]] [[Oberhausen]] || 9/10 (+ 8, = 2, - 1)||81,8||1||aour||1||aour |- |1969||1||4||{{Polonia}} [[Lublin]] ||9,5/10 (+ 9, = 1, - 0)||95||1||aour||1||aour |- |1972||1||5 (20)||{{YUG}} [[Skopje]] ||6,5/8 (+ 5, = 3, - 0)||81,3||1||aour||1||aour |- |1974||1||6||{{Kolombia}} [[Medellín (Kolombia)|Medellín]] ||10/12 (+ 8, = 4, - 0)||83,3||1||aour||1||aour |- |1978||2||8 (23)||{{Arc'hantina}} [[Buenos Aires]] ||9,5/11 (+ 8, = 3, - 0)||86,4||1||aour||1||aour |- |1980||2||9 (24)||{{Malta}} [[Valletta]] ||9,5/12 (+ 8, = 3, - 1)||79,2||1||aour||1||aour |- |1982||3||10 (25)||{{Suis}} [[Luzern]]||11,5/13 (+ 10, = 3, - 0)||88,5||2||argant||1||aour |- |1984||3||11 (26)||{{Gres}} [[Thessaloniki]]||8,5/10 (+ 7, = 3, - 0)||85||1||argant||1||aour |- |1986||3||12 (27)||{{EAU}} [[Dubai]]||10/10 (+ 10, = 0, - 0)||100||1||aour||1||aour |- |1990||2||14 (28)||{{Yougoslavia}} [[Novi Sad]]||7,5/10 (+ 7, = 1, - 0)||75||2||argant||2 |- |1992||2||15 (29)||{{Slovenia}} [[Bled]]||4/9 (+ 3, = 2, - 4)||44,4||42||-||1||aour |- |} {{EloChart|Q13600125}} == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == *{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600125 He fichenn FIDE] *{{en}}[http://www.wtharvey.com/gapr.html 35 Lec'hiadenn a-bouez ag he fartiennoù ] *{{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=16111 He fartiennoù e Chessgames] {{DEFAULTSORT:Gaprindachvili, Nona}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1941]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:Kampionezed bedel echedoù]] 08jywjm1ubb96lsiv6tg4j4tsy682r8 2188250 2188249 2026-04-22T10:22:19Z Dakbzh 58931 + Kampionad jorjiat an echedoù (Maouezi). 2188250 wikitext text/x-wiki [[File:Nona Gaprindaschwili 1982 Kissingen.jpg|right|180px|Nona Gaprindachvili e Tournamant etrekadel [[Bad Kissingen]] e 1982.]] '''Nona Gaprindachvili''' (e [[jorjieg]]: ნონა გაფრინდაშვილი), ganet d'an [[3 a viz Mae]] [[1941]] e [[Zougdidi]], e Republik [[RSS Jorjia|Jorjia]] ([[Unaniezh Soviedel]]), a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia (bro)|jorjian]] ha [[URSS|soviedat]].<br/>Mestr Meur (GM) eo abaoe 1978, Mestrez-veur (WGM) e oa abaoe 1976, Mestr Etrebroadel (IM) e oa abaoe 1962, Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1961, Tredeog Broadel eo abaoe 2013<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13310828 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 185 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Ebrel 2026, 2 128 he renk ''Fonnapl'' ha 2 124 he renk ''Luc'hedenn''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600125 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 495 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 1987.<br/> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== [[Kampionad jorjiat an echedoù|Kampionad jorjiat an echedoù (Maouezi)]] ==== Trec'h e voe e 1956, e 1959, e 1960 hag e 1961. ==== [[Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel (maouezi)|Kampionad soviedat ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus meur a wezh<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/pbjz9lbk.html]</ref>. {| class="wikitable" |Miz ha bloaz||Niverenn ar C'hampionad||Kêr||Poentoù||Renk |- |Du 1957||17||[[Vilnius]]||8/17 (+ 6, = 4, - 7)||11-13/18 |- |Du 1960||20||[[Riga]]||11,5/18 (+ 7, = 9, - 2)||4/19 |- |1964||24||[[Tbilisi]]||15/19||1/20 |- |1973||36||[[Tbilisi]]||13/19||1/20 |- |1981||41||[[Ivano-Frankivsk]]||12/17||1/18, rampo gant [[Nana Ioseliani]] |- |1983||43||[[Vilnius]]||12,5/17||1/18 |- |1985||45||[[Yerevan]]||12,5/17||1/18 |- |} ==== Kampionad bedel ar Maouezi ==== Kampionez e voe etre 1962 ha 1978. === Kevezadegoù dre skipailh === ==== Kampionad bedel (kemmesk) ==== C'hoariet he deus ur wezh e skipailh kemmesk [[Jorjia]]<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/pbjz9lbk.html World Men's Team Cess Championship - Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" !|Mizioù ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn ar C'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù|| |- |Here ha Du 1997||erlec'hierez 2||4||{{Suis}} [[Luzern]] ||0/2 (+ 0, = 0, - 2) |- |} ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus e skipailh [[URSS]] etre 1963 ha 1990 hag e skipailh [[Jorjia]] e 1992 <ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/pbjz9lbk.html]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn Hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh |- |1963||1||2||{{YUG}} [[Split]] ||11,5/12 (+ 11, = 1, - 0)||95,8||1||aour||1||aour |- |1966||1||3||[[Republik Kevreadel Alamagn]] [[Oberhausen]] || 9/10 (+ 8, = 2, - 1)||81,8||1||aour||1||aour |- |1969||1||4||{{Polonia}} [[Lublin]] ||9,5/10 (+ 9, = 1, - 0)||95||1||aour||1||aour |- |1972||1||5 (20)||{{YUG}} [[Skopje]] ||6,5/8 (+ 5, = 3, - 0)||81,3||1||aour||1||aour |- |1974||1||6||{{Kolombia}} [[Medellín (Kolombia)|Medellín]] ||10/12 (+ 8, = 4, - 0)||83,3||1||aour||1||aour |- |1978||2||8 (23)||{{Arc'hantina}} [[Buenos Aires]] ||9,5/11 (+ 8, = 3, - 0)||86,4||1||aour||1||aour |- |1980||2||9 (24)||{{Malta}} [[Valletta]] ||9,5/12 (+ 8, = 3, - 1)||79,2||1||aour||1||aour |- |1982||3||10 (25)||{{Suis}} [[Luzern]]||11,5/13 (+ 10, = 3, - 0)||88,5||2||argant||1||aour |- |1984||3||11 (26)||{{Gres}} [[Thessaloniki]]||8,5/10 (+ 7, = 3, - 0)||85||1||argant||1||aour |- |1986||3||12 (27)||{{EAU}} [[Dubai]]||10/10 (+ 10, = 0, - 0)||100||1||aour||1||aour |- |1990||2||14 (28)||{{Yougoslavia}} [[Novi Sad]]||7,5/10 (+ 7, = 1, - 0)||75||2||argant||2 |- |1992||2||15 (29)||{{Slovenia}} [[Bled]]||4/9 (+ 3, = 2, - 4)||44,4||42||-||1||aour |- |} {{EloChart|Q13600125}} == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == *{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600125 He fichenn FIDE] *{{en}}[http://www.wtharvey.com/gapr.html 35 Lec'hiadenn a-bouez ag he fartiennoù ] *{{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=16111 He fartiennoù e Chessgames] {{DEFAULTSORT:Gaprindachvili, Nona}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1941]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:Kampionezed bedel echedoù]] dwoy0vuygwdl3pr7zv0c7e0tzvnzil9 2188252 2188250 2026-04-22T10:49:35Z Dakbzh 58931 + Kemmet, o c'hortoz ur vammenn suroc'h. 2188252 wikitext text/x-wiki [[File:Nona Gaprindaschwili 1982 Kissingen.jpg|right|180px|Nona Gaprindachvili e Tournamant etrekadel [[Bad Kissingen]] e 1982.]] '''Nona Gaprindachvili''' (e [[jorjieg]]: ნონა გაფრინდაშვილი), ganet d'an [[3 a viz Mae]] [[1941]] e [[Zougdidi]], e Republik [[RSS Jorjia|Jorjia]] ([[Unaniezh Soviedel]]), a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia (bro)|jorjian]] ha [[URSS|soviedat]].<br/>Mestr Meur (GM) eo abaoe 1978, Mestrez-veur (WGM) e oa abaoe 1976, Mestr Etrebroadel (IM) e oa abaoe 1962, Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1961, Tredeog Broadel eo abaoe 2013<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13310828 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 185 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Ebrel 2026, 2 128 he renk ''Fonnapl'' ha 2 124 he renk ''Luc'hedenn''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600125 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 495 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 1987.<br/> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== [[Kampionad jorjiat an echedoù|Kampionad jorjiat an echedoù (Maouezi)]] ==== Trec'h e voe e 1956, e 1959, e 1960 hag e 1961. ==== [[Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel (maouezi)|Kampionad soviedat ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus meur a wezh<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/pbjz9lbk.html]</ref>. {| class="wikitable" |Miz ha bloaz||Niverenn ar C'hampionad||Kêr||Poentoù||Renk |- |Du 1957||17||[[Vilnius]]||8/17 (+ 6, = 4, - 7)||11-13/18 |- |Du 1960||20||[[Riga]]||11,5/18 (+ 7, = 9, - 2)||4/19 |- |1964||24||[[Tbilisi]]||15/19||1/20 |- |1973||36||[[Tbilisi]]||13/19||1/20 |- |1981||41||[[Ivano-Frankivsk]]||12/17||1/18, rampo gant [[Nana Ioseliani]] |- |1983||43||[[Vilnius]]||12,5/17||1/18 |- |1985||45||[[Yerevan]]||12,5/17||1/18 |- |} ==== Kampionad bedel ar Maouezi ==== Kampionez e voe etre 1962 ha 1978. === Kevezadegoù dre skipailh === ==== Kampionad bedel (Maouezi) ==== C'hoariet he deus ur wezh e skipailh [[Jorjia]]<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/pbjz9lbk.html 4th World Team Chess Championship: Lucerne 1997 - Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" !|Mizioù ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn ar C'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù|| |- |Here ha Du 1997||erlec'hierez 2||4||{{Suis}} [[Luzern]] ||0/2 (+ 0, = 0, - 2) |- |} ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus e skipailh [[URSS]] etre 1963 ha 1990 hag e skipailh [[Jorjia]] e 1992 <ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/pbjz9lbk.html]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn Hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh |- |1963||1||2||{{YUG}} [[Split]] ||11,5/12 (+ 11, = 1, - 0)||95,8||1||aour||1||aour |- |1966||1||3||[[Republik Kevreadel Alamagn]] [[Oberhausen]] || 9/10 (+ 8, = 2, - 1)||81,8||1||aour||1||aour |- |1969||1||4||{{Polonia}} [[Lublin]] ||9,5/10 (+ 9, = 1, - 0)||95||1||aour||1||aour |- |1972||1||5 (20)||{{YUG}} [[Skopje]] ||6,5/8 (+ 5, = 3, - 0)||81,3||1||aour||1||aour |- |1974||1||6||{{Kolombia}} [[Medellín (Kolombia)|Medellín]] ||10/12 (+ 8, = 4, - 0)||83,3||1||aour||1||aour |- |1978||2||8 (23)||{{Arc'hantina}} [[Buenos Aires]] ||9,5/11 (+ 8, = 3, - 0)||86,4||1||aour||1||aour |- |1980||2||9 (24)||{{Malta}} [[Valletta]] ||9,5/12 (+ 8, = 3, - 1)||79,2||1||aour||1||aour |- |1982||3||10 (25)||{{Suis}} [[Luzern]]||11,5/13 (+ 10, = 3, - 0)||88,5||2||argant||1||aour |- |1984||3||11 (26)||{{Gres}} [[Thessaloniki]]||8,5/10 (+ 7, = 3, - 0)||85||1||argant||1||aour |- |1986||3||12 (27)||{{EAU}} [[Dubai]]||10/10 (+ 10, = 0, - 0)||100||1||aour||1||aour |- |1990||2||14 (28)||{{Yougoslavia}} [[Novi Sad]]||7,5/10 (+ 7, = 1, - 0)||75||2||argant||2 |- |1992||2||15 (29)||{{Slovenia}} [[Bled]]||4/9 (+ 3, = 2, - 4)||44,4||42||-||1||aour |- |} {{EloChart|Q13600125}} == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == *{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600125 He fichenn FIDE] *{{en}}[http://www.wtharvey.com/gapr.html 35 Lec'hiadenn a-bouez ag he fartiennoù ] *{{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=16111 He fartiennoù e Chessgames] {{DEFAULTSORT:Gaprindachvili, Nona}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1941]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:Kampionezed bedel echedoù]] ap6dxyhrmighzbahhkflch7vi4neb9g 2188254 2188252 2026-04-22T11:20:31Z Dakbzh 58931 + Kampionad europat ar Maouezi. 2188254 wikitext text/x-wiki [[File:Nona Gaprindaschwili 1982 Kissingen.jpg|right|180px|Nona Gaprindachvili e Tournamant etrekadel [[Bad Kissingen]] e 1982.]] '''Nona Gaprindachvili''' (e [[jorjieg]]: ნონა გაფრინდაშვილი), ganet d'an [[3 a viz Mae]] [[1941]] e [[Zougdidi]], e Republik [[RSS Jorjia|Jorjia]] ([[Unaniezh Soviedel]]), a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia (bro)|jorjian]] ha [[URSS|soviedat]].<br/>Mestr Meur (GM) eo abaoe 1978, Mestrez-veur (WGM) e oa abaoe 1976, Mestr Etrebroadel (IM) e oa abaoe 1962, Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1961, Tredeog Broadel eo abaoe 2013<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13310828 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 185 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Ebrel 2026, 2 128 he renk ''Fonnapl'' ha 2 124 he renk ''Luc'hedenn''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600125 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 495 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 1987.<br/> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== [[Kampionad jorjiat an echedoù|Kampionad jorjiat an echedoù (Maouezi)]] ==== Trec'h e voe e 1956, e 1959, e 1960 hag e 1961. ==== [[Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel (maouezi)|Kampionad soviedat ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus meur a wezh<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/pbjz9lbk.html]</ref>. {| class="wikitable" |Miz ha bloaz||Niverenn ar C'hampionad||Kêr||Poentoù||Renk |- |Du 1957||17||[[Vilnius]]||8/17 (+ 6, = 4, - 7)||11-13/18 |- |Du 1960||20||[[Riga]]||11,5/18 (+ 7, = 9, - 2)||4/19 |- |1964||24||[[Tbilisi]]||15/19||1/20 |- |1973||36||[[Tbilisi]]||13/19||1/20 |- |1981||41||[[Ivano-Frankivsk]]||12/17||1/18, rampo gant [[Nana Ioseliani]] |- |1983||43||[[Vilnius]]||12,5/17||1/18 |- |1985||45||[[Yerevan]]||12,5/17||1/18 |- |} ==== Kampionad europat ar Maouezi ==== C'hoariet he deus meur a wezh<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/pbjz9lbk.html]</ref>. {| class="wikitable" |Mizioù ha bloaz||Niverenn ar C'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||||Renk |- |Mae 2000||1||{{Jorjia}} [[Batoumi]]||2,5/6 (+ 1, = 3, - 2)||16/32 |- |Ebrel 2001||2||{{Polonia}} [[Varsovia]]||4,5/11 (+ 3, = 3, - 5)||115/157 |- |Mae 2002||3||{{Bulgaria}} [[varna]]||5,5/11 (+ 3, = 5, - 3)||61/114 |- |Even 2003||4||{{Turkia}} [[Silivri]]||5,5/11 (+ 5, = 1, - 5)||62/115 |- |} ==== Kampionad bedel ar Maouezi ==== Kampionez e voe etre 1962 ha 1978. === Kevezadegoù dre skipailh === ==== Kampionad bedel (Maouezi) ==== C'hoariet he deus ur wezh e skipailh [[Jorjia]]<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/pbjz9lbk.html 4th World Team Chess Championship: Lucerne 1997 - Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" !|Mizioù ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn ar C'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù|| |- |Here ha Du 1997||erlec'hierez 2||4||{{Suis}} [[Luzern]] ||0/2 (+ 0, = 0, - 2) |- |} ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus e skipailh [[URSS]] etre 1963 ha 1990 hag e skipailh [[Jorjia]] e 1992 <ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/pbjz9lbk.html]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn Hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh |- |1963||1||2||{{YUG}} [[Split]] ||11,5/12 (+ 11, = 1, - 0)||95,8||1||aour||1||aour |- |1966||1||3||[[Republik Kevreadel Alamagn]] [[Oberhausen]] || 9/10 (+ 8, = 2, - 1)||81,8||1||aour||1||aour |- |1969||1||4||{{Polonia}} [[Lublin]] ||9,5/10 (+ 9, = 1, - 0)||95||1||aour||1||aour |- |1972||1||5 (20)||{{YUG}} [[Skopje]] ||6,5/8 (+ 5, = 3, - 0)||81,3||1||aour||1||aour |- |1974||1||6||{{Kolombia}} [[Medellín (Kolombia)|Medellín]] ||10/12 (+ 8, = 4, - 0)||83,3||1||aour||1||aour |- |1978||2||8 (23)||{{Arc'hantina}} [[Buenos Aires]] ||9,5/11 (+ 8, = 3, - 0)||86,4||1||aour||1||aour |- |1980||2||9 (24)||{{Malta}} [[Valletta]] ||9,5/12 (+ 8, = 3, - 1)||79,2||1||aour||1||aour |- |1982||3||10 (25)||{{Suis}} [[Luzern]]||11,5/13 (+ 10, = 3, - 0)||88,5||2||argant||1||aour |- |1984||3||11 (26)||{{Gres}} [[Thessaloniki]]||8,5/10 (+ 7, = 3, - 0)||85||1||argant||1||aour |- |1986||3||12 (27)||{{EAU}} [[Dubai]]||10/10 (+ 10, = 0, - 0)||100||1||aour||1||aour |- |1990||2||14 (28)||{{Yougoslavia}} [[Novi Sad]]||7,5/10 (+ 7, = 1, - 0)||75||2||argant||2 |- |1992||2||15 (29)||{{Slovenia}} [[Bled]]||4/9 (+ 3, = 2, - 4)||44,4||42||-||1||aour |- |} {{EloChart|Q13600125}} == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == *{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600125 He fichenn FIDE] *{{en}}[http://www.wtharvey.com/gapr.html 35 Lec'hiadenn a-bouez ag he fartiennoù ] *{{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=16111 He fartiennoù e Chessgames] {{DEFAULTSORT:Gaprindachvili, Nona}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1941]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:Kampionezed bedel echedoù]] fnwaz9roy5h1uqmyi354oppwftyp0as 0 18773 2188244 2140615 2026-04-22T09:40:29Z Dakbzh 58931 /* Ar maread soviedel */ 2188244 wikitext text/x-wiki {{Patrom:Infobox bro |anv ofisiel = ''საქართველო'''<br /> |anv boutin bzg = Jorjia |anv klok bzg = |skeudenn banniel = Flag of Georgia.svg |skeudenn skoed-ardamez =Greater_coat_of_arms_of_Georgia.svg |doare arouez = Skoed-ardamez |skeudenn_kartenn = Géorgie (Europe).png |enskrivadur_kartenn = |ger-stur broadel = [[Dzala ertobashia|ძალა ერთობაშია]] |kan broadel = [[Tavisupleba|თავისუფლება]] |yezhoù ofisiel = [[Jorjieg]] |strolladoù etnek = |kêr-benn = [[Restr:Tbilisi City Seal.svg|20px]] [[Tbilisi]] |Led-d=41 |Led-m=43 |Led-NS=N |Hed-d=44 |Hed-m=47 |Hed-RK=E |kêr vrasañ = [[Tbilisi]] |doare gouarnamant = [[Republik]] |titl penn ar vro1 = [[Prezidant Jorjia|Prezidant]] |anv penn ar vro1 = [[:ka:სალომე ზურაბიშვილი|Salome Zurabishvili]] (სალომე ზურაბიშვილი) |titl penn ar vro2 = [[Ministr Kentañ Jorjia|Ministr Kentañ]] |anv penn ar vro2 = [[:ka:ირაკლი კობახიძე|Irakli Kobachidze]] (ირაკლი კობახიძე) |titl penn ar vro3 = |anv penn ar vro3 = |titl penn ar vro4 = |anv penn ar vro4 = |titl penn ar vro5 = |anv penn ar vro5 = |gorread = 43,094 |renk_gorread = 120 |dregantad doureier = |istimadur_poblañs = 4,730,841^2,3 |istimadur_poblañs_renk = 112 |istimadur_poblañs_bloaz = 2008 |niveradeg_poblañs = |niveradeg_poblañs_bloaz = |stankter_ar_boblañs = 68 |renk_stankter_ar_boblañs = 130 |PDK_PGP = $21.516 milliard |PDK_PGP_renk = 115 |PDK_PGP_bloaz = 2007 |PDK_PGP_keidenn = $2,539 |PDK_PGP_renk_keidenn = |doare_riegezh = |elfenn_war_ar_riegezh = |darvoud_heverk1 = |deiziad_heverk1 = |darvoud_heverk2 = |deiziad_heverk2 = |darvoud_heverk3 = |deiziad_heverk3 = |darvoud_heverk4 = |deiziad_heverk4 = |FDD = {{increase}} 0.755 |FDD_renk = 94 |FDD_bloaz = |FDD_rummad = <span style="color:#fc0;">kreiz</span> |moneiz = [[Lari (Jorjia)|Lari]] (ლ) |kod moneiz = GEL |gwerzhid-eur = [[UTC]] |utc_offset = +4 |gwerzhid-eur_eur_hañv = |eur_hañv_notenn = |utc_offset_eur_hañv = |Kod pellgomz = 995 |Kod kenrouedad = [[.ge]] |notennoù = }} [[Restr:Ge-money-lari-5.jpg|thumb|upright 1.25|An istorian Ivane Javakhishvili (1876-1940) war ur bilhed 5 lari]] '''Jorjia''' ([[jorjieg]] საქართველო - Sakartvélo) a oa ''Republik Jorjia'' hec'h [[anv]] ofisiel adalek [[1990]] betek [[1995]], a zo ur vro eus [[Eurazia]]. E [[Kaokaz]] ar [[su]] emañ an darn vrasañ anezhi tra ma'z ul lodenn vihanoc'h anezhi e Kaokaz an norzh. Gant [[Rusia]] he deus [[harz]]où war-du an [[norzh]] ha gant [[Turkia]] er [[mervent]], [[Armenia]] er [[su]] hag [[Azerbaidjan]] war-du ar [[gevred]]. Jorjia a zo un [[demokratelezh]] gant un [[istor]] hir hag ur [[sevenadur]] kozh. En [[Europa]] e laka he sevenadur hag hec'h istor, met he lec'hiadur douaroniel a gemm hervez ar mammennoù. Gwechoù 'zo e konter emañ Jorjia ur vro dreuzkevandirel. Ober a ra jeorjiz gant ul [[lizherennegoù ar georgeg|lizherenneg ispisial]] ijinet gant ar roue [[Pharnavaz I Iberia]] ha n'he deus liamm ebet gant lizherenneg all ebet. D'ar feiz [[kristeniezh|kristen]] e voe gounezet ar vro e [[327]] ha troet e voe ar Bibl e yezh ar vro er {{Vvet}} kantved. Lies-tre eo douaroniezh Jorjia gant rannvroioù meneziek hag [[trovan|istrovanel]] a sach kalz touristed eno. Brudet evit ar [[gwin]] eo ivez, a zo ur blaz heñvel a-walc'h ouzh re [[Frañs]] pe [[Italia]]. Abalamour d'ar [[kavadenn|c'havadennoù]] arkeologel o deus prouet e veze fardet gwin war-dro [[- 5000|5000 kent J-K]] enno, diwar-se e oa bet lezanvet Jorjia "kavell ar gwin". == Istor == === Henamzer === E-pad an [[Henamzer]] e oa dalc'het takadoù Jorjia gant div [[rouantelezh]] : [[Iberia ar C'haokaz|Iberia]] er reter ha [[Kolc'his]] er [[kornôg|c'hornôg]]. E-touez kentañ broioù gounezet d'ar gristienezh e voe (tro [[337]]). Kolc'his a anvee hec'h annezidi [[Egrisi]] pe [[Lazica]], enno e voe alies lec'h emgannioù etre [[Persia]] hag [[Impalaeriezh Bizantion]]. En abeg ar c'hadoù en zielfennas an div rouantelezh e deroù ar [[krennamzer|grennamzer]]. An dra-se a aesaas an [[aloubidigezh]] arab a zeraouas er {{VIIvet kantved}}. Hogen, ne voe ket gounezet ar vro d'an [[Islam]], e-doug an {{XIvet kantved}} e voe adfurmet rouantelezh jorjia dizalc'h. En {{XIIvet kantved}} e kontrole un darn vras eus [[Kaokaz]] ar Su hag ul lodenn eus aod norzh [[Anatolia]]. === Krennamzer === [[Restr:Geor tamro aandersen.png|thumb|left|Rouantelezh Jorjia en he barr, 1184-1225]] En he barr e voe rouantelezh Jorjia kerzh an {{XIIvet}} hag an {{XIIIvet kantved}}. Pezh a anveer "marevezh alaouret Jorjia" ne badas ket gwall bell avat. Gant ar Vongoled e voe aloubet ar rouantelezh e [[1236]]. Da c'houde ez eas Jorjia war zileberiñ. Er {{XVvet kantved}} voe disrannet ar vro d'ober meur a rouantelezh hag a [[priñselezh|briñselezh]] vihan, kalz re wan da zerc'hel penn ouzh [[Persia]] ha [[Turkia]]. D'unan pe d'eben ez eas war fallaat er {{XVIvet kantved}}. Emren e chomas [[tiern]]ed ar [[rannvro]]ioù ha meur a emsavadeg a darzhas, en arbenn da se e koazhas poblañs Jorjia betek 250.000 annezad. == Sujidigezh ouzh Rusia == E [[1783]] e voe sinet gant rouantelezh [[Kartli-Kakheti]] ha [[Rusia]] [[feurskrid Georgievsk]] a lakaas anezhi dindan warez an [[Tsar]]. Kement-se, ne viras ket avat ouzh [[Tbilisi]] bezañ pilet gant ar [[Persed|Bersed]] e [[1795]]. D'an [[8 Genver|8 a viz Genver]] [[1801]] e stagas an Tsar [[Paol Iañ Rusia]] Kartli-Kakheti ouzh Rusia gant un [[dekred]] hag a voe gwirikaet d'ar [[12 Gwengolo|12 miz Gwengolo]] gant [[Aleksandr Iañ Rusia|Aleksandr Iañ]]. E miz Mae 1801 e voe skarzet kuit an tiern diwezhañ David Batonichvili gant ar [[jeneral]] rusian [[Carl Heinrich Knorring]] ha sevel ur [[gouarnamant]], ar jeneral Ivan Petrovitch Lasarev, en e benn. Ne voe ket degemeret diouzhtu an dekred gant uhelidi ar vro ha ret e voe da Knorring bodañ anezho en iliz-veur Tbilisi ha lakaat anezho da blegañ, ha ret voe dezho touiñ o fealded d'an Tsar, e miz Ebrel [[1802]]. Bac'het e voe ar re a nac'has ober. E-pad an hañv [[1805]] e voe faezhet ar Bersed gant ar soudarded russ, a venne aloubiñ Tbilisi. E [[1810]] e voe staget rouantelezh [[Imretia]] da Rusia. Diwezhañ roue Imretia [[Solomon II Imretia]] a varvas en [[harlu]] e [[1815]]. Deus[[1803]] da [[1870]] e voe meur a wech brezel etre Rusia ha [[Persia]]( [[Turkia]] ) ha stagajont takadoù bras ouzh Jorjia. Furmiñ a ra an tachennadoù-se ([[Batumi]], [[Artvin]], [[Akhaltsikhe]], [[Poti]], and [[Abc'hazia]]) un darn vras eus Jorjia a-vremañ. Staget e voe priñselezh [[Guria]] e 1828 hag hini Samegrelo e 1857. Rannvro [[Svaneti]] a voe staget a dammoù etre [[1857]] ha [[1859]]. === Ar maread soviedel === Goude [[Dispac'h Rusia 1917]] ec'h embannas Jorjia he dizalc'houriezh d'ar [[26 Mae|26 a viz Mae]] [[1928]]. Gounezet e voe an dilennadeg kentañ gant ar strollad sokialour-demokratel, tost ouzh ar [[menchevik|vencheviked]]. Da [[ministr kentañ|vinistr kentañ]] ez eas [[Noe Zhordania]]. Enebet e voe Jorjia ouzh [[Armenia]] gant ur brezel, e [[1918]]. Gant ar saozon avat e voe lakaet da herzel. E [[1918|1918 hag]] e [[1919]] e vrezelas ar jeneral jorjiat Mazniachvili ouzh ar Rusianed wenn hag klaskas aloubiñ aodoù [[hanternoz]] ar [[Mor Du]] eus [[Tuapse]] da [[Sochi]]. Ne badas ket frankiz ar vro. Hag e 1921 e voe faezhet an arme jorjia gant an arme rusian ha rediet ar gouarnamant da dec'hout kuit eus ar vro. D'ar [[25 C'hwevrer|25 a viz C'hwevrer]] [[1921]] ec'h antreas an nerzhioù soviedel e [[Tbilisi]] hag e staljont ur gouarnamant , gant [[Filipp Makharadze]] lakaet e penn ar vro. Kendeuzet voe gant Armenia hag Azerbaidjan a-benn sevel [[Republik Soviedel Treuzkaokazia]]. E 1938 e voe disrannet Treuzkaokazia hag ez eas Jorjia d'ur [[URSS|republik soviedel]] wirion hag emren. Dont reas ar Jorjian [[Stalin|Ioseb Youghachvili]] da vezañ unan eus pennoù ar strollad [[Bolchevik]]. Goude dispac'h 1917 ha marv [[Lenin]] e renas [[Unaniezh Soviedel]] gant an anv "Stalin". Etre [[1941]] ha [[1945]] e stourmas 700.000 Jorjian e-touez arme ruz, ouzh an [[Trede Reich|Alamagn nazi]]. Un toullad all a Jorjianed a genlabouras avat gant an alamaned. War-dro 350.000 Jorjian lazhet e-pad an [[eil brezel bed]]. E-pad ar prantad-se e voe mac'homet un toullad mat a pobloù bihan evel ar [[Tchetchen|Dchetchened]], an [[Inguch]]ed, ar [[Karachay|Garachayed]] hag ar [[Balkarat|Valkariz]], da [[Siberia]]. Un darn eus o ziriadoù a voe roet da Jorjia betek [[1957]]. Ar Jorjian [[Edouard Chevardnadze]], bet ministr e-karg eus aferioù diavaez an Unaniezh Soviedel, a voe unan eus savourien bennañ ar [[Peryestroika]. E-pad ar maread-se e savas Jorjia ur sistem politikel liesstrollad hag e strivas evit frankiz ar vro. E Jorjia e c'hoarvezas kentañ dilennadegoù frank, an Unvaniezh Soviedel d'ar 28 Here 1990. Eus miz Du 1990 betek miz Meurzh 1991 eo [[Zviad Gamsakhurdia]] a oa e penn an Emsav evit an dieubidigezh vroadel, ha prezidant [[Kuzul Meur Republik Jorjia]], ar parlamant Jorjiat. === Ar frankiz === Unan eus ar c'hentañ republikoù bet o klask en em zieubiñ diouzh mac'hom an Unaniezh Soviedel e oa. Gwasket gant al lu ruz eus ur vanifestadeg peoc'hek d'an 9 a viz Ebrel 1989 a grouas un emsav enepsoviedel heñvel a-walc'h ouzh hini a oa er broioù baltek. Disrannet e voe e meur a skourr, unan kentoc'h habask hag unan all muioc'h dispac'hel. E miz Here 1990 ec'h aozas Jorjia an dilennadeg liesstrollad kentañ en istor an Unvaniezh Soviedel. Tra ma voikotas an dispac'hourien an dilennadegoù hag e savjont ur c'hendalc'h broadel, ha peurrest an enep-komunourien a voe tolpet tro-dro [[Merab Kostava]] ha [[Zviad Gamsakhurdia]]. Gant 250 sez enep da 64 hepken evit ar gomunourien, e yeas ar maout ganto. C'hwitet e voe gant ar strolladoù all, a-boan ma voe tizhet bevenn ar 5%, rekis evit mont e-barzh ar parlamant. D'an 9 a viz Ebrel 1991 ec'h embannas Jorjia he dieubidigezh. [[Zviad Gamsakhurdia]] a voe dilennet da brezidant d'ar 26 a viz mae 1991 met kaset kuit e voe diouzh ar galloud, gant un taol-stad gwadek a dremenas e-korf an 22 a viz kerzu 1991, betek ar 6 a viz Genver 1992. Gant ur gward hag ur bagad armet e voe aozet unn taol-stad : ar [[Mkhedrioni]] a vefe bet skoazellet gant al lu rusian. Merkout a reas kement-se deroù ur brezel-diabarzh, a badas betek 1995. D'ar vro e tistroas Edouard Chevardnadze e 1992, hag ec'h aozas ur "c'huzul-stad" asambles gant pennoù bras an taol-stad : Kitovani ha Ioseliani. En doare ofisiel e voe dilennet e 1995 ha 2000. E-pad ar marevezh-se, avat, e krogas emsavioù disrannour e [[Abc'hazia]] hag en [[Osetia ar Su]]. Gant harp stourmerien deut eus [[Rusia]] e teuas a-abenn an emsaverien da sevel nerzioù dizalc'h ''de facto'', en div rannvro-se. Ouzhpenn 250.000 jorjian a voe dizarbenet eus Abc'hazia, ha 25.000 eus [[Tskhinvali]]. Ret e voe da galz familhoù osetiat tec'hout eus rannvro [[Borjomi]]. Edouard Chevardnadze a voe argaset eus ar galloud gant [[Dipac'h ar Rozenn]] e 2003 goude an dilennadegoù tabutet. Sturiet e voe an dispac'h gant izili gozh strollad Chevardnadze : [[Mic'hail Saakachvili]], [[Zurab Zhvania]] ha [[Nino Burjanadze]]. Da brezidant e dilennet e voe [[Mic'hail Saakachvili]] da brezidant, e 2004. Bennozh d'an adreizhiadurioù e voe kreñvaet stad an armerzh ha kresket galloud arme ar vro ha gant-se e teujont a-benn lakaat seziz adarre war [[Ajaria]] , neoah c'hwitet e voe ganto klask aloubiñ en-dro Abc'hazia, hag Osetia ar Su, a oa difennet mat gant Rusia. == Melestradurezh == :* ''Sellet ouzh [[Rannoù melestradurel Jorjia]]'' [[Restr:Regions of Georgia (country).svg|thumb|410px|left|Rannvroiù Jorjia]] Rannet eo Jorjia e 9 rannvro, ur geoded ((k'alak'i) ha 2 republik emrenn pe ''avtonomiuri respublika'' ([[Abc'hazia]] hag [[Ajaria]]). E 69 bann eo rannet ar rannvroioù (raioni). Kenvreuderezhioù zo a-zivout statud Osetia ar Su gant ar gouarnamant disrannour a gontrol ar broviñs. [[Kodori Gorge]] zo an darkvadir nemeti eus Abc'hazia a zalc'h ar gouarnamant-kreiz. Rannvroioù Jorjia zo anezho : * 1 [[Abc'hazia]] * 2 [[Samegrelo-Zemo Svanethi]] * 3 [[Gouria]] * 4 [[Adjaria]] * 5 [[Ratcha-Letchc'houmi ha Khvemo Svanethi]] * 6 [[Imerethi]] * 7 [[Samtsc'he-Djavac'hethi]] * 8 [[Chida Kharthli]] * 9 [[Mtsc'hetha-Mthianethi]] * 10 [[Khvemo Kharthli]] * 11 [[Kac'hethi]] * 12 [[Tbilisi]] Ar c'hêrioù brasañ eo : [[Batoumi]], [[Chiatura]], [[Gagra]], [[Gori]], [[Khouthaisi]], [[Poti]], [[Rousthavi]], [[Soc'houmi]], [[Tbilisi]], [[Tkibuli]], [[Tskaltubo]], [[Tskhinvali]] <br /> Bannoù Jorjia a zo: [[Abasha]], [[Adigeni]], [[Akhalgori]], [[Akhalkalaki]], [[Akhaltsikhe]], [[Akhmeta]], [[Ambrolauri]], [[Aspindza]], [[Baghdati]], [[Batumi]], [[Bolnisi]], [[Borjomi]], [[Chiatura]], [[Chkhorotsku]], [[Chokhatauri]], [[Dedoplistskaro]], [[Dmanisi]], [[Dusheti]], [[Gagra]], [[Gali]], [[Gori District, Georgia|Gori]], [[Gudauta]], [[Gulripshi]], [[Gurjaani]], [[Java district, Georgia|Java]], [[Kareli district, Georgia|Kareli]], [[Kaspi district, Georgia|Kaspi]], [[Kedi]], [[Kharagauli]], [[Khashuri district, Georgia|Khashuri]], [[Khelvachauri]], [[Khobi]], [[Khoni]], [[Khulo]], [[Kobuleti]], [[Kutaisi]], [[Kvareli]], [[Lagodekhi]], [[Lanchkhuti]], [[Lentekhi]], [[Liakhvi]], [[Marneuli]], [[Martvili]], [[Mestia]], [[Mtskheta]], [[Ninotsminda]], [[Ochamchire]], [[Oni, Georgia|Oni]], [[Ozurgeti]], [[Poti]], [[Rustavi]], [[Sachkhere]], [[Sagarejo]], [[Samtredia]], [[Senaki]], [[Shuakhevi]], [[Sighnagi]], [[Sokhumi]], [[Stepantsminda]], [[Telavi]], [[Terjola]], [[Tetritskaro]], [[Tianeti]], [[Tkibuli]], [[Tsageri]], [[Tskhinvali]], [[Tsalenjikha]], [[Tsalka]], [[Tskaltubo]], [[Vani]], [[Zestaponi]], [[Zugdidi]] == Orin an anv == ''Kartvelebi'' (ქართველები) eo an anv en em ro Jorjiz o-unan. Envel a reont o bro ''Sakartvelo'' (საქართველო), hag o yezh ''Kartuli'' (ქართული). Eus anv ur penn jorjiat mojennel [[Kartlos]] e teu ar gerioù-se. Ur mab eus [[Tagarmos]], mab-bihan [[Japheth]]. An anv a vez roet d’ar vro e yezhoù ar C’hornog a zeu moarvat diwar an anv persek a veze roet da Jorjiz ''gurğān'', en [[XIvet kantved|{{XIvet}}]] ha {{XIIvet kantved}} azasaet diouzh an amprestadennoù siriek ''gurz-ān''/''gurz-iyān'' hag arabek ''rĵan''/''ĵurzan''. Teoriennoù faltaziek a voe savet gant ar beajour Jacques de Vitry, a zisplegas e teue anv ar vro diwar brud [(Sant Jord]] azeulet un tamm mat e Jorjia ha patrom ar vro. Ur beajour all [[Jean Chardin]] a soñjas e teue ar ger Jorjia diwar ar c’hresianeg γεωργός ("bro strujus"). Evel ma tisplegas ar c’helenner Alexander Mikaberidze, an displegadennoù-se a glever abaoe kantvedoù evit ar ger Jorjia/Jorjiz a zo bet distaolet hiziviken gant ar gumuniezh skiantel, a wel kentoc’h ar ger persek ''gurğ/gurğān (bleiz)'' da orin ar ger. Jorjia o vezañ intentet evel bor ar bleizi gant Persiz. Ar ger ''gurğ/gurğān'', a voe amprestet gant a-bep seurt yezhoù all, ar yezhoù slavek ha yezhoù Europa ar c’hornôg en o zouez. Gallout a c’hellfe ivez bezañ bet diazezet diwar un anv kozh, en Iran a glote gant ar vro tost ouzh [[mor Kaspia]] a veze graet ''Gorgan'' anezhi «Bro ar Bleizi». Gorjestan eo an anv e persieg, Gürcistan en turkeg, ha Грузия e rusianeg ("Grouziya"). Proviñs bennañ Jorjia, ha seziz ar gouarnamant e-pad lodenn hirañ hec'h istor eo Kartli, anvet ivez Iberia. Ar ger diwezhañ-mañ a vez skrivet ''Iveria'' ivez. Dioutañ e teu an anvioù armeniek evit Jorjoa ha jorjiat : Virk (Վիրք) ha Vrastan (Վրաստան). == Douaroniezh == [[Restr:Kazbek (6).jpg|thumb|right|300px|Menez Kazbek.]] 728 km ledander a harzoù zo da Jorjia, boutin gant Rusia, a-hed [[Krai Krasnodar]], [[Karatchay-Tcherkesia]], [[Kabardino-Balkaria]], [[Norzh Osetia-Alania]], [[Ingouchetia]], [[Tchetchenia]], [[Dagestan]]. Ivez gant [[Azerbaidjan]] (322 km) ez eus harzoù er [[gevred]], [[Armenia]] (164 km) er [[su]] ha [[Turkia]] (252 km) er [[mervent]]. Meneziek-kenañ eo ar vro. E div lodenn e tisrann ar [[menezioù Likhi]]. Kolc'his e vez anvet lodenn ar c'hornôk tra ma vez anvet ar reter Iberia. En abeg he zorosennadur liesseurt eo disrannet uhelgompezenn [[Svaneti]] gant peurrest ar vro. Arridennad menezioù Jorjia ar C'haokaz Bras a ziispati gant republikoù kaokazek [[Rusia]]. Riblet eo hanterenn su ar vro gant ar C'haokaz Bihan. Ar c'haokaz Bras a zo kalz uheloc'h eget ar C'haokaz Bihan. Tizhout a ra e leinoù uhelañ 5000 m. Menez [[Shkhara]] eo menez uhelañ Jorjia gant 5,201 m. An eil uhelañ a zo ar [[Janga]] (Jangi-Tau), hag a dizh 5,051 m. Ar menezioù bras arall a zo ar [[Kazbegi|C'hazbegi]] (5,047 m), an Tetnuldi (4,974m), ar Shota Rustaveli (4,960m), an [[Ushba]] (4,710m.), hag an Ailama (4,525m./14,842ft.). Nemetañ menez a orin tanveneziek eo [[Kazbegi]]. Ar rannvro lec'hiet etre ar [[Kazbegi|C'hazbegi]] hag a [[Shkhara]], hag a zo rannet gant ur pellder a 200 km, a endalc'h kalz [[skorneg]]i. Arridennad ar C'haokaz Bihan a zo kenaozet eus arridennad bihanoc'h, tanveneziek o orin ar peurliesañ, liammet an eil ouzh an eben. O vegoù uhelañ ne savont nemet da 3400 m. Pennañ torosennadurioùar rannvro eo uhelgompezenn tanveneziek [[Javakheti]], lennoù stank ha stivelloù tomm e-leizh a gaver enno. Ar c'hevioù [[Kevioù Voronya|Voronya]] eo donañ re a zo dre ar bed. Lec'hiet emañ er menezioù [[Arabika]], un darn eus arridennad [[Gagra]] en [[Abc'hazia]]. Betek 2,140 m donder int. Stêrioù pennañ Jorjia a zo ar [[Rioni (stêr)|Rioni]] hag ar [[Mtkvari (stêr)|Mtkvari]]. === Kêrioù Pennañ Jorjia === [[Restr:Gg-map.png|300px|thumb|Kartenn Jorjia]] * [[Tbilisi]] 1,066,100 annezad * [[Kutaisi]] 183,300 annezad * [[Batumi]] 116,900 annezad === Gweledvaoù === Liesek eo gweledvaoù Jorjia. E kornôg ar vro e kaver koadegoù geunniek e-barzh an izeldirioù, [[geun]]ioù, ha, er rannvroioù meneziek, koadegoù ha skornegi. Er reter e kaver ur rannvro vihan sec'h heñvel a-walc'h ouzh re kreiz-Azia. Ar c'hoadegi a c'holo 40% ar vro hag ar c'helc'hiadoù [[alpek]] pe [[isalpek]] 10%. [[Restr:Mtskheta-Georgia.jpg|thumb|300px|Mtskheta, kêrbenn gozh ar vro]] Darn vrasañ an annez naturel en izeldirioù a oa bet distrujet er 100 bloavezh diwezhañ gant astennadur al labour-douar hag ar c'hêrioù. Eus ar c'hoadegoù a c'holoe [[Kolc'his]] a zo aet da get, estreget er mirlec'hioù hag er parkoù broadel. Ar c'hoadegoù a chomon a vez lec'hiet en uheldirioù hag er menezioù. Eus [[derv]], [[fav-put]], [[faouenn|faou]], [[evlec'h]], [[onn]] ha [[gwez-kistin]] eo kenaozet ar c'hoadegoù dindan 600 m dreist met boutin a-walc'h ez eo ar spesad atav-glaz evel ar [[beuz]]. Kavout a reer ivez un nebeud spesadoù endemiek. Darnioù [[Ajaria]], [[Samegrelo]] hag [[Abc'hazia]] a c'holo koadegoù glaviek klouar. Etre 600 ha 1,500 m ez a ar c'hoadegoù klouar da vesket gant gwez-sapin a yelont d'ar souezhadur pennañ a-us 1500 m. Ar gwez ne greskont ket goude 1800 ha gant pradennoù e vez dalc'het gant pradennoù alpek. A-us 3000 m e teraou kelc'hiad an erc'heg beurbad. [[Restr:Svanetiskt torn.jpg|thumb|305px|Un tour e Svaneti]] Disheñvel tre ouzh re ar c'hornôk ez eo gweledvaoù reter Jorjia hag-eñ eoa bet difraostet dran vrasañ izeldirioù ar reter, evel ar [[Mtkvari]] pe plaenenn an[[Alazani]]. Ouzhpenn-se, un tamm sec'hoc'h eo hiniad ar rannvro ha biskoazh e voe goloet gant koadegoù darn anezhi. Gweledvaoù a zo kenaozet eus traoniennoù niverus disrannet gant menezioù. Koadegi-sapin ar raloc'h eget er c'hornok, estreget e [[Borjomi]]. Eus [[derv]], [[faouenn|faou]] ha [[fav-put]] ez eo kenaozet 85% ar c'hoadegoù. E traonienn an Alazani e kaver koadegoù [[ivin]] ivez. A-us 1000 m e kresk [[sapin]] ha [[bezv]] dreist holl. E reter Jorjia e kaver koadegoù betek 2000 m ha ne gresk ken ar strouezh a-us da 3500 m. === Hinad === Liesek eo [[hinad]] Jorjia. Lakaat a reer kemm etre daou gelc'hiad hin, a glot, tamm-pe-damm, gant kornôg ha reter ar vro. Ur perzh pouezus a c'hoari ar C'haokaz Bras en hinad ar vro rak gwareziñ a ra anezhi ouzh an aer yen a c'hellfe dont eus [[stepenn]]où an norzh tra ma tiwall ar c'haokaz bihan ouzh levezon an aer tomm ha sec'h deuet eus ar su. E-barzh ar c'helc'hiad istrovanel gleb emañ darn vrasañ kornôg Jorjia. War-dro 1000-4000 mm a [[glav|c'hlav]] a zegemer pep bloaz. Ingalet en un doare unvan e vez ar glaveier, hag eñ e vezont pounneroc'h e-pad an diskar-amzer. Kemm a ra kalz hiniad ar vro hervez an uhelder. Tra ma vez tomm a-walc'h an plaenennoù e-pad an holl vloavezh o-deus an uheldirioù hañvioù fresk ha gleb ha goañvioù yen hag erc'hek (muioc'h eget 2m zegemer e kornioù-br'zo). [[Ajaria]] eo rannvro c'hlebañ Jorjia. Koadeg glaviek Mtirala, e reter [[Kobuleti]] a zegemer 4500mm a c'hlav pep bloavezh. Un hinad tremeniat etre ar c'helc'hiadoù istrovanel gleb ha kevandirel he-deus Jorjia ar reter. Gant aer yen ha sec'h kreiz-[[Azia]] ha gant aer gleb ar mor Kaspian eo levezonet amzer ar vro. Gant aradennadoù [[Likhi]] ha [[Meskheti]] e vez harpet aer gleb ar [[Mor Du]] ar peurliesañ. Kalz nebeutoc'h a c'hlav a zegemer darn-se ar vro (war-dro 400-1600mm) hag e-pad an nevez-amzer hag an diskar-amzer e kouezh dreist holl. Kalz sec'hoc'h e vez an hañv hag ar goañv. Evel er c'hornôg e c'hoari ur perzh pouezus an uhelder. Kalz yenoc'h e vez ar c'hornioù-bro a-us 1500 m hag er re a-us 2000 m e vez o reviñ zoken e-pad a hañv. == Politikerezh == Goude un enkadenn a-zivout disoc'h dilennadegoù 2003 e voe kaset kuit eus ar galoud [[Edouard Chevardnadze]] d'ar 23 miz du 2003 gant [[dispac'h ar rozenn]]. Ar prezidant etretant a vo prezidant ar parlamant a oa bet freuzet e zivodadenn. D'ar 4 genver 2004 e voe dilennet da brezidant [[Mic'hail Saakachvili]], penn an [[Emsav Broadel Demokratel]] a c'hounezas darn vrasañ ar mouezhioù en dilennadeg lezennel a heulias. Ur strollad arall nemetañ (Enebouriezh an Tu-Dehou) a dizhas ar 7% ret da gaout kannidi er parlamant. Kred ar ra ar sellerien e oa an dilennadeg-se an hini frankañ e istor ar vro, hag eñ e oa tabud etre ar gournamant kreiz ha penn [[Ajaria]], [[Aslan Abashidze]]. War gresk ez eas ar stennadur etre [[Ajaria]] hag ar gouarnamant goude an dilennadeg. Tarzhañ a reas an enkadenn d'ar I{{añ}} miz mae pa zistrjas Aslan Abashidze ar pont o liamm Ajaria ouzh ar peurrest eus ar vro e respont da bleustradegoù milourel jorjiat. Rediet e voe da dec'hout kuit eus ar vro gant manifestadegoù bras e [[Batumi]] d'ar 5 mae, avat. D'an 3 a viz c'hwevrer e varvas ar ministr kentañ [[Zurab Zhvania]] e ti [[Raul Usupov]], gouarner [[Kvemo Kartli]], puñsunet gant [[monoksid karbon]]. Abaoe m'en deus kemeret ar galloud en deus Saakachvili lakaet war gresk darn ar budjed-stad gouestlet d'al lu. Homañ he deus tizhet 25.000 a dud, 5.000 anezho a oa bet stlejet gant kelennerien amerikan. Un nebeud eus ar soudarded-se a oa bet kaset da [[Irak]], lec'h ma servijont e [[Baqubah]] hag e Kelc'hiad Glaz [[Baghdad]]. E miz Mae 2005 ez eas an {{XIIIvet}} batailhon a droidegezh d'an unanenn gentañ o servij er-maez Jorjia. == Darempredoù etrebroadel == Darempredoù mat he deus Jorjia gant hec'h amezeien - [[Turkia]], [[Armenia]] hag [[Azerbaidjan]] - ha kermer perzh a ra er [[Kuzul Armerzhel ar Mor Du|C'huzul Armerzhel ar Mor Du]] hag d'ar [[GUAM]]. Tost-tre ouzh [[Ukraina]] eo hag e-pad an [[Dispac'h Orañjez]] e [[Kyiv]] e vanifestas kalz jorjiz da harpañ [[Viktor Yushchenko]]. === Darempredoù gant [[AFNA]] === Oc'h arnodiñ da vont d'un izel gwir eus [[AFNA]] emañ Jorjia. E miz Eost 2004 e voe kinniget ar [[Raktres ag Oberianiz a Gevelerezh Hiniennel]] hag degemeret e voe gant [[Kuzul Atlantel an Norzh]] eus an [[AFNA]]. Adalek-se ez eo ebarzhet Jorjia en eil prantad eus ar c'henstagadur ouzh an AFNA. D'ar 15 c'hwevrer 2005 e voe anvet un ofiser-liamm e Jorjia e frammadur ar [[Kevelerzh evit ar Peoc'h|C'hevelerzh evit ar Peoc'h]]. === Darempredoù gant Unaniezh Europa === Mont e-barzh Unvaniezh Europa hag en AFNA e c'hoanta Jorjia. Ne vo posupl nemet en un dazont pell a-walc'h, avat. Evel ma ne fell ket da Jeojia mont da harzioù etre kelc'hiadoù-levezon ar [[Stadoù-Unanet]] ha [[Rusia]] e klask ar vro tostaat ouzh ar Stadoù-Unanet en ur genderc'hel da genlabourat gant Rusia. E miz Here 2006 he deus sinet Jorjia ur raktres oberiantiz gant UE e frammadur [[Politikerezh ag Amezegezh Europeat]]. Gwirikaet e vo d'an 14 a viz Du. === Darempredoù gant ar Stadoù-Unanet === Tost eo Jorjia ouzh ar Stadoù-Unanet ha levezon ar vro-se enni en-deus lakaet he darempredoù gant [[Rusia]] da washoc'h. Un abeg a ziemglev pouezus eo [[san Baku-Tbilisi-Ceyhan]] savet gant ar Stadoù-Unanet da liammañ [[Turkia]] ouzh maeziadoù eoul-maen [[Azerbaidjan]] hep mont a-dreuz tachennad [[Rusia]]. E 2004 o doa embannet ar Stadoù-Unanet e paouezfent gant o frogramm ispisial a skoazell vilourel. Erlec'hiet e vo gant ur programm a skoazell reizhoc'h. Lâret en deus [[Colin Powell]] ne c'hoantae ket ar Stadoù-Unanet sevel diazezlec'hioù er vro. === Darempredoù gant Rusia === {{Jorjia-Rusia}} Kollet he-deus rusia he rol ag hanterour en [[diemglev etre Jorjia hag Abc'hazia]] hervez ar ministr jorjiat an darempredoù etrevroadel [[Gela Bezhuashvili]]. Hervezañ ez emañ Jorjia o vont d'arnodiñ da genziviz gant an emsaverien abc'hazat en un doare dihanterour. En enkadenn emañ an darempredoù etre Rusia ha Jorjia adalek m'he-doa gouarnamant Saakachvili addalc'het [[Kodori Gorge]]. Tamallet he-deus Rusia Jorjia da vezañ bet torret e ouestloù tra ma zamalle Jorjia Rusia da skoazell an disrannerien. Paseporzhioù rusat a voe roet da galz annezidi [[Abc'hazia]] hag [[Osetia ar Su]]. Daou ziazezlec'h milourel he-deus Rusia c'hoazh war dachennad Jorjia hag er vro emañ pennlec'h luioù rusat ar c'haokaz. Hervez emglevioù 2005-2006 e tle ar soudarded rusat mnt kuit eus ar vro e 2008. E miz Gwengolo 2006 e voe bac'het pevar ofiser rust eus ar sevijoù kevrin. O zamall a ra ar gouarnamant jorjiat da gaout ur perzh en [[Enkadenn Kodori 2006|enkadenn Kodori]]. Da galz gwashoc'h ez eo aet an darempredoù etre an div vro goude-se ha troc'het he deus Rusia tout he liammoù armerzhel ha zoken postel gant Jorjia. Kinniget he-deus Jorjia da enebiñ donedigezh Rusia e-barzh [[Aozadur Bedel ar C'henwerzh]] == Armerzh == War al labour-douar hag an douristelezh eo diazezet armerzh Jorjia. E-pad darn vrasañ an {{XXvet}} kantved e oa un lodenn eus an armerzh soviedel. Goude 1991 e krogas ar stad da frankizaat a armerzh, avat. Hervez ar [[Bank Bedel]] eo Jorjia ar vro adreizher kentañ er bed ha an hini 37{{vet}} eo evit an ''aesder d'ober aferoù''. An touristerezh hag gounidigezh ar [[sitroñs]] hag ar [[rezin]] a zo andon a leveoù pennañ ar vro. Produiñ a ra [[te]] ivez met n'eo ket uhel tre e galite c'hoazh. Un nebeud mengleuzioù ([[kouevr]] ha [[manganez]] dreist holl) ez eus er vro hag ur greanterzh bihan hag a brodu dilhadoù, gwinn ha produioù kimiek dreist holl. Dleout a ra enporzhiañ darn vrasañ hec'h energiezh. Daouast da freuzioù ar brezel diabarzh e vez o kreskiñ armerzh Jorjia adalek 1995 ha war zigresk ez eo aet ar [[monc'hwezh]]. Kudennoù ez eus gant ar stad evit dastum an tailhoù, avat, hag un dic'hounid bras en-deus e vudjed. Berrentezioù ag energiezh a zo ur gudenn arall, hag eñ he-deus he frevezekaet ar gouarnamant. Ar fed e teu darn vrasañ an energiezh eus [[Rusia]] n'int ket mat an darempredoù n'aesa ket an traoù kennebeut. == Demografiezh == 4,661,473 ag annezidi he-deus Jorjia, 88% anezho a zo [[jorjiz]]. An azeried a furm 6,5% ar boblañs, an armeniz 5,7% hag ar rused 1,5% (lod anezho a zo divroet adalek dieubidegezh ar vro). An [[Abc'hazed]] en [[Abc'hazia]] hag an [[Oseted]] en [[Osetia ar Su]] o-deus savet republikoù disranner na'z int ket anavezet gant ar broioù arall. Div bobl [[kartveliek|gartveliek]], ar [[svan]]ed hag ar [[Mingrelied|vingrelied]] a vev e Jorjia ha kavout a reer un nebeud [[laz]]ed ivez. Disheñvel ez int dre o yezh eus ar jeorjiz arall met tost tre outo dre o sevenadur. Bez ez eus ivez kalz minorelezhioù bihan arall o vevañ er vro : [[Asirianed]], [[Tchetchened]], [[Gresianed]], [[Kabarded]], [[Kurded]], [[yuzevien]], [[Tatared]], [[Turked]] hag [[Ukrainiz]]. Digreskiñ kalz he-deus graet poblañs Jojia adalek diskarr an [[Unaniezh Soviedel]]. Disrannidigezh Abc'hazia hag Osetia ar Su, an diemglev en Adjaria hag ar c'hudennoù armerzh o-deus degaset kalz jeorjiz da zivroiñ, e [[Rusia]] dreist holl. Da washoc'h eo lakaet ar gudenn gant ur feur-ganidigezh izel tre. Ur milion annezidi nebeutoc'h eget e 1991 he-deus Jorjia ha krediñ a ra reoù'zo ez eo izeloc'h c'hoazh. Un efed a-gostez eus digresk ar boblañ eo ez a war zigresk ivez kenfeur ar minorelezhioù rak niverusoc'h ez eo o izili da zivroiñ. == Relijion == Darn vrasañ ar boblañs (83.9%) a berc'henn d'an [[Iliz Ortodoks Jorjia]]. Unan eus ar broioù kentañ gounezet d'ar feiz kristen e voe Jorjia. Da relijion-stad ez eas e 327 met krediñ a reer e oa kummuniezhioù kristien en [[Egrisi]] kent prezegenn [[Sant-Nino]]. Ouzhpenn-se e prezegas an ebestel Per ha Andrev er vro. Unan eus an ilizioù koshañ eo neuze iliz Jorjia. Ar minorelezhioù relijiel pennañ a zo ar [[Islam|Vuzulmaned]] (9,9%), an Armeniz (3,9%) hag ar gatoliked (0,8%). LINKS * [https://web.archive.org/web/20081110074138/http://www.prsheet.com/rustavi_2.htm Georgia TVNews] (english, german, russian, georgian) * [https://web.archive.org/web/20040321122509/http://friendsofgeorgia.com/ Friends of Georgia] (Friends of Georgia International Foundation. Information on Culture, History, Gastronomy, etc). * http://meskhetians.over-blog.com/ *Country Georgia,City Poti, official Website [https://web.archive.org/web/20230625160131/https://poti.gov.ge/ filmebi qartulad]<br /> {{Patrom:Stadoù Europa}} {{Azia}} {{Mor Du}} {{Kaokaz}} {{Frankofoniezh}} [[Rummad:Jorjia]] imj08i721xu0t7iwlr91dy6ih2zl15d 2188245 2188244 2026-04-22T09:41:36Z Dakbzh 58931 2188245 wikitext text/x-wiki {{Patrom:Infobox bro |anv ofisiel = ''საქართველო'''<br /> |anv boutin bzg = Jorjia |anv klok bzg = |skeudenn banniel = Flag of Georgia.svg |skeudenn skoed-ardamez =Greater_coat_of_arms_of_Georgia.svg |doare arouez = Skoed-ardamez |skeudenn_kartenn = Géorgie (Europe).png |enskrivadur_kartenn = |ger-stur broadel = [[Dzala ertobashia|ძალა ერთობაშია]] |kan broadel = [[Tavisupleba|თავისუფლება]] |yezhoù ofisiel = [[Jorjieg]] |strolladoù etnek = |kêr-benn = [[Restr:Tbilisi City Seal.svg|20px]] [[Tbilisi]] |Led-d=41 |Led-m=43 |Led-NS=N |Hed-d=44 |Hed-m=47 |Hed-RK=E |kêr vrasañ = [[Tbilisi]] |doare gouarnamant = [[Republik]] |titl penn ar vro1 = [[Prezidant Jorjia|Prezidant]] |anv penn ar vro1 = [[:ka:სალომე ზურაბიშვილი|Salome Zurabishvili]] (სალომე ზურაბიშვილი) |titl penn ar vro2 = [[Ministr Kentañ Jorjia|Ministr Kentañ]] |anv penn ar vro2 = [[:ka:ირაკლი კობახიძე|Irakli Kobachidze]] (ირაკლი კობახიძე) |titl penn ar vro3 = |anv penn ar vro3 = |titl penn ar vro4 = |anv penn ar vro4 = |titl penn ar vro5 = |anv penn ar vro5 = |gorread = 43,094 |renk_gorread = 120 |dregantad doureier = |istimadur_poblañs = 4,730,841^2,3 |istimadur_poblañs_renk = 112 |istimadur_poblañs_bloaz = 2008 |niveradeg_poblañs = |niveradeg_poblañs_bloaz = |stankter_ar_boblañs = 68 |renk_stankter_ar_boblañs = 130 |PDK_PGP = $21.516 milliard |PDK_PGP_renk = 115 |PDK_PGP_bloaz = 2007 |PDK_PGP_keidenn = $2,539 |PDK_PGP_renk_keidenn = |doare_riegezh = |elfenn_war_ar_riegezh = |darvoud_heverk1 = |deiziad_heverk1 = |darvoud_heverk2 = |deiziad_heverk2 = |darvoud_heverk3 = |deiziad_heverk3 = |darvoud_heverk4 = |deiziad_heverk4 = |FDD = {{increase}} 0.755 |FDD_renk = 94 |FDD_bloaz = |FDD_rummad = <span style="color:#fc0;">kreiz</span> |moneiz = [[Lari (Jorjia)|Lari]] (ლ) |kod moneiz = GEL |gwerzhid-eur = [[UTC]] |utc_offset = +4 |gwerzhid-eur_eur_hañv = |eur_hañv_notenn = |utc_offset_eur_hañv = |Kod pellgomz = 995 |Kod kenrouedad = [[.ge]] |notennoù = }} [[Restr:Ge-money-lari-5.jpg|thumb|upright 1.25|An istorian Ivane Javakhishvili (1876-1940) war ur bilhed 5 lari]] '''Jorjia''' ([[jorjieg]] საქართველო - Sakartvélo) a oa ''Republik Jorjia'' hec'h [[anv]] ofisiel adalek [[1990]] betek [[1995]], a zo ur vro eus [[Eurazia]]. E [[Kaokaz]] ar [[su]] emañ an darn vrasañ anezhi tra ma'z ul lodenn vihanoc'h anezhi e Kaokaz an norzh. Gant [[Rusia]] he deus [[harz]]où war-du an [[norzh]] ha gant [[Turkia]] er [[mervent]], [[Armenia]] er [[su]] hag [[Azerbaidjan]] war-du ar [[gevred]]. Jorjia a zo un [[demokratelezh]] gant un [[istor]] hir hag ur [[sevenadur]] kozh. En [[Europa]] e laka he sevenadur hag hec'h istor, met he lec'hiadur douaroniel a gemm hervez ar mammennoù. Gwechoù 'zo e konter emañ Jorjia ur vro dreuzkevandirel. Ober a ra jeorjiz gant ul [[lizherennegoù ar georgeg|lizherenneg ispisial]] ijinet gant ar roue [[Pharnavaz I Iberia]] ha n'he deus liamm ebet gant lizherenneg all ebet. D'ar feiz [[kristeniezh|kristen]] e voe gounezet ar vro e [[327]] ha troet e voe ar Bibl e yezh ar vro er {{Vvet}} kantved. Lies-tre eo douaroniezh Jorjia gant rannvroioù meneziek hag [[trovan|istrovanel]] a sach kalz touristed eno. Brudet evit ar [[gwin]] eo ivez, a zo ur blaz heñvel a-walc'h ouzh re [[Frañs]] pe [[Italia]]. Abalamour d'ar [[kavadenn|c'havadennoù]] arkeologel o deus prouet e veze fardet gwin war-dro [[- 5000|5000 kent J-K]] enno, diwar-se e oa bet lezanvet Jorjia "kavell ar gwin". == Istor == === Henamzer === E-pad an [[Henamzer]] e oa dalc'het takadoù Jorjia gant div [[rouantelezh]] : [[Iberia ar C'haokaz|Iberia]] er reter ha [[Kolc'his]] er [[kornôg|c'hornôg]]. E-touez kentañ broioù gounezet d'ar gristienezh e voe (tro [[337]]). Kolc'his a anvee hec'h annezidi [[Egrisi]] pe [[Lazica]], enno e voe alies lec'h emgannioù etre [[Persia]] hag [[Impalaeriezh Bizantion]]. En abeg ar c'hadoù en zielfennas an div rouantelezh e deroù ar [[krennamzer|grennamzer]]. An dra-se a aesaas an [[aloubidigezh]] arab a zeraouas er {{VIIvet kantved}}. Hogen, ne voe ket gounezet ar vro d'an [[Islam]], e-doug an {{XIvet kantved}} e voe adfurmet rouantelezh jorjia dizalc'h. En {{XIIvet kantved}} e kontrole un darn vras eus [[Kaokaz]] ar Su hag ul lodenn eus aod norzh [[Anatolia]]. === Krennamzer === [[Restr:Geor tamro aandersen.png|thumb|left|Rouantelezh Jorjia en he barr, 1184-1225]] En he barr e voe rouantelezh Jorjia kerzh an {{XIIvet}} hag an {{XIIIvet kantved}}. Pezh a anveer "marevezh alaouret Jorjia" ne badas ket gwall bell avat. Gant ar Vongoled e voe aloubet ar rouantelezh e [[1236]]. Da c'houde ez eas Jorjia war zileberiñ. Er {{XVvet kantved}} voe disrannet ar vro d'ober meur a rouantelezh hag a [[priñselezh|briñselezh]] vihan, kalz re wan da zerc'hel penn ouzh [[Persia]] ha [[Turkia]]. D'unan pe d'eben ez eas war fallaat er {{XVIvet kantved}}. Emren e chomas [[tiern]]ed ar [[rannvro]]ioù ha meur a emsavadeg a darzhas, en arbenn da se e koazhas poblañs Jorjia betek 250.000 annezad. == Sujidigezh ouzh Rusia == E [[1783]] e voe sinet gant rouantelezh [[Kartli-Kakheti]] ha [[Rusia]] [[feurskrid Georgievsk]] a lakaas anezhi dindan warez an [[Tsar]]. Kement-se, ne viras ket avat ouzh [[Tbilisi]] bezañ pilet gant ar [[Persed|Bersed]] e [[1795]]. D'an [[8 Genver|8 a viz Genver]] [[1801]] e stagas an Tsar [[Paol Iañ Rusia]] Kartli-Kakheti ouzh Rusia gant un [[dekred]] hag a voe gwirikaet d'ar [[12 Gwengolo|12 miz Gwengolo]] gant [[Aleksandr Iañ Rusia|Aleksandr Iañ]]. E miz Mae 1801 e voe skarzet kuit an tiern diwezhañ David Batonichvili gant ar [[jeneral]] rusian [[Carl Heinrich Knorring]] ha sevel ur [[gouarnamant]], ar jeneral Ivan Petrovitch Lasarev, en e benn. Ne voe ket degemeret diouzhtu an dekred gant uhelidi ar vro ha ret e voe da Knorring bodañ anezho en iliz-veur Tbilisi ha lakaat anezho da blegañ, ha ret voe dezho touiñ o fealded d'an Tsar, e miz Ebrel [[1802]]. Bac'het e voe ar re a nac'has ober. E-pad an hañv [[1805]] e voe faezhet ar Bersed gant ar soudarded russ, a venne aloubiñ Tbilisi. E [[1810]] e voe staget rouantelezh [[Imretia]] da Rusia. Diwezhañ roue Imretia [[Solomon II Imretia]] a varvas en [[harlu]] e [[1815]]. Deus[[1803]] da [[1870]] e voe meur a wech brezel etre Rusia ha [[Persia]]( [[Turkia]] ) ha stagajont takadoù bras ouzh Jorjia. Furmiñ a ra an tachennadoù-se ([[Batumi]], [[Artvin]], [[Akhaltsikhe]], [[Poti]], and [[Abc'hazia]]) un darn vras eus Jorjia a-vremañ. Staget e voe priñselezh [[Guria]] e 1828 hag hini Samegrelo e 1857. Rannvro [[Svaneti]] a voe staget a dammoù etre [[1857]] ha [[1859]]. === Ar maread soviedel === Goude [[Dispac'h Rusia 1917]] ec'h embannas Jorjia he dizalc'houriezh d'ar [[26 Mae|26 a viz Mae]] [[1928]]. Gounezet e voe an dilennadeg kentañ gant ar strollad sokialour-demokratel, tost ouzh ar [[menchevik|vencheviked]]. Da [[ministr kentañ|vinistr kentañ]] ez eas [[Noe Zhordania]]. Enebet e voe Jorjia ouzh [[Armenia]] gant ur brezel, e [[1918]]. Gant ar saozon avat e voe lakaet da herzel. E [[1918|1918 hag]] e [[1919]] e vrezelas ar jeneral jorjiat Mazniachvili ouzh ar Rusianed wenn hag klaskas aloubiñ aodoù [[hanternoz]] ar [[Mor Du]] eus [[Tuapse]] da [[Sochi]]. Ne badas ket frankiz ar vro. Hag e 1921 e voe faezhet an arme jorjia gant an arme rusian ha rediet ar gouarnamant da dec'hout kuit eus ar vro. D'ar [[25 C'hwevrer|25 a viz C'hwevrer]] [[1921]] ec'h antreas an nerzhioù soviedel e [[Tbilisi]] hag e staljont ur gouarnamant , gant [[Filipp Makharadze]] lakaet e penn ar vro. Kendeuzet voe gant Armenia hag Azerbaidjan a-benn sevel [[Republik Soviedel Treuzkaokazia]]. E 1938 e voe disrannet Treuzkaokazia hag ez eas Jorjia d'ur [[URSS|republik soviedel]] wirion hag emren. Dont reas ar Jorjian [[Stalin|Ioseb Youghachvili]] da vezañ unan eus pennoù ar strollad [[Bolchevik]]. Goude dispac'h 1917 ha marv [[Lenin]] e renas [[Unaniezh Soviedel]] gant an anv "Stalin". Etre [[1941]] ha [[1945]] e stourmas 700.000 Jorjian en Arme Ruz, ouzh an [[Trede Reich|Alamagn nazi]]. Un toullad all a Jorjianed a genlabouras avat gant an Alamaned. War-dro 350.000 Jorjian lazhet e-pad an [[eil brezel bed]]. E-pad ar prantad-se e voe mac'homet un toullad mat a pobloù bihan evel ar [[Tchetchen|Dchetchened]], an [[Inguch]]ed, ar [[Karachay|Garachayed]] hag ar [[Balkarat|Valkariz]], da [[Siberia]]. Un darn eus o ziriadoù a voe roet da Jorjia betek [[1957]]. Ar Jorjian [[Edouard Chevardnadze]], bet ministr e-karg eus aferioù diavaez an Unaniezh Soviedel, a voe unan eus savourien bennañ ar [[Peryestroika]. E-pad ar maread-se e savas Jorjia ur sistem politikel liesstrollad hag e strivas evit frankiz ar vro. E Jorjia e c'hoarvezas kentañ dilennadegoù frank, an Unvaniezh Soviedel d'ar 28 Here 1990. Eus miz Du 1990 betek miz Meurzh 1991 eo [[Zviad Gamsakhurdia]] a oa e penn an Emsav evit an dieubidigezh vroadel, ha prezidant [[Kuzul Meur Republik Jorjia]], ar parlamant Jorjiat. === Ar frankiz === Unan eus ar c'hentañ republikoù bet o klask en em zieubiñ diouzh mac'hom an Unaniezh Soviedel e oa. Gwasket gant al lu ruz eus ur vanifestadeg peoc'hek d'an 9 a viz Ebrel 1989 a grouas un emsav enepsoviedel heñvel a-walc'h ouzh hini a oa er broioù baltek. Disrannet e voe e meur a skourr, unan kentoc'h habask hag unan all muioc'h dispac'hel. E miz Here 1990 ec'h aozas Jorjia an dilennadeg liesstrollad kentañ en istor an Unvaniezh Soviedel. Tra ma voikotas an dispac'hourien an dilennadegoù hag e savjont ur c'hendalc'h broadel, ha peurrest an enep-komunourien a voe tolpet tro-dro [[Merab Kostava]] ha [[Zviad Gamsakhurdia]]. Gant 250 sez enep da 64 hepken evit ar gomunourien, e yeas ar maout ganto. C'hwitet e voe gant ar strolladoù all, a-boan ma voe tizhet bevenn ar 5%, rekis evit mont e-barzh ar parlamant. D'an 9 a viz Ebrel 1991 ec'h embannas Jorjia he dieubidigezh. [[Zviad Gamsakhurdia]] a voe dilennet da brezidant d'ar 26 a viz mae 1991 met kaset kuit e voe diouzh ar galloud, gant un taol-stad gwadek a dremenas e-korf an 22 a viz kerzu 1991, betek ar 6 a viz Genver 1992. Gant ur gward hag ur bagad armet e voe aozet unn taol-stad : ar [[Mkhedrioni]] a vefe bet skoazellet gant al lu rusian. Merkout a reas kement-se deroù ur brezel-diabarzh, a badas betek 1995. D'ar vro e tistroas Edouard Chevardnadze e 1992, hag ec'h aozas ur "c'huzul-stad" asambles gant pennoù bras an taol-stad : Kitovani ha Ioseliani. En doare ofisiel e voe dilennet e 1995 ha 2000. E-pad ar marevezh-se, avat, e krogas emsavioù disrannour e [[Abc'hazia]] hag en [[Osetia ar Su]]. Gant harp stourmerien deut eus [[Rusia]] e teuas a-abenn an emsaverien da sevel nerzioù dizalc'h ''de facto'', en div rannvro-se. Ouzhpenn 250.000 jorjian a voe dizarbenet eus Abc'hazia, ha 25.000 eus [[Tskhinvali]]. Ret e voe da galz familhoù osetiat tec'hout eus rannvro [[Borjomi]]. Edouard Chevardnadze a voe argaset eus ar galloud gant [[Dipac'h ar Rozenn]] e 2003 goude an dilennadegoù tabutet. Sturiet e voe an dispac'h gant izili gozh strollad Chevardnadze : [[Mic'hail Saakachvili]], [[Zurab Zhvania]] ha [[Nino Burjanadze]]. Da brezidant e dilennet e voe [[Mic'hail Saakachvili]] da brezidant, e 2004. Bennozh d'an adreizhiadurioù e voe kreñvaet stad an armerzh ha kresket galloud arme ar vro ha gant-se e teujont a-benn lakaat seziz adarre war [[Ajaria]] , neoah c'hwitet e voe ganto klask aloubiñ en-dro Abc'hazia, hag Osetia ar Su, a oa difennet mat gant Rusia. == Melestradurezh == :* ''Sellet ouzh [[Rannoù melestradurel Jorjia]]'' [[Restr:Regions of Georgia (country).svg|thumb|410px|left|Rannvroiù Jorjia]] Rannet eo Jorjia e 9 rannvro, ur geoded ((k'alak'i) ha 2 republik emrenn pe ''avtonomiuri respublika'' ([[Abc'hazia]] hag [[Ajaria]]). E 69 bann eo rannet ar rannvroioù (raioni). Kenvreuderezhioù zo a-zivout statud Osetia ar Su gant ar gouarnamant disrannour a gontrol ar broviñs. [[Kodori Gorge]] zo an darkvadir nemeti eus Abc'hazia a zalc'h ar gouarnamant-kreiz. Rannvroioù Jorjia zo anezho : * 1 [[Abc'hazia]] * 2 [[Samegrelo-Zemo Svanethi]] * 3 [[Gouria]] * 4 [[Adjaria]] * 5 [[Ratcha-Letchc'houmi ha Khvemo Svanethi]] * 6 [[Imerethi]] * 7 [[Samtsc'he-Djavac'hethi]] * 8 [[Chida Kharthli]] * 9 [[Mtsc'hetha-Mthianethi]] * 10 [[Khvemo Kharthli]] * 11 [[Kac'hethi]] * 12 [[Tbilisi]] Ar c'hêrioù brasañ eo : [[Batoumi]], [[Chiatura]], [[Gagra]], [[Gori]], [[Khouthaisi]], [[Poti]], [[Rousthavi]], [[Soc'houmi]], [[Tbilisi]], [[Tkibuli]], [[Tskaltubo]], [[Tskhinvali]] <br /> Bannoù Jorjia a zo: [[Abasha]], [[Adigeni]], [[Akhalgori]], [[Akhalkalaki]], [[Akhaltsikhe]], [[Akhmeta]], [[Ambrolauri]], [[Aspindza]], [[Baghdati]], [[Batumi]], [[Bolnisi]], [[Borjomi]], [[Chiatura]], [[Chkhorotsku]], [[Chokhatauri]], [[Dedoplistskaro]], [[Dmanisi]], [[Dusheti]], [[Gagra]], [[Gali]], [[Gori District, Georgia|Gori]], [[Gudauta]], [[Gulripshi]], [[Gurjaani]], [[Java district, Georgia|Java]], [[Kareli district, Georgia|Kareli]], [[Kaspi district, Georgia|Kaspi]], [[Kedi]], [[Kharagauli]], [[Khashuri district, Georgia|Khashuri]], [[Khelvachauri]], [[Khobi]], [[Khoni]], [[Khulo]], [[Kobuleti]], [[Kutaisi]], [[Kvareli]], [[Lagodekhi]], [[Lanchkhuti]], [[Lentekhi]], [[Liakhvi]], [[Marneuli]], [[Martvili]], [[Mestia]], [[Mtskheta]], [[Ninotsminda]], [[Ochamchire]], [[Oni, Georgia|Oni]], [[Ozurgeti]], [[Poti]], [[Rustavi]], [[Sachkhere]], [[Sagarejo]], [[Samtredia]], [[Senaki]], [[Shuakhevi]], [[Sighnagi]], [[Sokhumi]], [[Stepantsminda]], [[Telavi]], [[Terjola]], [[Tetritskaro]], [[Tianeti]], [[Tkibuli]], [[Tsageri]], [[Tskhinvali]], [[Tsalenjikha]], [[Tsalka]], [[Tskaltubo]], [[Vani]], [[Zestaponi]], [[Zugdidi]] == Orin an anv == ''Kartvelebi'' (ქართველები) eo an anv en em ro Jorjiz o-unan. Envel a reont o bro ''Sakartvelo'' (საქართველო), hag o yezh ''Kartuli'' (ქართული). Eus anv ur penn jorjiat mojennel [[Kartlos]] e teu ar gerioù-se. Ur mab eus [[Tagarmos]], mab-bihan [[Japheth]]. An anv a vez roet d’ar vro e yezhoù ar C’hornog a zeu moarvat diwar an anv persek a veze roet da Jorjiz ''gurğān'', en [[XIvet kantved|{{XIvet}}]] ha {{XIIvet kantved}} azasaet diouzh an amprestadennoù siriek ''gurz-ān''/''gurz-iyān'' hag arabek ''rĵan''/''ĵurzan''. Teoriennoù faltaziek a voe savet gant ar beajour Jacques de Vitry, a zisplegas e teue anv ar vro diwar brud [(Sant Jord]] azeulet un tamm mat e Jorjia ha patrom ar vro. Ur beajour all [[Jean Chardin]] a soñjas e teue ar ger Jorjia diwar ar c’hresianeg γεωργός ("bro strujus"). Evel ma tisplegas ar c’helenner Alexander Mikaberidze, an displegadennoù-se a glever abaoe kantvedoù evit ar ger Jorjia/Jorjiz a zo bet distaolet hiziviken gant ar gumuniezh skiantel, a wel kentoc’h ar ger persek ''gurğ/gurğān (bleiz)'' da orin ar ger. Jorjia o vezañ intentet evel bor ar bleizi gant Persiz. Ar ger ''gurğ/gurğān'', a voe amprestet gant a-bep seurt yezhoù all, ar yezhoù slavek ha yezhoù Europa ar c’hornôg en o zouez. Gallout a c’hellfe ivez bezañ bet diazezet diwar un anv kozh, en Iran a glote gant ar vro tost ouzh [[mor Kaspia]] a veze graet ''Gorgan'' anezhi «Bro ar Bleizi». Gorjestan eo an anv e persieg, Gürcistan en turkeg, ha Грузия e rusianeg ("Grouziya"). Proviñs bennañ Jorjia, ha seziz ar gouarnamant e-pad lodenn hirañ hec'h istor eo Kartli, anvet ivez Iberia. Ar ger diwezhañ-mañ a vez skrivet ''Iveria'' ivez. Dioutañ e teu an anvioù armeniek evit Jorjoa ha jorjiat : Virk (Վիրք) ha Vrastan (Վրաստան). == Douaroniezh == [[Restr:Kazbek (6).jpg|thumb|right|300px|Menez Kazbek.]] 728 km ledander a harzoù zo da Jorjia, boutin gant Rusia, a-hed [[Krai Krasnodar]], [[Karatchay-Tcherkesia]], [[Kabardino-Balkaria]], [[Norzh Osetia-Alania]], [[Ingouchetia]], [[Tchetchenia]], [[Dagestan]]. Ivez gant [[Azerbaidjan]] (322 km) ez eus harzoù er [[gevred]], [[Armenia]] (164 km) er [[su]] ha [[Turkia]] (252 km) er [[mervent]]. Meneziek-kenañ eo ar vro. E div lodenn e tisrann ar [[menezioù Likhi]]. Kolc'his e vez anvet lodenn ar c'hornôk tra ma vez anvet ar reter Iberia. En abeg he zorosennadur liesseurt eo disrannet uhelgompezenn [[Svaneti]] gant peurrest ar vro. Arridennad menezioù Jorjia ar C'haokaz Bras a ziispati gant republikoù kaokazek [[Rusia]]. Riblet eo hanterenn su ar vro gant ar C'haokaz Bihan. Ar c'haokaz Bras a zo kalz uheloc'h eget ar C'haokaz Bihan. Tizhout a ra e leinoù uhelañ 5000 m. Menez [[Shkhara]] eo menez uhelañ Jorjia gant 5,201 m. An eil uhelañ a zo ar [[Janga]] (Jangi-Tau), hag a dizh 5,051 m. Ar menezioù bras arall a zo ar [[Kazbegi|C'hazbegi]] (5,047 m), an Tetnuldi (4,974m), ar Shota Rustaveli (4,960m), an [[Ushba]] (4,710m.), hag an Ailama (4,525m./14,842ft.). Nemetañ menez a orin tanveneziek eo [[Kazbegi]]. Ar rannvro lec'hiet etre ar [[Kazbegi|C'hazbegi]] hag a [[Shkhara]], hag a zo rannet gant ur pellder a 200 km, a endalc'h kalz [[skorneg]]i. Arridennad ar C'haokaz Bihan a zo kenaozet eus arridennad bihanoc'h, tanveneziek o orin ar peurliesañ, liammet an eil ouzh an eben. O vegoù uhelañ ne savont nemet da 3400 m. Pennañ torosennadurioùar rannvro eo uhelgompezenn tanveneziek [[Javakheti]], lennoù stank ha stivelloù tomm e-leizh a gaver enno. Ar c'hevioù [[Kevioù Voronya|Voronya]] eo donañ re a zo dre ar bed. Lec'hiet emañ er menezioù [[Arabika]], un darn eus arridennad [[Gagra]] en [[Abc'hazia]]. Betek 2,140 m donder int. Stêrioù pennañ Jorjia a zo ar [[Rioni (stêr)|Rioni]] hag ar [[Mtkvari (stêr)|Mtkvari]]. === Kêrioù Pennañ Jorjia === [[Restr:Gg-map.png|300px|thumb|Kartenn Jorjia]] * [[Tbilisi]] 1,066,100 annezad * [[Kutaisi]] 183,300 annezad * [[Batumi]] 116,900 annezad === Gweledvaoù === Liesek eo gweledvaoù Jorjia. E kornôg ar vro e kaver koadegoù geunniek e-barzh an izeldirioù, [[geun]]ioù, ha, er rannvroioù meneziek, koadegoù ha skornegi. Er reter e kaver ur rannvro vihan sec'h heñvel a-walc'h ouzh re kreiz-Azia. Ar c'hoadegi a c'holo 40% ar vro hag ar c'helc'hiadoù [[alpek]] pe [[isalpek]] 10%. [[Restr:Mtskheta-Georgia.jpg|thumb|300px|Mtskheta, kêrbenn gozh ar vro]] Darn vrasañ an annez naturel en izeldirioù a oa bet distrujet er 100 bloavezh diwezhañ gant astennadur al labour-douar hag ar c'hêrioù. Eus ar c'hoadegoù a c'holoe [[Kolc'his]] a zo aet da get, estreget er mirlec'hioù hag er parkoù broadel. Ar c'hoadegoù a chomon a vez lec'hiet en uheldirioù hag er menezioù. Eus [[derv]], [[fav-put]], [[faouenn|faou]], [[evlec'h]], [[onn]] ha [[gwez-kistin]] eo kenaozet ar c'hoadegoù dindan 600 m dreist met boutin a-walc'h ez eo ar spesad atav-glaz evel ar [[beuz]]. Kavout a reer ivez un nebeud spesadoù endemiek. Darnioù [[Ajaria]], [[Samegrelo]] hag [[Abc'hazia]] a c'holo koadegoù glaviek klouar. Etre 600 ha 1,500 m ez a ar c'hoadegoù klouar da vesket gant gwez-sapin a yelont d'ar souezhadur pennañ a-us 1500 m. Ar gwez ne greskont ket goude 1800 ha gant pradennoù e vez dalc'het gant pradennoù alpek. A-us 3000 m e teraou kelc'hiad an erc'heg beurbad. [[Restr:Svanetiskt torn.jpg|thumb|305px|Un tour e Svaneti]] Disheñvel tre ouzh re ar c'hornôk ez eo gweledvaoù reter Jorjia hag-eñ eoa bet difraostet dran vrasañ izeldirioù ar reter, evel ar [[Mtkvari]] pe plaenenn an[[Alazani]]. Ouzhpenn-se, un tamm sec'hoc'h eo hiniad ar rannvro ha biskoazh e voe goloet gant koadegoù darn anezhi. Gweledvaoù a zo kenaozet eus traoniennoù niverus disrannet gant menezioù. Koadegi-sapin ar raloc'h eget er c'hornok, estreget e [[Borjomi]]. Eus [[derv]], [[faouenn|faou]] ha [[fav-put]] ez eo kenaozet 85% ar c'hoadegoù. E traonienn an Alazani e kaver koadegoù [[ivin]] ivez. A-us 1000 m e kresk [[sapin]] ha [[bezv]] dreist holl. E reter Jorjia e kaver koadegoù betek 2000 m ha ne gresk ken ar strouezh a-us da 3500 m. === Hinad === Liesek eo [[hinad]] Jorjia. Lakaat a reer kemm etre daou gelc'hiad hin, a glot, tamm-pe-damm, gant kornôg ha reter ar vro. Ur perzh pouezus a c'hoari ar C'haokaz Bras en hinad ar vro rak gwareziñ a ra anezhi ouzh an aer yen a c'hellfe dont eus [[stepenn]]où an norzh tra ma tiwall ar c'haokaz bihan ouzh levezon an aer tomm ha sec'h deuet eus ar su. E-barzh ar c'helc'hiad istrovanel gleb emañ darn vrasañ kornôg Jorjia. War-dro 1000-4000 mm a [[glav|c'hlav]] a zegemer pep bloaz. Ingalet en un doare unvan e vez ar glaveier, hag eñ e vezont pounneroc'h e-pad an diskar-amzer. Kemm a ra kalz hiniad ar vro hervez an uhelder. Tra ma vez tomm a-walc'h an plaenennoù e-pad an holl vloavezh o-deus an uheldirioù hañvioù fresk ha gleb ha goañvioù yen hag erc'hek (muioc'h eget 2m zegemer e kornioù-br'zo). [[Ajaria]] eo rannvro c'hlebañ Jorjia. Koadeg glaviek Mtirala, e reter [[Kobuleti]] a zegemer 4500mm a c'hlav pep bloavezh. Un hinad tremeniat etre ar c'helc'hiadoù istrovanel gleb ha kevandirel he-deus Jorjia ar reter. Gant aer yen ha sec'h kreiz-[[Azia]] ha gant aer gleb ar mor Kaspian eo levezonet amzer ar vro. Gant aradennadoù [[Likhi]] ha [[Meskheti]] e vez harpet aer gleb ar [[Mor Du]] ar peurliesañ. Kalz nebeutoc'h a c'hlav a zegemer darn-se ar vro (war-dro 400-1600mm) hag e-pad an nevez-amzer hag an diskar-amzer e kouezh dreist holl. Kalz sec'hoc'h e vez an hañv hag ar goañv. Evel er c'hornôg e c'hoari ur perzh pouezus an uhelder. Kalz yenoc'h e vez ar c'hornioù-bro a-us 1500 m hag er re a-us 2000 m e vez o reviñ zoken e-pad a hañv. == Politikerezh == Goude un enkadenn a-zivout disoc'h dilennadegoù 2003 e voe kaset kuit eus ar galoud [[Edouard Chevardnadze]] d'ar 23 miz du 2003 gant [[dispac'h ar rozenn]]. Ar prezidant etretant a vo prezidant ar parlamant a oa bet freuzet e zivodadenn. D'ar 4 genver 2004 e voe dilennet da brezidant [[Mic'hail Saakachvili]], penn an [[Emsav Broadel Demokratel]] a c'hounezas darn vrasañ ar mouezhioù en dilennadeg lezennel a heulias. Ur strollad arall nemetañ (Enebouriezh an Tu-Dehou) a dizhas ar 7% ret da gaout kannidi er parlamant. Kred ar ra ar sellerien e oa an dilennadeg-se an hini frankañ e istor ar vro, hag eñ e oa tabud etre ar gournamant kreiz ha penn [[Ajaria]], [[Aslan Abashidze]]. War gresk ez eas ar stennadur etre [[Ajaria]] hag ar gouarnamant goude an dilennadeg. Tarzhañ a reas an enkadenn d'ar I{{añ}} miz mae pa zistrjas Aslan Abashidze ar pont o liamm Ajaria ouzh ar peurrest eus ar vro e respont da bleustradegoù milourel jorjiat. Rediet e voe da dec'hout kuit eus ar vro gant manifestadegoù bras e [[Batumi]] d'ar 5 mae, avat. D'an 3 a viz c'hwevrer e varvas ar ministr kentañ [[Zurab Zhvania]] e ti [[Raul Usupov]], gouarner [[Kvemo Kartli]], puñsunet gant [[monoksid karbon]]. Abaoe m'en deus kemeret ar galloud en deus Saakachvili lakaet war gresk darn ar budjed-stad gouestlet d'al lu. Homañ he deus tizhet 25.000 a dud, 5.000 anezho a oa bet stlejet gant kelennerien amerikan. Un nebeud eus ar soudarded-se a oa bet kaset da [[Irak]], lec'h ma servijont e [[Baqubah]] hag e Kelc'hiad Glaz [[Baghdad]]. E miz Mae 2005 ez eas an {{XIIIvet}} batailhon a droidegezh d'an unanenn gentañ o servij er-maez Jorjia. == Darempredoù etrebroadel == Darempredoù mat he deus Jorjia gant hec'h amezeien - [[Turkia]], [[Armenia]] hag [[Azerbaidjan]] - ha kermer perzh a ra er [[Kuzul Armerzhel ar Mor Du|C'huzul Armerzhel ar Mor Du]] hag d'ar [[GUAM]]. Tost-tre ouzh [[Ukraina]] eo hag e-pad an [[Dispac'h Orañjez]] e [[Kyiv]] e vanifestas kalz jorjiz da harpañ [[Viktor Yushchenko]]. === Darempredoù gant [[AFNA]] === Oc'h arnodiñ da vont d'un izel gwir eus [[AFNA]] emañ Jorjia. E miz Eost 2004 e voe kinniget ar [[Raktres ag Oberianiz a Gevelerezh Hiniennel]] hag degemeret e voe gant [[Kuzul Atlantel an Norzh]] eus an [[AFNA]]. Adalek-se ez eo ebarzhet Jorjia en eil prantad eus ar c'henstagadur ouzh an AFNA. D'ar 15 c'hwevrer 2005 e voe anvet un ofiser-liamm e Jorjia e frammadur ar [[Kevelerzh evit ar Peoc'h|C'hevelerzh evit ar Peoc'h]]. === Darempredoù gant Unaniezh Europa === Mont e-barzh Unvaniezh Europa hag en AFNA e c'hoanta Jorjia. Ne vo posupl nemet en un dazont pell a-walc'h, avat. Evel ma ne fell ket da Jeojia mont da harzioù etre kelc'hiadoù-levezon ar [[Stadoù-Unanet]] ha [[Rusia]] e klask ar vro tostaat ouzh ar Stadoù-Unanet en ur genderc'hel da genlabourat gant Rusia. E miz Here 2006 he deus sinet Jorjia ur raktres oberiantiz gant UE e frammadur [[Politikerezh ag Amezegezh Europeat]]. Gwirikaet e vo d'an 14 a viz Du. === Darempredoù gant ar Stadoù-Unanet === Tost eo Jorjia ouzh ar Stadoù-Unanet ha levezon ar vro-se enni en-deus lakaet he darempredoù gant [[Rusia]] da washoc'h. Un abeg a ziemglev pouezus eo [[san Baku-Tbilisi-Ceyhan]] savet gant ar Stadoù-Unanet da liammañ [[Turkia]] ouzh maeziadoù eoul-maen [[Azerbaidjan]] hep mont a-dreuz tachennad [[Rusia]]. E 2004 o doa embannet ar Stadoù-Unanet e paouezfent gant o frogramm ispisial a skoazell vilourel. Erlec'hiet e vo gant ur programm a skoazell reizhoc'h. Lâret en deus [[Colin Powell]] ne c'hoantae ket ar Stadoù-Unanet sevel diazezlec'hioù er vro. === Darempredoù gant Rusia === {{Jorjia-Rusia}} Kollet he-deus rusia he rol ag hanterour en [[diemglev etre Jorjia hag Abc'hazia]] hervez ar ministr jorjiat an darempredoù etrevroadel [[Gela Bezhuashvili]]. Hervezañ ez emañ Jorjia o vont d'arnodiñ da genziviz gant an emsaverien abc'hazat en un doare dihanterour. En enkadenn emañ an darempredoù etre Rusia ha Jorjia adalek m'he-doa gouarnamant Saakachvili addalc'het [[Kodori Gorge]]. Tamallet he-deus Rusia Jorjia da vezañ bet torret e ouestloù tra ma zamalle Jorjia Rusia da skoazell an disrannerien. Paseporzhioù rusat a voe roet da galz annezidi [[Abc'hazia]] hag [[Osetia ar Su]]. Daou ziazezlec'h milourel he-deus Rusia c'hoazh war dachennad Jorjia hag er vro emañ pennlec'h luioù rusat ar c'haokaz. Hervez emglevioù 2005-2006 e tle ar soudarded rusat mnt kuit eus ar vro e 2008. E miz Gwengolo 2006 e voe bac'het pevar ofiser rust eus ar sevijoù kevrin. O zamall a ra ar gouarnamant jorjiat da gaout ur perzh en [[Enkadenn Kodori 2006|enkadenn Kodori]]. Da galz gwashoc'h ez eo aet an darempredoù etre an div vro goude-se ha troc'het he deus Rusia tout he liammoù armerzhel ha zoken postel gant Jorjia. Kinniget he-deus Jorjia da enebiñ donedigezh Rusia e-barzh [[Aozadur Bedel ar C'henwerzh]] == Armerzh == War al labour-douar hag an douristelezh eo diazezet armerzh Jorjia. E-pad darn vrasañ an {{XXvet}} kantved e oa un lodenn eus an armerzh soviedel. Goude 1991 e krogas ar stad da frankizaat a armerzh, avat. Hervez ar [[Bank Bedel]] eo Jorjia ar vro adreizher kentañ er bed ha an hini 37{{vet}} eo evit an ''aesder d'ober aferoù''. An touristerezh hag gounidigezh ar [[sitroñs]] hag ar [[rezin]] a zo andon a leveoù pennañ ar vro. Produiñ a ra [[te]] ivez met n'eo ket uhel tre e galite c'hoazh. Un nebeud mengleuzioù ([[kouevr]] ha [[manganez]] dreist holl) ez eus er vro hag ur greanterzh bihan hag a brodu dilhadoù, gwinn ha produioù kimiek dreist holl. Dleout a ra enporzhiañ darn vrasañ hec'h energiezh. Daouast da freuzioù ar brezel diabarzh e vez o kreskiñ armerzh Jorjia adalek 1995 ha war zigresk ez eo aet ar [[monc'hwezh]]. Kudennoù ez eus gant ar stad evit dastum an tailhoù, avat, hag un dic'hounid bras en-deus e vudjed. Berrentezioù ag energiezh a zo ur gudenn arall, hag eñ he-deus he frevezekaet ar gouarnamant. Ar fed e teu darn vrasañ an energiezh eus [[Rusia]] n'int ket mat an darempredoù n'aesa ket an traoù kennebeut. == Demografiezh == 4,661,473 ag annezidi he-deus Jorjia, 88% anezho a zo [[jorjiz]]. An azeried a furm 6,5% ar boblañs, an armeniz 5,7% hag ar rused 1,5% (lod anezho a zo divroet adalek dieubidegezh ar vro). An [[Abc'hazed]] en [[Abc'hazia]] hag an [[Oseted]] en [[Osetia ar Su]] o-deus savet republikoù disranner na'z int ket anavezet gant ar broioù arall. Div bobl [[kartveliek|gartveliek]], ar [[svan]]ed hag ar [[Mingrelied|vingrelied]] a vev e Jorjia ha kavout a reer un nebeud [[laz]]ed ivez. Disheñvel ez int dre o yezh eus ar jeorjiz arall met tost tre outo dre o sevenadur. Bez ez eus ivez kalz minorelezhioù bihan arall o vevañ er vro : [[Asirianed]], [[Tchetchened]], [[Gresianed]], [[Kabarded]], [[Kurded]], [[yuzevien]], [[Tatared]], [[Turked]] hag [[Ukrainiz]]. Digreskiñ kalz he-deus graet poblañs Jojia adalek diskarr an [[Unaniezh Soviedel]]. Disrannidigezh Abc'hazia hag Osetia ar Su, an diemglev en Adjaria hag ar c'hudennoù armerzh o-deus degaset kalz jeorjiz da zivroiñ, e [[Rusia]] dreist holl. Da washoc'h eo lakaet ar gudenn gant ur feur-ganidigezh izel tre. Ur milion annezidi nebeutoc'h eget e 1991 he-deus Jorjia ha krediñ a ra reoù'zo ez eo izeloc'h c'hoazh. Un efed a-gostez eus digresk ar boblañ eo ez a war zigresk ivez kenfeur ar minorelezhioù rak niverusoc'h ez eo o izili da zivroiñ. == Relijion == Darn vrasañ ar boblañs (83.9%) a berc'henn d'an [[Iliz Ortodoks Jorjia]]. Unan eus ar broioù kentañ gounezet d'ar feiz kristen e voe Jorjia. Da relijion-stad ez eas e 327 met krediñ a reer e oa kummuniezhioù kristien en [[Egrisi]] kent prezegenn [[Sant-Nino]]. Ouzhpenn-se e prezegas an ebestel Per ha Andrev er vro. Unan eus an ilizioù koshañ eo neuze iliz Jorjia. Ar minorelezhioù relijiel pennañ a zo ar [[Islam|Vuzulmaned]] (9,9%), an Armeniz (3,9%) hag ar gatoliked (0,8%). LINKS * [https://web.archive.org/web/20081110074138/http://www.prsheet.com/rustavi_2.htm Georgia TVNews] (english, german, russian, georgian) * [https://web.archive.org/web/20040321122509/http://friendsofgeorgia.com/ Friends of Georgia] (Friends of Georgia International Foundation. Information on Culture, History, Gastronomy, etc). * http://meskhetians.over-blog.com/ *Country Georgia,City Poti, official Website [https://web.archive.org/web/20230625160131/https://poti.gov.ge/ filmebi qartulad]<br /> {{Patrom:Stadoù Europa}} {{Azia}} {{Mor Du}} {{Kaokaz}} {{Frankofoniezh}} [[Rummad:Jorjia]] 7s14r05q4mhyijp9jotwgwf99q1h5df 0 19748 2188209 1818142 2026-04-21T12:05:14Z Joget India 91052 2188209 wikitext text/x-wiki {{labour a chom}} {{Infobox Sonerezh (arzour) | karta = kan | anv = Freddie Mercury | anv orin = Farrokh Bulsara | alias = | skeudenn = [[Image:Freddie Mercury performing in New Haven, CT, November 1977.jpg|280px]] | alc'hwez = Freddie Mercury e 1977. | ganet = [[5 a viz Gwengolo]] [[1946]] | lec'h gan = e [[Stone Town]], [[Zanzibar]], [[Tanzania]] | marv = [[24 a viz Du]] [[1991]] | lec'h marv = e [[Londrez]], [[Bro-Saoz]] | bloavezhioù = [[1965]] da [[1991]] | doare = [[Rock]] | label = [[EMI]], [[Hollywood Records]], [[Parlophone]] | endro = | benveg = | doare mouezh = | micher = | lec'hienn = }} [[Restr:Queen 1984 0009.jpg|thumbnail|200px|Freddie Mercury e [[Frankfurt am Main|Frankfurt]] e 1984]] [[Restr:Freddie Mercury Statue Montreux.jpg|thumbnail|200px|Delwenn Freddie Mercury e [[Montreux (Vaud)|Montreux]] (Suis)]] '''Freddie Mercury''' a oa bet ganet dindan an anv '''Farrokh Bulsara''' d'ar [[5 a viz Gwengolo]] [[1946]] e Stone Town, e Stad [[Zanzibar]] ([[Tanzania]]) ; mervel a reas d'ar [[24 Du|24 a viz Du]] [[1991]] e [[Londrez]] ([[Bro-Saoz]]). Ur c'haner-sonaozer breizhveuriat e oa, brudet evel kaner ar strollad [[rock]] [[Queen (laz-seniñ)|Queen]]. {{DEFAULTSORT:Mercury, Freddie}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1946]] [[Rummad:Marvioù 1991]] [[Rummad:Kanerien rock]] g1ku4ve0ym26h6suo3vhvmfk8lnrv66 2188213 2188209 2026-04-21T13:40:35Z Kestenn 14086 Kemmoù [[Special:Contributions/Joget India|Joget India]] ([[User_talk:Joget India|Kaozeal]]) distaolet; adlakaet da stumm diwezhañ [[User:ThonyVezbe|ThonyVezbe]] 1818142 wikitext text/x-wiki {{labour a chom}} {{Infobox Sonerezh (arzour) | karta = kan | anv = Freddie Mercury | anv orin = Farrokh Bulsara | alias = | skeudenn = [[Image:Freddie Mercury performing in New Haven, CT, November 1977.jpg|280px]] | alc'hwez = Freddie Mercury e 1977. | ganet = [[5 a viz Gwengolo]] [[1946]] | lec'h gan = e [[Stone Town]], [[Zanzibar]], [[Tanzania]] | marv = [[24 a viz Du]] [[1991]] | lec'h marv = e [[Londrez]], [[Bro-Saoz]] | bloavezhioù = [[1969]] da [[1991]] | doare = [[Rock]] | label = [[EMI]], [[Hollywood Records]], [[Parlophone]] | endro = | benveg = | doare mouezh = | micher = | lec'hienn = }} [[Restr:Queen 1984 0009.jpg|thumbnail|200px|Freddie Mercury e [[Frankfurt am Main|Frankfurt]] e 1984]] [[Restr:Freddie Mercury Statue Montreux.jpg|thumbnail|200px|Delwenn Freddie Mercury e [[Montreux (Vaud)|Montreux]] (Suis)]] '''Freddie Mercury''' a oa bet ganet dindan an anv '''Farrokh Bulsara''' d'ar [[5 a viz Gwengolo]] [[1946]] e Stone Town, e Stad [[Zanzibar]] ([[Tanzania]]) ; mervel a reas d'ar [[24 Du|24 a viz Du]] [[1991]] e [[Londrez]] ([[Bro-Saoz]]). Ur c'haner-sonaozer breizhveuriat e oa, brudet evel kaner ar strollad [[rock]] [[Queen (laz-seniñ)|Queen]]. {{DEFAULTSORT:Mercury, Freddie}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1946]] [[Rummad:Marvioù 1991]] [[Rummad:Kanerien rock]] 9gm2ivbx05gea6ulpm8j9h4blg7f546 0 27287 2188230 2178477 2026-04-21T20:29:57Z Juan carlos perez rodriguez 80737 /* Kampionezed Italia */ 2188230 wikitext text/x-wiki '''Kampionad [[echedoù]] italian ar maouezi ''' a vez aozet gant ar ''Federazione Scacchistica Italiana'' (FSI), Kevre Italian an Echedoù. Graet e veze dizingal araok 1987. Savet e vez bep bloaz abaoe. == Kampionezed [[Italia]] == {| |-valign="top" | {|class="wikitable" |- !Tro!!Lec'h!!Bloaz!!Kampionez |- |I||[[Milano]]||[[1938]]||[[Clarice Benini]] |- |II||[[Roma]]||[[1939]]||Clarice Benini |- |III||[[Zeri|Coloretta di Zeri]]||[[1973]]||[[Rita Gramignani]] |- |IV||Coloretta di Zeri||[[1974]]||[[Barbara Pernici]] |- |V||[[Valenza|Valenza Po]]||[[1975]]||[[Rita Gramignani]] |- |VI||[[Bari]]||[[1976]]||Rita Gramignani |- |VII||[[Cattolica (Rimini)|Cattolica]]||[[1977]]||[[Barbara Pernici]] |- |VIII||[[Latina]]||[[1978]]||Barbara Pernici |- |IX||[[Castione della Presolana|Bratto]]||[[1979]]||Barbara Pernici |- |X||Latina||[[1980]]||Rita Gramignani |- |XI||[[Amelia (Terni)|Amelia]]||[[1981]]||Barbara Pernici |- |XII||[[Torino]]||[[1983]]||Rita Gramignani |- |XIII||Milano||[[1985]]||[[Gisella Facchini]] |- |XIV||[[Aosta]]||[[1987]]||Rita Gramignani |- |XV||Aosta||[[1988]]||[[Adamantia Paizis]] |- |XVI||Aosta||[[1989]]||Rita Gramignani |- |XVII||Aosta||[[1990]]||[[Giuliana Fittante]] |- |XVIII||[[Gorgonzola (Milano)|Gorgonzola]]||[[1991]]||Rita Gramignani |- |XIX||[[Formia]]||[[1992]]||Rita Gramignani |- |XX||Formia||[[1993]]||[[Giusy Parrino]] |- |XXI||Formia||[[1994]]||[[Alessandra Riegler]] |- |XXII||Formia||[[1995]]||Alessandra Riegler |- |XXIII||[[Mantova]]||[[1996]]||Alessandra Riegler |- |XXIV||[[Porto San Giorgio]]||[[1997]]||[[Veronika Goi]] |- |XXV||[[Cesenatico]]||[[1998]]||Alessandra Riegler |- |XXVI||Porto San Giorgio||[[1999]]||[[Sonia Sirletti]] |} | {|class="wikitable" |- !Tro!!Lec'h!!Bloaz!!Kampionez |- |XXVII||[[Imperia]]||[[2000]]||Giuliana Fittante |- |XXVIII||Imperia||[[2001]]||[[Alba Decataldo]] |- |XXIX||Bratto||[[2002]]||[[Laura Costantini]] |- |XXX||Bratto||[[2003]]||[[Maria De Rosa]] |- |XXXI||Bratto||[[2004]]||[[Maria Vincenza Santurbano]] |- |XXXII||Bratto||[[2005]]||[[Eleonora Ambrosi]] |- |XXXIII||Bratto||[[2006]]||[[Roberta Brunello]] |- |XXXIV||[[Fiuggi]]||[[2007]]||[[Fiammetta Panella]] |- |XXXV||Bratto||[[2008]]||[[Marina Brunello]] |- |XXXVI||Bratto||[[2009]]||[[Marianna Chierici]] |- |XXVII||Bratto||[[2010]]||[[Mariagrazia De Rosa]] |- |XXVIII||[[Montecatini Terme]]||[[2011]]||[[Roberta Messina]] |- |XXIX||[[Acqui Terme]]||[[2012]]||[[Tea Gueci]] |- |XXX||Porto San Giorgio||[[2013]]||Mariagrazia De Rosa |- |XXXI||[[Fano]]||[[2014]]||[[Alessia Santeramo]] |- |LII||[[Giovinazzo]]||2015||[[Daniela Movileanu]] |- |XLIII||[[Perugia]]||2016||Daniela Movileanu |- |XLIV||[[Cosenza]]||2017||[[Olga Zimina]] |- |XLV||[[Salerno]]||2018||Marina Brunello |- |XLVI||[[Padova]]||2019||[[Elena Sedina]] |- | nd ||[[Online]]||2020||Olga Zimina |- |XLVII||[[Chianciano Terme]]||2021||Elena Sedina |- |XLVIII||[[Cagliari]]||2022||Olga Zimina |- ||XLIX||[[Brescia]]||2023||[[Ol'ga Zimina]] |- ||L||[[Torino]]||2024||[[Marina Brunello]] |- ||LI||[[Spilimbergo]]||2025||[[Ol'ga Zimina]] |- |} *E [[1983]] e oa bet roet an titl dre dro serr. [[Rummad:Kampionadoù echedoù hervez ar vro]] == Lieskampionezed == [[Restr:Benini.jpg|thumb|right|140px|Clarice Benini, a zehou, trec'h div wezh.]] {| |- valign="top" | *Rita Gramignani, 9 gwech *Barbara Pernici, 5 *Alessandra Riegler, 4 | *Clarice Benini, 2 *Giuliana Fittante, 2 *Olga Zimina, 2 | *Mariagrazia De Rosa, 2 *Daniela Movileanu, 2 *Elena Sedina, 2 |} == Kampionezed italian dindan 20 vloaz == {| |-valign="top" | {|class="wikitable" |- !Tro!!Lec'h!!Bloaz!!Kampionez |- |1||[[Laveno-Mombello]]||1996||[[Marianna Arnetta]] |- |2||[[Laveno-Mombello]]||1997||[[Tiziana Barbiso]] |- |3||[[Porto San Giorgio]]||1998||Marianna Arnetta |- |4||[[Laveno-Mombello]]||1999||Marianna Arnetta |- |5||[[Paderno del Grappa]]||2000||Veronika Goi |- |6||Bratto||2001||Marianna Arnetta |- |7||Bratto||2002||[[Eleonora Ambrosi]] |- |8||Bratto||2003||Eleonora Ambrosi |- |9||Bratto||2004||Eleonora Ambrosi |- |10||Bratto||2005||[[Fiammetta Panella]] |- |11||Bratto||2006||Fiammetta Panella |- |12||[[Fiuggi]]||2007||Mariagrazia De Rosa |- |13||Bratto||2008||Mariagrazia De Rosa |- |14||Bratto||2009||Roberta Brunello |} | {|class="wikitable" |- !Tro!!Lec'h!!Bloaz!!Kampionez |- |15||Bratto||2010||[[Roberta Brunello]] |- |16||[[Montecatini Terme]]||2011||[[Elisa Chiarion]] |- |17||[[Acqui Terme]]||2012||[[Laura Gueci]] |- |18||[[Porto San Giorgio]]||2013||[[Tea Gueci]] |- |19||[[Fano]]||2014||Laura Gueci |- |20||[[Giovinazzo]]||2015||[[Alessia Santeramo]] |- |21||[[Perugia]]||2016||Tea Gueci |- |22||[[Cosenza]]||2017||[[Alessia Santeramo]] |- ||23||[[Salerno]]||2018||[[Desiree Di Benedetto]] |- ||24||[[Padova]]||2019||Tea Gueci |- || — ||En-linenn)||2020||[[Marianna Raccanello]] |- |25||[[Chianciano Terme]]||2021||[[Sara Gabbani]] |- |26||Cagliari||2022||[[Melissa Maione]] |} |} == Pennad kar == * [[Kampionad italian an echedoù]] == Liamm diavaez == *{{it}}[http://www.federscacchi.it Lec'hienn an FSI] [[Rummad:Kampionadoù echedoù hervez ar vro|Italia]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù italian|*]] [[Rummad:Echedoù]] b0kf6h6chjjyf31003by3vi7129ibov 0 27293 2188226 2175164 2026-04-21T20:18:33Z Juan carlos perez rodriguez 80737 /* Kampioned Italia */ 2188226 wikitext text/x-wiki '''Kampionad [[italia]]n an [[echedoù]]''' a vez aozet bep bloaz gant ar ''Federazione Scacchistica Italiana'' (FSI), Kevre Italian an Echedoù. Araok [[1921]] (bloaz krouidigezh ar c'hevre) e veze aozet un tournamant broadel italian ; ur c'hampionad broadel e oa e gwirionez, met ne oa ket ofisiel. Abaoe 1937 e vez aozet [[Kampionad echedoù italian ar maouezi]]. == Kampioned an Tournamant Broadel == {| | {| class="wikitable" |- !Lec'h!!Bloaz!!Kampion!!Anv an Tournamant |- |[[Roma]]||[[1875]]||[[Pietro Seni]]||Broadel |- |[[Livorno]]||[[1878]]||[[Luigi Sprega]]||Broadel |- |[[Milano]]||[[1881]]||[[Carlo Salvioli]]||Broadel |- |[[Venezia]]||[[1883]]||[[Fermo Zannoni]]||Broadel |- |Roma||[[1886]]||Fermo Zannoni||Broadel |- |[[Torino]]||[[1892]]||[[Vittorio Torre]]||Broadel |- |Roma||[[1900]]||[[Arturo Reggio]]||USI |- |Venezia||[[1901]]||Arturo Reggio||USI |} | {| class="wikitable" |- !Lec'h!!Bloaz!!Kampion!!Anv an Tournamant |- |[[Firenze]]||[[1905]]||Arturo Reggio||USI |- |Milano||[[1906]]||[[Giovanni Martinolich]]||USI |- |Roma||[[1911]]||[[Matteo Gladig]]||USI |- |[[Viareggio]]||[[1912]]||[[Alberto Batori]]||''[[L'Italia Scacchistica]]'' |- |[[Bologna]]||[[1913]]||Arturo Reggio||''L'Italia Scacchistica'' |- |Milano||[[1916]]||Arturo Reggio||Broadel ''Crespi'' |- |Milano||[[1919]]||[[Stefano Rosselli del Turco]]|| Broadel ''Crespi'' |- |Viareggio||[[1920]]||Stefano Rosselli del Turco|| ''L'Italia Scacchistica'' |} |} == Kampioned Italia == {| | valign="top" | :{| class="sortable wikitable" !Lec'h!!Bloaz!!Kampion |- |Viareggio||[[1921]]||[[Davide Marotti]] |- |[[Napoli]]||[[1923]]||Stefano Rosselli del Turco |- |[[Firenze]]||[[1929]]||[[Mario Monticelli]] |- |[[Milano]]||[[1931]]||Stefano Rosselli del Turco |- |Milano||[[1934]]||Mario Monticelli |- |Firenze||[[1935]]||[[Antonio Sacconi]] |- |Firenze||[[1936]]||[[Vincenzo Castaldi]] |- |Napoli||[[1937]]||Vincenzo Castaldi |- |[[Roma]]||[[1939]]||Mario Monticelli |- |Firenze||[[1943]]||[[Vincenzo Nestler]] |- |Roma||[[1947]]||Vincenzo Castaldi, [[Cherubino Staldi]] |- |Firenze||[[1948]]||Vincenzo Castaldi |- |[[Sorrento]]||[[1950]]||[[Giorgio Porreca]] |- |[[Venezia]]||[[1951]]||[[Enrico Paoli]] |- |[[Ferrara]]||[[1952]]||Vincenzo Castaldi, [[Alberto Giustolisi]], [[Federico Norcia]] |- |Firenze||[[1953]]||Vincenzo Castaldi |- |[[Trieste]]||[[1954]]||Vincenzo Nestler |- |[[Rovigo]]||[[1956]]||Giorgio Porreca |- |[[Reggio nell'Emilia|Reggio Emilia]]||[[1957]]||Enrico Paoli |- |[[Rimini]]||[[1959]]||Vincenzo Castaldi |- |[[Perugia]]||[[1960]]||[[Guido Cappello]] |- |[[San Benedetto del Tronto]]||[[1961]]||Alberto Giustolisi |- |[[Forte dei Marmi]]||[[1962]]||[[Stefano Tatai]] |- |[[Imperia]]||[[1963]]||[[Ennio Contedini]] |- |Napoli||[[1964]]||Alberto Giustolisi |- |Firenze||[[1965]]||Stefano Tatai |- |Rovigo||[[1966]]||Alberto Giustolisi |- |[[Savona]]||[[1967]]||Stefano Tatai |- |Milano||[[1968]]||Enrico Paoli |- |San Benedetto del Tronto||[[1969]]||[[Sergio Mariotti]] |- |[[Chioggia|Sottomarina]]||[[1970]]||Stefano Tatai |- |San Benedetto del Tronto||[[1971]]||Sergio Mariotti |- |[[Recoaro Terme]]||[[1972]]||[[Carlo Micheli]] |- |[[Sottomarina]]||[[1973]]||Carlo Micheli |- |[[Barga|Castelvecchio Pascoli]]||[[1974]]||Stefano Tatai |- |[[Pesaro]]||[[1975]]||[[Bela Toth]] |- |Castelvecchio Pascoli||[[1976]]||Bela Toth |- |Castelvecchio Pascoli||[[1977]]||Stefano Tatai |- |[[Venezia|Lido di Venezia]]||[[1979]]||Stefano Tatai |- |[[Napoli|Agnano]]||[[1981]]||Bela Toth |- |[[Barcellona Pozzo di Gotto]]||[[1981]]||[[Roberto Messa]] |- |[[Arco (Trentino)|Arco]]||[[1982]]||Bela Toth |- |Arco||[[1983]]||Stefano Tatai |- |[[Arcidosso]]||[[1984]]||[[Alvise Zichichi]] |- |[[Chianciano Terme]]||[[1985]]||Stefano Tatai |- |[[Cesenatico]]||[[1986]]||[[Fernando Braga]] |- |Chianciano Terme||[[1987]]||[[Mario Lanzani]] |- |Chianciano Terme||[[1988]]||Fernando Braga |- |Chianciano Terme||[[1989]]||[[Bruno Belotti]] |- |Chianciano Terme||[[1990]]||Stefano Tatai |- |Chianciano Terme||[[1991]]||Stefano Tatai |- |Reggio Emilia||[[1992]]||[[Michele Godena]] |- |[[Filettino]]||[[1993]]||Michele Godena |- |Reggio Emilia||[[1994]]||Stefano Tatai <ref>[https://theweekinchess.com/html/twic14.html Kampionad italian 1994]</ref> |- |[[Verona]]||[[1995]]||Michele Godena <ref>[https://theweekinchess.com/html/twic63.html Kampionad italian 1995]</ref> |- |[[Mantova]]||[[1996]]||Bruno Belotti |- |Reggio Emilia||[[1997]]||[[Igor Efimov]] |- |[[Saint-Vincent (Aosta)|Saint-Vincent]]||[[1998]]||Igor Efimov |- |Saint-Vincent||[[1999]]||[[Fabio Bellini]] |- |Saint-Vincent||[[2000]]||[[Ennio Arlandi]] |- |[[Montecatini Terme]]||[[2001]]||Bruno Belotti |- |Montecatini Terme||[[2002]]||[[Duilio Collutiis]] |- |[[Arvier]]||[[2003]]||[[Spartaco Sarno]] |- |Montecatini Terme||[[2004]]||[[Fabio Bruno]] |- |[[Cremona]]||[[2005]]||Michele Godena |- |Cremona||[[2006]]||Michele Godena |- |[[Martina Franca]]||[[2007]]||[[Fabiano Caruana]] |- |Martina Franca||[[2008]]||[[Fabiano Caruana]] |- |[[Sarre (Traoñienn Aosta)|Sarre]]||[[2009]]||[[Lexy Ortega]] |- |[[Siena]]||[[2010]]||[[Fabiano Caruana]] |- |Perugia||[[2011]]||[[Fabiano Caruana]] |- |Torino||[[2012]]||[[Alberto David]] |- |Roma||[[2013]]||[[Danyyil Dvirnyy]] |- |[[Boscotrecase]]||[[2014]]||[[Axel Rombaldoni]] |- |Milano||[[2015]]||Danyyil Dvirnyy |- |Roma||[[2016]]||Alberto David |- |[[Cosenza]]||[[2017]]||[[Luca Moroni]] |- |[[Salerno]]||[[2018]]||[[Lorenzo Lodici]] |- |[[Padova]]||[[2019]]||Alberto David |- |(En-linenn)||[[2020]]||[[Alessio Valsecchi]] |- |Chianciano Terme||[[2021]]||[[Pier Luigi Basso]] |- |[[Cagliari]]||[[2022]]||[[Luca Moroni]] |- |[[Brescia]]||[[2023]]|| [[Luca Moroni]] |- |} |} == Lieskampioned == {| |- | *Stefano Tatai, 12 titl *Vincenzo Castaldi, 7 (div wezh a-gevret gant unan arall) *Michele Godena, 5 *Arturo Reggio, 5 (TB bewech) *Alberto Giustolisi, 4 (ur wezh a-gevret gant unan arall) *Bela Toth, 4 *Fabiano Caruana, 4 *Mario Monticelli, 3 *Enrico Paoli, 3 *Bruno Belotti, 3 | *Alberto David, 3 *Stefano Rosselli del Turco, 3 (1 TB) *Vincenzo Nestler, 2 *Giorgio Porreca, 2 *Sergio Mariotti, 2 *Carlo Micheli, 2 *Fernando Braga, 2 *Igor Efimov, 2 *Fermo Zannoni, 2 (TB) *Danyyil Dvirnyy, 2 |} == Notennoù == * An Tournamantoù Broadel zo bet implijet ivez da sevel ar roll a-us. * ''TB'' : Tournamant Broadel. * Forzh piv a c'hell kemer perzh e Kampionad Echedoù Italia. Koulskoude, abaoe 1999 e vez roet an titl d'ar c'hentañ keodedad italian a gemer perzh er c'hampionad. * Er bloavezhioù 1947 ha 1952, ne voe ket graet a dro serr : roet e voe an titl da zaou c'hoarier a-gevret. == Kampioned echedoù dre lizher italian == <div style="column-width:25em"> # [[Mario Napolitano]] (1939-1941) # [[Mario Napolitano]] (1942-1947) # [[Domenico Postpischl]] (1949-1951) # [[Lucio del Vecchio]] (1951-1952) # [[Lucio del Vecchio]] (1952-1953) # [[Ferruccio Castiglioni]] (1953-1954) # [[Angelo Guisti]] (1953-1955) # [[Vincenzo Castaldi]] (1955-1956) # [[Giorgio Porreca]] (1956-1957) # [[Edoino Busetto]] (1957-1958) # [[Luciano Lilloni]] (1958-1959) # [[Luciano Lilloni]] (1959-1960) # [[Geremia Lodi]] (1960-1961) # [[Sergio Bianchi]] (1961-1962) # [[Dante Pasqua]] (1962-1963) # [[Florentino Palmiotto]] (1963-1964) # [[Roberto Primavera]] (1964-1965) # [[Giorgio Porreca]] (1965-1966) # [[Giorgio Porreca]] (1966-1968) # [[Giorgio Porreca]] (1968-1970) # [[Giorgio Porreca]] (1970-1971) # [[Giorgio Porreca]] (1971-1972) # [[Giorgio Porreca]] 1972-1973) # [[Claudio Cangiotti]] (1973-1974) # [[Giorgio Baiocchi]] (1974-1975) # [[Renato Adinolfi]] (1975-1976) # [[Fabio Finocchiaro]] (1976-1977) # [[Paolo Bassoli]] (1977-1978) # [[Fabio Finocchiaro]] (1978-1979) # [[Mauro Berni]] (1979-1980) # [[Valerio Conti]] (1980-1981) # [[Mario Damele]] (1981-1983) # [[Maurizio Tirabassi]] (1983-1984) # [[Marco Venturino]] (1984-1986) # [[Maurizio Tirabassi]] (1986-1987) # [[Domenico Valeriani]] (1987-1988) # [[Giampiero David]] (1988-1989) # [[Samuele Tullio Pizzutto]] (1989-1990) # [[Vittorio Piccardo]] (1990-1991) # [[Giampiero David]] (1991-1992) # [[Angelo Peluso]] (1992-1993) # [[Adolfo Sonzogno]] (1993-1994) # [[Alberto Colombo]] (1994-1995) # [[Michele Petrillo]] (1995-1996) # [[Giampetro Calzolari]] (19961-1997) # [[Giorgio Luigi Grasso]] (1997-1998) # [[Michele Petrillo]] (1998-1999) # [[Elio Vassia]] (1999-2000) # [[Giampetro Calzolari]] (2000-2001) # [[Gianfranco Massetti]] (2000-2002) # [[Enrico Borroni]] (2000-2002) # [[Stefano Moncher]] (2002-2004) # [[Riccardo Marini]] (2003-2006) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=5467 53.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Eros Riccio]] (2004-2006) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=5676 54.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Alberto Dosi]] ( 2005-2007) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=6011 55.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Francesco de Filippis]] (2006-2008) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=9267 56.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Eros Riccio]] (2007-2009) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=11032 57.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Mauro Petrolo]] (2008-2010) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=15311 58.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Mauro Petrolo]] (2009-2011) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=18290 59.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Mauro Petrolo]] (2010-2013) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=21842 60.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Eros Riccio]] (2011-2013) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=24588 61.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Gianluca Cremasco]] (2012-2013) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=28091 62.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Dino Secchi]] (2013-2014) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=36497 63.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Giorgio Baiocchi]] (2014-2015) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=43060 64.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Tiziano Mosconi]] (2015-2017) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=52178 65.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Tiziano Mosconi]] (2016-2017) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=58665 66.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Tiziano Mosconi]] (2017-2019) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=66251 67.Kampionad lizhiri]]</ref> # [[Caetano Laghetti]] (2018-2020) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=73637 68.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Florian Gatterer]] (2019-2020) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=77721 69.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Florian Gatterer]] (2020-2022) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=83938 70.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Sandro Niecchi]] (2021-2022) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=90418 71.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Salvatore Giannetto]] (2022-2023) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=96978 72.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Massimiliano Massimini]] (2023-2024) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=100561 73.Kampionad lizhiri]</ref> </div> == Pennadoù kar == * [[Kampionad echedoù italian ar maouezi]]. * [[Kampionad italian an echedoù dre lizher]]. == Liamm diavaez == *{{it}} [http://www.federscacchi.it Lec'hienn an FSI] [[Rummad:Echedoù]] [[Rummad:Kampionadoù echedoù hervez ar vro|Italia]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù italian]] [[Rummad:Kampioned echedoù Italia]] 3bu1nnjwyjioi7vnn5pslp8n2ho0i8a 2188229 2188226 2026-04-21T20:25:45Z Juan carlos perez rodriguez 80737 /* Kampioned Italia */ 2188229 wikitext text/x-wiki '''Kampionad [[italia]]n an [[echedoù]]''' a vez aozet bep bloaz gant ar ''Federazione Scacchistica Italiana'' (FSI), Kevre Italian an Echedoù. Araok [[1921]] (bloaz krouidigezh ar c'hevre) e veze aozet un tournamant broadel italian ; ur c'hampionad broadel e oa e gwirionez, met ne oa ket ofisiel. Abaoe 1937 e vez aozet [[Kampionad echedoù italian ar maouezi]]. == Kampioned an Tournamant Broadel == {| | {| class="wikitable" |- !Lec'h!!Bloaz!!Kampion!!Anv an Tournamant |- |[[Roma]]||[[1875]]||[[Pietro Seni]]||Broadel |- |[[Livorno]]||[[1878]]||[[Luigi Sprega]]||Broadel |- |[[Milano]]||[[1881]]||[[Carlo Salvioli]]||Broadel |- |[[Venezia]]||[[1883]]||[[Fermo Zannoni]]||Broadel |- |Roma||[[1886]]||Fermo Zannoni||Broadel |- |[[Torino]]||[[1892]]||[[Vittorio Torre]]||Broadel |- |Roma||[[1900]]||[[Arturo Reggio]]||USI |- |Venezia||[[1901]]||Arturo Reggio||USI |} | {| class="wikitable" |- !Lec'h!!Bloaz!!Kampion!!Anv an Tournamant |- |[[Firenze]]||[[1905]]||Arturo Reggio||USI |- |Milano||[[1906]]||[[Giovanni Martinolich]]||USI |- |Roma||[[1911]]||[[Matteo Gladig]]||USI |- |[[Viareggio]]||[[1912]]||[[Alberto Batori]]||''[[L'Italia Scacchistica]]'' |- |[[Bologna]]||[[1913]]||Arturo Reggio||''L'Italia Scacchistica'' |- |Milano||[[1916]]||Arturo Reggio||Broadel ''Crespi'' |- |Milano||[[1919]]||[[Stefano Rosselli del Turco]]|| Broadel ''Crespi'' |- |Viareggio||[[1920]]||Stefano Rosselli del Turco|| ''L'Italia Scacchistica'' |} |} == Kampioned Italia == {| | valign="top" | :{| class="sortable wikitable" !Lec'h!!Bloaz!!Kampion |- |Viareggio||[[1921]]||[[Davide Marotti]] |- |[[Napoli]]||[[1923]]||Stefano Rosselli del Turco |- |[[Firenze]]||[[1929]]||[[Mario Monticelli]] |- |[[Milano]]||[[1931]]||Stefano Rosselli del Turco |- |Milano||[[1934]]||Mario Monticelli |- |Firenze||[[1935]]||[[Antonio Sacconi]] |- |Firenze||[[1936]]||[[Vincenzo Castaldi]] |- |Napoli||[[1937]]||Vincenzo Castaldi |- |[[Roma]]||[[1939]]||Mario Monticelli |- |Firenze||[[1943]]||[[Vincenzo Nestler]] |- |Roma||[[1947]]||Vincenzo Castaldi, [[Cherubino Staldi]] |- |Firenze||[[1948]]||Vincenzo Castaldi |- |[[Sorrento]]||[[1950]]||[[Giorgio Porreca]] |- |[[Venezia]]||[[1951]]||[[Enrico Paoli]] |- |[[Ferrara]]||[[1952]]||Vincenzo Castaldi, [[Alberto Giustolisi]], [[Federico Norcia]] |- |Firenze||[[1953]]||Vincenzo Castaldi |- |[[Trieste]]||[[1954]]||Vincenzo Nestler |- |[[Rovigo]]||[[1956]]||Giorgio Porreca |- |[[Reggio nell'Emilia|Reggio Emilia]]||[[1957]]||Enrico Paoli |- |[[Rimini]]||[[1959]]||Vincenzo Castaldi |- |[[Perugia]]||[[1960]]||[[Guido Cappello]] |- |[[San Benedetto del Tronto]]||[[1961]]||Alberto Giustolisi |- |[[Forte dei Marmi]]||[[1962]]||[[Stefano Tatai]] |- |[[Imperia]]||[[1963]]||[[Ennio Contedini]] |- |Napoli||[[1964]]||Alberto Giustolisi |- |Firenze||[[1965]]||Stefano Tatai |- |Rovigo||[[1966]]||Alberto Giustolisi |- |[[Savona]]||[[1967]]||Stefano Tatai |- |Milano||[[1968]]||Enrico Paoli |- |San Benedetto del Tronto||[[1969]]||[[Sergio Mariotti]] |- |[[Chioggia|Sottomarina]]||[[1970]]||Stefano Tatai |- |San Benedetto del Tronto||[[1971]]||Sergio Mariotti |- |[[Recoaro Terme]]||[[1972]]||[[Carlo Micheli]] |- |[[Sottomarina]]||[[1973]]||Carlo Micheli |- |[[Barga|Castelvecchio Pascoli]]||[[1974]]||Stefano Tatai |- |[[Pesaro]]||[[1975]]||[[Bela Toth]] |- |Castelvecchio Pascoli||[[1976]]||Bela Toth |- |Castelvecchio Pascoli||[[1977]]||Stefano Tatai |- |[[Venezia|Lido di Venezia]]||[[1979]]||Stefano Tatai |- |[[Napoli|Agnano]]||[[1981]]||Bela Toth |- |[[Barcellona Pozzo di Gotto]]||[[1981]]||[[Roberto Messa]] |- |[[Arco (Trentino)|Arco]]||[[1982]]||Bela Toth |- |Arco||[[1983]]||Stefano Tatai |- |[[Arcidosso]]||[[1984]]||[[Alvise Zichichi]] |- |[[Chianciano Terme]]||[[1985]]||Stefano Tatai |- |[[Cesenatico]]||[[1986]]||[[Fernando Braga]] |- |Chianciano Terme||[[1987]]||[[Mario Lanzani]] |- |Chianciano Terme||[[1988]]||Fernando Braga |- |Chianciano Terme||[[1989]]||[[Bruno Belotti]] |- |Chianciano Terme||[[1990]]||Stefano Tatai |- |Chianciano Terme||[[1991]]||Stefano Tatai |- |Reggio Emilia||[[1992]]||[[Michele Godena]] |- |[[Filettino]]||[[1993]]||Michele Godena |- |Reggio Emilia||[[1994]]||Stefano Tatai <ref>[https://theweekinchess.com/html/twic14.html Kampionad italian 1994]</ref> |- |[[Verona]]||[[1995]]||Michele Godena <ref>[https://theweekinchess.com/html/twic63.html Kampionad italian 1995]</ref> |- |[[Mantova]]||[[1996]]||Bruno Belotti |- |Reggio Emilia||[[1997]]||[[Igor Efimov]] |- |[[Saint-Vincent (Aosta)|Saint-Vincent]]||[[1998]]||Igor Efimov |- |Saint-Vincent||[[1999]]||[[Fabio Bellini]] |- |Saint-Vincent||[[2000]]||[[Ennio Arlandi]] |- |[[Montecatini Terme]]||[[2001]]||Bruno Belotti |- |Montecatini Terme||[[2002]]||[[Duilio Collutiis]] |- |[[Arvier]]||[[2003]]||[[Spartaco Sarno]] |- |Montecatini Terme||[[2004]]||[[Fabio Bruno]] |- |[[Cremona]]||[[2005]]||Michele Godena |- |Cremona||[[2006]]||Michele Godena |- |[[Martina Franca]]||[[2007]]||[[Fabiano Caruana]] |- |Martina Franca||[[2008]]||[[Fabiano Caruana]] |- |[[Sarre (Traoñienn Aosta)|Sarre]]||[[2009]]||[[Lexy Ortega]] |- |[[Siena]]||[[2010]]||[[Fabiano Caruana]] |- |Perugia||[[2011]]||[[Fabiano Caruana]] |- |Torino||[[2012]]||[[Alberto David]] |- |Roma||[[2013]]||[[Danyyil Dvirnyy]] |- |[[Boscotrecase]]||[[2014]]||[[Axel Rombaldoni]] |- |Milano||[[2015]]||Danyyil Dvirnyy |- |Roma||[[2016]]||Alberto David |- |[[Cosenza]]||[[2017]]||[[Luca Moroni]] |- |[[Salerno]]||[[2018]]||[[Lorenzo Lodici]] |- |[[Padova]]||[[2019]]||Alberto David |- |(En-linenn)||[[2020]]||[[Alessio Valsecchi]] |- |Chianciano Terme||[[2021]]||[[Pier Luigi Basso]] |- |[[Cagliari]]||[[2022]]||[[Luca Moroni]] |- |[[Brescia]]||[[2023]]|| [[Luca Moroni]] |- |[[Turín]]||[[2024]]|| [[Francesco Sonis]] |- |[[Spilimbergo]]||[[2025]]||[[Luca Moroni]] |- |} |} == Lieskampioned == {| |- | *Stefano Tatai, 12 titl *Vincenzo Castaldi, 7 (div wezh a-gevret gant unan arall) *Michele Godena, 5 *Arturo Reggio, 5 (TB bewech) *Alberto Giustolisi, 4 (ur wezh a-gevret gant unan arall) *Bela Toth, 4 *Fabiano Caruana, 4 *Mario Monticelli, 3 *Enrico Paoli, 3 *Bruno Belotti, 3 | *Alberto David, 3 *Stefano Rosselli del Turco, 3 (1 TB) *Vincenzo Nestler, 2 *Giorgio Porreca, 2 *Sergio Mariotti, 2 *Carlo Micheli, 2 *Fernando Braga, 2 *Igor Efimov, 2 *Fermo Zannoni, 2 (TB) *Danyyil Dvirnyy, 2 |} == Notennoù == * An Tournamantoù Broadel zo bet implijet ivez da sevel ar roll a-us. * ''TB'' : Tournamant Broadel. * Forzh piv a c'hell kemer perzh e Kampionad Echedoù Italia. Koulskoude, abaoe 1999 e vez roet an titl d'ar c'hentañ keodedad italian a gemer perzh er c'hampionad. * Er bloavezhioù 1947 ha 1952, ne voe ket graet a dro serr : roet e voe an titl da zaou c'hoarier a-gevret. == Kampioned echedoù dre lizher italian == <div style="column-width:25em"> # [[Mario Napolitano]] (1939-1941) # [[Mario Napolitano]] (1942-1947) # [[Domenico Postpischl]] (1949-1951) # [[Lucio del Vecchio]] (1951-1952) # [[Lucio del Vecchio]] (1952-1953) # [[Ferruccio Castiglioni]] (1953-1954) # [[Angelo Guisti]] (1953-1955) # [[Vincenzo Castaldi]] (1955-1956) # [[Giorgio Porreca]] (1956-1957) # [[Edoino Busetto]] (1957-1958) # [[Luciano Lilloni]] (1958-1959) # [[Luciano Lilloni]] (1959-1960) # [[Geremia Lodi]] (1960-1961) # [[Sergio Bianchi]] (1961-1962) # [[Dante Pasqua]] (1962-1963) # [[Florentino Palmiotto]] (1963-1964) # [[Roberto Primavera]] (1964-1965) # [[Giorgio Porreca]] (1965-1966) # [[Giorgio Porreca]] (1966-1968) # [[Giorgio Porreca]] (1968-1970) # [[Giorgio Porreca]] (1970-1971) # [[Giorgio Porreca]] (1971-1972) # [[Giorgio Porreca]] 1972-1973) # [[Claudio Cangiotti]] (1973-1974) # [[Giorgio Baiocchi]] (1974-1975) # [[Renato Adinolfi]] (1975-1976) # [[Fabio Finocchiaro]] (1976-1977) # [[Paolo Bassoli]] (1977-1978) # [[Fabio Finocchiaro]] (1978-1979) # [[Mauro Berni]] (1979-1980) # [[Valerio Conti]] (1980-1981) # [[Mario Damele]] (1981-1983) # [[Maurizio Tirabassi]] (1983-1984) # [[Marco Venturino]] (1984-1986) # [[Maurizio Tirabassi]] (1986-1987) # [[Domenico Valeriani]] (1987-1988) # [[Giampiero David]] (1988-1989) # [[Samuele Tullio Pizzutto]] (1989-1990) # [[Vittorio Piccardo]] (1990-1991) # [[Giampiero David]] (1991-1992) # [[Angelo Peluso]] (1992-1993) # [[Adolfo Sonzogno]] (1993-1994) # [[Alberto Colombo]] (1994-1995) # [[Michele Petrillo]] (1995-1996) # [[Giampetro Calzolari]] (19961-1997) # [[Giorgio Luigi Grasso]] (1997-1998) # [[Michele Petrillo]] (1998-1999) # [[Elio Vassia]] (1999-2000) # [[Giampetro Calzolari]] (2000-2001) # [[Gianfranco Massetti]] (2000-2002) # [[Enrico Borroni]] (2000-2002) # [[Stefano Moncher]] (2002-2004) # [[Riccardo Marini]] (2003-2006) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=5467 53.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Eros Riccio]] (2004-2006) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=5676 54.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Alberto Dosi]] ( 2005-2007) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=6011 55.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Francesco de Filippis]] (2006-2008) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=9267 56.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Eros Riccio]] (2007-2009) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=11032 57.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Mauro Petrolo]] (2008-2010) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=15311 58.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Mauro Petrolo]] (2009-2011) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=18290 59.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Mauro Petrolo]] (2010-2013) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=21842 60.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Eros Riccio]] (2011-2013) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=24588 61.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Gianluca Cremasco]] (2012-2013) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=28091 62.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Dino Secchi]] (2013-2014) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=36497 63.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Giorgio Baiocchi]] (2014-2015) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=43060 64.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Tiziano Mosconi]] (2015-2017) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=52178 65.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Tiziano Mosconi]] (2016-2017) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=58665 66.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Tiziano Mosconi]] (2017-2019) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=66251 67.Kampionad lizhiri]]</ref> # [[Caetano Laghetti]] (2018-2020) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=73637 68.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Florian Gatterer]] (2019-2020) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=77721 69.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Florian Gatterer]] (2020-2022) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=83938 70.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Sandro Niecchi]] (2021-2022) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=90418 71.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Salvatore Giannetto]] (2022-2023) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=96978 72.Kampionad lizhiri]</ref> # [[Massimiliano Massimini]] (2023-2024) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=100561 73.Kampionad lizhiri]</ref> </div> == Pennadoù kar == * [[Kampionad echedoù italian ar maouezi]]. * [[Kampionad italian an echedoù dre lizher]]. == Liamm diavaez == *{{it}} [http://www.federscacchi.it Lec'hienn an FSI] [[Rummad:Echedoù]] [[Rummad:Kampionadoù echedoù hervez ar vro|Italia]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù italian]] [[Rummad:Kampioned echedoù Italia]] bz074e895n7dxzyk8zbmglf8p1skz64 0 35061 2188214 2073817 2026-04-21T13:44:49Z Ziv 76088 ([[c:GR|GR]]) [[File:1596 Caravaggio, The Lute Player New York.jpg]] → [[File:The Lute Player-Caravaggio (Metropolitan Museum of Art).jpg]] → File replacement: Updating from a low-quality version to a higher-quality version ([[c:c:GR]]) 2188214 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Skeudenn:Hemitage-exterior.jpg|thumb|250px|Mirdi ar Peniti]] '''Mirdi ar Peniti''', pe '''Mirdi an Ermitaj''' (en [[ruseg]] ''Государственный Эрмитаж'', Gossoudarstvenny Ermitaj, Mirdi-stad ar Peniti) zo unan eus brasañ [[mirdi]]où arz ar bed, e-kreiz [[Sankt Peterbourg]], war lez ar stêr [[Neva]], e [[Rusia]]. Tost da 1000 sal zo ennañ, 60 000 pezh zo war ziskouez, ha tost da 3 milion a re all zo er c'havioù. 2 500 den a zo o labourat eno. Krouet e voe e [[1764]] gant an tsarez [[Katelin II]] ha digor eo d'an dud abaoe [[1852]]. Rannet eo an dastumadoù evel-se : an hendraoù egiptat, an hendraoù klasel, an arz ragistorel, ar bizaouerezh hag an arzoù-kinklañ, an [[Azginivelezh italian]], an arzoù-kaer italian ha spagnol, an armoù hag an houarnwiskoù, Oad aour al livadur nederlandat ha an arz barok flamank, an arzoù-kaer alaman, suis, breizhveurat ha gall, an arz rusian, an nevezklasel gall hag an [[impresionouriezh]], an arz modern, romantel alaman hag eus an {{XXvet}} kantved. == Delwennoù ha kizelladurioù == <gallery> Portrait of Lucius Verus (Hermitage) - Портрет Люция Вера 2.jpg|Hanterskeudenn [[Lucius Verus]], [[Henroma]] (160-170) Image:Bartolini-Nymph with a Scorpion-45degrees.jpg|''[[Nimfenn]]'', gant [[Lorenzo Bartolini]] Image:Bartolini-Fiducia in Dio 45degrees.jpg|''Fiziañ e Doue'', gant Lorenzo Bartolini Image:Canova-Three Graces 0 degree view.jpg|'' [[Teir Fulenn]] '', gant [[Antonio Canova|Canova]] Image:Aphrodite Kallipygos-Hermitage-.jpg|''Afrodite Kallipygos'' </gallery> == Livadurioù == <gallery> Image:The Lute Player-Caravaggio (Metropolitan Museum of Art).jpg| ''Al ludour'', gant [[Caravaggio]], (1596). Image:Route de la Montagne Sainte-Victoire, par Paul Cézanne 208.jpg|'' Menez Sainte-Victoire'', [[Paul Cézanne]] Image:Paul Gauguin 061.jpg|''Bé bé'', [[Paul Gauguin]] Image:Paul Gauguin 068.jpg|''Nave, nave moe'', [[Paul Gauguin]] Image:Paul Gauguin 095.jpg|''Parau, parau'', [[Paul Gauguin]] Image:Jean Auguste Dominique Ingres 015.jpg|''Poltred ar c'hont Gourief'', [[Ingres]] Image:Claude Monet 014.jpg|[[Claude Monet]] Image:Claude Monet 022.jpg|''Jean-Margueritte Lecadre en e liorzh '', [[Claude Monet]] Image:Raffael 024.jpg|''Gwerc'hez gant ar mabig Jezuz '', [[Raffaello Sanzio]] Image:Rembrandt Harmensz. van Rijn 035.jpg|''An ael a vir a aberzhiñ Izaag'', gant [[Rembrandt]] Image:Pierre-Auguste Renoir 075.jpg|''Plac'hig he c'helc'h '', [[Auguste Renoir]] Image:Pierre-Auguste Renoir 035.jpg|'' Maouez hec'h aveler '', ([[1880]]) Image:Henri Rousseau 008.jpg|''Le Combat du tigre et du buffle'', [[Henri Rousseau|Rousseau]] Image:Tizian 074.jpg|''Plac'h yaouank en tog'', [[Tizian]] Image:Anthonis van Dyck 049.jpg|'' Emboltred '', [[Antoon Van Dyck]] Image:Gogh,_Vincent_van_-_Cottages.jpg|''Tiez-soul'' gant [[Vincent van Gogh|Van Gogh]] Image:Vincent Willem van Gogh 098.jpg|''Eñvorenn eus liorzh Etten (itronezed eus Arle)'' gant [[Vincent van Gogh]] Image:Diego Velázquez 016.jpg|''[[El almuerzo (Velázquez)|Merenn]]'' gant [[Diego Velázquez]] Image:Leonardo da Vinci 026.jpg|[[Madonna Benois]], [[Leonardo da Vinci]] Image:Francisco de Zurbarán 056.jpg|[[Zurbarán]] </gallery> == Pennadoù kar == * [[L'Hermitage]] == Liammoù diavaez == * {{ru}} {{en}} [https://hermitagemuseum.org/wps/portal/hermitage?lng=ru Lec'hienn ofisiel] [[Rummad:Mirdi ar Peniti]] i5bgsrawerngx47fycpinrwzonizb7u 0 38204 2188215 2188052 2026-04-21T13:44:50Z Ziv 76088 ([[c:GR|GR]]) [[File:1596 Caravaggio, The Lute Player New York.jpg]] → [[File:The Lute Player-Caravaggio (Metropolitan Museum of Art).jpg]] → File replacement: Updating from a low-quality version to a higher-quality version ([[c:c:GR]]) 2188215 wikitext text/x-wiki Amañ a vo kavet roll livadurioù [[Caravaggio]]'''. ===Taolennoù relijiel=== ====An [[Testamant Kozh]]==== <gallery> Sacrifice of Isaac-Caravaggio (Uffizi).jpg|'' [[Aberzhidigezh Izaag (Caravaggio)]]'' (1603) Michelangelo Caravaggio 023.jpg|munudig Michelangelo Caravaggio 024.jpg|munudig David and Goliath by Caravaggio.jpg|''[[David]] ha [[Goliat]]'' (1600) Michelangelo Caravaggio 018.jpg|''[[David]] gant penn [[Goliat]]'' Caravaggio - Giuditta e Oloferne (ca. 1599).jpg|''[[Judit (arz)|Judit]] o tibennañ [[Holofern]]'' (1599-1600) </gallery> ====An [[Testamant Nevez]]==== <gallery> Caravaggio-Nativity(1600).jpg| ''[[Natività con i santi Lorenzo e Francesco]]'' Michelangelo Caravaggio 004.jpg|''Azeuladeg ar vesaerion'' Michelangelo Caravaggio 005.jpg|''Azeuladeg ar vesaerion'' (munudig) Rest on the Flight into Egypt-Caravaggio (c.1597).jpg| [[Riposo durante la fuga in Egitto‎]] (''An diskuizh e-pad an tec'h da Egipt'') Michelangelo Caravaggio - Rest on the Flight into Egypt (Joseph and angel detail).jpg| Munudig (''An diskuizh e-pad an tec'h da Egipt'') Michelangelo Caravaggio - Rest on the Flight into Egypt (Mary and child detail).jpg| Munudig (''An diskuizh e-pad an tec'h da Egipt'') Michelangelo Caravaggio 028.jpg| Munudig (''An diskuizh e-pad an tec'h da Egipt'') Michelangelo Caravaggio 055.jpg|''An Tiegezh Santel gant Yann Vadezour'' Caravaggio_Baptist_Collezione_Bonello,_Malta.jpg| ''[[Yann ar Badezour e-tal ar Feunteun]]'' Michelangelo Merisi da Caravaggio, Saint John the Baptist (Youth with a Ram) (c. 1602, Yorck Project).jpg| '' Sant [[Yann-Vadezour]] yaouank (gant ur maout)'' Michelangelo Caravaggio 021.jpg|''Dibennidigezh Yann Vadezour'', 1608 Salome with the Head of John the Baptist-Caravaggio (1610).jpg| ''[[Salome merc'h Herodiadez|Salome]] o terc'hel penn Yann ar Badezour'' (war-dro [[1607]]) Martha and Mary Magdalene-Caravaggio (c.1599).jpg|''[[Marta e Maria Maddalena‎]]'' Michelangelo Caravaggio 006.jpg|''Lazar o sevel'', 1608-1609 Penitent Magdalene-Caravaggio (1594-6).jpg|''[[Maria Magdalene| Mari Madalen oc'h ober pinijenn]]'' Michelangelo Caravaggio 063.jpg-''[[Maddalena penitente (Caravaggio)]]'' (Mari Madalen)(war-dro 1598) Michelangelo Caravaggio 064.jpg|munudig Supper at Emmaus-Caravaggio (1601).jpg|''Koan en Emmaus'' (1601), [[National Gallery]], [[Londrez]] Michelangelo Caravaggio 012.jpg|''Koan en Emmaus'' (munudig) Michelangelo Caravaggio 013.jpg|''Koan en Emmaus'' (munudig) Michelangelo Caravaggio 014.jpg|''Koan en Emmaus'' (munudig) Michelangelo Caravaggio 015.jpg|''Koan en Emmaus'' (munudig) Michelangelo Caravaggio 016.jpg|''Koan en Emmaus'' (munudig) Supper at Emmaus-Caravaggio (1606).jpg|''[[Koan en Emmaus]]'' (1606) Caravaggio (Michelangelo Merisi) - Ecce Homo - Google Art Project.jpg|''[[Ecce Homo]]'', Palazzo Rosso, [[Genoa]] (1606) Caravaggio_-_Taking_of_Christ_-_Odessa.jpg|'' Krist trubardet '' (1602) The Denial of Saint Peter-Caravaggio (1610).jpg|''Dinac'hadenn sant Pêr'' Caravaggio incredulity.jpg|''Diskred Sant [[Tomaz]]'' The Entombment of Christ-Caravaggio (c.1602-3).jpg|''Jezuz distaget diouzh ar groaz'' Michelangelo_Caravaggio_038.jpg|''Kroazstagidigezh [[Simon Pêr]]'' </gallery> =====Ar [[Gwerc'hez Vari|Werc'hez]]===== <gallery> Madonna di Loreto-Caravaggio (c.1604-6).jpg|''Gwerc'hez ar birc'hirined'' Michelangelo Caravaggio 002.jpg|''Gwerc'hez ar birc'hirined'' (munudig) Michelangelo Merisi, called Caravaggio - Madonna of the Rosary - Google Art Project.jpg|''Madonna ar Rozera''(1606-1607) Michelangelo Caravaggio 067.jpg| (munudig) Michelangelo Caravaggio 068.jpg| (munudig) Death of the Virgin-Caravaggio (1606).jpg|''Marv ar Werc'hez'' Michelangelo Caravaggio 070.jpg| (munudig) </gallery> =====Sent===== <gallery> Caravaggio - La inspiración de San Mateo (San Luigi dei Francesi, Roma).jpg|''Sant Vazhe hag an Ael'' (1602) Caravaggio — The Calling of Saint Matthew.jpg|''Galvedigezh Sant Vazhev '' Caravaggio - La inspiración de San Mateo (San Luigi dei Francesi, Roma).jpg|''Awen Sant Vazhev'' The Martyrdom of Saint Matthew-Caravaggio (c. 1599-1600).jpg|[[Merzherinti Mazhev]] Michelangelo Caravaggio 048.jpg| Michelangelo Caravaggio 049.jpg| Michelangelo Caravaggio 050.jpg| Michelangelo Caravaggio 051.jpg| Conversion on the Way to Damascus-Caravaggio (c.1600-1).jpg|'' [[War an Hent da Zamask]] '' Michelangelo Caravaggio 037.jpg|'' [[War an Hent da Zamask]] '' (munudig) Burial of Saint Lucy-Caravaggio (1608).jpg|''Beziadur Santez Lusia'', Iliz Santez Lusia, [[Siracusa]]. Michelangelo Caravaggio 056.jpg|''Sant Yerom o skrivañ'' Saint Jerome Writing-Caravaggio (1605-6).jpg|''Sant Yerom o skrivañ'' Michelangelo Caravaggio - Saint Jerome in his study (Hand detail).jpg| (munudig) Michelangelo Caravaggio 060.jpg|''[[Santez Katell (Caravaggio)]]'' (1595-1596) </gallery> ===Taolennoù disakr=== ====Mojennoù Hellaz ha Roma==== <gallery> Medusa by Carvaggio.jpg| ''[[Medusa (Caravaggio)|Medusa]]'' (1598), [[Mirdi an Ofisoù]], [[Firenze]] Michelangelo Caravaggio 017.jpg|Penn [[Medusa]] Caravaggio - Cupid as Victor - Google Art Project.jpg|'' [[Amor Vincit Omnia (Caravaggio)|Amor Vincit Omnia]] '' (1602-1603) Caravaggio - Amor Vincit - detail.jpg|''Omnia vincit Amor'' (1602)(munudenn) Baco, por Caravaggio.jpg|''[[Bacchus (Caravaggio)|Bacchus]]'' Michelangelo Caravaggio 008.jpg|''Bacchus'' (munudig) Michelangelo Caravaggio 009.jpg|''Bacchus'' (munudig) Caravaggio - Autoritratto in veste di Bacco (Bacchino malato), 1595 circa, 534.jpg|'' [[Bacchus bihan klañv]] '' Michelangelo Caravaggio 065.jpg|''[[Narkis (Caravaggio)|Narkis]]'' </gallery> ====Poltredoù hag all==== <gallery> Michelangelo Merisi da Caravaggio - Portrait of Pope Urban VIII. (Maffeo Barberini).jpg|[[Ar pab Urban VIII]] Portrait_of_a_Courtesan_by_Caravaggio.jpg| [[Ritratto di Cortigiana (Caravaggio)]] Michelangelo Caravaggio 020.jpg| ''Al ludour'', 1595, [[Mirdi ar Peniti]], [[Sant Petersbourg]]. The Lute Player-Caravaggio (Metropolitan Museum of Art).jpg| ''Al ludour'' (1596). Mirdi ar Peniti, Sant Petersbourg. Michelangelo Merisi da Caravaggio - The Cardsharps.jpg|''[[I bari]]'' (An drucherien) Michelangelo Caravaggio 019.jpg|[[:it:Canestra di frutta (Caravaggio)|Canestra di frutta]] (''Ar Banerad Frouezh'') The Fortune Teller-Caravaggio (Rome).jpg| [[Al lennerez-planedennoù (Caravaggio) |''Al lennerez-planedennoù'']], [[1594]] (doare kentañ). La Diseuse de bonne aventure, Caravaggio (Louvre INV 55) 02.jpg|[[Al lennerez-planedennoù (Caravaggio) |''Al lennerez-planedennoù'']], 1596-97 (eil doare) Michelangelo Caravaggio 032.jpg|''Al lennerez-planedennoù'' (munudig) Michelangelo Caravaggio 033.jpg|''Al lennerez-planedennoù'' (munudig) Michelangelo Caravaggio 029.jpg|''Ar Seizh labour a druez'' Michelangelo Caravaggio 030.jpg|''Ar Seizh labour a druez'' (munudig) Boy Bitten by a Lizard-Caravaggio (Longhi).jpg|''Paotr yaouank dantet gant ur glazard'' Boy with a Basket of Fruit-Caravaggio (1593).jpg|''Paotr yaouank e banerad frouezh '' The_musicians_by_Caravaggio.jpg|''[[Concerto (Caravaggio)]]'' </gallery> ====Da glenkañ gwelloc'h==== <gallery> Michelangelo Caravaggio 038.jpg| Michelangelo Caravaggio 039.jpg| Caravaggio — The Calling of Saint Matthew.jpg| Michelangelo Caravaggio 041.jpg| Michelangelo Caravaggio 042.jpg| Michelangelo Caravaggio 043.jpg| Michelangelo Caravaggio 044.jpg| Caravaggio - La inspiración de San Mateo (San Luigi dei Francesi, Roma).jpg| Michelangelo Caravaggio 046.jpg| Michelangelo Caravaggio 052.jpg| Michelangelo Caravaggio 053.jpg| Michelangelo Caravaggio 054.jpg| Michelangelo Caravaggio 055.jpg| </gallery> ==Livadurioù all== <gallery> Bild-Ottavio Leoni, Caravaggio.jpg|''Caravaggio'', livet gant Ottavio Leoni </gallery> [[Rummad:Rolloù livadurioù|Caravaggio]] [[Rummad:livadurioù Caravaggio]] l4i8x7wqoiz958dppadb53wws49u4ya 0 52139 2188253 2078701 2026-04-22T11:11:17Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2188253 wikitext text/x-wiki {{pennad zo|Aelia}} {{databox}} [[Skeudenn:Tremissis-Aelia Eudocia-RIC 0253.jpg|thumb|right|200px|Pezh d'an impalaerez Aelia Eudocia]] [[Skeudenn:Hagia Eudokia.jpg|thumb|Skeudenn Atenais evel santez Eudocia. Ikonenn eus an {{Xvet kantved}}]] [[Restr:34-manasses-chronicle.jpg|thumb|right|300px|An impalaer [[Theodosius II]] hag e bried Aelia Eudocia.]] '''Aelia Eudocia''' (pe [[Eudokia]], pe [[Eudoxia]]), pe [[Atenais]] hervez he gwir anv (war-dro 401-460), a oa impalaerez vizantat er Vvet kantved hag ur varzhez. Gwreg [[Theodosius II]], impalaer ar reter, e oa. == He buhez == Ganet e oa en Aten. Merc'h e oa d'ar [[sofour]] Leontius, ur pagan anezhañ, ha desket e voe ar verc'hig war al lennegezh hag ar [[retorik]]. Hervez a zo bet kontet, gant [[Malalas]] ha re all, e oa bet skrapet he feadra gant he breudeur mac'h eas da glemm d'al lez da [[Gergustentin]]. Sachet ganti evezh [[Pulcheria]], c'hoar an impalaer [[Theodosius II]], ha hi ober anezhi unan eus dimezelled al lez ha lakaat anezhi da briediñ d'he breur. Badezete voe, distaolet ganti hec'h anv pagan, evit bezañ '''Aelia Licinia Eudocia''', ha dimeziñ d'an impalaer d'ar [[7 a viz Mezheven]], [[421]]. Daou vloaz goude, ganet he merc'h [[Licinia Eudoxia]], e voe roet dezhi an titl a [[Augusta (titl)|augusta]]. Ne viras ket droug ouzh he breudeur peogwir e reas ur c'honsul eus ar Valerius, a savas da vout gouarnour [[Trakia]], hag ur [[prefed]] eus ar Gesius. <br /> Istorourien eus an amzer a veneg kalz eus ar munudoù -se, nemet ger ne lavaront eus perzh Pulcheria en [[eured]] he breur. El lez e klaskas implij he levezon evit gwarezién koulz [[pagan]]ed evel [[yuzevien]]. Er bloavezhioù 438-439 e reas ur veaj-pirc'hirinañ da [[Jeruzalem]] ha distreiñ a reas gant relegoù prizius. E-pad he chomadenn en [[Antioch]] e komzas dirak sened kêr, hervez ar c'hiz c'hresian, hag e roas arc'hant da gempenn ar savadurioù. <!-- On her return her position was undermined by the jealousy of Pulcheria and the groundless suspicion of an intrigue with her protégé [[Paulinus]], the master of the offices. After the latter's execution (440) she retired to [[Jerusalem]], where she was accused of the murder of an officer sent to kill two of her followers, for which act she suffered the loss of some of her imperial staff. Nevertheless she retained great influence; although involved in the revolt of the [[Syria]]n [[Monophysites]] (453), she was ultimately reconciled to Pulcheria and readmitted into the [[Orthodox Church]]. She died at Jerusalem on [[October 20]], [[460]], having devoting her last years to literature. Among her works were a paraphrase of the ''[[Octateuch]]'' in [[hexameter]]s, a paraphrase of the books of ''[[Book of Daniel|Daniel]]'' and ''[[Book of Zechariah|Zechariah]]'', a poem on [[Cyprian and Justina|St Cyprian]] and on her husband's [[Persians|Persian]] victories. A ''Passion History'' compiled out of [[Homer]]ic verses (a [[Cento (poetry)|cento]]), which [[Joannes Zonaras|Zonaras]] attributed to Eudocia, is perhaps of different authorship. --> Argaset e oa bet gant Theodosius II, war dro 433, abalamour da warizi he c'hoaer-gaer Pulcheria, Aelia Eudoxia ha kaset en harlu da Jeruzalem e lec'h ma varvas e 460<ref name="M.N BOUILLET 1863">M.N BOUILLET : ''Dictionnaire Universel d'Histoire et de Géographie''. Librairie L. Hachette et Cie. Paris. 1863.</ref>{{,}}<ref name="ReferenceA">François Zosso & Christian Zingg : ''Les empereurs romains. 27 av. J.-C. - 476 ap. J.-C''. Embannadurioù Errance. 1994</ref>. |[[Restr:Tremissis-Aelia Eudocia-RIC 0253.jpg|alt=|center|200px]] ==Oberennoù== == Bugale == Tri bugel a anaver da Eudocia ha Theodosius II : * [[Licinia Eudoxia]] (422 - 462), o merc'h henañ, a zimezas da [[Valentinian III]] ha da [[Petronius Maximus]]. * Arcadius, o mab nemetañ, a varvas a-raok e dud. * Flacilla (marvet e 439). == Liammoù diavaez == *[http://www.documentacatholicaomnia.eu/30_20_0460-0460-_Eudokia_Augousta.html Greek Opera Omnia by Migne Patrologia Graeca with analytical indexes] *[https://web.archive.org/web/20060719101019/http://fmg.ac/Projects/MedLands/BYZANTIUM.htm#_Toc176857610 Ur poltred anezhi hag eus he fried e "Medieval Lands", gant Charles Cawley] {{Commons|Aelia Eudocia}} == Levrlennadur == * Greatrex, Geoffrey, [http://www.roman-emperors.org/eudocia.htm "Aelia Eudocia (Wife of Theodosius II)"], ''De Imperatoribus Romanis'' * [[Arnold Hugh Martin Jones|Jones, Arnold Hugh Martin]], John Robert Martindale, [[John Morris (storico)|John Morris]], "Aelia Eudocia (Athenais) 2", ''[[The Prosopography of the Later Roman Empire]]'', volume 1, Cambridge University Press, 1992, ISBN 0-521-07233-6, pp. 408-409. * Enrico Livrea, [http://www.uni-koeln.de/phil-fak/ifa/zpe/downloads/1997/119pdf/119050.pdf "L'imperatrice Eudocia santa?"], ''Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik'', 119, 1997, pp. 50–54. * Charles Diehl, ''Figure bizantine'', introduzione di [[Silvia Ronchey]], 2007 (1927 originale), Einaudi, ISBN 978-88-06-19077-4 * Eudocia Augusta, ''Storia di san Cipriano'', Adelphi, 2006, ISBN 88-459-2075-5. * Rocco Schembra, ''La prima redazione dei centoni omerici'', Edizioni dell'Orso, 2006, ISBN 8876949401. [[Rummad:Istor Bizantion]] avuqez7ad31kcapyhebpc9cew30b7n4 0 55588 2188251 2047744 2026-04-22T10:25:13Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2188251 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn:LocatieAbcoude.png|thumb|Lec'hiadur Abcoude en Izelvroioù]] [[Skeudenn:Coat of arms of Abcoude.svg|thumb|80px|Skoed ardamez Abcoude]] ''Abcoude'' a zo ur gêr eus an [[Izelvroioù]], e [[proviñs Utrecht]]. En Abcoude e kaver meur a gêriadenn : Abcoude, Baambrugge ha Stokkelaarsbrug. == Kêriadenn Abcoude == Kêriadenn Abcoude eo kêr vrasañ ar gêr. 13 km emañ eus [[Amsterdam]], war-du ar gevred, tost da gember teir stêr : ar stêr [[Angstel]], ar stêr [[Gein]] hag ar stêr [[Holendrecht]]. E [[2001]] e oa 6431 annezad en Abcoude. 28 km² eo gorread ar gêr, ha 2678 ti a zo. E [[2008]] e oa 8668 annezad.<ref name="CBS">Statistics Netherlands (CBS), ''Bevolkingskernen in Nederland 2001'' [https://web.archive.org/web/20070124100013/http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/milieu-natuur-ruimte/ruimte/publicaties/cartografie-geografie/geografische-data/2001-bevolkingskernen-in-nederland.htm].</ref> ==Istor== Lod brasañ ar gêr a voe distrujet gant ar C'hallaoued e [[1672]]. E [[1820]] e oa 1100 annezad enni. Kêr Abcoude a voe aozet e [[1941]], dre gendeuziñ Abcoude-Proosdij (enni ar gêriadenn Abcoude) hag Abcoude-Baambrugge (enni ar gêriadenn Baambrugge). [[Image:Gemeentehuis Abcoude.jpg|thumb|200px|right|Ti-kêr Abcoude]] == Gouarnamant lec'hel == E kuzul-kêr Abcoude ez eus 13 dileuriad : * SVAB (strolald politikel lec'hel) - 3 dileuriad * VVD (Strollad ar Bobl evit ar Frankiz hag an Demokratelezh) - 3 dileuriad * CDA (Galv kristen ha demokrat) - 3 dileuriad * PvdA (Strollad al labour) - 2 zileuriad * D66 - 1 dileuriad * GroenLinks (Ar Re c'hlas) - 1 dileuriad == Notennoù == <references/> * Stadegoù tennet eus [https://web.archive.org/web/20060117001843/http://www.sdu.nl/staatscourant/gemeentes/gem4u.htm SDU Staatscourant] == Liammoù diavaez == * [https://web.archive.org/web/20070930165320/http://www.plattegronden.nl/gemeenteabcoude/ Kartenn Abcoude] * [https://web.archive.org/web/20210506223416/http://www.abcoude.nl/ Lec'hienn ofisiel] * [http://www.abcoude.com Lec'hienn nann ofisiel] {{Porched Izelvroioù}} [[Rummad:Utrecht (proviñs)]] q19usiwmj9k5hkic227za18dz41yg0b 0 104613 2188216 2188206 2026-04-21T15:17:10Z Leonzia 88972 ouzhpennet danvez 2188216 wikitext text/x-wiki {{Stumm an titl|''Buez Santez Nonn}} {{databox}} [[Restr:Llansantffraid, Ceredigion - Church of St Ffraid, Llan-Non, Ceredigion, Wales 22.jpg|thumb|Nonn ha Dewi, iliz St. Ffraed, Llansantffraid, Ceredigion]] [[Restr:Saint Non's Chapel - Fenster 2a St.Non.jpg|thumb|Erruet eo Nonn ha Dewy e Breizh]] '''''Buez Santez Nonn''''' zo ur [[Misterioù ar Grennamzer|mister]] brezhonek diwar benn buhez santez [[Nonn]] hag he mab [[Divi]]<ref>[http://devri.bzh/corpus/n/ Devri]</ref>. An destenn goshañ, un dornskrid e brezhoneg eus ar {{XVvet kantved}}, a zo bet dizoloet e [[Dirinonn|Dirinon]] e 1834 gant an abad Marzin, sekretour eskob Kemper, hag embannet e 1837 gant an abad Sionnet. Met moarvat eo koshoc'h an destenn, marteze eus an XIIvet kantved<ref>E. Morin, ''La vie de sainte Nonne'', Revue des sociétés savantes de la France et de l'étranger, 1861</ref>. ==Embannadurioù== *E [[1837]] e oa bet embannet [[Buhez Santez Nonn]] gant an Abad Sionnet ha troet e galleg gant [[Yann-Frañsez ar Gonideg]]<ref>[http://books.google.fr/books?id=uzUJAAAAQAAJ&pg=PR50&lpg=PR50&dq=Buez+Santez+Nonn&source=bl&ots=KmAYKIK4DC&sig=YN4Mek2eTlY1Xk2-2svxKI1xpUI&hl=fr&sa=X&ei=46EKUomPEfPL0AW3vYD4CQ&ved=0CHcQ6AEwDQ#v=onepage&q=Buez%20Santez%20Nonn&f=false]</ref>. *E [[1887]] e oa bet embannet “La vie de sainte Nonne” gant [[Émile Ernault]], e-barzh ''[[Revue Celtique]]''<ref>[http://vanhamel.nl/wiki/Émile_Ernault] (gwelet d'ar 14.08.2013).</ref>. E 1999 eo bet adimplijet e labour gant Yves Le Berre, hep bezañ meneget nemeur anv Ernault en e levr. *Adembannet eo bet gant [[Yves Le Berre]], [[Bernard Tanguy]] hag [[Yves-Pascal Castel]], e brezhoneg ha displegadurioù e galleg en ul levr divyezhek , gant [[Kreizenn an Enklaskoù Breizhek ha Keltiek]] (KEBK) ha [[Minihi Levenez]] e [[1999]]. Titl al levr a zo : '''''Buez Santez Nonn mystère breton – Vie de Sainte Nonne.''''' == Levrlennadur == *''Buez Santez Nonn – mystère breton, Vie de sainte Nonne''. Yves Le Berre, Bernard Tanguy, Yves-Pascal Castel. Brest, Kreizenn an Enklaskoù Breizhek ha Keltiek (KEBK)-[[Minihi Levenez]], 1999, 197 p. == Notennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Pezhioù-c'hoari brezhonek]] [[Rummad:Levrioù brezhonek-gallek]] f0od44biem8isgrb6jg0e744io0nhax 2188217 2188216 2026-04-21T15:21:56Z Leonzia 88972 dave 2188217 wikitext text/x-wiki {{Stumm an titl|''Buez Santez Nonn}} {{databox}} [[Restr:Llansantffraid, Ceredigion - Church of St Ffraid, Llan-Non, Ceredigion, Wales 22.jpg|thumb|Nonn ha Dewi, iliz St. Ffraed, Llansantffraid, Ceredigion]] [[Restr:Saint Non's Chapel - Fenster 2a St.Non.jpg|thumb|Erruet eo Nonn ha Dewy e Breizh]] '''''Buez Santez Nonn''''' zo ur [[Misterioù ar Grennamzer|mister]] brezhonek diwar benn buhez santez [[Nonn]] hag he mab [[Divi]]<ref>[http://devri.bzh/corpus/n/ Devri]</ref>. An destenn goshañ, un dornskrid e brezhoneg eus ar {{XVvet kantved}}, a zo bet dizoloet e [[Dirinonn|Dirinon]] e 1834 gant an abad Marzin, sekretour eskob Kemper, hag embannet e 1837 gant an abad Sionnet. Met moarvat eo koshoc'h an destenn, marteze eus an XIIvet kantved<ref>E. Morin, ''[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k35871h/f645 La vie de sainte Nonne, buhez santez Nonn mystère breton du moyen âge, étude d'histoire et de philologie]'', Revue des sociétés savantes de la France et de l'étranger, 1861, p.643</ref>. ==Embannadurioù== *E [[1837]] e oa bet embannet [[Buhez Santez Nonn]] gant an Abad Sionnet ha troet e galleg gant [[Yann-Frañsez ar Gonideg]]<ref>[http://books.google.fr/books?id=uzUJAAAAQAAJ&pg=PR50&lpg=PR50&dq=Buez+Santez+Nonn&source=bl&ots=KmAYKIK4DC&sig=YN4Mek2eTlY1Xk2-2svxKI1xpUI&hl=fr&sa=X&ei=46EKUomPEfPL0AW3vYD4CQ&ved=0CHcQ6AEwDQ#v=onepage&q=Buez%20Santez%20Nonn&f=false]</ref>. *E [[1887]] e oa bet embannet “La vie de sainte Nonne” gant [[Émile Ernault]], e-barzh ''[[Revue Celtique]]''<ref>[http://vanhamel.nl/wiki/Émile_Ernault] (gwelet d'ar 14.08.2013).</ref>. E 1999 eo bet adimplijet e labour gant Yves Le Berre, hep bezañ meneget nemeur anv Ernault en e levr. *Adembannet eo bet gant [[Yves Le Berre]], [[Bernard Tanguy]] hag [[Yves-Pascal Castel]], e brezhoneg ha displegadurioù e galleg en ul levr divyezhek , gant [[Kreizenn an Enklaskoù Breizhek ha Keltiek]] (KEBK) ha [[Minihi Levenez]] e [[1999]]. Titl al levr a zo : '''''Buez Santez Nonn mystère breton – Vie de Sainte Nonne.''''' == Levrlennadur == *''Buez Santez Nonn – mystère breton, Vie de sainte Nonne''. Yves Le Berre, Bernard Tanguy, Yves-Pascal Castel. Brest, Kreizenn an Enklaskoù Breizhek ha Keltiek (KEBK)-[[Minihi Levenez]], 1999, 197 p. == Notennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Pezhioù-c'hoari brezhonek]] [[Rummad:Levrioù brezhonek-gallek]] gc03ig67olfwxrjitj0wxhp7cbszkwg 0 106223 2188239 2153462 2026-04-22T04:31:11Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2188239 wikitext text/x-wiki {{Stumm an titl|''Vitis vinifera''}} {{Taxobox Plant | Gwinienn | Vitis vinifera - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-145.jpg | ''Vitis vinifera'' subsp. ''vinifera''|}} {{Taxobox SubRegnum | Tracheobionta}} {{Taxobox Divisio | Magnoliophyta}} {{Taxobox Classis | Magnoliopsida}} {{Taxobox Subclassis | Rosidæ}} {{Taxobox Ordo | Rhamnales}} {{Taxobox Familia | Vitaceæ}} {{Taxobox Genus | Vitis}} {{Taxobox Echu}} '''''Vitis vinifera''''', ar '''winienn''' voutin, zo ur spesad gwezigoù sarmantek eus ar familh ''[[Vitaceæ]]'', da lavaret eo hini ar gwini.<br /> Gounezet e vez evit he frouezh a-gropadoù, ar [[rezin]].<br> E diazad ar [[mor Kreizdouar]] e voe ganet, koulz hag e kreiz [[Europa]] hag e mervent [[Azia]]<ref>[https://web.archive.org/web/20070928003507/http://ww2.bgbm.org/_EuroPlusMed/PTaxonDetail.asp?NameId=34500&PTRefFk=500000 ''Euro + Med''] {{en}}</ref>.<br> Etre 5 000 ha 10 000 doare ''Vitis vitifera'' zo bet renablet, met ul lodennig hepken anezho a ro rezin a zo talvoudus da vout gounezet. Ul [[liammenn]]-red skantek he rusk eo, a c'hall kreskiñ betek 6 [[metr]]ad hirder. Pebeilat eo he delioù flipennek ledan, 5–20&nbsp;cm o hirder.<br /> Bez' e c'haller debriñ rezin fresk, disec'het, evañ o chug fresk pe e lakaat d'ober [[gwin]]. An doare gwinienn bennañ eo a vez gounezet en Europa hag er bed, peogwir he deus roet kalz gouennadoù a dalvez d'ober gwin, rak gant ''Vitis vinefera'' e vez roet ar [[fro]] gwellañ. == Is-spesadoù == Daou is-spesad pennañ zo : * ar [[gouezwinienn|ouezwinienn]] (''Vitis vinifera'' subsp. ''sylvestris''), a zo [[revelezh ar plant|dioek]]<ref>''Dioek'' a lavarer eus plant o deus hiniennoù gourel ha re venel a-benn gouennañ.</ref>, a gresk er [[koadeg|c'hoadegi]] ; gwarezet-strizh eo e [[Bro-C'hall]] ; * ar winienn voutin he bleunioù [[Divrevegezh|divrevek]]<ref>''Divrevek'' a lavarer eus plant a zoug bleunioù gourel ha re venel war an hevelep hinienn.</ref> (''Vitis vinifera'' subsp. ''vinifera''). Hep mar ez eus meur a rummad en is-spesad ''Vitis vinifera vinifera'', an niver anezho o vout kemm-digemm hervez ar skiantourion. Kantadoù a ouennadoù gwini zo bet ganet diwar ''Vitis vinifera'', petra bennak ma teu lod anezho eus hironadurioù gant spesadoù arall.<br /> E-maez ar re hiron ez eus bet gounezet gouennadoù diwar ziuzouennañ a-hed kantvedoù, ar pezh en deus o fellaet diouzh ar gwini gouez. Neuze e rankjed moarvat komz eus gouennadoù gwini "bet tapet diwar" ''Vitis vinifera''. == Istor == E-pad milvedoù ez eo bet gounezet ''Vitis vinifera'' en [[Azia]] ([[Reter-Kreiz]], [[Kaokaz]]), en [[Afrika]] an norzh hag ar su, en Europa ; kemmesket eo istor ar blantenn hag istor ar gwin abaoe keit all. En [[Neolitik]] dija e oa anavezet gant mab-den, a gutuilhe rezin gouez kent kregiñ d'o gounez war-dro 3500-3000 KJK, koulz evit debriñ hag evit ar [[mezegiezh|vezegiezh]], e mervent Azia, en [[Armenia]] ha [[Jorjia (bro)|Jorjia]], e [[Roumania]] ha [[Bulgaria]]. E ''[[Meurgan Gilgamech]]'' (trede milved KJK) emañ ar meneg kentañ eus rezin ha gwin ; dre [[hieroglifoù Egipt]] e tesker e oa ar gwin un drugar miret evit ar veleion, an uhelgargidi hag ar faraon hepken. [[Restr:Cup vintage Cdm Paris 320 n4.jpg|thumb|upright=1.2|left|[[Seilenos]] hag ar [[Menadezed]] o vendemiñ<br>Kop [[Attika]]t, dibenn ar VIvet kantved KJK<br><small>''Cabinet des Médailles'', [[Pariz]]</small>]] Pelloc'h, en [[Henc'hres]], e teskrivas [[Hesiodos]] doare e vro da vendemiñ ha d'ober gwin. Eus Henc'hres e voe kaset an troioù-micher-se da su [[Italia]] (''Magna Grecia'', "Gres Veur", pe c'hoazh ''Œnotria'', "Bro ar gwin"). Eus su Italia e voe kaset d'an norzh ; gant an [[Etrusked]] eno e voe gwellaet an teknikoù, hag enhentet ar [[Romaned]]<br> Gwellaet c'hoazh e voe an doareoù gant ar Romaned, ha lod anezho zo chomet digemm abaoe ar skrid ''De Agri Cultura'' gant Kato an Henañ (234-149 KJK), unan eus al levrioù niverus bet skrivet en [[Henamzer]] a-zivout ar [[gwinierezh]]. Er Reter-Kreiz en devoe ar gwinierezh ur pouez [[armerzh]]el diarvar betek ar {{VIIvet kantved}}, ma krogas da gilañ a-zirak [[islam]]ekadur ar pobladoù. En Europa, eus ar [[Vvet kantved|Vvet]] betek an [[Xvet kantved]] ne veze gounezet ''Vitis vinifera'' tost-da-vat nemet gant an urzhioù [[relijion|relijiel]] en o [[manati]]où ; gant [[Urzh Sant-Benead|Beneadiz]] e voe plantet gwiniegi pelloc'h war-du an norzh hag uheloc'h er menezioù. Ar peurrest eus ar gwiniegi a veze e dalc'h an [[noblañs]].<br> Eus dibenn ar [[Krennamzer|Grennamzer]] betek an [[Azginivelezh]] e voe plantet mui-ouzh-mui a winiegi en abeg d'ar c'hresk e poblañs ar c'hêrioù ; peogwir e kreske ivez pinvidigezh ar varc'hadourion hag an [[artizanerezh|artizaned]] e krogjont da bostañ arc'hant er gwinierezh, a c'hounezas a-nevez ur pouez en armerzh europat. Da heul [[politikerezh]] [[trevadennouriezh|trevadennour]] Europiz e voe degaset ''Vitis vinifera'' en holl [[kevandir|gevandirioù]] : e [[Norzhamerika]] ez erruas er {{XVIIvet kantved}}, e [[Suamerika]] hag en [[Aostralia]] diwezhatoc'h.<br> E Norzhamerika e voe hironet gant gouennadoù lec'hiel, evit krouiñ plant a vije gouest da herzel ouzh ar [[c'hwen-gwini]] (''Daktulosphaira vitifoliæ'') ; imboudet e voe gwini amerikan war ''Vitis vinifera'' europat evit ma c'hallfe stourm gwelloc'h. == Douaroniezh == ''Vitis vinifera'' eo ar spesad gwini a vez gounezet dre ar bed a-bezh. * En [[Afrika]] : en norzh, war arvor ar [[mor Kreizdouar]], hag er su, e [[Suafrika]]. * En [[Azia]], eus ar c'hornôg d'ar reter : en [[Anatolia]], er [[Kaokaz|C'haokaz]], er Reter-Kreiz, e [[Japan]], e [[Korea ar Su]] hag e [[Sina]]. * En [[Europa]] : er su, tro-dro d'ar mor Kreizdouar, hag er c'hreiz<ref>En abeg da [[tommadur ar blanedenn|dommadur ar blanedenn]] ez eur krog da c'hounez ''Vitis vinifera'' en norzh d'he domani a-vremañ ha d'ober gwin diouti, e [[Kembre]] da skouer. Gwelit [http://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/welsh-vineyards-hail-2013-great-6245294 ''WalesOnline''] {{en}}</ref>. * E [[Norzhamerika]] : e [[Kalifornia]] dreist-holl, hag e [[Michigan]], [[New Mexico]], [[Oregon]], [[Washington (stad)|Stad Washington]] en [[Stadoù-Unanet Amerika|SUA]], e [[British Columbia]], [[Ontario]] ha [[Kebek|Québec]] e [[Kanada]]. * E [[Suamerika]] : en [[Arc'hantina]], e [[Brazil]], [[Chile]], [[Perou]] hag [[Uruguay]]. * En [[Okeania]] : en [[Aostralia]] hag e [[Zeland Nevez]]. == Perzhioù == Trenk, startaus ha freskaus eo ''Vitis vinifera''. [[Troazh]]us eo, skañvaat a ra an tanijennoù, gwellaat red ar [[gwad]], reoliañ an diwadañ ha skarzhañ an [[toksin]]où. == Arver == [[Restr:Feuille vigne.jpg|thumb|upright=0.8|Deliennoù ur winienn]] [[Restr:Vigne en fleur.JPG|thumb|upright=0.8|Ur winienn e bleuñv]] [[Restr:Ripatella 4644.jpg|thumb|upright=0.8|Blokadoù rezin azv]] === Armerzhel === * Gwin dreist-holl a reer gant frouezh ''Vitis vinifera'' ; e [[1996]] e voe kavet en [[Iran]] jarloù o devoa dalc'het gwin 7 000 bloaz zo<ref>Da lavaret eo daou vilved kent tud an neolitik bet komzet diwar o fenn e penn-kentañ ar pennad-mañ. Gwelit : Mark Berkowitz (1996), ''World's Earliest Wine'', [http://archive.archaeology.org/9609/newsbriefs/wine.html ''Archaeology'' levrenn 49, niv. 5] {{en}}</ref>. * Chug fresk, [[gwinêgr]], [[kaotigell]] a vez graet ivez gant a rezin. Rezin sec'h a vez gwerzhet er bed a-bezh. * [[Eoul]] a vez tennet eus ar splus. * ''Bitartrat [[kaliom]]'' (K[[Karbon|C]]₄[[Hidrogen|H]]₅[[Oksigen|O]]₆) zo un [[hal]] [[strink]]el a vez aotreet evel [[arodad boued]] dindan an niverenn E.E336 en [[Unaniezh Europa]] ; ur stabilaer eo, a gaver er goelloù kevret gant ar ''bikarbonat [[natriom]]'' (NaHCO₃). === Keginerezh=== * An delioù, fresk pe miret en hili, a vez bervet buan kent servijout da bakañ meuzioù evel kig drailhet, pesked ha riz. * Ar frouezh a c'hall bout debret fresk, pe boazhet buan. === Mezegiezh hengounel === Perzhioù mat evit ar yec'hed zo d'ar blantenn ha d'he frouezh, evel m'eo bet gouezet abaoe pell.<br> Er vezegiezh hengounel, en Europa pergen, e veze arveret kement tamm eus ar blantenn evit klask pareañ meur a gleñved. * An [[teñv]] evit prederiañ ouzh ar [[kroc'hen|c'hroc'hen]] hag an [[lagad|daoulagad]]. * An delioù enep an [[gwad|diwadañ]] hag ar [[gwazrudez|wazrudez]]. * Ar rezin glas da bareañ ar boan-c'houzoug. * Ar rezin azv ouzh ar [[krign-bev|c'hankr]], ar [[kolera|c'holera]], ar [[brec'h (kleñved)|vrec'h]], an [[heugenn]], kleñvedoù ar c'hroc'hen, an daoulagad, an [[avu]] hag al [[lounezh]]i. * Ar rezin sec'h enep ar [[goustivadur]] hag an [[torzhellegezh|dorzhellegezh]]. === Mezegiezh a-vremañ === * Dre ziabarzh : evit prederiañ ouzh an [[teuc'hell]]où, ar [[mizioù]] re builh, ar gwadliñvoù, ar poanioù-troazhañ, an uswask, ar [[kolesterol|c'holesterol]], an [[dispuilh]], ar [[kellulit|c'hellulit]] hag ar morgud diwar re a bouez.g * Dre ziabarzh ha dre ziavaez : enep tanijenn ar beg, ar gouzoug, an daoulagad. {{clear}} <gallery mode="packed" heights="190px"> Viñedo Puente Alto.jpg|Puente Alto<br>{{Chile}} Koshu011.jpg|Katsununuma<br>{{Japan}} Gaspereau Vineyards, NS.jpg|Wolfville<br>{{Kanada}} </gallery> == Levrlennadur == * Deni Brown (1995), ''Encyclopedia of Herbs & their Uses'', The Royal Horticultural Society, Dorling Kindersley, London, ISBN 978-0-7513-0203-5 {{en}} * Roger Dion (2010), ''Histoire de la vigne & du vin en France, des origines au XIXe siècle'', CNRS, ISBN 978-2-271-06952-8 {{fr}} * Maria Hopf & Daniel Zohary (2001), ''Domestication of Plants in the Old World – The Origin and Spread of Cultivated Plants in West Asia, Europe, and the Nile Valley'', OUP Oxford, ISBN 978-0-19-850356-9 {{en}} * Michel Vidal (2001), ''Histoire de la vigne et des vins dans le monde - XIXe-XXe siècle'', Féret, ISBN 978-2-902416-74-5 {{fr}} == Liammoù diavaez == * [https://web.archive.org/web/20140807220941/http://plants.usda.gov/core/profile?symbol=VIVI5 ''USDA / Plants Database''] == Notennoù == {{Daveoù}} {{Wikispecies|Vitis vinifera}} {{Commons|Vitis vinifera}} [[Rummad:Plant gounezet]] kwkg6dgcy5i7c20slz870ecoqbw923x 0 120570 2188223 1959674 2026-04-21T17:43:32Z Skemous 83710 Skemous en deus kaset ar bajenn [[Karina Buhr]] da [[Buhr]]: cheñch an anv d'an deiz a hiziv 1959674 wikitext text/x-wiki [[File:Karinabuhr.jpg |thumb|Ar ganerez vrazilian '''Karina Buhr''']] '''Karina Buhr Magalhães''', ganet e [[Salvador da Bahia]] e 1974, zo ur ganerez vrazilian a orin alaman. {{DEFAULTSORT:Buhr, Karina}} [[Rummad:Kanerezed Brazil]] [[Rummad:Kanerezed Bahia]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1974]] tlydlzmrvf7sc4a4ipg76lk4hzpbq1e 0 132814 2188241 2067583 2026-04-22T07:30:33Z CommonsDelinker 424 Lamet kuit eo bet ar restr ''Uplay_logo.png'' peogwir eo bet diverket diwar Commons gant Masur evit an abeg-mañ: [[:c:COM:DW|Derivative work]] of non-free content ([[:c:COM:CSD#F3|F3]]) 2188241 wikitext text/x-wiki {{databox}} <!--[[Restr:Far Cry - Logo.svg|thumb|Logo an heuliad Far Cry.]]--Copyright--> '''Far Cry 4''' zo ur c'hoari video [[First-person shooter|tenn kentañ sell]]. Ar pevare lodenn eo en [[Far Cry (heuliad c'hoarioù video)|heuliad c'hoarioù video Far Cry]]. Ar wech-mañ eo staliet an istor en [[Himalaya]], un den yaouank anvet Ajay Gahle a zo aet betek eno evit lakaat ludu e mamm e Lakshmana harzet eo gant tud fallakr. Adkavet e vez war savennoù lies evel [[Xbox One]], [[PS4]], [[XBOX 360]], [[PS3]]. == Krouidigezh ar c'hoari == Krouet e oa bet ar c'hoari Far Cry 4 gant [[Ubisoft]] d'an [[18 a viz Du]] [[2014]]. Berzh-mat a oa dija gant an heuliad c'hoarioù ha teir lodenn a oa bet embannet en e a-raok. Krouerien ar c'hoari a oa bet savet dija eno ar soñj da lec'hiañ ur c'hoari en Himalaya get oberezhioù evel ar chase, dieubin al lec'hioù-difenn en a-raok, distrujañ kreñvlec'hioù. Kement-se a gaver dija er c'horioù all en heuliad ([[Far Cry (c'hoari video)|Far Cry]], [[Far Cry 2]], [[Far Cry 3]]). == Uplay == Ar savenn [[Uplay]] a servij evit c'hoari gant ho kamalded doare kenlabour. == Damheñvel ouzh Far Cry 3 == Burutelladennoù a zo savet ur wech embannet Far Cry 4 o tisklêriañ e oa damheñvel betek-re ouzh Far Cry 3. Evit lod ne oa bet graet nemet adkemer ar c'hoari en a-raok ha kemmet an endroioù. [[Restr:FC5 Logo.png|liamm=https://br.wikipedia.org/wiki/Restr:FC5%20Logo.png|border|right|220px]] == Heuliad == [[Far Cry 5]] a zeuio er-maez d'ar [[26 a viz Mae]] [[2018]] war [[Microsoft Windows]], [[PS4]] hag [[Xbox]]. [[Rummad:Far Cry]] [[Rummad:Heuliadoù c'hoarioù video]] [[Rummad:C'hoarioù video 2014]] [[Rummad:First-person shooter]] [[Rummad:C'hoarioù video Ubisoft]] pgfa80sglk55wdxfh4aiyozvi6pp9pz 0 170822 2188242 2183151 2026-04-22T08:33:12Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2188242 wikitext text/x-wiki [[Restr:Aguila Ammunition logo.jpg|320px|right|Logo an embregerezh]] '''Águila Ammunition''', anvet boaz '''Aguila''', a zo ur produer [[Munision|munisionoù]] [[Mec'hiko|meksikan]] krouet e 1961 e [[Cuernavaca]], e stad [[Morelos]]. == Istor == Savet e oa bet an embregerezh e 1961 dindan an anv ''Cartuchos Deportivos de México S.A de C.V.'', diwar ur c'henlabour etre [[Bank Broadel Mec'hiko]] hag an embregerezh stadunanat [[Remington]]. Ar munisionoù a voe produet dindan an anv ''Aguila'' adalek 1970<ref name=":0">{{Es}} ''[https://web.archive.org/web/20260117042545/https://aguilaammo.com.mx/nosotros.html Nuestra Historia]'' war lec'hienn Águila (lennet d'ar 06/02/2026)</ref>. Anvet eo bremañ ''Industrias Tecnos S.A de C.V.'' en ur mod ofisiel. Div labouradeg en deus an embregerezh e Mec'hiko hag en [[Texas]]. Produiñ a ra bremañ [[Kartouchenn (arm-tan)|kartouchennoù]] skoet war o zro ha reoù skoet en o c'hreiz evit nerzhioù surentez Mec'hiko (abaoe 1964)<ref>{{En}} ''[https://www.aguilaammo.com/our-story Our story]'' war lec'hienn ar merk (lennet d'an 13/04/2024)</ref>, armeoù all er bed ha bed ar [[sportoù tennañ]]. Unan eus ar brasañ produerien munisionoù eo deuet da vezañ abaoe ar bloavezhioù 2010. Ezporzhiañ a ra e 28 bro, e Stadoù-Unanet Amerika, Europa hag Azia dreist-holl<ref name=":0" />. == Liamm diavaez == * {{Es}} [https://web.archive.org/web/20251212035018/https://aguilaammo.com.mx/ Lec'hienn ofisiel] == Daveennoù == {{Daveoù}}{{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Embregerezhioù Mec'hiko]] [[Rummad:Embregerezhioù munisionoù]] [[Rummad:Embregerezhioù savet e 1961]] 6y70ehs2bhlpyvplk7gfrrzvnlkcbqy 0 173494 2188236 2153292 2026-04-22T02:52:02Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2188236 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style='font-size:90%;" |- {{Infobox/Titl|Unvaniezh (SUA)|002164|talbenn defaut|fff}} |- bgcolor="#002164" ! colspan="2" style="text-align:center; color:#fff;"| 1861 – 1865 |- | colspan="2"| {| width="100%" |- | width="50%" style="text-align:center;"| 1861 - 1863<br>[[File:Flag of the United States (1861–1863).svg|120px|center]]<br>1863 – 1865<br>[[File:Flag of the United States (1863–1865).svg|120px|center]] | width="50%" style="text-align:center; padding-top:30px;"| [[File:Great Seal of the United States of America (1782).svg|120px|center]] |- | width="50%" style="text-align:center;"| [[Banniel ar Stadoù-Unanet|Bannieloù]] | width="50%" style="text-align:center;"| [[Ardamezouriezh|Ardamezioù]] |} |- | colspan="2"| ---- |- | '''Sturienn''' || ''E pluribus unum''<br>"Diwar lies, unan" |- | '''Kan broadel''' || ''Hail, Columbia'' (''[[de facto]]'')<br>[[File:Four Ruffles and Flourishes and Hail Columbia.ogg|150px]]<br>''My Country, 'Tis of Thee'' (''[[de facto]]'')<br>[[File:Rufst du, mein Vaterland (1938).oga|150px]] |- | colspan="2"| ---- |- | colspan="2" style="text-align:center;"| [[File:US map 1864 Civil War divisions.svg|300px|center]]<br>Rannadur ar Stadoù er Brezel diabarzh |- | colspan="2"| {{Legend|#818181|SUA, hep Tiriad an Amerindianed (Oklahoma)}} {{Legend|#204A87|Stadoù chomet feal da SUA}} {{Legend|#729fcf|Stladoù sklavelour chomet en Unvaniezh}} {{Legend|#a60000|Stadoù sklavelour disranner aet da [[Stadoù Kengevreet Amerika]]}} |- | colspan="2"| ---- |- | '''Statud''' || Gouarnamant anzavet SUA |- | colspan="2"| ---- |- | '''Kêr-benn''' || [[Washington, D.C.]] |- | colspan="2"| ---- |- '''Gouarnamant''' || Republik kevreadel vonreizhel brezidantel |- | '''Prezidant'''<br>• 1861-1865<br>• 1865 || <br>[[Abraham Lincoln]]<br>[[Andrew Johnson]] |- | colspan="2"| ---- |- | '''Maread''' || [[Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika|Brezel diabarzh SUA]] |- | 1860-61 || Stadoù ar Su a zisrann |- | 07/03/1861 || 1{{añ}} galloudekadur A. Lincoln |- | 12-13/04/1861 || [[Emgann Fort Sumter]] |- | 01/01/1863 || Disklêriadur ar frankaerezh |- | 13-16/07/1863 || [[New York City draft riots|Emsavadeg New York City]] |- | 1864 || Kerzhadeg Sherman |- | 29/03-09/04/1865 || [[Kampagn Appomattox|Taol-brezel Appomatox]] |- | 14/04/1865 || Drouklazh A. Lincoln |- | 09/04-06/11/1865 || Arsav-brezel |} '''An Unvaniezh''' ([[saozneg]] : ''The Union'', lesanvet ''the North'' "an Norzh") e oa anv [[Stadoù-Unanet Amerika]] pa oa bet 11 Stad [[Sklaverezh|sklavelour]] o tisrannañ evit sevel [[Stadoù Kengevreet Amerika]] (SKA), brudet ivez evel "ar C'hengevread" pe "ar Su", e-kerzh [[Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]]. An Unvaniezh a oa renet gant [[Abraham Lincoln]], 16{{vet}} [[prezidant Stadoù-Unanet Amerika]], hag a glaske derc'hel unvanidigezh ar vroad e stumm un [[Gouarnamant kevredadel Stadoù-Unanet Amerika|unvaniezh kevredadel vonreizhel]]. E kenarroud ar brezel-diabarzh, ''Union'' a veze implijet alies evit ober anv eus "Stadoù an norzh leal da c'houarnamant ar Stadoù-Unanet"<ref>{{En}} "[https://web.archive.org/web/20230529185933/https://www.armyupress.army.mil/Books/Books-and-Manuscript-Guide/ Books and Manuscript Submission Guide]", ''Army University Press''</ref>. En doare-se, an Unvaniezh a oa savet gant 20 [[Slave states and free states|Stad hep sklaverezh]] (en Norzh hag er C'hornôg) ha peder Stad er Su ([[Delaware]], [[Maryland]], [[Kentucky]] ha [[Missouri]]) daoust ma oa e Missouri ha Kentucky daou c'houarnamant enebet, an eil a-du gant an Unvaniezh hag egile gant ar C'hengevread <ref>Gwelet: [[Gouarnamant kengevreet Kentucky]] ha [[Gouarnamant kengevreet Missouri]]. E 1863, [[West Virginia]] a oa disrannet diouzh [[Virginia]] ha deuet e oa da vezañ ur Stad harz nevez.</ref>. An [[Union Army]] a oa un aozadur nevez stummet dre gendeuziñ darn eus unvezioù ar Stadoù izili, gant unvezioù lu eus an [[United States Army|US Army]]. Derc'hel ar Stadoù en harzoù gant ar Su a oa gwelet evel ur redi evit bezañ trec'h er brezel<ref>[https://www.loc.gov/collections/abraham-lincoln-papers/articles-and-essays/abraham-lincoln-and-emancipation/#:~:text=Lincoln%20is%20said%20to%20have,address%20the%20issue%20of%20emancipation. "Abraham Lincoln and Emancipation"]</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8uoqDwAAQBAJ&q=%22I+think+to+lose+Kentucky+is+nearly+the+same+as+to+lose+the+whole+game.+Kentucky+gone,+we+cannot+hold+Missouri,+nor+as+I+think,+Maryland.+These+all+against+us,+and+the+job+on+our+hands+is+too+large+for+us.%22&pg=PA94|title=The Papers And Writings Of Abraham Lincoln, Volume 2: 1860–1865|last=Lincoln|first=Abraham|publisher=Jazzybee Verlag|isbn=9783849679682|page=94|language=en}}</ref>. Ar [[Biz Staoù-Unanet Amerika|Biz]] hag ar [[Midwestern (Stadoù-Unanet Amerika)|Midwest]] o devoa pourvezet an danvezioù greantel evit ren ar brezel gant kementadoù bras a vunisionoù ha pourvezioù all kement hag evit arc'hantaouiñ ar brezel. Ouzhpenn-se e oa bet pourvezet ganto soudarded, boued, kezeg, arc'hant ha kampoù gourdoniñ. Ospitalioù-brezel a oa bet savet ivez dre tiriad an Unvaniezh. Darn eus ar Stadoù en Norzh o devoa un istor [[Istor ar Strollad Republikan stadunanat|republikan]], ar c'houarnourien a oa bet o reiñ bec'h evit harpañ ar striv brezel ha moustrañ garv an enebiezh d'ar brezel, dreist-holl er bloavezh 1863–64<ref>{{Cite journal|last1=Smith|first1=Michael T.|last2=Engle|first2=Stephen D.|date=2018|title=Review of 'Gathering to Save a Nation : Lincoln and the Union's War Governors', EngleStephen D|journal=Louisiana History: The Journal of the Louisiana Historical Association|volume=59|issue=3|pages=361–363|issn=0024-6816|jstor=26564816}}</ref>. Ar [[Istor ar Strollad Demokratel (SUA)|Strollad Demokratel]] a oa bet o harpañ kreñv ar brezel e penn-kentañ e 1861, met e 1862 e oa bet un torr etre ar re a-du gant ar brezel (''[[War Democrats]]'') hag ar re enebet lesanvet ''Peace Democrats'', renet gant ar strollad ''[[Copperheads|Copperheads]]''<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Epsf5z_bL6UC|title=Abraham Lincoln: A Biography|last=Thomas|first=Benjamin P.|date=2008|publisher=SIU Press|isbn=9780809328871|pages=377|language=en}}</ref>. An Demokrated stadunanat a oa bet o c'hounit mouezhioù e 1862 en dilennadegoù stadel, dreist-holl e [[New York]]. Kollet o devoa nerzh e 1863, dreist-holl en [[Ohio]]. E 1864, ar Republikaned hag ar ''War Democrats'' a oa bet o kevrediñ dindan an anv [[National Union Party (United States)|National Union Party]], hag a oa bet o tesach mouezh un toullad eus ar soudarded<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Epsf5z_bL6UC|title=Abraham Lincoln: A Biography|last=Thomas|first=Benjamin P.|date=2008|publisher=SIU Press|isbn=9780809328871|pages=428|language=en}}</ref>, ha trec'h e oa bet aes Lincoln hag e harperien a-enep [[George B. McClellan]], a oa war ar renk evit an demokrated. Ar bloavezhioù brezel a oa bet frouezhus evit tiriadoù an Unvaniezh, nemet el lec'hioù ma oa bet tagadennoù [[guerilla]] hag a oa drastus evit ar maezioù. Tost an holl obererezhioù brezel a oa bet war tiriad ar Su. Ar berzh-mat a oa bet sikouret gant dispignoù uhel ar gouarnamant kevredadel ha savidigezh un aozadur bank broadel nevez. Ar Stadoù unvanet a oa bet o postañ kalz arc'hant ha nerzh evit krouiñ peadra da harpañ ar brezel ha krouiñ un harp sokial da wragez, intañvezed, emzivaded ar soudarded, hag evit ar soudarded o-unan ivez. Darn eus ar soudarded a oa emezelet a-youl-vat, memes ma oa bet er bloavezh 1862 un niver bras a emouestlidi oc'h emezelañ evit chom hep bezañ enrollet dre ret, ar pezh a lakaje anezho da chom hep kaout ar sammad arc'hant uhel a veze roet gant ar Stadoù pe gant pennadurezhioù lec'hel. Enebiezhoù a oa bet d'an enrolladur dreist-holl er c'hêrioù bras, hag e New York : eno e oa bet [[Emsavadegoù enep-enrolladur e New York|emsavadegoù enep-enrolladur e miz Gouhere 1863]] hag ivez e lod distrigoù evel [[Coal Region|Rannvro ar glaou]] ha Biz [[Pennsylvania]]. == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]] [[Rummad:Broioù kozh Amerika]] fw7d1bfmat32mt7gxf3scl7gxxqs8qh 0 175850 2188228 2162211 2026-04-21T20:23:07Z Dakbzh 58931 /* Kampioned */ 2188228 wikitext text/x-wiki {{LabourAChom}} '''Kampionad jorjiat an echedoù''' eo kampionad broadel an echedoù e [[Jorjia]]. Aozet e vez abaoe1928. Betek 1990 e oa [[Republik Sokialour Soviedel Jorjia]] unan eus republikoù an [[Unaniezh Soviedel]]. == Kampioned == {| | valign="top" | :{| class="sortable wikitable" ! Nn !! Bloaz !! Kampioned (kemmesk) |- |1||1928||[[Victor Goglidze]] |- |2||1938||[[Archil Ebralidze]] |- |3||1939||Archil Ebralidze |- |4||1941||Archil Ebralidze |- |5||1944||[[Vladas Mikėnas]] |- |6||1946||[[Paul Keres]] (off contest)<br>Archil Ebralidze |- |7||1947||[[Nikolay Sorokin]] |- |8||1948||[[Mikhail Shishov]] |- |9||1949||[[Akaki Pirtskhalava]] |- |10||1950||[[Alexandre Blagidze]] |- |11||1951||Nikolay Sorokin |- |12||1952||Mikhail Shishov |- |13||1953||Alexandre Blagidze |- |14||1954||[[Alexandr Buslaev]] |- |15||1955||[[Bukhuti Gurgenidze]] |- |16||1956||Mikhail Shishov |- |17||1957||Alexandre Blagidze |- |18||1958||[[Bukhuti Gurgenidze]] |- |19||1959||Bukhuti Gurgenidze |- |20||1960||Bukhuti Gurgenidze |- |21||1961||Bukhuti Gurgenidze |- |22||1962||Bukhuti Gurgenidze |- |23||1963||Bukhuti Gurgenidze |- |24||1964||Bukhuti Gurgenidze |- |25||1965||Bukhuti Gurgenidze |- |26||1966||[[Roman Dzindzichashvili]] |- |27||1967||Roman Dzindzichashvili |- |28||1968||Bukhuti Gurgenidze |- |29||1969||Roman Dzindzichashvili |- |30||1970||Bukhuti Gurgenidze |- |31||1971||[[Zurab Mikadze]] <br/> [[Alexandre Bokuchava]] |- |32||1972||[[Tamaz Giorgadze]] |- |33||1973||Bukhuti Gurgenidze |- |34||1974||[[Elizbar Ubilava]] |- |35||1975||[[Zurab Sturua]] |- |36||1976||[[Iuri Chikovani]] |- |37||1977||[[Zurab Sturua]] |- |38||1978||[[Gennadi Zaichik]] |- |39||1979||Gennadi Zaichik |- |40||1980||[[Zurab Azmaiparashvili]] |- |41||1981||Zurab Sturua |- |42||1982||[[Giorgi Giorgadze]] |- |43||1984||Zurab Sturua |- |44||1985||Zurab Sturua |- |45||1986||[[Elizbar Ubilava]] |- |46||1987||Mikhail Krasenkov |- |47||1988||Giorgi Giorgadze |- |48||1989||[[Giorgi Bagaturov]] |- |49||1990||[[Aleksandr Dgebouadze]] |- |50||1991||[[Tamaz Tabatadze]] |- |51||1992||[[Khvicha Supatashvili]] |- |52||1993||[[Akaki Shalamberidze]] |- |53||1994||[[Lasha Janjgava]] |- |54||1995||[[Giorgi Bagaturov]] |- |55||1996||[[Lasha Janjgava]] <ref>[https://theweekinchess.com/html/twic89.html Kampionad jorjiat 1996]</ref> |- |56||1997||[[Giorgi Kacheishvili]] |- |57||1998||[[Nino Khurtsidze]] |- |58||1999|| Giorgi Bagaturov |- |59||2000||[[Tamaz Gelashvili]] |- |60||2001||[[Mikheil Mchedlishvili]] |- |61||2002||Mikheil Mchedlishvili |- |62||2003||[[Baadur Jobava]] |- |63||2004||[[Merab Gagunashvili]] |- |64||2005||[[Valeriane Gaprindashvili]] |- |65||2006||Giorgi Kacheishvili |- |66||2007||[[Baadur Jobava]] |- |67||2008||[[Levan Pantsulaia]] |- |68||2009||[[Tornike Sanikidze]] |- |69||2010||Merab Gagunashvili |- |70||2011||[[Davit Zarkua]] |- |71||2012||Baadur Jobava |- |72||2013||[[Gaioz Nigalidze]] |- | 73||2014||Gaioz Nigalidze |- |74|| 2015||Levan Pantsulaia<ref>{{en}}[http://www.worldsport.ge/en/page/111047_levan-pantsulaia-champion-of-georgia?ShowAllAdvSpaces|title=Levan Pantsulaia Champion of Georgia]]</ref>. |- |75||2016||[[Davit Jojua]] |- |76||2017||[[Luka Paichadze]] |- |77||2018||Mikheil Mchedlishvili |- | 78||2019||[[Giga Quparadze]] |- | 79||2020||Luka Paichadze |- |80 |2021 |Levan Pantsulaia |- |81 |2022 |Levan Pantsulaia |- |- |82 |2023 |Mikheil Mchedlishvili |- |- |83 |2024 |Baadur Jobava |- |- |84 |2025 |Levan Pantsulaia<ref>{{en}}[https://chess-results.com/tnr1111228.aspx?lan=1&art=1 GEO 84th Ch]</ref>. |- |} | valign="top" | :{| class="sortable wikitable" ! Nn!! Bloaz !! Kampionez |- |1||1935||[[Fani Kats]] |- |2||1936||Fani Kats |- |3||1937||[[Berta Krezberg]] |- |4||1938||[[Varvara Zargarian]] |- |5||1941||Varvara Zargarian |- |6||1941||[[Ksenia Gogiava]] |- |7||1945||Varvara Zargarian |- |8||1947||[[Ksenia Gogiava]] |- |9||1948||[[Lili Gelovani]] |- |10||1950||Ksenia Gogiava |- |11||1952||Ksenia Gogiava |- |12||1953||[[Eliso Kakabadze]] |- |13||1954||Eliso Kakabadze |- |14||1955||Eliso Kakabadze |- |15||1956||[[Nona Gaprindachvili]] |- |16||1957||Eliso Kakabadze |- |17||1958||[[Manana Togonidze]] |- |18||1959||[[Nona Gaprindachvili]] |- |19||1960||[[Nona Gaprindachvili]] |- |20||1961||[[Nona Gaprindachvili]] |- |21||1963||[[Alla Chaikovskaya]] |- |22||1964||[[Nana Alexandria]] |- |23||1965||Nana Alexandria |- |24||1966||[[Tsitsino Kakhabrishvili]] |- |25||1968||Nana Alexandria |- |26||1969||[[Tsiuri Kobaidze]] |- |27||1970||Tsitsino Kakhabrishvili |- |28||1971||[[Svetlana Kalandarishvili]] |- |29||1972||[[Tamar Khmiadashvili]] |- |30||1973||Tsitsino Kakhabrishvili |- |31||1974||Tsiuri Kobaidze |- |32||1975||Tamar Khmiadashvili |- |33||1976||[[Nino Gurieli]] |- |34||1977||[[Nino Melashvili]] |- |35||1978||[[Tamar Khmiadashvili]] |- |36||1979|||[[Tamila Meskhi]] |- |37||1980||[[Tsiala Kasoshvili]] |- |38||1981||Tsiala Kasoshvili |- |39||1982||Tsitsino Kakhabrishvili |- |40||1983||[[Ketevan Arakhamia]] |- |41||1984||Ketevan Arakhamia |- |42||1985||[[Genrieta Lagvilava]] |- |43||1986||[[Sopiko Tereladze]]<br>[[Ketevan Melashvili]] |- |44||1987||[[Ketino Kachiani]] |- |45||1988||[[Tsiala Kasoshvili]] |- |46||1989||[[Nino Khurtsidze]] |- |47||1990||[[Ketevan Arakhamia]] |- |48||1991||[[Inga Khurtsilava]] |- |49||1992||[[Nino Gurieli]] |- |50||1993||Nino Khurtsidze |- |51||1994||[[Natia Janjgava]] |- |52||1995||[[Miranda Khorava]] |- |53||1996||[[Maia Lomineishvili]] <ref>[https://theweekinchess.com/html/twic89.html National women chess championship 1996]</ref> |- |54||1997||[[Inga Khurtsilava]] |- |55||1998||Maia Lomineishvili |- |56||1999||Inga Charkhalashvili |- |57||2000||Sopiko Tereladze<br>Inga Khurtsilava |- |58||2001||[[Lela Javakhishvili]] |- |59||2002||Maia Lomineishvili, [[Ana Matnadze]] |- |60||2003||[[Nana Dzagnidze]] |- |61||2004||Nana Dzagnidze |- |62||2005||[[Nino Khurtsidze]] |- |63||2006||Nino Khurtsidze |- |64||2007||Lela Javakhishvili, [[Sopiko Khukhashvili]] |- |65|| 2008||Nana Dzagnidze, [[Salome Melia]] |- |66||2009||Maia Lomineishvili |- |67||2010||Salome Melia |- |68||2011||Maia Lomineishvili |- |69|| 2012||[[Bela Khotenashvili]] |- |70||2013||Nino Khurtsidze |- |71||2014||Lela Javakhishvili |- | 72||2015||[[Nino Batsiashvili]] |- |73||2016||Lela Javakhishvili |- |74||2017||Bela Khotenashvili |- |75||2018||Nino Batsiashvili |- |76||2019||[[Meri Arabidze]] |- |77||2020||Nino Batsiashvili |- |78||2021||Bela Khotenashvili |- |79||2022||Nino Batsiashvili |- |80||2023||Bela Khotenashvili |- |81||2024||Lela Javakhishvili |- |82 ||2025||Nana Dzagnidze<ref>{{en}}[https://chess-results.com/tnr1111229.aspx?lan=1&art=4 GEO Women 82nd Ch]</ref>. |} |} == Liammoù diavaez == *{{es}}[http://www.ajedrezdeataque.com/05%20Palmares/Campeonatos/Nacionales/Europa/Georgia.htm List of winners 1928-2008] *{{en}}[https://web.archive.org/web/20080517022544/http://www.geocities.com/al2055km/index.html RUSBASE (part V) 1919-1937,1991-1994] *{{en}}[https://web.archive.org/web/20050903115258/http://www.geocities.com/al2055perv/index.html RUSBASE (part IV) 1938-1960] *{{en}}[https://web.archive.org/web/20091027071522/http://www.geocities.com/al2055mag/index.html RUSBASE (part III), 1961-1969,1985-1990] *{{en}}[https://web.archive.org/web/20020205005128/http://www.geocities.com/al2055urs/index.html RUSBASE (part II) 1970-1984] *{{citation | last=Crowther | first=Mark | date=23 May 2005 | title=THE WEEK IN CHESS 550: 62nd Women's Georgian Championship | url=https://theweekinchess.com/html/twic550.html#13 | publisher=London Chess Center }} *{{citation | last=Crowther | first=Mark | date=23 January 2006 | title=THE WEEK IN CHESS 585: 63rd Women's Georgian Championship | url=https://theweekinchess.com/html/twic585.html#6 | publisher=London Chess Center }} *{{citation | last=Crowther | first=Mark | date=6 February 2006 | title=THE WEEK IN CHESS 587: 65th Georgian Championship | url=https://theweekinchess.com/html/twic587.html#5 | publisher=London Chess Center }} *{{citation | last=Crowther | first=Mark | date=26 March 2007 | title=THE WEEK IN CHESS 646: 66th Georgian Championship | url=https://theweekinchess.com/html/twic646.html#6 | publisher=London Chess Center }} *{{citation | last=Crowther | first=Mark | date=17 March 2008 | title=THE WEEK IN CHESS 695: 65th Women's Georgian Championship | url=https://theweekinchess.com/html/twic697.html#6 | publisher=London Chess Center }} *{{citation | last=Crowther | first=Mark | date=31 March 2008 | title=THE WEEK IN CHESS 699: 67th Men's Georgian Championship | url=https://theweekinchess.com/html/twic699.html#6 | publisher=London Chess Center }} *{{citation | last=Crowther | first=Mark | date=2 February 2009 | title=THE WEEK IN CHESS 743: 68th Men's Georgian Championship | url=https://theweekinchess.com/html/twic743.html#9 | publisher=London Chess Center }} == Notennoù ha dave == {{daveoù}} [[Rummad:Kampionadoù echedoù hervez ar vro|Jorjia]] mz6ruzs1mys2nzarxfd7al8juylg6zb 2188243 2188228 2026-04-22T09:38:56Z Dakbzh 58931 2188243 wikitext text/x-wiki {{LabourAChom}} '''Kampionad jorjiat an echedoù''' eo kampionad broadel an echedoù e [[Jorjia]]. Aozet e vez abaoe1928. Betek 1990 e oa [[Republik Sokialour Soviedel Jorjia]] unan eus republikoù an [[Unaniezh Soviedel]]. == Kampioned == {| | valign="top" | :{| class="sortable wikitable" ! Nn !! Bloaz !! Kampioned (kemmesk) |- |1||1928||[[Victor Goglidze]] |- |2||1938||[[Archil Ebralidze]] |- |3||1939||Archil Ebralidze |- |4||1941||Archil Ebralidze |- |5||1944||[[Vladas Mikėnas]] |- |6||1946||[[Paul Keres]] (off contest)<br>Archil Ebralidze |- |7||1947||[[Nikolay Sorokin]] |- |8||1948||[[Mikhail Shishov]] |- |9||1949||[[Akaki Pirtskhalava]] |- |10||1950||[[Alexandre Blagidze]] |- |11||1951||Nikolay Sorokin |- |12||1952||Mikhail Shishov |- |13||1953||Alexandre Blagidze |- |14||1954||[[Alexandr Buslaev]] |- |15||1955||[[Bukhuti Gurgenidze]] |- |16||1956||Mikhail Shishov |- |17||1957||Alexandre Blagidze |- |18||1958||[[Bukhuti Gurgenidze]] |- |19||1959||Bukhuti Gurgenidze |- |20||1960||Bukhuti Gurgenidze |- |21||1961||Bukhuti Gurgenidze |- |22||1962||Bukhuti Gurgenidze |- |23||1963||Bukhuti Gurgenidze |- |24||1964||Bukhuti Gurgenidze |- |25||1965||Bukhuti Gurgenidze |- |26||1966||[[Roman Dzindzichashvili]] |- |27||1967||Roman Dzindzichashvili |- |28||1968||Bukhuti Gurgenidze |- |29||1969||Roman Dzindzichashvili |- |30||1970||Bukhuti Gurgenidze |- |31||1971||[[Zurab Mikadze]] <br/> [[Alexandre Bokuchava]] |- |32||1972||[[Tamaz Giorgadze]] |- |33||1973||Bukhuti Gurgenidze |- |34||1974||[[Elizbar Ubilava]] |- |35||1975||[[Zurab Sturua]] |- |36||1976||[[Iuri Chikovani]] |- |37||1977||[[Zurab Sturua]] |- |38||1978||[[Gennadi Zaichik]] |- |39||1979||Gennadi Zaichik |- |40||1980||[[Zurab Azmaiparashvili]] |- |41||1981||Zurab Sturua |- |42||1982||[[Giorgi Giorgadze]] |- |43||1984||Zurab Sturua |- |44||1985||Zurab Sturua |- |45||1986||[[Elizbar Ubilava]] |- |46||1987||Mikhail Krasenkov |- |47||1988||Giorgi Giorgadze |- |48||1989||[[Giorgi Bagaturov]] |- |49||1990||[[Aleksandr Dgebouadze]] |- |50||1991||[[Tamaz Tabatadze]] |- |51||1992||[[Khvicha Supatashvili]] |- |52||1993||[[Akaki Shalamberidze]] |- |53||1994||[[Lasha Janjgava]] |- |54||1995||[[Giorgi Bagaturov]] |- |55||1996||[[Lasha Janjgava]] <ref>[https://theweekinchess.com/html/twic89.html Kampionad jorjiat 1996]</ref> |- |56||1997||[[Giorgi Kacheishvili]] |- |57||1998||[[Nino Khurtsidze]] |- |58||1999|| Giorgi Bagaturov |- |59||2000||[[Tamaz Gelashvili]] |- |60||2001||[[Mikheil Mchedlishvili]] |- |61||2002||Mikheil Mchedlishvili |- |62||2003||[[Baadur Jobava]] |- |63||2004||[[Merab Gagunashvili]] |- |64||2005||[[Valeriane Gaprindashvili]] |- |65||2006||Giorgi Kacheishvili |- |66||2007||[[Baadur Jobava]] |- |67||2008||[[Levan Pantsulaia]] |- |68||2009||[[Tornike Sanikidze]] |- |69||2010||Merab Gagunashvili |- |70||2011||[[Davit Zarkua]] |- |71||2012||Baadur Jobava |- |72||2013||[[Gaioz Nigalidze]] |- | 73||2014||Gaioz Nigalidze |- |74|| 2015||Levan Pantsulaia<ref>{{en}}[http://www.worldsport.ge/en/page/111047_levan-pantsulaia-champion-of-georgia?ShowAllAdvSpaces|title=Levan Pantsulaia Champion of Georgia]]</ref>. |- |75||2016||[[Davit Jojua]] |- |76||2017||[[Luka Paichadze]] |- |77||2018||Mikheil Mchedlishvili |- | 78||2019||[[Giga Quparadze]] |- | 79||2020||Luka Paichadze |- |80 |2021 |Levan Pantsulaia |- |81 |2022 |Levan Pantsulaia |- |- |82 |2023 |Mikheil Mchedlishvili |- |- |83 |2024 |Baadur Jobava |- |- |84 |2025 |Levan Pantsulaia<ref>{{en}}[https://chess-results.com/tnr1111228.aspx?lan=1&art=1 GEO 84th Ch]</ref>. |- |} | valign="top" | :{| class="sortable wikitable" ! Nn!! Bloaz !! Kampionez |- |1||1935||[[Fani Kats]] |- |2||1936||Fani Kats |- |3||1937||[[Berta Krezberg]] |- |4||1938||[[Varvara Zargarian]] |- |5||1941||Varvara Zargarian |- |6||1941||[[Ksenia Gogiava]] |- |7||1945||Varvara Zargarian |- |8||1947||[[Ksenia Gogiava]] |- |9||1948||[[Lili Gelovani]] |- |10||1950||Ksenia Gogiava |- |11||1952||Ksenia Gogiava |- |12||1953||[[Eliso Kakabadze]] |- |13||1954||Eliso Kakabadze |- |14||1955||Eliso Kakabadze |- |15||1956||[[Nona Gaprindachvili]] |- |16||1957||Eliso Kakabadze |- |17||1958||[[Manana Togonidze]] |- |18||1959||[[Nona Gaprindachvili]] |- |19||1960||[[Nona Gaprindachvili]] |- |20||1961||[[Nona Gaprindachvili]] |- |21||1963||[[Alla Chaikovskaya]] |- |22||1964||[[Nana Alexandria]] |- |23||1965||Nana Alexandria |- |24||1966||[[Tsitsino Kakhabrishvili]] |- |25||1968||Nana Alexandria |- |26||1969||[[Tsiuri Kobaidze]] |- |27||1970||Tsitsino Kakhabrishvili |- |28||1971||[[Svetlana Kalandarishvili]] |- |29||1972||[[Tamar Khmiadashvili]] |- |30||1973||Tsitsino Kakhabrishvili |- |31||1974||Tsiuri Kobaidze |- |32||1975||Tamar Khmiadashvili |- |33||1976||[[Nino Gurieli]] |- |34||1977||[[Nino Melashvili]] |- |35||1978||[[Tamar Khmiadashvili]] |- |36||1979|||[[Tamila Meskhi]] |- |37||1980||[[Tsiala Kasoshvili]] |- |38||1981||Tsiala Kasoshvili |- |39||1982||Tsitsino Kakhabrishvili |- |40||1983||[[Ketevan Arakhamia]] |- |41||1984||Ketevan Arakhamia |- |42||1985||[[Genrieta Lagvilava]] |- |43||1986||[[Sopiko Tereladze]]<br>[[Ketevan Melashvili]] |- |44||1987||[[Ketino Kachiani]] |- |45||1988||[[Tsiala Kasoshvili]] |- |46||1989||[[Nino Khurtsidze]] |- |47||1990||[[Ketevan Arakhamia]] |- |48||1991||[[Inga Khurtsilava]] |- |49||1992||[[Nino Gurieli]] |- |50||1993||Nino Khurtsidze |- |51||1994||[[Natia Janjgava]] |- |52||1995||[[Miranda Khorava]] |- |53||1996||[[Maia Lomineishvili]] <ref>[https://theweekinchess.com/html/twic89.html National women chess championship 1996]</ref> |- |54||1997||[[Inga Khurtsilava]] |- |55||1998||Maia Lomineishvili |- |56||1999||Inga Charkhalashvili |- |57||2000||Sopiko Tereladze<br>Inga Khurtsilava |- |58||2001||[[Lela Javakhishvili]] |- |59||2002||Maia Lomineishvili, [[Ana Matnadze]] |- |60||2003||[[Nana Dzagnidze]] |- |61||2004||[[Nana Dzagnidze]] |- |62||2005||[[Nino Khurtsidze]] |- |63||2006||Nino Khurtsidze |- |64||2007||Lela Javakhishvili, [[Sopiko Khukhashvili]] |- |65||2008||[[Nana Dzagnidze]], [[Salome Melia]] |- |66||2009||Maia Lomineishvili |- |67||2010||Salome Melia |- |68||2011||Maia Lomineishvili |- |69|| 2012||[[Bela Khotenashvili]] |- |70||2013||Nino Khurtsidze |- |71||2014||Lela Javakhishvili |- | 72||2015||[[Nino Batsiashvili]] |- |73||2016||Lela Javakhishvili |- |74||2017||Bela Khotenashvili |- |75||2018||Nino Batsiashvili |- |76||2019||[[Meri Arabidze]] |- |77||2020||Nino Batsiashvili |- |78||2021||Bela Khotenashvili |- |79||2022||Nino Batsiashvili |- |80||2023||Bela Khotenashvili |- |81||2024||Lela Javakhishvili |- |82||2025||[[Nana Dzagnidze]]<ref>{{en}}[https://chess-results.com/tnr1111229.aspx?lan=1&art=4 GEO Women 82nd Ch]</ref>. |} |} == Liammoù diavaez == *{{es}}[http://www.ajedrezdeataque.com/05%20Palmares/Campeonatos/Nacionales/Europa/Georgia.htm List of winners 1928-2008] *{{en}}[https://web.archive.org/web/20080517022544/http://www.geocities.com/al2055km/index.html RUSBASE (part V) 1919-1937,1991-1994] *{{en}}[https://web.archive.org/web/20050903115258/http://www.geocities.com/al2055perv/index.html RUSBASE (part IV) 1938-1960] *{{en}}[https://web.archive.org/web/20091027071522/http://www.geocities.com/al2055mag/index.html RUSBASE (part III), 1961-1969,1985-1990] *{{en}}[https://web.archive.org/web/20020205005128/http://www.geocities.com/al2055urs/index.html RUSBASE (part II) 1970-1984] *{{citation | last=Crowther | first=Mark | date=23 May 2005 | title=THE WEEK IN CHESS 550: 62nd Women's Georgian Championship | url=https://theweekinchess.com/html/twic550.html#13 | publisher=London Chess Center }} *{{citation | last=Crowther | first=Mark | date=23 January 2006 | title=THE WEEK IN CHESS 585: 63rd Women's Georgian Championship | url=https://theweekinchess.com/html/twic585.html#6 | publisher=London Chess Center }} *{{citation | last=Crowther | first=Mark | date=6 February 2006 | title=THE WEEK IN CHESS 587: 65th Georgian Championship | url=https://theweekinchess.com/html/twic587.html#5 | publisher=London Chess Center }} *{{citation | last=Crowther | first=Mark | date=26 March 2007 | title=THE WEEK IN CHESS 646: 66th Georgian Championship | url=https://theweekinchess.com/html/twic646.html#6 | publisher=London Chess Center }} *{{citation | last=Crowther | first=Mark | date=17 March 2008 | title=THE WEEK IN CHESS 695: 65th Women's Georgian Championship | url=https://theweekinchess.com/html/twic697.html#6 | publisher=London Chess Center }} *{{citation | last=Crowther | first=Mark | date=31 March 2008 | title=THE WEEK IN CHESS 699: 67th Men's Georgian Championship | url=https://theweekinchess.com/html/twic699.html#6 | publisher=London Chess Center }} *{{citation | last=Crowther | first=Mark | date=2 February 2009 | title=THE WEEK IN CHESS 743: 68th Men's Georgian Championship | url=https://theweekinchess.com/html/twic743.html#9 | publisher=London Chess Center }} == Notennoù ha dave == {{daveoù}} [[Rummad:Kampionadoù echedoù hervez ar vro|Jorjia]] 8luplmwm4dln90wmpnyd9913ew37mz5 1 179922 2188218 2188074 2026-04-21T16:43:11Z Arko 540 /* Pennad didalvoudus */ Respont 2188218 wikitext text/x-wiki == Pennad didalvoudus == Ne welan ket re da betra servij ar pennad-mañ. Gwelloc'h vefe sevel ur pennad "Connétable (fritur)", evel e galleg : [[:fr:Connétable (conserverie)]]. Ho ali ? A galon. [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 19 Ebr 2026 da 20:29 (UTC) :Demat, :A-du! :A galon [[Implijer:Dishual|Dishual]] ([[Kaozeadenn Implijer:Dishual|kaozeal]]) 19 Ebr 2026 da 21:13 (UTC) ::E gwirionez e vefe gwelloc'h envel ar pennad Chancerelle, a zo anv an embregerezh, perc'hennet daou verk kenwerzhel ganti : Connétable ha Phare d'Eckmuhl. [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 21 Ebr 2026 da 16:43 (UTC) 5kq3gdp39qjk1pvstuvqb6upz1wzm5a 2188219 2188218 2026-04-21T16:44:35Z Arko 540 /* Pennad didalvoudus */ Respont 2188219 wikitext text/x-wiki == Pennad didalvoudus == Ne welan ket re da betra servij ar pennad-mañ. Gwelloc'h vefe sevel ur pennad "Connétable (fritur)", evel e galleg : [[:fr:Connétable (conserverie)]]. Ho ali ? A galon. [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 19 Ebr 2026 da 20:29 (UTC) :Demat, :A-du! :A galon [[Implijer:Dishual|Dishual]] ([[Kaozeadenn Implijer:Dishual|kaozeal]]) 19 Ebr 2026 da 21:13 (UTC) ::E gwirionez e vefe gwelloc'h envel ar pennad Chancerelle, a zo anv an embregerezh, perc'hennet daou verk kenwerzhel ganti : Connétable ha Phare d'Eckmuhl. [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 21 Ebr 2026 da 16:43 (UTC) :::Pemp merk a zo en holl zoken. [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 21 Ebr 2026 da 16:44 (UTC) slyjwn7umfhre5rdtitqe1qyhxh5848 0 179926 2188210 2188127 2026-04-21T12:10:57Z Dakbzh 58931 2188210 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn:Maria Gevorgyan Geneve 2014.jpg|right|200px|Maria Gevorgyan e Geneva e 2014.]] ''' Maria Gevorgyan''' (en [[armenieg]]:'''Մարիա Գևորգյան''') a zo bet ganet d'an [[21 Kerzu|21 a viz Kerzu]] [[1994]] e [[Yerevan]] ([[Armenia]]).<br/>Ur c'hoarierez [[echedoù]] [[armenia]]t eo.<br/>Mestrez-veur (WGM) eo abaoe 2019, Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 2015, Mestrez FIDE e oa abaoe 2012<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13310828 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 214 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Ebrel 2026, 2 284 he renk ''Fonnapl'', 2 268 he renk ''Luc'hedenn''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13300270 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 294 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gwengolo 2017.<br/> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== Kampionad armeniat ar Merc'hed ==== Trec'h e voe er rummad e-dan triwec'h vloaz e 2012<ref>{{en}}[http://chess-results.com/tnr69203.aspx?lan=1&art=4&wi=821 ARM B&G Ch-2012. Girls U-18, Heinz Herzog, Chess Results]</ref>. ==== [[Kampionad armeniat an echedoù|Kampionad armeniat ar Maouezi]] ==== * Beskampionez e voe e 2014<ref>{{en}}[http://chess-results.com/tnr121163.aspx?lan=1&art=4&wi=821 69th Armenian Women's Championship. The Highest League, Heinz Herzog]</ref> hag e 2015<ref>{{en}}[http://chess-results.com/tnr157558.aspx?lan=1&art=4&wi=821 70th Armenian Women's Championship. The Highest League, Heinz Herzog, Chess Results]</ref>. * Trec'h e voe e miz Genver 2016, 8,5/9<ref>{{en}}[https://chessdailynews.com/maria-gevorgyan-wins-71st-armenian-womens-championship-with-8-59/ Chess Daily News, d'an 22 a viz Genver 2016]</ref>, e miz Genver 2017, 6,5/9<ref>{{en}}[http://chess-results.com/tnr254741.aspx?lan=1&art=4&wi=821 72nd Armenian Women's Championship. The Highest League, Heinz Herzog]</ref>,e 2019, e 2020 hag e 2023<ref>{{en}}[http://chess-results.com/tnr403297.aspx?lan=1&art=4 74th Armenian Women's Championship. The Highest League, Chess Results]</ref>. ==== Kampionad europat ar Re Yaouank (Merc'hed) ==== Tapout a reas an deirvet plas er rummad e-dan triwec'h vloaz e 2011 en [[Albena]] ([[Bulgaria]])<ref>{{en}}[http://chess-results.com/tnr55703.aspx?lan=1&art=4&wi=821 European Youth Chess Championship - Heinz Herzog, Chess Results]</ref>. === Kevezadegoù dre skipailh === ==== Kampionad armeniat (kemmesk) ==== C'hoari a reas ur wezh e skipailh FIMA Yerevan<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2014an/2014fmye.html 6th Armenian Team Chess Championship: Yerevan 2014 - Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz||Tablezenn||Poentoù||Dregantad efedusted |- |2014||6||2/4 (+ 2, = 0, - 2)||50 |- |} ==== Kampionad europat ar Maouezi ==== C'hoari a reas div wezh e skipailh Armenia<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/teamsu/arm_i01.html European Women Team Chess Championship - Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz||Tablezenn||Niverenn ar mpionad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted |- |2017||erlec'hierez||21||{{Gres}} [[Chersonisos]]||3/6 (+ 2, = 2 , - 2)||50 |- |2019||4||22||{{Jorjia}} [[Batoumi]]||2,5/5 (+ 2, = 1 , - 2)||50 |- |} == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13300270 He fichenn FIDE] * {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=131283 He c'hoari e Chess Games] * {{en}}[http://www.365chess.com/players/Maria_Gevorgyan He c'hoari e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Gevorgyan, Maria}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1994]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù armeniat]] nfz9benwxlnklxwt04tge5sevnwaz3j 2188212 2188210 2026-04-21T12:41:05Z Dakbzh 58931 + Emdroadur he renk Elo. 2188212 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn:Maria Gevorgyan Geneve 2014.jpg|right|200px|Maria Gevorgyan e Geneva e 2014.]] ''' Maria Gevorgyan''' (en [[armenieg]]:'''Մարիա Գևորգյան''') a zo bet ganet d'an [[21 Kerzu|21 a viz Kerzu]] [[1994]] e [[Yerevan]] ([[Armenia]]).<br/>Ur c'hoarierez [[echedoù]] [[armenia]]t eo.<br/>Mestrez-veur (WGM) eo abaoe 2019, Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 2015, Mestrez FIDE e oa abaoe 2012<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13310828 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 214 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Ebrel 2026, 2 284 he renk ''Fonnapl'', 2 268 he renk ''Luc'hedenn''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13300270 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 294 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gwengolo 2017.<br/> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== Kampionad armeniat ar Merc'hed ==== Trec'h e voe er rummad e-dan triwec'h vloaz e 2012<ref>{{en}}[http://chess-results.com/tnr69203.aspx?lan=1&art=4&wi=821 ARM B&G Ch-2012. Girls U-18, Heinz Herzog, Chess Results]</ref>. ==== [[Kampionad armeniat an echedoù|Kampionad armeniat ar Maouezi]] ==== * Beskampionez e voe e 2014<ref>{{en}}[http://chess-results.com/tnr121163.aspx?lan=1&art=4&wi=821 69th Armenian Women's Championship. The Highest League, Heinz Herzog]</ref> hag e 2015<ref>{{en}}[http://chess-results.com/tnr157558.aspx?lan=1&art=4&wi=821 70th Armenian Women's Championship. The Highest League, Heinz Herzog, Chess Results]</ref>. * Trec'h e voe e miz Genver 2016, 8,5/9<ref>{{en}}[https://chessdailynews.com/maria-gevorgyan-wins-71st-armenian-womens-championship-with-8-59/ Chess Daily News, d'an 22 a viz Genver 2016]</ref>, e miz Genver 2017, 6,5/9<ref>{{en}}[http://chess-results.com/tnr254741.aspx?lan=1&art=4&wi=821 72nd Armenian Women's Championship. The Highest League, Heinz Herzog]</ref>,e 2019, e 2020 hag e 2023<ref>{{en}}[http://chess-results.com/tnr403297.aspx?lan=1&art=4 74th Armenian Women's Championship. The Highest League, Chess Results]</ref>. ==== Kampionad europat ar Re Yaouank (Merc'hed) ==== Tapout a reas an deirvet plas er rummad e-dan triwec'h vloaz e 2011 en [[Albena]] ([[Bulgaria]])<ref>{{en}}[http://chess-results.com/tnr55703.aspx?lan=1&art=4&wi=821 European Youth Chess Championship - Heinz Herzog, Chess Results]</ref>. === Kevezadegoù dre skipailh === ==== Kampionad armeniat (kemmesk) ==== C'hoari a reas ur wezh e skipailh FIMA Yerevan<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2014an/2014fmye.html 6th Armenian Team Chess Championship: Yerevan 2014 - Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz||Tablezenn||Poentoù||Dregantad efedusted |- |2014||6||2/4 (+ 2, = 0, - 2)||50 |- |} ==== Kampionad europat ar Maouezi ==== C'hoari a reas div wezh e skipailh Armenia<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/teamsu/arm_i01.html European Women Team Chess Championship - Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz||Tablezenn||Niverenn ar mpionad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted |- |2017||erlec'hierez||21||{{Gres}} [[Chersonisos]]||3/6 (+ 2, = 2 , - 2)||50 |- |2019||4||22||{{Jorjia}} [[Batoumi]]||2,5/5 (+ 2, = 1 , - 2)||50 |- |} {{EloChart|Q13300270}} == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13300270 He fichenn FIDE] * {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=131283 He c'hoari e Chess Games] * {{en}}[http://www.365chess.com/players/Maria_Gevorgyan He c'hoari e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Gevorgyan, Maria}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1994]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù armeniat]] ikkmcz5hafwsnttzsio266zk07lpuai 2 179935 2188220 2026-04-21T17:41:18Z Skemous 83710 Pajenn krouet gant : "s{{" 2188220 wikitext text/x-wiki s{{ 3tgu0gbjq91730xu37zjoj4sh29uwxc 2188221 2188220 2026-04-21T17:41:30Z Skemous 83710 2188221 wikitext text/x-wiki s{{!}} b0lr0sni83fk5thtjfgmr1uukxpgljt 2188222 2188221 2026-04-21T17:41:45Z Skemous 83710 Riñset ar bajenn 2188222 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 179936 2188224 2026-04-21T17:43:33Z Skemous 83710 Skemous en deus kaset ar bajenn [[Karina Buhr]] da [[Buhr]]: cheñch an anv d'an deiz a hiziv 2188224 wikitext text/x-wiki #ADKAS [[Buhr]] 8i8rjiknqd6rkx1lcxnm48rqk8ghv87